ანდერძის გასაჩივრება

რა უნდა გააკეთოთ

1. ⏰ უპირველეს ყოვლისა ვადა: ანდერძის ბათილობის შესახებ სარჩელი — სამკვიდროს გახსნიდან (გარდაცვალებიდან) 2 წელი (სამოქალაქო კოდექსის 1409-ე მუხლი) — და არა ანდერძის შესახებ გაგების მომენტიდან. ვის აქვს უფლება: ანდერძს ასაჩივრებენ კანონისმიერი მემკვიდრეები და სხვა დაინტერესებული პირები — გარიგებათა ბათილობის საფუძვლებით (სამოქალაქო კოდექსის 1408-ე მუხლი).

2. აირჩიეთ საფუძველი: სასამართლო ანდერძს ბათილად ცნობს შედგენის წესის დარღვევისას ან თუ ანდერძის დამტოვებელს არ შეეძლო თავისი მოქმედების მნიშვნელობის გაცნობიერება და მართვა (სამოქალაქო კოდექსის 1403-ე მუხლი); ანდერძის დამტოვებელმა შედგენის მომენტში გონივრულად უნდა შეაფასოს თავისი მოქმედება და ნათლად გამოხატოს ნება (სამოქალაქო კოდექსის 1345-ე მუხლი) (დემენცია, ინსულტი, ძლიერი პრეპარატები ხელმოწერის დღეს); გარიგება ბათილია განსაკუთრებული ნდობის პირობებში გავლენის ბოროტად გამოყენების გამო (სამოქალაქო კოდექსის 55-ე მუხლი); იძულება (ძალადობა, მუქარა), მათ შორის მესამე პირის მიერ (სამოქალაქო კოდექსის 85-ე მუხლი). გაყალბება — შინაური ანდერძისთვის: შინაური ანდერძი იწერება და ხელმოიწერება პირადად (სამოქალაქო კოდექსის 1364-ე მუხლი); ფორმის დარღვევა — მოწმე ვერ იქნება ანდერძით მემკვიდრე, მისი ნათესავები, მეუღლე, მოანდერძე (ლეგატარი), არასრულწლოვანი (სამოქალაქო კოდექსის 1362-ე მუხლი).

3. თუ მოსარჩელე შვილი, მშობელი ან მეუღლეა, შეადარეთ უფრო მარტივ გზას: შვილებს, მშობლებს, მეუღლეს ანდერძის მიუხედავად ეკუთვნით სავალდებულო წილი (კანონისმიერის ნახევარი) (სამოქალაქო კოდექსის 1371-ე მუხლი). სარჩელის მიზანი: ბათილად ცნობის შემდეგ გვერდზე მოტოვებული მემკვიდრე მემკვიდრეობს ზოგადი საფუძვლებით (სამოქალაქო კოდექსის 1407-ე მუხლი).

4. მტკიცებულებები: მხარეს შეუძლია თავად შეუკვეთოს ექსპერტიზა და დასკვნა წარადგინოს სარჩელთან ერთად ან მომზადების ეტაპზე (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 162-ე მუხლი) — ხელწერის (გაყალბება) და გარდაცვალების შემდგომი სასამართლო-ფსიქიატრიული (სამედიცინო ბარათები, დანიშნულებები, ექიმებისა და მეზობლების ჩვენებები).

5. პროცესი: სარჩელი — ანდერძის დამტოვებლის ბოლო საცხოვრებელი ადგილის მიხედვით (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლი); სახელმწიფო ბაჟი — სარჩელის ფასის 1%, არანაკლებ 50 ლარისა (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 39-ე მუხლი); სარჩელის უზრუნველყოფა — მოპასუხის ქონებაზე ყადაღა (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 198-ე მუხლი). მოპასუხე — ანდერძით მემკვიდრე; პარალელურად გაასაჩივრეთ მისთვის გაცემული სამკვიდრო მოწმობა.

6. სად მიმართოთ: რაიონულ (საქალაქო) სასამართლოში; სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნულ ბიუროში ან კერძო ექსპერტთან.

7. მტკიცებულებები: სამედიცინო ბარათები და ამონაწერები შედგენის პერიოდისთვის; ექიმებისა და მეზობლების ჩვენებები; იმ პერიოდის ხელწერის ნიმუშები; ანდერძის ასლი.

8. გავრცელებული შეცდომები: ვადის რუსული წესით ათვლა — „ანდერძის შესახებ გაგების მომენტიდან“: საქართველოში ის გარდაცვალების დღიდან მიმდინარეობს; სანოტარო ანდერძის გასაჩივრება სამედიცინო დოკუმენტების გარეშე; სასამართლო დავა სავალდებულო წილისთვის, რომელიც ისედაც ეკუთვნით.

აუცილებლად გადაამოწმეთ

• სარჩელის ვადა — სამკვიდროს გახსნიდან 2 წელი
• ბათილობის საფუძვლები (გაგების უუნარობა, ზეწოლა/ნდობის ბოროტად გამოყენება, გაყალბება, ფორმის დარღვევა)
• ექსპერტიზები (ხელწერის, გარდაცვალების შემდგომი ფსიქიატრიული) და სამედიცინო მტკიცებულებები
• რას იძლევა მოგება — კანონით მემკვიდრეობა; ალტერნატივა — სავალდებულო წილი
• სასამართლო ანდერძის დამტოვებლის ბოლო საცხოვრებელი ადგილის მიხედვით, სახელმწიფო ბაჟი, ქონებაზე ყადაღა