დისკრიმინაცია სამსახურში

რა უნდა გააკეთოთ

1. კვალიფიკაცია: დისკრიმინაცია — განსხვავება, გამორიცხვა ან უპირატესობის მინიჭება სქესის, ასაკის, ეთნიკური კუთვნილების, რელიგიის, შეზღუდული შესაძლებლობის, ჯანმრთელობის მდგომარეობის, ოჯახური მდგომარეობის, პროფესიული კავშირის წევრობის, შეხედულებების ან სხვა ნიშნის მიხედვით (შრომის კოდექსის მე-4 მუხლი); არაპირდაპირი დისკრიმინაცია — ნეიტრალური წესი, რომელიც კანონიერი მიზნისა და თანაზომიერების გარეშე აყენებს პირს უარეს მდგომარეობაში (შრომის კოდექსის მე-4 მუხლი); თანაბარი შრომის თანაბარი ანაზღაურება ქალებისა და მამაკაცებისთვის (შრომის კოდექსის მე-4 მუხლი); შევიწროება (მათ შორის სექსუალური) დისკრიმინაციის ფორმაა (შრომის კოდექსის მე-4 მუხლი); აკრძალვა მოქმედებს ვაკანსიის გამოცხადებისა და შერჩევისას, დაწინაურებისას, ანაზღაურებისას, გათავისუფლებისას (შრომის კოდექსის მე-5 მუხლი). დამსაქმებლის დაცვა: დისკრიმინაცია არ არის სამუშაოს არსიდან გამომდინარე განსხვავება, რომელიც კანონიერი მიზნის თანაზომიერია (შრომის კოდექსის მე-6 მუხლი).

2. ჯერ ვადები. თუ გაგათავისუფლეს: დისკრიმინაციული ნიშნით გათავისუფლება დაუშვებელია (შრომის კოდექსის 47-ე მუხლი); გათავისუფლების შესახებ სარჩელი — შეტყობინებიდან 30 კალენდარული დღე (შრომის კოდექსის 48-ე მუხლი). დანარჩენ შემთხვევაში: დისკრიმინაციის შესახებ სარჩელი — 1 წელი იმ მომენტიდან, როდესაც შეიტყვეთ; შეიძლება სამუშაოს დასრულების შემდეგაც (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 363² მუხლი).

3. მტკიცება: მტკიცების ტვირთი დამსაქმებელს ეკისრება, თუ დასაქმებული მიუთითებს ფაქტებზე, რომლებიც დისკრიმინაციის ვარაუდის საფუძველს იძლევა (შრომის კოდექსის მე-7 მუხლი) — კოლეგასთან შედარება, ვაკანსია, მიმოწერა, მოწმეები. შურისძიების აკრძალვა: დისკრიმინაციის გამო საჩივრის შეტანისთვის დაუშვებელია გათავისუფლება ან შევიწროება (შრომის კოდექსის მე-4 მუხლი).

4. სასამართლო: სასამართლო დისკრიმინაციის შეწყვეტას, შედეგების აღმოფხვრას, მორალური და მატერიალური ზიანის ანაზღაურებას ავალდებულებს (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 363² მუხლი); სასამართლომდე სახალხო დამცველისთვის ან სხვა ორგანოსთვის მიმართვა სავალდებულო არ არის (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 363² მუხლი).

5. შრომის ინსპექციის სამსახური (ჯარიმა და არა კომპენსაცია): გაფრთხილება ან შრომის კოდექსის დარღვევისთვის დადგენილი ჯარიმის სამმაგი ოდენობით ჯარიმა (შრომის კოდექსის 78-ე მუხლი); დამსაქმებელი პასუხს აგებს შევიწროებაზე, რომელიც იცოდა და ინსპექციას არ შეატყობინა ან არ აღკვეთა (შრომის კოდექსის 78-ე მუხლი); გადაწყვეტილება — საჩივრიდან არაუგვიანეს 2 თვისა („შრომის ინსპექციის სამსახურის შესახებ“ კანონის მე-14 მუხლი).

6. სახალხო დამცველი განიხილავს საჩივარს, ათანხმებს მხარეებს, გასცემს რეკომენდაციას („დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ“ კანონის მე-6 მუხლი) — რეკომენდაცია სავალდებულო არ არის, სასამართლოსთვის მიმართვის ვადა კი გრძელდება.

7. სად მიმართოთ: სასამართლო (სამოქალაქო საქმეთა კოლეგია); შრომის ინსპექციის სამსახური; სახალხო დამცველი.

8. მტკიცებულებები: ვაკანსია/უარი, ბრძანებები, საკუთარი და კოლეგების ხელფასის ფურცლები, მიმოწერა, მოწმეები.

9. ხაფანგები: დამცველის ან ინსპექციის შედეგის ლოდინი და სასამართლოსთვის მიმართვის ვადის გაშვება; კოლეგასთან შედარების არარსებობა — მტკიცების ტვირთი არ გადადის; ინსპექციისგან ან დამცველისგან ფულის მოლოდინი — კომპენსაციას მხოლოდ სასამართლო ანიჭებს.

აუცილებლად გადაამოწმეთ

• რა არის შრომითი დისკრიმინაცია (ნიშნები, პირდაპირი/არაპირდაპირი, არათანაბარი ანაზღაურება, შევიწროება)
• ფაქტებზე მითითების შემდეგ მტკიცების ტვირთი გადადის დამსაქმებელზე
• სამი გზა: სასამართლო (კომპენსაცია), შრომის ინსპექციის სამსახური (ჯარიმა), სახალხო დამცველი (რეკომენდაცია)
• ვადები: გათავისუფლებისას 30 დღე, დისკრიმინაციის შესახებ სარჩელისთვის 1 წელი