ბინის ჩუქება ნათესავისთვის: გაფორმება და გადასახადები

რა უნდა გააკეთოთ

1. გაფორმება: ფორმა — წერილობითი გარიგება და რეგისტრაცია (სამოქალაქო კოდექსი ნოტარიულ ფორმას არ მოითხოვს) (სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლი); უძრავი ქონების ჩუქება დადებულად ითვლება დასაჩუქრებულის უფლების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის მომენტიდან (სამოქალაქო კოდექსის 525-ე მუხლი) — რეგისტრაციამდე მჩუქებელი რჩება მესაკუთრედ.

2. ვის უნდა დაეთანხმოს: ქორწინებაში შეძენილი ქონება მეუღლეთა თანასაკუთრებაა, მისი განკარგვა — მეუღლეთა თანხმობით (სამოქალაქო კოდექსის 1160-ე მუხლი); მაგრამ რეესტრს არა აქვს უფლება, მოითხოვოს რეესტრში არჩაწერილი თანამესაკუთრის თანხმობა (სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლი). წილი: თანამესაკუთრეს შეუძლია თავისი წილი თავად აჩუქოს, მთელი ნივთი — მხოლოდ ერთად (სამოქალაქო კოდექსის 959-ე მუხლი). ქორწინებაში მყოფი დასაჩუქრებულისთვის: ქორწინებაში ნაჩუქარი დასაჩუქრებულის პირადი საკუთრებაა და არა მისი მეუღლის საერთო საკუთრება (სამოქალაქო კოდექსის 1161-ე მუხლი).

3. გადასახადი (ნათესაობის ხარისხი ყველაფერს წყვეტს): პირველი ან მეორე რიგის ნათესავისგან ნაჩუქარი ქონება საშემოსავლო გადასახადით არ იბეგრება (საგადასახადო კოდექსის 82-ე მუხლი); პირველი რიგი — მეუღლე, შვილები, ნაშვილებები, შვილიშვილები და შვილთაშვილები, მშობლები (საგადასახადო კოდექსის 82-ე მუხლი); მეორე — ძმები, დები, ძმისშვილები, დისშვილები და მათი შვილები (საგადასახადო კოდექსის 82-ე მუხლი); მესამე და მეოთხე რიგისთვის გათავისუფლებულია საგადასახადო წელს 150 000 ლარამდე (საგადასახადო კოდექსის 82-ე მუხლი); მესამე — ბებიები და ბაბუები; მეოთხე — ბიძები და დეიდები/მამიდები; ბიძაშვილები და მეგობრები ნუსხაში არ არიან (საგადასახადო კოდექსის 82-ე მუხლი); წელიწადში 1000 ლარამდე საჩუქარი ნებისმიერისგან არ იბეგრება (საგადასახადო კოდექსის 82-ე მუხლი); სხვა შემთხვევაში ფიზიკური პირის შემოსავალი იბეგრება 20%-იანი განაკვეთით (საგადასახადო კოდექსის 81-ე მუხლი). მოგვიანებით გაყიდვისას: თუ ნაჩუქარ ქონებას შემდგომ ყიდის პირველი რიგის დასაჩუქრებული, მჩუქებლის საკუთრების ვადა ითვლება საგადასახადო შეღავათისთვის საჭირო ორწლიან ვადაში (საგადასახადო კოდექსის 82-ე მუხლი).

4. მჩუქებლის დაცვა — ჩუქება შეუქცევადია, ორი შემთხვევის გარდა: ჩუქება უქმდება მჩუქებლის ან მისი ახლობლების მიმართ მძიმე შეურაცხყოფის ან უხეში უმადურობის გამო (სამოქალაქო კოდექსის 529-ე მუხლი); გაუქმება შეიძლება იმ დღიდან 1 წლის განმავლობაში, როცა მჩუქებელმა ასეთი საქციელის შესახებ შეიტყო (სამოქალაქო კოდექსის 529-ე მუხლი); გაჭირვებაში ჩავარდნილ მჩუქებელს შეუძლია მოითხოვოს საჩუქრის დაბრუნება, თუ ის შენარჩუნებულია (სამოქალაქო კოდექსის 530-ე მუხლი). აკრძალვა: ჩუქება დაუშვებელია, თუ ეს მჩუქებელს ან მის კმაყოფაზე მყოფ პირებს ცხოვრების საშუალებებს უკარგავს (სამოქალაქო კოდექსის 526-ე მუხლი). იმისთვის, რომ ბინაში ცხოვრება გაგრძელდეს, მჩუქებელმა შეიძლება თავისთვის დატოვოს უზუფრუქტი — საცხოვრებლით მესაკუთრის მსგავსად სარგებლობის უფლება, გასხვისების უფლების გარეშე (სამოქალაქო კოდექსის 242-ე მუხლი); დაარეგისტრირეთ ჩუქებასთან ერთად.

5. სად მივმართოთ: საჯარო რეესტრი / იუსტიციის სახლი — ხელმოწერა და რეგისტრაცია; ნოტარიუსი — სურვილისამებრ; შემოსავლების სამსახური — დეკლარაცია, თუ საჩუქარი იბეგრება.

6. მტკიცებულებები: ამონაწერი, პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტები, ნათესაობის დამადასტურებელი დოკუმენტები, მეუღლის თანხმობა.

7. ხაფანგები: „შვილისთვის საჩუქრის გადასახადი“ ან „მეგობრისთვის საჩუქარი გადასახადის გარეშე“; ჩუქება უზუფრუქტის გარეშე — მჩუქებელი კარგავს ბინაში ცხოვრების უფლებას; იმედი, რომ „ნებისმიერ დროს შეიძლება გაუქმება“; მეუღლეთა საერთო ბინა მეორე მეუღლის თანხმობის გარეშე.

აუცილებლად გადაამოწმეთ

• ფორმა (წერილობითი ხელშეკრულება) და უფლების გადასვლის მომენტი — რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში; ნოტარიუსი სავალდებულო არ არის
• მეუღლის თანხმობა თანასაკუთრების შემთხვევაში; წილი ბინაში
• საშემოსავლო გადასახადი ნათესაობის ხარისხის მიხედვით (I–II რიგი — გათავისუფლებულია, III–IV — ლიმიტამდე, დანარჩენები — განაკვეთით)
• ჩუქების გაუქმება (უმადურობა და ვადა, მჩუქებლის გაჭირვება) და უზუფრუქტი ცხოვრების უფლების შესანარჩუნებლად