ანდერძის შედგენა: სანოტარო თუ შინაური

რა უნდა გააკეთოთ

1. აირჩიეთ ფორმა: ანდერძი დგება მხოლოდ წერილობით — სანოტარო ფორმით ან მის გარეშე (სამოქალაქო კოდექსის 1357-ე მუხლი). ყველაზე საიმედოა სანოტარო — შედგენილი და ხელმოწერილი ანდერძის დამტოვებლის მიერ და დამოწმებული ნოტარიუსის მიერ (სამოქალაქო კოდექსის 1357-ე მუხლი); ანდერძის დამოწმება — 9 ლარი („სანოტარო მოქმედებათა შესრულებისათვის დადგენილი საზღაურის შესახებ“ დადგენილების 31-ე მუხლი). ნოტარიუსის გარეშე: შინაური — დაწერილი პირადად და ხელმოწერილი ანდერძის დამტოვებლის მიერ (მოწმეები არ არის საჭირო) (სამოქალაქო კოდექსის 1364-ე მუხლი) ან ნოტარიუსის გარეშე დაბეჭდილი — ხელმოწერა 2 მოწმის თანდასწრებით (სამოქალაქო კოდექსის 1366-ე მუხლი); მოწმე ვერ იქნება მემკვიდრე, მისი ნათესავები, მეუღლე, მოანდერძე (ლეგატარი), არასრულწლოვანი (სამოქალაქო კოდექსის 1362-ე მუხლი). შინაურის მინუსი: შინაური ანდერძის მიხედვით მემკვიდრეებს სამკვიდრო მოწმობისთვის ხელწერის ექსპერტიზა სჭირდებათ („სანოტარო მოქმედებათა შესრულების წესის შესახებ“ ინსტრუქციის 86-ე მუხლი); შენახვა — პირადად დაწერილი შეიძლება ნოტარიუსს ჩაბარდეს დალუქულ კონვერტში 3 მოწმის თანდასწრებით (სამოქალაქო კოდექსის 1365-ე მუხლი).

2. შინაარსი: წილები ან კონკრეტული ქონება თითოეულისთვის; მემკვიდრეობის ჩამორთმევა შეიძლება ნებისმიერისთვის, მიზეზის განმარტების გარეშე (სამოქალაქო კოდექსის 1354-ე მუხლი), მაგრამ შვილები, მშობლები, მეუღლე მიიღებენ სავალდებულო წილს (კანონისმიერის ნახევარს) (სამოქალაქო კოდექსის 1371-ე მუხლი); მისი ჩამორთმევა შეიძლება მხოლოდ სასამართლოს მეშვეობით, სიცოცხლეში, ღირსების არმქონეობის საფუძვლებით (სამოქალაქო კოდექსის 1381-ე მუხლი). ასევე შეიძლება სათადარიგო მემკვიდრის დანიშვნა (სამოქალაქო კოდექსის 1370-ე მუხლი).

3. შეზღუდვები: ანდერძი დგება პირადად, წარმომადგენლის მეშვეობით დაუშვებელია (სამოქალაქო კოდექსის 1346-ე მუხლი); ერთობლივი ანდერძი — მხოლოდ მეუღლეთა შორის ურთიერთმემკვიდრეობის შესახებ (სამოქალაქო კოდექსის 1347-ე მუხლი).

4. ცვლილებები: ანდერძის შეცვლა ან გაუქმება შეიძლება ნებისმიერ დროს (სამოქალაქო კოდექსის 1398-ე მუხლი); სანოტარო ანდერძს სხვა ფორმის ანდერძი ვერ აუქმებს (სამოქალაქო კოდექსის 1401-ე მუხლი).

5. უცხოელი: მემკვიდრეობას არეგულირებს ანდერძის დამტოვებლის მოქალაქეობის ქვეყნის სამართალი გარდაცვალების მომენტისთვის („საერთაშორისო კერძო სამართლის შესახებ“ საქართველოს კანონის 55-ე მუხლი) — წილები და რიგები შეიძლება მისი სამართლით განისაზღვროს; ფორმა ნამდვილია უძრავი ქონების ადგილსამყოფელის სამართლითაც („საერთაშორისო კერძო სამართლის შესახებ“ საქართველოს კანონის 56-ე მუხლი).

6. სად მიმართოთ: ნოტარიუსთან; საავადმყოფოში, მოხუცთა სახლში, ციხეში — ნოტარიუსთან გათანაბრებული თანამდებობის პირები.

7. მტკიცებულებები: პასპორტი; მემკვიდრეთა მონაცემები; ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან.

8. გავრცელებული შეცდომები: მოწმე — მემკვიდრე ან მისი ნათესავი; „შვილის მემკვიდრეობის ჩამორთმევა“ სასამართლოს გარეშე — სავალდებულო წილი მაინც დარჩება; სანოტარო ანდერძის გაუქმება შინაურით.

აუცილებლად გადაამოწმეთ

• დაშვებული ფორმები (სანოტარო, პირადად დაწერილი, 2 მოწმის თანდასწრებით დაბეჭდილი) და მათი მოთხოვნები
• ვინ ვერ იქნება მოწმე
• მემკვიდრეობის ჩამორთმევა და მისი ზღვარი — შვილების, მშობლებისა და მეუღლის სავალდებულო წილი
• შეცვლა/გაუქმება და სანოტარო ანდერძის უპირატესობა
• ნოტარიუსთან ღირებულება; უცხოელისთვის — მოქალაქეობის ქვეყნის გამოსაყენებელი სამართალი