სამკვიდროზე უარის თქმა

რა უნდა გააკეთოთ

1. ⏰ ვადა და დაუბრუნებლობის წერტილი: უარის თქმა ხდება ნოტარიუსთან, მოწოდების შესახებ შეტყობინებიდან ან შეტყობინების ვალდებულებიდან 3 თვის განმავლობაში (სამოქალაქო კოდექსის 1434-ე მუხლი); სასამართლოს შეუძლია ეს ვადა გააგრძელოს არაუმეტეს 2 თვით (სამოქალაქო კოდექსის 1434-ე მუხლი). თუ მამკვიდრებელთან ცხოვრობთ/რეგისტრირებული ხართ: ფაქტობრივად ფლობაში შესულს შეუძლია უარი თქვას მიღების ვადაში (სამოქალაქო კოდექსის 1447-ე მუხლი) (სამკვიდროს მიღების ვადა — გახსნიდან 6 თვე (სამოქალაქო კოდექსის 1424-ე მუხლი)). მაგრამ ნოტარიუსთან მიღების ან მოწმობის შესახებ განცხადების შემდეგ უარი შეუძლებელია (სამოქალაქო კოდექსის 1445-ე მუხლი).

2. მხოლოდ მთლიანად: ნაწილზე ან პირობით უარი მთელზე უარად ითვლება (სამოქალაქო კოდექსის 1435-ე მუხლი); გამონაკლისი — არამეურნეს შეუძლია უარი თქვას მხოლოდ სასოფლო-სამეურნეო მიწაზე (სამოქალაქო კოდექსის 1436-ე მუხლი); უარი შეუქცევადია (სამოქალაქო კოდექსის 1446-ე მუხლი).

3. ვის გადაეცემა წილი: სხვის სასარგებლოდ — მხოლოდ კანონით ან ანდერძით მემკვიდრეთა რიცხვიდან (არა ღირსს, არა მემკვიდრეობის უფლებააყრილს) (სამოქალაქო კოდექსის 1439-ე მუხლი); შვილიშვილის სასარგებლოდ — მხოლოდ თუ მისი მშობელი გარდაიცვალა სამკვიდროს გახსნამდე ან შვილიშვილი ანდერძით მემკვიდრეა (სამოქალაქო კოდექსის 1443-ე მუხლი); მარტივი უარი — წილი მიემატება დანარჩენ მემკვიდრეებს (სამოქალაქო კოდექსის 1440-ე მუხლი); თუ უარი თქვა რიგის ერთადერთმა მემკვიდრემ — იღებს შემდეგი რიგი (სამოქალაქო კოდექსის 1441-ე მუხლი); უარისმთქმელის შვილები მის მაგივრად არ მემკვიდრეობენ (სამოქალაქო კოდექსის 1336-ე მუხლი).

4. თუ უარის მიზეზი ვალებია — ჯერ შეადარეთ: ვალებზე მემკვიდრე პასუხს აგებს მხოლოდ მიღებული აქტივის ფარგლებში (სამოქალაქო კოდექსის 1484-ე მუხლი); უარის შემთხვევაში ვალები გადადის შემდეგ მემკვიდრეებზე.

5. გაფორმება: შეიძლება შეიტანოთ ნებისმიერ ნოტარიუსთან („სანოტარო მოქმედებათა შესრულების წესის შესახებ“ ინსტრუქციის 78-ე მუხლი); მინდობილობით — მხოლოდ უარის თქმის სპეციალური უფლებამოსილებით (სამოქალაქო კოდექსის 1449-ე მუხლი); ქმედუუნაროს ან მხარდაჭერის მიმღების მაგივრად — მხოლოდ სასამართლოს ნებართვით (სამოქალაქო კოდექსის 1446-ე მუხლი); უარის გასაჩივრება — იმ მომენტიდან 2 თვის განმავლობაში, როცა საფუძველი გაიგეს (სამოქალაქო კოდექსის 1450-ე მუხლი).

6. სად მიმართოთ: ნებისმიერ ნოტარიუსთან; სასამართლოში — ვადის გაგრძელება და ქმედუუნაროს მაგივრად უარის თქმის ნებართვა.

7. მტკიცებულებები: გარდაცვალების მოწმობა, პასპორტი, ნათესაობის დამადასტურებელი დოკუმენტები; იმ მემკვიდრის მონაცემები, ვისი სასარგებლოდაც ხდება უარი; მინდობილობა სპეციალური უფლებამოსილებით.

8. ხაფანგები: ჯერ მიღების შესახებ განცხადების შეტანა და მერე უარის თქმა — გვიანია; „ვალებზე უარს ვიტყვი, ბინას დავტოვებ“ — ეს მთელზე უარია; უარი მეგობრის ან შვილიშვილის სასარგებლოდ მშობლის სიცოცხლისას — დაუშვებელია.

აუცილებლად გადაამოწმეთ

• უარის თქმის ვადა და ის, რომ მიღების შესახებ განცხადების შემდეგ უარი შეუძლებელია; ფაქტობრივად მიმღებისთვის — მიღების ვადაში
• უარი მხოლოდ მთელ სამკვიდროზე, პირობების გარეშე; შეუქცევადია
• უარი კონკრეტი მემკვიდრის სასარგებლოდ — ვის შეიძლება, ვის არა; სად გადადის წილი მარტივი უარის დროს
• გაფორმება ნოტარიუსთან, მინდობილობა სპეციალური უფლებამოსილებით, სასამართლოს ნებართვა ქმედუუნაროს მაგივრად
• თუ მიზეზი ვალებია: პასუხისმგებლობა მხოლოდ აქტივის ფარგლებში, ვალები გადადის შემდეგ მემკვიდრეებზე