Üst kat komşusu su bastı: zarar nasıl tespit edilir ve tahsil edilir: Gürcistan hukukuna göre ne yapmalı

Ne yapmalı

1. Davalı kim — sızıntının kaynağına göre. Üst kattaki dairenin içinde hortum, cihaz, borular: hukuka aykırı olarak, kasten veya ihmalle zarar veren onu tazmin etmek zorundadır (Gürcistan Medeni Kanunu, md. 992); mekândan taşan sudan doğan zarardan o mekânı kullanan kişi (sakin, kiracı dahil) sorumludur; yalnızca mücbir sebep veya mağdurun kusuru sorumluluktan kurtarır (Gürcistan Medeni Kanunu, md. 1004); malik, daireyi diğer maliklere zarar vermeyecek şekilde bakımlı tutmak zorundadır (Apartman Maliklerinin Birliği Kanunu, md. 21). Daire kiraya verilmişse davalı kiracıdır (malik — arızalı tesisatı akıttıysa). Ana boru/çatı: ortak mühendislik şebekeleri (ana borular) — maliklerin ortak mülküdür (Apartman Maliklerinin Birliği Kanunu, md. 5) — talep komşuya değil, maliklere/birliğe yöneltilir.
2. Hemen tespit (Gürcistan’da yönetim şirketi ve “su baskını tutanağı” yoktur): tarihli fotoğraf/video, tanıklar, komşunun veya birlik başkanının imzalı inceleme tutanağı, kabulü içeren yazışmalar. Her taraf kendi iddia ettiği olayları kanıtlar — su baskınının varlığını, nedenini ve miktarını davacı kanıtlar (Gürcistan Medeni Usul Kanunu, md. 102). Komşu işi uzatıyor veya izleri gideriyorsa — delillerin mahkemece tespiti dava açılmadan önce de mümkündür (Gürcistan Medeni Usul Kanunu, md. 109).
3. Tutar: onarımdan önce keşif ve değerlendirme; tazminat — önceki durumun yeniden sağlanması (onarım, eşyanın değiştirilmesi) (Gürcistan Medeni Kanunu, md. 408), veya eski hale getirme imkânsız ya da orantısız derecede pahalıysa para (Gürcistan Medeni Kanunu, md. 409), ve yoksun kalınan gelir (boşa giden kira) (Gürcistan Medeni Kanunu, md. 411). Özel bilirkişi raporu dava açılırken veya davanın hazırlık aşamasında sunulur (Gürcistan Medeni Usul Kanunu, md. 162). Mağdur eylemsizliğiyle zararı azaltmadıysa tazminat indirilir (Gürcistan Medeni Kanunu, md. 415). Manevi zarar — yalnızca kanunda açıkça belirtilen hallerde; mal hasarı için yoktur (Gürcistan Medeni Kanunu, md. 413).
4. Hesaplı ve süreli talep; sulh — tam tutar için ödeme planıyla, “talebim yoktur” — yalnızca ödemeden sonra.
5. Mahkeme ve süreler: 5000 lariye kadar davalara sulh (magistrat) hâkimi bakar (Gürcistan Medeni Usul Kanunu, md. 14); harç — dava değerinin %3’ü, en az 100 lari; sulh hâkiminde — yarısı (Gürcistan Medeni Usul Kanunu, md. 39); zamanaşımı — zararı veya sorumlu kişiyi öğrendiği andan itibaren 3 yıl (Gürcistan Medeni Kanunu, md. 1008).
6. Başvuru yeri: üst kattaki komşu/sakin; ortak ana borudan sızıntı halinde malikler birliği; sulh hâkimi veya ilçe (şehir) mahkemesi.
7. Deliller: sızıntının ve sonuçlarının fotoğraf/videosu, inceleme tutanağı, tanıklar, kabulü içeren yazışmalar; keşif, fişler, bilirkişi raporu, sicil kaydı.
8. Tuzaklar: Rus modeline göre “yönetim şirketi tutanağı” beklemek; tespit ve bilirkişi incelemesi yapılmadan onarıma başlamak; ortak ana boru aktığında komşuya dava açmak veya sakin yerine malike dava açmak; mal için manevi zarar talep etmek; ödemeden önce “talebim yoktur” imzalamak.

Mutlaka kontrol edin

• davalı kim — üst kattaki dairenin sakini/maliki veya birlik (ortak ana boru)
• yönetim şirketi tutanağı olmadan zararın ve nedenin derhal tespiti; özel bilirkişi raporu dava ile birlikte sunulur
• ne tahsil edilir — onarım, eşya, yoksun kalınan gelir; mal için manevi zarar yoktur
• talep → sulh hâkimi / ilçe mahkemesi, harç; zamanaşımı 3 yıl