შრომა
დამსაქმებელს სურს დასაქმებულის კანონიერად გათავისუფლება
გვერდზე აღწერილია, როგორ უნდა გაათავისუფლოს დამსაქმებელმა დასაქმებული კანონის დაცვით: როგორ შეარჩიოს საფუძველი, რა შეტყობინება და კომპენსაცია სჭირდება და როგორ მოემზადოს დასაბუთების მოთხოვნისთვის.
რა უნდა გააკეთოთ
საფუძვლის არჩევა: დახურული ჩამონათვალის გარეშე საფუძვლით გათავისუფლება აკრძალულია (შრომის კოდექსის 47-ე მუხლი). ცუდი მუშაობა — „ცუდად მუშაობს“ — ქვეპუნქტი „ვ“, თანამდებობისათვის/სამუშაოსათვის საჭირო კვალიფიკაციის ან პროფესიული უნარ-ჩვევების შეუსაბამობა (შრომის კოდექსის 47-ე მუხლი) (საჭიროა კრიტერიუმები, შეფასებები, გაფრთხილებები) ან დისციპლინური „ზ“/„თ“ (საჭიროა დარღვევის მტკიცებულებები); „ო“ — „სხვა ობიექტური გარემოების“ (ქვეპუნქტი „ო“) საფუძვლით გათავისუფლებისას ის უკვე შეტყობინებაში უნდა დასაბუთდეს (შრომის კოდექსის 47-ე მუხლი). შეამოწმეთ აკრძალვები: ორსულის (მისი შეტყობინების შემდეგ) გათავისუფლება შემცირებით „ა“ ან შეუსაბამობით „ვ“ დაუშვებელია; დასაშვებია მხოლოდ „ბ“, „გ“, „დ“, „ე“, „ზ“, „თ“, „კ“, „მ“ (შრომის კოდექსის 47-ე მუხლი); გამოსაცდელ ვადაზე 48-ე მუხლის მოთხოვნები არ მოქმედებს, თუ ხელშეკრულება სხვაგვარად არ ითვალისწინებს (შრომის კოდექსის მე-17 მუხლი); მასობრივი დათხოვნისას — მინისტრისა და დასაქმებულების წერილობითი შეტყობინება არანაკლებ 45 კალენდარული დღით ადრე (შრომის კოდექსის 49-ე მუხლი).
დავის ალტერნატივა: ყველაზე უსაფრთხო გზა — მხარეთა წერილობითი შეთანხმება (ქვეპუნქტი „ე“) (შრომის კოდექსის 47-ე მუხლი) — კომპენსაციის თანხითა და პრეტენზიებზე უარის თქმით.
შეტყობინება და ფული: „ა“, „ვ“, „ი“, „ო“ საფუძვლებისთვის — წერილობითი გაფრთხილება არანაკლებ 30 კალენდარული დღით ადრე და კომპენსაცია არანაკლებ 1 თვის ხელფასის ოდენობით (შრომის კოდექსის 48-ე მუხლი); ან გაფრთხილება არანაკლებ 3 კალენდარული დღით ადრე და კომპენსაცია არანაკლებ 2 თვის ხელფასის ოდენობით (შრომის კოდექსის 48-ე მუხლი). წერილობით, საფუძვლის მითითებით, დასამტკიცებელი ჩაბარებით.
მზადება მოთხოვნისთვის: დასაქმებულის მოთხოვნისას (შეტყობინებიდან 30 კალენდარული დღის ვადაში) დამსაქმებელი ვალდებულია 7 კალენდარული დღის ვადაში წერილობით დაასაბუთოს საფუძველი (შრომის კოდექსის 48-ე მუხლი); თუ ვადაში არ უპასუხა, დავის ფაქტობრივი გარემოებების მტკიცების ტვირთი გადადის დამსაქმებელზე (შრომის კოდექსის 48-ე მუხლი). პასუხი — კონკრეტული ფაქტები და დოკუმენტები და არა ფორმულა.
ანგარიშსწორება: საბოლოო ანგარიშსწორება — შეწყვეტიდან არაუგვიანეს 7 კალენდარული დღისა (შრომის კოდექსის 44-ე მუხლი); დამსაქმებლის ინიციატივით შეწყვეტისას — გამოუყენებელი შვებულების კომპენსაცია (შრომის კოდექსის 31-ე მუხლი); ანგარიშსწორების დაყოვნება — დაყოვნებული თანხის 0.07% ყოველ დღეზე (შრომის კოდექსის 41-ე მუხლი).
შეცდომის რისკი: ბათილობის რისკი — აღდგენა ან კომპენსაცია პლუს იძულებითი განაცდური; დათხოვნისას გადახდილი კომპენსაცია ჩაითვლება (შრომის კოდექსის 48-ე მუხლი).
სად მივმართოთ: დათხოვნის კანონიერების შესახებ დავა — სასამართლო; მასობრივი დათხოვნისას — მინისტრის შეტყობინება.
მტკიცებულებები: შრომითი ხელშეკრულება, თანამდებობრივი ინსტრუქცია, შინაგანაწესი ხელმოწერით; შეფასებები, KPI, მოხსენებითი ბარათები, წინა გაფრთხილებები; შეტყობინება ჩაბარების აღნიშვნით, საგადახდო დოკუმენტები.
ხაფანგები: „მუხლით გათავისუფლება“ დარღვევის ან შეუსაბამობის დამადასტურებელი დოკუმენტების გარეშე; ჩამონათვალს მიღმა ფორმულირება, მაგალითად „ნდობის დაკარგვის გამო“; ანგარიშსწორების დაყოვნება და შვებულების გადაუხდელობა.
აუცილებლად გადაამოწმეთ
- საფუძველი მხოლოდ დახურული ჩამონათვალიდან; „ცუდი მუშაობისთვის“ — კვალიფიკაციის შეუსაბამობა ან დამტკიცებული დარღვევა
- გაფრთხილება 30 დღით ადრე + 1 თვის კომპენსაცია ან 3 დღით ადრე + 2 თვის კომპენსაცია
- დასაბუთების მოთხოვნა — პასუხი 7 დღეში, წინააღმდეგ შემთხვევაში მტკიცების ტვირთი დამსაქმებელზეა
- ანგარიშსწორება 7 დღეში, გამოუყენებელი შვებულება; მხარეთა შეთანხმება როგორც უსაფრთხო გზა
მოქმედი ნორმები
საქართველოს შრომის კოდექსი
- მუხლი 47. შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლები
- მუხლი 48. შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის წესი
- მუხლი 44. საბოლოო ანგარიშსწორება შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისას
- მუხლი 49. მასობრივი დათხოვნა
- მუხლი 41. შრომის ანაზღაურების ფორმა, ოდენობა და გაცემის დრო
- მუხლი 17. გამოსაცდელი ვადა
- მუხლი 4. შრომითი დისკრიმინაციის ცნება
- მუხლი 5. დისკრიმინაციის აკრძალვის ფარგლები
- მუხლი 53. დასაქმებულთა გაერთიანების წევრობის ნიშნით დისკრიმინაციის აკრძალვა