ზემოდან მეზობლებმა დამტბორეს: ზიანის დაფიქსირება და ანაზღაურება

რა უნდა გააკეთოთ

1. ვინ არის მოპასუხე — გაჟონვის წყაროს მიხედვით. შლანგი, ტექნიკა, მილები ზედა ბინის შიგნით: ვინც მართლსაწინააღმდეგოდ, განზრახ ან გაუფრთხილებლობით მიაყენა ზიანი, ვალდებულია აანაზღაუროს იგი (სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლი); სათავსიდან გადმოღვრილი წყლით გამოწვეულ ზიანზე პასუხს აგებს ის, ვინც სათავსს იკავებს (მცხოვრები, მათ შორის დამქირავებელი); ათავისუფლებს მხოლოდ დაუძლეველი ძალა ან დაზარალებულის ბრალი (სამოქალაქო კოდექსის 1004-ე მუხლი); მესაკუთრე ვალდებულია ბინა ისე შეინახოს, რომ სხვა მესაკუთრეებს ზიანი არ მიაყენოს („ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 21-ე მუხლი). ბინა გაქირავებულია — მოპასუხეა მცხოვრები (მესაკუთრე — თუ მისი გაუმართავი სანტექნიკა ჟონავდა). სტოიაკი/სახურავი: საერთო საინჟინრო ქსელები (სტოიაკები) მესაკუთრეთა საერთო ქონებაა („ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლი) — მოთხოვნა მესაკუთრეებს/ამხანაგობას წაუყენეთ და არა მეზობელს.

2. დაუყოვნებლივ დაფიქსირება (საქართველოში მმართველი კომპანიისა და „დატბორვის აქტი“ არ არსებობს): თარიღიანი ფოტო/ვიდეო, მოწმეები, დათვალიერების აქტი მეზობლის ან ამხანაგობის თავმჯდომარის ხელმოწერით, აღიარების შემცველი მიმოწერა. თითოეული მხარე თავის გარემოებებს ამტკიცებს — დატბორვის ფაქტს, მიზეზსა და ოდენობას მოსარჩელე ამტკიცებს (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლი). მეზობელი აჭიანურებს ან კვალს ფარავს — მტკიცებულებათა უზრუნველყოფა სასამართლოს მიერ სარჩელამდეც შესაძლებელია (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 109-ე მუხლი).

3. თანხა: ხარჯთაღრიცხვა და შეფასება შეკეთებამდე; ანაზღაურება — წინანდელი მდგომარეობის აღდგენა (შეკეთება, ნივთების ჩანაცვლება) (სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლი), ან ფულით, თუ აღდგენა შეუძლებელია ან არაპროპორციულად ძვირია (სამოქალაქო კოდექსის 409-ე მუხლი), და მიუღებელი შემოსავალი (ჩავარდნილი ქირა) (სამოქალაქო კოდექსის 411-ე მუხლი). ექსპერტის კერძო დასკვნა წარდგენილია სარჩელის შეტანისას ან საქმის მომზადების სტადიაზე (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 162-ე მუხლი). ანაზღაურება მცირდება, თუ დაზარალებულმა უმოქმედობით ზიანი არ შეამცირა (სამოქალაქო კოდექსის 415-ე მუხლი). მორალური ზიანი — მხოლოდ კანონით პირდაპირ დადგენილ შემთხვევებში; ქონების დაზიანებისთვის ის არ არსებობს (სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლი).

4. პრეტენზია გაანგარიშებით და ვადით; მორიგება — სრულ თანხაზე გადახდის გრაფიკით, „პრეტენზია არ მაქვს“ — მხოლოდ გადახდის შემდეგ.

5. სასამართლო და ვადები: 5000 ლარამდე სარჩელებს განიხილავს მაგისტრატი მოსამართლე (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-14 მუხლი); სახელმწიფო ბაჟი — სარჩელის ფასის 3%, არანაკლებ 100 ლარი; მაგისტრატ მოსამართლესთან — ნახევარი (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 39-ე მუხლი); ხანდაზმულობა — 3 წელი იმ მომენტიდან, როცა ზიანის ან ვალდებული პირის შესახებ შეიტყვეთ (სამოქალაქო კოდექსის 1008-ე მუხლი).

6. სად მივმართოთ: ზედა ბინის მეზობელი/მცხოვრები; ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა — საერთო სტოიაკიდან გაჟონვისას; მაგისტრატი მოსამართლე ან რაიონული (საქალაქო) სასამართლო.

7. მტკიცებულებები: გაჟონვისა და შედეგების ფოტო/ვიდეო, დათვალიერების აქტი, მოწმეები, აღიარების შემცველი მიმოწერა; ხარჯთაღრიცხვა, ჩეკები, ექსპერტის დასკვნა, რეესტრის ამონაწერი.

8. ხშირი შეცდომები: „მმართველი კომპანიის აქტის“ ლოდინი რუსული მოდელის მიხედვით; შეკეთების გაკეთება დაფიქსირებამდე და ექსპერტიზამდე; მეზობელთან სასამართლო დავა, როცა საერთო სტოიაკი ჟონავდა, ან მესაკუთრესთან მცხოვრების ნაცვლად; მორალური ზიანის მოთხოვნა ქონებისთვის; „პრეტენზია არ მაქვს“ ხელმოწერა გადახდამდე.

აუცილებლად გადაამოწმეთ

• ვინ არის მოპასუხე — ზედა ბინის მცხოვრები/მესაკუთრე ან ამხანაგობა (საერთო სტოიაკი)
• ზიანისა და მიზეზის დაუყოვნებლივ დაფიქსირება „მმართველი კომპანიის აქტის“ გარეშე; კერძო ექსპერტიზა სარჩელთან ერთად წარედგინება
• რა ანაზღაურდება — აღდგენითი შეკეთება, ნივთები, მიუღებელი შემოსავალი; ქონებისთვის მორალური ზიანი არ არსებობს
• პრეტენზია → მაგისტრატი მოსამართლე / რაიონული სასამართლო, სახელმწიფო ბაჟი; ხანდაზმულობა 3 წელი