ხელშეკრულების შეწყვეტა მეორე მხარის დარღვევის გამო

რა უნდა გააკეთოთ

1. კვალიფიკაცია: რა დაირღვა, არსებითია თუ არა, ხელშეკრულების პირობები შეწყვეტისა და პირგასამტეხლოს შესახებ. თუ ხელშეკრულება ხანგრძლივია (პარტიებად მიწოდება, მომსახურება): დარღვევისას — შეწყვეტა გამოსწორებისთვის დადგენილი ვადის უშედეგოდ გასვლის ან გაფრთხილების შემდეგ (სამოქალაქო კოდექსის 399-ე მუხლი); გონივრულ ვადაში საფუძვლის გაგებიდან (სამოქალაქო კოდექსის 399-ე მუხლი).

2. ძირითადი გზა: ორმხრივი ხელშეკრულების დარღვევისას — უარი დანიშნული დამატებითი ვადის უშედეგოდ გასვლის შემდეგ (სადაც ვადა არ გამოდგება — გაფრთხილების შემდეგ) (სამოქალაქო კოდექსის 405-ე მუხლი). გამონაკლისი: ვადა საჭირო არ არის, თუ ის აშკარად უსარგებლოა, ხელშეკრულება ზუსტად ვადაში შესრულებას უკავშირდება ან არსებობს განსაკუთრებული საფუძვლები (სამოქალაქო კოდექსის 405-ე მუხლი). ნაწილობრივი დარღვევა: ნაწილობრივი დარღვევისას — მხოლოდ თუ დანარჩენი შესრულება ინტერესს კარგავს (სამოქალაქო კოდექსის 405-ე მუხლი). უარი გამორიცხულია უმნიშვნელო დარღვევისას ან თავად კრედიტორის ბრალისას (სამოქალაქო კოდექსის 405-ე მუხლი). უარი შესაძლებელია შესრულების ვადამდეც, თუ საფუძვლები აშკარად დადგება (სამოქალაქო კოდექსის 405-ე მუხლი).

3. გაფორმება: წერილობითი მოთხოვნა კონკრეტული ვადით → შემდეგ უარი — მეორე მხარის შეტყობინებით, სასამართლოს გარეშე (სამოქალაქო კოდექსის 355-ე მუხლი); თუ დამრღვევმა გადაწყვეტილებისთვის გონივრული ვადა დანიშნა — უარის უფლება ამ ვადის გასვლისას ქრება (სამოქალაქო კოდექსის 356-ე მუხლი). შეინახეთ ჩაბარების მტკიცებულებები.

4. შედეგები: მიღებული (მათ შორის წინასწარი გადახდა) და სარგებელი ბრუნდება ნატურით, სხვაგვარად — ფულით (სამოქალაქო კოდექსის 352-ე მუხლი); დაბრუნება ერთდროულად ხდება (სამოქალაქო კოდექსის 354-ე მუხლი); პლუს შეუსრულებლობით გამოწვეული ზიანი, თუ დარღვევა მოვალის ბრალით მოხდა (სამოქალაქო კოდექსის 407-ე მუხლი); ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირგასამტეხლო ზიანის მოთხოვნის უფლებას არ გართმევთ (სამოქალაქო კოდექსის 419-ე მუხლი).

5. თუ ფული არ დაგიბრუნეს — სარჩელი დაბრუნებისა და ზიანის შესახებ: სახელშეკრულებო მოთხოვნების ხანდაზმულობა — 3 წელი, უძრავ ქონებაზე — 6 წელი (სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლი).

6. სად მიმართოთ: კონტრაგენტი (მოთხოვნა, შეტყობინება); რაიონული (საქალაქო) სასამართლო ან მაგისტრატი; არბიტრაჟი დათქმის შემთხვევაში.

7. მტკიცებულებები: ხელშეკრულება, გადახდის დოკუმენტები, მიმოწერა ვადების შესახებ, დამატებითი ვადის მოთხოვნა და უარის შეტყობინება ჩაბარების დადასტურებით, ზიანის გაანგარიშება.

8. ხაფანგები: უარი საჭირო დამატებითი ვადის გარეშე — დამრღვევი თავად უარის მთქმელი გახდება; ვადის დანიშვნა, მაგრამ მისი გასვლის შემდეგ შესრულების მიღება; რუსული მოდელით სასამართლოში „შეწყვეტის“ მოთხოვნა — საჭიროა მხოლოდ უარი შეტყობინებით.

აუცილებლად გადაამოწმეთ

• ზოგადი წესით — ჯერ დამატებითი ვადა ან გაფრთხილება და მხოლოდ მათი უშედეგოდ გასვლის შემდეგ უარი
• როდის არ არის საჭირო დამატებითი ვადა და როდის დაუშვებელია უარი (უმნიშვნელო დარღვევა, თავად კრედიტორის ბრალი)
• უარი ფორმდება წერილობითი შეტყობინებით, ჩაბარების მტკიცებულებით
• შედეგები — მიღებულის (წინასწარი გადახდის) დაბრუნება და ზიანის ანაზღაურება; ხანდაზმულობა