მაია ვაჩაძის საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მოსამართლედ არჩევის შესახებ

პერსონალური მონაცემები მაია ვაჩაძე 29.04.1962 - ქ. ამბროლაური მდედრობითი maia.vachadze@gmail.com დაქორწინებული რეგისტრაციის მისამართი: საცხოვრებელი მისამართი: საიდენტიფიკაციო დოკუმენტები ID ბარათი დოკუმენტის ნომერი: მოქმედების ვადა: 06.11.2027 გაცემის თარიღი: 06.11.2017 გამცემი ორგანო: იუსტიციის სამინისტრო დოკუმენტის ელექტრონული ვერსია: ფაილის ნახვა პირადობის მოწმობა დოკუმენტის ნომერი: მოქმედების ვადა: 29.11.2022 გაცემის თარიღი: 29.11.2017 გამცემი ორგანო: საგარეო საქმეთა სამინისტრო დოკუმენტის ელექტრონული ვერსია: ფაილის ნახვა წარმოსადგენი დოკუმენტების ნუსხა გთხოვთ განაცხადთან ერთად ატვირთოთ ავტობიოგრაფია, სამედიცინო დასკვნა, ამონაწერი შრომის წიგნაკიდან, სამართლებრივი დოკუმენტები, სერტიფიკატები (არსებობის შემთხვევაში) ამონაწერი შრომის წიგნაკიდან/ნამსახურობის ნუსხა დოკუმენტის ტიპი: ამონაწერი შრომის წიგნაკიდან/ნამსახურობის ნუსხა დოკუმენტის ელექტრონული ვერსია: ფაილის ნახვა სამეცნიერო/სხვა სახის პუბლიკაცია დოკუმენტის ტიპი: სამეცნიერო/სხვა სახის პუბლიკაცია დოკუმენტის ელექტრონული ვერსია: ფაილის ნახვა სერტიფიკატი დოკუმენტის ტიპი: სერტიფიკატი დოკუმენტის ელექტრონული ვერსია: ფაილის ნახვა სამედიცინო დასკვნა ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ დოკუმენტის ტიპი: სამედიცინო დასკვნა ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ დოკუმენტის ელექტრონული ვერსია: ფაილის ნახვა ავტობიოგრაფია დოკუმენტის ტიპი: ავტობიოგრაფია დოკუმენტის ელექტრონული ვერსია: ფაილის ნახვა სამეცნიერო/სხვა სახის პუბლიკაცია დოკუმენტის ტიპი: სამეცნიერო/სხვა სახის პუბლიკაცია დოკუმენტის ელექტრონული ვერსია: ფაილის ნახვა სამეცნიერო/სხვა სახის პუბლიკაცია დოკუმენტის ტიპი: სამეცნიერო/სხვა სახის პუბლიკაცია დოკუმენტის ელექტრონული ვერსია: ფაილის ნახვა სამეცნიერო/სხვა სახის პუბლიკაცია დოკუმენტის ტიპი: სამეცნიერო/სხვა სახის პუბლიკაცია დოკუმენტის ელექტრონული ვერსია: ფაილის ნახვა სასამართლო გადაწყვეტილება დოკუმენტის ტიპი: სასამართლო გადაწყვეტილება დოკუმენტის ელექტრონული ვერსია: ფაილის ნახვა სასამართლო გადაწყვეტილება დოკუმენტის ტიპი: სასამართლო გადაწყვეტილება დოკუმენტის ელექტრონული ვერსია: ფაილის ნახვა სასამართლო გადაწყვეტილება დოკუმენტის ტიპი: სასამართლო გადაწყვეტილება დოკუმენტის ელექტრონული ვერსია: ფაილის ნახვა სასამართლო გადაწყვეტილება დოკუმენტის ტიპი: დოკუმენტის ელექტრონული ვერსია: ფაილის ნახვა კვალიფიკაცია საშუალო განათლება სასამართლო გადაწყვეტილება ამბროლაურის პირველი საშუალო სკოლა, ოქროს მედალზე 1969 სექტემბერი - 1979 მაისი უმაღლესი განათლება ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, წარჩინებით 1979 სექტემბერი - 1984 ივნისი იურიდიული სამართლისმცოდნეობა უმაღლესი განათლება (5 წელი) დოკუმენტის სახე: დიპლომი (წარჩინებით) გაცემის თარიღი/ნომერი: 1984 წლის 17 ივლისი, ИВ №258644 დოკუმენტის ასლი: ფაილის ნახვა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი (თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო უნივერსიტეტის უფლებამონაცვლე) 2008 აპრილი - დღემდე იურიდიული საჯარო-სამართლებრივი მიმართულება დიპლომირებული სპეციალისტი დოკუმენტის სახე: ბრძანება დოქტორანტურაში ჩარიცხვის შესახებ გაცემის თარიღი/ნომერი: 2008 წლის 2 აპრილი, №01-15/06 დოკუმენტის ასლი: ფაილის ნახვა დამატებითი განათლება და პროფესიული წვრთნა მიუთითეთ ინფორმაცია გავლილი სტაჟირებების, ტრენინგების, სემინარების, სასწავლო კურსების, საკვალიფიკაციო გამოცდების, საერთაშორისო კონფერენციების და ა.შ. შესახებ მოსამართლეობის საკვალიფიკაციო გამოცდა - საკვალიფიკაციო საგამოცდო კომისია დამატებითი პროფ. განათლება: საკვალიფიკაციო გამოცდა თარიღი: 1998 წლის 23 მაისი ადგილი: თბილისი დაფინანსების წყარო: ფინანსთა სამინისტრო პრაქტიკის გაცნობის მიზნით გერმანიისა და ჰოლანდიის ადმინისტრაციული სისტემის ურთიერთგაცვლის პროგრამა - გერმანიის ტექნიკური საზოგადოება დამატებითი პროფ. განათლება: სხვა თარიღი: 2001 წელი ადგილი: ბრემენი, ლაიდენი დაფინანსების წყარო: გერმანიის ტექნიკური საზოგადოება პრაქტიკის გაცნობის მიზნით გერმანიის პირველი და სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოების ურთიერთგაცვლის პროგრამა გერმანიის ტექნიკური საზოგადოება დამატებითი პროფ. განათლება: სხვა თარიღი: 2003 წელი ადგილი: ბრემენი დაფინანსების წყარო: გერმანიის ტექნიკური საზოგადოება ზოგადი ადმინისტრაციული სამართალი, ადმინისტრაციული საპროცესო სამართალი - იუსტიციის უმაღლესი სკოლა, გერმანიის ტექნიკური საზოგადოება დამატებითი პროფ. განათლება: ტრენინგი თარიღი: 2008-2010 წლები, 2012 წელი ადგილი: თბილისი, ლისაბონი, ბერლინი, დიუსელდორფი, ლონდონი დაფინანსების წყარო: იუსტიციის უმაღლესი სკოლა, გერმანიის ტექნიკური საზოგადოება სადისციპლინო სამართლის საკითხები - ნორლაგის პროგრამა დამატებითი პროფ. განათლება: ტრენინგი თარიღი: 2013 წელი ადგილი: ოსლო, ნორვეგიის უზენაესი სასამართლო დაფინანსების წყარო: ნორვეგიის სახელმწიფო საფრანგეთის ადმინისტრაციული სამართლის სისტემა, გარემოს დაცვის სამართალი - ტვინინგის პროგრამა, ევროკავშირის პროექტი დამატებითი პროფ. განათლება: ტრენინგი თარიღი: 2019 წელი ადგილი: პარიზი დაფინანსების წყარო: ევროკავშირი დისტანციური სწავლების მეთოდები - ტვინინგის პროგრამა, ევროკავშირის პროექტი დამატებითი პროფ. განათლება: ტრენინგი თარიღი: 2019 წელი ადგილი: თბილისი დაფინანსების წყარო: ევროკავშირი ადმინისტრაციული სამართალი, ურთიერთგაცვლის პროგრამა - GIZ დამატებითი პროფ. განათლება: ტრენინგი თარიღი: 2016-2018 წწ. ადგილი: ბერლინი, ჰამბურგი GIZ დაფინანსების წყარო: ადმინისტრაციული სამართალი - USAID, GIZ დამატებითი პროფ. განათლება: საერთაშორისო კონფერენცია თარიღი: 2000-2010 წწ. ადგილი: დაფინანსების წყარო: თბილისი, სტამბული, კიევი USAID, GIZ ქალთა უფლებები - ევროკავშირი დამატებითი პროფ. განათლება: სხვა თარიღი: 2018 წელი ადგილი: მადრიდი დაფინანსების წყარო: ევროკავშირი ადამიანის უფლებები - იუსტიციის უმაღლესი სკოლა დამატებითი პროფ. განათლება: სხვა თარიღი: 2008 წელი ადგილი: სტრასბურგი დაფინანსების წყარო: იუსტიციის უმაღლესი სკოლა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილებების მიმოხილვა - ევროკავშირი, USAID, პროლოგი დამატებითი პროფ. განათლება: ტრენინგი თარიღი: 2018-2019 წწ. ადგილი: ბორჯომი, თბილისი დაფინანსების წყარო: ევროკავშირი, USAID, პროლოგი ენების ცოდნა რუსული კითხვა: საუბარი: წერა: ინგლისური კითხვა: საუბარი: წერა: კომპიუტერული პროგრამების ცოდნა Word Excel PowerPoint Internet e-mail Court case management system სამუშაო გამოცდილება სამუშაო გამოცდილება სტაჟიორ-მოსამართლე - თბილისის საქარხნო რაიონის სასამართლო 1984 - 1985 გადაწყვეტილებების პროექტების მომზადება გათავისუფლების საფუძველი: უშუალო ხელმძღვანელი: ალექსანდრე ტალიაშვილი ტელეფონი: ელექტრონული ფოსტა: კანონთა წიგნის მომზადების რედაქტორი, მთავარი რედაქტორი - საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო 1985 - 1987 კანონპროექტების მომზადება გათავისუფლების საფუძველი: უშუალო ხელმძღვანელი: ლეილა ნიკურაძე ტელეფონი: ელექტრონული ფოსტა: სასამართლო ორგანოების სამმართველოს კონსულტანტი, უფროსი კონსულტანტი - საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო 1987 - 1989 სასამართლოთა ორგანიზაციული შემოწმება გათავისუფლების საფუძველი: უშუალო ხელმძღვანელი: ალექსანდრე ტალიაშვილი, ვახტანგ ალანია ტელეფონი: ელექტრონული ფოსტა: საინფორმაციო სამსახურის უფროსი კონსულტანტი, სამსახურის უფროსი - საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო 1991 - 1992 იუსტიციის სამინისტროს საინფორმაციო უზრუნველყოფა გათავისუფლების საფუძველი: უშუალო ხელმძღვანელი: ჯონი ხეცურიანი ტელეფონი: ელექტრონული ფოსტა: საერთაშორისო სამმართველოს უფროსი, იუსტიციის სამინისტროს კოლეგიის წევრი - საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო 1992 - 1995 საერთაშორისო ხელშეკრულებების პროექტების მომზადება გათავისუფლების საფუძველი: უშუალო ხელმძღვანელი: ტარიელ კულულაშვილი, თევდორე ნინიძე ტელეფონი: ელექტრონული ფოსტა: ადმინისტრაციულ საქმეთა და საკორპორაციო სამართლის მოსამართლე - თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლო 1995 - 1998 ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა საქმეების განხილვა, "მეწარმეთა შესახებ" საქართველოს კანონის შესაბამისად მეწარმე სუბიექტთა რეგისტრაცია გათავისუფლების საფუძველი: უშუალო ხელმძღვანელი: თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს თავმჯდომარე ნუგზარ ბირკაია ტელეფონი: ელექტრონული ფოსტა: ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის მოსამართლე - თბილისის საოლქო სასამართლო 1998 ოქტომბერი - 1999 ივლისი ადმინისტრაციული და საგადასახადო საქმეების განხილვა გათავისუფლების საფუძველი: უშუალო ხელმძღვანელი: თბილისის საოლქო სასამართლოს თავმჯდომარე დავით სულაქველიძე ტელეფონი: ელექტრონული ფოსტა: ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის მოსამართლე - საქართველოს უზენაესი სასამართლო 1999 ივლისი - 2009 ივლისი ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა განხილვა გათავისუფლების საფუძველი: უშუალო ხელმძღვანელი: საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარეები: ლადო ჭანტურია, კონსტანტინე კემულარია, კონსტანტინე კუბლაშვილი ტელეფონი: ელექტრონული ფოსტა: ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის თავმჯდომარის მოვალეობის შემსრულებელი - საქართველოს უზენაესი სასამართლო 2005 მარტი - 2007 ივნისი ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა განხილვა გათავისუფლების საფუძველი: უშუალო ხელმძღვანელი: საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე კონსტანტინე კუბლაშვილი ტელეფონი: ელექტრონული ფოსტა: ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის მოსამართლე - საქართველოს უზენაესი სასამართლო 2009 ივლისი - დღემდე ადმინისტრაციულ საქმეთა განხილვა გათავისუფლების საფუძველი: უშუალო ხელმძღვანელი: საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარეები: კონსტანტინე კუბლაშვილი, ნინო გვენეტაძე, თავმჯდომარის მოვალეობის შემსრულებელი მზია თოდუა ტელეფონი: ელექტრონული ფოსტა: საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის წევრი - საქართველოს უზენაესი სასამართლო 2001 - დღემდე სისხლის, სამოქალაქო და ადმინისტრაციულ საქმეთა განხილვა გათავისუფლების საფუძველი: უშუალო ხელმძღვანელი: საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარეები: ლადო ჭანტურია, კონსტანტინე კემულარია, კონსტანტინე კუბლაშვილი, ნინო გვენეტაძე, თავმჯდომარის მოვალეობის შემსრულებელი მზია თოდუა ტელეფონი: ელექტრონული ფოსტა: საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სადისციპლინო პალატის თავმჯდომარე - საქართველოს უზენაესი სასამართლო 2013 აპრილი - 2019 აპრილი სადისციპლინო საქმეთა განხილვა გათავისუფლების საფუძველი: უშუალო ხელმძღვანელი: საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე ნინო გვენეტაძე, თავმჯდომარის მოვალეობის შემსრულებელი მზია თოდუა ტელეფონი: ელექტრონული ფოსტა: ინფორმაცია მიღწევების შესახებ ეწევით თუ არა პედაგოგიურ საქმიანობას ან ხართ თუ არა რაიმე სამართლებრივი სალექციო კურსის ავტორი? დიახ 1. ამერიკის იურისტთა ასოციაციის მიწვეული ლექტორი ადმინისტრაციულ სამართალსა და ადმინისტრაციულ საპროცესო სამართალში - 2003 წელი; 2. საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის მიწვეული ლექტორი ადმინისტრაციულ სამართალსა და ადმინისტრაციულ საპროცესო სამართალში 2003 წელი; 3. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მიწვეული ლექტორი ადმინისტრაციულ სამართალსა და ადმინისტრაციულ საპროცესო სამართალში 2007-2011 წწ.; 4. თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო უნივერსიტეტის მიწვეული ლექტორი ადმინისტრაციულ სამართალსა და ადმინისტრაციულ საპროცესო სამართალში 2008 წელი; 5. კავკასიის უნივერსიტეტის მიწვეული ლექტორი ადმინისტრაციულ სამართალსა და ადმინისტრაციულ საპროცესო სამართალში - 2008-2018 წწ.; 6. საქართველოს უნივერსიტეტის მიწვეული ლექტორი ადმინისტრაციულ სამართალსა და ადმინისტრაციულ საპროცესო სამართალში - 2015-2016 წწ.; 7. ნოტარიუსთა პალატის მიწვეული ლექტორი ადმინისტრაციულ სამართალსა და ადმინისტრაციულ საპროცესო სამართალში 2011 წლიდან დღემდე; 8. იუსტიციის სამინისტროს სსიპ სასწავლო ცენტრის მიწვეული ლექტორი ადმინისტრაციულ სამართალსა და ადმინისტრაციულ საპროცესო სამართალში - 2017 წლიდან დღემდე; 9. იუსტიციის უმაღლესი სკოლის მიწვეული ლექტორი ადმინისტრაციულ სამართალსა და ადმინისტრაციულ საპროცესო სამართალში - 2002 წლიდან დღემდე; 10. იურიდიული დახმარების სამსახურის მიწვეული ლექტორი ადმინისტრაციულ სამართალსა და ადმინისტრაციულ საპროცესო სამართალში 2018 წლიდან დღემდე; 11. ადვოკატთა ასოციაციის მიწვეული ლექტორი ადმინისტრაციულ სამართალსა და ადმინისტრაციულ საპროცესო სამართალში 2017 წლიდან დღემდე; 12. სამართლებრივი განვითარების ინსტიტუტის მიწვეული ლექტორი ადმინისტრაციულ სამართალსა და ადმინისტრაციულ საპროცესო სამართალში - 2018 წელი. ხართ ან ყოფილხართ თუ არა სამართლებრივი ჟურნალის სარედაქციო ჯგუფის წევრი ან გაქვთ თუ არა გამოქვეყნებული სამართლებრივი სტატიები? დიახ "პრაქტიკული რეკომენდაციები ადმინისტრაციული საპროცესო სამართლის საკითხებზე მაგისტრატი მოსამართლეებისათვის" - სახელმძღვანელოს თანაავტორი ხართ თუ არა სამართლებრივი მონოგრაფიის/წიგნის ავტორი ან თანაავტორი? დიახ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის კომენტარების თანაავტორი ხართ თუ არა რაიმე სტიპენდიის, ჯილდოს ან საპატიო წოდების მფლობელი? არა დამატებითი ინფორმაცია ინფორმაცია ოჯახის წევრების შესახებ მიუთითეთ ინფორმაცია მშობლების, მეუღლის, შვილების, და-ძმის, მეუღლის მშობლებისა და მეუღლის და-ძმის შესახებ. აღნიშნული ინფორმაცია მიუთითეთ იმ შემთხვევაშიც, თუ ეს პირები თქვენთან ერთად არ ცხოვრობენ. ასევე, მიუთითეთ ინფორმაცია იმ პირების შესახებ, რომლებიც არ არის თქვენთან ნათესაურ კავშირში მაგრამ მუდმივად ცხოვრობენ თქვენთან ერთად. მეუღლე - პაატა დათეშიძე დაბადების თარიღი: 03.03.1962 დაბადების ადგილი: ჭიათურა საცხოვრებელი მისამართი: სამუშაო ადგილი, თანამდებობა: თვითდასაქმებული ტელეფონი: ელ. ფოსტა: შვილი - შოთა დათეშიძე დაბადების თარიღი: 26.09.1994 დაბადების ადგილი: თბილისი საცხოვრებელი მისამართი: სამუშაო ადგილი, თანამდებობა: სს "თიბისი ბანკი", სინდიკატებისა და ფინანსური რესურსების მოზიდვისა და მართვის მენეჯერი ტელეფონი: ელ. ფოსტა: შვილი - ნიკო დათეშიძე დაბადების თარიღი: 23.05.1996 დაბადების ადგილი: თბილისი საცხოვრებელი მისამართი: სამუშაო ადგილი, თანამდებობა: საქართველოს უზენაესი სასამართლო, ანალიტიკური დეპარტამენტის ადამიანის უფლებათა ცენტრი, რეფერენტი ტელეფონი: ელ. ფოსტა: და - იამზე ვაჩაძე დაბადების თარიღი: 26.01.1957 დაბადების ადგილი: ამბროლაური საცხოვრებელი მისამართ სამუშაო ადგილი, თანამდებობა: შპს "საზოგადოებრივი კოლეჯი-თბილისის პირველი სამედიცინო სასწავლებელი", კადრებისა და საქმის წარმოების მენეჯერი ტელეფონი: ელ. ფოსტა: მეუღლის მშობელი - ნარგიზა ღუღუნიშვილი 16.11.1941 დაბადების თარიღი: დაბადების ადგილი: ჭიათურა საცხოვრებელი მისამართი: სამუშაო ადგილი, თანამდებობ ტელეფონი: ელ. ფოსტა: მეუღლის და - მანანა დათეშიძე 29.01.1961 დაბადების თარიღი: დაბადების ადგილი: ჭიათურა საცხოვრებელი მისამართი: სამუშაო ადგილი, თანამდებობა: საჩხერის რაიონული სასამართლო, სპეციალისტი ტელეფონი: ელ. ფოსტა: ინფორმაცია ოჯახის წევრების სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის შესახებ პოლიტიკური ან საზოგადოებრივი ორგანიზაციების წევრობა იყავით ან ხომ არ ხართ რომელიმე პოლიტიკური პარტიის წევრი: არა ხომ არ ხართ რომელიმე საზოგადოებრივი ორგანიზაციის წევრი: არა სამართალწარმოება თქვენს მიმართ ხართ თუ არა ნასამართლევი? არა გაქვთ თუ არა ნასამართლობა გაქარწყლებული ან მოხსნილი არა ყოფილხართ თუ არა მოსარჩელე, მოპასუხე ან მესამე პირი სასამართლო დავაში არა დაგკისრებიათ თუ არა საურავი სესხის გადაუხდელობის გამო არა გქონიათ თუ არა პრობლემები გადასახადის გადაუხდელობის, დაგვიანებით გადახდის ან წარმოქმნილი საურავის გამო არა ყოფილხართ თუ არა სახდელდადებული ადმინისტრაციული სამართალდარღვევისათვის არა გქონიათ თუ არა დაკისრებული დისციპლინური სახდელი არა არის თუ არა დისციპლინური სახდელი გაქარწყლებული? არა რეკომენდატორები და თვითშეფასება რეკომენდატორები მიუთითეთ რეკომენდატორები (არანაკლებ 3) რომლებთანაც შეიძლება დაზუსტდეს თქვენი კვალიფიკაციისა და სხვა უნარების შესახებ ზოგიერთი ინფორმაცია. გთხოვთ, რეკომენდატორებად ნუ მიუთითებთ იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრებს გერდტ ვინტერი ტელეფონი: ელ. ფოსტა: gwinter@uni-bremen.de სამსახ. ან პირადი დამოკიდებულება: ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის კომენტარების მომზადება, ახალი ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსისა და ახალი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პროექტების მომზადება ჯონი ხეცურიანი ტელეფონი: ელ. ფოსტა: j.khetsuriani@gmail.com სამსახ. ან პირადი დამოკიდებულება: იუსტიციის მინისტრობის პერიოდში ერთობლივი საქმიანობა ნუგზარ სხირტლაძე ტელეფონი: ელ. ფოსტა: nugzari1616@yahoo.com სამსახ. ან პირადი დამოკიდებულება: უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ პალატაში ერთობლივი საქმიანობა თვითშეფასება ჩამოაყალიბეთ თქვენი ხედვა ზოგიერთ მნიშვნელოვან საკითხთან დაკავშირებით რას მიიჩნევთ თქვენს ყველაზე დიდ მიღწევად კარიერაში? უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობას. მოსამართლეობის კანდიდატთა შესარჩევი კრიტერიუმებიდან მიუთითეთ სულ მცირე სამი კრიტერიუმი რომელშიც წარმატებულად გრძნობთ თავს. კეთილსინდისიერება, მიუკერძოებლობა, დამოუკიდებლობა, კომპეტენტურობა, პიროვნული და პროფესიული რეპუტაცია. რატომ არის მოსამართლედ მუშაობა თქვენთვის მნიშვნელოვანი და რა წარმოდგენა გაქვთ ზოგადად მოსამართლის სტატუსზე. მოსამართლე სასამართლო ხელისუფლების წარმომადგენელია, რომელსაც აქვს მნიშვნელოვანი ძალაუფლება, შესაბამისად, გააჩნია უდიდესი პასუხისმგებლობა სახელმწიფოსა და საზოგადოების წინაშე. ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში მოსამართლე საჯარო და კერძო ინტერესთა პროპორციულობის გათვალისწინებით ქმნის ბალანსს სახელმწიფოსა და საზოგადოებას შორის. კანონიერებისა და სამართლიანობის პრინციპების, საქართველოს კონსტიტუციითა და საერთაშორისო კონვენციებით აღიარებული ადამიანის უფლებათა განუხრელად დაცვა მოსამართლის უპირველესი დანიშნულებაა. თქვენი დანიშვნის შემთხვევაში რა სარგებლობის მოტანა შეგიძლიათ სასამართლო სისტემისთვის და რატომ თვლით, რომ თქვენი კანდიდატურა შეესაბამება დადგენილ სტანდარტებს? 35 წელია შემხებლობა მაქვს სასამართლო სისტემასთან, როგორც საჯარო მოხელეს და როგორც მოსამართლეს, აქედან 20 წელი უზენაესი სასამართლოს მოსამართლის რანგში. შესაბამისად, ჩემი კვალიფიკაცია და გამოცდილება მიმაჩნია, რომ შემდგომშიც სარგებლობას მოუტანს სასამართლო სისტემას. არსებობს თუ არა პირად ცხოვრებასთან ან პროფესიულ საქმიანობასთან დაკავშირებული რაიმე სხვა გარემოება ან ინფორმაცია, რომელიც მიგაჩნიათ რომ მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მიერ? დიახ სამოსამართლო საქმიანობის პერიოდში ჩემს მიერ არაერთი ახალგაზრდა, კვალიფიციური იურისტი, მოსამართლე და მოსამართლის თანაშემწე იქნა აღზრდილი და მომზადებული სახელმწიფო დაწესებებულებებისა და სასამართლო სისტემისთვის. rE0cnAocca6rtsor 3C, Sroc b36or3o6ot ,rtXqo 3.rBsd3, q.r3ob.rqg 1962 Vqn1, 29 $6oqt d. .r8bdrcogr26tso. 1979 Vaq1, qr3.r3orr363 j. c8b6cnqrx6oti I tc0x.rg' L3c'rq.r coj6eot 33qrqt3. 1984 Vaq1, q.r3r3orr36x o3.163 ,5.r3rboB3oqo1.r trbXqerboL orboqolrot tcb3q8$ogc'r X5o3X6tofba0n1, oX6oqoXqo ?r.JAKi$C$o fl.r66o53Eoor. 1984 Vq"l, 16 'jgcnob6oq$ 1995 Vqnt 15 5c'r3obt6roq3 3o?tslcnbqo Lirj.r6orpq't 6gtJx8qo3ot ox1.r$o6oot t.r3o6o1i$6c'rtso Lb3.rqrtb3c or.r6rBqglm8.r%X: tcjc6or3ggcoL 63tJXbqo3ot 316cn6or,s Sog6olr OceO%.rqgboL t.r33.r6or3xq.L 6gq.rj$c.r6rq, xg6c'rL drgq.rj$co6.rql LctrS.r6arqcn c"r6g.r5c'r3boL t$3r6or3gR",t 3co6txq$r6$.rql ggt6mt 3'6txq$.r6$.rql trlo6gm6Sr(Jom g.l6gcngoq3bot g$g3qi tlS6orrBrn6olrc'r t.l8,l6orqoL.l qr tu36or.r'dc'r6otcn t$.l6otqXbt6o3 26ao26acrb.ror.r t.l33.u6arpqert .Xgt6c.rtlql oXt$o6oot t.r3o6o1i$6c'rt 3mqSgoot Vaa6rq. 1995 Vqnl, 15 6cn3386oq.r5 1998 Vqnl, 6 cojgco8b6r8lqS 38xts.rc.rbqo Jl rnboqotot gqq.r6o-6ld.rqrq6ot 6.lorn6xqo trt,loc6orq,L .r(3o6ot$6r6oXq 3c"rtr3.r6orqAR. 1998 Vqnl, 6 cojg'3b6oq$ 1999 Vqnt 20 o3qot.r0cqX 382ts.rc,rbqo orloqoLrot bl'qjco tlt.l3.l6orqc'rlr q3o6ot$6l6o2qo lr,r8,l6orqot.l Rr tpg.lq.:fu .rbcqc'r t.lj33o.l J.lql$ob 3c'rt.l3l6orq3q. 1999 Vqnl, 20 o3qotoqr6 qr3o5ots63 qr qqa8qa 383tsccnb t.r j.r6or33qcot X%35.r3to Lrt$.r6orqc'rt 3colrr3.r6cnq3q. Sgcat SCAqKC, Jr.r$r q.ror3?od3, q.rbrq3bXqo 1962 Vs?nt 3 O.r6$tr j, $ororX6rtso. ACcoRcoEoX6o q.l oSt6oqo2qo gs6.lorq3boor, or3oorqst.lj8SlXqo" B3oqo, Bcnan,s qcc'r3tsod3, q$cqS8Xqo , X8.rqq3to I994 Vq"l, 26 t3j$3Sb36t, 8ob. ttJ ,,or,r8oto Er63oL" cn,r6lSBdrrnSCRn. 33oqo, 6o3m qcor3tsod3, q.rbrq3b2qo 1996 Vq"l, 23 d.roLt, BOb. , x%36rxto tsLr8.r6crrqc'rL cn.l6l33drco3CRn. Rr, o.r3%3 3rB.rd3, q$q3bXqo L957 Vaqlr, J .r8b6c.rrqr26tso, AJt orboqotot Jo633qo t.l83qo6o6m ,,lr,s%cng.:qco3b6o3o 3c.rq33ot t.rt$s3cr3bqoL" or.r6roB6coocqn, 8ob. 3.r8r, b36o,r3o6 3.rBrdf : g.r6q.ro(J3rqr 19 85 VCqlr. gc6q.ro133.rq.r 2019 RCRr, AUAURT 3.rB.rd3, Vaqtr. 3C q. 633o cog.:bot 6.rt.r3.rt6orqX3o c6 3gc 63bo l8gu8rq, 36bco36cnb 3r6or. ,N Jr .8 CJ oe <3 v Y C/ E n 13 n v .Q ot v ...ii !i :i '.2 ;l ,1i. ii \'1 .iii, :i r: 'aj r,ja '.i .ai .1. ll i: f: il ii: \- "\-_--l It N p;li cl aii \(' \c' .\' ,er'^A '/il\ I 1 ; I i I I I I l t" 9. or o o' q 5. c.q @A cii !t- -. ,a .@ u Eo ,et .H1 e ,G5 OF ,F ,ct q3 9, o .q 3' eJ ot c5 at 5'ct cb3 a1 u 4q q.. q NC 'i6 ic lA qo P95-+ ate &- ot c, I 4,6 ov' ^Y', G 6l "&s GE -*? u.e 'a6 6q Eq N: = BF ccp_ i ,"u"ur. f-* '- / oou H; E e.. t' j:a j:.. f- i:, E.- E' ?'.. 't:- F: ti. .F:,. . -. *l j.€. i: ,i' ii 'i;" [' r,-- ;.1: .:;:: iJ:' i, :t- E It ;i_ ,t, gl \ .F{ ryE .d9 q9 ,d o, F .CJ. o3: c3 l:c e:. fe. ''Clr c9 a F v :G '''d'.:9:i ,..Q- ':9"1 s.:'o, .-Y X'. .l Xc, , G 9:. .,:3 - .' :,r3i ,l *) \ . ;S( a!\r'-. I i-srI .)Y ,+l - :\ .i"]{r vt. llllF Or cl a:l *, J a o .o' 'c .9 -al \: c' ;t- ''@ al 15 q: "nl Jo' 6 gcd 'o <f. d' ^qP c ur- .8 .= a 9.. -, ra t= ia l.) C, ^; -O (>. a -(r #if qi+ rl ,.- 'a .ri" P-t{i 9- (:3 . '1. :" .9 (> '€* it. ':) i,. '.o .e -. ,.9 '6 ,ra -,1'**u ot ct CF, F e ce 03 cot C I e,.L J., r, l -/ )- J :l :J t-onl I z" CJ V o' P v d3 CJ CI2 c e. ;ql F ot I t otq lo' c. l. I 3 lS I iila tatx' tY= lqul l, | @a | .3 2 lotci I I q-S [ --r5 | '5o' I q+A | ,;- | I +J -i ii- t\O r : €*q C.] e cF er .: i l I I I , i i | c'9-i el I -.,"9 G, i C tqt-l I Eg '_@ f1 >c .rl 6 '' o' i.q ,: '.' .,.4 ''9. . . oP' C," t.: : ( 1 ,.:t : Fl ai . i r:. i. i,,. l. t. r',f rtf i.' 'i:,. I IF j:,.1;,]. : rli, :.: 'r,l ':: t, \) \ i's .l ,j ll I , ,l'' $.'F' f [ ll* | vi"qu G', c8 @l q ,i E. € g: <;!?~6~M010 1.1 <;!?~ij~300nf)'CJ~o~b~d~M013n~(')ll OMMaoll, x~6ijM01n~(')f)ob~ <;!?~ bMOO~~'CJMO<;!?~03oll 806oll~Mo1l2017 V~o1l20 Ilnd~naf)Mob N01-60/6f)Md~6nf)o01 O.)(30onu O1.)(o'n~() 27.06.20199:27:50 a(')d,)~.)do (u.)DO<:::'o,~')MO) O,)(),~3.)R.)d:J 30M.)1;£>05(')a~IMO: 01011018913 (.9,)0. O1,)MO~O(Mo(3b3()/m3YIJ:J~o) Cloll.)o')M010 (M:J(,)ou6M')(30ou) 01(',O~7ouo d00183.)5 ~bo:Jo'CJ~ou N 67 (',-29 ClOu')o.)Mom ('lPdoMOM030) 01(',O~7 29 (J,1b"~llndo,l'CJMn x,)6oMm::J~C'lonb 1;£>.) 5')M,lMa;,500ll 3M:J3:J6(3oob t3056MO" m(')o~obo, d~)3cn')M,)dob~J. N21.),OO~: 230 10 36 ·9 (9,)5,)(Y)0101. 1 . (9')o030GOo'CJ~0,), h,)d,)(Y)(})80~(Y)ba(Y)(Y).oob,'X;:;50M(})O~(Y)oob.)(9,) b(Y)Go')~'CJ(Y)o(3?,)G3olJo060bOMOb 2017 V~ob 20 b:X:lo08oMOb N01-60/5 !)Md')50oo(}) 27.06201 9:28:02 G5(Y)~~5~M3(Y)~(Y)~P'jMO~~MoGb3o~5(Y)~oboOb~bO~N NT-30773/-6/19 O(Y)::] : 0,)0,) 3')fl,,)oO 30M')(90 6(Y)80M (9,)o.)(9:J0ob (})')MO~O: 29.04.1962 OOb,)o,)M01n:O)oo~ob 29 ~3:J5lJb:J~)(}) .)Mb:Jo'CJ~ OP)5')GOoO)')o')<bn\) oob0(93°0), 5,)MJC'100J'C'.J~06030100~ooob oc')bcbMoool\ '(p::]Oob ')5 0,)01(9,)00 (9,)0C'130(90o'C)<!_Y)ooo\) 0,)0('), 5')M3(,)~)(,100'C)M,)~MoGb3.)<bO .)M oO!:j(Y)<SO(),) 'a.3b"<s\)o::]o3'C)MOX.)50M(J)O~('1.()()\) \!?,) 6:'M,3(Ylcb50o\)3M0306Gonb G060MO" O1oo~"ollo, ::].)301.)('")')dollJ N21,), O::J~: 230 10 36 MINISTRY OF INTERNAL AFFAIRS OF GEORGIA 11111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111 MIA 8 1901660785 2610612019 o b.)0,)Mcn30~01b 0'0b oGoob '0a.)~~Obo b')o.101b a01b.)a,)Mcn~ob b.)080.)60100boO'lpbooob a')Mcn30b W00')MO.)8050b cn03050 .)8.) \)~ob 21 0350bob N2794-03 \)OMo~ob 0.)b'0b.)W 000 'b.)360cn, Clbb b.)06«301M8.)G001-.)6')~o003'0MO W00')MO.)80600b b.)06«301M8.)G001 G060MOO ')Mboo'J~ 05«301M8.)Go.)b801b.)8,)Mcn~00ocn.)5 W.)3.)3aoMooocn 20 16 \)~ob 21 0350boW.)5 20 19 \)~ob 21 0350bob ~.)cn3~ocn 00Mo01wao. b.)05«3(Y)Ma.)G001-.)5.)~o003'JMOW00')MO.)80500 <;!?00')MO.)B0500b<;!?OM00001MO 008(')3~OaO 3.)b')00M 0114. ~"bn, b~)ll ~.10 OC~.: (+995 32', 2411068 I·:s.~! (99532) 1411005 10, G.Guru. str, T"tllli!l0114, Georg... Tel.: (+995 32j '141t008 I Fn: (~995 32) 24.11005 www.pollce.g'!: e:-m.ill: potice@m.i.i'~".g>e 11I11111~111I11111111I111I1111I111111 ~~ 1I0aI'1IJM~O~OIJ ,." lJ08lJ0b7JMO mooC::-0un0160, a'JMu~"3"l> ~68" f b.~odM3,)6ou ~2 ~Oc=::+995 (32) 226 21 40 oc=:.'BMU~": infolOrs.ge 300 G"o~o: www.rs.ge arJau~b'V~O~OlJ~0:3~~~~a06~O 70758-21-11-2-201906281502 N 21-11/70758 ~i II ~IIIIIIIIIIIIIIIIII~ 111I1111111111111 ~I ~I I~IIIIIIIIIIIII ~I~I~II~IIIIIIIIII~ II! ~ I~II~II 28/06/2019 1.I~d~MQ)30~(Y}b OjbooGoob ja~c:?~Ol.lo b~5J(Y}b a(Y}1.I~a~MQ)~ol.lb~dao~5(Y}50b o0'l3~1.I050ba~MQ)3ob CQ03~MO~a050ol.lj'l3M(Y}l.Ibd~~5~O(Y}5Q)o5~Q)o5~5M~~~3~b Q)d3050 2019 ~~ob 21 0350bob ~OMo~ob MO'O.N792-03(oOa(Y}b.N 126710/21 21/06/2019~.) 3~bjb~CQI b~d,)MQ)30~(Y}bb,)'O,)CQ~b~b~CQ(Y} 3(Y}CQodllob154-[) ajb~ob 80-3 5~~o~ob II()'')" d30Jj5doob b~'l3jd30~'\)0 ~')Ma(Y}CQ()050~o1I11,),)5'O~MOO(y} Q)30b aobOCQ3oQ)()~GOaj~O Q)~5bOi'>ob.) CQ,)CQ~3~305j~o o.)CQ~b.)b.)CQ050b oOb.)boo" 05'l3<'1Ma~(3ooboOb,)5~aob~CQIo08(Y}b~3~a501l b~8b~bjMOb o~CQ~b~b~CQ050b ~CQ8050bOMoM0l1oll0~OdOM(Y}6j~ b.)o5'l3(Y}M8~(3o(y} boIlOOa~'ba CQ')::JMCQ5(Y}l1oQ), ooo'b~35oQ) ~306b bO~Q) ~MbOl1j~ 05'l3(y}Ma5Go~b~OMO~OOaOQ)oQ)Ol1j~O JOMOl1obaOOM2016 ~~ob o350boCQ.)52019 V~ob a~obob ~,)Q)3~oQ) 30MO(y}WOO 8oc:?0l1j~O CQ~b~50oMO oaa(Y}b,)3~05ol.loab,)bol1·~ba30, ooo'b,)35oQ) 05'l3(Y}Ma.)(30')1.Iaoc:?Ol1j~O oOa(Y}b~3~050b oOb.)b05 2016-2018W· 30M0<'1CQob b')o:Ja(Y}b.)3~(Y} o')CQ.)b.)b.)CQob ~~OjMO CQ03~~M.)GOooob8obOCQ3oQ),30MOb b~3jQ)MOO~OO~Mb:J5j~o d(Y}50oob/8o'i}ob oOb.)boo 8~Q) 80:JM V~Ma(Y}CQo:J50~o'l30'b03jMO 30MOb d(Y}50~ob o.)~.)b.)b.)~ob 2016-2018V\j. ~03<:::,,)M.)GoOi)ob BobOCQ30Q) CQ,)b,)o.)CQ~II~b,)CQ(Y} CQ,)3~~o,)50oobad(Y}6030MQ).)oOb~b:Jo. Q OO('lMOO~~~~Oooa30~o 0v~ ~oJ,)Mo.)ao60ol.l ~CBM('ll.lo შემოსავლის მიმღები შემოსავლი ს მიმღების დამსაქმებლის ს/ნ დასახელებ ა მაია ვაჩაძე 01011018913 01011018913 202255692 მაია ვაჩაძე 203840656 მაია ვაჩაძე 01011018913 203860508 მაია ვაჩაძე 01011018913 204423230 მაია ვაჩაძე 01011018913 204432710 მაია ვაჩაძე 01011018913 204534058 მაია ვაჩაძე დამსაქმებლის დასახელება სსიპ საქართველოს საგადასახადო პერიოდი შემოსავლის სახე 201606 201607 201608 201609 201610 201611 201612 201701 201702 201703 201704 201705 201706 დახმარების სამსახური საარჩევნო სისტემათა 201708 201709 201710 ხელფასი ადვოკატთა ასოციაცია საქართველოს მომსახურების ნოტარიუსთა პალატა ანაზღაურება საქართველოს უზენაესი ხელფასი სასამართლო საქართველოს იუსტიციის სასწავლო ცენტრი გერმანიის საერთაშორისო თანამშრომლობის საზოგადოების (GIძ) წარმომადგენლობა სსიპ იურიდიული 201707 3,125.0 8,953.8 8,953.8 8,953.8 8,953.8 8,953.8 8,953.8 8,953.8 8,953.8 8,953.8 24,077.0 704.0 8,080.3 8,953.8 12,218.8 8,953.8 8,953.8 12,218.8 ხელფასი 1,600.0 მომსახურების ანაზღაურება მომსახურების 1,500.0 1,250.0 1,875.0 3,125.0 1,250.0 ანაზღაურება მომსახურების საერთაშორისო ფონდის წარმომადგენლობა აი01011018913 01011018913 01011018913 204545082 მაია ვაჩაძე მაია ვაჩაძე 205050567 205146493 მაია ვაჩაძე 01011018913 405001634 ფი-ეს/საქართველო შპს კავკასიის უნივერსიტეტი იუსტიციის უმაღლესი სკოლა შპს სამართლებრივი განვითარების ინსტიტუტი ანაზღაურება ხელფასი ხელფასი მომსახურების ანაზღაურება 500.0 489.6 500.0 430.5 1,312.5 2,128.0 250.0 1,216.0 201711 201712 201801 201802 201803 201804 201805 201806 201807 201808 201809 201810 201811 201812 201901 201902 201903 201904 201905 600.0 325.0 8,953.8 12,218.8 9,768.8 9,768.8 24,816.1 721.4 3,200.0 9,768.8 9,768.8 9,768.8 9,768.8 9,768.8 9,768.8 9,768.8 12,768.8 9,768.8 9,768.8 27,173.7 3,004.5 7,578.3 1,600.0 1,600.0 1,875.0 750.0 375.0 250.0 700.0 700.0 350.0 1,500.0 1,500.0 ინფორმაცია 2016-2018წწ საგადასახადო პერიოდის ფიზიკური პირის ქონების დეკლარაციების მიხედვით ს/ნ გადამხდელ საგადასახადო ის პერიოდი დასახელება მაია ვაჩაძე 01011018913 უძრავი ქონება/წლიური 8,000.00 ფშაველას კვარტლების" უბნები თბილისი/ვაკე-საბურთალო/ვაკის რაიონი/"ნუცუბიძის მიკრორაიონები" და "ვაჟა- 2016 შემოსავალი 100000 ლარის ზევით უძრავი ქონება/წლიური 12,000.00 ფშაველას კვარტლების" უბნები თბილისი/ვაკე-საბურთალო/ვაკის რაიონი/"ნუცუბიძის მიკრორაიონები" და "ვაჟა- 2016 შემოსავალი 100000 ლარის ზევით უძრავი ქონება/წლიური 3,500.00 ფშაველას კვარტლების" უბნები თბილისი/ვაკე-საბურთალო/ვაკის რაიონი/"ნუცუბიძის მიკრორაიონები" და "ვაჟა- 2016 შემოსავალი 100000 ლარის ზევით უძრავი ქონება/წლიური 78,000.00 ფშაველას კვარტლების" უბნები თბილისი/ვაკე-საბურთალო/ვაკის რაიონი/"ნუცუბიძის მიკრორაიონები" და "ვაჟა- 2016 შემოსავალი 100000 ლარის ზევით უძრავი ქონება/წლიური 3,500.00 ფშაველას კვარტლების" უბნები თბილისი/ვაკე-საბურთალო/ვაკის რაიონი/"ნუცუბიძის მიკრორაიონები" და "ვაჟა- 2016 შემოსავალი 100000 ლარის ზევით უძრავი ქონება/წლიური 78,000.00 ფშაველას კვარტლების" უბნები თბილისი/ისანი-სამგორი 2016 შემოსავალი 100000 ლარის ზევით უძრავი ქონება/წლიური 4,500.00 შემოსავალი 100000 ლარის ზევით უძრავი ქონება/წლიური 12,500.00 შემოსავალი 100000 ლარის ზევით უძრავი ქონება/წლიური 75,000.00 შემოსავალი 100000 ლარის ზევით უძრავი ქონება/წლიური 75,000.00 შემოსავალი 100000 ლარის ზევით უძრავი ქონება/წლიური 12,500.00 შემოსავალი 100000 ლარის ზევით უძრავი ქონება/წლიური 4,500.00 2017 შემოსავალი 100000 ლარის ზევით უძრავი ქონება/წლიური 8,000.00 ფშაველას კვარტლების" უბნები თბილისი/ვაკე-საბურთალო/ვაკის რაიონი/"ნუცუბიძის მიკრორაიონები" და "ვაჟა- 2017 შემოსავალი 100000 ლარის ზევით უძრავი ქონება/წლიური 78,000.00 ფშაველას კვარტლების" უბნები თბილისი/ვაკე-საბურთალო/ვაკის რაიონი/"ნუცუბიძის მიკრორაიონები" და "ვაჟა- 2017 შემოსავალი 100000 ლარის ზევით უძრავი ქონება/წლიური 3,500.00 ფშაველას კვარტლების" უბნები თბილისი/ვაკე-საბურთალო/ვაკის რაიონი/"ნუცუბიძის მიკრორაიონები" და "ვაჟა- 2017 შემოსავალი 100000 ლარის ზევით უძრავი ქონება/წლიური 78,000.00 ფშაველას კვარტლების" უბნები თბილისი/ვაკე-საბურთალო/ვაკის რაიონი/"ნუცუბიძის მიკრორაიონები" და "ვაჟა- 2017 შემოსავალი 100000 ლარის ზევით 3,500.00 ფშაველას კვარტლების" უბნები მაია ვაჩაძე 01011018913 მაია ვაჩაძე 01011018913 მაია ვაჩაძე 01011018913 მაია ვაჩაძე 01011018913 მაია ვაჩაძე 01011018913 2016 მაია ვაჩაძე 01011018913 2016 მაია ვაჩაძე 01011018913 2017 მაია ვაჩაძე 01011018913 2017 მაია ვაჩაძე 01011018913 2017 მაია ვაჩაძე 01011018913 მაია ვაჩაძე 01011018913 მაია ვაჩაძე 01011018913 მაია ვაჩაძე 01011018913 მაია ვაჩაძე 01011018913 თბილისი/ვაკე-საბურთალო/ვაკის რაიონი/"ნუცუბიძის მიკრორაიონები" და "ვაჟა- შემოსავალი 100000 ლარის ზევით უძრავი ქონება/წლიური მაია ვაჩაძე 01011018913 ტერიტორიული ერთეული 2016 მაია ვაჩაძე 01011018913 ქონების სახე და აღწერილობა ქონების ღირებულება / მიწის ფართობი იმერეთი/ჭიათურა/ქ.ჭიათურა თბილისი/ისანი-სამგორი თბილისი/ისანი-სამგორი იმერეთი/ჭიათურა/ქ.ჭიათურა თბილისი/ისანი-სამგორი თბილისი/ვაკე-საბურთალო/ვაკის რაიონი/"ნუცუბიძის მიკრორაიონები" და "ვაჟა- მაია ვაჩაძე 01011018913 უძრავი ქონება/წლიური 2017 შემოსავალი 100000 ლარის ზევით უძრავი ქონება/წლიური 12,000.00 2018 შემოსავალი 100000 ლარის ზევით უძრავი ქონება/წლიური 15,000.00 შემოსავალი 100000 ლარის ზევით უძრავი ქონება/წლიური 2,000.00 შემოსავალი 100000 ლარის ზევით უძრავი ქონება/წლიური 45,000.00 2018 შემოსავალი 100000 ლარის ზევით უძრავი ქონება/წლიური 12,000.00 ფშაველას კვარტლების" უბნები თბილისი/ვაკე-საბურთალო/ვაკის რაიონი/"ნუცუბიძის მიკრორაიონები" და "ვაჟა- 2018 შემოსავალი 100000 ლარის ზევით უძრავი ქონება/წლიური 3,500.00 ფშაველას კვარტლების" უბნები თბილისი/ვაკე-საბურთალო/ვაკის რაიონი/"ნუცუბიძის მიკრორაიონები" და "ვაჟა- 2018 შემოსავალი 100000 ლარის ზევით უძრავი ქონება/წლიური 98,000.00 ფშაველას კვარტლების" უბნები თბილისი/ვაკე-საბურთალო/ვაკის რაიონი/"ნუცუბიძის მიკრორაიონები" და "ვაჟა- 2018 შემოსავალი 100000 ლარის ზევით უძრავი ქონება/წლიური 3,500.00 ფშაველას კვარტლების" უბნები თბილისი/ვაკე-საბურთალო/ვაკის რაიონი/"ნუცუბიძის მიკრორაიონები" და "ვაჟა- 2018 შემოსავალი 100000 ლარის ზევით უძრავი ქონება/წლიური 98,000.00 ფშაველას კვარტლების" უბნები თბილისი/ვაკე-საბურთალო/ვაკის რაიონი/"ნუცუბიძის მიკრორაიონები" და "ვაჟა- 2018 შემოსავალი 100000 ლარის ზევით უძრავი ქონება/წლიური 8,000.00 ფშაველას კვარტლების" უბნები თბილისი/ისანი-სამგორი 2018 შემოსავალი 100000 ლარის ზევით უძრავი ქონება/წლიური 4,500.00 შემოსავალი 100000 ლარის ზევით უძრავი ქონება/წლიური 12,500.00 შემოსავალი 100000 ლარის ზევით მიწა/სასოფლო-სამეურნეო 75,000.00 მაია ვაჩაძე 01011018913 მაია ვაჩაძე 01011018913 2018 მაია ვაჩაძე 01011018913 2018 მაია ვაჩაძე 01011018913 მაია ვაჩაძე 01011018913 მაია ვაჩაძე 01011018913 მაია ვაჩაძე 01011018913 მაია ვაჩაძე 01011018913 მაია ვაჩაძე 01011018913 მაია ვაჩაძე 01011018913 მაია ვაჩაძე 01011018913 2018 მაია ვაჩაძე 01011018913 თბილისი/ვაკე-საბურთალო/ვაკის რაიონი/"ნუცუბიძის მიკრორაიონები" და "ვაჟა- 2018 მაია ვაჩაძე ფშაველას კვარტლების" უბნები თბილისი/ისანი-სამგორი/ისნის რაიონი თბილისი/ისანი-სამგორი/ისნის რაიონი მცხეთა-მთიანეთი/მცხეთა/მცხეთის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე თბილისი/ვაკე-საბურთალო/ვაკის რაიონი/"ნუცუბიძის მიკრორაიონები" და "ვაჟა- იმერეთი/ჭიათურა/ქ.ჭიათურა თბილისი/ისანი-სამგორი იმერეთი/საჩხერე/მუნიციპალიტეტის სხვა დანარჩენი ტერიტორია მიწა/საკარმიდამო, საბაღე, 01011018913 2016 მაია ვაჩაძე საბოსტნე და სააგარაკე ნაკვეთები მიწა/სასოფლო-სამეურნეო 0.15 იმერეთი/საჩხერე/მუნიციპალიტეტის სხვა დანარჩენი ტერიტორია მიწა/საკარმიდამო, საბაღე, 01011018913 2017 მაია ვაჩაძე საბოსტნე და სააგარაკე ნაკვეთები მიწა/სასოფლო-სამეურნეო 0.15 მცხეთა-მთიანეთი/მცხეთა/მცხეთის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მიწა/საკარმიდამო, საბაღე, 01011018913 2017 მაია ვაჩაძე საბოსტნე და სააგარაკე ნაკვეთები მიწა/სასოფლო-სამეურნეო 0.18 იმერეთი/საჩხერე/მუნიციპალიტეტის სხვა დანარჩენი ტერიტორია მიწა/საკარმიდამო, საბაღე, 01011018913 2018 მაია ვაჩაძე საბოსტნე და სააგარაკე ნაკვეთები მიწა/სასოფლო-სამეურნეო 0.15 მცხეთა-მთიანეთი/მცხეთა/მცხეთის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მიწა/საკარმიდამო, საბაღე, 01011018913 2018 საბოსტნე და სააგარაკე ნაკვეთები 0.18 სრული საკრედიტო რეპორტი (ფიზიკური პირი) 27.06.2019 მოქმედების ვადა მიმდინარე მონაცემები სუბიექტზე პირადი მონაცემები პირადი ნომერი 01011018913 დაბადების თარიღი 29.04.1962 სახელი მაია 18.06.2019 გვარი ვაჩაძე ინფორმაციის განახლების ბოლო თარიღი სქესი მდედრობითი სტატუსი ფიზიკური პირი საქართველოს მოქალაქეობა დიახ ძიებების რაოდენობა ამ სუბიექტზე განხორციელებული ძიებების რაოდენობა ბოლო 1 თვის განმავლობაში 1 ბოლო 6 თვის განმავლობაში 1 ბოლო 3 თვის განმავლობაში 1 ბოლო 12 თვის განმავლობაში 2 ბოლო 1 თვის განმავლობაში ბოლო 3 თვის განმავლობაში ბოლო 6 თვის განმავლობაში ბოლო 12 თვის განმავლობაში კრედიტორის ტიპები კრედიტორების რაოდენობა ძიებების რაოდენობა კრედიტორების რაოდენობა ძიებების რაოდენობა კრედიტორების რაოდენობა ძიებების რაოდენობა კრედიტორების რაოდენობა ძიებების რაოდენობა ბანკი 1 1 1 1 1 1 1 2 ზოგადი ინფორმაცია კონტრაქტების შესახებ ყველა ტიპის ოპერაციის მიმოხილვა (სადაც სუბიექტი არის მთავარი მოვალის ან თანამოვალის როლში) მიმდინარე სესხების რაოდენობა, რომლებსაც აქვთ მიმდინარე ვადაგადაცილება 0 მიმდინარე სესხების რაოდენობა, რომლებსაც აქვთ დაფარული ვადაგადაცილება 0 დახურული სესხების რაოდენობა, რომლებსაც აქვთ დაფარული ვადაგადაცილება 0 მიმდინარე ვადაგადაცილებული თანხა 0 GEL გადაუხდელი რეგულარული შენატანების ჯამური რაოდენობა ( მხოლოდ რეგულარული გადახდების ოპერაციები) მიმდინარე ჯამური ვალდებულება ( გაუქმებული და ხანდაზმული მოთხოვნის გარდა) არსებული ოპერაციების რაოდენობა 1 შეწყვეტილი ოპერაციების რაოდენობა 1 მიმდინარე გარებალანსული ვალდებულებების რაოდენობა 0 0 2337,9300 GEL სტატუსები (სადაც სუბიექტი არის მთავარი მოვალის ან თანამოვალის როლში) სტატუსი - ინფორმაციის მიწოდება შეწყვეტილია - ჯამური ვალდებულება 0.0000 GEL ოპერაციების რაოდენობა - სტატუსი - ინფორმაციის მიწოდება შეწყვეტილია 0 სტატუსი - გაუქმებული მოთხოვნა ჯამური ვალდებულება 0.0000 GEL ოპერაციების რაოდენობა - სტატუსი - გაუქმებული მოთხოვნა 0 სტატუსი - ხანდაზმული მოთხოვნა - ჯამური ვალდებულება 0.0000 GEL ოპერაციების რაოდენობა - სტატუსი - ხანდაზმული მოთხოვნა 0 სტანდარტული შენატანის ოდენობა (სადაც სუბიექტი არის მთავარი მოვალის ან თანამოვალის როლში) გადახდების პერიოდულობა ყოველთვიური შესატანები - 30 დღე 0,0000 GEL ყველა ტიპის ოპერაციის მიმოხილვა (სადაც სუბიექტი არის თავდების როლში) მიმდინარე სესხების რაოდენობა, რომლებსაც აქვთ მიმდინარე ვადაგადაცილება 0 მიმდინარე სესხების რაოდენობა, რომლებსაც აქვთ დაფარული ვადაგადაცილება 0 არსებული ოპერაციების რაოდენობა 0 შეწყვეტილი ოპერაციების რაოდენობა 0 დახურული სესხების რაოდენობა, რომლებსაც აქვთ დაფარული ვადაგადაცილება 0 მიმდინარე გარებალანსული ვალდებულებების რაოდენობა გადაუხდელი რეგულარული შენატანების ჯამური რაოდენობა ( მხოლოდ რეგულარული გადახდების ოპერაციები) 0 0 სტატუსები (სადაც სუბიექტი არის თავდების როლში) სტატუსი - ინფორმაციის მიწოდება შეწყვეტილია - ჯამური ვალდებულება 0.0000 GEL ოპერაციების რაოდენობა - სტატუსი - ინფორმაციის მიწოდება შეწყვეტილია 0 სტატუსი - გაუქმებული მოთხოვნა ჯამური ვალდებულება 0.0000 GEL ოპერაციების რაოდენობა - სტატუსი - გაუქმებული მოთხოვნა 0 სტატუსი - ხანდაზმული მოთხოვნა - ჯამური ვალდებულება 0.0000 GEL ოპერაციების რაოდენობა - სტატუსი - ხანდაზმული მოთხოვნა 0 დეტალური ინფორმაცია მიმდინარე კონტრაქტების შესახებ, სუბიექტი არის მოვალის ან თანამოვალის როლში კონტრაქტი რეგულარული გადახდებით ზოგადი ინფორმაცია კონტრაქტის კოდი 6228606 სესხის იდენტიფიკატორი / უნიკალური ნომერი 96FF03B791A0869641FC სესხის ვალუტა სუბიექტის როლი მთავარი მოვალე, მთავარი განმცხადებელი სესხის გამცემი ორგანიზაცია საქართველოს ბანკი GEL კრედიტორის ტიპი ბანკი სესხის სტატუსი არსებული ჯარიმის თანხა 0,0000 GEL სესხის ტიპი სამომხმარებლო სესხი 0,0000 GEL სესხის მიზნობრიობა პირადი მოხმარების პროდუქტების შეძენა ჯამურად გადახდილი ჯარიმის მოცულობა კონკრეტულ სესხზე დეპოზიტით ნაწილობრივ უზრუნველყოფილი სესხი მიმდინარე დარიცხული ჯარიმა 0,0000 GEL არა თარიღები სესხის გაცემის თარიღი 17.06.2019 ინფორმაციის განახლების ბოლო თარიღი 17.06.2019 სესხის დაფარვის თარიღი საკონტრაქტო 25.03.2020 სტატუსები ინფორმაციის მიწოდება შეწყვეტილია არა სტატუსის ვალიდურობის თარიღი ინფორმაციის მიწოდება შეწყვეტილია გაუქმებული მოთხოვნა არა სტატუსის ვალიდურობის თარიღი გაუქმებული მოთხოვნა ხანდაზმული მოთხოვნა არა სტატუსის ვალიდურობის თარიღი ხანდაზმული მოთხოვნა ცარიელი სესხის უზრუნველყოფის ღირებულება ნომინალში(საბაზრო) უზრუნველყოფა სესხის უზრუნველყოფის ტიპი 0,0000 GEL კონტრაქტის მონაცემები გაცემული სესხის მოცულობა სტანდარტული შენატანის ოდენობა თავდაპირველი გრაფიკით განსაზღვრული შენატანების საერთო რაოდენობა ვადაგადაცილებული თანხა მიმდინარე ვადაგადაცილებული ძირი 2337,9300 GEL რეგულარული გადახდის ტიპი 0,0000 GEL გადახდების პერიოდულობა 9 გადახდის ფორმა გადახდის ტიპი 0 GEL 0,0000 GEL გადასახდელი შენატანების რაოდენობა ცვალებადი ყოველთვიური რეგულარული შენატანები - 30 დღე მიმდინარე ანგარიში სესხი რეგულარული გადახდით 9 2337,9300 GEL ნაშთი მიმდინარე ვადაგადაცილებული პროცენტი და საკომისიო 0,0000 GEL სესხის მიმდინარე აუთვისებელი თანხა 0 სესხის მიმდინარე გადასახდელი 9 ძირითადი თანხა ვადაგადაცილებული შენატანები სესხის საკონტრაქტო ვადა თვეებში 0,0000 GEL 2337,9300 GEL 271 ჯამური ვადაგადაცილებული დღეების რაოდენობა კონკრეტულ სესხზე 0 ბოლო ერთი წლის განმავლობაში ჯამური ვადაგადაცილებული 0 დღეების რაოდენობა კონკრეტულ სესხზე დარჩენილი ვადა მაქსიმალური ვადაგადაცილებული დღეების რაოდენობა კონკრეტულ სესხზე ვადაგადაცილებული შენატანების საერთო რაოდენობა 0 0 განხორციელებული გადახდების გრაფიკი 1/2019 თარიღი 2/2019 3/2019 4/2019 5/2019 6/2019 სესხის საწყისი თანხა - - - - - 2 337,93 ვადაგადაცილებული შენატანების რაოდენობა - - - - - 0 ვადაგადაცილებული თანხა - - - - - 0,00 ნაშთი - - - - - 2 337,93 სესხის მიმდინარე გადასახდელი ძირითადი თანხა - - - - - 2 337,93 მიმდინარე ვადაგადაცილებული ძირი - - - - - 0,00 ჯარიმის თანხა - - - - - 0,00 გადახდილი ჯარიმა - - - - - 0,00 7/2018 თარიღი 8/2018 9/2018 10/2018 11/2018 12/2018 სესხის საწყისი თანხა - - - - - - ვადაგადაცილებული შენატანების რაოდენობა - - - - - - ვადაგადაცილებული თანხა - - - - - - ნაშთი - - - - - - სესხის მიმდინარე გადასახდელი ძირითადი თანხა - - - - - - მიმდინარე ვადაგადაცილებული ძირი - - - - - - ჯარიმის თანხა - - - - - - გადახდილი ჯარიმა - - - - - - დეტალური ინფორმაცია შეწყვეტილი კონტრაქტების შესახებ, სუბიეტი არის მოვალის ან თანამოვალის როლში კონტრაქტი რეგულარული გადახდებით ზოგადი ინფორმაცია კონტრაქტის კოდი 000301346 სუბიექტის როლი მთავარი მოვალე, მთავარი განმცხადებელი სესხის იდენტიფიკატორი / უნიკალური ნომერი 2517566C4299BDD07BB9 სესხის გამცემი ორგანიზაცია ბანკი რესპუბლიკა სესხის ვალუტა GEL კრედიტორის ტიპი ბანკი სესხის სტატუსი კონტრაქტის მიხედვით შეწყვეტილი ჯარიმის თანხა 0,0000 GEL სესხის ტიპი სამომხმარებლო სესხი ჯამურად გადახდილი ჯარიმის მოცულობა კონკრეტულ სესხზე 0,0000 GEL სესხის მიზნობრიობა სხვა მიმდინარე დარიცხული ჯარიმა 0,0000 GEL თარიღები სესხის გაცემის თარიღი 29.01.2014 სესხის დაფარვის თარიღი საკონტრაქტო 23.01.2016 ინფორმაციის განახლების ბოლო თარიღი 23.01.2016 სესხის ფაქტობრივი დახურვის თარიღი 23.01.2016 ინფორმაციის მიწოდება შეწყვეტილია არა სტატუსის ვალიდურობის თარიღი ინფორმაციის მიწოდება შეწყვეტილია გაუქმებული მოთხოვნა არა სტატუსის ვალიდურობის თარიღი გაუქმებული მოთხოვნა ხანდაზმული მოთხოვნა არა სტატუსის ვალიდურობის თარიღი ხანდაზმული მოთხოვნა სტატუსები უზრუნველყოფა კონტრაქტის მონაცემები 2800,0000 GEL რეგულარული გადახდის ტიპი გაცემული სესხის მოცულობა ფიქსირებული ყოველთვიური რეგულარული შენატანები - 30 დღე 0,0000 GEL გადახდების პერიოდულობა სტანდარტული შენატანის ოდენობა თავდაპირველი გრაფიკით განსაზღვრული შენატანების საერთო რაოდენობა 24 გადახდის ფორმა ვადაგადაცილებული თანხა 0 GEL გადახდის ტიპი მიმდინარე ანგარიში სესხი რეგულარული გადახდით გადასახდელი შენატანების რაოდენობა ვადაგადაცილებული შენატანები 0 დარჩენილი ვადა 0 ნაშთი 0 0,0000 GEL განხორციელებული გადახდების გრაფიკი თარიღი 8/2015 9/2015 10/2015 11/2015 12/2015 1/2016 2 800,00 2 800,00 2 800,00 2 800,00 2 800,00 2 800,00 0 0 0 0 0 0 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 583,27 583,27 349,93 233,26 233,26 0,00 სესხის მიმდინარე გადასახდელი ძირითადი თანხა - - - - - - მიმდინარე ვადაგადაცილებული ძირი - - - - - - ჯარიმის თანხა 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 გადახდილი ჯარიმა 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 სესხის საწყისი თანხა ვადაგადაცილებული შენატანების რაოდენობა ვადაგადაცილებული თანხა ნაშთი თარიღი 2/2015 3/2015 4/2015 5/2015 6/2015 7/2015 2 800,00 2 800,00 2 800,00 2 800,00 2 800,00 2 800,00 0 0 0 0 0 0 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 1 399,96 1 283,29 1 166,62 933,28 933,28 816,61 სესხის მიმდინარე გადასახდელი ძირითადი თანხა - - - - - - მიმდინარე ვადაგადაცილებული ძირი - - - - - - ჯარიმის თანხა 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 გადახდილი ჯარიმა 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 სესხის საწყისი თანხა ვადაგადაცილებული შენატანების რაოდენობა ვადაგადაცილებული თანხა ნაშთი თარიღი სესხის საწყისი თანხა ვადაგადაცილებული შენატანების რაოდენობა 8/2014 9/2014 10/2014 11/2014 12/2014 1/2015 2 800,00 2 800,00 2 800,00 2 800,00 2 800,00 2 800,00 0 0 0 0 0 0 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 2 099,98 1 866,64 1 866,64 1 749,97 1 516,63 1 399,96 სესხის მიმდინარე გადასახდელი ძირითადი თანხა - - - - - - მიმდინარე ვადაგადაცილებული ძირი - - - - - - ჯარიმის თანხა 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 გადახდილი ჯარიმა 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 ვადაგადაცილებული თანხა ნაშთი თარიღი 2/2014 3/2014 4/2014 5/2014 6/2014 7/2014 2 800,00 2 800,00 2 800,00 2 800,00 2 800,00 2 800,00 0 0 0 0 0 0 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 2 800,00 2 683,33 2 566,66 2 449,99 2 333,32 2 216,65 სესხის მიმდინარე გადასახდელი ძირითადი თანხა - - - - - - მიმდინარე ვადაგადაცილებული ძირი - - - - - - ჯარიმის თანხა 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 გადახდილი ჯარიმა 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 სესხის საწყისი თანხა ვადაგადაცილებული შენატანების რაოდენობა ვადაგადაცილებული თანხა ნაშთი საკრედიტო რეპორტის დასასრული რეპორტის გაცემის თარიღი: 27.06.2019 სს `კრედიტინფო საქართველო` თარხნიშვილის ქ. 2, 0179 თბილისი; ტელ/ფაქსი: (+995 32) 262 35 55; Email: info@creditinfo.ge 08.08.2019 04:31 declaration.gov.ge გვერდი 1 თანამდებობის პირის ქონებრივი მდგომარეობის დეკლარაცია სახელი, გვარი: მაია ვაჩაძე #119400 თანამდებობის პირის დეკლარაცია შევსებულია: 24.05.2019 სამსახური, დაკავებული (ყოფილი) თანამდებობა: საქართველოს უზენაესი სასამართლო, მოსამართლე დაბადების ადგილი, დაბადების თარიღი: საქართველო, ამბროლაური 29.04.1962 თქვენი ოჯახის წევრების (მეუღლე, არასრულწლოვანი შვილი, (გერი), თქვენთან მუდმივად მცხოვრები პირი) მონაცემები სახელი გვარი დაბადების ადგილი დაბადების რიცხვი, თვე, წელი ნათესაური ან სხვაგვარი კავშირი პაატა დათეშიძე საქართველო, ქ. ჭიათურა 03.03.1962 მეუღლე 08.08.2019 04:31 declaration.gov.ge გვერდი 2 თქვენი, თქვენი ოჯახის წევრის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება ქონების მესაკუთრის სახელი, გვარი (თუ ნივთი საერთო საკუთრებაში იმყოფება, მიუთითეთ მფლობელის პროცენტული წილი) ქონების სახეობა პაატა დათეშიძე 50% საცხოვრებელი სახლი მაია ვაჩაძე 50% ავტოფარეხი შეძენის თარიღი 2010 2009 შეძენის ფორმა მემკვიდრეობა იბა ,,ღუღუნა" კრების ოქმი გადახდილი საფასურის ოდენობა ქონების ადგილმდებარეობა, საერთო ფართობი თუ ნივთი საერთო საკუთრებაში იმყოფება, მიუთითეთ თანამესაკუთრეები (თუ თანამესაკუთრე თქვენი ოჯახის წევრია მიუთითეთ მისი პროცენტული წილი) 0GEL საქართველო, ქ. ჭიათურა, შოთა რუსთაველის ქ. N39, 85 კვ.მ მანანა დათეშიძე 1500USD საქართველო, თბილისი, ნუცუბიძის III მ/რ, ინტენსიფიკაციის გზის მიმდებარედ (ამჟამად, ელგუჯა ამაშუკელის ქ. N24), 18 კვ.მ მაია ვაჩაძე 50% ბინა 2009 იბა ,,ღუღუნა" კრების ოქმი 42800USD საქართველო, თბილისი, ნუცუბიძის III მ/რ, ინტენსიფიკაციის გზის მიმდებარედ (ამჟამად, ელგუჯა ამაშუკელის ქ. N24, ბინა N10), 107 კვ.მ მაია ვაჩაძე 100% მიწის ნაკვეთი 2017 ნასყიდობა 10000USD საქართველო, მცხეთა, ბიწმენდი, 1800 კვ.მ 40200USD საქართველო, თბილისი, დელისი 3, საბაგირო გზის ქვედა სადგურის მიმდებარედ (გაზაფხულის ქ. 4), 134 კვ.მ მაია ვაჩაძე 50% მშენებარე ბინა 2008 იბა ლისი 2006-ის კრების ოქმი პაატა დათეშიძე 50% პაატა დათეშიძე 50% პაატა დათეშიძე 50% 08.08.2019 04:31 declaration.gov.ge გვერდი 3 თქვენი, თქვენი ოჯახის წევრის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება ქონების მესაკუთრის სახელი, გვარი (თუ ნივთი საერთო საკუთრებაში იმყოფება, მიუთითეთ მფლობელის პროცენტული წილი) ქონების სახეობა შეძენის თარიღი შეძენის ფორმა გადახდილი საფასურის ოდენობა ქონების ადგილმდებარეობა, საერთო ფართობი მაია ვაჩაძე 50% მშენებარე ავტოფარეხი 2008 იბა ლისი 2006-ის კრების ოქმი 1500USD საქართველო, თბილისი, დელისი 3, საბაგირო გზის ქვედა სადგურის მიმდებარედ (გაზაფხულის ქ. 4), 24 კვ.მ პაატა დათეშიძე 100% მიწის ნაკვეთი 2006 ნასყიდობა 5000GEL საქართველო, საჩხერე, სოფელი ჭორვილა, 1500 კვ.მ 7000USD საქართველო, ქ. თბილისი, ქეთევან წამებულის 67/29, 95 კვ.მ 500USD საქართველო, ქ. თბილისი, ქეთევან წამებულის N67, 21 კვ.მ 6000USD საქართველო, თბილისი, დელისი 3, საბაგირო გზის ქვედა სადგურის მიმდებარედ (გაზაფხულის ქ. 4), 18 კვ.მ 4000USD საქართველო, თბილისი, დელისი 3, საბაგირო გზის ქვედა სადგურის მიმდებარედ მაია ვაჩაძე 100% მაია ვაჩაძე 100% მაია ვაჩაძე 100% მაია ვაჩაძე 100% ბინა ავტოფარეხი მშენებარე ავტოფარეხი მშენებარე სარდაფი 1993 1993 2015 2015 ნასყიდობა ნასყიდობა ნასყიდობა ნასყიდობა თუ ნივთი საერთო საკუთრებაში იმყოფება, მიუთითეთ თანამესაკუთრეები (თუ თანამესაკუთრე თქვენი ოჯახის წევრია მიუთითეთ მისი პროცენტული წილი) პაატა დათეშიძე 50% 08.08.2019 04:31 declaration.gov.ge გვერდი 4 თქვენი, თქვენი ოჯახის წევრის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება ქონების მესაკუთრის სახელი, გვარი (თუ ნივთი საერთო საკუთრებაში იმყოფება, მიუთითეთ მფლობელის პროცენტული წილი) ქონების სახეობა შეძენის თარიღი შეძენის ფორმა გადახდილი საფასურის ოდენობა ქონების ადგილმდებარეობა, საერთო ფართობი (გაზაფხულის ქ. 4), 12 კვ.მ თუ ნივთი საერთო საკუთრებაში იმყოფება, მიუთითეთ თანამესაკუთრეები (თუ თანამესაკუთრე თქვენი ოჯახის წევრია მიუთითეთ მისი პროცენტული წილი) 08.08.2019 04:31 declaration.gov.ge გვერდი 5 თქვენი, თქვენი ოჯახის წევრის საკუთრებაში არსებული მოძრავი ქონება (ფასიანი ქაღალდების, საბანკო ანგარიშების ან/და შენატანის, ნაღდი ფულადი თანხის გარდა), რომელთაგან თითოეულის ღირებულება აღემატება 10 000 ლარს ქონების მესაკუთრის სახელი, გვარი (თუ ნივთი საერთო საკუთრებაში იმყოფება, მიუთითეთ მფლობელის პროცენტული წილი) ქონების სახეობა ქონების დეტალები შეძენის თარიღი შეძენის ფორმა გადახდილი საფასურის ოდენობა პაატა დათეშიძე 100% მსუბუქი ავტომანქანა mercedes, 1997, SHS-348 2010 ნასყიდობა 5000 USD პაატა დათეშიძე 100% მსუბუქი ავტომანქანა mercedes, 2008, VV-926OO 2016 ნასყიდობა 10300 USD თუ ნივთი საერთო საკუთრებაში იმყოფება, მიუთითეთ თანამესაკუთრეები (თუ თანამესაკუთრე თქვენი ოჯახის წევრია მიუთითეთ მისი პროცენტული წილი) 08.08.2019 04:31 declaration.gov.ge გვერდი 6 თქვენი, თქვენი ოჯახის წევრის საკუთრებაში არსებული ფასიანი ქაღალდები მესაკუთრის ვინაობა (სახელი, გვარი) ფასიანი ქაღალდის ემიტენტი ფასიანი ქაღალდის სახეობა ფასიანი ქაღალდის გადახდილი საფასური შეძენის ფორმა შეძენის თარიღი ფასიანი ქაღალდის ნომინალი ფასიანი ქაღალდების რაოდენობა 08.08.2019 04:31 declaration.gov.ge გვერდი 7 საქართველოს ან სხვა ქვეყნის საბანკო ან/და სხვა საკრედიტო დაწესებულებებში არსებული ანგარიში ან/და შენატანი, რომლის განკარგვის უფლება გაქვთ თქვენ, თქვენი ოჯახის წევრს ანგარიშის ან/და შენატანის განმკარგავი პირის ვინაობა (სახელი, გვარი) საბანკო ან/და სხვა საკრედიტო დაწესებულების სახელწოდება ანგარიშის ან/და შენატანის სახეობა ანგარიშზე ან/და შენატანზე არსებული ნაშთი მაია ვაჩაძე "თი–ბი–სი ბანკი" მიმდინარე 103,14 GEL (+) მაია ვაჩაძე „ბაზის ბანკი“ მიმდინარე 0 GEL (+) მაია ვაჩაძე ვი–თი–ბი ბანკი მიმდინარე 0 GEL (+) პაატა დათეშიძე "საქართველოს ბანკი" მიმდინარე 119,8 GEL (+) მაია ვაჩაძე "საქართველოს ბანკი" ანაბარი 50000 USD (+) მაია ვაჩაძე "საქართველოს ბანკი" სახელფასო 2575,91 GEL (+) მაია ვაჩაძე "თი–ბი–სი ბანკი" მიმდინარე 527,71 EUR (+) 08.08.2019 04:31 declaration.gov.ge გვერდი 8 თქვენი, თქვენი ოჯახის წევრის საკუთრებაში არსებული ნაღდი ფულადი თანხა, რომლის ოდენობა აღემატება 10 000 ლარს ფულადი თანხის მესაკუთრის ვინაობა (სახელი, გვარი) ფულადი თანხის ოდენობა შესაბამის ვალუტაში ფულადი თანხის წყარო 08.08.2019 04:31 declaration.gov.ge გვერდი 9 საქართველოში ან სხვა ქვეყანაში თქვენი, თქვენი ოჯახის წევრის მონაწილეობა სამეწარმეო საქმიანობაში სამეწარმეო საქმიანობაშ ი მონაწილე პირის ვინაობა (სახელი, გვარი) პაატა დათეშიძე საწარმოს სრული საფირმო სახელწოდება, იურიდიული მისამართი საწარმოს საქმიანობაში მონაწილეობის ფორმა და მონაწილების დროის მონაკვეთი, მარეგისტრირებელი ორგანო და რეგისტრაციის თარიღი. შპს ბილდ არტი საქართველო თბილისი შ. ნუცუბიძის ფერდ., III მ/რ, III კვ., კორპ. 11, ბინა 35 პარტნიორი, საჯარო რეესტრი, 18.03.2014, 18.03.2014 უვადო საკუთარი წილის ოდენობა (%) პარტნიორის ვინაობა (სახელი, გვარი/იურიდიული პირი) საწარმოს საქმიანობით წინა წლის პირველი იანვრიდან 31 დეკემბრის ჩათვლით მიღებული შემოსავალი (ხელზე აღებული თანხა) 60% 1) გიორგი კაპანაძე 2) ჯამბულ ღუღუნიშვილი 0 GEL 08.08.2019 04:31 declaration.gov.ge გვერდი 10 საქართველოში ან სხვა ქვეყანაში თქვენი, თქვენი ოჯახის წევრის მონაწილეობა სამეწარმეო საქმიანობაში (დაკავშირებული საწარმოები) ძირითადი საწარმო საფირმო სახელწოდება და სამართლებრივი ფორმა არაძირითადი საწარმოს დასახელება და სამართლებრივი ფორმა არაძირითადი საწარმოს საქმიანობის სახეობა ძირითადი საწარმოს წილის ოდენობა (%) არაძირითადი საწარმოს პარტნიორები 08.08.2019 04:31 declaration.gov.ge გვერდი 11 საქართველოში ან სხვა ქვეყანაში, თქვენი, თქვენი ოჯახის წევრის მიერ შესრულებული ნებისმიერი ანაზღაურებადი სამუშაო, სამეწარმეო საქმიანობაში მონაწილეობის გარდა სამუშაოს შემსრულებელი პირის ვინაობა (სახელი, გვარი) სამსახური, რომელშიც პირს უკავია თანამდებობა ან ასრულებს სამუშაოს, ასევე რომელშიც წინა წლის პირველი იანვრიდან 31 დეკემბრის ჩათვლით ეკავა თანამდებობა ან ასრულებდა სამუშაოს თანამდებობის დასახელება ან სამუშაოს შინაარსი საწყისი თარიღი საბოლოო თარიღი სამუშაოს შესრულებით წინა წლის პირველი იანვრიდან 31 დეკემბრის ჩათვლით მიღებული შემოსავალი (ხელზე აღებული თანხა) მაია ვაჩაძე საქართველოს უზენაესი სასამართლო მოსამართლე 01.01.2018 31.01.2018 103071,14 GEL პაატა დათეშიძე თვითდასაქმებული თვითდასაქმებული 01.01.2018 31.12.2018 2428,14 GEL მაია ვაჩაძე საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი სკოლა მასწავლებელი 01.01.2018 31.12.2018 1400 GEL მაია ვაჩაძე შპს ,,სამართლებრივი განვითარების ინსტიტუტი" მასწავლებელი 01.01.2018 31.12.2018 2400 GEL მაია ვაჩაძე საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასწავლო ცენტრი მასწავლებელი 01.01.2018 31.12.2018 3200 GEL მაია ვაჩაძე სსიპ იურიდიული დახმარების სამსახური მასწავლებელი 01.01.2018 31.12.2018 2400 GEL მაია ვაჩაძე კავკასიის უნივერსიტეტი მასწავლებელი 01.01.2018 31.12.2018 200 GEL 08.08.2019 04:31 declaration.gov.ge გვერდი 12 საქართველოში ან სხვა ქვეყანაში თქვენი, თქვენი ოჯახის წევრის მიერ წინა წლის პირველი იანვრიდან 31 დეკემბრის ჩათვლით დადებული ან/და მოქმედი ხელშეკრულება (გარდა მიღებული საჩუქრისა), რომლის საგნის ღირებულება აღემატება 10 000 ლარს (მათ შორის წილის მინდობის ხელშეკრულება ღირებულების მიუხედავად) ხელშეკრულებაში მონაწილე პირის ვინაობა (სახელი, გვარი) ხელშეკრულების სახეობა, საგანი და ღირებულება ხელშეკრულების დადების თარიღი, ძალაში შესვლის თარიღი, მისი მოქმედების ვადა, ორგანო, რომელმაც მოახდინა ხელშეკრულების სახელმწიფო რეგისტრაცია ან დამოწმება წინა წლის პირველი იანვრიდან 31 დეკემბრის ჩათვლით ხელშეკრულებით მიღებული მატერიალური შედეგი 08.08.2019 04:31 declaration.gov.ge გვერდი 13 თქვენი, თქვენი ოჯახის წევრის მიერ წინა წლის პირველი იანვრიდან 31 დეკემბრის ჩათვლით მიღებული საჩუქარი, რომლის ღირებულება აღემატება 500 ლარს საჩუქრის მიმღები საჩუქრის სახეობა და საბაზრო ღირებულება გამცემის მიმღებთან კავშირი 08.08.2019 04:31 declaration.gov.ge გვერდი 14 წინა წლის პირველი იანვრიდან 31 დეკემბრის ჩათვლით თქვენი ან თქვენი ოჯახის წევრის ნებისმიერი შემოსავალი, რომლის ოდენობა თითოეულ შემთხვევაში აღემატება 3 000 ლარს ან გასავალი, რომლის ოდენობა თითოეულ შემთხვევაში აღემატება 5 000 ლარს და არ არის მითითებული დეკლარაციის სხვა ფურცლებზე. შემოსავლის/გასავლის მიმღები/გამცემი პირის ვინაობა (სახელი გვარი) შემოსავლის ან/და გასავლის სახეობა შემოსავლის ან/და გასავლის ოდენობა (ღირებულება) მაია ვაჩაძე სახლის მშენებლობა გასავალი, 75000 GEL u0:.J061m33~rlb 0a0~~3bO O'Ju80000b b0o(t(1l High Council of Justice of Georgia lI.:>d':>(0)30~01lI o~lIoo(3ooll 801lI08':>MO)~ollll0d80.:>601t)oll 'CJ8':>~~Ollo lI.:>t)301lI OO«3.:>lIOt)oll8':>(0)3oll Q?00':>MO.:>80600ll 'CJ«3M01lIlI, d.:>~t)':>0016 0)06':>0)06 .:>t)M':>~':>3.:>lI O)d3060 795-03-01 ~OMo~oll o.:>lI'CJb.:>Q?oOo~':>3600) lI.:>d0(0)30~01lI 'CJ~06':>Ollo lI.:>lI.:>8':>Mo)~01lI 801lI08':>MO)~001t)oll 3.:>6Q?0Q?':>00t)oll lI.:>lI08':>Mo)~0100 ~':>M8':>Mo)'CJ~ Q?.:>30t)00 8b':>MOQ? 8016.:>~0~001t)oll 00bbOt), 0~OdOM016'CJ~0 lI.:>d80ll~':>M8010t)oll lI.:>doOt)01 lIol1008.:>00 801doOt)'CJ~ 06«301M8':>(30.:>lI. 0':>0030ll(30800), OM':>3~0 o01(30Modj lI.:>lI.:>8':>Mo)~01qb60 -: f) 0600ll Q?0.3':>MO.:>80600ll 0)':>38XQ?018':>MO 0144, moO~OlJO, o(Y)a:rl(Y)80lJd. 12, <!!>O~./<a<,)dlJO: 227-31-00, 12, Bochorma st., 0144 Tbilisi, Georgia. Tel.lFax: +995-32-227-31-00, www.hcoj.gov:ge councli@hcoJ.gov.ge b.)d,)M(J)3D~(Y)b OM(Y)J'JM.)O'JM.) b.)d.)M(J)3D~(Y)b oD6DM.)~'JMO OM(Y)J'JM.)O'JM') Prosecution Service of Georgia Office of the Prosecutor General of Georgia 111111111111111111111111111111111111111 III 0114 ~ KARR 1376755755819 d O}~(1<::,obo, 3M"'3.b<::,ob;Jo~'N'24 o~<::'2405344, 2405 345 'aMbO) koncclana@pog 80Y ge wwwpog gov ge. .NH3/49242 05 / 03~obo /2019 V. b~j~(0)3:J~(')b o~bcoGoob ~8~\.?~:Jbo b~"J(') 8(')b.)a,)MO)~obb.)j80~5(')50b '1l:J~3"b:J()ob 8::'(0)3ob C!?:J.3::'Mc.:>8:J5cob ~'BM(')llb j::'~()':>O(')50)05':>0)05':>()M':>~~3~b b.)j~M0)3:J~(')b ~:J5:JM~~~MO.3M(')J~M::'O~MOb80:JM~::.5bo~~~ M(')8~ob .3~ll~b~C!? ~::'(35(')5:J50) '1l:J8C!?:J~ll: oj5::. O)j3:J50, 2019 \)~oll 0] 03~olloll N835-03 \):JMO~O. ~a.)llm.)5. M.)G oJ:Jb:JoJ I3:JMo~oO aomom:Jo':_')~ Q?.)3.)30oMooom, 05'(3(')Ma."JGO."J."JM 6(')03(")300."J. llb3.) 3."J5<;po<;p.)C:Joll.6."Jm anB')MUI, <;p~'b')("I.)~JO':J~')Q? no(')o:'>llm:,5 bc):jc)p)m3~~rlL 'J8c)~~~LO O'Jb80000h hc)oqrl High Council of Justice of Georgia u0d0Mm30~(Y).u O'C)UOOGOOU~80~~OUO U.'>C).1(Y).\} 8(y)'U080Mm~OU u0d8006(Y).C)OU 00£30UOC)OU 80Mm30u Q?0.30M0080600u 'C)£3M(y)'UU d.'>~C)00(Y).6m060m06 0c)M0~030b d0~C)00(Y).6(Y).0')060m06, 20 19 \)~ou 21 0360uou md3050 Ng797 -03 \)OMo~ob b0£3'C)a30~'bO 000 'b03600') 'C)'b0600uo u0b8.'>Mm~(Y).u 8(Y).u080Mm~o(Y).C)ou305Q?0Q?.'>OOC)ou 0ou0bOC)0600M600U0 Q?0 80Q?00 b03MG::)00 8(Y).aoOC)'C)~05£3(y)'M80G00U. Q?050Mmo: 1341 £30MGO~0 dOm-0306~0G0C)Oao 4 c.,-.)~~ d:J U0'b(Y).00Q?(Y).OC)0UO').'>6 Q?080Q?00U0')05'C)MO')ooMm(Y).C)oU 8050XOMO 0144, moO~OLJO, orrlct'rrlM80LJd. 12, t§>O~./C(3jdLJO:227-31-00, www.hcoj.gov.ge 12, Bochorma st., 0144 Tbilisi, Georgia. Tel.lFax: +995-32-227-31-00, council@hcoj.gov.ge მაია ვაჩაძის შესახებ ინტერნეტ სივრცეში იძებნება ინფორმაცია მის მიერ განხილული საქმეების შესახებ. მათ შორის უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის გადაწყვეტილება რუსთავი 2-ის საქმეზე - ერთ-ერთი მოსამართლე იყო მაია ვაჩაძე. მედია ასევე დაინტერესდა გიორგი პაპუაშვილის და მოქალაქე როლანდ ბლადაძის საქმით, სადაც მაია ვაჩაძის აცილების საკითხი დადგა. საინოფრმაციო საშუალებებით გაშუქდა საქმე, რომელიც პოლიციელის უწყებაში აღდგენას ეხებოდა. იხილეთ ბმულები მაია ვაჩაძესთან დაკავშირებით საინფორმაციო არხებში გასული ინფორმაციის შესახებ https://metronome.ge/story/90787 https://ipress.ge/new/rusthavi-2-is-saqmeze-gadats-2/ https://expressnews.com.ge/?id=41595 https://netgazeti.ge/news/184807/ http://www.rustavi2.ge/ka/news/72455 http://www.rustavi2.ge/ka/news/70328 https://www.interpressnews.ge/ka/article/421584-rustavi-2-strasburgis-sasamartlos-miertelekompaniistvis-gagzavnil-cerils-asajaroebs/ https://www.youtube.com/watch?v=SiaE5C5sgA4 http://www.newspress.ge/samarthali/97635-akhalgazrda-advokatebi-rodesac-uzenaesi-sasamarthlosmosamarthle-maia-vachadze-roland-bladadzis-qonebriv-davas-ukve-4-jer-ganikhilavs-damoukidebeli-sasamarthlofiqciaa.html http://kvira.ge/334113 http://geotimes.ge/index.php?m=5&news_id=47499 http://www.gurianews.com/article/mtavari/samartali/papuashvilis-sakmeze-mosamartleebma-tvitatsilebagamoatskhades http://www.mediacity.ge/news.php?id=1231 https://www.qartli.ge/ge/akhali-ambebi/article/7569dzvelithbilisissammarthvelospolicielmaiaraghidankorpusisezoshigaisrola http://www.humanrights.ge/index.php?a=text&pid=17045&lang=geo http://www.info9.ge/samarthali/209204-uzenaesi-sasamarthlos-mosamarthleebi-mimarthavenparlaments-rom-ganikhilos-mosamarthletha-uflebamosilebis-gansazghvruli-vadis-ganusazghvrel-vadadgardaqmnis-sakithkhi.html?lang=ka-GE Ljdjp)m3:J~rJlJ OJlJ80000L Jaj~~DlJO Ljoqrl High Council of Justice of Georgia 358 - r;; ..Q_~ til Ijv. NQ 20 "U.:>OMawl b~\}.)a~~Mnr>ob oOb~bOf>"\}.)d~Mm~Mb MM~~~~O J~6M60b 341-0 a'CJ~ob aO-6 3'tJ6dOob, 342 -0 a'CJ~ob 30M3D~O cp~ aO-2 3'CJ6dOob a("'}())bM36ocp~6~~aOOcp06~MO'~o~'b~36oO'> 06'l3MMa~oo~b \}.)d~MO'>~Mb aOa~Mm~oboo3~o&oMo 'CJ'b06~Obo\}.)\}.)a~~Mb aM\}.)a~MO'>~[)Mf>obJ~6~~Onr>ob ~D360b oOb~bO&. 0144, moO~OLO, or1~r1MaOL>o. 12, @JJ~./~0dLO: 227-31-00, www.hcoj.gov.ge 12, Bochorma st., 0144 Tbilisi, Georgia. Tel./Fax: +995-32-227-31-00, council@hcoj.gov.ge L")djP1rn30~('lL 7Jaj~~OLO 0'JL80000L L..)o(}('l High Council of Justice of Georgia No _ __ 20 V. ~d~Mm3D~b OCClU60(300b ~a~~~Dbo ~f>3Mb aM~a~MOJ<!!lob~dao~6Mf>ob (JD'l3~bDf>ob a~Mm3ob wn3~M~~aD5~b ~<t>D5~Dbo~~a~Mm~b aM~a~Mm~DMf>ob J~5woW~~ a~O~3~&dob aOa~Mm ~MbDf>~~o WOb(303~o5~MO wro50b (JD~bDf> 2016 V~ob 01 o3~obo~~5 - 2019 \7~ob 01 o3~ob~a~O 8~~ 3~&dob aoa~Mm-~obGo.3~o5'3MO ~035~ ~M~~Vl:JOr>~~~· 3.')~DMO.')6 ~':>3.:>'aD~o :l . ~" ~ b~d~Mma~Mb OCClb~o(3oob ~a~~~Dbo b~f>3Mb ~aM~8~Mm~ OIDOJob WD3~~D5~ob ~'l3MMbo 0144, mooC':?;OGO,orld'rlt=')80G d. 12, ~OC':?;./«30dGO:227-31-00, www.hcoj.qov.qe 12, Bochorma st., 0144 Tbilisi, Georgia. Tel.lFax: +995-32-227-31-00, council@hcoj.gov.ge b 'ld ·.(;)m~~)~){·)b':J bal'):':Jl,( I b~llJ:J(.I~'(')O)(~\I"ll \ Ilf'lli~ajt''Iln<:::,nu 0 1.)6.J(lW80('lOJ 'b~ 0lJ.J0t;::XPW b,); I,'>!')(l)3:)<!:: 'PI!:, 3~(;1~1,.,a~11\ ')< ,1.;,,00;3I,b Vj6'L~~oo6n J.)6Q?()Q,_)J~()U 00l.\.)boo ()l)'B{')~)(),')nn()b o(T,d()Ol'>ob.)b o:)a{')b.)!:J:J5000~ u:,j,:,(v)cn8:J<:.."f'lU (l~uonf3npb 'ja.)~<:':·JU U~()JrlU L.:,U,:,S':'(>"lO'><:::'f'lU8MU)&MO'><:::,n(j :JU.).10t'>M::J0.) cn:i3:l60 001bf'l301, 03.:>3U(")0'>V05~a~:Ji.)':'(>"1:Jt'>:J.3M8:J5\p':'C(l:' <;P':'~':>~Ot'>~6Mcn r:)o.~('")a86Q,).')t~('1M()ll OO<!::'0'?1('15n. OQ..:'QOOI;)('lU'CJ<!::'()1(3('lbO.): o:m~l.l:Jo.':l 0'>.)6.)8~:J(>f'li.).)'h::J .:.u.)t'>F.a3.)<;P V.)MU.)<;PW6 l.l.)d,:,t')0')3:J~rlb a::.6<;pol;p.)OO').)5 o~n o~b0(100(lb ~'b::J5:':Jbn <;p.)J.)3aoM::J0oO'>. ~a':'~~:Ju b,:-,OjMb. ,_____ _ _____.I- .'>(.)()U3')ll;"<'1\).'>50 ~b J8o)()~u()6~un::f')() JnM(')3605.), 1l.'>allbb~M~03() B(l8.)(.101 00.)~6().'>a.'>~,)<:::,nJ.)u~bnuaO:Jo~"'(,)O(lU a(')30~:J('V)~:JL)o aOlW>',J~O(>(lll oMd6(,)01> o:,~.{)n" ()')<!?,J~U3~)\)0\~':Jo"u \P~[)(')~J3' lW:)l\:... ,,:.x;g (In\;:J0nu • 8,lun ~,)b')o~'JO':Joob.:o \£,>.) Q?.)U3oll ',J5.)~)O, ,J(')"\) ..3Mn6Uf),1~1<:''''''''' :I(~)nl)J")~lJd()'J~'n I,Q_' a).)~j.)'b{).)[j().3f'1~):)oo(Xn,\[j I,Q.) llb3..) J(l(Y):JOmb6 '.:'lM01():)MUW10.'>Oc> Ll')MO:J~<!_nf')oLl a,)<.:?.)<!_>'l" Jp)(')'8:JU()',Jc:..."("\Q.1Ji:l('V)MJ~""JM("\030C')cY)()OOO()01O',JM()Q?()~<:::' V018:J50J Q?0 u,)'b")o,)<:S)Pl:JO~,a() o:>~''l()"""P,8(''JtJ?:> 801d8:Jc,!cY)J:>5<'153tJ?80<!::'P}()()\.J:> <:!?.) b.)u.)3:>t'iXnc::_"<'1.3MJd~()3()b ~r)3.) Oi ")(:p60(..1) ---------------------------------------------------------------------------- Q.)')P>D()') ub3:>C:P.)\.Jb3.) u.)aufx:n~::l0<;)(18n Q?PlJ,oa;)56:J~nlJ O.)a.)(i1m'CJ<!::'.)C:p CJ::JWo..,)Dob • .)'b(YJnl,) o.)mc::_"'.::.w .::.'bC:l(l[> 8<'1UU:,)bnb jG.)('lC) ----------------- - ---------------------------- c,.)<l:,>i)c·'G:Janl,):>lJ:l:>bb3nun o·).)f?,5o,)0l3omo.)030aJ.)(Y)Jonb 'GG.)(';n, OJ.):Jobn .3M(')~oUnj~'n (3Pl(.p5nb o:Jd:J6ou nOl,>:yi):Jbn (!?:),'I' ;,bJc:::."om 3·)6(p0<;p.lOnb ~3.')Q:_1.)'b0 O.::.a('J(')p':J:J<;2'C1 Q?.)Q?oOnmn Ol~~nI,)OO:J()n: m3nI,)8l)D()O)cl.ll.JM'G~~(")«3nu.) W.) .)b.)~(') (Q.).)1l')u:_)';::2:JU' ,p6Q?()I.P')l»('I1l1lnll~Lil~X):JOn <.!?.) 6jJ~ )(Y}J~,5:J(',o()n: M(y)O(Y}~ 00.)IZpLiOOQ?(l0'l L;.:.d.)c'10'l30~("l.> ~'b06.)Ol.>() l.>.)ll.)a,:,(i)Q'l~(Y}Li a(Y}b.)8.)MO'l~()l.> Q'l.)6.)8Q?O()(Y}().)'bO ,p6Q?oQ?.)I.~('IllaOli.)o.)8nlll"1~.d.)? b.)d,)M()')3D~(Ylb 'C)'b:)5.)Obo b.)b.)a,)M()')~(Ylb a(Ylb.)a,)M()')~ob ()')~6~8<;g:)!)(Yl~~'b:)~b')MR03~<;g b.)d,)MQ')3D~(Ylb 3')M~~a:)66ob~()')30u V~Mb~(pW50 J.)6<;go(p.)6ob (jOb.)bO~ 05t(3(YlM(bOOOU a(YldoO~ol.l~b o.)e(")b~8D5D~O~o MQJ(")806(p.)ooob b6~5(p')M6'C)~o t(3(YlMa~ ll~d~Mcn3:J<:::wlbo'::)bOoQ(loll '::)8~~<:::':JL ll~&.1Ml:.Jb~.1nMC'lJ(').) cnd3JoO oJ'8.'>IlJ&.'> 1l.'>3.'>Mcn3J<:::'Mll '::)<t>Jo~[)bo 1l~Il.'>cbMcn<:::'MbaMll.'>8,)Mcn~()1l cn;,O"a(p[)&M().:.<t>:l.)b')('lP,:l3.)(P V.)Mll.'>(pOOo,p0(po(p.'lOcn.)o <:!?,),P300M:lbocn. ~01b(,13cn. O:P311C'lcnQoO.'>8\_9[)().'>MJ M:JJ('l8J0\_9.'>GN(p,) (p~'::)(')M'::)6(')cnO~() o'::)IlCo(3oo11 '::)a.'>~~[)b 1l,,&.1(')u. a:J50'C!35,:,:(~x)dllO()~6<:!?.:. 'II:J03l:mb d:.Mol~<::'O,)~. ~('1ao5Q?,)CM<"'JOll CO~0I8M5(). a~od6~M5';j~() 'l3MUO,): 11-0.:.50 'IIMo<B00m '-----_----l,'11----- J.)5(pnQ?.)6o m;'30u 1J,:dBo.)5C"l5.)oo Q?.)8C"ljJoQ?ObO<:';>o, 8o~JOMdC"lobo<:,;>n, 1.I.)8,)Mm~n.)50 Q?~ .3M06(3oo~<:,;>n.) j.)6Q?0Q?.)Oo ~MOQ?O~~ VMOOeU~Q?.)l.I.'l't>C"l2l.)Q?C"lOb.)ao, .)2lMOm.30 8C"lU.)8')Mm<:,;>om.)OC"lMOU b':'MOO()<:';>C"l5b B.:.<:?.)<:,;>o 3MC"l<aObo~<:,;>oQ?.)BC"lM.J<:,;>~MO M:JJ~~.)(300Q') j.)6Q?oQ?.JOo b.)<a~d3<:,;>o.:.6':'Q?o(36C"lbb B.J6:JMm~M Q?':'l.I.:..3MC"l(3JbC"l j.J6C"l6BQ?O!)<:';>C"lb.:.u, ':'MllDb~<:,;> ll.Ju.JB.JMm<:,;'C"l JM.:.:jOoj.)ll -----------.._--- __ J.)6~)()<!?.)OU .)d3u O<;PO<;P')MO 3MC'1<aObo'::)~0 ~,)OC'1G<;po~O().)'~.)8MOM~03.) 8.)1:!.)~0 J3')~°<a0J.)Q0oo)' .)6.)~oOo.3~<'J0 .)'bfjC'1360()oll.) (!?.)O')O')Mm~O()M030 <;p.)ll.)(),::)O'lO()oll~5')MOO'l ,p5<!?0(!?.)Oo b.)llo.)O'l(!?O().).)J.)<!?oOo-;:flo VoMoll J~O'::)MOO). ~C'1~OJ~MO OUX8~C'1!)ou.) <!?.).)5.)~0<t>ou ,::)6')MOO'l,VOMO~C'1()oo) <!?.)'UOdOM')<!?,)'bMoo 6.'l0'l~')<;p. ~.)u.)OO().)<!?l)')Q_)0C'1(30oou~6')MOO'l J.:>6(!?O(!?.)OOl).'l0C'1oMR03')~.)<!?.)Vtl3000~O()01l oOI:!Oeoll.) <!?.)<!?.)u.)e~O'lO()OO':J6')MOO'l, 805OXD~0 ';J5')M-R303D()()(1J,bOMDl.I';J~ ooO';J.)Qo')oo :)oM(300()01.lO.)M0'l30U ';J5':>Moo) J.:>6<;p0<!?JOo')Mob 03. X.':>3JboCl3~ob O';JMO(!?O';J~O <a':>J~Oooob b.:>bO~()ob O'l()o~obou bJbo~aVO~M ';J5030MboOOoob <!?M00C'1M.)60o J.)5<!?0(!?.)Oo 8M6JU~OMe,~U 0I:!OOUu.)o:)050:)<'lC'1-JM.:>dOo3';JMJM&c3:)<'lo5Qo:)e>u.:> <!?.)OMo50600()OO; .:>MOU u.)d,)MO'l3:R'C'111.:>(!?8060llOM,)co';J~o o.J3<'JMQ:)UC'1 JC'1<!?odbobJC'10060')Moll (O'le. 2005) <!?.:> .)<!?oo50110M.)Qo~o O')0MMOOOMl!.x3':>M~l! o')jOO'lbO(')<tJOo.)~ollOM,)Oo 8Mb.)(bMO'l~ou')0'l30U 3M.)OOo,3~o M:)JC'1006<!?':>coDoou(O'l(). 2010) 0'l.)6.:>.:>30Mt'>o ~O'lbC'130'l·';J.3.:>l.l';JbC'1O'l Cloo<!?Oo<;p')o':>OO()OO'l o:)JoO'lb30()u: <!?.:>.)u.:>bO~ J.:>6(!?o<!?:>oool:l3D~.:><tJOo.:>8M~O~o <!?':><;PO()OO'lO 0'l30Uo50()o: OMC'100bo(T)tl3':>MD, J(T)o';J60J':>()O~MO, o':>UM6:'l.lU(T)Moe';J~O,o.)8MG<!?o~oeoll 80C'160 cp~~b~bO~O(J) J~6Q?ocp~~ob llob'C)ll~OO!)o cp.) 6~J~(Y)3~60!)O!)o: M(y)~(y)M oO.)!lpl105cpo(J) 1l.)d':>M(J)30~(Y)1l 'C)'b06':>Ollo b.:>b.:>8':>M(J)~(Y)U8f'lb.)a.:>M(J)~ob J.)5cp()cp.:>~()U (lOb.)5~aob(Y)().)1l? J.)6cpocp.)~() UM'C)~~ (J).)6.:>8CP05(Y)().)b Cloob.:>!).)800.) ll~d.:><">m3~l5 'C)'b06~ollo b.:>l.s.:>8.:>(i)~b (J).:>6.:>8CPO!)(Y)!).:>'bO 8f'lb.:>a.:>(i)~()b b~d~(Y)0)3a~(Y).b rJ<t>05~Obo b~b~a~(y)O)~(Y).b a(Y).b~a~MO)~ob b~d~(Y)0)30~(Y).b ,,~(Y)~~8056ob~0)3ob 8(Y)aoOl)olJ~b 0)~5~8C20~(Y).~~<t>O ~b~(Y)B03~C2 V~(Y)b~C2~060 J~6C20C2~6ob (lob~ba~ 2>:>8(Y).b.)S060l)O~o b00GO:>~'CJ(Y)o JoO)b3.)(Y)ob o6«3(y)'M8:>Goob «3(Y).<"J8,:, ll~d~MOO3a~Mb o~bOoGoob ~a~\'!2~ab b~~.1Mll ab':>.10MMal'l~OOd3a6o3~b~bal'lo b~d~Moo3a~Mll ~'ba6~allo b~b.:>a~MOO~Mb8Mb.:>8~MOO~oboo~6.:>a~a~)(·')l'l~'ba~b':>MP,a3~~V':>Mb~~~a50 .3~6~o~~Ooll (lall~'13.:>bDl'l~.:>~·l'lOObM3°O, Cla':>311Moo vo5:.8~al'l~Ma .3ooob3~MO~:. ~.)~l'lM~5MOO Ol)O o~bOo(3oob ~8~\'!2~ab b:.l'l:1Mb. , -. .:>~5005';J~ ,3.)6Q?o<;,t>.)60'>':'5 ~(Y)~(Y)30(Y)OM\t>00~M 8dc'l6o.) ';JMOJOo(Y)m(Y)()olJ (i).)()OO ().)&rlGQ?O~O~':' <l?.) ':'(Y)8':'031J d(Y).a05~,:,fJOI.S ~~30016?>.Qb I,;rJM30~O. • • ~, .§l o , ~- .... 7'~ .'t Bob .3M(')'(30llo'Cl~ J3~~0'(303~Go~u: 0 ~M o(35(')e:,0') 0 o(35(')e:,0')u~Cl'Cl~~(')<:!? J~M~~<:!? ob ~Moll 0')03050: (~o~~ MOO~5 8:Joo f>M~OU ~\!_l6o~~) 30Q)o~\)o5Q?o\)oO(Y)or>~ 1. .3~Oo(Y}u50~~, JOO')o~uo5<:!?olloOMOe,~,a(Y}3~~O(')~O~ou~ <:!?~.3~u'Clbou800~~(')~()ll Cloll~e:,~a()u() Clo~50~~, o~a.130M3~~(Y}~~. J(,)MOaO'Cl~(Y}e:,~<:!?~ uo'b'CluOO llllau~b'ClMO~M030 ~6 llb3~ a(Y}3~~O(Yl()O()Ou. '(306~5u'ClMO ~6 llb3~ 3~~<:!?O()'Cl~O()O()oll ClOllM'Cl~Oe:,OU~u. llOa~MO')~ou8(Yltl3~MO(y}~Il: 2. 0M05Goa~~(")~~, ~~<!?~V83a~0~a~01.l <!?~a(")~30ega~~:.<!? ao~O~ou ~5~MO eg~ 'bO~:'3~0501.l 808')M(J) aOegO~(")5.),aOM(")35~~0 u08~30GO, OO~3:'~(")~,), .)U030 a(,,)~0~03~MO ')5 ub3,) 5005(0) 80~30Ma(")O~~(")~~, b~a~MO)~0.)5(")~~: 3. 0).)3eg.):10MO~(")~'), b~3~0)')MO eg.)30l)0, M(")a~ol)CJoG u()bb~oulJ.)8.'>M(J)~O~M030 Oa(Y)GoO~oll 8')M0)30U ~5')MO, u.)b8,)M(J),~(")aO a(")u.)a.)(Y)O)~ob a,)~.)~o V(")eg050u 001J.)5.)80uo OG~:J30 eg~ oaoxo, egolJGOa~05~MO U.)8,)MO).)~V,)68(Y}ooob ,809CQo5.)M'O(,?50U.)\:l: . , o .)3a~9-g~Q4~<1>lJ_X 1J(y)~~.)CQ·~;Q.)8~i30~05u .. ~ --_ :.,,¢ __ OG03.) aou II!J: ., . - ~ [A .......,~ ~~~!jl> ~ .... a08.)(y)0) El <h'1QMUoO«plJ05~ "', ;8, 4. V.'>M8.'>Mm~~o o~o 8(")5.)Vo(!?o(")l)eg.), M(,,)~(,,)MG ab')Ma, aou V05.).)~aegOo 5M~~eg050u ')Mua~(")5~, u.'>8(")ll.'>a,)Mm~(") 00)030U eg.)G3.), '~~ 'I ~.)dao.'>B"o<!?.) a(,,)M~~0MO Moa'CJO.)GQ~CQ.) .'>30(")(Y'JOOO~000MO<;:!?O~~ VMOO?U~ ~ ~.) . b.)COmO~CQ(")o5~oo, 00MOCQO~~ VMOO~<!.;1>6 ~(Y)o)OOM.~(")l)o~ b,)~o~O)oeg~b')('1oubo: f,,~ I, o G~ego 0 a060a~~'CJ(Y)o o a0_10MU oO«pLl05~ 2. .'>5~~0~oJ0MO ~'b(Y)(")350~o\.l~6')MO CQ~0M(")£30u00~O ~.)a(")G<!?o~ol).), o~<!?~Vl:J3000(!?a~O~OU <!?.'>u.)~~O)O~~~(")5.) eg.)eg.)a.)xoMo5~('15~: 3. ,:,'bMoll 5,:,m<!!,,:,~ ~,:, ~,:,~801G08ol1, <!!,01~Od'C)MO8I1XO<!!,(,,)r,oll,:, ~,:, ,:,5,:,<!!'o'boll 'C)5':'MO, ~,:,8':'Mm'C)<!!,,:,~ 800~30<!!,Or,oll 'C)5':'MO, llbsollo ,:,'bMoll 801moo50r,oO) 80111805011'C)5.)MO, ~o':'01~':', ~,:,5I1b3':'30r,'CJ<!!,o ,:,'bMoll 8(")1l805011 00Il.'Jo<!!'OI'><!!'(")r,,:,: 4. ,J'C)5do'C),:,<!!'(")!'>,:"OM018oI1801l:l3')M001r,.), ~':'801'CJdo~OI'lO<!!'o .)'bM01350()ol.l 'CJ5':'MO, IlOMOIl'CJ<!!' lloO'C)':'Go')oo 8'C)o':'01l'lol..l 'C)5')MO, oo'b.)~':'Il.'Jb'C)<!!,01I'l':', 005axoM'C)<!!'0 'C)5.)M-R30S0r,o: ! 5. llo':'b<!!'OOf>ol..loo80Mm ~o')01()'), Q)3()mo:~530moMol'>ob 'C)5.'J~, i).)(Y)~()\,IO3'CJ~6:a<R':', ~b.'J<!!,oG(Y)~5ol.l.'J ~.) 'C)6.'JMO()oll aod05011 o600MOl.lo, ,JM01~OUO'C)<!!,oV3~m50u ,JM(")5M.:;>Cl6e;Cln· 0015.'JVo<!!,O("){).), ZlOd050~o G01~6ol.l . ) ~.) 'C)5')MO!)oll JM.)OOod'C)<!!'b.)080.)501(>')00~.)a01::Jo50(>.): ;r 6. o6()Go~60301.l ~.)a(Y)~o5011'CJ5')MO,o~bOl'lob.) ~.) \)o6.)~.)~O!)Dl'loU V')001f:1060!'>.), 1.I.)80G500M01~.),l.lti3.) 3'C)i)~od,)GoO()O, O'C)MPWO'C)<!!,O 0MO'l~Qllo.oll.) 0.) 1l~'b(")~.)~~Ol'lolf~o5,)'aO ~.)a\5~b'C)Mo!'>.): o G'C)(j?O 0 80508':'<!!''C)MO 0 1l.)0'C),:,<!!'(")0 d.)(Yj~P X d.)~o.)5 d.)MaO O-80",OMb oO'lPbOI'l.)j ll:,: IJf)o)~lJ~ )")\) ~J'b8G,'l:)\)1) l,,;,)\),:,(jJ('1l) 11.!::'('lb (]I. IL\:lU~(' l(J)~'()b lJ),)G.)(J~:j(')(,)o:)(b~) ,'lllJ(,)gJ3,)~) \;:):J:'M01~1~1\'!':''\ -il \ ,").'l(·ll!.:,,',U:lli(,J), )l>:~\n:{()l) \).,(Y111,)(.,0\\:Jlin ,r'lf='(S}(l~.J(.J)()b 'a:)t,)b:)(~o{)(!jI' !(>l(J,)O' l()b d( 'ld, ). I'')' ,l, ,I t"'<) ) ',l~ I:J"~l\)~J(,:": J • LJJU' )",\.:_:I~~)(:)() ,JC)Q)b3.)l'lOU «_l(')(;)cb LJj.J('JO)~;JI.!.:.·(·lb o'ju00(looL ':J(),)~~JL L:><:ljMuJL.)3nM('l80~ Olj38on J,)u'jbJo<lU,)::l)!~)013J~MU 'j'bJO,)JLn b"b~o.)('lOI<::'("lL>Of'1t.,')O.)Mcn<::,nbcn.)5.)aW~or'lo~'bo ,,1,;')cY)P.03.)Q? V.)Mb"Q?OoOn J.)5Q?oQ?"~(l1l o:)b.)CS"booCZ'''Q? OO'lbr'l301 'iJJ.)311("I<J1 \'in5,)i:h~:Jo,)0'):JJnmb3')Mo \!?,) Q,l:J';J()rl';JO('lmnOo r>';J1l60(3()ob';Jo,)~~"Jb u)o,J''lb. ~ .)<.:.,[",o·(J5'::1~l J.)6Q?oQ?.)OO).)6 ~W1~(1) "::JC'I()(1)Q?OO ')M Bd(1)5o.) 'jMO/O:)Mo)Cy)()OU (Y),)('lBO ?>,,>a('')OQ?('l~Oo') QJ.... ')(" CI.)j~lL J'·liJOI'J().)('l('l<.) O.)jOO):J0nl> l>~(')3(l~J( . anu 3(')c'l«3:)uP'J<!::' 33')~)o'(3()J.)Of).)u: ::.J .)(') ol3Q1Y)(.\m CJ o(35('1()Ql \.).)(}CJ.)~('1cg J;;r')'6.)\,!,l J.)\..')rwlb58().), J8Q')()~\')()5cgnu()8M:J().)' a("')3.)~8f'l()8~\Ou') '000580'), o.)8.13oM3.)~(\("')().)' .3(Y}M~X:lO'CJ<:.?'("')().) cg.) af'l3.)~:J(y}o8()()Ll, ~()5.)5Ll'J(~() .)6 l>b3.) L,r Ifb")l) H!_',"l>O(')tJ8.)(~~)(' )(\,): (,!?.) J.)b'Jbnu808()~)(')()nLl 08Ll.)()')dnun Lln'b'CJLl08 l>.)8Ll.)b'JM80M()3n .)5 Llb3.) 3.)~cg:Jo'J<!::':J()::J()nu o::Jb~)'C.J~:Jonb.)l>, 2. JMnoGoJ~~'Pl():', o:;'C2.)\)tl38~o('~'J()00 ~.)8(,1'8J\1\2J()~.)~ (gJ 'b8~:'3<-:,:10600 OO(,?Ol)o0 '80')MO 80S:'Mm 80~:JO(,10:,.3nM(')35~~10 0080JoG8, 08'83:'~l(")o'), :'0838 3(')~)OOClj'j(Y)n :,5 ub~p 5n'Cloo01 .lll';JJJ'· ,d'·,:)o~,('li:'>.). \.lJd.)I''01I:::'O.)O(·lL'\J. 3. O):'3(!:):)Joc')n~n(,10,). O.)j'j01.)(i)n (l?.)30i:'>n. ('i(,"la~O~YO()G 000 hnllb~n0l:dJ')("'l0lC!.:)0()(.)030 ar'lu.)8,)MOl~OU 8.)(2.)('!_'1o 08(')GPO()OU 8')M0130U '80')M(). 8(')5.)Vo~0(')i:'>Q?.). U')U.)(bM01~('1Clo !Q",C';"S')MO)'8l..:..o0 M('1'O(,)MG 8b')MO. dob o<"\)~Cl?:Ji:'>nu .)(i')llO!)('1i:'>.), \.).)a(,l\.).)a,)M01~<'l \J(')Cl?Oi:'>oooou.)().)8o\.lo jG03.) (9.) oBo'X,() , Vn6.).)~(lQ?Jo OO)()jIlU (!?.)G3.), 0003.) 50\.) Bn(b(~)t)) (!:,)(lL:.l3nJ~n5'8M() U')S')MOl.)<::;,V.)M8010i:'>nu 800(905')MO(Y)()ou.)ll: o :;'('1.)Ja.)~\YJ'8()~'80U -I. b.)dB(,.)5(> ~,) '.l}\;, J~)V ~)' '!~ 0 .)Ja.)tJ('11(30~O()\.) ~lJr')'8~.)(!? O(')(o).)<'::'':.:J('" ,'J", r"OJ~J():,en0 C!?o) .)Ja.)tJ01l(3n~o!)U .):l\..")(,lM(\')8~" "';,:)1')( llJ.lI I':'J~n \'<'':J:}i.'.H')lJG 'CJC"U Hl:y·-,m,' )[)ol.i b.)l\n.'L11' o .)(;1.)3(\,)tJ(')~()(~'~10Ll C .)Jd,)tJ(")'8\l(~'JOU ~('I'8~'.)~ 0 8nJnc')G O:)I(3.)u00.) 0Ja.)tJ(YJ'(30C!.:'8()GC QnJo('l\,) '0::JCZPUOi:'>.) i:J,)00(;\(1.)~''8(;)O Q?.)U.)3('10108U('1J.)(i01och::!?80~(,J(\J()nb, .)(9.)on.)50u 0'l3~oooooll UI'lf'J(lU, .)~.)ao.)5n\.) VV)80i:'>u.) (9.) ll~(;)\)~()::J~' \ 1J.l.) b,)<'1nllbn: ll.)(bM(J)~nll 'C.J'8~:JO,)Ol') !)3M('13'C.J~o l>.)G.)O.)rI01~(,,)U 0MOGOQ?o6~'8~n (a')01 1l.)8')0l0lQ_r)oG) .5.,)(' '1.\' 'I ~[j;,~)( \1), \{~'JI"n :,'bMC'J3ri:]2>,)U~16.)I")n Q'l0 3M("'l'80L\I)'C.J~'O i.~.)8(')GQ?()~'O().)' o.)<!?.)~h:J30dn~:J()O()(')U (,9:'\ ).,c"'J' JJ~j(~'~)\!.:)1 '10.> '~'.' Q,l"Jv ;.:_~j(''~)~'t;:"'Il).,. o l3~J~\ll ....::LJ(1Gnao)<!.2~(Y)() = 1/ 1.J.)(j'CJ.)~'\') C J~('\)O ru (b~o.)5 J.,(;10n ::J O\)J()("ll (JO'8.)L~(,)" ~. .)'bM\)U 5.)\))c:::'.)~ ~.) o')~o(")GOaoll, C!_"(")~Pj'C)('l(l uL;.X8C!_(1(f)(')nll.)~.) ')o.:><!:,o'bou 'C)o,)C')O, o.)8.)r:)o1~~1c:::-'.)C;P o80~38c:::-'O()oll 'C)o.)(Y)o, bb3()UO &'bMou 8('1Q)8noOOOOl Q('1u80onu '85')Mo, <:;0.)(")0.), 'o.)5ub3.)3:i''C)c:::-'n .)'b<,,)oU o(")u80oou 0ou.)oC!_"o0c:::-'(")o.): ,I. :~'8I'i:J(l~'p~'\')O;), CJM(")ool)d'~)~3.)(')~(')E'l·" ~).,U(')'8j( 'lJ!:J0:JC!::'\1.)'bc'il(,'1350ool;. 'C)o;,Mo, 1.J(>('I:JU'C.lC:::' unO'CPGn.)oo 5, uo.)b~':J:)l)nu I..po) O'C)'(j.)('100U 'C.l5.)Mo, a()'b.)5~.)u.)b'C)c:::)(Y)o'), 0050'XOp)'C.lc!::'o 'C)o.)M-P>3::J300o: OoO.)M\)) ~o,)(")Oj, 'C)O')c'loonu ooooonu 0'30Q)o.)53C10l')(":J0nu 'C)6.)(;)o, u.)(")~ouO J'Jc:::-'O'C)M'), .)b.)~n n5<..:>o("OUO, .3c')PlI(30U()'C)c::."o V3Mmoo\.J .3M(")'O(;).)80000 G(")~5ou.) a(")5.)Vo~O(")0.), ooooonC!_Y!()G('1QJ5nu.) ~,) 'C)5.)01000\.J .3M.)UOOJ'C.lC!::.) b.)d8o,)6\~)().)o(l o.)a(,'~05:J0'): o G'C.l(Q('I :=J Jo[i(1Cbl..!..n,:,y;:"p C \.J,)0'C).)Q._"(') 0 J.)~)'cP ~d.)C!::.lO.)5 J.)(;"cP 0 0030(;)1.; ZJJ';~'pu:J().) 6. ()5()O(lJI.~n:.J(1u ~')JJ,' ,r)')l.il'll 'C)li.)('" J. tli..Q: ):J~'ol.;.J (p" \)ob"CP.)~:.J60()(lLJ V.)(J\' I~06Jo", l.J.)a:J05n:JI'~(") Q).) I.Jb3.) .3'C)(')~ 0J..ll)\ ':)0') o G'C.lQJ( J = (''8(;)o<3?(l:J~'" On6nO.)C!::.''JMO ,1(.)(')'aoLnnL.) ~.) b.)<b\"lO..l(,~':)lY):10o\.J\)(\o.::.(JO Q_J::.CJLJ.::.0'C')C;):)().): ::::J L,..l'i3'J.)Q.:'(') ;:] 3.)("00 ~.)C:::)(l,)5 3.)(;''00 C 80JoMI.J o:J<8.)u:i).) I' b.)d,)Mm3D~("lb ':J'b06.)Obo b.)b.)a,)Mm~Mb aMb.)a,)Mm~ob b.)d,)Mm30~Mb 3,)M~.)8050ob.)m3ob m~5~8~a~M~~'ba ~b~MBa3~~ \7,)Mb.)~OO50 .3.)6~oQ?.)Oob oab~bD& 05C[3MM8.)(3oob aMdoa~ob.)b o.)a(l')b.)tla6a&a~o b.3()GO~~':JMO .3omb3~Mob '23MM8.) Ill>j1>Mm3J<::!'Mll o'Oll~ooooll 'Oal>t:?~allll~3("lu al.>')30MM:J?>')0'):13a50 3I>u'00aI'>0 UI>JI>MO'>3:J~Mbo'ba5l>al.>0 ll.)h.)a,)MO')~Mu aMh,)8')MO')~ob 0')1>6~<:!?aI'>Ml'>.)'ba.)bI>M~03.)<:!?\'i')Mu~~50 J,)~O<t>.)~ob oOb,)'l31>bOl'><::!"I><:!? ~O')b(Yl30'). 000 O'C.ll>~ooool> 'C.lal>~<::!"::lb 00l>3bMO') Vnfi.)o<:!?Ol'>I>MO JOO')ty'PMO <:!?I><:!?1>'C,ll'>M05(Yl0') b.)1'>3(")\). a:J6o&J~: 6~1JOo~'I1003lJM\)~~. ll-rOOo ~ I o I>~6()o6~~') a.)5<3?oQ?~~()')~5 ~(l')~('l1.3oMO('l1Q?5o ~Marl('l')50~~~(),)oOMCJ)('l1eob 6)0000 ~.'laM(3c!?()~(J~~ C!?.'l :>Mo:>d311 JMo056')Moll o.)JDCJ)(J~ollll~M3°~()· Bob 3M("<)croUO~~ J3.)~(\P(3o.'lb: o .'lMo(3oM!)m 0 o(36M~m u~a~~<!!,(')CQ J.'lMo,)CQ oll ~MOUmd306o: ~MMo~~~~) Jomo~bo5<3?oboO(ryOo~ 1. 3.'lO()("'lu60~~, .3om()<!!,lln6CQounoMo~:>,a("}3:>~O~O()OIl.) CQ.'l 3.)Il~bnllaM~~("}~nll °00°01);:" o:>8J3oM3.'l~(,,}~.'l. .3("}Modo'CJ~M!):> (Q.'l llo~llOO aOll:>~;:,8011o 1l:>811.)b~MO!)M030;:,6 llb~p (k'')3~~DC'lOoooll. <(305~511~Mo llo8~MO)~01l8C'ltl3~MOC'lO~: 2. 3M05G03~~Mo~. o~CP~\7tl3X>0~ooob W.)8C'l'(JJoCPDo~')CP 80I:?Doob rl5')MO cp.) 'bOo.)3~D60b 808')MO) 80CPOoC")().), .3nMM3&cJ~o 1l0a~JoGa, 0D'CJ3~~C'lO~, ~l103D.3C'l~O~OarlMO ~5 ub3~ 6oClOOm aO'OJDMdMo~C'l()'), U.)8,)MO)~0.)5C'lo'): 3. 0).)3CP~~OMO~C'lO'),U~J'CJo)')MOa8C'lGooc>oU8,)M0)30U 'CJ0.)MO,u.)U.)B,)M~80 ~MB')Mffi'CJ~ Q2.)30oo, MM8~O()aoG °00 aC'lo')vo~oC'locp.). MMoMMG 8b.)Mo, Bou Vn!).).)~acpoo boub~ouu.)a,)MO)~aOM030 OM')~CPOoou .)p)booC'lo'), b~aMU.)a,)Mm~M omo,30U ~G3,), aMb.)8,)MO)~OU 8.)1:?.)~0 \7MCPOoou Clou.)o.)()o\}o dG03.) CJ?') o8oxo, dero.) 80U aOO')Mo) Q?ollG03~o5rlMo 1l.)8,)MO).)~\7,)Mocpoooll oo8<;pno')M0!'1ooll.)u: .0' 4. b.)joo.)60 cP.) 8MM')~MO M:}3'CJ~.)GO') Q?.) .)3~C'lM06o~O O~MOCPO'CJ~ \7MOQoU.) <;p.) b.)'b(')o,)Q?MDo~oo,O'CJMOCPO'CJ~ VMDQ()0).)6rlMo)OOMmMOOUb.)Uo.)O)O<;p.) b.)('\')obbo: o ')M .)J8,)SM«3~(I.,b 0 .)J8~f:JM«3o~ooll ~ 1IM'CJ~.)Q?o)J8.)l:IM'B0~OU 0 8olol\lU <3aczpboo.) 1. a~O~)().)~'CJMO cpo)U.)3MMGOUMJ.)6M68Q?O~M()OOOU,~cp,)ao.)6ou 'CJ«3~O()ooobb.)a.)~ob OMMOb, .)cp.)Bo.)50u 'CJ«3~Oo.)O)o)a3MM3'CJ~ b.)b.)a,)M~U 3MOGDCJ?06~'CJ~o1I.)8,)~oU) GMQ?Oob o G'CJQ?o 0 80508')~MO OO(lPuoo') (8.)0) (!?M60: 0 b')O~')~M 0 J.)MOO al d.)~o.)5 J')MOO 2. .)5o)~oOo3'0MO Q?,)u,)l)~mn()~~o,) 3. o)'bMoU 6.)()')~.)Q? ,/bMf'1360l)ou '05')MO C!?O)oo)C!?oM(3D8ou. ~C'lOOJ0MO o,)a')M(),)'0~,)C!? a00830~O()OU o.)5ub3.)3De'0~0 C!?.) 3MMroho0~o o')of'1(3C!?o~:J().), o.)C!?o)\5fJ3000~O~050b C!?,)C!?.)a.)JW<")oe>~().): 8UXO~Ml)OU,) C!?O)o)6.)<!,?0'boll '05,)00, ~5')MO, ub30UO .)<t:>MOUOC'l()')806[)()0()') 8f'1u8060u ,[)6')MO, ~O.)OO.). .)'bMob 8C'lu806ou oOb.)a~Dl)~i'l()'): ~. 4. 3'05d0'0')~M&'). , OM<;'18oI.58Ml:J3')MDM.5.'>, C!?o)aM0JOQ?::J50~o.'>'bMM36jl'lob ~~(il(:;)~ G6MOl1'CJ~ uoO'0.'>Goo)(Jo8'JZ3~ob 'j6.)6>o, ao<t:>o)6C!?o)u.)b'Cl~(Y)t).)! on6m<,DM'O<!.?0~6.)M-R3D3000: S. llo.)b~OOi'>oll oo8.'>Mm ~()')M5,). m30mo.)53oO).)MOOOU 06,)MO. b')M«30UOJ'j~O'tJM'), .)b.)~o GMC!?OOU~ Q?,) 'Cl6')010oob ooda60u o560MQuo, 3MM<80U0'0~o V3('1)m50u 0MMoM.xJOl)oO OM5o)V0<!.?~I'<>, ~a;jd:J5o<!.?oGMC!?6ouo)C!?,)'D6')MO()OU3M.)JOOJ'Cl<!.?U<idOOb,5Mi'>!o'ioo o.)PM8D50(),); tl o ao500')~~MO 0 \'}')Cl'0.)~ 0 J,)%o ."'" &1 d,)<::?~5 J')MoQ I . 0 Oo.10t'1bClO«3.)uoo') ; 6. ofx:)(jO')008ob O.)oMB050u '05')NO. oC!?Ool)ou.)C!?.)V05bC!?->C!?O()OOOU v.)a(').1l00nOb• \.}.)8005(")OM('!)C!?.),lJ,bS'" 3'Cll)~oJ.)Goa50. OOMOC!?OO~O OMMWUOOU.)c!?,) U,)'bMO,)C!?MQO,C:>U V()6.)oO C!?,)ab.)b'3MO~; . . o G'ClC!?0 LJ 8plioo.)C!?':::JMO 0 u,)CJO.)~ 0 ..PMoO blf Q~n,)5 J')MOO 0 ao3\l~baOO~tlDo') 2017-2018 წლებში მაია ვაჩაძის მონაწილეობით განხილულ ადმინისტრაციულ საქმეთა მიმოხილვა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატაში 2018 წელს სულ შემოვიდა 1616 საქმე (საკასაციო საჩივარი, კერძო საჩივარი, განსჯადობა, სარჩელის უზრუნველყოფა), ანუ 33,2%-ით მეტი 2017 წელთან შედარებით. აქედან, 1575 საქმე შემოსულია საკასაციო და კერძო საჩივრის საფუძველზე, რაც 35,1 %-ით აღემატება 2017 წლის ანალოგიურ მაჩვენებელს. ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის მიერ 2018 წელს სულ განხილულია 1259 საქმე, ანუ 19,7%-ით მეტი, ვიდრე 2017 წელს. აქედან, საკასაციო და კერძო საჩივრის საფუძველზე განხილულია 1216 საქმე, ანუ 21,0%-ით მეტი 2017 წელთან შედარებით. უნდა აღინიშნოს, რომ უკანასკნელ წლებში გაუმჯობესებულია სასამართლო გადაწყვეტილებათა ხარისხი, შეინიშნება ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ საქმეთა არსებითად სწორად განხილვისა და გადაწყვეტის ტენდენცია, რაც უზენაეს სასამართლოში შემოსულ ადმინისტრაციულ საქმეთა შედეგზეც აისახება. საკასაციო სასამართლოში შემოსულ საქმეთა უმრავლესობა დაუშვებლად არის ცნობილი. კერძოდ, ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატაში 2018 წელს საკასაციო საჩივრის საფუძველზე განხილული 1139 საქმიდან, დაუშვებლად იქნა ცნობილი 969, ანუ განხილული საქმეების 85,1%. 2017-2018 წლებში საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისა და სამართლის განვითარებისათვის მნიშვნელოვან არაერთ საკითხზე გაამახვილა ყურადღება. განსაკუთრებით აღსანიშნავია შრომითი, სოციალური, სამშენებლო, საგადასახადო, საჯარო ინფორმაციასთან, ზიანის ანაზღაურებასთან, უძრავი ქონების რეგისტრაციასთან დაკავშირებული დავები, რომლებზედაც ახალი გადაწყვეტილებების მიღება, როგორც წესი, ქვემდგომი სასამართლოების მხრიდან მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმების არასწორად გამოყენება-განმარტებითაა განპირობებული. თუმცა, ახალ გადაწყვეტილებათა შორის გვხვდება ასევე საპროცესო სამართლის ნორმების იმგვარი დარღვევა, რომელმაც შედეგი იქონია გადაწყვეტილების კანონიერებაზე. ამასთან, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების/განჩინების შემოწმების პროცესში გამოვლენილია ქვედა ინსტანციის სასამართლოთა მიერ საქმის გარემოებათა სრულყოფილი გამოკვლევისა და მათი შეფასების, მატერიალურ-სამართლებრივ ნორმათა გამოყენების და მათი შესაბამისი გარემოებებისადმი მისადაგების მიმართ არსებული, აგრეთვე, ისეთი საპროცესო-სამართლებრივი ხარვეზები, რამაც უმეტესად გასაჩივრებული გადაწყვეტილების/განჩინების გაუქმება და საქმის სააპელაციო სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საჭიროება წარმოშვა. რაც შეეხება უცვლელად დატოვებულ გადაწყვეტილებებს/განჩინებებს, შედეგის გაზიარების პირობებში საქმეზე არსებითი მსჯელობა მეტწილად გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში/განჩინებაში მოცემული არგუმენტაციისა და შესაბამისი დასაბუთების შეცვლის აუცილებლობამ, ასევე კონკრეტული შედეგის დამატებითი დასაბუთების, ხოლო რიგ შემთხვევებში, საკასაციო საჩივრის მოტივების ცალსახად გამორიცხვის საჭიროებამ გამოიწვია. ხაზგასასმელია ისიც, რომ იკვეთება საკასაციო 1 სასამართლოს მიერ შეფასებული, სადავო სამართალურთიერთობებთან დაკავშირებული საკითხების შემდგომში გაზიარების ტენდენციები სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან, რაც ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ გადაწყვეტილებათა დასაბუთების პროცესში საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილი ერთიანი სასამართლო პრაქტიკის მხედველობაში მიღებაზე მიუთითებს. ამდენად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ დავებში საკასაციო საჩივრების დაშვება და გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაზე მსჯელობა ძირითადად გამოიწვია ისეთი სამართლებრივი პრობლემის წამოჭრამ, რომელიც აქამდე სასამართლოთა მსჯელობის საგანი არ გამხდარა. აგრეთვე, აღნიშნული განაპირობა განსაკუთრებული სპეციფიკით გამორჩეულმა დავებმა, სადაც ქვედა ინსტანციის სასამართლოთა მსჯელობების გაუზიარებლობის გამო, საკასაციო სასამართლომ, ერთიანი სასამართლო პრაქტიკის დადგენისა და უკვე დადგენილი პრაქტიკის განვითარების მიზნით, მიზანშეწონილად მიიჩნია, სადავო საკითხი თავად მოეწესრიგებინა. თუმცა, 2017-2018 წლებში განხილულ საქმეთა შორის გვხვდება ასევე ისეთი დავებიც, რომლებზეც საკასაციო პალატა სამართალურთიერთობის მომწესრიგებელი ნორმის კონკრეტულ განმარტებას არ დაეთანხმა და, საკითხის არსებითად სწორად გადაწყვეტის მიზნით, თავად განმარტა იგი. შესაბამისი კატეგორიის დავებზე უზენაესი სასამართლოს განმარტებებისა და მითითებების სისტემური ანალიზი უკეთ წარმოაჩენს არსებულ სურათს. შრომითი დავები უპირველესად, აღსანიშნავია შრომით-სამართლებრივი ურთიერთობებიდან წარმოშობილი დავები, სადაც დავის საგანი შესაძლოა იყოს საჯარო სამსახურში მიღებიდან გათავისუფლების ჩათვლით, შრომით ურთიერთობასთან დაკავშირებული ნებისმიერი საკითხი. საჯარო სამსახურად ითვლება სახელმწიფო ხელისუფლების და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებში სამსახური, რომელიც დაკავშირებულია მმართველობითი (ადმინისტრაციული) ფუნქციების განხორციელებასთან. ადმინისტრაციული ფუნქციები გვხვდება საკანონმდებლო, აღმასრულებელ და სასამართლო ხელისუფლების შტოებში, ასევე თვითმმართველობის დონეზე და საჯარო სამართლის იურიდიულ პირებში. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საჯარო მოხელეთა არც თუ მცირე რაოდენობის გათვალისწინებით, სასამართლოებს ხშირად უწევთ შრომითი დავების განხილვა. 2017 წელს განხილულ შრომით დავებს შორის აღსანიშნავია საქმე1, რომელშიც მოსარჩელემ, რომელიც წერილობით დათანხმდა იმავე ადმინისტრაციულ ორგანოში სხვა თანამდებობაზე მოვალეობის შემსრულებლად გადაყვანას, შემდგომში მოითხოვა გადაყვანამდე არსებულ თანამდებობაზე აღდგენა ორი საფუძვლით, კერძოდ, ახალ თანამდებობაზე მისი მოვალეობის შემსრულებლად დანიშვნა არ უნდა მომხდარიყო, რადგან გადაყვანამდე არსებულ თანამდებობაზე იგი დანიშნული იყო უკონკურსოდ, ამასთანავე ახალი თანამდებობა არ შეესაბამებოდა მის პროფესიულ ცოდნასა და უნარებს. საკასაციო პალატამ აღნიშნულ საქმეზე ერთხელ - 2015 წელს, 1 საქმე #ბს-250-248(2კ-16) 2 გააუქმა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება სათანადო დასაბუთების არარსებობისა და საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არასრულყოფილად დადგენის გამო, საქმე დაუბრუნდა იმავე სასამრთლოს ხელახლა განსახილველად,2 თუმცა ხელახლა განხილვის შემდეგ სააპელაციო პალატის მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებაზე წარდგენილი საკასაციო საჩივრები დასაშვებად იქნა ცნობილი. საკასაციო პალატამ იმსჯელა საჯარო სამსახურში პირის მიღების ზოგად წინაპირობებზე, კონკურსის ჩატარების პრინციპებზე, დანიშნულებაზე, ამოცანებზე, ფუნქციაზე და განმარტა კონკურსის გარეშე თანამდებობის დაკავების კანონით განსაზღვრული წინაპირობები. საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ კანონის დანაწესი დაწესებულების სხვა სტრუქტურულ ერთეულში გადაყვანისას პირის უკონკურსოდ დანიშვნის შესახებ, ვრცელდება მხოლოდ კონკურსგავლილ პირებზე, ნორმა არ გამორიცხავდა ამ რეგულიაციის გამოყენებას იმ პირების მიმართ, რომლებსაც უკონკურსოდ ჰქონდათ დაკავებული თანამდებობა. საკასაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ არასწორად განიმარტა იმჟამად მოქმედი „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 29-ე და 30-ე მუხლები, მათი გამოყენების წინაპირობები, არასწორად დადგინდა მითითებული ნორმების მოსარჩელეზე გავრცელების შესაძლებლობა. საქმეზე დადგინდა აგრეთვე სააპელაციო სასამართლოს მიერ თავისი უფლებამოსილების ფარგლების გაცდენა, რადგან თავად შეაფასა ორგანოს დისკრეციულ უფლებამოსილებას მიკუთვნებული საკითხი, დაადგინა პირის კონკრეტული თანამდებობის საკონსკურსო მოთხოვნებთან შესაბამისობა ასეთი კონკურსის ჩატარების გარეშე, მაშინ როდესაც სასამართლოს უნდა ემსჯელა მხოლოდ კონკრეტული პირის მიერ მოვალეობების დროებით შესრულების შესაძლებლობაზე. საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გადაწყვეტილებას ჰქონდა წინააღმდეგობრივი ხასიათი, სარეზოლუციო ნაწილი არ შეესაბამებოდა გადაწყვეტილებაში ასახულ მსჯელობას, ამასთანავე, სათანადოდ არ შეფასდა საკითხის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე მტკიცებულება - სხვა თანამდებობაზე გადაყვანის შესახებ მოსარჩელის წერილობითი თანხმობა. გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმების მიუხედავად, საკასაციო პალატამ არ გაიზიარა კასატორის მოსაზრება სააპელაციო სასამართლოს მიერ დავის საპროცესო კანონმდებლობის დარღვევით განხილვის, მხარის არასათანადო წესით მოწვევის, მოსამართლის აცილების საფუძვლების არსებობის შესახებ. საბოლოოდ, ახალი გადაწყვეტილებით საკასაციო სასამართლომ ფიზიკური პირის სარჩელი არ დააკმაყოფილა. ასევე აღსანიშნავია საქმე, რომელიც პოლიციელის თანამდებობიდან გათავისუფლების კანონიერებას შეეხებოდა3, სადაც საკასაციო სასამართლოს მიერ ქვედა ინსტანციის სასამართლოთა მსჯელობების გაუზიარებლობა და ახალი გადაწყვეტილების მიღება პოლიციელისათვის კანონმდებლობით დაკისრებული მოვალეობების მნიშვნელობამ და ადამიანის უფლებათა დაცვის სფეროში მისმა სტატუსმა განაპირობა. კერძოდ, განიმარტა, რომ „პოლიციის შესახებ“ საქართველოს კანონის თანახმად, პოლიციის საქმიანობის ერთ-ერთი ძირითადი და უმნიშვნელოვანესი პრინციპია ადამიანის ძირითადი უფლებებისა და 2 3 იხ. საქმე #ბს-629-616(2კ-14) საქმე #ბს-644-637(კ-16) 3 თავისუფლებების დაცვისა და პატივისცემის პრინციპი, რომლის შესაბამისად, პოლიციის საქმიანობის განხორციელების ფორმები, მეთოდები და საშუალებები არ უნდა ხელყოფდეს ადამიანის პატივსა და ღირსებას, არ უნდა არღვევდეს ადამიანის სიცოცხლის, ფიზიკური ხელშეუხებლობისა და საკუთრების უფლებებს და სხვა ძირითად უფლებებსა და თავისუფლებებს, ზიანს არ უნდა აყენებდეს გარემოს. საკასაციო სასამართლომ არ გაიზიარა ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მსჯელობა, რომ მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლება არ იყო შესაბამისი იმ დარღვევისა, რაც მის მიერ იქნა ჩადენილი და განმარტა, რომ მოსარჩელის სამსახურის სტატუსიდან გამომდინარე, მას თავად უნდა უზრუნველეყო სახელმწიფო უსაფრთხოება და საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვა. პოლიციელის მიმართ მოქმედებდა მაღალი სადისციპლინო-საშემსრულებლო მოთხოვნები, რაც საქართველოს შინაგან საქმეთა ორგანოს თანამშრომლებს ქცევის კიდევ უფრო მაღალ სტანდარტს უწესებდა და მკვეთრად მიჯნავდა მათ საჯარო სამსახურის სხვა მოხელეებისაგან. ამასთან, საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ პოლიციელის ქცევის სტანდარტები მოწესრიგებული იყო ასევე საქართველოს პოლიციის ეთიკის კოდექსით, რომლის შესაბამისად, პოლიციელი ყურადღებიანი და თავდაჭერილი უნდა იყოს. განსაკუთრებულ ყურადღებას უნდა იჩენდეს აგრეთვე იარაღის ტარებისა და გამოყენებისას. იარაღის გამოყენების უფლება მას მინიჭებული აქვს მხოლოდ საკუთარი ან სხვა ადამიანის სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის დასაცავად და არა სხვა რაიმე მიზნებისათვის. ძალოვან სტრუქტურაში დასაქმებული პირის სამსახურებრივ უფლებამოვალეობებს, მის ფუნქციებსა და კომპეტენციის ფარგლებს, გათავისუფლების ჩადენილ დარღვევასთან პროპორციულობას ეხებოდა აგრეთვე სხვა შრომითსამართლებრივი დავა4, სადაც შესაფასებელი იყო მოხელის მიერ პერსონალურ მონაცემთა დამუშავებისა და აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოხელის გათავისუფლების კანონიერება. მოსარჩელე მუშაობდა საგამოძიებო უწყებაში და გათავისუფლდა სხვისი პერსონალური მონაცემების სამსახურებრივი საჭიროების გარეშე მოძიების, დამუშავებისა და მესამე პირისათვის გადაცემის საფუძვლით. საქალაქო სასამართლოს მიერ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, თუმცა სააპელაციო პალატამ საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების შეცვლით მიიღო ახალი გადაწყვეტილება, სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მოსარჩელის გათავისუფლების შესახებ ბრძანება სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი და ადმინისტრაციულ ორგანოს დაევალა ადმინისტრაციული წარმოების ხელახლა ჩატარება. საკასაციო პალატის მიერ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება გაუქმდა და პალატას დაევალა საქმის ხელახლა განხილვა იმ საფუძვლით, რომ სათანადოდ არ შეფასებულა მტკიცებულებები, არ დადასტურებულა მათი ურთიერთშეუსაბამობა, არ იყო დასაბუთებული სასკ-ის 32.4 მუხლის გამოყენების წინაპირობების არსებობა, სასამართლომ არ გამოიყენა საპროცესო კანონმდებლობით მისთვის მინიჭებული უფლებამოსილება დამატებითი მტკიცებულებების მოძიების შესახებ, არ მოხდა ადმინისტრაციული წარმოების მასალების სრულად გამოთხოვა და შესწავლა, გენ.ინსპექციის დასკვნის შემდგენი პირების ახსნა-განმარტებების გამოთხოვა, მესამე პირის მოწმედ დაკითხვა, უფლების 4 საქმე #ბს-494-489(2კ-16) 4 დარღვევის ინტენსივობის დადგენა და აღნიშნულის საფუძველზე გამოყენებული დისციპლინური ღონისძიების პროპორციულობის შეფასება. სააპელაციო პალატამ სათანადოდ არ შეაფასა აგრეთვე მტკიცებულებები, რომლებიც მოსარჩელის მიერ სხვისი პერსონალური მონაცემების მოძიებაზე უთითებდნენ. სააპელაციო პალატამ დაადგინა მოსარჩელის მიერ მონაცემთა დამუშავება, თუმცა არ უმსჯელია მათი დამუშავების მიზანზე. მონაცემების სხვა მიზნებისათვის გამოყენება დასაშვებია მხოლოდ კანონით გათვალისწინებულ, ასევე პირის თანხმობის შემთხვევაში ან როდესაც აშკარაა მონაცემების პირის ინტერესებში გამოყენების საჭიროება, რაც მოცემულ შემთხვევაში არ დადასტურებულა. დარღვევის დასადგენად საკმარისი იყო მოსარჩელის მიერ არასამსახურებრივი მიზნით მონაცემების მოძიებისა და დამუშავების დადასტურება. სააპელაციო პალატამ ჯეროვნად არ შეაფასა აღნიშნული გარემოება. საკასაციო პალატამ იმსჯელა პირადი ცხოვრებისა და პერსონალური მონაცემების დაცვის მნიშვნელობაზე, პირის ნდობაზე განსაკუთრებული სოციალური ფუნქციის მატარებელი ორგანოების მიმართ, პროფესიული ვალდებულებების, პერსონალური მონაცემების ხელშეუხებლობის საერთაშორისო პრინციპების დაცვის საჭიროებაზე, პერსონალური მონაცემების დაცვის სამსახურებრივი საიდუმლოების დაცვის რეჟიმში ტრანსფორმირებაზე. უზენაესი სასამართლოს მითითებით, მოხელის მიერ მესამე პირისათვის ინფორმაციის გადაცემის დაუდასტურებლობის შემთხვევაში, სააპელაციო პალატას დამოუკიდებლად უნდა შეეფასებინა მოსარჩელის მიერ საიდუმლო ინფორმაციის არასამსახურებრივი მიზნებისათვის მოძიებისა და დამუშავების ფაქტი, ემსჯელა პირად ცხოვრებაში ჩარევის ინტენსივობის ხარისხზე და დაედგინა მოსარჩელის მიმართ გამოყენებული დისციპლინური ზომის რელევანტურობა. ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის მიერ კიდევ ერთი შრომითი დავის5 არსებითად განხილვის მიზანს მოსარჩელის მიერ საკასაციო საჩივარში მითითებული სავარაუდო საპროცესო-სამართლებრივი და მატერიალურ-სამართლებრივი დარღვევების ცალსახა გამორიცხვა წარმოადგენდა. ამასთან, საყურადღებო იყო ისიც, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოთა მიერ სხვადასხვაგვარი განმარტება იქნა გაკეთებული სადავო საკითხთან დაკავშირებული გარემოებების თაობაზე. საბოლოოდ, საქმის განხილვის შედეგად საკასაციო პალატამ საქართველოს დაზვერვის სამსახურის მოსამსახურეებთან დაკავშირებით დისციპლინური პასუხისმგებლობის შეფარდებისა და სამსახურიდან გათავისუფლების საკითხის შეფასებისას გადამწყვეტი მნიშვნელობა მიანიჭა მოხელის მიმართ არსებულ მაღალი ხარისხის ნდობას და გაიზიარა საქართველოს დაზვერვის სამსახურის პოზიცია მასზედ, რომ დაზვერვის სამსახურის საქმიანობა მნიშვნელოვნად არის დაკავშირებული თითოეული მოსამსახურის კეთილსინდისიერებასა და სამსახურის მხრიდან მათ მიმართ არსებულ ნდობაზე, ხოლო მოსამსახურის მიერ ფარულობის პრინციპის შეგნებული, გააზრებული დარღვევა ხსენებულ ნდობას საგრძნობლად ამცირებს. ასეთი მოსამსახურის მიმართ სამსახურის ნდობა სამომავლოდ უკიდურესად დიდი საფრთხის შემცველია, ვინაიდან სამსახური თავისი სპეციფიკიდან და პრინციპებიდან გამომდინარე, საქმიანობას ახორციელებს ფარულად და წინმსწრებად (პრევენციულად). შესაბამისად, სამსახური ვერ იქნება 5 საქმე #ბს-260-260(კ-18) 5 უფრო დიდი მასშტაბების ან/და დანაშაულის ნიშნების შემცველი გადაცდომის მოლოდინში. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლომ, საიდუმლო ინფორმაციის გამჟღავნების პირობებში, მართებულად მიიჩნია მოსარჩელის ქმედების უხეშ დისციპლინურ გადაცდომად შეფასება და შესაბამისად, მისთვის დისციპლინური სახდელის სახით სამსახურიდან განთავისუფლების განსაზღვრა. ამასთან, მიუხედავად სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე განსაზღვრული შედეგის უცვლელად დატოვებისა, საკასაციო პალატამ დამატებით იმსჯელა საქართველოს დაზვერვის სამსახურის მოსამსახურის განთავისუფლების მეორე სამართლებრივ საფუძველზე - სამსახურებრივ შეუსაბამობაზე, რა დროსაც ერთმანეთისაგან მკაფიოდ გამიჯნა სამსახურებრივი და თანამდებობრივი შეუსაბამობის ტერმინები. კერძოდ, უზენაესი სასამართლოს მითითებით, „დაზვერვის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული სამსახურებრივი შეუსაბამობა, განსხვავებით თანამდებობრივი შეუსაბამობისაგან, მოიცავს არა მოსამსახურის მხოლოდ კონკრეტულ თანამდებობასთან შეუსაბამობას, არამედ მის შეუსაბამობას უშუალოდ დაზვერვის სამსახურთან და მის საქმიანობასთან მიმართებით. ამდენად, სამსახურებრივი შეუსაბამობის საფუძველი შეიძლება გახდეს როგორც მოსამსახურისათვის კონკრეტული სამსახურის სპეციფიკური საქმიანობისათვის მოთხოვნილი კომპეტენციის, ასევე, ასეთ სამსახურში განსაზღვრული მოვალეობების შესრულებისათვის საჭირო პირადი თუ საქმიანი თვისებების არარსებობა. საბოლოოდ, საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ იმ შემთხვევაშიც კი, როდესაც დაზვერვის სამსახურის მოსამსახურე კონკრეტული საქმიანობის შესრულებისათვის კომპეტენტური და მაღალი კვალიფიკაციის მქონე იყო, მის მიერ სამსახურის ფარულობის პრინციპის დარღვევა მას პირადი თვისებებით შეუსაბამოს ხდიდა დაზვერვის სამსახურისათვის. შრომით დავაზე, რომელშიც სადავო იყო მოსარჩელის მიმართ აღძრული დისციპლინური პასუხისმგებლობის საფუძველზე გათავისუფლება, ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ სარჩელის დაკმაყოფილება უარყო საკასაციო პალატამ იმ გარემოებაზე მითითებით, რომ არასწორი სამართლებრივი შეფასება მიეცა სადავო აქტით გათვალისწინებულ გარემოებებს.6 სადავო აქტის გამოცემას საფუძვლად დაედო უფლებამოსილი ორგანოს დასკვნა, რომლის თანახმად დასტურდებოდა, რომ მოსარჩელემ იმოქმედა არაკეთილსინდისიერად, მიკერძოებით და თავისი სამსახურებრივი მდგომარეობის მეშვეობით საბიუჯეტო სახსრები პირადი სარგებლის მისაღებად გამოიყენა, როდესაც მას ინტერესთა შეუთავსებლობის გამო არ ჰქონდა ასეთი სარგებლის მიღების უფლება, რადგან ეს დაკავშირებული იყო საჯარო სამსახურში მის მიერ დაკავებულ თანამდებობასთან, რითაც დაზარალდნენ დახმარების საჭიროების მქონე სხვა პირები და ზიანი მიადგა დამსაქმებელი ადმინისტრაციული ორგანოსა და საერთოდ საჯარო სამსახურის რეპუტაციას. საკასაციო პალატამ მიუთითა, რომ მოსარჩელეს არ გააჩნდა მისი ოჯახის წევრებთან მიმართებაში არსებულ ადმინისტრაციულ წარმოებაში მონაწილეობის მიღების უფლებამოსილება, რამდენადაც მას ჰქონდა პირადი ინტერესი, რომელიც ზეგავლენას ახდენდა საქმის გადაწყვეტაზე. მოსარჩელე მისი ოჯახის წევრების დაფინანსების საკითხის განხილვისას წარმოადგენდა სზაკ-ის მე-8 მუხლის მე-2 ნაწილით 6 საქმე #ბს-883-875(3კ-16) 6 გათვალისწინებულ სუბიექტს, რაც აღნიშნული კოდექსის 92-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებულ ვალდებულებას აკისრებდა მას. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლომ არ გაიზიარა ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მოსაზრება სასამართლო გადაწყვეტილების აღუსრულებლობის თაობაზე, რამდენადაც ზემოაღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით სასამართლო ვალდებული იყო, რომ პირადი განცხადების საფუძველზე გათავისუფლების კანონიერების შემოწმების შესახებ დავაზე გამოტანილი სასამართლო გადაწყვეტილებისაგან დამოუკიდებლად და საფუძვლიანად შეემოწმებინა მოცემულ საქმეზე სადავო ბრძანების კანონიერება. შრომით დავაზე7 საკასაციო პალატამ მიუთითა, რომ მოხელის მიერ სამსახურებრივი უფლებამოსილების განხორციელების პროცესში მრავლობითი დარღვევების არსებობის შესახებ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების პირობებში არ არსებობდა სააპელაციო სასამართლოს სამართლებრივი შეფასების გაზიარების კანონით გათვალისწინებული შესაძლებლობა. მოსარჩელე სადავოდ არ ხდიდა, რომ ადგილი ჰქონდა საქმეში დაცულ მტკიცებულებებში მითითებული მთელი რიგი კანონმდებლობის მოთხოვნების დარღვევებს, რომლებიც ატარებდა არაერთჯერად ხასიათს და საქმიანობის შესრულების დროს ქმნიდა მნიშვნელოვან რისკებს. მოსარჩელე სადავოდ ხდიდა მისი გათავისუფლების ბრძანების ფორმალურ კანონიერებას და მიუთითებდა სადავო აქტის ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით გათვალისწინებული წესის დარღვევით დასაბუთებაზე. აღნიშნულზე საკასაციო პალატამ განმარტა, რომ უფლებამოსილი ორგანოს მიერ მისი კომპეტენციის შესაბამისად, ნორმატიულ საფუძველზე განსაზღვრული ამოცანებისა და მოვალეობის შესრულების მიზნით, ინსპექტირების ჩატარების წესის დაცვით შედგენილი დასკვნით დასტურდებოდა, რომ მოხელის მხრიდან ადგილი ჰქონდა „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის 78-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ გადაცდომას, რაც გამოიხატა მის სამსახურებრივ მოვალეობათა ბრალეულ შეუსრულებლობასა და არაჯეროვან შესრულებაში. ამდენად, უფლებამოსილი ორგანოს მიერ მიზანშეწონილად იქნა მიჩნეული მოხელის დაკავებული თანამდებობიდან გათავისუფლება. ასევე, შესაბამის ადმინისტრაციულ ორგანოს მიეცა მითითება დასკვნაში დაფიქსირებულ დარღვევებზე რეაგირების შესახებ. საკასაციო პალატამ განმარტა, რომ გამოვლენილ მრავლობით დარღვევებზე პასუხისმგებელ პირს, მასზე დაკისრებული უფლებამოსილებიდან გამომდინარე, წარმოადგენდა დაწესებულების ხელმძღვანელი და მის მიერ მასზე ნორმატიული აქტით დაკისრებული უფლებამოსილების შეუსრულებლობითა და არაჯეროვანი შესრულებით დაირღვა სადავო პერიოდში მოქმედი „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-13 მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საჯარო სამსახურის ძირითადი პრინციპი. შესაბამისად, მოსარჩელის მიერ მისი უფლებამოსილების შეუსრულებლობამ და არაჯეროვანმა შესრულებამ გამოიწვია საჯარო დაწესებულების ძირითადი მიზნის სახელმწიფო ორგანოს პოლიტიკის განხორციელების ხელშეწყობის შეფერხება, რაც სამინისტროს მიზნებთან შეუსაბამო ქმედებად იქნა მიჩნეული საკასაციო პალატის მიერ. 7 საქმე #ბს-1182-1176(2კ-17) 7 ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ მნიშვნელოვანი განმარტება გააკეთა საქმეზე8, სადაც მოსარჩელე თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ სადავო ბრძანების უკანონობის საფუძვლად მის დაუსაბუთებლობაზე მიუთითებდა, ხოლო მოპასუხის - გორის მუნიციპალიტეტის გამგეობის მტკიცებით, გორის მუნიციპალიტეტის გამგეობის შიდა აუდიტის სამსახურის უფროსის თანამდებობაზე დანიშვნა და გათავისუფლება გამგებლის ექსკლუზიურ უფლებამოსილებას წარმოადგენდა და მას დასაბუთების ვალდებულება არ წაეყენებოდა. სადავო საკითხის შეფასებისას საკასაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ საქართველოს ორგანული კანონით - ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსით გამიჯნული იყო გამგებლის/მერის მიერ გამგეობის/მერიის თანამდებობის პირთა და გამგეობის/მერიის სხვა მოსამსახურეთა თანამდებობაზე დანიშვნა და გათავისუფლება. ამასთან, საკასაციო სასამართლომ მიუთითა „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-11 მუხლის პირველ პუნქტზე, რომლის თანახმად, ამ კანონის მოქმედება, გარდა ამ მუხლის 11 და 12 პუნქტებით გათვალისწინებული შემთხვევებისა, არ ვრცელდებოდა გამგეობის/მერიის სტრუქტურული ერთეულის ხელმძღვანელზე. საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, სადავო ბრძანების გამოცემის დროს მოქმედი გამგეობის თანამდებობის პირთა და სხვა მოსამსახურეთა დანიშვნა-გათავისუფლების მარეგულირებელი ნორმების ანალიზიდან გამომდინარე, გამგებელს გამგეობის სტრუქტურული ერთეულების ხელმძღვანელი პირების დანიშვნა-გათავისუფლებაზე მინიჭებული ჰქონდა ფართო დისკრეცია და „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი წესის გაუთვალისწინებლად (რომელიც არ ვრცელდებოდა გამგეობის თანამდებობის პირებზე), მხოლოდ მის უშუალო შეხედულებაზე იყო დამოკიდებული აღნიშნული საკითხის გადაწყვეტა, განსხვავებით სხვა მოსამსახურეთაგან, რომელთა შრომითსამართლებრივი ურთიერთობების რეგულაციისას გამოიყენებოდა „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი წესი. საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ გამგეობის სტრუქტურული ერთეულის ხელმძღვანელი წარმოადგენდა გამგეობის თანამდებობის პირს, რომელსაც გამგებელი ექსკლუზიური უფლებამოსილების საფუძველზე ნიშნავდა და ათავისუფლებდა საკუთარი შეხედულებით. აღნიშნულ მსჯელობას ადასტურებდა ის გარემოებაც, რომ ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის მიხედვით (59-ე და 60.4 მუხლები), გამგეობის სტრუქტურული ერთეულის ხელმძღვანელს უფლებამოსილება განესაზღვრებოდა გამგებლის უფლებამოსილების ვადით და ეს უფლებამოსილება, სხვა საფუძვლებთან ერთად, უწყდებოდა გამგებლის თანამდებობიდან გათავისუფლების შემთხვევაში. ამასთან, მოსარჩელის თანამდებობაზე დანიშვნა მოხდა სწორედ გამგებლის ერთპიროვნული გადაწყვეტილებით, კონკურსისა და თანამდებობის დასაკავებლად კანონმდებლობით განსაზღვრული სხვა მოთხოვნების გათვალისწინების გარეშე. ანალოგიური სამართლებრივი შეფასება მიეცა საკასაციო სასამართლოს მიერ განხილულ კიდევ ერთ საქმეს9, სადაც დავის საგანს ადიგენის მუნიციპალიტეტის გამგებლის პირველი მოადგილის თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ ადიგენის 8 9 საქმე #ბს-894-886(კ-16) საქმე #ბს-237-237(კ-18) 8 მუნიციპალიტეტის ბრძანების კანონიერება წარმოადგენდა. მოსარჩელე სადავო ბრძანების უკანონობის საფუძვლად ამ შემთხვევაშიც მის დაუსაბუთებლობაზე მიუთითებდა, ხოლო მოპასუხის - ადიგენის მუნიციპალიტეტის გამგეობის მტკიცებით, ადიგენის მუნიციპალიტეტის გამგებლის პირველი მოადგილის თანამდებობაზე დანიშვნა და გათავისუფლება გამგებლის ექსკლუზიურ უფლებამოსილებას წარმოადგენდა და მას დასაბუთების ვალდებულება არ ეკისრებოდა. საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მუნიციპალიტეტის გამგებლის/მერის პირველი მოადგილე წარმოადგენდა გამგეობის თანამდებობის პირს, რომელსაც გამგებელი ექსკლუზიური უფლებამოსილების საფუძველზე ნიშნავდა და ათავისუფლებდა საკუთარი შეხედულებით. აღსანიშნავია, რომ 2017 წლის 1 ივლისიდან ახალი „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამ ახლებურად დაარეგულირა საჯარო შრომითსამართლებრივ ურთიერთობებთან დაკავშირებული მთელი რიგი საკითხები, რამაც შრომით დავებში აღნიშნული კანონის დანაწესთა განმარტების საჭიროება წარმოშვა. მაგალითად, ერთ-ერთ საქმეზე საკასაციო სასამართლომ პრეცედენტული განმარტება გააკეთა ახალ „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონთან დაკავშირებით10, სადაც დავის საგანს წარმოადგენდა სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების კანონიერების დადგენა, სამსახურში აღდგენა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება. საკასაციო სასამართლომ გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა სადავო ბრძანების უკანონობის თაობაზე, თუმცა არ დაეთანხმა სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას დაკავებულ თანამდებობაზე მოსარჩელის აღდგენასა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურებასთან დაკავშირებით, რომლის თანახმად, მოცემული საკითხი იმ ეტაპისთვის არ ექვემდებარებოდა სასამართლოს კონტროლს. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სასარჩელო მოთხოვნა აღნიშნულ ნაწილში მიღებული გადაწყვეტილების აღსრულების პროცედურას წარმოადგენდა, რის გამოც დამატებით ამ მოთხოვნაზე მსჯელობა სცილდებოდა სასამართლო უფლებამოსილების ფარგლებს და ამ ნაწილში სარჩელი არ ექვემდებარებოდა დაკმაყოფილებას. საკასაციო სასამართლომ „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის 118.3 მუხლი განმარტა სისტემურად, რიგი საპროცესო-სამართლებრივი მექანიზმების მიმოხილვის საფუძველზე და მიიჩნია, რომ მოხელის სამსახურიდან გათავისუფლების ბრძანების ბათილობის შემთხვევაში ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულება მოხელის თანამდებობაზე აღდგენის თაობაზე არ წარმოადგენს ექსკლუზიურ, გამომრიცხველი ხასიათის კომპეტენციას. აღნიშნული ვალდებულების ექსკლუზიურობას არ ადგენს არც „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონი და არც სხვა რომელიმე საკანონმდებლო აქტი. შესაბამისად, ადმინისტრაციული ორგანოსათვის „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონით მხოლოდ აღნიშნული ვალდებულების დაკისრების ფაქტი არ გულისხმობს სასამართლო კომპეტენციის გამორიცხვას, იმსჯელოს მოსარჩელის პირვანდელ, უფლების შელახვამდე არსებულ მდგომარეობაში აღდგენის საკითხზე და გადაწყვიტოს იგი. საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სააპელაციო სასამართლოს შეფასება ადმინისტრაციული ორგანოს აღნიშნული კომპეტენციის 10 საქმე #ბს-234-234(2კ-18) 9 ექსკლუზიურობასა და მოხელის აღდგენის თაობაზე სასამართლო კომპეტენციის გამორიცხვასთან დაკავშირებით, ფაქტობრივად, საჯარო დაწესებულების მხრიდან ხსენებული ვალდებულების განხორციელება/განუხორციელებლობისა და ჯეროვანი თუ არაჯეროვანი შესრულების კონტროლის შესაძლებლობის გამორიცხვას გულისხმობს, რაც თავის მხრივ, არღვევს საქართველოს კონსტიტუციის მე-5 მუხლის მე-4 პუნქტის დანაწესს, რომლის თანახმად, სახელმწიფო ხელისუფლება ხორციელდება ხელისუფლების დანაწილების პრინციპზე დაყრდნობით, რომლის საფუძველზეც, სასამართლო ხელისუფლება კონტროლს უწევს აღმასრულებელი ხელისუფლების საქმიანობას. საკასაციო სასამართლომ არსებითად განხილულ ერთ-ერთ საქმეზე11 ასევე მნიშვნელოვანი განმარტება გააკეთა „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის 118-ე მუხლთან, კერძოდ, სამსახურში აღდგენის საკითხთან დაკავშირებით. საკასაციო სასამართლომ არ გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის კონკრეტული სამსახური წარმოადგენდა იმ სამსახურის იდენტურს, სადაც მოსარჩელე მუშაობდა. საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების დღიდან დავის განხილვის მომენტამდე არაერთხელ შეიცვალა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის იმ სამსახურის დასახელება, რომელშიც მოსარჩელე მუშაობდა. საკასაციო სასამართლომ შესაბამის სამართლებრივ საფუძვლებზე დაყრდნობითა და მათი ურთიერთშეჯერებით მიიჩნია, რომ მხოლოდ განყოფილებების სახელწოდებათა მსგავსება არ შეიძლება მიჩნეულიყო იმის დასტურად, რომ სახეზე იყო იდენტური სამსახურები. საკასაციო სასამართლომ აღნიშნულთან მიმართებით გაიზიარა კასატორის მოსაზრება, რომ საქმეზე მითითებული დებულებების შინაარსობრივი შედარებით ცალსახად დასტურდებოდა ის ფაქტი, რომ შესადარებელი სამსახურები სხვადასხვა ფუნქციების მატარებელი იყო. ამასთან, ერთმნიშვნელოვნად არ დგინდებოდა, თუ რომელი სამსახური ახორციელებდა იმავე ფუნქციებს, საიდანაც გათავისუფლებულ იქნა მოსარჩელე. ამდენად, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას დაევალა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა, რომლითაც მოსარჩელე აღდგებოდა განთავისუფლებამდე არსებული სამსახურის ტოლფას თანამდებობაზე. ამასთან, საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მოპასუხეს - ქალაქ თბილისის მერიას მოსარჩელის ტოლფას თანამდებობაზე აღდგენისას უნდა ეხელძღვანელა „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის 118-ე მუხლით დადგენილი პროცედურებით. საკასაციო პალატამ „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონით (27.10.15წ.4346-Iს) გათვალისწინებულ სამსახურიდან გათავისუფლებული მოხელის უფლებების აღდგენაზე მნიშვნელოვანი მითითებებით დაუბრუნა სააპელაციო პალატას საქმე განსახილველად12 და განმარტა, რომ მოცემული დავის სწორად გადაწყვეტისათვის, სასამართლო განხილვის დროს არსებითია სააპელაციო პალატამ გამოიკვლიოს, რამდენად არსებობს მოსარჩელის სამსახურში იმავე თანამდებობაზე აღდგენის შესაძლებლობა/შეუძლებლობა, ხოლო იმ შემთხვევაში თუ მოსარჩელის თანამდებობა დაკავებულია სხვა მოხელის მიერ და მისი დანიშვნის კანონიერება არ 11 12 საქმე #ბს-610-610(კ-18) საქმე #ბს-376-376 (2კ-18) 10 არის სადავო, სააპელაციო პალატამ ადმინისტრაციულ პროცესში მოქმედი ინკვიზიციურობის პრინციპის გათვალისწინებით (სასკ-ის მე-19 მუხ.) მტკიცებულებათა გამოთხოვის გზით, უნდა გამოიკვლიოს ადმინისტრაციული ორგანოს სტრუქტურა, სტრუქტურული ერთეულების სახეები, მათი შემადგენლობა და დასაქმებულ პირთა რაოდენობა, გამოკვლევას საჭიროებს ასევე საკითხი, ხომ არ აქვს ადგილი ერთი სამსახურის/თანამდებობის ფორმალურ მონაცვლეობას ერთსა და იმავე ან ზემდგომ/ქვემდგომ ადმინისტრაციულ ორგანოში და არსებობს თუ არა საჯარო დაწესებულებაში იმავე დატვირთვის და ფუნქციური მახასიათებლების მქონე თანამდებობა. მითითებული საკითხის გამოკვლევა ატარებს მნიშვნელოვან დატვირთვას იმავე დაწესებულებაში მოსარჩელის მიერ დაკავებული თანამდებობაზე, ან ტოლფას თანამდებობაზე მისი აღდგენის კუთხით. საკასაციო პალატამ მიუთითა, რომ სააპელაციო პალატას ჰქონდა შესაძლებლობა, მისთვის სასკ-ის მე-4 და მე-19 მუხლებით მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში, სარწმუნოდ დაედგინა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტები, რამდენადაც აღნიშნული განმსაზღვრელი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების დადგენის გარეშე შეუძლებელი იყო საქმეზე კანონიერი და ობიექტური გადაწყვეტილების გამოტანა. სააპელაციო პალატას ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა საქმე13, რომელშიც მოსარჩელე ითხოვდა რეორგანიზაციის გამო საჯარო სამსახურიდან მისი გათავისუფლების შესახებ აქტის ბათილად ცნობას, დისკრიმინაციის ფაქტის დადგენას, სამსახურში აღდგენასა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურებას. პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ ცალკე წარმოებად გამოიყო დისკრიმინაციის ფაქტის დადგენის შესახებ მოთხოვნა და განსჯადობით განსახილველად გადაეგზავნა სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას, რომელმაც დაიწყო დავა განსჯადობის შესახებ, უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგინდა მოთხოვნის ადმინისტრაციული წესით განხილვა. განსჯადობის საკითხის გადაწყვეტამდე საქალაქო სასამართლომ განაგრძო დანარჩენ მოთხოვნებზე არსებითი მსჯელობა და სარჩელი ნაწილობრივ დააკმაყოფილა, მოხელის გათავისუფლების შესახებ აქტი სასკის 32.4 მუხლის საფუძველზე ბათილად იქნა ცნობილი, სააპელაციო პალატამ უცვლელად დატოვა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება, რაც საკასაციო წესით გასაჩივრდა ორივე მხარის მიერ. უზენაეს სასამართლოში საქმის განხილვისას დადგინდა დავის საგნის დაზუსტების საჭიროება, აღინიშნა, რომ აქტის ბათილად ცნობის მოთხოვნის საფუძვლიანობისა და აქტის კანონიერების შემოწმების ფარგლებში უნდა მომხდარიყო დისკრიმინაციის ფაქტის არსებობაზე მსჯელობა. ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა ისე გადაწყვიტეს დავა, რომ არ უმსჯელიათ ორგანოს მხრიდან მოსარჩელის მიმართ დისკრიმინაციულ მოპყრობაზე და აღნიშნული საფუძვლით მის გათავისუფლებაზე. სადავო აქტის კანონიერების შეფასება „საჯარო სამსახურის შესახებ“ 1997წ. კანონის ნორმებთან არ იქნა საკმარისად მიჩნეული, რადგან აქტის კანონიერების განსაზღვრისთვის გადამწყვეტი იყო დისკრიმინაციის ფაქტის დადგენა. დისკრიმინაციის ფაქტის დადგენა და აქტის ბათილად ცნობის მოთხოვნა ურთიერთდაკავშირებული და ურთიერთგამომდინარე მოთხოვნებია და ისინი ერთად უნდა განხილულიყო. გარდა ამისა სააპელაციო 13 საქმე #ბს-834-826(2კ-16) 11 პალატამ სრულყოფილად არ დაადგინა საქმის გარემოებები, სათანადოდ არ განსაზღვრა ადმინისტრაციული ორგანოს სტრუქტურა და მისი სტრუქტურული ერთეულების ფუნქციები რეორგანიზაციამდე და მის შემდეგ, კონკრეტული თანამდებობის იდენტურობის დადგენის მიზნით სააპელაციო პალატას დეტალურად არ გაუანალიზებია რეორგანიზაციის შედეგად ჩამოყალიბებული ყველა სტრუქტურული ერთეული, სათანადოდ არ გამოკვლეულა აგრეთვე ახალი საშტატო ერთეულების წარმოქმნის საკითხი, არ შეფასებულა ახალ საშტატო ერთეულზე მოსარჩელის გადაყვანის შესაძლებლობა. აღსანიშნავია საკასაციო სასამართლოს მიერ 2018 წელს განხილული მოხელის დისკრიმინაციული ნიშნით სამსახურიდან განთავისუფლებასთან დაკავშირებული კიდევ ერთი შრომითი დავა14, სადაც საკასაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ სადავო საკითხის გადაწყვეტისათვის არსებით მნიშვნელობას იძენდა დისკრიმინაციის ფაქტის დადგენა, რამდენადაც ხსენებული უკავშირდებოდა სადავო აქტის ბათილად ცნობას და სამსახურში აღდგენას. თუმცა, ამავდროულად, მნიშვნელოვანი იყო ის გარემოებაც, რომ სადავო აქტის გამოცემის საფუძველი იყო მოსარჩელის განცხადება სამსახურიდან გათავისუფლების თაობაზე. საკასაციო სასამართლომ მიუთითა გამგებლის წარმომადგენლის თანამდებობაზე დანიშვნის წესზე და აღნიშნა, რომ ადმინისტრაციულ ერთეულში გამგებლის წარმომადგენლის თანამდებობაზე პირის დასანიშნად საჭირო იყო, უპირველ ყოვლისა, ამის თაობაზე გამგებლის ნება-სურვილის გამოხატვა. ამასთან, გარკვეულწილად გამგებლის წარმომადგენლის მუშაობაზე იყო დამოკიდებული ტერიტორიული ერთეულის გამართული და სტაბილური ფუნქციონირება, შესაბამისად, ბუნებრივი იყო, რომ გამგებელი ამ თანამდებობაზე დასანიშნად შეარჩევდა ისეთ პირს, რომელთან მუშაობაც არ გაუჭირდებოდა და მისი დახმარებით წარმართავდა მუნიციპალიტეტის ეფექტიან საქმიანობას. საკასაციო სასამართლომ არ გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს განმარტებები იმასთან დაკავშირებით, რომ ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებული იყო ჩაეტარებინა ადმინისტრაციული წარმოება და გამოერკვია, მოსარჩელის მიერ სამსახურიდან გათავისუფლების თაობაზე განცხადების დაწერა წარმოადგენდა თუ არა მის ნამდვილ ნებას. ხსენებულის საპირისპიროდ, საკასაციო პალატის მიერ განიმარტა, რომ საქმის ფაქტობრივ გარემოებათა კვლევისა და დადგენის საპროცესო-სამართლებრივი მექანიზმები თითოეულ შრომითსამართლებრივ დავაში მიმართული უნდა იყოს იქითკენ, პირის ნების ფორმირება შინაგანი სურვილი და მისი გარეგნული გამოხატულება თანხვედრაშია თუ არა, მისი მიზანი დანამდვილებით არის თუ არა შრომითი ურთიერთობიდან გასვლა, ადმინისტრაციის (დამსაქმებლის) უფლება - დააკმაყოფილოს პირის ნება სამსახურიდან გათავისუფლების თაობაზე, მართლზომიერად არის თუ არა გამოყენებული. ასევე შრომით დავაზე, რომელშიც მოსარჩელე სადავოდ ხდიდა პირადი განცხადების საფუძველზე სამსახურიდან გათავისუფლების კანონიერებას15 საკასაციო პალატამ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება გააუქმა და ახალი გადაწყვეტილებით უარი უთხრა მოსარჩელეს მოთხოვნაზე. საკასაციო პალატამ 14 15 საქმე #ბს-663-659(კ-17) საქმე #ბს-802-794(კ-16) 12 მიუთითა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოება მოსარჩელზე ზეწოლის განხორციელების საფუძველზე განცხადების დაწერის თაობაზე არ დასტურდება საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით. საკასაციო პალატამ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102.3 მუხლის საფუძველზე განმარტა, რომ სისხლის სამართლის კოდექსის 169-ე მუხლის შესაბამისად, პირის იძულება, დაწეროს განცხადება საკუთარი ინიციატივით სამუშაოდან განთავისუფლების თაობაზე, ან სამუშაოზე აღდგენის შესახებ სასამართლო გადაწყვეტილების შეუსრულებლობა, ისჯება ჯარიმით ან თავისუფლების აღკვეთით ორ წლამდე ვადით, თანამდებობის დაკავების ან საქმიანობის უფლების ჩამორთმევით სამ წლამდე ვადით ან უამისოდ. მოცემულ შემთხვევაში უფლებამოსილი ორგანოს მიერ დადგენილი წესით სასამართლოს მითითების საფუძველზე ჩატარებული შემოწმებით - უტყუარად და სარწმუნოდ დაადგინა პირის ნების გამოხატვის ნამდვილობის საკითხი. უფლებამოსილების ფარგლებში ჩატარებული შემოწმებით დგინდებოდა, რომ მოსარჩელის მიერ სამსახურიდან წასვლის შესახებ განცხადების დაწერა არ იყო პროვოცირებული ძალადობის, იძულების, მუქარის, შანტაჟის, დაპირისპირებისა და სხვა პირის არაკეთილსინდისიერი ზემოქმედებით ჩამოყალიბებული ან განპირობებული და განცხადების დაწერისას იგი თავისუფლად გამოხატავდა მის ნებას. ამდენად, პირის სურვილი, აღარ იყოს დასაქმებული საჯარო სამსახურში უფლებამოსილი ორგანოს მიერ, მიჩნეულ იქნა მისი კონსტიტუციური ნების გამოვლენად და დამსაქმებელს მიეცა რეკომენდაცია გამოსცეს ახალი ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტი დასაქმებულის გათავისუფლების შესახებ - წერილობითი განცხადების საფუძველზე თავისი ინიციატივით, საქართველოს კანონის „საჯარო სამსახურის შესახებ“ 95-ე მუხლის შესაბამისად. მოსარჩელე არ უთითებდა რა შინაარსის ზეწოლისა და მუქარის საფუძველზე მიმართა ადმინისტრაციას გათავისუფლების მოთხოვნით, ხოლო მხოლოდ იმ გარემოებაზე მითითება, რომ განხორციელდა ზეწოლა, არ შეიძლება საფუძვლად დაედოს სასამართლოს გადაწყვეტილებას და აღნიშნული გარემოებები უნდა დასტურდებოდეს სათანადო მტკიცებულებით, რაც მოცემულ შემთხვევაში ემყარებოდა მხოლოდ მოსარჩელის მოსაზრებას მის მიმართ განხორციელებულ იძულების ფაქტზე და საქმეზე დაკითხული არც ერთი მოწმის ჩვენებით არ დგინდებოდა. საკასაციო სასამართლომ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ იძულება არ არის ფაქტი, იძულება არის სამართლებრივი შეფასება ფაქტებისა, რაზეც მიუთითებს მოსარჩელე და წარადგენს მტკიცებულებებს. მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელეს არათუ არ წარუდგენია სათანადო მტკიცებულებები, სამართლებრივი შეფასებისათვის შესაბამის ფაქტებსა და მტკიცებულებებზეც არ ჰქონია მითითება. შესაბამისად, საკასაციო პალატის მოსაზრებით სააპელაციო სასამართლომ მოცემულ საქმეზე მტკიცების ტვირთი არასწორად გაანაწილა, ასევე არასწორად განმარტა „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის ნორმები. მნიშვნელოვანი განმარტებები იქნა გაკეთებული ასევე ერთ-ერთ შრომით დავაზე16, სადაც საკასაციო სასამართლომ, მართალია, გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს განჩინებით დამდგარი შედეგი, თუმცა სადავო საკითხის ამგვარი გადაწყვეტის კანონიერება დამატებითი არგუმენტაციით დაასაბუთა. საკასაციო 16 საქმე #ბს-664-664(კ-18) 13 სასამართლომ განმარტა, რომ გამოსაცდელი პერიოდის არსებობა გამორიცხავს მოხელესა და დამსაქმებელს შორის სრული ხარისხის ნდობის არსებობას, რამდენადაც გამოსაცდელ პირობებში მოხელის ქცევით საჯარო დაწესებულება მასზე სადამკვირვებლო რეჟიმის გავრცელებას ახდენს, რაც ერთი მხრივ, ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან მოხელის მიმართ, ხოლო მეორე მხრივ, მოხელის მხრიდან ადმინისტრაციული ორგანოს მიმართ სრული ნდობის არარსებობაზე მიუთითებს. ასეთ ვითარებაში, გამოსაცდელი პერიოდის დასრულების შემდგომ საჯარო დაწესებულება მოხელის თანამდებობაზე დატოვებისა თუ მისი გათავისუფლების, როგორც ორი ალტერნატიული, კანონიერი შედეგის მიმართ აღიჭურვება დისკრეციული უფლებამოსილებით, რა დროსაც იგი ერთპიროვნულად წყვეტს მოხელესთან შრომითი ურთიერთობის გაგრძელების მიზანშეწონილობას. შესაბამისად, ასეთ პირობებში, სასამართლო ვერ შეიჭრება ადმინისტრაციული ორგანოს დისკრეციაში და თავად ვერ განუსაზღვრავს მას გამოსაცდელი პერიოდის შედეგების საფუძველზე არასასურველად მიჩნეული პირის კონკრეტულ თანამდებობაზე საქმიანობის მიზანშეწონილობას. ამდენად, საკასაციო სასამართლომ ერთმანეთისაგან გამიჯნა მოხელის გამოსაცდელ პერიოდში და გამოსაცდელი პერიოდის შემდგომ გათავისუფლების საკითხის კანონიერების შემოწმების კუთხით ადმინისტრაციული ორგანოს დისკრეციულ უფლებამოსილებაზე სასამართლო კონტროლის ფარგლები და აღნიშნა, რომ განსხვავებით გამოსაცდელი პერიოდისაგან, გამოსაცდელი ვადის გასვლის შემდგომ მხარეთა შორის შრომითი ურთიერთობის გაგრძელება მოხელის მიერ აღნიშნული პერიოდის წარმატებით გადალახვაზე მეტყველებს. შესაბამისად, რამდენადაც მითითებულ შემთხვევაში მოსარჩელეს გადალახული ჰქონდა გამოსაცდელი ვადა, მისი თანამდებობიდან გათავისუფლებისას იზრდებოდა საჯარო დაწესებულების მიერ მიღებული გადაწყვეტილების დასაბუთების სტანდარტიც. საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მოხელის თანამდებობიდან განთავისუფლება, მით უფრო შტატების შემცირების საფუძვლით, რა დროსაც კონკრეტულ პირთა თანამდებობაზე შენარჩუნება საუკეთესოს შერჩევის პრინციპით უნდა წარიმართოს, ობიექტურ, ცხად და გამჭვირვალე პროცესსა და კრიტერიუმებს უნდა ეფუძნებოდეს, რაც შედეგობრივად განთავისუფლებულ პირს უნდა აძლევდეს შესაძლებლობას, სრულად აღიქვას და გაიაზროს მისი განთავისუფლების, ასევე, მასთან შედარებით სხვა კონკრეტულ პირთათვის უპირატესობის მინიჭების საფუძვლები. 2018 წელს განხილულ შრომით დავებს შორის განსაკუთრებული სპეციფიკით გამოირჩევა ასევე საექიმო საქმიანობის განხორციელებასთან დაკავშირებული საქმეები. მაგალითად, ერთ-ერთ ასეთ დავაზე17 საკასაციო სასამართლომ ერთმანეთისგან გამიჯნა დისციპლინური და პროფესიული სახდელები, კერძოდ, აღნიშნა, რომ შრომით-სამართლებრივი ურთიერთობის საფუძველზე ნაკისრი ვალდებულებების არაჯეროვანი განხორციელებისთვის დაკისრებული სახდელი თავისი ბუნებით დისციპლინური, ანუ კერძო-სამართლებრივია, რომელიც შრომითი ურთიერთობიდან გამომდინარეობს და სწორედ ასეთი ურთიერთობის მომწესრიგებელი აქტებით რეგულირდება, მაშინ, როდესაც პროფესიული პასუხისმგებლობის დაკისრება ადმინისტრაციული კანონმდებლობის საფუძველზე 17 საქმე #ბს-257-257(კ-18) 14 ხორციელდება და პასუხისმგებლობის აღნიშნული სახე შინაარსით, ცალსახად, საჯარო-სამართლებრივ სახდელს წარმოადგენს. აღნიშნულ საქმეზე, საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სამედიცინო დაწესებულების ექიმთათვის კანონმდებლობით განსაზღვრულ დისციპლინურ, ადმინისტრაციულ, პროფესიულ და სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობათა განსხვავებული სამართლებრივი ხასიათის, აგრეთვე, მათი დაკისრებით ერთმანეთისაგან დამოუკიდებელი და განსხვავებული მიზნების მიღწევის საჭიროების ფონზე, პასუხისმგებლობის დაკისრებასთან დაკავშირებული თითქოს ალტერნატიული შემცველობის დანაწესი, ამგვარი შინაარსის მიუხედავად, ცალ-ცალკე რამდენიმე მათგანის გამოყენების შესაძლებლობას იძლეოდა. ამასთან, საკასაციო სასამართლომ მიზანშეწონილად მიიჩნია ემსჯელა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ საექიმო საქმიანობის სუბიექტის მიმართ დარღვევის გამოვლენიდან 2 წლის გასვლის შემდგომ პროფესიული სახდელის ხანდაზმულობის საკითხზე, რომელზედაც ქვედა ინსტანციის სასამართლოთა მხრიდან ყურადღება არ გამახვილებულა. კერძოდ, „საექიმო საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულია ექიმის მხოლოდ წერილობითი გაფრთხილებისათვის 5-წლიან ხანდაზმულობის ვადა, რომელიც დაკავშირებულია უშუალოდ დარღვევის ჩადენისა და არა აღნიშნული დარღვევის გამოვლენის ფაქტთან. შესაბამისად, საკასაციო პალატამ მიუთითა, რომ კანონმდებლობა განსაზღვრის მიღმა ტოვებს იმას, თუ დარღვევის გამოვლენიდან რა ვადაში შეიძლება დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის სუბიექტის მიმართ პროფესიული სახდელის გამოყენება. საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ხანდაზმულობის კონკრეტული ვადის განუსაზღვრელობის პირობებშიც კი, პროფესიული განვითარების საბჭოს მხრიდან ექიმის მიერ გადაცდომის ჩადენაზე არაგონივრულ ვადაში რეაქციის გამოვლენა პროფესიული სახდელის მოცემული სახის გამოყენების ეფექტურობას მნიშვნელოვნად ამცირებდა და, შესაბამისად, ზრდიდა გადაცდომის ჩადენის გამოვლენიდან 2 წლის გასვლის შემდგომ ამგვარი სახდელის გამოყენების რელევანტურობის, მართებულობის და აუცილებლობის დასაბუთების ხარისხის საჭიროებას. ამდენად, საკასაციო სასამართლომ საბოლოოდ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლის შესაბამისად, ბათილად ცნო პროფესიული სახდელის დაკისრების შესახებ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი და სახდელის შემფარდებელ ორგანოს დაავალა ახალი აქტის გამოცემა, რა დროსაც მას უნდა ემსჯელა და დაესაბუთებინა გადაცდომის ჩადენასა და მის გამოვლენას შორის 2-წლიანი მონაკვეთის გათვალისწინებით, რატომ იყო რელევანტური, საჭირო და ალტერნატიული ღონისძიებებიდან ყველაზე მისაღები კონკრეტული სახდელის შესაბამისი ზომით გამოყენება და რატომ ვერ მიიღწეოდა აღნიშნული შედეგი უფრო მსუბუქი პასუხისმგებლობის დაკისრების გზით. ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ ასევე მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილება მიიღო საექიმო საქმიანობის არასწორად წარმართვისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრებასთან დაკავშირებით18. საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ პასუხისმგებლობის დაკისრებისას მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული მისი პროპორციულობა და თანაზომიერება, პასუხისმგებლობის შემამსუბუქებელი 18 საქმე #ბს-744-740(კ-17) 15 გარემოებანი, მის შეფარდებამდე დარღვევის არარსებობა, გადაცდომის სიმძიმე, პიროვნება, რაც საბოლოო ჯამში განაპირობებს პროფესიული პასუხისმგებლობის გამოყენებული სახის ადეკვატურობას. საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში ექიმისთვის სერთიფიკატის მოქმედების 6 თვის ვადით შეჩერება აბსოლუტურად შეუსაბამო, არაადეკვატური და ლოიალური გადაწყვეტილება იყო ჩადენილ გადაცდომასთან მიმართებაში, რომელსაც მოჰყვა უმძიმესი შედეგი - პაციენტის გარდაცვალება. მოცემულ საკითხთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლომ მნიშვნელოვნად მიიჩნია ევროსასამართლოს პრაქტიკის განზოგადება და მიუთითა კონკრეტულ საქმეებზე. გასათვალისწინებელია აგრეთვე, რომ სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილების გაუქმებას ყოველთვის მისი უსწორობა არ განაპირობებს, ზოგ შემთხვევაში შეცვლილი ნორმატიული რეგულირება მისი გამოტანის დროს სწორ და დასაბუთებულ გადაწყვეტილებას კანონშეუსაბამოდ აქცევს. მაგალითად, მიუღებელი ხელფასის ანაზღაურებასთან დაკავშირებით ერთ-ერთ დავაში სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გასაჩივრების ვადაში საკონსტიტუციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების გათვალისწინებით, უზენაესმა სასამართლომ ნაწილობრივ გააუქმა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება19. მოცემულ საქმეში პირი სამსახურიდან გათავისუფლდა ორსულობისა და მშობიარობის გამო ანაზღაურებად შვებულებაში ყოფნის დროს. მოსარჩელე ითხოვდა გათავისუფლების შესახებ აქტის ბათილად ცნობას, სამსახურში აღდგენას და სრულ იძულებით განაცდურს. პირველი ინსტანციის სასამართლომ სარჩელი არ დააკმაყოფილა, რაც სააპელაციო პალატამ მართებულად შეცვალა, მოსარჩელის გათავისუფლების შესახებ ორგანოს გადაწყვეტილება ბათილად ცნო, მოპასუხეს დაავალა მოსარჩელის თანამდებობაზე აღდგენა, თუმცა განაცდურის ანაზღაურება ადმინისტრაციულ ორგანოს დაეკისრა მხოლოდ 3 თვის ოდენობით. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება გასაჩივრდა ორივე მხარის მიერ, თუმცა ადმინისტრაციული ორგანოს საკასაციო საჩივარი, რომელშიც მოთხოვნილი იყო სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილების გაუქმება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში, დაუშვებლად იქნა ცნობილი. ამდენად, საკასაციო პალატამ იმსჯელა მხოლოდ იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების ოდენობაზე. საკასაციო პალატამ მიიჩნია, რომ დავის გადაწყვეტისას გამოყენებული უნდა ყოფილიყო საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილება, მასში ასახული მიდგომები, რადგან მისი გამოტანა მოხდა სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ძალაში შესვლამდე. კომპენსაციის ზედა ზღვრის შეზღუდვა ლახავს პირის კონსტიტუციურ უფლებას თანამდებობრივი სარგოს სახით მიუღებელი შემოსავლით გამოწვეული ზარალის სრულად ანაზღაურებაზე. ამდენად, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების ნაწილში საკასაციო პალატის მიერ მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც მოპასუხეს დაეკისრა იძულებითი განაცდურის სრული ანაზღაურება. ასევე მიუღებელი ხელფასის ანაზღაურების საკითხთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების შეცვლით 19 საქმე #ბს-189-188(2კ-16) 16 მიიღო ახალი გადაწყვეტილება20, სადაც სარჩელი ეფუძნებოდა იმ გარემოებას, რომ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროსთან დადებული ხელშეკრულების ვადა, მართალია, ამოიწურა, თუმცა იგი გაგრძელდა დაახლოებით ორი თვით. საკასაციო სასამართლოს მითითებით, დავის სწორად გადაწყვეტისათვის უპირველესად უნდა შეფასებულიყო მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის დადებული ხელშეკრულების სამართლებრივი საფუძვლები. კერძოდ, იგი წარმოადგენდა კერძო სამართლებრივ თუ საჯარო სამართლებრივ - ადმინისტრაციულ ხელშეკრულებას. სწორედ აღნიშნულიდან გამომდინარე უნდა შეფასებულიყო ხელშეკრულების ვადის გასვლის შემდეგ მისი მოქმედების ვადის გაგრძელებისა და მიუღებელი სახელფასო დავალიანების ანაზღაურების საკითხი, ვინაიდან განსხვავებულია ასეთ ხელშეკრულებათა დადებისა და ვადის გაგრძელების წესი და ფორმა, ასევე, მათი სამართლებრივი ბუნება. საკასაციო სასამართლომ მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულება ადმინისტრაციულ ხელშეკრულებად მიიჩნია და ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 69-ე მუხლზე მითითებით აღნიშნა, რომ ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადების ერთადერთი ლეგიტიმური ფორმა არის წერილობითი და მისი გაგრძელებაც ასევე უნდა გაფორმდეს წერილობით, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია. ხელშეკრულების არარსებობის პირობებში კი მოსარჩელეს საქართველოს თავდაცვის სამინისტროსათვის ადმინისტრაციული ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, თანხის დაკისრების სამართლებრივი საფუძველი არ გააჩნდა. ამასთან, ვალის აღიარების საკითხთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გაცემული დოკუმენტის ვალის აღიარებად მიჩნევისთვის, მასში პირდაპირ, ნათლად და გარკვევით უნდა იყოს გამოხატული ადმინისტრაციული ორგანოს ნება ვალის გადახდის თაობაზე. ამასთან, იგი აუცილებლად უნდა შეიცავდეს ამავე ორგანოს მხრიდან ვალის გადახდის დაპირების ელემენტს, რომ ადმინისტრაციული ორგანო მომავალში დაუბრუნდება ამ საკითხს და აანაზღაურებს დავალიანებას. საკასაციო პალატამ ერთ-ერთ საქმეზე21 მნიშვნელოვანი განმარტებები გააკეთა „საჯარო სამსახურის შესახებ“ 31.10.1997წ. საქართველოს კანონის 127-ე მუხლთან მიმართებით, კერძოდ, საკასაციო სასამართლომ სამართლებრივად დაუსაბუთებლად მიიჩნია სააპელაციო სასამართლოს მიერ მოსარჩელისათვის იძულებითი განაცდურის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, რისი გათვალისწინებითაც, გააუქმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით მოპასუხეს მოსარჩელისათვის იძულებითი განაცდურის მისი სამსახურიდან გათავისუფლების დღიდან სამსახურში აღდგენის დღემდე ანაზღაურება დაავალა. საკასაციო პალატამ არ გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს განმარტება იმის თაობაზე, რომ საქართველოს თავდაცვის მინისტრის ბრძანების ბათილად ცნობა და საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს დავალდებულება, მოსარჩელისათვის შეერჩია და შეეთავაზებინა კონკრეტული ვაკანტური თანამდებობა, არ ქმნიდა „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის 127-ე მუხლის მე-6 პუნქტის მეორე წინადადებით გათვალისწინებულ ფაქტობრივ წანამძღვრებს, რათა ანაზღაურებულიყო მოთხოვნილი განაცდური ხელფასი. საკასაციო სასამართლომ 20 21 საქმე #ბს-719-719(კ-18) საქმე #ბს-647-640(2კ-კს-16) 17 ყურადღება გაამახვილა ქვედა ინსტანციის სასამართლოთა მიერ შეფასების მიღმა დატოვებულ ფაქტობრივ გარემოებაზე, კერძოდ, საგულისხმო იყო, რომ წელთა ნამსახურობისა და ღვაწლის გათვალისწინებით, მოსარჩელე ყოველთვიური ხელფასის სახით 3500 ლარს ღებულობდა, რაც წარმოადგენდა წოდებრივ უცვლელ სარგოს, რა თანამდებობაზეც არ უნდა ყოფილიყო იგი დანიშნული. ამ კატეგორიის მოხელეებისთვის ცალსახად დადგენილი იყო ყოველთვიური ხელფასი - 3500 ლარი. არსებითად განხილულ კიდევ ერთ შრომით საქმესთან22 მიმართებით, საკასაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანი გახდა საჯარო მოხელის თანამდებობიდან გათავისუფლების შემდგომ 2-თვიანი თანამდებობრივი სარგოს, როგორც კომპენსაციის, გაცემის ნაწილში მოსარჩელის თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის კანონიერება, სადაც საკასაციო სასამართლომ გააუქმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და სადავო საკითხი ახალი გადაწყვეტილების მიღების გზით მოაწესრიგა. კერძოდ, საკასაციო პალატის მითითებით, სააპელაციო სასამართლოს არ ჰქონდა გათვალისწინებული ის გარემოება, რომ, მართალია, გარდაბნის მუნიციპალიტეტის გამგებლის ბრძანებით მოსარჩელე გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან და ამავე ბრძანებით განისაზღვრა მისთვის ფულადი კონპენსაციის სახით 2 (ორი) თვის თანამდებობრივი სარგოს ჩარიცხვა, თუმცა აღნიშნული ბრძანების გამოცემიდან მეორე დღეს, იგი კვლავ დაინიშნა მოპასუხე ადმინისტრაციულ ორგანოში ერთ-ერთი განყოფილების მთავარი სპეციალისტის მოვალეობის შემსრულებლად 2017 წლის 2 მაისიდან 1 ივლისამდე, ხოლო 2017 წლის 30 ივნისიდან იგი დაინიშნა იმავე პოზიციაზე მთავარი სპეციალისტის თანამდებობაზე. საკასაციო სასამართლომ მიუთითა სადავო პერიოდში მოქმედი „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის 109-ე მუხლზე, რომლის პირველი პუნქტის თანახმად, დაწესებულების ლიკვიდაციის ან შტატების შემცირების გამო სამსახურიდან გათავისუფლებისას მოხელეს კომპენსაციის სახით ეძლევა 2 თვის თანამდებობრივი სარგო. საკასაციო სასამართლომ აღნიშნული ნორმა მიზნობრივად განმარტა, კერძოდ, მიუთითა, რომ დასახელებული კომპენსაციის გაცემის მიზანი სამუშაოდან გათავისუფლებული პირისათვის სხვა სამუშაოს პოვნამდე არსებობის შენარჩუნების მინიმალური ფინანსური უზრუნველყოფა იყო. აღნიშნული დახმარება უმუშევრად დარჩენილი მოხელის მიმართ სახელმწიფოს მხრიდან ხელშეწყობის ერთ-ერთ ღონისძიებას წარმოადგენდა. საკასაციო სასამართლომ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ მოსარჩელე უწყვეტად, დავის განხილვის დღემდე აგრძელებდა მუშაობას და იღებდა მისი პოზიციისათვის შესაბამის თანამდებობრივ სარგოს. შესაბამისად, იგი არ იმყოფებოდა სამსახურის დაკარგვის საშიშროების ქვეშ, ერთი დღეც არ დარჩენილა უმუშევარი, სამსახურის დაკარგვის გამო იგი არ ჩავარდნილა მძიმე მატერიალურ მდგომარეობაში. ამდენად, საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ სრულიად კანონიერად იქნა გაუქმებული 2 თვის თანამდებობრივი სარგოს სახით კომპენსაციის მიცემა მოსარჩელის იმავე დაწესებულებაში სხვა თანამდებობის დაკავების გამო. არსებითად განხილულ დავათა შორის საკასაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანს წარმოადგენდა ასევე შვებულებასთან დაკავშირებული საკითხებიც. კერძოდ, 22 საქმე #ბს-453-453(კ-18) 18 შრომით დავაზე23, რომელშიც საკასაციო საჩივარი დაშვებულ იქნა 2012 და 2013 წლების გამოუყენებელი ანაზღაურებადი შვებულების ანაზღაურების ადმინისტრაციული ორგანოსათვის დაკისრების ნაწილში, სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის იმ მუხლებით, რომელიც მის მიერ საქმის განხილვისას ჯერ არ იყო ამოქმედებული. საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ „ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაციის“ მიხედვით ყველას აქვს პერიოდული ფასიანი შვებულებით სარგებლობის უფლება; ამდენად, დასაქმებულის უფლება - ყოველწლიურად ისარგებლოს ანაზღაურებადი შვებულებით რეალიზდება დამსაქმებლის ვალდებულებით, უზრუნველყოს დასაქმებულის ფასიანი შვებულებით სარგებლობის შესაძლებლობა. შვებულება არის დასაქმებულის უფლება, რომლის რეალიზება დასაქმებულის ნების გამოვლენაზეა დამოკიდებული. საქართველო „ფასიანი შვებულების შესახებ“ 1936 წლის 4 ივნისის კონვენციის მონაწილეა (რატიფიცირებულია საქართველოს პარლამენტის 1995 წლის 22 თებერვლის დადგენილებით), რომელიც აღიარებს შვებულების უფლების გამოყენებას და ავალდებულებს ამ კონვენციის მონაწილე ყველა მხარეს უზრუნველყოს ამ უფლების დაცვა. ამასთან, კონვენციის მე-5 მუხლის შესაბამისად, „ეროვნული კანონები ან წესები შეიძლება ითვალისწინებდეს, რომ პირმა, რომელიც თავისი ყოველწლიური შვებულების განმავლობაში იმუშავებს ფასიან სამუშაოზე, შეიძლება დაკარგოს შვებულების პერიოდის ანაზღაურება“. საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მოსარჩელეს შეეძლო, მოეთხოვა 2012 და 2013 წლების კუთვნილი შვებულების ანაზღაურება, შრომის კოდექსის 25-ე მუხლით გათვალისწინებული შესაძლებლობის შვებულების მომდევნო წლისათვის გადატანის უფლების გამოყენების შემთხვევაში, რაც მოსარჩელის მიერ ვერ იქნა დადასტურებული საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით. სოციალური დავები სოციალური დავები მოიცავს ურთიერთობათა ფართო სპექტრს. სოციალური ურთიერთობების მომწესრიგებელი კანონმდებლობის კომპლექსური ხასიათი, სოციალური უფლების სუბიექტთა არაერთგვაროვნება, ზოგ შემთხვევაში ადმინისტრაციული ორგანოების მიერ ნორმათა არასათანადო განმარტება და ფაქტობრივი გარემოებების არასრულყოფილად გამოკვლევა, ხშირად წარმოშობს მსგავსი კატეგორიის დავებს. როგორც წესი, ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ საკითხის სწორად გადაწყვეტა ხდება, თუმცა არსებობს გამონაკლისებიც. საკასაციო სასამართლოს მიერ 2017-2018 წლებში არსებითად განხილულ საქმეთაგან ხაზგასასმელია დავები, სადაც გამოვლენილ იქნა არა მხოლოდ მატერიალურსამართლებრივი დებულებების არასწორად განმარტება-შეფასების პრობლემატიკა, არამედ ასევე საპროცესო-სამართლებრივი ხარვეზებიც, რამაც რიგ შემთხვევებში საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღების საფუძველი წარმოშვა. თავდაპირველად აღსანიშნავია საპენსიო დავები, რომლებიც მეტწილად პენსიის უკანონო შეჩერება-შეწყვეტას შეეხებოდა და სადაც მოსარჩელეთა მთავარ მიზანს 23 საქმე #ბს-651-644(2კ-16) 19 სწორედ უკანონოდ შეწყვეტილი პენსიის აღდგენა წარმოადგენდა. საპენსიო დავებში საკასაციო პალატამ სოციალური გარანტიების სახით მისაღები პენსია არა მხოლოდ ეროვნული კანონმდებლობის, არამედ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მიერ დადგენილი სასამართლო პრაქტიკის ჭრილში მიმოიხილა და მასზე საკუთრების უფლების გავრცელების ფარგლები დაადგინა. ერთ-ერთ საქმეში24, რომელშიც დავის საგანი იყო სახელმწიფო პენსიის შეჩერება და შეწყვეტა, შეფასებას საჭიროებდა არა მხოლოდ შეწყვეტის კანონიერება, არამედ აგრეთვე დასადგენი იყო გამოსაყენებელი ნორმატიული რეგულირება, სააპელაციო პალატამ საკითხის გადაწყვეტისას იხელმძღვანელა კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტის დებულებებით ისე, რომ არ შეუფასებია აღნიშნული აქტით პენსიის შეწყვეტის საფუძვლების განსაზღვრის დასაშვებობა. საკასაციო პალატამ იმსჯელა კონკრეტული ადმინისტრაციული ორგანოებისათვის ნორმათშემოქმედებითი უფლებამოსილების მინიჭების წინაპირობებსა და ფარგლებზე, დელეგირების მნიშვნელობასა და ამოცანაზე, კანონისა და კანონქვემდებარე აქტის ურთიერთმიმართებაზე. უზენაესი სასამართლოს მიერ „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ კანონის დებულებების ანალიზის შედეგად დადგინდა სახელმწიფო პენსიის გაცემის კანონით გაუთვალისწინებელი საფუძვლით შეწყვეტის დაუშვებლობა. სააპელაციო პალატამ გადაწყვეტილების მიღებისას იხელმძღვანელა ორგანოს მიერ უფლებამოსილების გადამეტებით გამოცემული კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტით, მისი ძალაში ყოფნა არ გულისხმობდა დავის უსათუოდ ამ ნორმის საფუძველზე გადაწყვეტის საჭიროებას, რადგან დავის გადაწყვეტისას სასამართლო უფლებამოსილია ნაკლები იურიდიული ძალის მქონე ნორმატიული აქტის იერარქიულად უფრო მაღალი დონის ნორმატიული აქტისადმი შესაბამისობის საკითხი გადაწყვიტოს მოცემულ საქმესთან დაკავშირებით და ასეთი შეუსაბამობის დადგენის შემთხვევაში უარი თქვას ნორმატიული აქტის გამოყენებაზე, მისი ფორმალური გაუქმების გარეშე (ინციდენტური კონტროლი). გასათვალისწინებელია აგრეთვე, რომ ამ საქმეში, ისევე როგორც სხვა არაერთ შემთხვევაშიც, არ დასტურდებოდა ადმინისტრაციულ ორგანოს მიერ სახელმწიფო პენსიის შეჩერებისა და შეწყვეტის შესახებ აქტების გამოცემა, მათი მხარისათვის გაცნობა, რაც დამატებით ასაბუთებდა სარჩელის საფუძვლიანობას, რადგან ამ სფეროზე მოქმედებს სზაკ-ის ნორმები წარმოების ჩატარების, აქტის გამოცემისა და მისი ადრესატისადმი გაცნობის შესახებ. საკასაციო სასამართლომ კიდევ ერთხელ მიუთითა ადმინისტრაციული წარმოების წესების დაცვის, აქტის გამოცემისა და მხარისათვის გაცნობის აუცილებლობასა და მნიშვნელობაზე. ამასთან, 2017 წელს განხილულ საქმეთაგან მითითებული დავა არ იყო ერთადერთი, სადაც აღნიშულ საკითხებზე გამახვილდა ყურადღება. სხვა საქმეში,25 რომელშიც დავის საგანი ასევე სახელმწიფო პენსიის შეჩერება/შეწყვეტა იყო, ასევე არ დასტურდებოდა სახელმწიფო პენსიის შეჩერებისა და შეწყვეტის შესახებ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების გამოცემა და ადრესატისათვის ჩაბარება. აღნიშნულ დავაში საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სახელმწიფო პენსიის გაცემის შეჩერება-შეწყვეტის კანონით განსაზღვრული 24 25 საქმე #ბს-815-807(კ-16) საქმე #ბს-365-360(კ-16) 20 საფუძვლების წარმოქმნა თავისთავად არ ქმნის დამოუკიდებელ ინდივიდუალურ რეგულაციას, ისინი წარმოადგენენ კონკრეტული პირის მიმართ სათანადო ინდივიდუალური აქტის გამოცემის პირობას და არა თავად ინდივიდუალურ აქტს. სახელმწიფო კომპენსაციის შეჩერება ხდება არა რეალაქტის ანუ მიმღებისთვის კომპენსაციის გაცემის შეჩერებით, არამედ აღნიშნულის შესახებ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემით, რომლის გასაჩივრების ვადის ათვლა ხდება არა შეჩერების კანონით განსაზღვრული პირობის დადგომიდან, არამედ შეჩერების შესახებ აქტის ბენეფიციარისათვის კანონმდებლობით დადგენილი წესით ოფიციალური ჩაბარების მომენტიდან. საკასაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ აქტის გამოცემის პროცესში სზაკ-ით დადგენილი ადმინისტრაციული წარმოების მოთხოვნების დაცვის საჭიროებაზე, როგორებიცაა წარმოებაში დაინტერესებული მხარის მონაწილეობის უზრუნველყოფა, საქმის გარემოებების სრულყოფილი გამოკვლევა, აქტის გამოცემა, მხარისათვის ოფიციალურად გაცნობა და სხვ.. მიუხედავად იმისა, რომ სააპელაციო პალატის მიერ დადგინდა აქტების გამოუცემლობა და შესაბამისად, მათი ადრესატისათვის ჩაუბარებლობა, სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში სარჩელი მაინც არ დაკმაყოფილდა იმ საფუძვლით, რომ ნორმატიული მოწესრიგების გათვალისწინებით მხარეს უნდა ევარაუდა აღნიშნული სამართლებრივი შედეგის (პენსიის შეჩერებისა და შეწყვეტის) დადგომა და მიემართა უფლებამოსილი ორგანოსათვის. საკასაციო პალატამ ერთმნიშვნელოვნად აღნიშნა, რომ გამარტივებული წარმოება, პროცედურის ეკონომიურობისა და ეფექტურობის მოთხოვნები, არ გულისხმობს ადრესატისათვის აქტის გამოცემის საფუძვლების და გამოცემული აქტის შესახებ ინფორმაციის შეუტყობინებლობას, დაუშვებელია მხარეს დაეკისროს აქტის გასაჩივრების ვალდებულება მისი შინაარსის ოფიციალურად გაცნობამდე. სააპელაციო პალატის მიერ არასწორად შეფასდა საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და უგულებელყოფილ იქნა სზაკ-ით დადგენილი ნორმატიული დანაწესები, რამაც საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილების მიღება გამოიწვია. უზენაესმა სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა პენსიის, როგორც სამისდღემშიო სახელმწიფო გასაცემის დანიშნულებასა და მნიშვნელობაზე, მის შეჩერებასა თუ შეწყვეტასთან დაკავშირებული გადაწვეტილებების მიღებისას სზაკით განსაზღვრული მოთხოვნების ზედმიწევნით დაცვის აუცილებლობაზე. აღნიშნული განმარტებები უზენაესმა სასამართლომ გაიმეორა 2018 წელს არსებითად განხილულ საქმეშიც26, რომელიც ასევე პენსიის შეჩერებისა და შეწყვეტის კანონიერებას ეხებოდა. მითითებულ დავაში საკასაციო პალატამ კვლავ გაამახვილა ყურადღება აქტის გამოცემის, ადრესატისათვის აქტის გამოცემის საფუძვლების და გამოცემული აქტის შესახებ ინფორმაციის შეტყობინების საჭიროებაზე.27 საკასაციო სასამართლოს მიერ განხილულ კიდევ ერთ საქმეზე იქცა მსჯელობის საგნად პენსიის შეჩერება-შეწყვეტის კანონიერება,28 სადაც დადგენილ ერთგვაროვან პრაქტიკასთან წინააღმდეგობის საფუძვლით საკასაციო სასამართლოს მიერ გაუქმებულ იქნა სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება 26 საქმე #ბს-236-234 (კ-16) აღნიშნულ გარემოებებზე უზენაეს სასამართლოს ფართოდ აქვს ნამსჯელი 2017 წლამდეც, მაგალითად, #ბს-770-762(კ-15) და #ბს-854-836(კ-12) საქმეებში 28 საქმე #ბს-575-572(კ-17) 27 21 და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს. კერძოდ, საკასაციო პალატის მითითებით, ისევე როგორც ზემოხსენებულ დავებში, აღნიშნულ შემთხვევაშიც მხედველობაში უნდა ყოფილიყო მიღებული ის გარემოება, რომ საქმის მასალებში არ მოიპოვებოდა მოსარჩელის პენსიის შეჩერების, ასევე პენსიის შეწყვეტის შესახებ გადაწყვეტილებები, რაც საქმის ხელახლა განხილვისას სააპელაციო სასამართლოს შეფასების საგანი უნდა გამხდარიყო. სააპელაციო პალატას ასევე უნდა ემსჯელა საცხოვრებელი ადგილის გამო პენსიონერის მიერ თანხების ანგარიშიდან განაღდების შეუძლებლობის ფაქტთან დაკავშირებით. ამასთან, საკასაციო პალატამ არ გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა შეჩერებული პენსიის განახლების პირობებში კანონმდებლობით არა უმეტეს ერთი წლის პენსიის მიუღებელი თანხის ანაზღაურების დასაშვებად მიჩნევის თაობაზე. საკასაციო სასამართლომ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოსა და შემდგომში საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილ პრაქტიკაზე დაყრდნობით განმარტა, რომ სახელმწიფო პენსიის მიღების უფლება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის პირველი დამატებითი ოქმის პირველი მუხლით გარანტირებულ საკუთრებად მიიჩნევა. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს უნდა ემსჯელა საპენსიო გასაცემლის არა თუ ერთი წლის შესაბამისი ოდენობით, არამედ სრულად ანაზღაურების თაობაზე. მიუხედავად საკასაციო სასამართლოს მიერ ერთხელ უკვე განხილულ და სააპელაციო სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების დროს გაკეთებული მითითებებისა, გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთებისას სააპელაციო სასამართლომ სრულად არ გაითვალისწინა საკასაციო პალატის მიერ განსაზღვრული, მხედველობაში მისაღები გარემოებები, კერძოდ, მართალია, საკასაციო სასამართლოს განჩინებით29 უცვლელად დარჩა სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინებით დამდგარი შედეგი, თუმცა შეიცვალა მისი დასაბუთება. საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ძალაში შესვლა ადრესატისათვის მის გაცნობაზეა დამოკიდებული. შესაბამისად, პენსიის შეჩერებისა და შეწყვეტის გადაწყვეტილებათა გამოცემის და მათი ადრესატისათვის ჩაბარების ან კანონით გათვალისწინებული სხვაგვარი წესით გაცნობის საკითხს ფუნდამენტური მნიშვნელობა მიენიჭა პირის სოციალური გარანტიების დაცვის კუთხით, რამდენადაც პირის ინფორმირებულობა ასეთ პირობებში არსებით გავლენას ახდენს მის მიერ სამომავლოდ განსახორციელებელ მოქმედებებზე. ამასთან, საკასაციო სასამართლომ თავად მიუთითა შესაბამის სამართლებრივ საფუძვლებზე და დაასაბუთა მოსარჩელისათვის მიუღებელი პენსიის სრულად ანაზღაურების მართებულობა. ანალოგიური განმარტებების ფონზე დასაბუთდა ზემოხსენებულ კატეგორიას მიკუთვნებული საქმე,30 რომელზეც საკასაციო სასამართლომ გააუქმა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილების დასაბუთებაში აღნიშნა, რომ მართალია, პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებით სასარჩელო მოთხოვნა დაკმაყოფილდა და სადავო აქტის ბათილად ცნობით ადმინისტრაციულ ორგანოს დაევალა მიუღებელი პენსიის ანაზღაურება, მაგრამ სასამართლომ გადაწყვეტილება სამართლებრივად სხვაგვარად დაასაბუთა. სააპელაციო 29 30 საქმე #ბს-798(კ-18) საქმე #ბს-78-78(კ-18) 22 სასამართლომ კი სრულიად დაუსაბუთებლად გააუქმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება და არგუმენტირებული მსჯელობის გარეშე დააკმაყოფილა სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს სააპელაციო საჩივარი. საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ახალი გადაწყვეტილების მიღებისა და საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების ძირითად მოტივს წარმოადგენდა ის მნიშვნელოვანი გარემოება, რომ პენსიის შეჩერების საკითხი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის გზით უნდა გადაწყვეტილიყო. აღნიშნული აქტი კი კანონით დადგენილი წესით უნდა გაცნობოდა პირს, რამდენადაც იგი კანონიერ ძალას მხოლოდ ამის შემდგომ იძენდა. სახელმწიფო პენსიის შეწყვეტიდან წარმოიშვა დავაც31, რომელშიც პირი დასაქმებული იყო ერთ-ერთი სამინისტროს სსიპ-ში, საპენსიო ასაკის მიღწევის შემდეგ დაენიშნა პენსია, რომელიც მოგვიანებით შეუწყდა საჯარო სამსახურში მუშაობის გამო. დაახლოებით 3 წლის შემდეგ პირმა განცხადებით მიმართა სოციალური მომსახურების სააგენტოს პენსიის დანიშვნის მოთხოვნით, რაზეც უარი ეთქვა საჯარო უწყებაში მუშაობის საფუძვლით. აღნიშნული უარი პირმა სასამართლოში გაასაჩივრა და დამატებით მოითხოვა სრული განაცდური პერიოდის მისაღები პენსიის ჯამური ოდენობის ანაზღაურება. ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ სარჩელი სრულად დაკმაყოფილდა, პენსიის დანიშვნაზე უარის თქმის შესახებ აქტის ბათილად ცნობისა და პენსიის გაცემის დავალების მოთხოვნების ნაწილში საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა ცნობილი, შესაბამისად, ამ ნაწილში ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიდგომები არ შეცვლილა, თუმცა უზენაესი სასამართლოს მიერ განსხვავებული განმარტებები გაკეთდა განაცდური პენსიის ანაზღაურების მოთხოვნასთან მიმართებით. საკასაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელემ იცოდა პენსიის გაცემის შეწყვეტის შესახებ, თუმცა დაახლოებით 3 წლის განმავლობაში რაიმე პრეტენზია ორგანოსათვის არ წაუყენებია. შეწყვეტის კანონიერებასთან მიმართებით მოსარჩელეს არ მიუმართავს არც შიდა და არც გარე ადმინისტრაციული კონტროლის საშუალებებისათვის, არ მიუმართავს ზემდგომი ორგანოსათვის ადმინისტრაციული საჩივრით, არ აღუძრავს სარჩელი სასამართლოში, რითაც ფაქტობრივად დაეთანხმა დამდგარ სამართლებრივ შედეგს - პენსიის შეწყვეტას. ამასთანავე, პენსიის შეწყვეტაზე გადაწყვეტილების გაუსაჩივრებლობა არ ართმევდა მოსარჩელეს პენსიის ხელახლა დანიშვნის მოთხოვნის უფლებას, რადგან ნორმატიულად განსაზღვრულია პენსიის შეწყვეტის საფუძვლის აღმოფხვრის შემდეგ, საერთო წესით, პენსიის ხელახლა დანიშვნის შესაძლებლობა. ყურადღება ამ საქმეშიც გამახვილდა პენსიის შეჩერებასა და შეწყვეტას, აღდგენასა და ხელახლა დანიშვნას შორის სხვაობაზე. სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება გაუქმდა მხოლოდ განაცდურის ანაზღაურების მოთხოვნის სრულად დაკმაყოფილების ნაწილში. იდენტურ საკითხს ეხებოდა საკასაციო სასამართლოს მიერ მიღებული კიდევ ერთი გადაწყვეტილება32, სადაც ქვედა ინსტანციის სასამართლოების გადაწყვეტილება მიუღებელი პენსიის სრულად დაკმაყოფილების ნაწილში არ შეესაბამებოდა მითითებულ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკას. აღნიშნულ საქმეში, იმ 31 32 საქმე #ბს-259-259(კ-18) საქმე #ბს-666-666(კ-18) 23 გარემოებებზე მითითებით, რომ პენსიის შეწყვეტის შესახებ გადაწყვეტილება არ გასაჩივრებულა, არ დადგენილა მისი უკანონობა, ასევე იმის მითითებით, რომ მოსარჩელემ მოითხოვა მხოლოდ სახელმწიფო პენსიის დანიშვნაზე უარის თქმის შესახებ სააგენტოს გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა, საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ არსებობდა მოსარჩელის სასარგებლოდ მიუღებელი პენსიის სრულად ანაზღაურების პირობა. პენსიის შეწყვეტის კანონიერებასთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლომ არ გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს მიერ მოცემული დავის გადაწყვეტისას საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენება, შესაბამისად, გარემოებების სასამართლოს მიერ შეფასების აუცილებლობის გათვალისწინებით, საჭიროდ მიიჩნია გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება33. ზემოხსენებული დავა შეეხებოდა ორი სახელმწიფოს - საქართველოსა და ისრაელის მოქალაქისათვის პენსიის შეწყვეტას მისი მომვლელის განცხადების საფუძველზე, რომელმაც მასზე გაცემული მინდობილობის წარდგენის გზით მოსარჩელის მიერ პენსიის ისრაელში მიღების მოტივით მისი მარწმუნებლისათვის პენსიის შეწყვეტა მოითხოვა. თავის მხრივ, მოსარჩელემ განცხადებით მიმართა სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს ძველი თბილისის სოციალური მომსახურების ცენტრს პენსიის განახლების მოთხოვნით, თუმცა ისრაელში პენსიის მიუღებლობის შესახებ მის მიერ შესაბამისი ცნობის წარდგენამდე, ადმინისტრაციულმა ორგანომ უარი განუცხადა მოსარჩელეს სახელმწიფო პენსიის დანიშვნაზე. საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, იკვეთებოდა არა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე იმ ფაქტობრივი გარემოებების მოპოვების, დადგენის თუ გამოკვლევის საჭიროება, რისი შესაძლებლობაც, შესაძლოა, აქტის გამომცემ ადმინისტრაციულ ორგანოს ჰქონოდა, არამედ სასამართლოს მიერ მათთვის სწორი სამართლებრივი შეფასების მიცემისა და გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების მატერიალური კანონიერების შემოწმების აუცილებლობა, რისი უფლებამოსილებაც უპირობოდ სასამართლოს კომპეტენციას განეკუთვნებოდა. საქმეში, რომელშიც მოსარჩელე, როგორც პირველი რიგის მემკვიდრე ითხოვდა გარდაცვლილი მამის გარდაცვალებამდე მიუღებელი ორი თვის საკომპენსაციო თანხის გაცემას34, მოსარჩელის მოთხოვნა პირველი ინსტანციის სასამართლომ უარყო, ხოლო სააპელაციო ინსტანციამ ნაწილობრივ დააკმაყოფილა. საკასაციო პალატამ სრულად გაიზიარა სარჩელის საფუძვლიანობის შესახებ კასატორის მოსაზრება და განმარტა, რომ სახელმწიფო კომპენსაცია, ისევე როგორც პენსიის მიღება საერთაშორისო და შიდა სამართლებრივი აქტების შესაბამისად, პირის ძირითად სოციალურ უფლებათა ჯგუფს განეკუთვნება. კომპენსაციის გაცემის შეჩერება არ გულისხმობს მასზე უფლების დაკარგვას, მხოლოდ იმის გამო, რომ კანონქვემდებარე აქტით დადგენილი მოთხოვნები, შეჩერებული სახელმწიფო კომპენსაციის განახლებასთან დაკავშირებით კომპენსაციის მიმღები პირის სიცოცხლეში მიმართვის თაობაზე, არ იქნა დაცული. საკასაციო პალატამ აღნიშნა, 33 საქმე #ბს-149-147(2კ-17) 34 საქმე #ბს-667-663(2კ-17) 24 რომ ვინაიდან მინდობილობის ვადის გასვლის გამო, გათვალისწინებულია კომპენსაციის გაცემის შეჩერების საკითხი და აღნიშნული იცავს სახელმწიფოს გასაცემლის თანხის არამიზნობრივი განკარგვა/მითვისებისგან, შესაძლებელია გაკეთდეს შეფასება, რომ კომპენსაციის გაცემის შეჩერება გულისხმობს ერთწლიანი მინდობილობის ვადის გასვლის შემთხვევაში, პროცედურული მოთხოვნების შესაბამისობაში მოყვანის აუცილებლობას და არ უნდა იწვევდეს სახელმწიფო კომპენსაციაზე უფლების დაკარგვას. ასევე ერთ-ერთ საქმეში, რომელშიც მოსარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენდა გარდაცვლილი დედის სიცოცხლეში მიუღებელი პენსია35, პირველი და სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოებმა განსხვავებული გადაწყვეტილებები მიიღეს. საბოლოოდ, საკასაციო პალატამ, ახალი გადაწყვეტილებით „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონზე და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრაქტიკაზე მითითებით, პენსიის მიღების უფლება განიხილა საკუთრების უფლების ჭრილში და დააკმაყოფილა მოთხოვნა. საქმეზე, რომელშიც დავის საგანი იყო ერთჯერადი დახმარების გაცემა და მატერიალური ზიანის ანაზღაურება,36 პირველი ინსტანციის სასამართლომ უარყო მოთხოვნა, ხოლო სააპელაციო სასამართლომ სარჩელი სრულად დააკმაყოფილა. საკასაციო პალატამ ერთჯერადი დახმარების გაცემის ნაწილში გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოტანილი გადაწყვეტილებით დამდგარი შედეგი, რადგან საქმეში წარმოდგენილი კომპეტენტური ორგანოს მიერ გაცემული ავადმყოფობის მოწმობით დასტურდებოდა, რომ არსებობდა ერთჯერადი დახმარების სახით გასაცემი თანხის სახელმწიფო ბიუჯეტიდან მოსარჩელეზე უფლების წარმომშობი ნორმატიული აქტით გათვალისწინებული გაცემის საფუძველი. ამასთან, საკასაციო პალატამ არ გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების ის ნაწილი, რომლითაც დაკმაყოფილდა მოსარჩელის მოთხოვნა მატერიალური ზიანის ანაზღაურების შესახებ და მიუთითა, რომ ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლების შემოწმებისას უპირველესად უნდა დადგინდეს კონკრეტულად ზიანის არსებობა, მიზეზობრივი კავშირი და ზიანის ოდენობა. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდებოდა მოსარჩელის მიერ გაწეული ხარჯის კავშირი სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას მიღებულ ტრავმასთან, ხოლო მოსარჩელის მიერ მკურნალობის ჩატარების პროცესა და მის არასათანადოობასთან დაკავშირებით პრეტენზია არ ყოფილა დაყენებული და სადავოდ არ გამხდარა საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მიერ შესაბამისი ვალდებულებების დარღვევის ფაქტი, რაც შესაძლოა, გამხდარიყო ზიანის ანაზღაურების საფუძველი. სოციალური კატეგორიის დავებში ასევე აღსანიშნავია სახელმწიფო კომპენსაციასთან დაკავშირებული საქმეები. მაგალითად, სახელმწიფო კომპენსაციის დანიშვნის თაობაზე ერთ-ერთ საქმეზე37 საკასაციო სასამართლოს მიერ არ იქნა გაზიარებული სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინებით დამდგარი შედეგი, კერძოდ, საკასაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელე წარმოადგენდა 35 საქმე №ბს-400-397(კ-17) საქმე #ბს-445-445(კ-18) 37 საქმე #ბს-671-664(კ-16) 36 25 სახელმწიფო კომპენსაციის მიმღებ სუბიექტს, ქვედა ინსტანციის სასამართლოების განმარტებები, ისევე როგორც ადმინისტრაციული ორგანოს გადაწყვეტილებები, წინააღმდეგობაში მოდიოდა თავად კომპენსაციის - როგორც დამატებითი სოციალური დაცვის გარანტიის არსთან, სამართალურთიერთობის ამგვარი განმარტებით იგნორირებული იყო კომპენსაციის დანიშვნის მიზნები და იწვევდა პროკურატურის მუშაკთა მიმართ თანასწორობისა და სამართლიანობის პრინციპების დარღვევას. საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა სწორად გამოიყენეს სადავო სამართალურთიერთობის მომწესრიგებელი ნორმა, თუმცა არასწორად განმარტეს იგი. კერძოდ, ნორმა არ უნდა ყოფილიყო გაგებული ისე, თითქოს პირი მხოლოდ იმ შემთხვევაში მიიღებდა კომპენსაციას, თუ მას უშუალოდ პროკურატურის ორგანოდან დათხოვნის მომენტისათვის ექნებოდა სპეციალობით მუშაობის არანაკლებ 20 წლის სტაჟი, მათ შორის, პროკურატურის სისტემაში არანაკლებ 4 წლის სტაჟი. პროკურატურის სისტემიდან დათხოვნილ მუშაკს კომპენსაცია მიეცემოდა იმის გათვალისწინებით, რომ პროკურატურის ორგანოებში მუშაობით სახელმწიფოს წინაშე განსაკუთრებული სამსახური ჰქონდა გავლილი. აქედან გამომდინარე, ფაქტს, პირდაპირ პროკურატურის ორგანოებიდან მოხდებოდა პირის განთავისუფლება თუ სხვა ორგანოდან, კომპენსაციის დანიშვნის საკითხთან არ უნდა ჰქონოდა გადამწყვეტი მნიშვნელობა, ვინაიდან ამით არ იცვლებოდა ის გარემოება, რომ პროკურატურის მუშაკმა განსაკუთრებული შრომა გასწია სახელმწიფოს წინაშე. შესაბამისად, საკასაციო პალატამ განმარტა, რომ ნორმაში აღნიშნული ტერმინი „დათხოვნისას“ გულისხმობდა არა უშუალოდ პროკურატურის ორგანოებიდან დათხოვნის ფაქტს, არამედ მიუთითებდა პირის სამსახურიდან დათხოვნის მომენტისათვის კომპენსაციის გაანგარიშების წესზე. ნორმა განმარტებული უნდა ყოფილიყო იმგვარად, რომ პროკურატურის მუშაკი კომპენსაციას მიიღებდა პროკურატურის ორგანოდან დათხოვნის მომენტისათვის მისი თანამდებობრივი სარგოს ოდენობის გათვალისწინებით. სახელმწიფო კომპენსაციის შეჩერებისა და შეწყვეტის საკითხებს ეხებოდა 2018წ. განხილული საქმე38, რომელშიც საკასაციო პალატამ ხაზი გაუსვა სახელმწიფო კომპენსაციის შეჩერებასა და შეწყვეტას შორის, კომპენსაციის განახლებასა და ახლიდან დანიშვნას შორის არსობრივ სხვაობას. უზენაესმა სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა სასკ-ის 32.4 მუხლის გამოყენების წინაპირობებზე, სოციალური უზრუნველყოფის ურთიერთობებში ნორმის უკუძალის გავრცელებაზე, ფაქტების უტყუარად დადგენის მიზნით სათანადო მტკიცებულებების მოძიების, მათი სრულყოფილად გამოკვლევისა და შეფასების საჭიროებაზე, მსგავსი კატეგორიის დავებში კანონით განსაზღვრული კომპენსაციის მიღების უფლების მქონე სუბიექტთა წრისადმი მოსარჩელის კუთვნილების უტყუარად დადგენის აუცილებლობაზე. აღსანიშნავია საკასაციო სასამართლოს მიერ განხილული კიდევ ერთი საქმე39, სადაც საკასაციო პალატამ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებისა და სადავო საკითხის ახალი გადაწყვეტილების მიღების გზით მოწესრიგებისას განსაკუთრებული ყურადღება კომპენსაციის ბუნებასა და მისი დანიშვნის მიზნებზე 38 39 საქმე #ბს-395-392(კ-17) საქმე #ბს-1160-1154(კ-17) 26 გაამახვილა და მიუთითა, რომ კასატორს სახელმწიფო კომპენსაციის მიღების უფლება მოპოვებული ჰქონდა სასჯელაღსრულების სისტემაში მუშაობის შედეგად, მას შინაგან საქმეთა სამინისტროს სისტემაში არასოდეს უმუშავია. შინაგან საქმეთა სამინისტროს ხაზით კომპენსაციის მიმღები გახდა მხოლოდ იმის გამო, რომ სასჯელაღსრულების სისტემა გადავიდა შინაგან საქმეთა სამინისტროს შემადგენლობაში. საბოლოოდ, საკასაციო პალატის მსჯელობა წარიმართა იმ კუთხით, თუ რომელი ხაზით და რა ოდენობით უნდა მიეღო სახელმწიფო კომპენსაცია მოსარჩელეს, რამაც შედეგად გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილება გამოიწვია. ერთ-ერთ საქმეზე, რომელშიც სადავო იყო სახელმწიფო კომპენსაციის დანიშვნა მნიშვნელოვნად გამოხატული შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირის სტატუსით,40 პირველი ინსტანციის სასამართლოს უარი სარჩელზე არ გაიზიარა სააპელაციო სასამართლომ და ასკ-ის 32.4 მუხლით დაუბრუნა ადმინისტრაციულ ორგანოს საკითხი განსახილველად. საკასაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არ ეფუძნებოდა ფაქტობრივი გარემოებების სრულ და ყოველმხრივ გამოკვლევას. სააპელაციო პალატამ საკანონმდებლო რეგულაციების მიუხედავად ადმინისტრაციულ ორგანოს დაავალა ისეთი გარემოებების გამოკვლევა, რაც განმცხადებლის მიერ უნდა იქნეს წარდგენილი კომპენსაციის მიღების შესახებ განცხადებასთან ერთად, ხოლო სამართალწარმოების ეტაპზე სასკ-ის მე-4 და მე-19 მუხლებით მინიჭებული საპროცესო კომპეტენციის გამოყენებით სასამართლოს აქვს შესაძლებლობა მოიპოვოს მტკიცებულებები. საკასაციო პალატამ არ გაიზიარა სააპელაციო პალატის დასკვნა, რომ მოსარჩელე ექცეოდა სახელმწიფო კომპენსაციის მიმღებ პირთა წრეში, რადგან ,,სამხედრო ვალდებულებისა და სამხედრო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტისა და სამხედრო სავალდებულო სამსახურში ნამსახურების გაიგივების კანონით გათვალისწინებული საფუძველი არ არსებობს „სამხედრო, შინაგან საქმეთა ორგანოების და სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახურიდან თადარიგში დათხოვნილ პირთა და მათი ოჯახის წევრთა სოციალური უზრუნველყოფის შესახებ“ კანონის პირველი მულის ,,ა“ და ,,დ“ ქვეპუნქტებითა და „სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლით ჩამოთვლილ პირებთან. მოქმედი კანონმდებლობით კომპენსაციის მიმღებ პირთა წრე ამომწურავად არის ჩამოყალიბებული, რომელშიც არ არის სსრ კავშირის სამხედრო სავალდებულო სამსახური. საკასაციო პალატამ მიუთითა, რომ საქმეზე დადგენას საჭიროებდა მოსარჩელის სამხედრო წოდება, მისი სამხედრო სამსახურში ნამსახურების საფუძვლები და უნდა დადგენილიყო, რამდენად არის კავშირი შესაძლებლობების შეზღუდვის ფაქტსა და სამხედრო სამსახურში მიღებულ ტრავმას შორის, რადგან, საკითხის მარეგულირებელი კანონით სახელმწიფო კომპენსაციის მიმღებ პირს წარმოადგენს პირი - რომელსაც ასეთი სტატუსი მინიჭებული აქვს „სამედიცინო სოციალური ექსპერტიზის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად. 2017 წელს არაერთი საქმე იქნა განხილული საკასაციო პალატის მიერ „პოლიციის შესახებ“ საქართველოს კანონის 50-ე მუხლის 11 პუნქტით 40 საქმე #ბს-13-13(კ-18) 27 გათვალისწინებული უფლებით სარგებლობის მინიჭების თაობაზე.41 თავდაპირველად არ იყო ჩამოყალიბებული მყარი პრაქტიკა და საქმეებში, რომლებშიც სადავო იყო „პოლიციის შესახებ“ საქართველოს კანონის 50-ე მუხლით გათვალისწინებული რომელი შემთხვევა ვრცელდება მოსარჩელის მამკვიდრებლის გარდაცვალებაზე, საკასაციო პალატამ განმარტა, რომ „სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე საქართველოს კანონის პროექტთან დაკავშირებით განმარტებით ბარათს, რომელიც საფუძვლად დაედო სარჩელის დაკმაყოფილებას, ნორმატიული შინაარსი არ გააჩნია და ამდენად, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-6 მუხლის შესაბამისად, არ არსებობდა ნორმატიული აქტის პროექტის განმარტებითი ბარათის საფუძველზე სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების გამოტანის შესაძლებლობა. სასამართლოს გადაწყვეტილება გამოაქვს მხოლოდ კანონის საფუძველზე და მისი განმარტების საგანს წარმოადგენს კანონმდებლის ობიექტური მიზნის განსაზღვრა, ხოლო ნორმის განმარტება უნდა ეფუძნებოდეს მოსამართლის მიერ ნორმის აღქმას. როგორც მითითებულ საქმეში, ასევე ანალოგიურ საქმეში42 საკასაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ნორმის სწორად შეფარდებისა და სამსახურებრივ მოვალეობათა შესრულებით გამოწვეული პოლიციელის დაღუპვის შემთხვევის სწორი კვალიფიკაციისათვის გადამწყვეტია პოლიციელის მიერ მასზე დაკისრებულ სამსახურებრივ მოვალეობათა შესრულებასა და პოლიციელის გარდაცვალებას შორის მიზეზ-შედეგობრივი კავშირის პირდაპირი, უშუალო ჯაჭვის არსებობა. კერძოდ, პოლიციელის გარდაცვალება გამოწვეული უნდა იყოს სწორედ იმის შედეგად, რომ მან თავისი სამსახურებრივი მოვალეობა შეასრულა ან ასეთ მოვალეობას ასრულებდა „პოლიციის შესახებ“ კანონის 50-ე მუხლის 11 პუნქტში ჩამოთვლილი გარემოებების არსებობის პირობებში და სწორედ პროფესიული უფლებამოსილების განხორციელებას მოჰყვა შედეგად მისი გარდაცვალება. ამ კატეგორიის დავებში საკასაციო პალატა მხოლოდ რამდენიმე დავის განხილვის შემდეგ - 2018 წელს მივიდა საკითხის ამომწურავ განმარტებამდე. კერძოდ, საკასაციო სასამართლომ სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას პოლიციელის გარდაცვალების შემთხვევებთან დაკავშირებულ დავებზე ერთიანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების კუთხით არსებითად განიხილა ადმინისტრაციული დავა და სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმებით მიიღო ახალი გადაწყვეტილება43, სადაც ერთმანეთისგან გამიჯნა „პოლიციის შესახებ“ საქართველოს კანონის 50-ე მუხლის 1ლი და 11 პუნქტებით დადგენილი შემთხვევები, რაც განსაზღვრავს გარდაცვლილი პოლიციელის ოჯახისათვის სოციალურ გარანტიებს - ერთჯერადი ფულადი დახმარების ოდენობასა და ყოველთვიური კომპენსაციის მიღების უფლებას. მითითებულ საქმეში სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა და არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა „პოლიციის შესახებ“ საქართველოს კანონის 50-ე მუხლის 11 პუნქტს. საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, ტერმინი „სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების დროს მოსამსახურის გარდაცვალება“ ფართო მოცულობისაა და სამსახურებრივ მოვალეობათა შესრულებად ითვლება, 41 საქმე #ბს-352-349(კ-17) საქმე #ბს-594-591(კ-17) 43 საქმე #ბს-942-938(კ-17) 42 28 როგორც ავტოავარიაში დაღუპვა და ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო გარდაცვალება, ასევე ისეთი შემთხვევები, რომლებიც პირდაპირ არის დაკავშირებული პოლიციელის პროფესიული საქმიანობის უშუალო განხორციელებასთან. „პოლიციის შესახებ“ საქართველოს კანონის 50-ე მუხლის 11 პუნქტით განსაზღვრული შემთხვევა კი გულისხმობს ობიექტური საფრთხის არსებობის პირობებში, უშუალოდ პოლიციური ღონისძიებების განხორციელების პროცესში, პოლიციელის დაღუპვის ან მიღებული ჭრილობების შედეგად გარდაცვალების შემთხვევას. ამასთან, მითითებული კატეგორიის დავებთან დაკავშირებით ერთ-ერთ საქმეზე44 შეფასება მიეცა მოთხოვნის ხანდაზმულობის საკითხს, სადაც ხანდაზმულად იქნა მიჩნეული 1992 წლის შემთხვევასთან დაკავშირებით 2016 წელს დაყენებული მოთხოვნა ერთჯერადი ფულადი დახმარების თაობაზე. ვალდებული პირის მიერ მოთხოვნის აღიარებასა და ხანდაზმულობის დენის ხელახლა დაწყებასთან დაკავშირებით კი საკასაციო სასამართლოს მიერ განიმარტა, რომ ადმინისტრაციის მიერ გაცემული დოკუმენტის ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ვალდებულების აღიარებად განხილვისათვის, საკმარისი არ არის, რომ აღნიშნულ დოკუმენტში დაფიქსირებული იყოს პირის მიმართ ადმინისტრაციული ორგანოს დავალიანების არსებობა; მასში გამოხატული უნდა იყოს ადმინისტრაციული ორგანოს ნება, მოცემული უნდა იყო დაპირება, რომ სამომავლოდ ადმინისტრაციული ორგანო აანაზღაურებს დავალიანებას. ასევე განიმარტა, რომ „პოლიციის შესახებ“ საქართველოს კანონის 50-ე მუხლის 11 პუნქტით გათვალისწინებული 100 000 ლარი წარმოადგენს ერთჯერად კომპენსაციას, რომელთან დაკავშირებითაც კანონი უკუძალას არ ადგენს, ის ძველ ურთიერთობაზე ვერ გამოიყენება. რაც შეეხება ყოველთვიურ კომპენსაციას 1000 ლარის ოდენობით, რომელიც ეძლევა ოჯახის წევრს, მასთან დაკავშირებით უკუძალა დაადგინა კანონმა. ერთ-ერთ საქმეში მოსარჩელე ითხოვდა მისი შვილის სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას გარდაცვალების გამო „სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-16 მუხლის მე-4 პუნქტით გათვალისწინებულ დახმარებას.45 მითითებული უფლება წარმოშობილია „სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ“ საქართველოს კანონში 2005 წლის 20 აპრილის №1337-Iს კანონით განხორციელებული ცვლილების შესაბამისად (პარლამენტის უწყებანი, N25-26, 15.07.1998, გვ.14), რომლითაც მე-16 მუხლის მე-4 პუნქტით გათვალისწინებულ იქნა სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას დაღუპული სამხედრო მოსამსახურის ოჯახისათვის სახელმწიფო ბიუჯეტიდან ერთჯერადი დახმარების - 15 000 ლარის ოდენობით გაცემა. იმავე კანონის მე-2 მუხლის თანახმად, ამ კანონის მოქმედება არ ვრცელდება ამ კანონის ამოქმედებამდე წარმოშობილ სამართლებრივ ურთიერთობებზე. საქმეში ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ სარჩელის დაკმაყოფილებას საფუძვლად დაედო ფაქტების არასწორი შეფასება და ნორმის არასწორი განმარტება, რაც საკასაციო პალატამ არ გაიზიარა და სამართლებრივ ურთიერთობებში კანონის ცოდნის პრეზუმფციის მოქმედებაზე, სამოქალაქო კოდექსის 128-ე, 130-ე და 131-ე მუხლებზე მითითებით მოთხოვნის წარმოშობის უფლება დაუკავშირა იმ მომენტს, როცა მოსარჩელისათვის ცნობილი 44 45 საქმე #ბს-1040-1034(კ-17) საქმე #ბს-101-100(კ-17) 29 გახდა მისი შვილის გარდაცვალების, გარდაცვალების მიზეზისა და გარდაცვალებაზე პასუხისმგებელი პირის შესახებ, თუმცა სამართალურთიერთობის წარმოშობა სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას სამხედრო მოსამსახურის დაღუპვის ფაქტის დადგენის მიზნით უფლებამოსილი ორგანოსათვის მიმართვა დამოკიდებული იყო მოსარჩელის მოქმედებაზე. ამდენად, საკასაციო პალატამ მიუთითა, რომ იმ პირობებშიც კი, თუ „სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-16 მუხლის მე-4 პუნქტით გათვალისწინებული უფლებით სარგებლობას დავუკავშირებთ პირის სამხედრო სამსახურის ტერიტორიაზე და უშუალოდ სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების დროს გარდაცვალების ფაქტის დადასტურების თარიღს, აღნიშნული ვერ შეცვლის იმ გარემოებას, რომ მოსარჩელემ მისი გარდაცვალების ფაქტის დასადგენად მიმართა უფლებამოსილ ორგანოს, როცა უკვე გასული იყო მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის ამოქმედებიდან მოთხოვნის ხანდაზმულობის 10-წლიანი ვადა. რამდენადაც, მოცემულ შემთხვევაში მოთხოვნის წარმოშობა დამოკიდებული იყო მოსარჩელის მოქმედებაზე, რაც მან განახორციელა კანონით გათვალისწინებული ვადის დარღვევით. საკასაციო პლატამ ხელახლა განსახილველად დაუბრუნა სააპელაციო სასამართლოს შვილის გარდაცვალების გამო სარჩოს დაკისრების შესახებ აღძრულ სარჩელზე დავა.46 საკასაციო პალატამ აღნიშნა, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოპასუხეს დაევალა სარჩოს დაკისრება, ისეთ პირობებში, როდესაც საქმეზე არ იყო გამოკვლეული და დადგენილი რამდენად აკმაყოფილებდა მოსარჩელე სარჩოს მიმღები პირის კანონით დადგენილ მოთხოვნებს, ამასთან ბუნდოვანი იყო მისაღები თანხა წარმოადგენდა ზიანის ანაზღაურებას თუ სახელმწიფო კომპენსაციას, გარდა ამისა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილებიდან არ დგინდებოდა, რა მტკიცებულებაზე დაყრდნობით მიიღო სააპელაციო პალატამ თანხის დაკისრების შესახებ გადაწყვეტილება. საკასაციო პალატამ მიუთითა, რომ თანხის ანაზღაურების შესახებ მოთხოვნის სამართლებრივი შეფასებისას, უპირველესად, უნდა განისაზღვროს, სოციალური სფეროს მარეგულირებელ ნორმებს ეფუძნება ის, თუ დელიქტით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების შესახებ სამოქალაქო კანონმდებლობას. მოთხოვნის უფლების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლების სათანადო შემოწმების შემთხვევაში სააპელაციო პალატას ჰქონდა შესაძლებლობა დაედგინა, რამდენად არსებობს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ, მოსარჩელის სასარგებლოდ ყოველთვიურად თანხის გადახდის ვალდებულება, რაც პალატის მიერ არ იქნა განხორციელებული. საკასაციო პალატამ განმარტა, რომ ზიანი (სარჩოს სახით) გულისხმობს პირის სამართლებრივად დაცულ სიკეთეზე გარკვეული ზემოქმედებით გამოწვეული უარყოფით შედეგებს და ეს ზემოქმედება უნდა მომდინარეობდეს ბრალეული ქმედებით. სარჩოს დაკისრებისათვის აუცილებელია დადგინდეს მოპასუხის ბრალეული ქმედება, აღნიშნული ფაქტის დადგენის გარეშე შეუძლებელია მიზეზ-შედეგობრივი კავშირის დადგენა მოსარჩელის მეუღლის გარდაცვალებასა და მოპასუხის მიერ მასზე დაკისრებული მოვალეობის ბრალეულად შეუსრულებლობასთან დაკავშირებით. იმ შემთხვევაში, თუ დადგინდება ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი 46 საქმე #ბს-925-921(კ-17) 30 გარემოებები და არსებობს სარჩოს დაკისრების წინაპირობები, სამოქალაქო კოდექსის 1006-ე მუხლი აკეთებს მითითებას სარჩოს გადახდის ვალდებულების ვადაზე. ორი ინსტანციის სასამართლოს მიერ ნაწილობრივ დადებითად გადაწყვეტილი სარჩელი ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა სააპელაციო პალატას, რადგან სასარჩელო მოთხოვნის - მოსარჩელეთათვის ვეტერანის სტატუსის მინიჭებაზე უარის თქმის შესახებ გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შესახებ ფაქტები არ იყო სათანადოდ გამოკვლეული. საკასაციო პალატის მოსაზრებით მხოლოდ საბრძოლო მოკვლევის არსებობა არ წარმოადგენს სტატუსის მინიჭებისათვის საკმარის მტკიცებულებას და არ არის ერთადერთი და უტყუარი მტკიცებულება ვეტერანის სტატუსის მინიჭებისათვის, რამდენადაც აღნიშნული მტკიცებულების გარდა გათვალისწინებულია, რომ ვეტერანის სტატუსის მაძიებლის მიერ წარდგენილ უნდა იქნეს იმ პერიოდში მიღებული ჯილდოების, სამხედრო ტრავმების შესახებ ცნობებისა და მათ ხელთ არსებული სხვა შესაძლო დოკუმენტების დედნები და სათანადოდ დამოწმებული ასლები. საკასაციო პალატამ განმარტა, რომ კანონმდებლობა ვეტერანის სტატუსის მაძიებელს ანიჭებს ფართო შესაძლებლობას შესაბამისი სტატუსის მოპოვებისათვის და აძლევს შესაძლებლობას, მათ ხელთ არსებული ნებისმიერი მტკიცებულებით დაადასტურონ საბრძოლო მოქმედებებში მონაწილეობა. განსახილველ შემთხვევაში დაუსაბუთებელი იყო სააპელაციო პალატის მითითება საკითხის ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ არასრულყოფილად გამოკვლევასთან დაკავშირებით, იმ პირობებში, როდესაც ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ შესწავლილი იყო მოსარჩელეთა მიერ წარდგენილი ერთადერთი მტკიცებულება, საბრძოლო მოკვლევა, ასევე გამოკითხული იყო თითოეული მათგანი, რომელთაც ვერ გაიხსენეს საბრძოლო მოქმედებებში მონაწილეობის ამსახველი კონკრეტული გარემოებები (რა ვითარებაში იბრძოდნენ). სააპელაციო პალატა არ მიუთითებდა რა კონკრეტული საკითხი არ იქნა გამოკვლეული ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან, რამაც განაპირობა ადმინისტრაციული ორგანოსათვის საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების აუცილებლობა. იმ პირობებში, როდესაც მოსარჩელეთა მიერ ადმინისტრაციული ორგანოსთვის წარდგენილი ვერ იქნა ისეთი სახის მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა საბრძოლო მოქმედებების პერიოდში, მათი სამხედრო ფორმირებაში სამსახურს და კონფლიქტურ ზონაში საბრძოლო ოპერაციებში მონაწილეობას, ხოლო რაც შეეხება საბრძოლო მოკვლევის აქტს, იგი წარმოადგენს კომისიისათვის წარსადგენ ერთ-ერთ და არა ერთადერთ დოკუმენტს, რომლითაც პირს უნდა მიენიჭოს ვეტერანის სტატუსი.47 უზენაესმა სასამართლომ განიხილა აგრეთვე სახელმწიფო კომპენსაციის დანიშვნის გაჭიანურების გამო ზიანის ანაზღაურებასთან დაკავშირებული საქმეც48, რომელზეც მართალია, არ შეცვლილა სააპელაციო პალატის მიერ განსაზღვრული სამართლებრივი შედეგი, თუმცა შეიცვალა გადაწყვეტილების დასაბუთება, უზენაესმა სასამართლომ იმსჯელა სარჩელის დაკმაყოფილების სამართლებრივ საფუძვლებზე, ზიანის ანაზღაურებიდან ან უსაფუძვლო გამდიდრებიდან გამომდინარე სარჩელის დაკმაყოფილების შესაძლებლობაზე, მიმდინარე ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში ორგანოს მიერ დაინტერესებული პირის 47 48 საქმე #ბს-838-834(კ-17) საქმე #ბს-956-952(კ-18) 31 დახმარების, საკითხის გადაწყვეტისათვის ობიექტურად აუცილებელი ინფორმაციის მოძიების საჭიროებაზე, ადმინისტრაციული წარმოების ინკვიზიციურ ხასიათზე. მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილებები იქნა მიღებული სოციალური დახმარების საკითხებთან დაკავშირებით, სადაც შეფასება მიეცა ოჯახის დეკლარაციის სამართლებრივ ბუნებას, ასევე განიმარტა ოჯახის სარეიტინგო ქულის განსაზღვრის წესი. მაგალითად, ერთ-ერთ დავაზე49 საკასაციო სასამართლომ, მართალია, შედეგობრივად გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება, თუმცა რიგ საკითხებში არ დაეთანხმა სააპელაციო სასამართლოს სამართლებრივ შეფასებებს. მითითებულ საქმეში, სადაც დავის საგანს ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულსამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა და ზიანის ანაზღაურება წარმოადგენდა, მოსარჩელეები მათ მოთხოვნას ძირითადად იმ გარემოებაზე აფუძნებდნენ, რომ სოციალური მომსახურების სააგენტოს მიერ არასწორი ინფორმაციით შევსებული დეკლარაციის საფუძველზე მინიჭებული სარეიტინგო ქულის გამო შეუწყდათ სოციალური შემწეობის გაცემა. მათ მიზანს შემოწმების შედეგად გაზრდილი ქულების კანონიერების შესწავლა-შეფასება და მინიჭებული ახალი სარეიტინგო ქულის შეცვლა წარმოადგენდა. ამასთან, მოსარჩელეებს კანონიერი ინტერესი გააჩნდათ ადმინისტრაციული საჩივრის წარდგენისას მინიჭებული ახალი სარეიტინგო ქულის შეჩერების მიმართ და მოცემული დავის ფარგლებში მათ ძირითად მოთხოვნას სწორედ მათი ოჯახის გადამოწმების შედეგად მინიჭებული ახალი სარეიტინგო ქულის შეჩერება და გაზრდილი ქულების შეცვლა წარმოადგენდა. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით ბათილად იქნა ცნობილი სადავო აქტები და ადმინისტრაციულ ორგანოს წარდგენილი ადმინისტრაციული საჩივრის განხილვა დაევალა. სადავო აქტების კანონიერების შეფასებისას საკასაციო სასამართლომ გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა იმ მოცემულობით, სადაც აღნიშნული იყო, რომ სოციალური მომსახურების სააგენტო არ იყო უფლებამოსილი უარი ეთქვა ადმინისტრაციული საჩივრის განხილვაზე და მას კანონისმიერი ვალდებულება ჰქონდა განეხილა წარდგენილი ადმინისტრაციული საჩივარი, თუმცა არ გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება სარეიტინგო ქულების შეჩერების თაობაზე მოსარჩელეთა მოთხოვნის უსაფუძვლობასთან დაკავშირებით, რაც განპირობებული იყო იმ გარემოებით, რომ სარეიტინგო ქულის მინიჭება წარმოადგენდა ქმედებას, რომლის შეჩერებაც არ დაიშვებოდა. საკანონმდებლო ნორმების ანალიზის საფუძველზე საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ელემენტებისა და მისი მახასიათებლების გათვალისწინებით, სოციალურად დაუცველი ოჯახისთვის დეკლარაციის საფუძველზე მინიჭებული სარეიტინგო ქულა, რომელიც უშუალოდ განსაზღვრავს ოჯახის სამართლებრივ მდგომარეობას, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე წარმოადგენს ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ–სამართლებრივ აქტს. საკასაციო სასამართლოს მითითებით, სწორედ სარეიტინგო ქულით წყდება შემწეობის გაცემა/არ გაცემის საკითხი და სოციალურად დაუცველი ოჯახის მიერ რიგი სოციალური შეღავათებით სარგებლობის უფლება; ხოლო სარეიტინგო ქულის 49 საქმე #ბს-509-506(2კ-17) 32 გამოთვლის წესი თუ უშუალოდ ოჯახისთვის მინიჭებული სარეიტინგო ქულის მიწოდების ფორმა, გავლენას ვერ მოახდენს სარეიტინგო ქულის აქტად მიჩნევაზე, ვინაიდან, განმსაზღვრელია არა მისი ფორმა, არამედ მისი სამართლებრივი ბუნება. ამდენად, საკასაციო სასამართლომ სარეიტინგო ქულის სამართლებრივი ბუნებიდან გამომდინარე, დაინტერესებული მხარისთვის სარეიტინგო ქულის მოქმედების შეჩერების მნიშვნელობისა და სარეიტინგო ქულის მოქმედების შეუჩერებლობით დამდგარი შედეგების გათვალისწინებით, ასევე თავად ადმინისტრაციული საჩივრის მიზნებიდან გამომდინარე, არ გაიზიარა აღნიშნულ ნაწილში სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა და გამორიცხა ადმინისტრაციული საჩივრის წარდგენის შემთხვევაში სარეიტინგო ქულის მოქმედების შეჩერების დაუშვებლობა. რაც შეეხება მატერიალურ ზიანს (რაც მოსარჩელეთა მტკიცებით გამოწვეული იყო სწორედ გაზრდილი სარეიტინგო ქულის შეუჩერებლობით), სასამართლო იმ ეტაპზე მოკლებული იყო შესაძლებლობას ემსჯელა აღნიშნულის თაობაზე, ვინაიდან ადმინისტრაციულ ორგანოს არ ჰქონდა ნამსჯელი საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 184-ე მუხლის საფუძველზე სადავო სარეიტინგო ქულის შეჩერების მოთხოვნაზე; მორალური ზიანის ანაზღაურების საფუძველი კი არ არსებობდა. საკასაციო პალატამ ასევე იმსჯელა იმაზე, თუ რა მდგომარეობით არსებული ინფორმაციებით უნდა მომხდარიყო ოჯახის სარეიტინგო ქულის განსაზღვრა50. საკასაციო პალატის მიერ სოციალური დახმარების გაცემასთან დაკავშირებით განისაზღვრა სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს ვალდებულება, რომ საქართველოს სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში ოჯახის რეგისტრაციისა და შესაბამისი სარეიტინგო ქულის მინიჭების მიზნით, დეკლარირება განეხორციელებინა როგორც ოჯახის უფლებამოსილი წარმომადგენლის მიერ მიწოდებული ინფორმაციის, ასევე, ამ ინფორმაციის შესაბამის საჯარო დაწესებულებებში გადამოწმების გზით. ამასთან, „ოჯახის დეკლარაციის“ შევსებასა და სარეიტინგო ქულის განსაზღვრას შორის არსებული დროის მონაკვეთის გათვალისწინებით, სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტო ვალდებული იყო გადაემოწმებინა უშუალოდ სარეიტინგო ქულის მინიჭების შემდგომ შესაბამისი აქტის გამოცემის დროს არსებული ოჯახის სოციალურ მდგომარეობასთან დაკავშირებული უკანასკნელი საჯარო ინფორმაციები და სარეიტინგო ქულის განსაზღვრა სწორედ ამგვარ ინფორმაციებზე დაყრდნობით მოეხდინა. საკასაციო სასამართლომ, აგრეთვე, არ გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა და მის საწინააღმდეგოდ ხაზგასმით მიუთითა, რომ დეკლარაციის ხელმოწერა არ გამორიცხავდა პირის შესაძლებლობას, ადმინისტრაციული საჩივრის წარდგენითა თუ სასამართლო წესით ეჭქვეშ დაეყენებინა ოჯახის დეკლარაციის შედგენისა და დარიცხული სარეიტინგო ქულის კანონიერება. ასეთ ვითარებაში, დეკლარაციაში დაფიქსირებული და სარეიტინგო ქულის დასამუშავებლად სპეციალურ პროგრამაში შეტანილი ინფორმაციის მართებულობა უნდა დადგენილიყო არა დეკლარაციაზე ხელმოწერის არსებობა-არარსებობის გარკვევით, არამედ „ოჯახის დეკლარაციაში“ დაფიქსირებული ან/და პროგრამაში შეტანილი ინფორმაციის რეალურად არსებულ, ობიექტურ გარემოებებთან გადამოწმების გზით. 50 საქმე #ბს-580-580(კ-18) 33 საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილება იქნა მიღებული დევნილის სტატუსთან დაკავშირებით განხილულ საქმეზეც51, სადაც საკასაციო პალატამ საცხოვრებელი ადგილის დეფინიციასთან მიმართებით დადგენილ ერთიან სასამართლო პრაქტიკაზე დაყრდნობით, არ გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ ვინაიდან იმ დროს მოქმედი კანონის მიხედვით, არასრულწლოვნის საცხოვრებელ ადგილად ითვლებოდა და ითვლება მშობლის უფლების მქონე მშობლების საცხოვრებელი ადგილი, მოსარჩელის მუდმივ საცხოვრებელ ადგილს იმ პერიოდისათვის (1990-1992 წელი) მშობლების საცხოვრებელი ადგილი - მარტვილის რაიონი წარმოადგენდა და თუნდაც აფხაზეთში ბიძის ოჯახში დროებითი ცხოვრება ვერ იქნებოდა მოაზრებული, რომ მან მუდმივი საცხოვრებელი ადგილი იძულებით დატოვა. აღნიშნულის საპირისპიროდ, საკასაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ „საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა - დევნილთა შესახებ“ საქართველოს კანონი არის სპეციალური სამართლებრივი აქტი, სადაც კანონმდებელმა ზუსტად განსაზღვრა და პირდაპირ მიუთითა იმ სავალდებულო პირობებზე, რომელთა არსებობის შემთხვევაშიც პირი ჩაითვლება იძულებით გადაადგილებულ პირად – დევნილად. კერძოდ, კანონის დანაწესიდან გამომდინარე, იმისათვის, რომ პირი მიჩნეულ იქნეს იძულებით გადაადგილებულად – დევნილად აუცილებელია, რომ მას იძულებით, საკუთარი ნების საწინააღმდეგოდ უხდებოდეს თავისი მუდმივი საცხოვრებელი ადგილის დატოვება, ადგილის, სადაც იგი ჩვეულებრივ, ყოველდღიურ ცხოვრებას, საქმიანობას ეწევა. საკასაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ მოსარჩელე 1992 წლამდე ფაქტობრივად ცხოვრობდა ბიძის ოჯახში, ქ. გაგრაში და მან იძულებით დატოვა აღნიშნული ტერიტორია. მისი აფხაზეთში მუდმივად ცხოვრების ფაქტს ადასტურებდა ის გარემოებაც, რომ იგი 1983 წელს შევიდა გაგრის საშუალო სკოლაში, სადაც ისწავლა 7 კლასი და 1994 წელს დაამთავრა მარტვილის რაიონის სოფელ სერგიეთის საშუალო სკოლა. ამდენად, საკასაციო პალატამ მიზანშეწონილად მიიჩნია სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება, ხოლო ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ სადავო საკითხის დამატებითი შესწავლის მიზნით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლის გამოყენება. დევნილი მოსარჩელის საცხოვრებელი ფართით დაკმაყოფილების ნაწილში აქტისა და ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე აღძრულ სარჩელზე52 ორი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადებითად გადაწყვეტილი დავა ხელახლა განსახილველად დააბრუნა საკასაციო პალატამ იმ გარემოებაზე მითითებით, რომ პირველი და სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოებმა არ შეამოწმეს სარჩელის შესაბამისობა სასკ-ის მე-17 მუხლის პირველი ნაწილისა და სსსკ-ის 102-ე მუხლის მოთხოვნებთან და დააკმაყოფილეს მოსარჩელის მოთხოვნა ისე, რომ საქმეში არ იყო წარმოდგენილი არც ერთი მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა მოსარჩელის მიერ მითითებულ გარემოებებს. სასამართლოს არ გამოუკვლევია საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, 51 52 საქმე #ბს-215-213(კ-17) საქმე #ბს-133-131(2კ-17) 34 განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს წერილის მიღებამდე მოსარჩელეს უნდა შეეტყო თუ არა მისი უფლების დარღვევის შესახებ. საკასაციო პალატამ საკითხის მარეგულირებელი მთელი რიგი ნორმებით გათვალისწინებული წესების მოშველიებით სააპელაციო სასამართლოს მისცა მითითება დავაზე დაედგინა რა დროიდან უნდა სცოდნოდა მოსარჩელეს მისი უფლების დარღვევის - მისი თანხმობის გარეშე სადავო ხელშეკრულების გაფორმების შესახებ. ასევე აღსანიშნავია დევნილის გრძელვადიანი საცხოვრებელი ფართით უზრუნველყოფის საკითხთან დაკავშირებით ერთ-ერთი დავა, სადაც საკასაციო სასამართლო არ დაეთანხმა ქვედა ინსტანციის სასამართლოებს და საქმეზე მიიღო ახალი გადაწყვეტილება53. საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს მართებულად ეთქვა უარი საცხოვრებელი ფართის სანაცვლოდ ფულადი კომპენსაციის მიღებაზე, ვინაიდან მისი ოჯახის წევრს უკვე მიღებული ჰქონდა კომპენსაცია. განიმარტა, რომ დევნილთა შესახებ კანონმდებლობის მიხედვით ფულადი კომპენსაციით დაკმაყოფილების სუბიექტს წარმოადგენდა დევნილი ოჯახი და არა თითოეული დევნილი ცალ-ცალკე. ამასთან, საკასაციო სასამართლომ მნიშვნელოვნად მიიჩნია მითითებული დავის განსხვავება იმ საქმეებისაგან, რომლებშიც საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო ფიგურირებს, სადაც ამ უკანასკნელის მიერ მოქალაქეებთან ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადებისას აუცილებელია მათი წერილობითი თანხმობა, რის გარეშეც ადმინისტრაციული ხელშეკრულება ძალაში ვერ შევიდოდა. საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ხელშეკრულება, როგორც სამოქალაქო ინსტიტუტი არის ორმხრივი (ან მრავალმხრივი) ნების გამოვლენა, რომელიც მიმართულია სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის, შეცვლის ან შეწყვეტისაკენ. ხელშეკრულება იდება ხელშეკრულების მხარეების ურთიერთთანმხვედრი, საერთო მიზნისაკენ მიმართული ნების გამოხატვის შედეგად, შესაბამისად, ნების არარსებობის შემთხვევაში არ არსებობს ადმინისტრაციული ხელშეკრულებაც. მოცემულ შემთხვევაში, ნება გამოხატული იყო ოჯახის ერთ-ერთი წევრის, ოჯახის უფროსის მიერ და იგულისხმებოდა, რომ მას ხელშეკრულების გაფორმებისას მიღებული ჰქონდა ოჯახის სრულწლოვანი წევრების თანხმობაც, ვინაიდან საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა რაიმე უკანონო სახის ზემოქმედება, რაც მას აიძულებდა მისი ნების საწინააღმდეგოდ ხელი მოეწერა ხელშეკრულებაზე. საგადასახადო დავები საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ 2017-2018 წლებში არსებითად განხილულ საგადასახადო დავებთან მიმართებით შესაძლოა ითქვას, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებების/განჩინებების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება, უმეტესად, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებების გაუზიარებლობისა და მათი შეცვლის საჭიროების შედეგს წარმოადგენდა. რიგ შემთხვევებში, გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში/განჩინებაში ვლინდება ისეთი მატერიალური და საპროცესო-სამართლებრივი ხარვეზები, რომლებიც არსებით 53 საქმე #ბს-681-681(კ-18) 35 გავლენას ახდენენ საქმის შედეგზე. თავის მხრივ, ფაქტობრივი გარემოებების დაუდგენლობისა და სრულყოფილად გამოუკვლევობის მოტივით გაუქმებულ გადაწყვეტილებებზე საქმის სააპელაციო სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საჭიროება წარმოიშვა, ხოლო რიგ შემთხვევებში, მიუხედავად სააპელაციო სასამართლოს მიერ კონკრეტული შედეგით საქმის გადაწყვეტის გაზიარებისა, საკასაციო პალატამ სადავო საკითხების სათანადო დასაბუთების საჭიროებისა და ერთიანი სასამართლო პრაქტიკის გაღრმავების მიზნით არსებითად იმსჯელა. ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის მიერ განხილულ საქმეთაგან 54 აღსანიშნავია საგადასახადო დავა , რომელზეც სადავო აქტების კანონიერების შესწავლისას საკასაციო პალატამ შეაფასა საგადასახადო შემოწმებისას საკანონმდებლო აქტებში არსებული ხარვეზის პირობებში გადასახადის გადამხდელის მიერ არასწორად დაანგარიშებული მოსაკრებლის გამო დარიცხული ძირითადი გადასახადის დარიცხვის კანონიერება. საკასაციო პალატამ ახალი გადაწყვეტილებით გააუქმა სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება და მოსარჩელეს უარი უთხრა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე. საკასაციო სასამართლომ ხაზგასმით მიუთითა, რომ კანონი უნდა განიმარტოს სისტემურად, ყველა პრინციპის დაცვით. საკასაციო სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ საკანონმდებლო და სასამართლო ხელისუფლების გამიჯვნის პრინციპიდან გამომდინარე, მნიშვნელოვანია ნორმის განმარტებისას სასამართლო არ გასცდეს კანონის ფარგლებს. სასამართლო განმარტავს სამართლის ნორმებს, მაგრამ არ ქმნის მათ. მართლმსაჯულება შებოჭილია კანონით. აღნიშნული ძირითადი პრინციპი განსაზღვრულია საქართველოს კონსტიტუციის 84-ე მუხლის პირველ პუნქტში, რომლის თანახმად, მოსამართლე თავის საქმიანობაში დამოუკიდებელია და ემორჩილება მხოლოდ კონსტიტუციასა და კანონს. ზემოაღნიშნულის საფუძველზე, ხელისუფლების დანაწილების პრინციპის გათვალისწინებით, სასამართლოს არ გააჩნია კანონშემოქმედებითი ფუნქცია, იგი ახდენს მხოლოდ ნორმის განმარტებას შესაბამისი კანონის ფარგლებში. ამდენად, საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ არამართებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა ძირითადი გადასახადისაგან მოსარჩელის გათავისუფლების თაობაზე, ვინაიდან, კანონით დაწესებული გადასახადების გარდაუვალი გადახდის პრინციპის თანახმად, საგადასახადო სანქცია გამიჯნულია საგადასახადო ვალდებულებისაგან. საგადასახადო სანქციის გადახდა არ ათავისუფლებს პირს კუთვნილი საგადასახადო ვალდებულების შესრულებისაგან. საკასაციო პალატის მიერ ყურადღება გამახვილდა ასევე საგადასახადო ორგანოს განმარტებების მნიშვნელობაზე, მათი გაცემის სამართლებრივ შედეგზე, ჯარიმისა და საურავისაგან გადასახადის გადამხდელის გათავისუფლების საგადასახადო კოდექსით გათვალისწინებულ წინაპირობებზე55. საქმეზე ფაქტობრივი გარემოებების სრულყოფილად გამოკვლევის მიუხედავად, სააპელაციო სასამართლომ ნაწილობრივ არასწორად მოახდინა მათი სამართლებრივი შეფასება, დღგ-ს ძირი თანხის დარიცხვის კანონიერების დადგენის გამო, იმთავითვე მართლზომიერად 54 55 საქმე #ბს-915-911(2კ-17) საქმე #ბს-858-850(კ-16) 36 მიიჩნია ჯარიმისა და საურავის დარიცხვა ისე, რომ არ შეუფასებია მათი გადახდის ვალდებულებისაგან მეწარმის გათავისუფლების შესაძლებლობა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატამ ნაწილობრივ გააუქმა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით ბათილად ცნო საგადასახადო ორგანოს აქტი არასამეწარმეო ეკონომიკურ საქმიანობაში გამოყენებადი უძრავი ქონების გასხვისების გამო ინდივიდუალური მეწარმისათვის გადასახადის ძირ თანხაზე საურავისა და ჯარიმის დაკისრების ნაწილში და ორგანოს დაავალა საქმის გარემოებათა ხელახლა გამოკვლევა. საკასაციო პალატამ, ოპერაციის განხორციელების დროს მოქმედი კანონმდებლობისა და საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს მითითება გადასახადის ძირითადი თანხის დარიცხვის მართლზომიერების შესახებ იმ საფუძვლით, რომ საგადასახადო ორგანოს განმარტებას არ აქვს სასამართლოსათვის სავალდებულო მნიშვნელობა, თუმცა ჯარიმისა და საურავის დარიცხვის კანონიერების შეფასებისას, საკასაციო პალატამ გაითვალისწინა, რომ სადავო პერიოდში ფინანსთა სამინისტროს უფლებამოსილი პირი საგადასახადო კანონმდებლობის აღსრულების მიზნით გამოსცემდა ბრძანებებს, შიდა ინსტრუქციებს და მეთოდურ მითითებებს, რითიც ხელმძღვანელობდნენ საგადასახადო ორგანოები. მიუხედავად იმისა, რომ მეთოდურ მითითებებს გადამხდელის მიმართ არ ჰქონდათ ნორმატიული, იმპერატიული ხასიათი, მითითება წარმოადგენდა საგადასახადო ორგანოების მიერ საგადასახადო კანონმდებლობის განმარტების და გამოყენების ოფიციალურ დოკუმენტს. აღნიშნულ საქმეში საგადასახადო ინსპექციებს მიეთითათ, რომ ფიზიკური პირის მიერ საკუთრებაში არსებული ქონების ერთჯერადი რეალიზაცია არ უნდა განხილულიყო ეკონომიკურ საქმიანობად. ვინაიდან გადამხდელის მიერ გადასახადის გადაუხდელობას საფუძვლად ედო საგადასახადო ორგანოს განმარტება, რომლითაც, როგორც წესი, ხელმძღვანელობდნენ საგადასახადო ორგანოები საგადასახადო კანონმდებლობის აღსრულების პროცესში და რომლის გამოყენება გადასახადის გადამხდელს, მისთვის არასავალდებულო ხასიათის მიუხედავად, შეეძლო თავის საქმიანობაში, რაც ქმნიდა გადამხდელის შეცდომაში შეყვანის გარკვეულ პირობას, შეძლებისდაგვარად ერთმნიშვნელოვანი და ცხადი უნდა იყოს არა მხოლოდ საგადასახადო კანონმდებლობა, არამედ საგადასახადო ორგანოების მიერ საგადასახადო კანონმდებლობის განმარტება, სადავო აქტების გამოცემის დროს ნამსჯელი არ ყოფილა მოქმედი კოდექსით გათვალისწინებული სანქციისგან გათავისუფლების პირობებზე, მოსარჩელის კეთილსინდისიერად მიჩნევაზე, გადაუხდელობის მიზეზის - შეცდომის არსებობაზე. საქმეში, მოსარჩელე სადავოდ ხდიდა აზარტული და მომგებიანი თამაშობების თითოეულ სახეობაზე ნებართვის მფლობელის მიერ სანებართვო პირობების შესრულების კონტროლის საფუძველზე პასუხისმგებლობის დაკისრების შესახებ აქტების კანონიერებას.56 პირველი და სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოების მიერ სარჩელის დაკმაყოფილების თაობაზე გადაწყვეტილება არ გაიზიარა საკასაციო პალატამ და მიიჩნია, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ საკითხის მარეგულირებელი ნორმების განმარტება არ შესაბამებოდა კანონმდებლის მიზანს. 56 საქმე #ბს-227-225(კ-17) 37 განსახილველ შემთხვევაში სადავო იყო მომგებიანი თამაშობების გარე პერიმეტრზე ვიდეოკონტროლის (ვიდეოჩაწერის) წესის (სანებართვო პირობის) დაცვის (შესრულების) საკითხი. ნორმატიული აქტით დადგენილია, რომ მომგებიანი თამაშობების გარე პერიმეტრზე ვიდეოჩაწერის ვალდებულება არსებობს მუდმივად. შესაბამისად, ორგანიზატორი ვალდებულია უზრუნველყოს თამაშობების გარე პერიმეტრზე ვიდეოჩაწერის უწყვეტობა, წინააღმდეგ შემთხვევაში, ითვლება, რომ ის არ ასრულებს კანონით დაკისრებულ ვალდებულებას (სანებართვო პირობას), რაც ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევას წარმოადგენს და იწვევს შესაბამის პასუხისმგებლობას. საკასაციო პალატამ მიუთითა ადმინისტრაციული სამართალდარღვევისათვის სახდელის დადების განხორციელების ადმინისტრაციული სამართლის უმნიშვნელოვანესი პრინციპის - კანონიერების პრინციპის ზედმიწევნით დაცვის ვალდებულებაზე 2013 წლის გადაწყვეტილებაში გაკეთებულ განმარტებაზე.57 სამართალდარღვევას წარმოადგენს სანებართვო პირობების შეუსრულებლობა - რაც განსახილველ შემთხვევაში სახეზე იყო, რამდენადაც ტოტალიზატორის გარე პერიმეტრზე ვიდეოჩაწერა არ მიმდინარეობდა მუდმივად. ამასთან, იმის გათვალისწინებით, რომ კანონი თამაშობების ორგანიზატორს ავალდებულებს შენობა-ნაგებობა უზრუნველყოს მუდმივი დენის წყაროთიც. სასამართლოს არ გააჩნია კანონით გათვალისწინებული შესაძლებლობა იმსჯელოს მოსარჩელის მიერ მითითებული გარემოების პასუხისმგებლობის შემამსუბუქებელ გარემოებად მიჩნევის თაობაზე. მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც ჩამწერი მოწყობილობის მწყობრიდან გამოსვლის კონკრეტული - უტყუარი საფუძველი სასამართლოსთვის ცნობილი არ იყო. საკასაციო პალატამ ასევე განმარტა, მიუხედავად იმისა, რომ საგადასახადო კანონმდებლობა არ ითვალისწინებს რაიმე სპეციალურ წესს, თუ როგორ უნდა მოიქცეს თამაშობების ორგანიზატორი ტექნიკური საშუალების (ვიდეოჩამწერი მოწყობილობის) დაზიანების შემთხვევაში, ის გარემოება, რომ ორგანიზატორი ვალდებულია აზარტულ და სხვა მომგებიანი თამაშობების გარე პერიმეტრზე დამონტაჟებული სისტემით ვიდეოჩაწერა აწარმოოს მუდმივად, ხოლო ვიდეოჩაწერის შედეგად მიღებული მაგნიტური ლენტები (ელექტრონული ინფორმაცია), შესაბამისი ჩანაწერებით, არანაკლებ 30 დღისა შეინახოს სათანადოდ დაცულ ადგილზე და დასაბუთებული მოთხოვნისთანავე შესამოწმებლად წარუდგინოს საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ან/და სხვა უფლებამოსილ პირს - სუბიექტს აკისრებს ვალდებულებას სათანადო გულისხმიერებით მიუდგეს ინფორმაციის შექმნისა (ჩაწერა) და მისი შენახვის პროცესს, რაც გულისხმობს ყველა საჭირო ზომის მიღებას (მაღალხარისხიანი და შესაბამისი გარანტიის მქონე ტექნიკური მოწყობილობის (ვიდეოსისტემის) მონტაჟი, სათადარიგო ტექნიკური აღჭურვილობის მონტაჟი და სხვა) სანებართვო პირობების (კანონით გათვალისწინებული ვალდებულების) შესასრულებლად. აღნიშნული ვალდებულების უგულებელყოფით ტოტალიზატორის ფუნქციონირება (მუშაობა) ადასტურებს ბრალის არსებობას, რაც მეწარმე სუბიექტის მიმართ საჯარიმო სანქციის გამოყენების საფუძველია. საკასაციო სასამართლოს მიერ საგადასახადო სამართალდარღვევებთან მიმართებით განხილულ საქმეთაგან აღსანიშნავია საკონტროლო-სალარო აპარატის 57 საქმე #ბს-544-535(კ-12) 38 დაკარგვასთან დაკავშირებული ერთ-ერთი დავა58, სადაც საკასაციო პალატის მიერ განიმარტა, რომ გადასახადის გადამხდელს საკონტროლო-სალარო აპარატის დაკარგვის გამო პასუხისმგებლობა არ დაეკისრება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ დადგინდება, რომ საკონტროლო-სალარო აპარატის დაკარგვა გამოწვეული იყო სხვა პირის მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით, ანუ საკანონმდებლო ნორმა ცალსახად ადგენს, რომ სახეზე უნდა იყოს კანონმდებლობის შესაბამისად დადგენილი და დადასტურებული ფაქტი, რომ მეწარმეს საკონტროლო-სალარო აპარატის დაკარგვაში ბრალი არ მიუძღვის და მისი დაკარგვა გამოწვეულია სხვა პირის ბრალეული ქმედებით ან დაუძლეველი ძალის არსებობით. ამდენად, საკასაციო სასამართლომ მიზანშეწონილად მიიჩნია საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლით გათვალისწინებული საპროცესო შესაძლებლობის გამოყენება და განმარტა, რომ აღნიშნული დავის კანონიერად გადაწყვეტისათვის პრინციპული იყო გარკვეულიყო მეწარმის იმ ქმედების ბრალეულობის საკითხი, რომელიც საგადასახადო ორგანოებმა სამართალდარღვევად დააკვალიფიცირეს. ამასთან, საკასაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა, რომ დაბეგვრასთან დაკავშირებული მონაცემების შენახვისათვის დადგენილი ვალდებულებიდან გამომდინარე, გადამხდელი ვალდებული იყო უზრუნველეყო საკონტროლო-სალარო აპარატის სათანადო შენახვა-დაცულობა 6 წლის განმავლობაში. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საკითხის ხელახლა განხილვისას არსებითი იყო სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ შესწავლილიყო მოსარჩელის პირადი აღრიცხვის ბარათი და გამოკვლეულიყო, მოხდა თუ არა 2007 წლის შემდეგ გადასახადის დარიცხვა. შესაბამისად, შემოწმებულიყო, იყო თუ არა შესაძლებელი განსახილველ შემთხვევაზე აღნიშნული რეგულაციის გავრცელება. ხაზგასასმელია ასევე ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის მიერ გაკეთებული სამართლებრივი შეფასებები საქართველოს საბაჟო საზღვარზე საბაჟო კონტროლის წესების დარღვევით ჩადენილ საგადასახადო სამართალდარღვევებთან დაკავშირებით59, კერძოდ, საკასაციო სასამართლომ არ გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლის გამოყენება და მიიჩნია, რომ აღნიშნულ დავასთან მიმართებით, არ არსებობდა დამატებით ფაქტობრივ გარემოებათა კვლევის, აგრეთვე, ადმინისტრაციულ ორგანოთა მიერ მიღებული გადაწყვეტილების დამატებით დასაბუთების საჭიროება. საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქონელი, რომელიც თან არ ახლავს საბაჟო საზღვარზე გადამაადგილებელ პირს და მოთავსებული არ არის მგზავრის ბარგსა თუ ხელბარგში, წარმოადგენს არაპირადი გამოყენების ნივთს, რომელიც ექვემდებარება დეკლარირებას. ამასთან, საკასაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის მტკიცება ჩამორთმეული ნივთების ერთდროულად ტარებასთან დაკავშირებით, რამდენადაც ამ საქონელთა შემადგენლობაში შედიოდა ორი წყვილი საყურე, ასევე, ისეთი ნივთები, რომელთა სხეულზე გაკეთება და ტარება შეუძლებელია, კერძოდ, ოქროს მონეტა და ჰალსტუხის სამაგრი. საკასაციო სასამართლოს მიერ სააპელაციო სასამართლოს შეფასების საწინააღმდეგოდ, აგრეთვე, განიმარტა, რომ საბაჟო კონტროლისაგან მალულად საქონლის გადმოტანა/გადატანა 58 59 საქმე #ბს-765-757(კ-16) საქმე #ბს-572-572(2კ-18) 39 გულისხმობს როგორც სპეციალური სამალავით, ანუ მანქანის კონსტრუქციით გაუთვალისწინებელი, არაქარხნული, კუსტარულად დამზადებული, საქონლის ფარული გადაზიდვისათვის მოწყობილი სპეციალურად დახურული საშუალებით, ასევე, მის გარეშე საქონლის საბაჟო წესების დარღვევით გადაზიდვას. ამასთან, საკასაციო სასამართლომ არ გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს მითითებები სამართალდარღვევის განზრახ ჩადენის ფაქტის დადგენის შეუძლებლობასთან მიმართებით და განმარტა, რომ საგადასახადო სამართალდარღვევის სამართლებრივი ბუნება დაკავშირებულია პირის როგორც ბრალეულ, ასევე, გაუფრთხილებელ ქმედებასთან. აღნიშნულ საქმეზე, საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დავის განხილვისას გამოყენებულ იქნა საქართველოს საბაჟო კოდექსის დანაწესები, რომელიც სადავო პერიოდისათვის მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის საფუძველზე, ძალადაკარგულად იყო ცნობილი. ამასთან, საკასაციო პალატამ არ გაიზიარა თარჯიმნის მოუწვევლობის საკითხთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლოს შეფასებები და განმარტა, რომ საქმეში მონაწილე წარმოების ენის არმცოდნე მხარის თარჯიმნით აღჭურვა არა ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულებას, არამედ თავად საგადასახადო პასუხისგებაში მიცემული პირის უფლებას წარმოადგენდა, რომლის რეალიზებაც, ასევე მის ნებაზე იყო დამოკიდებული, მით უფრო მაშინ, როდესაც საბაჟო დეპარტამენტის თანამშრომლებსა და საგადასახადო პასუხისგებაში მიცემულ პირს შორის კომუნიკაციას წარმოების ენის მცოდნე პირი უზრუნველყოფდა. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლით გათვალისწინებული საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის ბათილად ცნობის თაობაზე სარჩელზე60 საკასაციო საჩივარი ეფუძნებოდა სააპელაციო სასამართლოს მიერ კანონის არასწორ გამოყენებას და საქმის ფაქტობრივი გარემოებების არასწორ სამართლებრივ შეფასებას, რაც საკასაციო სასამართლომ გაიზიარა, მიიჩნია, რომ არ არსებობდა სააპელაციო სასამართლოს სამართლებრივი შეფასების გაზიარების შესაძლებლობა მოსარჩელის ქმედების შეფასებასთან დაკავშირებით და საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 31 დეკემბრის №994 ბრძანების შესაბამისად, განმარტა მითითებული მუხლით გათვალისწინებული სამართალდარღვევის აღმოფხვრის შესაძლებლობა, ოქმის შედგენის პროცედურა და წესი. საკასაციო პალატამ განმარტა, რომ გადასახადის გადამხდელთა უმთავრესი ვალდებულება გადასახადების დროულად და სრულად გადახდაა, საგადასახადო კოდექსით გათვალისწინებული სხვა უფლება-მოვალეობებიც ამ ვალდებულების სრულყოფილად შესრულებასთანაა დაკავშირებული. გადასახადის გადამხდელად აღრიცხვა კი დაკავშირებულია ამ მოვალეობის ჯეროვან შესრულებასთან, საგადასახადო ორგანოების შესაძლებლობასთან, გააკონტროლონ გადამხდელის მიერ გადასახადის გადახდა. ამავდროულად მნიშვნელოვანია აღინიშნოს საკასაციო სასამართლოს მიერ 2017 წელს არსებითად განხილული, ფაქტობრივი გარემოებებით თითქმის იდენტური ორი საგადასახადო დავა61, რომელზეც გაუქმდა სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დაუსაბუთებლად იქნა გამოყენებული 60 61 საქმე #ბს-946-942(კ-17) საქმე #ბს-329-327(2კ-17 #ბს-990-986(2კ-17) 40 საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილით განსაღვრული პროცესუალური შესაძლებლობა. სააპელაციო პალატას სრული უფლებამოსილება ჰქონდა თავად გადაეწყვიტა დავა და მოსარჩელის მოთხოვნის ფარგლებში შეემოწმებინა გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულსამართლებრივი აქტების მატერიალური კანონიერება, რამდენადაც გასაჩივრებული აქტების მიღებისას არ იყო დარღვეული აქტის გამოცემის ის პროცედურები, რაც უპირობოდ შექმნიდა საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების წინაპირობას; ხოლო თუ დავის გადაწყვეტისას სასამართლო საჭიროდ მიიჩნევდა გარკვეული ფაქტობრივი გარემოებების გამოკვლევას ან დადგენას, შესაძლებლობა ჰქონდა ესარგებლა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის დანაწესებით მინიჭებული საპროცესო კომპეტენციით და თავად მოეპოვებინა მტკიცებულებები. სააპელაციო სასამართლოს არ დაუსაბუთებია, რატომ იყო შეზღუდული თავად გამოეკვლია ისინი. ამასთან, საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ სააპელაციო სასამართლოს საქმის ხელახლა განხილვისას უნდა ემსჯელა სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს მიერ კანონით მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში გამოცემული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების მატერიალურ კანონიერებაზე, გამოცემის სამართლებრივ საფუძვლებსა და კანონმდებლობასთან მათ შესაბამისობაზე, რამდენადაც საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აღნიშნულ შემთხვევაში, იკვეთებოდა არა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე იმ ფაქტობრივი გარემოებების მოპოვების, დადგენის თუ გამოკვლევის საჭიროება, რისი შესაძლებლობაც, შესაძლოა, აქტის გამომცემ ადმინისტრაციულ ორგანოს ჰქონოდა, არამედ უნდა მომხარიყო სასამართლოს მიერ მათი სწორი სამართლებრივი შეფასება და გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულსამართლებრივი აქტების მატერიალური კანონიერების შემოწმება, რისი უფლებამოსილებაც უპირობოდ სასამართლოს კომპეტენციას განეკუთვნებოდა. საგადასახადო დავაზე, რომელშიც მოსარჩელე სადავოდ ხდიდა საგადასახადო ორგანოს მიერ არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენებით გადასახადების დარიცხვას,62 საკასაციო სასამართლომ გაიზიარა ორი ინსტანციის სამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების თაობაზე და განმარტა, რომ საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე-5 ნაწილი ეხება ყველა სახის გადასახადის განსაზღვრას. ხსენებული ნორმით საგადასახადო ორგანოს უფლება ეძლევა მხოლოდ ამ ნაწილითა და საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ სხვა შემთხვევებში გადამხდელს გადასახადი დაარიცხოს მის ხელთ არსებული მასალების/სანდო ინფორმაციის ანალიტიკური დამუშავების მეშვეობით. ეს მასალები ან ინფორმაცია შეიძლება არსებობდეს თვით გადამხდელთან, მაგრამ არასრული სახით, ან საგადასახადო ორგანოში და ეხებოდეს მსგავსი საქმიანობით დაკავებულ სხვა პირს. ამ მასალების გამოყენებისას საგადასახადო ორგანომ, შესაბამისი კორექტივები უნდა შეიტანოს გადამხდელთან დაკავშირებული ფაქტებისა და გარემოებების შესაბამისად. მიზანი კი ის არის, რომ სამართლიანად, გონივრული განსჯის საფუძველზე უნდა დადგინდეს საგადასახადო ვალდებულებები. ამდენად, სავარაუდო საგადასახადო ვალდებულების ფორმირებაში მონაწილეობა უნდა მიიღოს არა მარტო შესაძლო 62 საქმე #ბს-566-561(2კ-16) 41 შემოსავლებმა, არამედ - შესაძლო გამოქვითებმა, ხარჯებმაც. მე-5 ნაწილით გათვალისწინებულ უფლებას საგადასახადო ორგანო მოიპოვებს მხოლოდ მაშინ, როდესაც ამ ნაწილის ორი პუნქტის პირობა მაინც იქნება დაკმაყოფილებული. საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე-5 ნაწილის დისპოზიცია ცალსახად განსაზღვრავს არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენების შესაძლებლობას, თუკი სახეზე არის ერთზე მეტი, ე.ი. მინიმუმ ორი პირობა. იმ პირობებში კი, როდესაც საგადასახადო ორგანო არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენების ერთადერთ საფუძვლად უთითებს მხოლოდ საწარმოს მიერ ბუღალტრული აღრიცხვის პირობების დარღვევას, ამასთან, არ დგინდება რაში გამოიხატა კონკრეტულად ბუღალტრული აღრიცხვის წესის დარღვევა, მითითებული არ ქმნის არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენების სამართლებრივ საფუძველს. კასატორებმა ასევე ვერ დაასაბუთეს საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე-6 ნაწილის გამოყენების წინაპირობების არსებობა, რამდენადაც ურთიერთდამოკიდებულ პირებს შორის დადებული გარიგებით განხორციელებული მიწოდება, ჯერ ერთი, განხილულ უნდა იქნეს, როგორც წესი, საბაზრო ფასით მიწოდებად, და მეორე, ეს მიწოდება მიმწოდებელი მხარისათვის წარმოქმნის საბაზრო ფასით გამოანგარიშებულ შემოსავალს, ხოლო მიმღები მხარისათვის კი იმავე საბაზრო ფასით გამოანგარიშებულ ხარჯს. მოცემულ შემთხვევაში საზოგადოების მიერ თანამშრომლებზე რეალიზებულ თითოეული დასახელების საქონელზე გავრცელდა არაურთიერთდამოკიდებულ პირებზე რეალიზებული საქონლის დოკუმენტალურად დადასტურებული სარეალიზაციო ფასები, რის შედეგადაც გაიზარდა გადასახადის გადამხდელის მოგებისა და დღგ-ს გადასახადებით დასაბეგრი ბრუნვა, ასევე, საზოგადოების მიერ თანამშრომლებზე საბაზრო ფასზე დაბალ ფასად საქონლის რეალიზაცია განხილულ იქნა მათ მიერ ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავლად და დაიბეგრა საშემოსავლო და სოციალური გადასახადებით. აღნიშნული ფაქტით საგადასახადო ორგანომ ფაქტობრივად ერთი და იგივე თანხა საქონლის გამყიდველს და მყიდველს (თუ მივიჩნევთ, რომ ასეთ ოპერაციას ჰქონდა ადგილი) ორივეს ჩაუთვალა მიღებულ შემოსავალად და დაბეგრა შესაბამისი გადასახადებით, რაც არ გამომდინარეობს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე-6 ნაწილის დანაწესიდან. კონტრაჰენტ ურთიერთდამოკიდებულ პირებს შორის კერძოსამართლებრივი ხელშეკრულების დადება არ არის შეზღუდული საბაზრო ფასით. საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე-6 ნაწილი ეხება მხოლოდ გარიგების საგადასახადო შედეგებს და არა - მხარეთა ურთიერთშეთანხმებებს. საკასაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება და განმარტა, რომ სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების გამოცემისას მოპასუხე ადმინისტრაციულ ორგანოს არ დაუსაბუთებია საწარმოს მიმართ არაპირდაპირი მეთოდით საგადასახადო ვალდებულების განსაზღვრის წინაპირობების არსებობა. ის გარემოება, რომ გადასახადი გადამხდელი არ ახორციელებდა ბუღალტრულ აღრიცხვას კანონმდებლობით დადგენილი წესით, კერძოდ, არ გააჩნდა სააღრიცხვო ჩანაწერები, სადაც იქნებოდა დაფიქსირებული კონკრეტული ჩეკით რა საქონელი გაიყიდა და ვინ იყო მყიდველი, არ ქმნიდა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების კანონშესაბამისად მიჩნევის შესაძელებლობას, რამდენადაც საქართველოს კანონმდებლობა არ ავალდებულებდა გადასახადის გადამხდელს, საცალო ვაჭრობის პირობებში 42 აღრიცხვა ეწარმოებინა იმის შესახებ, თუ კონკრეტული ჩეკით ვის მიჰყიდა საქონელი და რა საქონელი გაყიდა. ასევე ერთ-ერთ საგადასახადო დავაზე,63 რომელშიც ადმინისტრაციულმა ორგანომ სამეურნეო ოპერაციას საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის საფუძველზე შეუცვალა ფორმა და შინაარსი და მიიჩნია, რომ სადავო სამეურნეო ოპერაცია წარმოადგენს დასაბეგრ ოპერაციას. საკასაციო პალატამ გაიზიარა ქვედა ინსტანციის სასამართლოების გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების თაობაზე, არ გაიზიარა კასატორის მითითება, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე-9 ნაწილი. აღნიშნული ნორმის თანახმად, საგადასახადო ვალდებულების განსაზღვრის მიზნით საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს მხედველობაში არ მიიღოს სამეურნეო ოპერაციები, რომლებსაც არა აქვს არსებითი ეკონომიკური გავლენა ან სამეურნეო ოპერაციის ფორმისა და შინაარსის გათვალისწინებით შეცვალოს მისი კვალიფიკაცია, თუ ოპერაციის ფორმა არ შეესაბამება მის შინაარსს, შესაბამისად, კანონმდებელი შესაძლებლად მიიჩნევს ოპერაციის კორექტირებას, თუ მისი გამოხატვის ფორმა და მხარეთა რეალური ნება არ ემთხვევა ერთმანეთს. საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აღნიშნული ნორმა არ იძლევა მართლზომიერი გარიგების კვალიფიკაციის შეცვლის შესაძლებლობას, არამედ ეხება ბათილ, ნების ნაკლის მქონე გარიგებებს, მათ შორის, თვალთმაქცურ და მოჩვენებით გარიგებებს. მოცემულ შემთხვევაში კასატორებმა ვერ დაასაბუთეს საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე-9 ნაწილის გამოყენების წინაპირობების არსებობა, რამდენადაც რაიმე ურთიერთობის ფარგლებში ოპერაციის ფორმიდან გამომდინარე შინაარსს ადგენს არა საგადასახადო ორგანო ან საგადასახადო კოდექსი, არამედ - ამ ურთიერთობის მარეგულირებელი კანონმდებლობა. როდესაც ოპერაციის საფუძველი კერძოსამართლებრივი ხელშეკრულებაა, მისი რეგულაცია ხორციელდება სამოქალაქო კოდექსითა და სხვა ნორმატიული აქტებით. ამ ნორმატიული აქტების გამოყენებით უნდა მოხდეს კონკრეტული სამართლებრივი კონსტრუქციის ფორმის ნორმატიულად დადგენილი შინაარსისა და მხარეთა ფაქტობრივი ნების შეპირისპირება. სწორედ ეს ნორმატიული აქტები უნდა იქნეს გამოყენებული საგადასახადო ორგანოს მიერ იმის დასადგენად, შეესაბამება თუ არა გარიგების ფორმა მხარეთა ნებას. თუ არის საკმარისად დიდი ალბათობა იმისა, რომ მხარე თვალთმაქცობს ან ცდება თავისი ნების გამოხატვაში, მხოლოდ მაშინ უნდა იქნეს გამოყენებული შინაარსის ფორმაზე აღმატებულობის პრინციპი. სამართალწარმოების ვერც ერთ ეტაპზე საქმის განხილვისას ადმინისტრაციული ორგანოს წარმომადგენლებმა ვერ შეძლეს იმ გარემოების დადასტურება, რომ სადავო სამეურნეო ოპერაციის მითითებული ფორმითა და შინაარსით განხორციელება მიზნად ისახავდა საგადასახადო კოდექსით დადგენილი საგადასახდო ვალდებულების თავის არიდებას. 2018 წელს განხილულ ერთ-ერთ საქმეში, რომელიც შეეხებოდა საგადასახადო ოპერაციისათვის კვალიფიკაციის შეცვლას, საკასაციო პალატამ განმარტა საგადასახადო კოდექსის 73.9 მუხლი, მისი გამოყენების ფაქტობრივი და სამართლებრივი წინაპირობები, მიუთითა სპეციალური ადმინისტრაციულსამართლებრივი რეგულირების პირობებში სამოქალაქო-სამართლებრივი 63 საქმე #ბს-702-695(2კ-16) 43 მოწესრიგების გამოყენების დაუშვებლობაზე, ყურადღება გაამახვილა ნორმის დროში მოქმედების წესზე, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სათანადო შეფასების საჭიროებაზე.64 დავა ეხებოდა სახელმწიფოს შეთავაზების საფუძველზე შპს-ს მიერ ქონების სახელმწიფოსათვის უსასყიდლოდ გადაცემისა და სახელმწიფო ორგანოების მიერ პირობადადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე შპს-თვის უძრავი ნივთის საკუთრებაში გადაცემის ოპერაციების გაცვლის ოპერაციად მიჩნევას და აქედან გამომდინარე, შპს-ს დაბეგვრას. ახალი გადაწყვეტილებით საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ 73.9 მუხლით („ბ“ ქვ.პ.) საგადასახადო ორგანოს მინიჭებული აქვს ოპერაციის კვალიფიკაციის შეცვლის უფლებამოსილება არა ყველა შემთხვევაში, არამედ სათანადო პირობების არსებობისას, არ დაიშვება კვალიფიკაციის შეცვლა კანონმდებლობით გაუთვალისწინებელ ოპერაციაზე. სააპელაციო პალატამ უგულებელყო ის გარემოება, რომ ოპერაციების განხორციელების დროს მოქმედი სახელმწიფო ქონების განკარგვასთან დაკავშირებული მოწესრიგება არ ითვალისწინებდა სახელმწიფო ქონების გაცვლის შესაძლებლობას, გადასახადებით დაბეგვრისათვის კი გამოიყენება საგადასახადო ვალდებულების წარმოშობის დღისათვის მოქმედი კანონმდებლობა. პალატამ ასევე აღნიშნა, რომ ოპერაციის კვალიფიკაციის შეცვლა შესაძლებელია იმ შემთხვევაში უკეთუ ოპერაცია თავისი არსით ეწინააღმდეგება კანონმდებლობას, 73.9 მუხლი ეხება ბათილ, ნების ნაკლის მქონე გარიგებებს და არა მართლზომიერ გარიგებებს, რომელთა შინაარსიც შეესაბამება მათივე ფორმას. ნაკლები გადასახადის გადახდის მიზანი ყოველთვის არ იწვევს გარიგების მოჩვენებითად მიჩნევას. გადაწყვეტილებაში განიმარტა ბარტერული ოპერაციის მახასიათებლები და აღინიშნა, რომ დაუშვებელია პასუხისმგებლობის დაწესება გადამხდელის ისეთი მოქმედებისათვის, რომლებიც იდება კანონით გათვალისწინებული შეღავათების ფარგლებში, გადასახადისაგან გათავისუფლების კანონიერი შესაძლებლობის რეალიზაციის მიზნით. საპროცესო-სამართლებრივი დარღვევის გამოვლენის მოტივით საკასაციო სასამართლომ ერთ-ერთ საგადასახადო დავაზე65 გააუქმა სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნა იმავე სასამართლოს, კერძოდ, საკასაციო პალატის მიერ განიმარტა, რომ სააპელაციო სასამართლო შებოჭილია სააპელაციო საჩივრის ანუ ამ საჩივარში ჩამოყალიბებული აპელანტის მოთხოვნის ფარგლებით, რაც ნიშნავს იმას, რომ გადაწყვეტილების ფაქტობრივი თუ იურიდიული დასაბუთებულობა სააპელაციო სასამართლომ უნდა შეამოწმოს სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნასთან მიმართებით. საუარესოდ შემობრუნება, ე.ი. გადაწყვეტილების გაუქმება ან შეცვლა იმ ნაწილში, რომელიც აპელანტს არ გაუსაჩივრებია, ან ისე, როგორც მას არ მოუთხოვია - დაუშვებელია. საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ვინაიდან აპელანტს კონკრეტულ ნაწილში არ გაუსაჩივრებია საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება, სააპელაციო სასამართლო გადაწყვეტილების მიღებისას გასცდა სააპელაციო საჩივრის ფარგლებს და თავისი გადაწყვეტილებით უარეს მდგომარეობაში ჩააყენა აპელანტი - სსიპ შემოსავლების სამსახური, ვიდრე ის სააპელაციო საჩივრის წარდგენამდე იმყოფებოდა. საკასაციო სასამართლომ აღნიშნულ საქმეზე განმარტა, რომ სასამართლოს არ აქვს უფლება 64 65 საქმე #ბს-854-846(კ-16) საქმე #ბს-1034-1028(კ-17) 44 მხარე თავისი გადაწყვეტილებით ჩააყენოს უარეს მდგომარეობაში, ვიდრე ის სარჩელის, სააპელაციო თუ საკასაციო საჩივრების წარდგენამდე იმყოფებოდა. ამასთან, საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მართალია, სააპელაციო სასამართლო სამოტივაციო ნაწილში აღნიშნავდა, რომ არ იზიარებდა საქალაქო სასამართლოს მხრიდან დავის ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლის შესაბამისად გადაწყვეტას, მაგრამ მან თავად არ იმსჯელა სსიპ შემოსავლების სამსახურის გასაჩივრებული ბრძანების კანონიერებაზე, რომელიც ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლის საფუძველზე, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად ცნო საქალაქო სასამართლომ. უფრო მეტიც, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნული ბრძანების შესახებ არც გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილში მიუთითა. საგადასახადო დავებზე მიღებულ ახალ გადაწყვეტილებათა შორის აღსანიშნავია ცრუმაგიერ პირებად ცნობასთან დაკავშირებული საქმეები, სადაც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებებში არსებული ძირითადი ხარვეზები პირთა ურთიერთდამოკიდებულების დადგენის, ასევე საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებათა ერთმანეთთან დაკავშირების, მათი ურთიერთბმის გამოაშკარავების, აგრეთვე პირთა ერთმანეთისაგან განსხვავების შეუძლებლობის ტერმინის აღქმის კუთხით ვლინდება. ასე მაგალითად, ერთ-ერთ საქმეზე66 საკასაციო სასამართლომ ახალი გადაწყვეტილების მიღებით უარყო სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა პირთა ურთიერთდამოკიდებულების გამორიცხვასთან მიმართებით და აღნიშნა, რომ საგადასახადო კოდექსი პირდაპირ განსაზღვრავს არაპირდაპირ საწარმოს მართვის კლასიფიკაციას, როგორც განსაკუთრებულ ურთიერთობას. ამასთან, ამავე კოდექსით გათვალისწინებულია წილის არაპირდაპირი ფლობა, რომლის მიხედვითაც, საგადასახადო კოდექსის მიზნებისთვის ფიზიკური პირი ითვლება წილის არაპირდაპირ მფლობელად, თუ ამ წილს ფლობს მისი ნათესავი. მითითებულ დავაში, საკასაციო პალატის მიერ მიჩნეულ იქნა, რომ ამა თუ იმ პირების ცრუმაგიერობის შესამოწმებლად მხედველობაში უნდა ყოფილიყო მიღებული არა ის გარემოება, თუ რამდენად შესაძლებელი იყო გვაროვნულად, სამართლებრივი ფორმით ან საიდენტიფიკაციო ნომრით სუბიექტების ერთმანეთისაგან განსხვავება, არამედ ამოსავალი და უმნიშვნელოვანესი უნდა ყოფილიყო ის ბიზნესაქტივობა, რომელიც განაპირობებდა შემოსავლის მიღებას. საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ცრუმაგიერი მფლობელობისათვის დამახასიათებელი ბუნდოვანება ვლინდებოდა სწორედ იმაში, თუ რა შეიძლება ეგულისხმა კანონმდებელს ერთმანეთისაგან პირთა განუსხვავებლობაში. მართალია, აღნიშნული კანონში არ იყო განმარტებული, თუმცა ეკონომიკური საქმიანობის განხორციელების გზით შემოსავლის მიღების საერთო მიზანი ერთ-ერთ მნიშვნელოვან კრიტერიუმად იქნა მიჩნეული განურჩევლობასთან მიმართებით. საბოლოოდ, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე, საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ფიზიკური პირის მიერ სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების ინვენტარიზაციის დაწყების შემდგომ უძრავ-მოძრავი ქონების გადაფორმება და სამეწარმეო საქმიანობის შეჩერება, ხოლო შემდგომ ამისა, სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების გადაწერა, მიზნად ისახავდა გადასახადის გადახდევინების ღონისძიებებისგან თავის არიდებას. ამასთან, 66 საქმე #ბს-1195-1189(კ-17) 45 სახეზე იყო საოჯახო ბიზნესი და მოგების მიღების საერთო მიზანი, ასევე, ერთი სამართლებრივი ფორმით საქმიანობის შეჩერება და იმავე სამართლებრივი სიკეთეების საშუალებით (ერთი და იგივე სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობები) ახალი სუბიექტის მიერ მისი გაგრძელება, რის საფუძველზეც, სააპელაციო სასამართლოს შეფასების საწინააღმდეგოდ, საკასაციო სასამართლოს მიერ მოპასუხე პირები ერთმანეთის ცრუმაგიერ პირებად იქნენ ცნობილი. ზემოხსენებულ საკითხთან მიმართებით, საკასაციო სასამართლომ კიდევ ერთ საქმეზე67 არ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დამდგარი შედეგი და სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა ცრუმაგიერ პირებად აღიარებასთან მიმართებით, რომლითაც გამოირიცხა პირების ურთიერთდამოკიდებულება, კერძოდ, აღიარებითი სარჩელის პირობებში საჭირო იყო დადგენილიყო, რომ კომპანია ფაქტობრივად წარმოადგენდა მაკონტროლებელი ბენეფიციარის „მეორე მეს“ და მისი დამოუკიდებლობის ხარისხი არ იძლეოდა მისი გამიჯვნის შესაძლებლობას, რაც ხსენებულ საქმეზე არ დადასტურებულა. აღნიშნულის საპირისპიროდ, საკასაციო სასამართლომ ახალი გადაწყვეტილებით განმარტა, რომ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები ნათლად ადასტურებდნენ იმას, რომ მოპასუხეთა ერთმანეთისაგან განსხვავება კონკრეტული ბიზნესაქტივობიდან გამომდინარე შეუძლებელი იყო. საკასაციო პალატის მითითებით, საქმის მასალებით დადასტურებული იყო, რომ სახეზე იყო ერთი სამართლებრივი ფორმით საქმიანობის შეჩერება და სხვა სამართლებრივი ფორმით ახალი სუბიექტის მიერ მისი გაგრძელება. ამასთან, მოცემული საწარმოები ახორციელებდნენ ერთი და იმავე საქმიანობას და ჰყავდათ საერთო მიმწოდებლები. ამდენად, აღნიშნული გარემოებები საკასაციო სასამართლოს მიერ მოპასუხეთა ცრუმაგიერ პირებად აღიარების საფუძვლად იქნა მიჩნეული. სხვა დავაზე68, რომელიც ასევე ცრუმაგიერ პირებად ცნობას შეეხებოდა, საკასაციო სასამართლომ არ გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა, რომლითაც მან გამორიცხა პირების ურთიერთდამოკიდებულება. საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საგადასახადო კოდექსი პირდაპირ განსაზღვრავდა არაპირდაპირ საწარმოს მართვის კლასიფიკაციას, როგორც განსაკუთრებულ ურთიერთობას. ამასთან, წილის არაპირდაპირი ფლობა გათვალისწინებული იყო საგადასახადო კოდექსის დებულებებით, რომლის მიხედვითაც ფიზიკური პირი ითვლება წილის არაპირდაპირ მფლობელად, თუ ამ წილს ფლობს მისი ნათესავი. დადგენილი იყო, რომ მოპასუხე პირები იყვნენ მამა-შვილი. ინვენტარიზაციის პერიოდში გადასახადის გადახდისაგან თავის არიდების მიზნით, ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე, უძრავი ქონება მამის მიერ შვილს გადაეცა, რაც საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მათ გაუმიჯნაობაზე მიუთითებდა. საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული განჩინების მიღებისას საკმარის საფუძვლად არ მიიჩნია ურთიერთდამოკიდებულება, კერძოდ, საგადასახადო შემოწმების დაწყებისთანავე ქონების განრიდება და სამეწარმეო საქმიანობის შეჩერება მაშინ, როცა საქმის მასალებით დადასტურებული იყო, რომ გადასახადის გადამხდელის მიმართ საგადასახადო დავალიანება წარმოიშვა 2014 67 68 საქმე #ბს-302-302(კ-18) საქმე #ბს-672-672(კ-18) 46 წლის 15 ოქტომბრის ბრძანების საფუძველზე ჩატარებული სასაქონლომატერიალური ფასეულობების ინვენტარიზაციის შედეგად და მას იმავე წლის 24 ნოემბერს დაერიცხა სანქცია. საკასაციო სასამართლო განმარტა, რომ სახეზე იყო საგადასახადო ვალდებულების მქონე გადასახადის გადამხდელის მხრიდან გადასახადის გადახდისაგან თავის არიდების მიზნით შვილისათვის უძრავი ქონების გადაცემა, რამდენადაც ინდივიდუალური მეწარმისათვის ინვენტარიზაციის დაწყებისთანავე ცნობილი გახდა მის მიერ საგადასახადო კოდექსით გათვალისწინებული გადასახადის გადამხდელის ვალდებულებების შესრულების კონტროლის ღონისძიებების დაწყების შესახებ და გადასახადის გადამხდელს გააჩნდა მოლოდინი შეუსრულებელი საგადასახადო ვალდებულების დაკისრების თაობაზე, რის შემდეგაც განახორციელა მის საკუთრებაში არსებული აქტივების განკარგვა. ამდენად, ქვედა ინსტანციის სასამართლოთაგან განსხვავებით, საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ შეუძლებელი იყო მოპასუხედ დასახელებულ პირთა ერთმანეთისაგან განსხვავება იმ აქტივობებში, რამაც განაპირობა შეუსრულებელი საგადასახადო დავალიანების დაგროვება. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღებით მნიშვნელოვანი განმარტებები იქნა გაკეთებული საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 246-ე მუხლის დანაწესებთან მიმართებით ცრუმაგიერ პირებად ცნობასთან დაკავშირებით არსებითად განხილულ კიდევ ერთ საქმეზე69, სადაც საკასაციო პალატამ ერთმანეთისგან გამიჯნა მონაწილე იურიდიული და ფიზიკური პირები და იმსჯელა იმ საკითხზე, თუ რამდენად წარმოადგენდნენ მოპასუხედ დასახელებული ფიზიკური პირები ასევე მოპასუხე იურიდიულ პირთა ცრუმაგიერ პირებს. საკასაციო სასამართლომ მიუთითა „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის დანაწესებზე და განმარტა, რომ ისეთ ვითარებაში, როდესაც კანონმდებლობით ნებადართულია შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების დაფუძნება და კაპიტალის განსაზღვრა ნებისმიერი ოდენობით (რასაც ადგილი ჰქონდა მოპასუხე ფიზიკურ პირთა მიერ შპს-ების დაფუძნებისას), მხოლოდ ამ საფუძვლით, ერთი მხრივ, ფიზიკურ პირებს, და მეორე მხრივ, მოპასუხე იურიდიულ პირებს შორის ერთმანეთისაგან გაუმიჯნაობის დადასტურება მოკლებული იყო სამართლებრივ საფუძველს. საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საქმის მასალებით, ფიზიკური პირები და შპს-ები წარმოადგენდნენ ერთმანეთისაგან დამოუკიდებელ ფიზიკურ და იურიდიულ პირებს, რადგან არ დგინდებოდა მათ შორის განსაკუთრებული ურთიერთობები სამეწარმეო საქმიანობის ამა თუ იმ მიზნით და ფორმით ერთობლივად განხორციელებისათვის. ამასთან, საკასაციო სასამართლომ ხაზგასმით განმარტა, რომ კომპანიის ვალდებულებებზე პასუხს აგებს არა საზოგადოების დამფუძნებელი, დირექტორი და ა. შ., არამედ თვითონ საზოგადოება მთელი თავისი ქონებით. შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებაზე დაფუძნებული კომპანიის არსი სწორედ იმაში მდგომარეობს, რომ კომპანია დამფუძნებლისაგან (პარტნიორისაგან) განცალკევებულ და დამოუკიდებელ სუბიექტს წარმოადგენს. საზოგადოების პარტნიორი კომპანიის ვალდებულებებზე კრედიტორების წინაშე არ არის პასუხისმგებელი. სწორედ აღნიშნული გარემოება განასხვავებს იურიდიულ პირებს ინდივიდუალური 69 საქმე #ბს-754-754(კ-18) 47 მეწარმისაგან, რომელიც თავისი სამეწარმეო საქმიანობიდან წარმოშობილი ვალდებულებებისათვის კრედიტორის წინაშე პასუხს აგებს პირადად, მთელი თავისი ქონებით. საკასაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე დაყრდნობით, მიიჩნია, რომ გამოირიცხებოდა იმის მტკიცების შესაძლებლობა, რომ მოპასუხე ფიზიკური პირები საერთო ინტერესების საფუძველზე მოქმედებდნენ გადასახადის გადახდევინების უზრუნველყოფის ღონისძიებისათვის თავის არიდების მიზნით, რომ პრაქტიკულად შეუძლებელი იყო მათი ერთმანეთისაგან განსხვავება და ისინი ერთმანეთის ცრუმაგიერ პირებს წარმოადგენდნენ. შესაბამისად, კასატორის მოთხოვნა მოპასუხე ფიზიკურ პირთა ერთმანეთის ცრუმაგიერ პირებად ცნობასთან მიმართებით უსაფუძვლო იყო. რაც შეეხებოდათ მოპასუხე იურიდიულ პირებს (შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებებს), საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები ნათლად ადასტურებდნენ იმ ფაქტს, რომ დასახელებული იურიდიული პირების ერთმანეთისგან განსხვავება მოცემული ბიზნესაქტივობიდან გამომდინარე, შეუძლებელი იყო. შესაბამისად, აბსოლუტურად დასაბუთებული იყო საკასაციო საჩივრის მოსაზრება შპს-ების ერთმანეთისაგან განსხვავების შეუძლებლობისა და მათი ერთ მეწარმე სუბიექტად განხილვის თაობაზე, მათ ერთობლივად მთელი თავისი ქონებით უნდა ეგოთ პასუხი იმ საგადასახადო ვალდებულებისათვის, რომლის გადაუხდელობასაც ჰქონდა ადგილი. ყოველივე ზემოთქმული კი, სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებისა და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სსიპ შემოსავლების სამსახურის სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების საფუძვლად იქნა მიჩნეული. საკასაციო სასამართლოს მიერ მნიშვნელოვანი განმარტებები იქნა გაკეთებული ცრუმაგიერ პირებად ცნობის მიმართ საგადასახადო ორგანოთა იურიდიული ინტერესის არსებობის აუცილებლობასთან დაკავშირებით, კერძოდ, არსებითად განხილულ ერთ-ერთ საქმეზე,70 მართალია, საკასაციო პალატამ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დამდგარი შედეგი, თუმცა არ დაეთანხმა სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას მოპასუხეთა ერთმანეთის ცრუმაგიერ პირებად აღიარების საფუძვლების გამორიცხვის თაობაზე. საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქმეში არსებული მასალები, კონკრეტული ბიზნესაქტივობიდან გამომდინარე, ნათლად ადასტურებდნენ მოპასუხეთა ერთმანეთისაგან განსხვავების შეუძლებლობას. თუმცა სადავო საკითხთან დაკავშირებით საკასაციო პალატამ დამატებით განმარტა, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში სახეზე იყო საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 25-ე მუხლით განსაზღვრული აღიარებითი სარჩელი, რომლის დაკმაყოფილების მიმართაც აუცილებელი იყო მოსარჩელის კანონიერი, უფრო კონკრეტულად კი, იურიდიული, კონკრეტული, ლეგიტიმური და პატივსადები ინტერესის არსებობა. ამგვარი ინტერესის არსებობა კი დამყარებული უნდა ყოფილიყო არა მოსარჩელის მოსაზრებებზე, არამედ ობიექტურ მონაცემებზე. საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ვინაიდან სახეზე იყო მოსარჩელესა და მოპასუხეებს შორის გაფორმებული საგადასახადო შეთანხმებები, კასატორმა საკასაციო საჩივარში ვერ დაასაბუთა, თუ რა იურიდიული ინტერესი გააჩნდა მას აღძრულ სარჩელთან მიმართებით, რა განსახვავებული შედეგი 70 საქმე #ბს-122-122(კ-17) 48 დადგებოდა სარჩელის დაკმაყოფილებისა და ცრუმაგიერ პირებად ცნობის შემთხვევაში, მაშინ როდესაც სსიპ შემოსავლების სამსახური ვერ ასაბუთებდა, თუ რა შეუსრულებელი საგადასახადო ვალდებულებები გააჩნდათ მოპასუხე პირებს, რომლის გადახდისაგან თავის არიდების მიზნით მათ მოახდინეს ურთიერთშორის ისეთი კავშირის შექმნა, რომ საგადასახადო ორგანო ვერ ახდენდა გადასახადის გადამხდელი პირის იდენტიფიცირებას კონკრეტულ დასაბეგრ ოპერაციებზე. საგადასახადო კანონმდებლობიდან გამომდინარე აღძრულ სარჩელზე საკასაციო პალატამ დაადგინა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასება არ შეესაბამებოდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 246-ე მუხლის შინაარსს. საკასაციო პალატამ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების ანალიზის საფუძველზე მიუთითა, რომ „სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების ინვენტარიზაციისა და საკონტროლო შესყიდვა/შეთავაზების ჩატარების შესახებ“ სსიპ შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის ბრძანების გადასახადის გადამხდელისათვის ჩაბარებისას, მისთვის ცნობილი გახდა სავარაუდო საგადასახადო პასუხისმგებლობის დაკისრების თაობაზე, რის შემდეგ მან ეტაპობრივად შესაძლო მოთხოვნებისგან თავის არიდების მიზნით მის სახელზე არსებული ფასიანი აქტივების იზოლაცია განახორციელა სხვა პირებზე, კერძოდ: გააფორმა „ჩუქების ხელშეკრულება“ მასთან ნათესაურ კავშირში მყოფ მოცემულ საქმეზე მოპასუხედ დასახელებულ ერთ-ერთ პირთან; ნათესაური კავშირის მქონე პირის გამოყენებით, შექმნილ კომპანიას გადასცა მის საკუთრებაში არსებული სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობები, რომლებზეც შესაძლოა, გავრცელებულიყო სსიპ შემოსავლების სამსახურის ბრძანებით გათვალისწინებული უზრუნველყოფის ღონისძიება. მოცემულ შემთხვევაში გადასახადის გადამხდელისათვის ცნობილი გახდა მის მიერ საგადასახადო კოდექსის 43-ე მუხლით გათვალისწინებული გადასახადის გადამხდელის ვალდებულებების შესრულების კონტროლის ღონისძიებების დაწყების შესახებ და გადასახადის გადამხდელს გააჩნდა მოლოდინი შეუსრულებელი საგადასახადო ვალდებულების დაკისრების თაობაზე, რის შემდეგაც ეტაპობრივად განახორციელა მის საკუთრებაში არსებული აქტივების განკარგვა, რაც საკასაციო პალატის მოსაზრებით საგადასახადო დავალიანების გადახდევინების უზრუნველყოფის ღონისძიებების მიქცევის თავიდან არიდებას ემსახურებოდა და მოპასუხეთა ცრუმაგიერობაზე მიუთითებდა.71 ანალოგიურ დავაზე საკასაციო პალატამ განმარტა, რომ საგადასახადო კოდექსის 246–ე მუხლის შინაარსიდან გამომდინარე, იმ გარემოების დადასტურების მიზნით, რომ გადასახადის გადამხდელი წარმოადგენს სხვა პირის ცრუმაგიერ პირს, სავალდებულოა დადასტურდეს, რომ გადასახადის გადამხდელის გამიჯვნა ამ სხვა პირისაგან რიგი ფაქტობრივი გარემოებების გამო პრაქტიკულად შეუძლებელია და კონკრეტული ერთი პირი ამ სხვა პირის მხრიდან გამოყენებულია გადასახადის გადახდევინების უზრუნველყოფის ღონისძიებისათვის თავის არიდების მიზნით. 71 საქმე #ბს-763-755(კ-16) 49 აღნიშნული სამართლებრივი ინსტრუმენტის მიზანია დაიცვას საგადასახადო ორგანოს, როგორც კრედიტორის უფლებები.72 საკასაციო პალატამ ასევე არ გაიზიარა სააპელაციო პალატის მოსაზრება სარჩელზე მოპასუხედ დასახელებული პირების ცრუმაგიერი მფლობელობის არარსებობის შესახებ და განმარტა, რომ გადამხდელის მიერ კუთვნილი საგადასახადო ვალდებულებების შესრულება, როგორც წესი არ უკავშირდება საგადასახადო ორგანოს მიერ საგადასახადო მოთხოვნის გამოცემას, რამდენადაც საგადასახადო კოდექსის 43-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ა" ქვეპუნქტით გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია შეასრულოს საგადასახადო ვალდებულებები საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესითა და პირობებით. ამავე კოდექსის 53-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, პირს საგადასახადო ვალდებულება ეკისრება საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ იმ გარემოებათა წარმოქმნის მომენტიდან, რომლებიც ითვალისწინებს გადასახადის გადახდას. ამდენად, გადასახადის გადამხდელის მიერ, მის საკუთრებაში არსებული აქტივების ნებისმიერი, თუნდაც კანონით დადგენილი წესით განკარგვა, მას შემდეგ, რაც შეიტყო საგადასახადო ორგანოს მიერ მისი საქმიანობის მოსალოდნელი შემოწმების შესახებ, უკვე წარმოშობს საგადასახადო კოდექსის 246-ე მუხლით გათვალისწინებული ცრუმაგერი მფლობელობის დადგენის საფუძველს.73 სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების შეფასებისას, საკასაციო სასამართლომ კიდევ ერთ საგადასახადო საქმეზე74 იმსჯელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლის გამოყენების საჭიროებასა და მართლზომიერებაზე, რომლის შედეგადაც ზემოხსენებული საპროცესო შესაძლებლობის დაუსაბუთებლად გამოყენების მოტივით გააუქმა სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნა იმავე სასამართლოს. კერძოდ, საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს სრული პროცესუალური უფლებამოსილება ჰქონდა თავად გადაეწყვიტა დავა, რამდენადაც გასაჩივრებული აქტების მიღებისას სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ არ იყო დარღვეული აქტის გამოცემის ის პროცედურები, რაც უპირობოდ შექმნიდა საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების წინაპირობას. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ ზოგადად მიუთითა გამოსაკვლევ საკითხებზე და არ დაუსაბუთებია, რატომ იყო შეზღუდული თავად გამოეკვლია ისინი, მით უფრო იმ შემთხვევაში, როდესაც შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს მიერ რამდენიმეჯერ იქნა განხილული მოსარჩელის საჩივარი. საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ სააპელაციო სასამართლოს საქმის ხელახლა განხილვისას უნდა შეესწავლა და გამოეკვლია, სრულად იყო თუ არა წარმოდგენილი მოსარჩელის მიერ სადავო დეკლარაციებთან მიმართებით ხარჯის დამადასტურებელი სათანადო მტკიცებულებები. ამასთან, მისთვის თავად დაევალებინა იმპორტირებულ საქონელთან ერთად შეძენის დამადასტურებელი 72 საქმე #ბს-351-351(კ-18) საქმე #ბს-408-408(კ-18) 74 საქმე #ბს-870-866(2კ-17) 73 50 ინვოისების ხარჯები. წარმოდგენა, რომლითაც დადგინდებოდა რეალურად გაწეული სამშენებლო დავები სამშენებლო ურთიერთობების სიხშირისა და მნიშვნელობის ზრდამ, თანამდევმა ეკონომიკურმა ფაქტორებმა, ამ პროცესში მესამე პირების ინტერესების დაცვის საჭიროებამ, მშენებლობის მხოლოდ სათანადო სანებართვო დოკუმენტაციის საფუძველზე განხორციელების აუცილებლობამ, სამშენებლო სამართალდარღვევაზე პასუხისმგებელი პირის დადგენის საჭიროებამ არაერთი სამშენებლო დავა წარმოშვა. სამშენებლო სამართლის ფუნქციური დატვირთვა და უსაფრთხოების მაღალი სტანდარტი განაპირობებს სამშენებლო ურთიერთობების ზედამხედველობასა და კონტროლს, რომლის განხორციელების შედეგად გამოცემული აქტების კანონიერება ხშირად ხდება სასამართლოს შეფასების საგანი. საკასაციო სასამართლომ ერთიანი სასამართლო პრაქტიკის განვითარებისა და სრულყოფის მიზნით არაერთ სამშენებლოსამართლებრივ საკითხზე იმსჯელა. განხილულ დავებს შორის გვხვდება როგორც მშენებლობის ნებართვის მოპოვებასთან მიმართებით ცალკეულ სამართლებრივ ასპექტებთან დაკავშირებული საქმეები, აგრეთვე, დავები, რომელზედაც სასამართლოს განხილვის მთავარ საგანს მშენებლობის ნებართვისა და უკანონოდ წარმოებული სამშენებლო სამუშაოების გამო პასუხისმგებლობის დაკისრების კანონიერება წარმოადგენდა. მაგალითად, ერთ-ერთ საქმეზე75 საკასაციო პალატამ ქალაქგეგმარებითი დასკვნა ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტად მიიჩნია, კერძოდ, ხსენებული დოკუმენტი გამიჯნა ზოგადი შინაარსის შემცველი, საინფორმაციო ხასიათის დოკუმენტისაგან და მისი ბუნება კონკრეტულ სამართლებრივ შედეგებს დაუკავშირა. საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ქალაქგეგმარებითი დასკვნა წარმოადგენს დოკუმენტს, რომელსაც ჰყავს კონკრეტული ადრესატი - განმცხადებელი და რომლითაც მას ეძლევა ან არ ეძლევა თანხმობა მის დაინტერესებაში არსებული მიწის ნაკვეთის კონკრეტული მიმართულებით სამშენებლოდ განვითარების პერსპექტივებთან დაკავშირებით. ამასთან, ქალაქგეგმარებითი დასკვნა შესაძლებლობას აძლევს ნაკვეთის განვითარებით დაინტერესებულ პირს, მოახდინოს იმ გაუთვალისწინებელი მნიშვნელოვანი ეკონომიკური ხარჯების არიდება, რომელიც მიწის ნაკვეთის კონკრეტული მიმართულებით სამშენებლოდ განვითარების დაშვებაზე წინასწარი თანხმობის გარეშე მშენებლობის ნებართვის მიღების მიზნით მთელი რიგი იურიდიული მნიშვნელობის მქონე სამომავლო მოქმედებების განხორციელებას შეიძლება მოჰყვეს. აღნიშნულ საქმეზე საკასაციო სასამართლოს მიერ გაიმიჯნა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქალაქ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის მხრიდან საპროექტო მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ განვითარების შესაძლებლობებთან დაკავშირებით განხორციელებული მმართველობითი ღონისძიების კანონიერებისა და მიზანშეწონილობის მიმართ სასამართლოსა და ზემდგომი ადმინისტრაციული 75 საქმე #ბს-602-602(2კ-18) 51 ორგანოს კონტროლის ფარგლები. კერძოდ, საკასაციო პალატამ აღნიშნა, რომ ზემდგომი ადმინისტრაციული ორგანო დისკრეციული უფლებამოსილების საფუძველზე მიღებულ და შემდგომში გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას ამოწმებს როგორც კანონიერების, ისევე მიზანშეწონილობის კუთხით, მაშინ, როდესაც სასამართლოს კონტროლი ამგვარი აქტების მიმართ შეზღუდულია და იგი მხოლოდ გადაწყვეტილების კანონიერების შემოწმებით შემოიფარგლება. საბოლოოდ, საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მიწის ნაკვეთის კონკრეტული მიმართულებით განვითარების მიმართ დადებითი ქალაქგეგმარებითი დასკვნის გაცემის კანონმდებლობით განსაზღვრული შესაძლებლობის არსებობის შემთხვევაშიც კი, შეუძლებელი იქნებოდა სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის მიერ დასაბუთებული, საჯარო და კერძო ინტერესების ურთიერთშეპირისპირების საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილების მიზანშეწონილობის შემოწმება, ვინაიდან აღნიშნული ადმინისტრაციული ორგანოს ექსკლუზიურ უფლებამოსილებას წარმოადგენს. მიუხედავად ამისა, ზემოთქმული არ გულისხმობს დისკრეციული უფლებამოსილების განხორციელებისას ადმინისტრაციული ორგანოს სრულ, შეუზღუდავ და სასამართლოს მხრიდან კონტროლს დაუქვემდებარებელი გადაწყვეტილების მიღების თავისუფლებას. ცხადია, ამგვარი გადაწყვეტილებები ექვემდებარება შეზღუდული სახით, მხოლოდ დასაბუთებულობის ჭრილში სასამართლო კონტროლს, რამდენადაც ამ მხრივ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-6 და მე-7 მუხლების შესაბამისად სასამართლო უფლებამოსილია, შეამოწმოს დისკრეციული უფლებამოსილების განხორციელების მიზნისა და ამ მიზნის მისაღწევად გამოყენებული საშუალების, ასევე, საჯარო და კერძო ინტერესთა პროპორციულობის და დისკრეციის კანონმდებლობით განსაზღვრული ფარგლების დაცულობის საკითხი. საკასაციო სასამართლომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმებით ახალი გადაწყვეტილება მიიღო კიდევ ერთ სამშენებლო დავაზე76, სადაც პროექტით გათვალისწინებული ღიობები მომიჯნავე მიწის ნაკვეთიდან დაშორებული იყო 3,00 მეტრზე ნაკლები მანძილით - 1.80 მეტრით, რის გამოც კანონის მიხედვით საჭირო იყო მეზობელი მიწის ნაკვეთის მესაკუთრის ნოტარიულად დამოწმებული თანხმობა. მოცემულ საქმეში სადავო იყო საკითხი იმის შესახებ, სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის სხდომის ოქმი, სადაც მითითებული იყო, რომ მოსარჩელე სხდომაზე გაეცნო წარდგენილ არქიტექტურულ პროექტს და ხელმოწერით დაადასტურა, რომ იმ ეტაპზე პროექტთან დაკავშირებით პრეტენზია არ გააჩნდა, უთანაბრდებოდა თუ არა ნოტარიულ თანხმობას, ეს საკმარისი იყო თუ არა სამშენებლო ნებართვის გასაცემად, თუ აუცილებელი იყო მაინცდამაინც საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული მეზობელი მიწის ნაკვეთის მესაკუთრის სანოტარო წესით დამოწმებული თანხმობა. საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, ნოტარიული თანხმობის წარდგენის აუცილებლობა, ნორმის სიტყვასიტყვითი განმარტებისა და თავად ნოტარიული დამოწმების ფორმიდან გამომდინარე, ვრცელდება ისეთ შემთხვევებზე, როდესაც საჭირო თანხმობის გაცემა ხორციელდება დისტანციურად, ანუ თანხმობა პოსტფაქტუმ წარედგინება შესაბამის ორგანოს, თანხმობის 76 საქმე #ბს-687-683(კ-17) 52 განმცხადებელი პირის დასწრების აუცილებლობის გარეშე. შესაბამისად, დაინტერესებული პირის პირადად გამოცხადებით ადმინისტრაციულ ორგანოში და ადმინისტრაციული წარმოებისას დაინტერესებული პირის უტყუარად, ლეგიტიმურად დაფიქსირებული თანხმობით კანონმდებლის მიზანი მიღწეულად უნდა ჩაითვალოს და საფუძველს მოკლებულია უფლებამოსილი ადმინისტრაციული ორგანოს წინაშე ნების უტყუარად დადასტურების პირობებში ნოტარიული ფორმით დადასტურებული თანხმობის წარდგენის აუცილებლობა. ამასთან, განიმარტა, რომ სხდომის ოქმზე დაინტერესებული პირის ხელმოწერის გათანაბრებისას კანონით მოთხოვნილ სანოტარო წესით დამოწმებულ თანხმობასთან, გადამწყვეტი იყო დაინტერესებული პირის ნამდვილი ნების არსებობა, რომელიც პირდაპირ და ერთმნიშვნელოვნად უნდა აცხადებდეს თანხმობას; ასევე უნდა დასტურდებოდეს ის გარემოება, რომ მხარე ინფორმირებული იყო მისი უფლებების შესახებ. საკასაციო სასამართლოს მითითებით, საჯარო მოსამსახურეთა ვალდებულებას წარმოადგენს დაინტერესებულ პირთა სრული ინფორმირება არა მხოლოდ უფლებრივი ასპექტით, არამედ მოსალოდნელი სამართლებრივი შედეგების თაობაზე. ზემდგომი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ადმინისტრაციული საჩივრის საფუძველზე აღმჭურველი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის გამო აღძრულ სარჩელზე77 ორი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დაკმაყოფილებული მოთხოვნა უარყო საკასაციო სასამართლომ, არ გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს განმარტება სადავო საკითხთან დაკავშირებით და მიუთითა, რომ საქმეში არ მოიპოვება სსსკ-ის 102-ე მუხლით გათვალისწინებული სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულება. საქმის მასალებით დასტურდებოდა, რომ კანონით დადგენილი წესით არ იყო წარდგენილი „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის N57 დადგენილების 69-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ლ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული თანამესაკუთრ(ეებ)ის თანხმობა. ამასთან, საქმის მასალებით დასტურდებოდა, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის გადაწყვეტილებით ბათილად იქნა ცნობილი ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის კრების ოქმი - პირველი სართულის რეკონსტრუქციისა და მანსარდის დაშენებაზე თანხმობის მიცემის შესახებ. აღნიშნული გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაშია შესული, რაც ასევე ადასტურებდა გასაჩივრებული განკარგულების კანონიერებას და გამორიცხავდა მშენებლობის ნებართვის გაცემის შესახებ ბრძანების ძალაში დატოვების შესაძლებლობას. საქმეში, რომელშიც სადავო იყო ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ აღმჭურველი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილდ ცნობა,78 პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ უარყოფილი სარჩელი სააპელაციო პალატამ დააკმაყოფილა, საკასაციო სასამართლომ საქმის ზეპირი მოსმენით განხილვის შედეგად მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, რადგან სადავო აქტის გამოცემის საფუძველი გახდა ის გარემოება, რომ სამშენებლო 77 78 საქმე #ბს-572-567(კ-16) საქმე #ბს-54-53(კ-17) 53 სამუშაოების განხორციელებას შესაძლოა დაეზიანებინა ასაშენებელი შენობის მიმდებარედ განთავსებული სანიაღვრე კოლექტორი (რომლის სამშენებლო ტერიტორიის მომიჯნავედ არსებობასაც მხარეები სადავოდ არ ხდიდნენ). პალატამ განმარტა, რომ სზაკ-ის 601 მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, მართალია, დაუშვებელია თუნდაც კანონსაწინააღმდეგო აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, თუ დაინტერესებულ მხარეს კანონიერი ნდობა აქვს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მიმართ, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი არსებითად არღვევს სახელმწიფო, საზოგადოებრივ ან სხვა პირის კანონიერ უფლებებს ან ინტერესებს. მითითებული ნორმა დაუშვებლად მიიჩნევს აღმჭურველი ადმინისტრაციულსამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობას ამ აქტის მიმართ დაინტერესებული მხარის კანონიერი ნდობის არსებობისას. კანონიერი ნდობის უფლება არსებობს იმ შემთხვევაში, როდესაც დაინტერესებულმა მხარემ აქტის საფუძველზე განახორციელა იურიდიული მნიშვნელობის მოქმედება. მისი ნდობა ამ ადმინისტრაციული აქტისადმი არის დაცვის ღირსი და აქტის ბათილად ცნობით მას მიადგება ზიანი. ამგვარი აქტის ბათილად ცნობას კანონმდებლობა დასაშვებად მიიჩნევს მხოლოდ სახელმწიფო, საზოგადოებრივი ან სხვა პირის კანონიერი უფლებების ან ინტერესების დარღვევის შემთხვევაში. საკასაციო პალატის მოსაზრებით სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის მიერ მის მიერვე მიღებული გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის საფუძველი, რომელსაც წარმოადგენდა სახელმწიფოსა და საზოგადოებრივი უფლებისა და ინტერესის მატარებელი საწნევის საკანალიზაციო სისტემის დაცვა და ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ბათილად ცნობილი აღმჭურველი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი არსებითად არღვევდა სახელმწიფო და საზოგადოებრივი ინტერესს. ერთ-ერთ სამშენებლო დავაზე79 საკასაციო სასამართლომ, მართალია, შედეგობრივად უცვლელად დატოვა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება, თუმცა მნიშვნელოვანი განმარტებები გააკეთა არაერთ საკითხზე, მათ შორის, როდესაც საკითხი აქტის გამოცემის ფორმალური კანონიერების დარღვევის მოტივით ხელახლა განსახილველად უბრუნდება ადმინისტრაციულ ორგანოს და იგი არ ასაჩივრებს აღნიშნულ გადაწყვეტილებას. საკასაციო სასამართლომ ასეთ შემთხვევაში ყურადღება მიაქცია საქმეში მესამე პირის საპროცესო სტატუსზე და ამ კუთხით მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის გადანაწილებაზე. საკასაციო სასამართლოს მითითებით, იმ პირობებში, როდესაც სახეზეა აქტის ფორმალური კანონიერების დარღვევა, დარღვეულია მისი გამოცემის პროცედურა, ბუნებრივია საპირისპირო აქტის გამოცემისას პროცედურების დაცვის მტკიცების ტვირთი თავად ამ აქტის გამომცემ ადმინისტრაციულ ორგანოს ეკისრება. ამავე საქმეზე შეფასება მიეცა დროში კანონის მოქმედების ძალას. საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, იმპერატიული მოთხოვნა იმის თაობაზე, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლის გამოყენების შემთხვევაში ადმინისტრაციულმა ორგანომ აუცილებლად ძველი ან ახალი ნორმატიული აქტით უნდა იხელმძღვანელოს, არ არსებობს. თუ ახალი კანონით განმცხადებელი უფლების რეალიზაციას ვეღარ 79 საქმე #ბს-930-922(2კ-16) 54 ახდენს, ადმინისტრაციულ ორგანოს შეუძლია გამოიყენოს განცხადების წარდგენის დროს მოქმედი კანონი, რომლითაც განმცხადებელი უფლებამოსილი იყო მოეთხოვა ქალაქთმშენებლობითი პარამეტრების გაზრდა, რის საფუძველზეც მოხდებოდა კორექტირებული არქიტექტურული პროექტის შეთანხმება და შესაბამისი მშენებლობის ნებართვის გაცემა, ხოლო ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილი იყო განაშენიანების კოეფიციენტისა და განაშენიანების ინტენსივობის კოეფიციენტის (კ2) გადამეტების მიზნით გაეცა სპეციალური (ზონალური) შეთანხმება. ასევე შეფასება მიეცა შენობა-ნაგებობების პარამეტრების გადამეტების წინაპირობებს. საკასაციო სასამართლომ საკითხის შეფასებისას ყურადღება მიაქცია აღმჭურველი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ადრესატებისა და მოსარჩელის ინტერესების ურთიერთშეპირისპირებაზე, რასაც გადამწყვეტი მნიშვნელობა უნდა ჰქონოდა დავის საბოლოო შედეგზე. მოცემულ შემთხვევაში სასამართლოს არ ჰქონდა შესაძლებლობა შეეფასებინა გადაწონიდა თუ არა კანონიერი ნდობის პრინციპი კანონიერების/კანონიერი მმართველობითი საქმიანობის პრინციპს. სასამართლო მხოლოდ მაშინ შეძლებდა ზემოაღნიშნულ პრინციპთა კონკურენციის საკითხის არსებითად გადაწყვეტას, როდესაც ადმინისტრაციული ორგანო სათანადოდ გამოიკვლევდა საქმის გარემოებებს და გამოკვეთდა დაინტერესებულ პირთა, ასევე სახელმწიფო და საზოგადოებრივ ინტერესებს გასაჩივრებული აქტების მიმართ. ამასთან, საკასაციო სასამართლომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 601.6 მუხლზე მითითებით, ადმინისტრაციულ ორგანოთა ყურადღება მიაქცია აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის შემთხვევაში ქონებრივი ზიანის ანაზღაურების საკითხზე. არსებითად განხილულ საქმეთაგან ერთ-ერთ სამშენებლო დავასთან მიმართებით მიღებულ გადაწყვეტილებაში80 მნიშვნელოვანი განმარტებები იქნა გაკეთებული აღსრულებული, თუმცა ადრესატისათვის კანონით დადგენილი წესით ჩაუბარებელი აქტების გასაჩივრების ხანდაზმულობის საკითხთან მიმართებით, რაზეც ქვედა ინსტანციის სასამართლოებს არ უმსჯელიათ. საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მართალია, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის თანახმად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ძალაში სწორედ მხარისათვის მისი გაცნობის შედეგად შედის, თუმცა აღსრულებული აქტების გასაჩივრების უფლების რეალიზებისათვის სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულსამართლებრივი აქტის მხოლოდ ჩაუბარებლობისა და მათი გამოცემისათვის ჩატარებულ ადმინისტრაციულ წარმოებაში დაინტერესებული პირის, შემდგომში კი საჩივრის ავტორისა თუ მოსარჩელის მოუწვევლობის საკითხი, ვერ განაპირობებს მოთხოვნის საფუძვლიანობას, რამდენადაც ასეთ ვითარებაში, გასაჩივრების უფლების ხანდაზმულობის შეფასებისას უნდა დადგინდეს, დაინტერესებული პირი რამდენად იყო ან უნდა ყოფილიყო ინფორმირებული სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის აღსრულებისა და ამგვარი აღსრულების შედეგების თაობაზე. ამასთან, საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ასეთი ინფორმირებულობის დადასტურების ხარისხი მატულობს იმ დროს, როდესაც სადავო აქტები მომიჯნავე მიწის ნაკვეთზე სამშენებლო სამუშაოების განხორციელების შესაძლებლობით აღჭურვას უკავშირდება. ასეთი ქმედებები 80 საქმე #ბს-708-708(კ-18) 55 შესაბამისი აქტების ყოველგვარი ჩაუბარებლობის, აგრეთვე, ადმინისტრაციულ წარმოებაში დაინტერესებული პირის მოუწვევლობის პირობებშიც კი, დაინტერესებული მხარის მხრიდან საკუთარი უფლებების დარღვევის ობიექტურად შეცნობას უნდა იწვევდეს, ვინაიდან ამ შემთხვევაში, მშენებლობის ნებართვის, როგორც ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის აღსრულება ხილულად, მხარისათვის თვალსაჩინოდ მიმდინარეობს. საკასაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა სამართლებრივ საფუძველზე, კერძოდ, გამონაკლის შემთხვევაში, ნაკვეთების საზღვრიდან 5,0 მეტრზე ნაკლებ მანძილზე, მეზობლის მხარეს შეიძლება მოწყობილი იქნეს ფანჯრის ღიობები, თუ ამაზე იქნება ნოტარიული წესით დამოწმებული მეზობლის თანხმობა. აღნიშნულ დანაწესზე დაყრდნობით, საკასაციო სასამართლომ, აგრეთვე, არ გაითვალისწინა სააპელაციო სასამართლოს შეფასება კორპუსის მაცხოვრებლების მხრიდან კანონიერი ნდობის გამორიცხვასთან მიმართებით და აღნიშნულის საპირისპიროდ განმარტა, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 601 მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული უკანონო ქმედება გულისხმობს დაინტერესებული მხარის არა კანონმდებლობით განსაზღვრული ყველა საჭირო დოკუმენტის წარუდგენლობას, არამედ მის მიერ იმ კონკრეტული კანონსაწინააღმდეგო ქმედების უშუალოდ განხორციელებას, რომელიც ადმინისტრაციულ ორგანოს ართმევს შესაძლებლობას, შეაფასოს კონკრეტული საკითხი მის მიერ აქტის გამოცემის მიზნით ჩატარებული ადმინისტრაციული წარმოების პროცესში. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ იმ შემთხვევაში, თუკი ადმინისტრაციულ ორგანოში ადმინისტრაციულსამართლებრივი აქტის გამოცემის მიზნით წარდგენილი დოკუმენტაცია სრულად არ აკმაყოფილებს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ მოთხოვნებს ან წარდგენილი რომელიმე დოკუმენტი არ არის საკმარისი კონკრეტული გარემოების დასადასტურებლად, აღნიშნული არ შეიძლება იქცეს დაინტერესებული მხარის კანონიერი ნდობის გამომრიცხველ გარემოებად. საკასაციო სასამართლოს მიერ, აგრეთვე, არ იქნა გაზიარებული სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა კერძო პირთა ინტერესის შელახვის გამო კანონიერი ნდობის გამორიცხვასთან მიმართებით, კერძოდ, საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მოსარჩელის უფლებასთან ერთობლიობაში, აუცილებელი იყო აღნიშნულ კორპუსში მცხოვრებ მოქალაქეთა კერძო სუბიექტური უფლებების მხედველობაში მიღება და როგორც მოსარჩელის, ასევე, მითითებულ პირთა ინტერესების პროპორციულობის განსაზღვრის შედეგად კანონიერი ნდობის გამომრიცხველი გარემოების არსებობა-არარსებობის დადგენა. საკასაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის სუბიექტურ ინტერესს წარმოადგენდა, სრულყოფილად უზრუნველეყო მისი საკუთრებით სარგებლობა, თუმცა აღნიშნულის საპირწონედ, არსებობდა კორპუსის მაცხოვრებლების კანონიერი ინტერესები შეენარჩუნებინათ მათ მიერ შესაბამისი შენობა-ნაგებობის მშენებლის მიმართ არსებული ნდობის საფუძველზე შეძენილი კონკრეტული საცხოვრებელი ფართის იერსახე და ესარგებლათ მისით. ამდენად, საკასაციო სასამართლომ მოსარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილების შედეგად პოტენციურად გამოწვევადი ზიანის მხედველობაში მიღებით, წინააღმდეგობრივი ინტერესების ურთიერთშეჯერების საფუძველზე, კორპუსის მესაკუთრეების უფლებათა და კანონიერ ინტერესთა დაცვის საჭიროება მოსარჩელის ინტერესთა დაცულობის აუცილებლობაზე აღმატებულად მიიჩნია. 56 უცვლელად დატოვებულ საქმეთაგან ხაზგასასმელია ერთ-ერთი სამშენებლო დავა, რომელზეც მნიშვნელოვანი განმარტებები იქნა გაკეთებული არქიტექტურული პროექტის კორექტირებისა და მასში ცვლილებების შეტანისას ადმინისტრაციულ წარმოებაში მოსაწვევ დაინტერესებულ პირებთან, აგრეთვე, მათი სავალდებულო თანხმობის არსებობის აუცილებლობასთან დაკავშირებით, კერძოდ, საკასაციო პალატამ დამატებით განმარტა, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის დანაწესების შესაბამისად, ადმინისტრაციულ წარმოებაში ადმინისტრაციული ორგანოს ინიციატივით ჩასაბმელ დაინტერესებულ მხარეთა მონაწილეობა შესაძლოა, იყოს სავალდებულო ან ფაკულტატური. სავალდებულო მონაწილეობის შემთხვევაში, დაინტერესებულ მხარეთა მონაწილეობა არის აუცილებელი იმდენად, რამდენადაც მათ მონაწილეობას წარმოებაში გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება. კერძოდ, სწორედ აღნიშნულ პირთა წარმოებაში ჩართულობაზე, მათ აუცილებელ მოწვევაზეა დამოკიდებული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების კანონიერება. ფაკულტატური მონაწილეობისას კი, ადმინისტრაციულ წარმოებაში ერთვებიან და მონაწილეობენ უბრალო მონაწილეები, რომელთა კანონიერ ინტერესსაც შეიძლება შეეხოს ეს გადაწყვეტილება და რომელთა ჩაურთველობა ადმინისტრაციულ წარმოებაში გავლენას ვერ მოახდენს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების კანონიერებაზე. ამასთან, საკასაციო სასამართლოს მიერ დამატებით იქნა შეფასებული ის გარემოება, რომ კასატორი იპოთეკის ხელშეკრულების შეწყვეტილად აღიარების შემდგომ, აღარ წარმოადგენდა მიწის ნაკვეთის იპოთეკარს, რაც გამორიცხავდა მის უშუალო სამართლებრივ კავშირს მიწის ნაკვეთისა და მასზე აღმართული შენობა-ნაგებობების მიმართ. მიწის ნაკვეთის მყიდველისათვის გადაცემის სანაცვლოდ სასამართლოს მიერ დაკისრებული ვალდებულების შესრულებულად ჩათვლის და იპოთეკის მოხსნის შესახებ ხელშეკრულების პირობების თანახმად, შენობა-ნაგებობის საბოლოო მესაკუთრე არა კასატორი, არამედ სხვა პირი უნდა გამხდარიყო. საბოლოოდ, საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ იპოთეკის ხელშეკრულების არარსებობის პირობებში, უშუალოდ მიწის ნაკვეთზე განსათავსებელი შენობა-ნაგებობის არქიტექტურული პროექტის კორექტირებისა და მასში ცვლილებების შეტანის მიმართ ვეღარ იარსებებდა მოსარჩელის იურიდიული ინტერესი, რაც ავტომატურად გამორიცხავდა პროექტში ცვლილებების შეტანაზე მისი სავალდებულო თანხმობის არსებობის აუცილებლობასაც. ერთ-ერთ დავაში82 პირი ასაჩივრებდა სახელმწიფოს მიწაზე უნებართვო მშენებლობისათვის ჯარიმისა და დემონტაჟის დაკისრებას. ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა საკითხი არსებითად ისე გადაწყვიტეს, რომ არ დაუდგენიათ ტერიტორიის სახელმწიფოსადმი კუთვნილება, საქმის მასალებით ირკვეოდა, რომ ადმინისტრაციული ორგანო უნებართვო ნაგებობის მოწყობის ადგილად უთითებდა კორპუსის წინ მდებარე ტერიტორიას, თუმცა არ იყო გამორიცხული ტერიტორიის ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობისადმი კუთვნილება. აღნიშნული პირდაპირ გავლენას ახდენდა მოსარჩელისათვის დაკისრებული ჯარიმის ოდენობაზე. ამავე დავაში 81 81 82 საქმე #ბს-222-222(კ-18) საქმე #ბს-210-209(2კ-16) 57 სააპელაციო პალატას არასწორად ჰქონდა განმარტებული სანქციის შეფარდების საფუძვლად მითითებული ნორმის დისპოზიციით გათვალისწინებული წინაპირობები, აღრეული იყო ქ. თბილისის და სხვა თვითმმართველი ერთულის ტერიტორიაზე განხორციელებული უნებართვო მშენებლობისათვის სანქციის შეფარდების წესი და ნორმის გამოყენების წინაპირობები, გასამიჯნი იყო ახალი მშენებლობისა და რეკონსტრუქციის ცნებები. სააპელაციო პალატას არ ჰქონდა შეფასებული აგრეთვე პირველი კლასის ნაგებობის უნებართვოდ მოწყობისას, მოგვიანებით უფლებამოსილი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მშენებლობის დასაშვებად მიჩნევის შემთხვევაში სანქციისაგან გათავისუფლების შესაძლებლობა. სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება არ შეიცავდა აგრეთვე ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე, ადმინისტრაციული ორგანოსათვის წარმოების ხელახლა ჩატარების დავალების დასაბუთებას. ერთ-ერთ საქმეზე83 უზენაესი სასამართლოს მიერ მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევის, გადაწყვეტილების დასაბუთების, დავის გადაწყვეტისას სათანადო ნორმატიული მოწესრიგების გამოყენების საჭიროებაზე მითითების და ამ საფუძვლით სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების მიუხედავად84, საკასაციო სასამართლოს მითითებების უგულებელყოფით სააპელაციო პალატამ მიიღო გაუქმებული გადაწყვეტილების იდენტური გადაწყვეტილება. აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით ისევ გასაჩივრდა უფლებამოსილი მხარის მიერ. საქმის განხილვისას საკასაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა სააპელაციო სასამართლოსათვის საქმის დაბრუნების დროს უზენაესი სასამართლოს მიერ ჩამოყალიბებული მითითებების გათვალისწინების სავალდებულოობაზე. პალატამ იმსჯელა აგრეთვე სასკ-ის 32.4 მუხლის გამოყენების წინაპირობებზე, საქმეში დაცულ მტკიცებულებათა ყოველმხრივ და სრულად გამოკვლევის საჭიროებაზე. პალატამ აღნიშნა, რომ უნებართვო მშენებლობის მწარმოებელი კონკრეტული პირის დაუდგენლობის შემთხვევაში მესაკუთრესა და მოსარგებლეზე პასუხისმგებლობის დაკისრება არ ადასტურებს პასუხისმგებლობის დაკისრებას სხვისი ბრალისათვის, ასეთ შემთხვევაში მესაკუთრე/მოსარგებლე პასუხს აგებს არა სხვისი, არამედ თავისი ბრალისათვის, რომელიც გამოვლენას პოულობს მის უმოქმედობაში: სათანადო სამშენებლო ნორმების დაცვის, ნაგებობის უსაფრთხოების მოთხოვნებთან შესაბამისობის, კანონშესაბამისი ექსპლუატაციის, დემონტაჟის მოთხოვნის ვალდებულების შეუსრულებლობაში. საკასაციო პალატას სხვა დავაშიც85 დასჭირდა სამშენებლო სამართლადარღვევაზე პასუხისმგებელ სუბიექტზე ყურადღების გამახვილება და აღნიშნა, რომ სამშენებლო მიწის მესაკუთრეს ან მოსარგებლეს პასუხისმგებლობა ეკისრება, უკეთუ დაუდგენელია მშენებლობის მწარმოებელი პირი და არა ყველა შემთხვევაში. საკასაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა აგრეთვე სამშენებლო სამართალდარღვევისათვის სანქციის შეფარდების დროზე და განმარტა, რომ ეს დრო მოიცავს აგრეთვე ზემდგომი ორგანოების ან სასამართლოს მიერ სანქციის 83 საქმე #ბს-553-550(2კ-17) საქმე #ბს-311-307(2კ-14) 85 საქმე #ბს-380-375(2კ-16) 84 58 გამოყენების კანონიერების შემოწმების პერიოდსაც. სანქციის დაკისრების შესახებ აქტის გასაჩივრების შემთხვევაში პირისათვის საბოლოო შედეგს იწვევს სასამართლო გადაწყვეტილება და არა სადავო აქტები, ამიტომ შეფასებას საჭიროებდა სანქციის შეფარდების შემდგომ წარმოშობილი პასუხისმგებლობის შემამსუბუქებელი გარემოებების გამოყენების ფაქტობრივი და სამართლებრივი წინაპირობების არსებობა, რაც სააპელაციო პალატას არ განუხორციელებია. პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის მიხედვით უნებართვო მშენებლობის გამო დაჯარიმებისა და უკანონოდ აგებული შენობა-ნაგებობის დემონტაჟის დავალების კანონიერებასთან დაკავშირებულ ერთ-ერთ საქმეზე86 საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საჭირო იყო საქმის იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება, სადაც მიუთითა, რომ უდავოდ დასტურდებოდა მოსარჩელის მიერ უნებართვო მშენებლობის განხორციელება, რასაც თავად მოსარჩელეც როგორც სასარჩელო განცხადებაში, ასევე სასამართლოში საქმის განხილვისას ადასტურებდა. საკასაციო სასამართლომ ასევე მიუთითა, რომ საქმის მასალებში არ მოიპოვებოდა იმ მიწის ნაკვეთის საკუთრების უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი - საკუთრების უფლების მოწმობა, რომელზედაც განხორციელდა უნებართვო მშენებლობა. საქმეზე ასევე არ იყო წარდგენილი სადავო კაპიტალური შენობა-ნაგებობების კანონიერების დამადასტურებელი დოკუმენტები, კერძოდ, მშენებლობის ნებართვა ან უნებართვო მშენებლობის ლეგალიზების აქტი. საკასაციო სასამართლომ მოქმედი კანონმდებლობის საფუძველზე ერთმანეთისაგან გამიჯნა არქიტექტურულ ქალაქთმშენებლობის პროცესებსა და უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების წარმოშობასთან დაკავშირებული უფლებამოსილებები და მიუთითა, რომ კანონმდებლობა განსაზღვრავდა ამ უფლებამოსილებათა განმახორციელებელ განსხვავებულ ორგანოებს. კერძოდ, საჯარო რეესტრი განიხილება, როგორც საკუთრების უფლების მარეგისტრირებელი ორგანო, ხოლო სამშენებლო სამუშაოებისთვის კანონიერის სტატუსის მინიჭების სამართლებრივი საფუძველი შეიძლება იყოს მხოლოდ არქიტექტურის სამსახურის მიერ გაცემული მშენებლობის ნებართვა ან ლეგალიზების აქტი. საკასაციო პალატამ მიუთითა, რომ დემონტაჟის ნაწილში საქმის გადაწყვეტისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებას წარმოადგენდა სწორედ სადავო შენობა-ნაგებობის სამართლებრივი მდგომარეობა. საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, იმ ვითარებაში, როდესაც ქვედა ინსტანციის სასამართლოებს არ ჰქონდათ დადგენილი სადავო შენობა-ნაგებობის სამართლებრივი მდგომარეობა, შეუძლებელი იყო მსჯელობა დემონტაჟის ნაწილში გასაჩივრებული აქტების კანონიერებაზე. საკასაციო სასამართლომ არ გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება მასზედ, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობდა პირის დაჯარიმების პირობა იმის გამო, რომ მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა მოსარჩელის საკუთრებას. აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ საკასაციო პალატამ განმარტა, რომ ის გარემოება, რომ მოსარჩელემ საკუთრებად დაირეგისტრირა მიწის ნაკვეთი, გულისხმობდა მისი საკუთრების უფლების გავრცელებას მიწაზე და არ ადასტურებდა მის მიერ განხორციელებული მშენებლობის კანონიერებას. სადავო მშენებლობის კანონიერად ცნობისათვის საჭირო იყო სათანადო ნებართვის მიღება, ან 86 საქმე #ბს-360-357(2კ-17) 59 უკვე განხორციელებული მშენებლობის მოქმედ სამშენებლო ნორმებთან შესაბამისობაში მოყვანა, რაც მოსარჩელეს არ განუხორციელებია. საკასაციო სასამართლომ ასევე მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს საქმის ხელახლა განხილვისას უნდა ემსჯელა სადავო სამართალურთიერთობების მიმართ უნებართვო მშენებლობის განხორციელების შემდგომ, ნაკვეთის კერძო საკუთრებაში მოქცევის გამო, პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსით გათვალისწინებული შეღავათიანი რეჟიმის გამოყენების შესაძლებლობაზე. საკასაციო სასამართლოს მიერ არსებითად განხილულ საქმეთაგან გამოსარჩევად მნიშვნელოვანია ადმინისტრაციული საჩივრის წარდგენის ვადის აღდგენის საფუძვლების შეფასების თაობაზე ერთ-ერთი დავა87, სადაც საკასაციო პალატამ არ გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაში განვითარებული მსჯელობები ვადის აღდგენის წინაპირობების არარსებობასთან მიმართებით და განმარტა, რომ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გასაჩივრებისათვის დადგენილი გაშვებული ვადის აღდგენის უფლებამოსილება განეკუთვნებოდა ზემდგომი ადმინისტრაციული ორგანოს დისკრეციულ უფლებამოსილებას. აღნიშნული უფლებამოსილების გამოყენებისას ადმინისტრაციულ ორგანოს კვლავ ეძლეოდა შესაძლებლობა სამართლებრივი კონტროლი განეხორციელებინა ქვემდგომი ადმინისტრაციული ორგანოს გადაწყვეტილებებზე. საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ არსებობდა სასკ-ის 32.4 მუხლის გამოყენების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები. კერძოდ, მოპასუხე ადმინისტრაციულ ორგანოს წარდგენილი საჩივრის ფარგლებში ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გასაჩივრებისათვის ვადის აღდგენის საფუძველად მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები დადგენილი და შეფასებული არ ჰქონდა, ხოლო ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის დასკვნა - საჩივრის განხილვაზე უარი, ეყრდნობოდა იმ გარემოებას, რომ ადმინისტრაციული საჩივარი წარდგენილ იქნა კანონით დადგენილი ვადის გაშვებით, რასაც მოსარჩელე სადავოდ არც ხდიდა. შესაბამისად, ასეთ შემთხვევაში, საჩივრის განმხილველ ორგანოს დავა საჩივრის ფარგლებში უნდა გადაეწყვიტა, კონკრეტულად, ემსჯელა და შეეფასებინა მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოება - მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობა რამდენად უნდა ყოფილიყო მიჩნეული ვადის გაშვების საპატიო მიზეზად. ამასთან, საკასაციო სასამართლომ ზემოაღნიშნული ფაქტის გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, მნიშვნელოვნად მიიჩნია ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან სამშენებლო სამართალდარღვევის არსებობასთან დაკავშირებით ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა. საგულისხმოა ისიც, რომ აღნიშნულ საქმეზე გადაწყვეტილების მიღებისას საკასაციო სასამართლომ, ერთი მხრივ, გამოიყენა ერთიანი ეროვნული სასამართლო პრაქტიკა, ხოლო მეორე მხრივ, იხელმძღვანელა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკით და მნიშვნელოვნად ხანგრძლივი პერიოდის შემდეგ, განმცხადებლის ქონებრივი ინტერესი კონვენციის პირველი დამატებითი ოქმის პირველი მუხლით გათვალისწინებულ „საკუთრებას“ დაუკავშირა, რომლის მიმართაც მოსარჩელეს სუბსტანციური ინტერესი გააჩნდა. გარდა ამისა, განმცხადებელს ჰქონდა „ლეგიტიმური მოლოდინი“ იმის შესახებ, რომ მას შეეძლო საკუთრებით 87 საქმე #ბს-861-853(კ-16) 60 სარგებლობა“. აღნიშნული განმარტებებისა და დადგენილი პრაქტიკის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლომ დასაშვებად მიიჩნია, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების კონტროლის/გადამოწმების შესაძლებლობა. უძრავი ქონების რეგისტრაციასთან დაკავშირებული დავები მნიშვნელოვანი სამართლებრივი ხარვეზები გამოვლინდა ასევე სსიპ საჯარო რეესტრის საქმიანობასთან დაკავშირებულ დავებში, რაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღების წინაპირობად იქცა. ამ მხრივ, ხაზგასასმელია ერთ-ერთი დავა88, რომელზედაც საკასაციო სასამართლომ არ გაიზიარა სადავო საკითხთან მიმართებით სააპელაციო პალატის მოტივაცია და სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებითა და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით შეცვალა საქმეზე დამდგარი შედეგი. საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სააპელაციო სასამართლომ რეგისტრაციის საფუძვლების მოქმედების, მისი ძალაში ყოფნის პირობებში გააბათილა უძრავი ქონების მესაკუთრეზე რეგისტრაცია. ამდენად, საკასაციო პალატამ დაუშვებლად მიიჩნია მოსარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილება და მოპასუხის სახელზე უძრავი ქონების რეგისტრაციის გაუქმება იმის გათვალისწინებით, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლები კანონიერ ძალაში იყო, რომელთა კანონიერებაც სასამართლოს განსჯის საგანი არ გამხდარა. ამასთან, საკასაციო სასამართლომ დამატებით მიუთითა, რომ უძრავ ქონებაზე მოპასუხის საკუთრების უფლების რეგისტრაცია განხორციელდა მიწისა და სხვა უძრავი ქონების შეძენის დამადასტურებელი ოქმის საფუძველზე, რომელიც ძალაში იყო და არ გაუქმებულა, სარეგისტრაციო სამსახურის მიერ პირველადი რეგისტრაცია განხორციელებული იყო იმ დროს, როდესაც მოქმედი კანონმდებლობა უშვებდა ძირითად ნივთსა და მის არსებით შემადგენელ ნაწილზე ერთმანეთისაგან დამოუკიდებლად უფლების არსებობის შესაძლებლობას. ამდენად, საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სახეზე არ იყო გასაჩივრებული ადმინისტრაციულსამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობის საფუძველი. საქმეში, რომელშიც დავის საგანი იყო საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ გამოცემული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი „რეგისტრაციის შესახებ სარეგისტრაციო სამსახურის გადაწყვეტილების კანონიერების შესწავლასთან დაკავშირებით ადმინისტრაციული წარმოების დაწყებისა და ზეპირი მოსმენის დანიშვნის თაობაზე“,89 საკასაციო პალატამ ძალაში დატოვა ქვედა ინსტანციის სასამართლოების გადაწყვეტილებით დამდგარი შედეგი და გაიზიარა სააპელაციო პალატის მიერ საკასაციო სასამართლოს დადგენილ პრაქტიკაზე მითითება,90 რომლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო დასაშვებად მიიჩნევს, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ თავისი ტერიტორიული სამსახურების გადაწყვეტილების (მათ შორის, საკუთრების უფლების 88 საქმე #ბს-729-721(კ-16) საქმე #ბს-5-4(კ-17) 90 საქმე #ბს-408-403(2კ-14); #ბს-1695-1651(კ-10) 89 61 რეგისტრაციის შესახებ გადაწყვეტილების) კონტროლის/გადამოწმების შესაძლებლობას. საკასაციო პალატა შესაძლებლად მიიჩნევს საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტომ საჩივრის არსებობის გარეშეც, საკუთარი ინიციატივით, მოახდინოს მის სისტემაში შემავალი სარეგისტრაციო სამსახურების მიერ მიღებული გადაწყვეტილებების, მათ შორის, საკუთარების უფლების რეგისტრაციის შესახებ გადაწყვეტილების გადასინჯვა. ამასთანავე, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ საკუთარი ინიციატივით აქტის კანონიერების გადამოწმებისას დაცული უნდა იყოს გონივრული ვადა, რათა არ მოხდეს აღმჭურველი ადმინისტრაციულსამართლებრივი აქტის წლების შემდეგ, ყოველგვარი გონივრული ვადის დაცვის გარეშე ბათილად ცნობა და დაინტერესებული მხარის უფლებების დაუსაბუთებელი შეზღუდვა. ამასთან, გონივრული ვადის განსაზღვრა არ შეიძლება ეფუძნებოდეს სუბიექტურ შეხედულებებს. გონივრული ვადის განსაზღვრა უნდა განხორციელდეს კონკრეტული სამართალურთიერთობისათვის კანონმდებლობით გათვალისწინებული ვადის გამოყენებით. მოცემულ შემთხვევაში ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით არ არის განსაზღვრული ამავე კოდექსის 76.1 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულების განხორციელების ხანდაზმულობის ვადა და არც „საჯარო რეესტრის შესახებ“ კანონი და ინსტრუქცია ითვალისწინებს დათქმას სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების საკუთარი ინიციატივით გადამოწმების ვადის თაობაზე. საკასაციო პალატამ ხანდაზმულობის ვადის შინაარსსა და მნიშვნელობაზე მითითებით, იმის გათვალისწინებით, რომ საჯარო სამართლის კანონმდებლობა არ ადგენს ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულების (გამოსცეს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი) შესრულების ვადას, მიიჩნია, რომ მოცემულ ურთიერთობაზე უნდა გავრცელდეს სამოქალაქო კოდექსის 128-ე მუხლი, რომლის პირველი ნაწილი ითვალისწინებს, რომ სხვა პირისაგან რაიმე მოქმედების შესრულების ან მოქმედებისაგან თავის შეკავების მოთხოვნის უფლებაზე ვრცელდება ხანდაზმულობა. იმავე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ხანდაზმულობის საერთო ვადა შეადგენს ათ წელს. ამდენად, ადმინისტრაციული ორგანოსათვის სზაკ-ის 76.1 მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის ვალდებულება საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული მონაცემების კანონიერების შემოწმების თაობაზე შესაძლებელია, განხორციელდეს კანონით დადგენილ ათწლიან ვადაში. საქმეზე, რომელშიც პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ სარჩელის დაკმაყოფილება უარყო სააპელაციო სასამართლომ, საკასაციო პალატამ არ გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს დასაბუთება კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულების ხანდაზმულობის თაობაზე და სსკ-ის 142-ე, 130-ე და 138-ე მუხლებზე მითითებით განმარტა, რომ მოსარჩელის მამკვიდრებლის მიერ კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების მარეგისტრირებელ ორგანოში წარდგენით სსკ-ის 138-ე მუხლის საფუძველზე შეწყდა ხანდაზმულობის ვადა, რეგისტრაციის პროცესის წარუმატებლად დასრულების მიუხედავად. ამდენად, 62 საკასაციო პალატამ მიიჩნია, რომ არ არსებობდა ხანდაზმულობის ვადის გასვლის საფუძვლით სარეგისტრაციო წარმოების შეჩერების საფუძველი.91 საქმეზე, რომელშიც სადავო იყო უძრავ ნივთზე რეგისტრირებულ უფლებაში ცვლილების რეგისტრაცია,92 პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება მოთხოვნის უარყოფის შესახებ გაუქმდა და სააპელაციო პალატამ დააკმაყოფილა სარჩელი, რაც არ იქნა გაზიარებული უზენაესი სასამართლოს მიერ. მარეგისტრირებელმა ორგანომ იმ საფუძვლით შეაჩერა სარეგისტრაციო წარმოება, რომ განმცხადებლის მიერ წარმოსადგენი იყო უძრავი ქონების მესაკუთრის სახელმწიფოს თანხმობა, ან ფართზე სათანადო უფლების დამდგენი დოკუმენტი. საკასაციო პალატამ არ გაიზიარა სააპელაციო პალატის მოსაზრება, რომ საქმეში წარმოდგენილი საკადასტრო აზომვითი ნახაზის მიხედვით, უძრავი ნივთი წარმოადგენდა ერთ სისტემაში გაერთიანებულ, ურთიერთდაკავშირებულ და იზოლირებულ ფართს, რამდენადაც აღნიშნული არ დასტურდებოდა ასკ-ის მე-17 მუხლითა და სსსკ-ის 102-ე მუხლით გათვალისწინებული მტკიცებულებებით, რომლებიც დაადასტურებდა, რომ მოთხოვნილი ფართი და პრივატიზაციის საფუძველზე გაცემული ფართი წარმოადგენდა ერთ სისტემაში გაერთიანებულ, ურთიერთდაკავშირებულ და იზოლირებულ ფართს. საკასაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა და განმარტა საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2010 წლის 15 იანვრის N4 ბრძანებით დამტკიცებული „საჯარო რეესტრის შესახებ“ ინსტრუქციის 14.9 მუხლი, რომელიც ადგენს შენობანაგებობის დაუზუსტებელ ფართობზე აზომვითი ნახაზის საფუძველზე რეგისტრაციის პირობებს. მოცემულ შემთხვევაში, მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობები, რომელშიც განთავსებული იყო სადავო ფართი რეგისტრირებული იყო სახელმწიფო საკუთრებად, რომელმაც ამ შენობა-ნაგებობაში არსებული ფართების ნაწილი განკარგა, ხოლო ის ფართი, რომელიც სახელმწიფოს არ განუკარგავს კვლავ მის საკუთრებად რჩება და არ წარმოადგენს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის საერთო საკუთრებას. საკასაციო პალატამ მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში გასაჩივრებული აქტები მიღებული იყოს კანონის მოთხოვნათა დაცვით და მხოლოდ იმ გარემოებაზე მითითება, რომ მოსარჩელის დანარჩენ მეზობლებს მტკიცებულებათა წარდგენის გარეშე დაუკმაყოფილდათ რეგისტრაციის თაობაზე მოთხოვნა, საჯარო რეესტრის მიერ, არ შეიძლება სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი გახდეს. საკასაციო პალატამ საკონსტიტუციო სასამართლოს მიერ დისკრიმინაციის განმარტებაზე მითითებით93 აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელეს არ მიუთითებია არც ერთი დასახელებული ნიშანი, რასაც შესაძლოა, გამოეწვია მისთვის უძრავ ნივთზე საკუთრების რეგისტრაციის მოთხოვნაზე უარის თქმა. ხელახლა განსახილველად დაბრუნებულ საქმეთაგან აღსანიშნავია აგრეთვე საკასაციო სასამართლოს მიერ არსებითად განხილული ერთ-ერთი ზემოხსენებული კატეგორიის დავა,94 რომელზეც საკასაციო პალატამ არ გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებები, შესაბამისად, საქმის გარემოებათა გამოუკვლევობის, 91 საქმე #ბს-135-133(კ-17) საქმე #ბს-805-797(კ-16) 93 საქმე #2/1/473 94 საქმე #ბს-870-862(კ-16) 92 63 გასაჩივრებული განჩინების დაუსაბუთებლობის საფუძვლით, გააუქმა აღნიშნული განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოს დაუბრუნა. საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სადავო საკითხის გადაწყვეტისას სააპელაციო სასამართლოს უპირველესად უნდა გამოეკვლია და დაედგინა საქმის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, რაც მას არ განუხორციელებია. ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა ისე უთხრეს უარი მოსარჩელეს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე, რომ საერთოდ არ შეუფასებიათ საქმეში არსებული უმნიშვნელოვანესი მტკიცებულებები, კერძოდ, არ დაუდგენიათ ის გარემოება, რომ სადავო მიწის ნაკვეთთან მიმართებით მხარეებს შორის წლების განმავლობაში მიმდინარეობდა დავა და სადავო საკითხთან დაკავშირებით არსებობდა კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილება. საკასაციო სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ სარეგისტრაციო სამსახურს არ შეუდარებია სარეგისტრაციოდ წარდგენილი დოკუმენტაცია სააღრიცხვო ბარათსა და ამონაწერებთან, რამაც გამოიწვია მომიჯნავე ნაკვეთებზე ურთიერთსაწინააღმდეგო რეგისტრაციების განხორციელება. ამასთან, სააპელაციო სასამართლოს არ დაუდგენია სადავო ნაკვეთის ახლად რეგისტრირებული მესაკუთრის კეთილსინდისიერ შემძენად მიჩნევის შესაძლებლობა. ასევე აღსანიშნავია საჯარო რეესტრის საქმიანობასთან დაკავშირებული ერთერთი საქმე,95 რომელზედაც მესამე პირის მიერ მოსარჩელის უფლებების თაღლითური მეთოდების გამოყენებით შელახვას ჰქონდა ადგილი. კერძოდ, მესამე პირმა ქირავნობის ხელშეკრულების ნასყიდობის ხელშეკრულებად თაღლითურად გადაკეთების გზით, საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით უძრავი ქონებების აღრიცხვა, მათი გაერთიანება და შემდგომში იპოთეკით დატვირთვა განახორციელა. აღნიშნულ საქმეზე, საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ უძრავი ქონების გარიგებაზე ხელმოწერის ნამდვილობის დადასტურება დასაშვებია საჯარო რეესტრის უფლებამოსილი თანამშრომლის ან ავტორიზებული პირის მიერ. სხვა შემთხვევაში, უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება მოითხოვს საჯარო აქტის ფორმით ხელშეკრულების მონაწილეთა ნების დადასტურებას. ავტორიზებული პირი, შესაძლოა, ასევე ადმინისტრაციული ხელშეკრულების საფუძველზე იყოს ნოტარიუსი. მითითებულ შემთხვევაში, მესამე პირსა და მოსარჩელეს შორის გაფორმებული ხელშეკრულება უძრავი ქონების ნასყიდობის თაობაზე წარმოადგენდა კერძო აქტს, იგი საჯარო რეესტრს სარეგისტრაციოდ წარუდგინა არა ავტორიზებულმა ნოტარიუსმა, არამედ დაინტერესებულმა პირმა - დავაში მესამე პირად ჩაბმულმა პირმა. ამდენად, საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო უძრავ ნივთებზე მესამე პირის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ სარეგისტრაციო სამსახურის გასაჩივრებული გადაწყვეტილებების მიღებისას მარეგისტრირებელი ორგანო ვალდებული იყო გამოევლინა ის ხარვეზი, რომ მსგავსი სახით დამოწმებული ხელშეკრულება წარდგენილი უნდა ყოფილიყო თავად ხელმოწერის ნამდვილობის დამადასტურებელი ნოტარიუსის მიერ ერთიანი ელექტრონული სისტემის მეშვეობით. ამგვარი ხარვეზის დადგენით უზრუნველყოფილი იქნებოდა სარეგისტრაციო წარმოების წესის დაცვა. შესაბამისად, აღნიშნულ ვალდებულებათა განუხორციელებლობა გასაჩივრებულ 95 საქმე #ბს-975-971(კ-17) 64 გადაწყვეტილებათა ბათილად ცნობის სამართლებრივ საფუძველს წარმოშობდა. საკასაციო სასამართლომ ასევე დაუსაბუთებლად მიიჩნია სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა უძრავი ქონების გაერთიანების თაობაზე საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებასთან მიმართებით და მიუთითა, რომ წინა რეგისტრაციის უკანონობა თავისთავად არ იწვევდა შემდგომი რეგისტრაციის ბათილობას, შესაბამისი სამართლებრივი საფუძვლის კანონიერების გადასინჯვის გარეშე, თუმცა აღნიშნული მიდგომა მოქმედებდა მესამე პირებთან მიმართებით, ვინაიდან რეგისტრირებული მესაკუთრე, თუნდაც ის არ ყოფილიყო უძრავი ნივთის ნამდვილი მესაკუთრე, საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის საფუძველზე, მესამე პირებისათვის მიიჩნეოდა ნამდვილ მესაკუთრედ. საკასაციო სასამართლომ მესამე პირის იპოთეკის უფლების რეგისტრაციის შესახებ გადაწყვეტილებასთან მიმართებით აღნიშნა, რომ იპოთეკის ხელშეკრულება, რომელიც საფუძვლად დაედო სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ხსენებულ გადაწყვეტილებას, გაფორმებული იყო სანოტარო მოქმედების დადასტურების გზით, რომელიც საჯარო რეესტრს ხელშეკრულების დამმოწმებელი ნოტარიუსის მიერ წარედგინა. სადავო ფართზე იპოთეკის უფლება დავის განხილვის მომენტში რეგისტრირებული იყო საჯარო რეესტრში. საკასაციო სასამართლოს მიერ განიმარტა იპოთეკის სამართლებრივი ბუნება და აღინიშნა, რომ ვინაიდან საქმეში მესამე პირად ჩაბმული პირი ხელშეკრულებების დადებისას საჯარო რეესტრში აღრიცხული იყო უძრავი ნივთის მესაკუთრედ და იპოთეკარებს არ ჰქონდათ საშუალება ევარაუდათ საკუთრების ხარვეზიანობა, ისინი მიიჩნეოდნენ კეთილსინდისიერებად და მათ მიმართ უნდა გავრცელებულიყო მართლზომიერი იპოთეკარებისათვის განსაზღვრული საკანონმდებლო გარანტიები. ნორმის განმარტების საჭიროება დადგა საჯარო რეესტრის საქმიანობასთან დაკავშირებულ ერთ-ერთ დავაზე,96 სადაც საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანს წარმოადგენდა სარეგისტრაციო სამსახურის ქმედებათა კანონიერების დადგენა თავდაპირველად სარეგისტრაციო წარმოების შეჩერების, ხოლო შემდგომ ყადაღის რეგისტრაციის კანონიერების შეფასებით, რასაც, საბოლოო ჯამში, შედეგად მოჰყვა პირისთვის სარეგისტრაციო წარმოებაზე უარის თქმა. მითითებულ შემთხვევაში სარეგისტრაციო წარმოების შეჩერების საფუძველს წარმოადგენდა „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის 21-ე მუხლის პირველი პუნქტის „თ1“ ქვეპუნქტი, რომლის შესაბამისადაც, წარმოება შეჩერდება თუ სარეგისტრაციოდ წარდგენილი დოკუმენტები მათი კანონიერების შესწავლის მიზნით გადაიგზავნა შესაბამის სამართალდამცავ ორგანოში. საკასაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მითითებულ ნორმასთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლოს მიერ გაკეთებული სამართლებრივი შეფასება და მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლო ფორმალურად მიუდგა სადავო საკითხს. საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის 21-ე მუხლის პირველი პუნქტის „თ1“ ქვეპუნქტით განსაზღვრული სარეგისტრაციო წარმოების შეჩერების საფუძველი გულისხმობს სწორედ იმ შემთხვევას, როდესაც სახელმწიფო ან კერძო პირთა ინტერესების ხელყოფის თავიდან აცილებისა და უძრავი ქონების დაცვის სტანდარტის გათვალისწინებით, სარეგისტაციო სამსახური საეჭვოდ მიიჩნევს სარეგისტრაციოდ 96 საქმე #ბს-443-443(კ-18) 65 წარდგენილ დოკუმენტებს და აჩერებს სარეგისტრაციო წარმოებას. სარეგისტრაციო სამსახურის აღნიშნული შესაძლებლობა განუყოფელია მისი დანიშნულებიდან და ეჭვის არსებობის შემთხვევაში სარეგისტრაციო სამსახური არათუ უფლებამოსილი, არამედ ვალდებულია შეაჩეროს სარეგისტრაციო წარმოება. თუმცა სარეგისტრაციო სამსახურის აღნიშნული შესაძლებლობა არ უნდა იქცეს სარეგისტრაციო სამსახურის თვითნებობის და დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილების მიღების წინაპირობად. მითითებული ნორმის საფუძველზე სარეგისტრაციო წარმოების შეჩერებისას სარეგისტრაციო სამსახურს ამის ობიექტური და რეალური საფუძველი უნდა გააჩნდეს, რათა არ მოხდეს განმცხადებლის ინტერესების დაუსაბუთებელი ხელყოფა სარეგისტრაციო სამსახურის უსაფუძვლო ვარაუდებზე დაყრდნობით. საკასაციო სასამართლოს მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში სარეგისტრაციო წარმოების შეჩერებისას არსებობდა არა თუ გონივრული ეჭვი მოთხოვნილი რეგისტრაციის კანონიერებასთან დაკავშირებით, არამედ - სარეგისტრაციო სამსახურს შესაბამისი კომპეტენტური ორგანოს მიერ ეცნობა, რომ მიმდინარებდა გამოძიება ყალბი დოკუმენტების გამოყენებით მიწის ნაკვეთის მისაკუთრების ფაქტზე, ანუ იმ დოკუმენტების კანონიერების შემოწმების თაობაზე, რომელთა საფუძველზეც მარეგისტრირებელ ორგანოში მოხდა მიწის ნაკვეთის რეგისტრაცია. შესაბამისად, მესამე პირის მოთხოვნა სადავო საკუთრების რეგისტრაციის თაობაზე, იმთავითვე ექცეოდა იმ სამართლებრივ სივრცეში, რაც დაკავშირებული იყო გამოძიებით დასადგენ გარემოებასთან და მის შედეგებთან. რაც შეეხება ყადაღის რეგისტრაციის და რეგისტრაციაზე უარის თქმის შესახებ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს გადაწყვეტილებების კანონიერებას, საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სარეგისტრაციო სამსახურმა „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-19 მუხლის მე-5 პუნქტის მოთხოვნათა დაცვით, მითითებული ნორმით განსაზღვრული რიგითობის შესაბამისად, მართებულად მიიღო გადაწყვეტილება საჯაროსამართლებრივი შეზღუდვის რეგისტრაციასთან დაკავშირებით, რის შემდგომაც აღნიშნული კანონის 23-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე ასევე მართებულად ითქვა უარი საკუთრების უფლების რეგისტრაციაზე, ვინაიდან სარეგისტრაციოდ წარდგენილ უფლების საგანზე რეგისტრირებული იყო ყადაღა. ამასთან, საკასაციო სასამართლომ მიუთითა საკონსტიტუციო სასამართლოს იმ განმარტებებზე, რომელიც მან უძრავ ნივთებზე კეთილსინდისიერი შემძენის გამომრიცხავ გარემოებებზე გააკეთა97. არსებითად განხილულ საქმეთაგან აღსანიშნავია ასევე საკასაციო სასამართლოს მიერ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლის გამოყენებით გადაწყვეტილი დავა,98 რომელიც სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილებების კანონიერების შეფასებას შეეხებოდა. აღნიშნულ საქმეზე საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ იყო დასაბუთებული არც პროცესუალური და არც მატერიალური თვალსაზრისით. ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცეს სადავო საკითხს და ისე 97 იხ. #3/4/550 გადაწყვეტილება საქმეზე საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“ 98 საქმე #ბს-1037-1031(კ-17) „საქართველოს მოქალაქე ნოდარ დვალი 66 მიიღეს გადაწყვეტილება განსახილველ საქმეზე, რომ არ იმსჯელეს მოსარჩელის არგუმენტებზე და ვერ დაასაბუთეს მისი მოთხოვნის უსაფუძვლობა. საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ყურადღების და შეფასების მიღმა დარჩა ის გარემოება, რომ საქმეში ფიგურირებდა შესაბამისი სამსახურის ბრძანების ორი, ერთმანეთისგან განსხვავებული შინაარსის მქონე ვარიანტი. საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, სარეგისტრაციო სამსახურის მიერ საკითხისადმი ფორმალურმა მიდგომამ წარმოშვა ახალი დავა მოსარჩელის საკუთრებაში არსებულ დუპლექსის ტიპის ბინის ნაწილზე, რაზეც აქამდე მხარეებს პრეტენზია არ ჰქონიათ. მხარეებს შორის სადავოდ გამხდარი იყო სხვენი, რასთან დაკავშირებითაც გამოიცა სადავო აქტები, თუმცა წარდგენილი მასალებით არ დასტურდებოდა სარეგისტრაციო სამსახურის მიერ სარეგისტრაციოდ წარდგენილი დოკუმენტების სრულყოფილად გამოკვლევა და შეფასება. ადმინისტრაციულ ორგანოს არ დაუდგენია რეალურად არსებობდა თუ არა სადავო აქტებში მითითებული ფართები, ვინაიდან საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა სადავო ფართების იდენტურობა საჯარო რეესტრის აქტებში მითითებულ ფართებთან. ამასთან, საკასაციო სასამართლოში გამართულ სხდომაზე ადმინისტრაციული ორგანოების წარმომადგენლებმა თავადვე დაადასტურეს, რომ სადავო ფართების ადგილზე დათვალიერებისას საერთოდ ვერ იქნა აღმოჩენილი ის ფართი, რაზეც დავა მიმდინარეობდა. ამდენად, ბუნებაში არსებული ფართის რეალური მდგომარეობა შეუსაბამო იყო გასაჩივრებულ აქტებში მითითებული ფართებისა. აქედან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლომ საჭიროდ მიიჩნია სადავო აქტების ბათილად ცნობა და საქმის გარემოებათა სრულყოფილი გამოკვლევის მიზნით საკითხის ადმინისტრაციული ორგანოსათვის დაბრუნება. სარეგისტრაციო სამსახურის საქმიანობასთან დაკავშირებული ერთ-ერთი საქმე, იმ მოტივით, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელი და წინააღმდეგობრივი იყო, საკასაციო სასამართლომ ხელახლა განსახილველად დაუბრუნა იმავე სასამართლოს.99 სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მიხედვით, გადაწყვეტილება მიღებული იყო მოსარჩელეთა სასარგებლოდ, რომლის თანახმად, განსახილველი სარჩელით წარდგენილი მოთხოვნა დაკმაყოფილებული იყო ნაწილობრივ; ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილისგან განსხვავებით, გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში გაკეთებული დასკვნები გამორიცხავდა მოსარჩელეთა საბოლოო მიზნის მიღწევის შესაძლებლობას, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ უკანონოდ მიიჩნია ადმინისტრაციული საჩივრის განხილვაზე უარის თქმის შესახებ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს გადაწყვეტილება და საჯარო რეესტრს ახალი აქტის გამოცემა დაავალა, თუმცა ამავდროულად, სააპელაციო სასამართლომ არსებითად იმსჯელა და შეფასება მისცა რეგისტრაციის შესახებ გადაწყვეტილებას, რაც თავის მხრივ, ადმინისტრაციული საჩივრის საგანს წარმოადგენდა, რის გამოც სააპელაციო სასამართლოს მიერ მოსარჩელეთა მოთხოვნის დაკმაყოფილების ნაწილში მიღებული გადაწყვეტილება ფორმალურ ხასიათს ატარებდა და ადმინისტრაციულ ორგანოს იმთავითვე განუსაზღვრავდა მისაღები გადაწყვეტილების შინაარსს, რაც საკასაციო სასამართლომ 99 საქმე #ბს-43-42(კ-17) 67 დაუშვებლად მიიჩნია. ამავე დავაზე საკასაციო სასამართლომ მიუთითა კონკრეტულ საქმეებზე100, სადაც საკასაციო სასამართლომ დასაშვებად მიიჩნია სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მხრიდან ტერიტორიული სამსახურების მიერ მიღებული გადაწყვეტილების (მათ შორის, საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ გადაწყვეტილების) კონტროლის/გადამოწმების შესაძლებლობა. მოცემულ საქმეზე საკასაციო სასამართლომ კიდევ ერთხელ აღნიშნა, რომ „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის 29.3 მუხლი არ გამორიცხავს სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს უფლებამოსილებას წარდგენილი ადმინისტრაციული საჩივრის ფარგლებში გადაამოწმოს ტერიტორიული სამსახურების მიერ მიღებული გადაწყვეტილების კანონიერება. 2018 წელს არსებითად განხილულ დავებს შორის იყო ისეთი შემთხვევებიც, როდესაც დავის შედეგობრივად სწორად გადაწყვეტის მიუხედავად, საკასაციო პალატამ იმსჯელა სადავო საკითხებზე, რადგან გასაჩივრებული გადაწყვეტილებები არ შეიცავდნენ სათანადო იურიდიულ დასაბუთებას. მაგალითად, ერთ-ერთი დავა101 წარმოიშვა ზედდების გამო საჯარო რეესტრის მიერ ფიზიკური პირისთვის დაზუსტებული რეგისტრაციის განხორციელებაზე უარის თქმის შესახებ გადაწყვეტილების გასაჩივრების და ორგანოს მიერ ადმინისტრაციული საჩივრის ნაწილობრივ განუხილველად დატოვების საკითხზე. კასაციის ფარგლების გათვალისწინებით სასამართლომ იმსჯელა მხოლოდ ადმინისტრაციულ საჩივართან მიმართებით საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების მართლზომიერებასთან დაკავშირებით. პალატამ იმსჯელა ადმინისტრაციული საჩივრის წარდგენის დანიშნულებასა და მნიშვნელობაზე, ადმინისტრაციული საჩივრის განხილვისას ორგანოს მიერ საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებების სრული და ყოველმხრივი გამოკვლევის, საჩივრის ავტორის პრეტენზიების შესწავლის, მათზე დასაბუთებული პასუხების გაცემის, სრულყოფილი წარმოების ჩატარების და მხოლოდ ამის შემდგომ გადაწყვეტილების მიღების საჭიროებაზე. სადავო აქტი არ პასუხობდა აღნიშნულ მოთხოვნებს, რამაც მართებულად გამოიწვია მისი ბათილად ცნობა. ყოველი დავის გადაწყვეტა საჭიროებს გარკვეული ფაქტების დადგენას, ვინაიდან სამართლით რეგულირებული ურთიერთობა შეიძლება აღმოცენდეს, განვითარდეს ან შეწყდეს მხოლოდ ფაქტების საფუძველზე, ე.ი. ისეთი ფაქტების საფუძველზე, რომლებსაც სამართლის ნორმა გარკვეულ იურიდიულ შედეგს უკავშირებს. ფაქტების სწორ და სრულყოფილ დადგენას განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება მიწის ნაკვეთების რეგისტრაციასთან დაკავშირებულ დავებში, სადაც, როგორც წესი, დასადგენია ნაკვეთის მდებარეობა, კონფიგურაცია, საზღვრები, მეზობელი ნაკვეთის მესაკუთრეები და სხვ. 2017 წელს განხილულ ერთ-ერთ დავაში102 მოსარჩელე ითხოვდა მეზობლების დაზუსტებული რეგისტრაციების ბათილად ცნობას მის დაუზუსტებელ რეგისტრაციასთან ზედდების საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არ შეიცავდა საექსპერტო დასკვნის გაზიარებაზე უარის თქმის 100 იხ. საქმე #ბს-1695-1651(კ-10) #ბს-408-403(2კ-14) საქმე #ბს-743-735(კ-16) 102 საქმე #ბს-231-227(კ-15) 101 68 დასაბუთებას, არ იქნა გათვალისწინებული სასარჩელო მოთხოვნის რეალური შინაარსი - ის, რომ სადავო იყო არა მიწის ნაკვეთების გამოყოფის კანონიერება, არამედ მათი მდებარეობა და პარამეტრები. სადავო აქტების გასაჩივრების ფარგლების, მოსარჩელის სამართლებრივი ინტერესის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელა აგრეთვე მოთხოვნის ტრანსფორმირების საჭიროებაზე. სააპელაციო პალატის მოსაზრება, რომ მეზობელი ნაკვეთები საერთოდ არ კვეთდნენ მოსარჩელის ნაკვეთს, არ იყო დასაბუთებული. ასევე არ იყო დასაბუთებული მიღება-ჩაბარების აქტებში ასახული ნაკვეთების პარამეტრების დაცვით მოსარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილების შეუძლებლობა. საკასაციო პალატამ აღნიშნულ საქმეშიც იმსჯელა დაზუსტებულ და დაუზუსტებელ რეგისტრაციებზე, მათ სამართლებრივ მნიშვნელობაზე, რეგისტრაციის დაზუსტების შესაძლებლობაზე, საკადასტრო რუკის შედგენის წესზე. საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სააპელაციო პალატამ სათანადოდ არ შეაფასა საქმეში დაცული მტკიცებულებები: აზომვითი ნახაზები, საკადასტრო რუკები, საექსპერტო დასკვნა, მოწმეთა ჩვენებები, არ იმსჯელა მეზობელი მიწის ნაკვეთის ჩანაცვლების გამომწვევ გარემოებებზე. უზენაესმა სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა აგრეთვე ერთ-ერთი მეზობელი ნაკვეთის შემძენის ინტერესებზე და აღნიშნა, რომ სადავო აქტების გაუქმება შედეგად არ განაპირობებს ნაკვეთის კეთილსინდისიერი შემძენის უფლების შელახვას, ვინაიდან დავის საგანს შეადგენს ნაკვეთის ადგილმდებარეობის შეცვლა და არა უფლებადამდგენი დოკუმენტების მართლზომიერება, შესაბამისად, არ დადასტურდა კეთილსინდისიერი შემძენის მიერ შეძენილი ფართის შემცირება. კეთილსინდისიერი შემძენის ინტერესსა და სარჩელის მიზნის გათვალისწინებით მოთხოვნათა დაზუსტების საჭიროებაზე იმსჯელა უზენაესმა სასამართლომ აგრეთვე 2018 წელს განხილულ საქმეებშიც. ერთ-ერთ საქმეში103 მოპასუხე მარეგისტრირებელი ორგანოს აქტების ბათილად ცნობის შესახებ სასარჩელო მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა მხოლოდ იმაზე მითითებით, რომ არ გასაჩივრებულა სადავო რეგისტრაციების საფუძვლები. გადაწყვეტილების მიღებისას სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ ადმინისტრაციული სამართალწარმოების ინკვიზიციური ხასიათის მიუხედავად, სარჩელის უფლება დისპოზიციურია, სასამართლო შებოჭილია მოსარჩელის მოთხოვნის ფარგლებით. თუმცა სასამართლო არ არის შებოჭილი სასარჩელო მოთხოვნის ფორმულირებით, პროცესის დაჩქარების მიზნით, მოსამართლეს შეუძლია დაეხმაროს მხარეს მოთხოვნის ტრანსფორმირებაში. დავის ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, გარკვევას საჭიროებდა სარჩელის აღძვრის რეალური ინტერესი, სადავო რეგისტრაციების საფუძვლად არსებული აქტებით მოსარჩელის კანონიერი ინტერესისათვის ზიანის მიყენება, რადგან სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს არ შეიძლება ქმნიდეს მოპასუხის უფლებადამდგენი დოკუმენტების გაუსაჩივრებლობა, უკეთუ ამ დოკუმენტებს მოსარჩელისათვის უშუალო ზიანი არ მიუყენებია. სააპელაციო პალატის მიერ უფლებადამდგენი დოკუმენტები და საქმეში დაცული სხვა მტკიცებულებები არ შეფასებულა. საკასაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა აგრეთვე ერთსა და იმავე ფართზე ჩანაწერთა კონკურენციის დროს, უპირატესობის მქონე ჩანაწერის დადგენის გზებზე, 103 საქმე #ბს-718-710(კ-15) 69 რეგისტრაციის განხორციელებამდე მარეგისტრირებელი ორგანოს მიერ საქმის გარემოებათა ყოველმხრივ და სრულყოფილად გამოკვლევის საჭიროებაზე, აგრეთვე, კეთილსინიდისიერი შემძენის ინტერესების დაცულობის საკითხზე, როდესაც დავა ეხება არა უფლების არსებობა/არარსებობას, არამედ მიწის (საძოვრის) სივრცობრივ განლაგებას. საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ერთგვაროვან პრაქტიკასთან წინააღმდეგობის მოტივით საკასაციო პალატის მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღებით გაუქმებულ იქნა სააპელაციო სასამართლოს განჩინება, რომლითაც შეილახა მოსარჩელის საკუთრების უფლება104. კერძოდ, აღნიშნულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლო, გარკვეულწილად, ფორმალურად მიუდგა სადავო საკითხს და სააპელაციო საჩივრისა და, შესაბამისად, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა უფლებადამდგენი დოკუმენტის წარუდგენლობას დააფუძნა. აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ, საკასაციო პალატამ დადგენილ პრაქტიკაზე დაყრდნობით მიუთითა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, სადავოდ არ გამხდარა მოსარჩელის სახელზე დაუზუსტებელი ფართობით მიწის ნაკვეთის რეგისტრაციისა და აღნიშნული რეგისტრაციის მიზნით წარდგენილი უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის კანონიერება. ამდენად, საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საკუთრების უფლების დამდგენი დოკუმენტის მოკვლევით, მისი თანმდევი სამართლებრივი შედეგების განსაზღვრითა და შეფასებით სააპელაციო სასამართლო, ფაქტობრივად, გასცდა დავის ფარგლებს. ამასთან, უფლების დამდგენი დოკუმენტის მიწის მიღება-ჩაბარების აქტის მხარის მიერ სასამართლოსათვის წარუდგენლობა ან/და ხსენებული დოკუმენტის მარეგისტრირებელი ორგანოს სარეგისტრაციო მასალებში დაუცველობა არ წარმოადგენდა ზემოხსენებული მიწის ნაკვეთის მოსარჩელისათვის გამოყოფის ფაქტის უარყოფის საფუძველს. მეტიც, იმ პირობებში, როდესაც სადავოდ არ იყო გამხდარი მიწის ნაკვეთის მოსარჩელის ოჯახის სახელზე რეგისტრაციის ფაქტი, განსახილველ დავასთან მიმართებით, სამართლებრივად ირელევანტური იყო მითითებული სამართლებრივი დოკუმენტის იმ მდგომარეობით მატერიალურად არსებობის საკითხის განსაზღვრა. საკუთრების უფლების შელახვა დადგინდა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს წინააღმდეგ მიმართულ კიდევ ერთ საქმეზე,105 სადაც საკასაციო სასამართლომ არ გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა და შელახული უფლების აღდგენის მიზნით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებითა და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით საჭიროდ მიიჩნია საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლის გამოყენება. საკასაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ საკითხზე, რომ კასატორის იურიდიულ ინტერესს წარმოადგენდა არა საკუთრების უფლებადამდგენი დოკუმენტის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, არამედ საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის რეგისტრაციის ბათილად ცნობა, კერძოდ, ნაკვეთის არასწორი მდებარეობის მითითების გამო რეგისტრაციის გაუქმება, რამაც გამოიწვია სადავო მიწის ნაკვეთის ზედდება მოპასუხის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთთან. ამდენად, სადავო იყო არა მიწის ნაკვეთის გამოყოფა, არამედ მისი 104 105 საქმე #ბს-803(კ-18) საქმე #ბს-270-270(კ-18) 70 პარამეტრები და ადგილმდებარეობა. საკასაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მარეგისტრირებელი ორგანო უფლებამოსილი იყო კონკრეტულ შემთხვევაში დამატებით მოეთხოვა სარეგისტრაციო წარმოებასთან დაკავშირებული ნებისმიერი დოკუმენტი ან ინფორმაციის წარმოდგენა, რომელიც აუცილებელი იყო განაცხადით მოთხოვნილ საკითხზე გადაწყვეტილების მისაღებად, შესაბამისად, დაუსაბუთებელი იყო სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა იმის შესახებ, რომ ვერ ხერხდებოდა ნაკვეთის იდენტიფიცირება და არ დასტურდებოდა დაუზუსტებელი მონაცემებით მოსარჩელის სახელზე რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის მოპასუხის სახელზე რეგისტრაცია. სარეგისტრაციო სამსახურის მიერ ზემოაღნიშნული ფუნქციების განუხორციელებლობის გამო მოსარჩელეს ფაქტობრივად წაერთვა საკუთრების უფლება სადავო ნაკვეთზე, მით უფრო, რომ სარეგისტრაციო სამსახური ვერ უთითებდა მის სახელზე საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული ნაკვეთის რაიმე სხვა ადგილმდებარეობას. საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, კანონმდებლობა არ გამორიცხავდა დაუზუსტებელი რეგისტრაციის არსებობას, შესაბამისად, რეგისტრაციის არსებობის გადამოწმება მხოლოდ ელექტრონული ნახაზის მეშვეობით არ ადასტურებდა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ საქმის გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების საფუძველზე გადაწყვეტილების მიღებას, აღნიშნული ყოველგვარ აზრს უკარგავდა დაუზუსტებელ რეგისტრაციას. ამასთან, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 95-ე მუხლის შესაბამისად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებული იყო დაინტერესებული მხარისათვის მოსარჩელისათვის ეცნობებინა წარმოების დაწყების შესახებ, მიეცა მისთვის აზრის გამოთქმის შესაძლებლობა. საკასაციო პალატამ ასევე განმარტა, რომ დაუშვებელი იყო სარეგისტრაციო მონაცემისა და ნამდვილი მდგომარეობის შეუსაბამობა, საგანთა ნამდვილი მდგომარეობა და რეგისტრირებული მონაცემები უნდა ყოფილიყო თანხვედრაში. უნდა გარკვეულიყო, თუ რომელს გააჩნდა უკეთესი სამართლებრივი საფუძველი. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელის სახელზე გაცემული მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტი და სარეგისტრაციო ჩანაწერი ქმნიდნენ ნაკვეთის მოსარჩელის სახელზე აღრიცხვის საფუძველს, თუმცა არც ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა და არც მარეგისტრირებელმა ორგანომ არ გამოიკვლიეს კონკრეტულად რომელ მიწის ნაკვეთზე იყო დავა მაშინ, როცა საქმის მასალებით დასტურდებოდა, რომ მოპასუხეს ორი მიწის ნაკვეთი ჰქონდა შეძენილი სხვადასხვა მესაკუთრისაგან, ხოლო მოსარჩელე დავობდა მხოლოდ ერთ მიწის ნაკვეთზე. საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საკითხის არსებითად გადაწყვეტისათვის ფუნდამენტური მნიშვნელობა უნდა მინიჭებოდა თავად ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ კონკრეტული ფაქტობრივი გარემოებების დადგენას და სწორედ მათი მხედველობაში მიღებით უნდა გამოცემულიყო შესაბამისი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები. განხილულ სხვა საქმეში106 მოსარჩელის მიერ მარეგისტრირებელ ორგანოში წარდგენილ დაზუსტებულ ნახაზზე ასახული მიწის ნაკვეთის ნაწილი ზედდებაში იყო კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის ტერიტორიასთან, რომელიც აღრიცხული იყო ფიზიკური პირების თანასაკუთრებაში. მოსარჩელე ითხოვდა მესამე პირთა რეგისტრაციის ბათილად ცნობას და უძრავი ძეგლის საზღვრების 106 საქმე #ბს-617-610(კ-15) 71 კორექტირებას. მოსარჩელე თავისი საკუთრების დამდგენ დოკუმენტად უთითებდა მიღება-ჩაბარების აქტს, რომელიც არამართლზომიერების შესახებ მოსარჩელის არაერთგზის მითითების მიუხედავად, სააპელაციო სასამართლომ სათანადო შეფასების, მოსარჩელის არგუმენტაციაზე მსჯელობის გარეშე, ჩათვალა კანონიერად, საწინააღმდეგოს დამადასტურებელი სასამართლო გადაწყვეტილების არარსებობის გამო. საკასაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა მტკიცებულებათა სრული, ყოველმხრივი და ობიექტური შეფასების საჭიროების, მტკიცებულებისათვის წინასწარ დადგენილი ძალის მინიჭების დაუშვებლობის, აქტის კანონიერებასთან დაკავშირებით მიმდინარე სასამართლო წარმოების თაობაზე სააპელაციო პალატის ცოდნის, სასამართლოს მიერ მასთან წარდგენილი დოკუმენტაციის ფორმალური და შინაარსობრივი მხარის შემოწმების შესაძლებლობის საკითხზე. დადგინდა, რომ სააპელაციო სასამართლომ სათანადოდ არ შეისწავლა მასთან წარდგენილი მტკიცებულებები, შესაბამის პერიოდში მიღება-ჩაბარების აქტის გაცემის ნორმატიულად განსაზღვრული საფუძვლები. საკასაციო პალატამ გადაწყვეტილების მიღებისას გაითვალისწინა, რომ მოგვიანებით, კანონიერ ძალაში მყოფი გადაწყვეტილებით დადასტურდა მოსარჩელის უფლებადამდგენი დოკუმენტის მიღება-ჩაბარების აქტის უკანონობა. გადაწყვეტილებაში საკასაციო პალატამ, ისევე როგორც სხვა არაერთ დავაში, ყურადღება გაამახვილა აგრეთვე დაუზუსტებელი რეგისტრაციის სამართლებრივ შინაარსსა და სათანადო დოკუმენტაციის წარდგენისას მისი დაზუსტების შესაძლებლობაზე. კანონიერ ძალაში მყოფი გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების და საქმეში დაცული მტკიცებულებების: უძრავი ძეგლის პასპორტის, ტოპოგრაფიული გეგმისა და საექსპერტო დასკვნის ერთობლივი შეფასების საფუძველზე, საკასაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მიერ წარდგენილ ნახაზზე ასახული ტერიტორია იჭრებოდა უძრავი ძეგლისათვის მიკუთვნებული ტერიტორიის საზღვრებში, საქმეში დაცული მტკიცებულებები საკმარისი იყო დავის არსებითად გადაწყვეტისათვის. საჯარო რეესტრის მიმართ გადაწყვეტილებების ბათილად ცნობისა და მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ აღძრული სარჩელი107 პირველი ინსტანციის სასამართლომ არ დააკმაყოფილა, ხოლო სააპელაციო სასამართლომ დააკმაყოფილა მოთხოვნა და მოპასუხეს დაავალა ახალი აქტის გამოცემა მოსარჩელის მიერ წარდგენილ განცხადებასთან დაკავშირებით. საკასაციო პალატამ ახალი გადაწყვეტილების გამოტანის შედეგად უარი უთხრა მოსარჩელეს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე და მიუთითა, რომ რეგისტრაციაზე უარის თქმის და რეგისტრაციის შესახებ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებების ბათილად ცნობით ვერ მიიღწეოდა ის იურიდიული ინტერესი, რაც მოსარჩელეს გააჩნდა, იმ პირობებში, როდესაც სადავო არ იყო სახელმწიფოს სახელზე განხორციელებული რეგისტრაციისას წარდგენილი სადავო მიწის ნაკვეთზე უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი. ხელახლა განსახილველად დაბრუნებულ დავებს შორის აღსანიშნავია ერთერთი საქმე,108 სადაც ქვედა ინსტანციის სასამართლოთა მიერ მოსარჩელის 107 108 საქმე #ბს-631-627(კ-17) საქმე #ბს-969-965(კ-17) 72 საკუთრების უფლების შელახვისა და, შესაბამისად, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმების უგულებელყოფასთან ერთად ასევე გამოვლენილ იქნა მნიშვნელოვანი საპროცესო-სამართლებრივი დარღვევები, რომლებსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე. კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა ის შესაძლებლობები და მექანიზმები, რომელსაც მას კანონმდებლობა ანიჭებდა და დავის საგანი არსებითი განხილვის გარეშე დატოვა. აღნიშნულ საქმეზე საკასაციო სასამართლოს მიერ განიმარტა სარჩელის ტრანსფორმირების არსი და მიზანი, რაც ადმინისტრაციულ პროცესში მოქმედი ინკვიზიციურობისა და დისპოზიციურობის პრინციპების შეჯერების ერთ-ერთ გამოხატულებას წარმოადგენს. ამასთან, საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სასამართლოებმა ყურადღება უნდა გაამახვილონ იმ გარემოებაზე, რომ მიუხედავად ადმინისტრაციული სამართალწარმოების ინკვიზიციური ხასიათისა და სარჩელის ტრანსფორმირების შესაძლებლობისა, სასამართლოები შეზღუდული არიან საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე და მე-3 მუხლების მოქმედებით, რომელთა მიხედვითაც, მხარეები თვითონ განსაზღვრავენ დავის საგანს და სასამართლოს უფლება არა აქვს, მიაკუთვნოს მხარეს ის, რაც არ უთხოვია, ან იმაზე მეტი, ვიდრე ის მოითხოვდა. საკასაციო სასამართლოს მითითებით, მაშინ როდესაც მხარე პროცესუალურად სწორად ვერ აყალიბებს თავის მოთხოვნას პროცესის დისპოზიციურობის პრინციპის გათვალისწინებით, მოსამართლეს სარჩელის ტრანსფორმირებისას სწორად უნდა დაედგინა მოსარჩელის იურიდიული ინტერესი – რა უფლების აღსადგენად მიმართა მან სასამართლოს და რა იყო მისი საბოლოო ინტერესი. საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, პროცესუალური უფლებები და მატერიალური მოთხოვნები არ უნდა იქნეს უარყოფილი მოსარჩელის გამოუცდელობის გამო, არამედ მოსამართლეს შეუძლია, ხელი შეუწყოს მოთხოვნის სწორად ფორმულირებას. საკუთრების უფლების აღიარებასთან დაკავშირებული დავები ხაზგასასმელია 2017-2018 წლებში საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიმართ არსებითად განხილული საქმეებიც, რომლებზედაც საკასაციო სასამართლომ მნიშვნელოვანი განმარტებები გააკეთა საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის საფუძვლიანობის მტკიცებასთან დაკავშირებით. ერთ-ერთ ასეთ საქმეზე109 საკასაციო სასამართლომ, მართალია, უცვლელად დატოვა სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება, თუმცა კასაციის მოტივების სრულყოფილი გამორიცხვით განავრცო სააპელაციო პალატის მსჯელობა. საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსი კრძალავს კანონსაწინააღმდეგო აღმჭურველი ადმინისტრაციულსამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობას, როცა დადგენილია დაინტერესებული მხარის (იგულისხმება აქტის ადრესატი) კანონიერი ნდობის უფლება, საგამონაკლისო დათქმით, თუ ამგვარი აქტი არსებითად არღვევს მესამე პირის (სახელმწიფო, საზოგადოებრივ ან სხვა პირის) კანონიერ უფლებებს ან ინტერესებს. საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ კანონიერი ნდობის უფლებით აქტის ადრესატი 109 საქმე #ბს-161-159(კ-17) 73 დაცულია იმ ვითარებაში, როდესაც მისი ნდობის უფლება კონფლიქტშია მხოლოდ კანონიერების პრინციპთან, მაგრამ თუ ამავდროულად უკანონო აქტი მესამე პირის კანონიერი ნდობის უფლებას არსებითად არღვევს, შეუძლებელია პრიორიტეტულად იქნეს განხილული აქტის ადრესატის კანონიერი ნდობის უფლება სხვა, მესამე პირთა კანონიერი ნდობის უფლების უგულებელყოფის ხარჯზე. საკასაციო სასამართლომ მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ ფიზიკური პირების მხრიდან საკუთრების უფლების აღიარებაზე უფლებამოსილ ადმინისტრაციულ ორგანოში წარდგენილ იქნა კანონით გათვალისწინებული შესაბამისი დოკუმენტები მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებისთვის და მათ კომისიისთვის რაიმე სახის არასწორი ინფორმაცია არ მიუწოდებიათ, რასაც არც მოსარჩელე ხდიდა სადავოდ. შესაბამისად, ის გარემოება, რომ საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის ოქმი ხარვეზიანი იყო, ვერ გახდებოდა მათ სახელზე გაცემული საკუთრების უფლების მოწმობების ბათილად ცნობის საფუძველი. ამდენად, საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების მიმართ მესამე პირების კანონიერი ნდობა უნდა შეფასებულიყო, როგორც დაცვის ღირსი; მათ შესრულებული ჰქონდათ საკუთრების უფლების აღიარებისთვის კანონით განსაზღვრული ყველა სავალდებულო მოთხოვნა, რომლის არსებობის პირობებში შესაძლებელი იყო აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა. ამასთან, ყურადღება გამახვილდა იმ გარემოებაზე, რომ ფიზიკური პირების სახელზე საკუთრების უფლების მოწმობები გაცემული იყო მანამ, სანამ სადავო მიწის ნაკვეთები სახელმწიფოს სახელზე დარეგისტრირდებოდა. საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლის დაუსაბუთებლად გამოყენების საფუძვლით საკასაციო სასამართლომ ერთ-ერთ საქმეზე110 გააუქმა სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება და თავად შეაფასა სადავო საკითხი, რამდენადაც საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები იძლეოდა საკითხის არსებითად გადაწყვეტის შესაძლებლობას. აღნიშნულ საქმეზე მნიშვნელოვანი განმარტება იქნა გაკეთებული პირის მიერ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების ფაქტის დადასტურებასთან დაკავშირებით. საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ დღევანდელი ტექნოლოგიური შესაძლებლობების გათვალისწინებით, მიწის ნაკვეთზე კონკრეტულ პერიოდში უძრავი ქონების არსებობა-არარსებობის ფაქტის დადგენა ობიექტური რეალობის ამსახველი მტკიცებულებების - ორთოფოტოს (აეროფოტოგადაღების) მეშვეობით არის შესაძლებელი. ამგვარი ტექნოლოგიური საშუალებები გამორიცხავს მოწმის ჩვენებით იმ გარემოების დადგენის საჭიროებას, რაც კონკრეტული, ობიექტური ფაქტების განმსაზღვრელი მტკიცებულებებით დადასტურებას ექვემდებარება. თავის მხრივ, მოწმის ჩვენება ვერბალური ხასიათის მტკიცებულებაა, რომელიც ნოტარიულად დამოწმებული განცხადების სახით იურიდიულ ფორმას იძენს. ამგვარი მტკიცებულებით გადმოიცემა მოწმეთა მიერ სუბიექტური თვალით დანახული რეალობა, რომლის ნამდვილობაც სწორედ ობიექტურად არსებული გარემოებების ამსახველ, კანონმდებლობით გათვალისწინებული დოკუმენტებით დადგენილ მოცემულობასთან ერთობლიობაში უნდა შემოწმდეს. ამასთან, გარემოებები, რომლებიც შესაძლებელია დადასტურდეს 110 საქმე #ბს-698-698(კ-18) 74 კონკრეტული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურებული და, მით უფრო, უარყოფილი იქნეს სხვა სახის მტკიცებულებით. ამდენად, საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოწმეთა ჩვენებებსა და ორთოფოტოთი, როგორც ობიექტური რეალობის ამსახველი მტკიცებულებით, დადგენილ რეალობას შორის წინააღმდეგობის არსებობის პირობებში, უპირატესობა სწორედ ორთოფოტოთი განსაზღვრულ მოცემულობას უნდა მინიჭებოდა, რამდენადაც აღნიშნული მტკიცებულებით ასახული მდგომარეობა ობიექტურად დადასტურებული იყო, რომელიც შესაძლოა გაქარწყლებულიყო ან მისი მართებულობა ეჭქვეშ დამდგარიყო არა სუბიექტური ინფორმაციის შემცველი მოწმის ჩვენებით, არამედ მხოლოდ იმავე მტკიცებითი ძალის, ობიექტური გარემოებების ამსახველი მტკიცებულებებით. საკასაციო სასამართლომ აგრეთვე მიუთითა, რომ თავად უფლებააღიარებას მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთი მოსარჩელემ ჩუქების ხელშეკრულებით მიიღო, ხოლო თავად გამჩუქებელს იგი საკუთრებაში 2008 წელს, ქალაქ ბათუმის საკრებულოს მიწის აღიარების კომისიის მიერ გადაეცა. საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ამგვარი მოცემულობით, მიზანშეუწონელი და გაუმართლებელი იყო აღიარებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ არსებული თვითნებურად დაკავებული მიწის მომიჯნავეობის საფუძვლით დაუსრულებელი ათვისება და შემდგომ მასზე საკუთრების უფლების აღიარება. ამდენად, ჩუქების ხელშეკრულების გზით მოსარჩელეზე უფლებააღიარებას მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადასვლამ გამოიწვია წინა მესაკუთრის (გამჩუქებლის) ჩანაცვლება თვითნებურად დაკავებული მიწის აღიარების მიზნებისათვის. საქმეზე, რომელშიც დავის საგანი იყო ფიზიკური პირის მიერ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარება111 პირველი ინსტანციის სასამართლომ ნაწილობრივ დააკმაყოფილა მოსარჩელის მოთხოვნა და სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად ცნო გასაჩივრებული აქტი. სააპელაციო სასამართლომ კომისიის საჩივრის საფუძველზე უარი უთხრა მოსარჩელეს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე, რაც გაუქმდა და საკასაციო პალატის გადაწყვეტილება გამოტანილ იქნა იმავე შედეგით, როგორიც იყო პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება. საკასაციო პალატამ განმარტა, რომ სადავო აქტი არ შეიცავდა მსჯელობას განცხადებაზე დართული დოკუმენტები, ადმინისტრაციულმა ორგანომ რა გარემოებაზე დაყრდნობით არ მიიჩნია განცხადების დაკმაყოფილებისათვის საკმარის მტკიცებულებად, რადგან განცხადებას ერთვოდა საკითხის მარეგულირებელი აქტით განსაზღვრული მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტები, რაც ადმინისტრაციულ ორგანოს მტკიცების მაღალი ხარისხით აკისრებს ვალდებულებას, განმცხადებლის მოთხოვნის უარყოფის შემთხვევაში, მიღებული გადაწყვეტილება სათანადოდ დაასაბუთოს, რისთვისაც საჭიროა ადმინისტრაციულ ორგანოს დაედგინა: სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი იყო თუ არა მოსარჩელის ფაქტობრივ სარგებლობაში და თვითნებურად დაკავების ფაქტის დაუდასტურებლობის შემთხვევაში, შესაბამისი მტკიცებულების მითითებით, აესახა განმცხადებლის მიმართ გამოცემულ განკარგულებაში. ადმინისტრაციულ ორგანოს ასევე უნდა გამოეკვლია კონკრეტული მიწის ნაკვეთის მიმართ ხომ არ არსებობდა 111 საქმე #ბს-689-689(კ-18) 75 მოქმედი კანონმდებლობით განსაზღვრული საკუთრების უფლების აღიარების გამომრიცხავი გარემოებები და ასეთის დადასტურების შემთხვევაში, შესაბამისი დასაბუთება ასახული უნდა ყოფილიყო სადავო განკარგულებაში, რაც განსახილველ შემთხვევაში მოპასუხის მიერ განხორციელებული არ ყოფილა. საქმეზე, რომელშიც სადავო იყო მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავების ფაქტი,112 სააპელაციო სასამართლომ ძალაში დატოვა სასკ-ის 32.4 მუხლის საფუძველზე სადავო აქტების ბათილად ცნობის შესახებ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება. საკასაციო პალატამ მიიჩნია, რომ როგორც ადმინისტრაციული ორგანო, ისე სასამართლო ფორმალურად მიუდგა სადავო საკითხს და შემოიფარგლა მხოლოდ იმაზე მითითებით, რომ კომისიას უნდა შეესწავლა და გამოეკვლია მიწის ნაკვეთზე მოსარჩელის მფლობელობისა და სარგებლობის ფაქტი, სააპელაციო პალატამ არ იმსჯელა რამდენად შესაძლებელი იყო ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ საკითხის ხელახალი განხილვისას საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილების აღსრულება და იმ შემთხვევაში თუ კომისია დაადგენდა, რომ სახეზე იყო 2007 წლამდე მოსარჩელის მიერ მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავების ფაქტი, როგორ განხორციელდებოდა მიწის ნაკვეთის საკუთრებაში გადაცემა. ქვედა ინსტანციის სასამართლომ არ იმსჯელა, ადმინისტრაციული ორგანოსათვის საკითხის ხელახალი განხილვის დავალებით, მოსარჩელისათვის რამდენად არსებობს მიღწევადი და სასურველი შედეგის დადგომის ალბათობა, ვინაიდან, მიწის ნაკვეთი, რომელთან დაკავშირებითაც სააპელაციო სასამართლომ დაავალა აღიარების კომისიას საკითხის სათანადო შესწავლა, არ წარმოადგენს სახელმწიფო საკუთრებას. სააპელაციო პალატამ საქმის ხელახალი განხილვისას უნდა იმსჯელოს, რამდენად შესაძლებელია მოსარჩელის იურიდიული ინტერესის მიღწევა წარმოდგენილი სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებში, იმის გათვალისწინებით, რომ ძალაშია და არ არის სადავოდ გამხდარი უძრავი ქონების ურთიერთგადაცემის ხელშეკრულება. სააპელაციო სასამართლოს დაევალა საქმის ხელახლა განხილვისას საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 281 მუხლით მინიჭებული უფლებამოსილების გამოყენებით, დახმარებოდა მოსარჩელეს მოთხოვნის ტრანსფორმირებაში, სასარჩელო მოთხოვნის, მოპასუხეთა და მესამე პირთა წრის დაზუსტებაში და მხოლოდ აღნიშნული პროცესუალური მოქმედებების განხორციელების შემდეგ ყოფილიყო განხილული სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლიანობა, საკასაციო სასამართლოს მითითებების გათვალისწინებით. სახელმწიფო ქონების პრივატიზაციის შესახებ დავები სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ქონების კერძო საკუთრებაში პრივატიზაციის (ტრანსფორმაციის) პროცესში არაერთი სამართლებრივი დავა შეიძლება წარმოიშვას. 2017-2018 წლებში საკასაციო პალატის მიერ არსებითად განხილულ საქმეებს შორის აღსანიშნავი იყო ფიზიკური პირისათვის საცხოვრებელი ფართის (ბინის) უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემასთან, საძოვრის პრივატიზაციასთან დაკავშირებული დავები. 112 საქმე #ბს-859-855(კ-17) 76 2017 წელს განხილულ ერთ-ერთ საქმეში113 პირი ითხოვდა მის სარგებლობაში არსებული საცხოვრებელი ფართის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემას, თუმცა საქმის მასალებით არ დგინდებოდა პრივატიზების სავალდებულო პირობა ფართით კანონიერი სარგებლობა, საქმეში არ იყო დაცული აგრეთვე ფართით კანონიერი სარგებლობის უფლებაწარმომშობი დოკუმენტი. საკასაციო პალატამ ერთმანეთისაგან გამიჯნა ადმინისტრაციულ ორგანოში წარდგენილი განცხადება და ადმინისტრაციული საჩივარი, შეაფასა მოსარჩელის მიერ ზემდგომ ადმინისტრაციულ ორგანოში წარდგენილი განცხადების შინაარსი, რომლის ტექსტიდან საერთოდ არ იყო შესაძლებელი იმის დადგენა, რომ შეტანილია ადმინისტრაციული საჩივარი და არა განცხადება პრივატიზაციის საკითხზე, შესაბამისად, არ გამოიკვეთა ორგანოს მიერ გაცხადებისათვის ხარვეზის დადგენის საფუძველი და განცხადების უფლებამოსილ ადმინისტრაციულ ორგანოში გადაგზავნის წინაპირობა. საკასაციო პალატამ მიიჩნია აგრეთვე, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ არასწორი პროცესუალური ნორმის გამოყენებით განისაზღვრა საქმეზე გადასახდელი სახელმწიფო ბაჟის ოდენობა. საცხოვრებელი ფართის (ბინის) უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის საკითხს ეხებოდა აგრეთვე ამავე წელს განხილული დავა114, რომელშიც მოსარჩელე, როგორც კანონიერი მოსარგებლე, ითხოვდა რუსეთის ყოფილი სამხედრო ბაზის ტერიტორიაზე მდებარე ბინის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემას, უფლებადამდგენ დოკუმენტად ასახელებდა ორდერსა და მაცხოვრებელთა სიას. პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ სარჩელი დაკმაყოფილდა, თუმცა სააპელაციო პალატამ შეცვალა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება და უარი თქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე. უზენაესმა სასამართლომ იმსჯელა ფართის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წინაპირობებზე, კანონიერი სარგებლობის დამდგენ დოკუმენტაციაზე, რუსეთის ყოფილი სამხედრო ბაზის ტერიტორიაზე საცხოვრებლით უზრუნველყოფის უფლებასთან დაკავშირებით, ე.წ. „სოჭის შეთანხმებით“ სახელმწიფოების მიერ აღებულ ვალდებულებებზე, შეაფასა საქმეში დაცული მტკიცებულებები: ორდერი, რომელიც მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების შემდეგ იყო გამოცემული; ბინების მფლობელთა სია, რომელიც იყო ერთ-ერთი, მაგრამ არა უტყუარი მტკიცებულება, ბინადრობის მოწმობა, საჯარო რეესტრში წარდგენილი განცხადება და მიიჩნია, რომ არ არსებობდა სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი, რადგან არ დასტურდებოდა მოსარჩელისათვის ფართის კანონიერ სარგებლობაში გადაცემა და ფართში ფაქტობრივად ცხოვრება. ამდენად, სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელი. ერთ-ერთ საქმეზე საკასაციო პალატამ გააუქმა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით უარყო მოსარჩელის მოთხოვნა და მიიჩნია, რომ სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლიანობის შემოწმებისათვის მნიშვნელოვანი იყო მოსარჩელის მიერ სადავო ფართის ნორმატიული აქტით დადგენილი წესით კანონიერი სარგებლობის ფაქტის არსებობის დადგენა115 და არა მესამე პირის მამკვიდრებლის სარგებლობის უფლების დამდგენი დოკუმენტის 113 საქმე #ბს-1062-1033(კ-10) საქმე #ბს-848-840(კ-16) 115 საქმე #ბს-639-632(2კ-16) 114 77 კანონიერების შეფასება, რაზეც უკვე არსებობდა სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება. საკითხის მარეგულირებელი ნორმატიული აქტების ანალიზის საფუძველზე საკასაციო პალატამ განმარტა, რომ პირის კანონიერ მოსარგებლედ მიჩნევისათვის საჭიროა ორი პირობის არსებობა: 1. უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული დოკუმენტი და 2. ფიზიკური პირის მხრიდან საპრივატიზაციო ფართის ფლობისა და სარგებლობის ფაქტი. ამასთან, აღნიშნული ორი პირობა კუმულაციურად უნდა არსებობდეს. მოსარჩელის მიერ ვერ იქნა წარმოდგენილი სარგებლობის დამადასტურებელი დოკუმენტი, ხოლო წარმოდგენილი ანდერძისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობა, რომლითაც მოსარჩელემ მემკვიდრეობით მიიღო მამკვიდრებლის კუთვნილი ფულადი თანხა, ვერ მიიჩნეოდა სადავო ფართზე კანონიერი სარგებლობის დამადასტურებელ დოკუმენტად. 2005 წლის 8 ივლისამდე სახელმწიფოს მიერ იჯარით გაცემულ საძოვრებზე116 არაერთი საქმე იქნა განხილული მიწისა და სხვა უძრავი ქონების შეძენის დამადასტურებელი ოქმის ბათილად ცნობის მოთხოვნით, რომლებშიც საკასაციო პალატამ განმარტა, რომ „სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის პრივატიზების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მიზნებისთვის კანონი არ არეგულირებს, თუ როდის უნდა დარეგისტრირდეს საიჯარო ხელშეკრულება, მთავარია, მიწის პრივატიზებისას არსებობდა იჯარით გაცემული მიწის ნაკვეთის საჯარო რეესტრიდან ამონაწერი და საკადასტრო გეგმა. 2018 წელს საძოვრის პრივატიზების კანონიერებასთან დაკავშირებულ დავაში,117 სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება გაუქმდა და საქმე დაბრუნდა ხელახლა განსახილველად მოპასუხის მითითების მიუხედავად სასარჩელო ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით მსჯელობის არარსებობის გამო, საკასაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა აგრეთვე სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილების სასამართლოს ერთგვაროვან პრაქტიკასთან შეუსაბამობაზე, ხანდაზმულობის ვადის დენის დაწყების მომენტის, ხანდაზმულობის ვადის შეჩერება/შეწყვეტის საფუძვლების არსებობის, ხანდაზმულობის ვადის გასვლისა და ამ საფუძვლით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საკითხებზე. საკასაციო პალატამ ხანდაზმულობასთან დაკავშირებული საკითხების გარდა, განმარტებები გააკეთა აგრეთვე მმართველობის სისტემის ერთიანობის, ადმინისტრაციულ ორგანოთა შორის ფუნქციების განაწილების, ორგანოს გაუქმების მიუხედავად სახელმწიფოს მიერ ფუნქციის შენარჩუნების საკითხებზე. საქმეზე, რომელშიც სარჩელი აღძრული იყო სახელმწიფო ორგანოს მიერ მიწაზე უფლების დამდგენი დოკუმენტის ბათილად ცნობის მოთხოვნით,118 პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ უარყოფილი სარჩელი სააპელაციო სასამართლომ დააკმაყოფილა, მიუხედავად იმისა, რომ აღნიშნულ საკითხზე საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკა არსებობდა.119 საკასაციო პალატამ უარყო მოსარჩელის მოთხოვნა, რადგან არ დასტურდებოდა სარჩელის წარდგენა სასამართლოში, კანონით დადგენილი მოთხოვნის ხანდაზმულობის სამწლიან 116 საქმე #ბს-451-446 (კ-16) საქმე #ბს-767-759(კ-16) 118 საქმე #ბს-748-744(კ-17) 119 იხ. საქმე #ბს-364-359(კ-16), #ბს-851-843(კ-16), #ბს-767-759(კ-16), #ბს-281-279(კ-17) 117 78 ვადაში, რაზეც მსჯელობას არ შეიცავდა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება, მიუხედავად იმისა, რომ მოპასუხის მიერ სამართალწარმოების ეტაპზე აღნიშნულის თაობაზე გაკეთებული იყო განაცხადი. საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს ბალანსზე რიცხული ქონების განკარგვასთან მიმართებით არსებითად განხილულ ერთ-ერთ საქმეზე,120 საკასაციო სასამართლომ ახალი გადაწყვეტილების მიღებით გააუქმა სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმით არ გაიზიარა ქვედა ინსტანციის სასამართლოების არგუმენტები, ვინაიდან მიიჩნია, რომ საქართველოს თავდაცვის მინისტრის ბრძანების თანახმად, საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს ბალანსზე მყოფი ყველა ბინა (საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი ფართები) გამოცხადდა მხოლოდ სამსახურებრივი სარგებლობისათვის გამოსაყენებელ ბინებად. სადავო ბრძანება კი გამოიცა საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულებისა და მინისტრის დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში. საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ვინაიდან, სამსახურებრივი სარგებლობისათვის გამოსაყენებელი ბინის სტატუსის მოხსნა და სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს ბალანსზე რიცხული ბინების უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემა ურთიერთკავშირში იყო ერთმანეთთან, განმცხადებლის მიერ თავდაცვის სამინისტროში წარდგენილი უნდა ყოფილიყო საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულებით დამტკიცებული დებულებით გათვალისწინებული დოკუმენტი, რაც მოსარჩელის მიერ ვერ იქნა წარდგენილი სრულყოფილი სახით. ამასთან, საკასაციო სასამართლომ არ გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს მითითება მასზედ, რომ შესაბამისი საცხოვრებელი ფართების ნაწილის განკარგვა მოხდა კერძო მესაკუთრეებზე, რის გამოც იზღუდებოდა მოსარჩელის კანონიერი უფლებები და ინტერესები და აღნიშნა, რომ საქმის მასალებში წარმოდგენილი ბრძანებების კანონიერებაზე პალატა ვერ იმსჯელებდა, ხოლო მათი არსებობა არ გამორიცხავდა სადავო აქტის კანონიერებას. ზიანის ანაზღაურების შესახებ დავები ადმინისტრაციული ორგანოს პასუხისმგებლობა დაფუძნებულია საქართველოს კონსტიტუციაზე, რომლის მიხედვით ყველასთვის გარანტირებულია სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის ან ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოსაგან ან მოსამსახურისაგან უკანონოდ მიყენებული ზიანის სასამართლო წესით სრული ანაზღაურება შესაბამისად სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის ან ადგილობრივი თვითმმართველობის სახსრებიდან. სახელმწიფოს, ისევე როგორც კერძო პირის, ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება შესაძლოა, წარმოიშვას ხელშეკრულებიდან ან კანონისმიერი საფუძვლიდან იმ განსხვავებით, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება საჯაროსამართლებრივი უფლებამოსილების განხორციელებას უკავშირდება. საკასაციო სასამართლომ მნიშვნელოვანი განმარტებები გააკეთა საქმეში, სადაც მოსარჩელეები მიუთითებდნენ მათთვის არაქონებრივი ზიანის მიყენების ფაქტზე და სადავოდ ხდიდნენ მათი - 10 პირის მიმართ საქართველოს 120 საქმე #ბს-1139-1133(კ-17) 79 ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსით დადგენილი რეპრესიული ღონისძიებით გამოწვეული შეზღუდვის - ადმინისტრაციული დაკავების შესაბამისობას კანონმდებლობასთან.121 პირველი ინსტანციის სასამართლომ სარჩელი უარყო, თუმცა სააპელაციო პალატამ 2 მოსარჩელის მოთხოვნა დააკმაყოფილა ნაწილობრივ და მოპასუხეებს მათ სასარგებლოდ დაეკისრათ არაქონებრივი ზიანის გადახდა. მოთხოვნის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების ფაქტობრივი საფუძველი გახდა ის გარემოება, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის დადგენილებით მოსარჩელეთა მიმართ საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსით აღძრული ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმის წარმოება შეწყდა, რის გამოც სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეთა მიმართ განხორციელდა ადმინისტრაციული წესით უკანონოდ დაკავება. საკასაციო პალატა მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოებები, თუმცა სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმეზე მის მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს. საკასაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ადმინისტრაციული დაკავების შედეგად მიყენებული არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურების საფუძვლის არსებობისათვის მნიშვნელობა არ აქვს დაკავებულ პირთა მიერ სამართალდარღვევის ჩადენის ფაქტის არსებობას. უზენაესმა სასამართლომ ადმინისტრაციული დაკავებისას პირის საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლით გათვალისწინებული უფლების შეზღუდვის საფუძველზე, ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა დაუკავშირა პოლიციელის უფლებამოსილების განმსაზღვრელი კანონმდებლობით დადგენილი წესით პოლიციელის ქმედების შეფასებას და განმარტა, რომ „პოლიციის შესახებ“ კანონის მეორე თავით გათვალისწინებული პრინციპების დაცვით ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 246-ე მუხლით განსაზღვრული უფლებამოსილი პირის - პოლიციელის მიერ „პოლიციის შესახებ“ კანონის მე-16 მუხლით გათვალისწინებული ფუნქციის შესრულების მიზნით, ამავე კანონის მე-13, მე-17 და მე-18 მუხლებით მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება საპოლიციო ღონისძიების გამოყენების - მოსარჩელეთა მიმართ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 244-ე მუხლით გათვალისწინებული ადმინისტრაციული დაკავების გამოყენების შესახებ, რაც განხორციელდა ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 245-ე მუხლით გათვალისწინებული დაკავებისა და დაკავების ოქმის შედგენის პროცედურის დაცვით. ამასთან, მოსარჩელეთა მიერ ადმინისტრაციული დაკავების ლეგიტიმურობა არ გამხდარა სადავო, რის გამოც არ არსებობდა პოლიციელის მიერ განხორციელებული რეპრესიული ღონისძიების - მოსარჩელეთა ადმინისტრაციული დაკავების კანონშეუსაბამოდ მიჩნევის საფუძველი, რამდენადაც მოსარჩელეების მიერ არ იყო წარმოდგენილი მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა, რომ განსახილველ შემთხვევაში მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს უფლებამოსილი პირების მხრიდან მოსარჩელეთა ადმინისტრაციული წესით დაკავებისას დაცული არ იყო საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 245-ე მუხლით გათვალისწინებული პროცედურა 121 საქმე #ბს-1143-1137(2კ-17) 80 და 247-ე მუხლით დადგენილი ადმინისტრაციული დაკავების ვადა. ამდენად, საკასაციო პალატამ მტკიცების ტვირთის განაწილების ინსტიტუტზე მითითებით დაადგინა, რომ სასარჩელო მოთხოვნაზე საპროცესო კანონმდებლობით გათვალისწინებული მტკიცებულება არის მოსარჩელეთა მიმართ განხორციელებული პოლიციური ღონისძიების - ადმინისტრაციული დაკავების კანონით დადგენილი წესით გასაჩივრების შედეგად გამოტანილი გადაწყვეტილება, რომელზეც შესაძლებელი იყო ადმინისტრაციული დაკავების კანონიერების შემოწმება და იმ ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა, რომელიც საფუძვლად უნდა დაედოს დელიქტური ვალდებულებიდან გამომდინარე ზიანის ანაზღაურების შესახებ სარჩელის დაკმაყოფილებას. რამდენადაც, სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის პირველი ნაწილით საჯარო მოსამსახურეთა მიერ მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებლობის მაკვალიფიცირებელია, საჯარო მოსამსახურის (პოლიციელის) მიერ სამსახურებრივი მოვალეობის დარღვევის ფაქტის დადგენა, რომლის ზიანის ანაზღაურების შესახებ მოთხოვნით აღძრულ სარჩელზე დადგენის კანონით გათვალისწინებული შესაძლებლობა არ გააჩნია სასამართლოს. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დაუსაბუთებლობის, დავის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებების სრულად და ყოველმხრივ გამოუკვლევობისა და კონკრეტული ოდენობით ზიანის დადგომის დაუდასტურებლობის მოტივით იქნა გაუქმებული სააპელაციო სასამართლოს მიერ ერთ-ერთ საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილება, რომელიც ზიანის ანაზღაურების საკითხთან იყო კავშირში122. აღნიშნული საქმე საკასაციო სასამართლოს ხელახლა განსახილველად ქვედა ინსტანციის სასამართლოსათვის უკვე ჰქონდა დაბრუნებული, თუმცა საბოლოოდ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება საკასაციო პალატის შეფასებათა არასწორ აღქმასა და ინტერპრეტაციას დაეფუძნა, რამაც აღნიშნული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საფუძვლები წარმოშვა. საკასაციო პალატამ მიუთითა, რომ გადაწყვეტილებაში სააპელაციო სასამართლოს საერთოდ არ ჰქონდა მსჯელობა მოსარჩელის მიერ წარდგენილ მტკიცებულებებზე, სააპელაციო სასამართლოს არ დავალებია მტკიცებულებათა ავტომატური გაზიარება მათი კრიტიკული შეფასების გარეშე. საქმეში წარდგენილი კერძო აუდიტის დასკვნის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ გაწეული ხარჯების ჯამური ოდენობა არ შეადგენდა იმ თანხას, რომელიც სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით მიეკუთვნა მოსარჩელეს. საწინააღმდეგო გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულება არც საქართველოს მთავარ პროკურატურას არ ჰქონდა წარდგენილი. ამდენად, საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ზიანის სრულად ანაზღაურების ნაწილში იურიდიულად დაუსაბუთებელი იყო და მიყენებული რეალური მატერიალური ზიანის ოდენობა დადასტურებული ხარჯების ოდენობით დაკმაყოფილებას ექვემდებარებოდა. ერთ-ერთ საქმეზე123 საკასაციო პალატის მსჯელობის საგანს სარჩოსა და სამედიცინო მომვლელის ხარჯის განვლილ პერიოდზე სრულად ანაზღაურების დაკისრების ნაწილში საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საკასაციო 122 123 საქმე #ბს-19-18(კ-17) საქმე #ბს-34-34(კ-18) 81 საჩივრის საფუძვლიანობის დადგენა წარმოადგენდა. საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მითითებულ შემთხვევაში უდავოდ დასტურდებოდა, რომ სახელმწიფო ორგანოების პოზიტიური ვალდებულების შეუსრულებლობამ - მიეღოთ ყველა საჭირო პრევენციული უსაფრთხოების ზომა სიცოცხლისათვის საშიში ინციდენტის თავიდან ასაცილებლად - გამოიწვია მოსარჩელისათვის შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირის სტატუსის მინიჭება, რაც ქმნიდა მისთვის ზიანის ანაზღაურების ზოგად საფუძველს ყოველთვიური სარჩოს გადახდით. თუმცა, საკასაციო სასამართლომ საჭიროდ მიიჩნია, კონკრეტულ შემთხვევაში, ყურადღება გამახვილებულიყო ხანდაზმულობის ინსტიტუტზე, კერძოდ, საკასაციო სასამართლოს მითითებით, სამოქალაქო კოდექსის 1008-ე მუხლის მიხედვით, დელიქტით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლების ხანდაზმულობის ვადა სამი წელს წარმოადგენდა იმ მომენტიდან, როდესაც დაზარალებულმა შეიტყო ზიანის ან ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებული პირის შესახებ. ამასთან, ამავე კოდექსის 129-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, პერიოდულად შესასრულებელი თითოეული ვალდებულების დარღვევა ცალ-ცალკე წარმოშობდა მოთხოვნის უფლებას და ცალკე ქმნიდა ხანდაზმულობის ვადას. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლომ გაიზიარა ქვედა ინსტანციების სასამართლოების მსჯელობა მოსარჩელისათვის სარჩოსა და სამედიცინო მომვლელის ანაზღაურების ნაწილში, მაგრამ არ გაიზიარა მისი ანაზღაურება 2004 წლის 24 აგვისტოს პერიოდიდან და მიიჩნია, რომ ამ ნაწილში სარჩელის მთლიანად დაკმაყოფილება არ იყო საკმარისად დასაბუთებული. საკასაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ არც საქალაქო და არც სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელიათ ხანდაზმულობის საკითხზე, რის გამოც სააპელაციო სასამართლოს საქმის ხელახლა განხილვისას უნდა ემსჯელა 2004 წლის 24 აგვისტოდან 2016 წლის 31 მაისამდე (სარჩელის აღძვრამდე) სარჩოსა და სამედიცინო მომვლელის ხარჯების ანაზღაურების მოთხოვნის ხანდაზმულობაზე, ვინაიდან, როგორც საქმის მასალებით დასტურდებოდა, არ იკვეთებოდა ხანდაზმულობის ვადის განმავლობაში მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად სასამართლოსადმი მიმართვის, ხანდაზმულობის ვადის დინების შეჩერების, შეწყვეტის, მატერიალურ და მორალურ ზიანთან ერთად სარჩოსა და სამედიცინო მომვლელის ხარჯების ხანდაზმულობის ვადის ათვლის გამომრიცხავი გარემოება. საკასაციო სასამართლომ განიხილა საქმე124 დისკრიმინაციული ქმედების აღმოფხვრისა და მორალური ზიანის ანაზღაურების თაობაზე, რომელიც გამოწვეული იყო მუსლიმი მოსწავლეებისათვის განკუთვნილი პანსიონის გახსნისა და ფუნქციონირების ხელშეშლით, სადაც მოთხოვნა მორალური ზიანის ნაწილში ეფუძნებოდა დისკრიმინაციის მოტივით შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ პოზიტიური ვალდებულების შეუსრულებლობას. საკასაციო სასამართლომ, მართალია, ძალაში დატოვა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება მორალური ზიანის ნაწილში, თუმცა მნიშვნელოვნად მიიჩნია, რომ აღნიშნულ ნაწილში სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლიანობაზე მსჯელობისას კუმულაციურად შეფასებულიყო, როგორც შინაგან საქმეთა სამინისტროს მხრიდან პოზიტიური ვალდებულების განუხორციელებლობა, ასევე აღნიშნული ვალდებულების 124 საქმე #ბს-864-860(კ-17) 82 შეუსრულებლობა დისკრიმინაციის მოტივით. საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ დისკრიმინაციის ფაქტის დაუდასტურებლობის პირობებში, მხოლოდ პოზიტიური ვალდებულების შეუსრულებლობა არ ქმნიდა მორალური ზიანის დაკისრების ნაწილში წარდგენილი მოთხოვნის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას. საკასაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების ურთიერთშეჯერების შედეგად, კერძოდ, იმის გათვალისწინებით, რომ პანსიონთან პოლიციის მხრიდან ხდებოდა მორიგეობა 24-საათიან რეჟიმში, ამასთან, როგორც ადგილობრივი ხელისუფლება, ასევე ცენტრალური ხელისუფლება ჩართული იყო დაპირისპირებულ მხარეთა მორიგების პროცესში, ასევე იმ გარემოებაზე მითითებით, რომ იმავე ქალაქში შეუფერხებლად ფუნქციონირებდა მსგავსი ტიპის პანსიონი, გამორიცხა შინაგან საქმეთა სამინისტროს მხრიდან მოსარჩელეთა მიმართ დისკრიმინაციული მოპყრობა. აღნიშნულის საპირისპიროდ კი კასატორები ვერ ადასტურებდნენ, რომ რელიგიურმა სიძულვილმა განაპირობა პოლიციის მხრიდან მათ მიმართ არასათანადო მოპყრობა. კასატორთა მიერ დასახელებული გარემოებები მიუთითებდა პოლიციის ქმედებათა არასათანადოობაზე და არ ადასტურებდა პოლიციის დისკრიმინაციულ მიდგომას კასატორთა მიმართ. საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ პოლიციის მიერ მასზე დაკისრებული პოზიტიური ვალდებულებების სათანადოდ შეუსრულებლობის პირობებშიც, მოცემულ შემთხვევაში არ დასტურდებოდა ამ ვალდებულების შეუსრულებლობა დისკრიმინაციის მოტივით, რაც გამორიცხავდა მორალური ზიანის ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას. ამასთან, საკასაციო სასამართლომ მკვეთრად გამიჯნა მოცემული საქმე იმ საქმეებიდან, სადაც პოლიციის ორგანოებს არანაირი ზომა არ მიუღიათ მომჩივანთა ინტერესების დასაცავად. საკასაციო სასამართლომ სადავო საკითხის შეფასებისას ასევე იხელმძღვანელა ევროსასამართლოს მიერ არაერთ საქმეზე გაკეთებული განმარტებებით. ამასთან, საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ მსჯელობის გარეშე დატოვა შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ პანსიონით შეუფერხებლად სარგებლობის უზრუნველყოფის ნაწილში სასარჩელო მოთხოვნა, რის გამოც აღნიშნულ ნაწილში საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს. საკასაციო სასამართლოს მითითებით, წარდგენილი სარჩელის უმთავრეს მიზანს სწორედ პანსიონით შეუფერხებლად სარგებლობის უზრუნველყოფა წარმოადგენდა. ზიანის ანაზღაურებასთან დაკავშირებით 2017 წელს განხილული დავებიდან აღსანიშნავია საქმე125, რომელშიც მოსარჩელე ითხოვდა სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას მისი მეუღლის გარდაცვალების გამო მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოსათვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრებას. სააპელაციო სასამართლომ სარჩელი არ დააკმაყოფილა, რაც გაუქმდა უზენაესი სასამართლოს მიერ და საქმე დაუბრუნდა სააპელაციო პალატას ხელახლა განსახილველად. უზენაესმა სასამართლომ მიიჩნია, რომ სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლიანობის დადგენა საჭიროებდა უფლებამოსილების განხორციელების დროს ჯანმრთელობის მოშლასა და გარდაცვალებას შორის მიზეზობრივი კავშირის არსებობის გარკვევას, რაც სააპელაციო პალატის მიერ სათანადოდ არ იქნა გამოკვლეული. მტკიცებულებათა შეფასებით დასტურდებოდა პათოლოგიური პროცესის სამსახურებრივი მოვალეობის 125 საქმე #ბს-830-822(კ-16) 83 შესრულებისას დაწყება, რასაც მოჰყვა პირის საავადმყოფოში გადაყვანა, ანევრიზმის გასკდომა, ოპერაცია, შრომისუუნარობის დადგომა, კომატოზური მდგომარეობა, გარდაცვალება. სააპელაციო პალატას არ უმსჯელია ერთიანი მიზეზობრივი კავშირის არსებობაზე, ერთიანი მიზეზობრივი კავშირის ჯაჭვის უარსაყოფად და მოვლენების ერთმანეთთან დამოუკიდებლად განვითარების დასადასტურებლად უნდა გარკვეულიყო მათი გამომწვევი ფაქტორები, რაც არ დადგენილა. სააპელაციო პალატის მიერ არ შეფასდა საქმეში დაცული ექსპერტიზის დასკვნა, ექიმთა ახსნაგანმარტებები, სამედიცინო დოკუმენტაცია, გარდაცვალების მოწმობა, არ დასაბუთებულა სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას ჯანმრთელობის მოშლასა და გარდაცვალებას შორის მიზეზობრივი კავშირის წყვეტა, შრომისუუნარობის დადგომიდან გარდაცვალებამდე 11 თვის განმავლობაში კომატოზურ მდგომარეობაში ყოფნა, იმთავითვე არ ადასტურებდა მიზეზობრიობის წყვეტას. საკასაციო პალატამ ასევე აღნიშნა, რომ პირის გარდაცვალების გამო კომპენსაციის მოთხოვნის უფლება ჰქონდა არა მხოლოდ მის მეუღლეს, არამედ ოჯახის წევრებსაც, რომლებიც სავალდებულო მოწვევის მესამე პირებად უნდა ყოფილიყვნენ საქმეში ჩაბმული. სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას მიღებული ტრავმების საფუძველზე მორალური ზიანის ანაზღაურების შესახებ აღძრულ სარჩელზე სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა საკასაციო პალატის მითითებები მოთხოვნის ხანდაზმულობის შესახებ,126 რაზეც საკასაციო პალატამ კვლავ მიუთითა საქმეზე მის მიერ მანამდე გამოტანილ განჩინებაში მოყვანილ მსჯელობაზე და განმარტა, რომ განჩინებაში მითითებული დასაბუთებით საქმის ხელახალი განხილვისას სასამართლოს სრულყოფილად უნდა გამოეკვლია საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და სწორი სამართლებრივი შეფასება მიეცა შეკრებილი მტკიცებულებებისთვის. საკასაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა მის მიერ საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის „ე“ და „ე1“ ქვეპუნქტების საფუძველზე გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტურ საფუძველს წარმოადგენდა. სააპელაციო სასამართლომ მორალური ზიანის მიყენების ფაქტი არასწორად დაუკავშირა მოსარჩელის ჯანმრთელობის გაუარესების გამო ჩატარებულ ოპერაციას, რომლის შედეგად, მოსარჩელეს მარჯვენა ბარძაყის არეში დაუდგინდა მკვეთრი დესტრუქციული პროცესი და შესაბამისად, ზიანის წარმოშობის ფაქტი სააპელაციო პალატის მოსაზრებით სწორედ იმ მომენტს უკავშირდება, როდესაც მოსარჩელემ საბოლოოდ დაკარგა რეაბილიტაციის იმედი და რწმენა იმისი, რომ მკურნალობის რაღაც ეტაპზე არასრულად, მაგრამ შესაძლებელი იყო რეალური შედეგის მიღება. საკასაციო პალატამ მიუთითა, რომ სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა ემყარებოდა მოსარჩელის სუბიექტურ დამოკიდებულებას მისი ფიზიკური და სამართლებრივი მდგომარეობის მიმართ, რაც სასამართლოსათვის არ ქმნიდა ობიექტური გარემოებების უგულებელყოფის საფუძველს. საკასაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ სუბიექტურ ფაქტორს ყურადღება ექცევა იმ შემთხვევაში, უკეთუ ხანდაზმულობის წარმოშობის მომენტის დადგენა ობიექტურად შეუძლებელია. მოცემულ შემთხვევაში 126 საქმე #ბს-710-702(2კ-15) 84 ზიანს წარმოადგენდა ავტოავარიის შედეგად ხილული ჯანმრთელობის დაზიანება: დასახიჩრება, ორგანიზმის მნიშვნელოვანი ფუნქციების დარღვევა, შრომის უნარის დაკარგვა, რაც იმთავითვე იყო ცნობილი მოსარჩელისათვის. ამასთან, მოსარჩელეს 100%-ით შრომის უნარის დაკარგვის გამო პირველი ჯგუფის ინვალიდობა უვადოდ დაუდგინდა ტრავმის მიღებიდან მოკლე პერიოდში. შესაბამისად, ობიექტური შეფასებით მოსარჩელის მორალური განცდები უკავშირდება სწორედ იმ დროს, როდესაც საავარიო შემთხვევის შედეგად მიიღო ჯანმრთელობის იმგვარი დაზიანებები, რომლებიც არ იძლეოდა ცხოვრების ჩვეულებრივი წესით გაგრძელების შესაძლებლობას. ამასთან, ხანდაზმულობის ვადის აღდგენის საფუძველს არ ქმნიდა ზიანის ფაქტის დადგომიდან ხანგრძლივი დროის გასვლის შემდეგ მკურნალობისა და ქირურგიული მანიპულაციების შედეგად ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესება, რამდენადაც აღნიშნული პირდაპირ კავშირშია მიღებულ ტრავმასთან და მოსარჩელის იმ დროინდელი დიაგნოზი იძლეოდა სამომავლოდ დღეს არსებული გართულებების განვითარების პროგნოზირების საშუალებას და წარმოადგენდა სამოქალაქო კოდექსის 1008-ე მუხლით გათვალისწინებული დელიქტით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლების ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადის დასახიჩრების მიღების დროიდან ათვლის საფუძველს. 127 სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას დასახიჩრების შედეგად მიყენებული მატერიალური ზიანის ანაზღაურების შესახებ დავაზე128 სააპელაციო სასამართლომ არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა; გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა კანონი. საკასაციო პალატის განმარტებით ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადის ათვლის მომენტი უნდა განისაზღვროს საქმის კონკრეტული გარემოებების შეფასების შედეგად. განსახილველ საქმეში ზიანის დადგომის შესახებ მოსარჩელისათვის ცნობილი იყო ავტოავარიის შედეგად დასახიჩრების მიღების, ორგანიზმის მნიშვნელოვანი ფუნქციების დარღვევისთანავე. ამასთან, ავარიიდან მოკლე დროში დაავადების მოწმობით დადგინდა მომხდარი ავტოავარიით გამოწვეული მოსარჩელის დიაგნოზი. შესაბამისად, საკასაციო პალატამ ხანდაზმულობის ვადის ათვლის მომენტად განსაზღვრა დაავადების მოწმობის გაცემის თარიღი. საქმის მასალების მიხედვით, მოსარჩელემ თანხის ანაზღაურების მიზნით სამსახურებრივი შემოწმების ჩატარების მოთხოვნით უფლებამოსილ ორგანოს მიმართა სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას მომხდარი ავტოავარიით გამოწვეული დიაგნოზის დადასტურებიდან 12 წლის შემდეგ. ამდენად, არ დასტურდებოდა მოსარჩელის მიერ არათუ სამოქალაქო კოდექსის 1008-ე მუხლით გათვალისწინებული სამწლიანი, არამედ აგრეთვე სამოქალაქო კოდექსის 128-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული ხანდაზმულობის საერთო ათწლიანი ვადის დაცვა. სსიპ სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოსათვის მოსარჩელის სასარგებლოდ 1 წლის განმავლობაში მიუღებელი პენსიის სახით მიყენებული ზიანის 127 128 საქმე #ბს-976-972(2კ-17) საქმე #ბს-352-352(კ-18) 85 ანაზღაურების დაკისრების შესახებ დავაზე129 პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების შეცვლით სააპელაციო სასამართლომ დააკმაყოფილა მოთხოვნა. რაც საკასაციო ინსტანციის მიერ არ იქნა გაზიარებული და უარი ეთქვა მოსარჩელეს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე იმ საფუძვლით, რომ მიუღებელი პენსიის ანაზღაურების ინტერესის დაკმაყოფილებას კანონმდებლობა უკავშირებს მასზე, როგორც ზიანზე პასუხისმგებლობის არსებობის საფუძვლებს. სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს ქმედებაზე, რომელიც შესაძლოა, გამხდარიყო ზიანის მიყენების საფუძველი, მოსარჩელეს არ მიუთითებია. მართლსაწინააღმდეგო ქმედების შედეგად დამდგარი ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება ეკისრება მხოლოდ იმ პირს, ვისი ქმედების გამოც დადგა კანონსაწინააღმდეგო შედეგი. თუ ზიანი პირის უშუალოდ მოქმედებით ან უმოქმედობით არ იქნება გამოწვეული, ამ უკანასკნელის პასუხისმგებლობა გამორიცხულია. მოსარჩელე ზიანის ანაზღაურების საფუძვლად სახელმწიფო ორგანოს მიერ დაბადების მოწმობის მონაცემის დაბადების თარიღის არასწორად მითითებას მიიჩნევდა. იმის გათვალისწინებით, რომ პირის დაბადების თარიღის თაობაზე ინფორმაცია წარმოადგენს მისი მშობლებისათვის (მეურვეებისათვის) კარგად ცნობილ ინფორმაციას, შესაბამისი მონაცემების დაბადების მოწმობაში ასახვისას მის სისწორეზე უპირატესი პასუხისმგებლობა სწორედ მშობლებს (მეურვეებს) ეკისრებათ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, დაბადების მოწმობაში დაბადების თარიღის მარეგისტრირებელი ორგანოს ბრალით შეცდომით დაფიქსირების შემთხვევაში მისი გასწორების ინტერესი და შესაძლებლობა მოსარჩელის მშობლებს გააჩნდათ, ასეთი გასწორების განუხორციელებლობა კი მონაცემის არასწორად დაფიქსირებაში სწორედ მათ ბრალზე მეტყველებს, რაც გამორიცხავს მარეგისტრირებელი ორგანოს პასუხისმგებლობას ზიანის არსებობის შემთხვევაში. ზიანის ანაზღაურების საკითხებს ეხებოდა აგრეთვე 2018 წელს განხილული 130 საქმე , რომელშიც მოსარჩელე მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოებისაგან ითხოვდა უძრავი ნივთის საბაზრო ღირებულების ოდენობით ზიანის ანაზღაურებას იმ საფუძვლით, რომ ორგანოთა მართლსაწინააღმდეგო ქმედებების შედეგად სასამართლომ კანონიერ ძალაში მყოფი გადაწყვეტილებებით ბათილად ცნო უძრავი ქონების შეძენის აუქციონი და მოსარჩელემ დაკარგა საკუთრების უფლება. საკასაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ სასამართლოების კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებებით საჯარო უფლებამოსილების განხორციელების პროცესში - ნივთის სახელმწიფო საკუთრებაში აღრიცხვისას და აუქციონზე გასხვისებისას, დადგინდა ადმინისტრაციული ორგანოების მიერ კანონის მოთხოვნათა დარღვევა, ნაკვეთის უფლებრივი მდგომარეობის არასაკმარისი გამოკვლევა-შეფასება, ხოლო მოსარჩელე არ იქნა მიჩნეული კეთილსინდისიერ შემძენად. აღნიშნულის მიუხედავად სააპელაციო სასამართლომ მოსარჩელეს აუქციონზე გადახდილი ღირებულების ნაცვლად აუნაზღაურა უძრავი ნივთის საბაზრო ღირებულება. საკასაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის საკუთრების უფლება არასდროს წარმოშობილა, განხორციელებული ქმედებები არასდროს ყოფილა კანონიერი, რადგან აქტის არამართლზომიერად ცნობა ადასტურებს აქტის 129 130 საქმე #ბს-92-91(კ-17) საქმე #ბს-818-810(2კ-16) 86 გამოცემის მომენტიდანვე მის საფუძველზე განხორციელებული ქმედებების და წარმოშობილი შედეგების არამართლზომიერებას. ამდენად, დადასტურდა შესრულების სათანადო საფუძვლის გარეშე განხორციელება, რაც ქმნიდა სწორედ აუქციონზე ნივთის შესაძენად გადახდილი თანხის მოსარჩელისათვის დაბრუნების საფუძველს. მოსარჩელის საკუთრება არასდროს ყოფილა მართლზომიერი, შესაბამისად, მოთხოვნა ნივთის ჩამორთმევისათვის მისი სრული ღირებულების ოდენობით კომპენსაციის გაცემის შესახებ საკასაციო სასამართლოს მიერ დაუსაბუთებლად იქნა მიჩნეული. საკასაციო პალატამ საფუძვლიანად მიიჩნია მოსარჩელის მოთხოვნა მხოლოდ აუქციონზე გადახდილი თანხის უკან დაბრუნების ნაწილში, ხოლო დანარჩენ ნაწილში სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება გაუქმდა და დაბრუნდა ხელახლა განსახილველად იმ საფუძვლით, რომ დადგენას საჭიროებდა აუქციონზე გადახდილი თანხის ოდენობაზე მეტი თანხის - ზიანის ანაზღაურების წინაპირობების არსებობა, უპირველესად კი, თვითონ ზიანის ფაქტი და მისი ოდენობა, რაზეც დავის გადაწყვეტისას სააპელაციო პალატას არ უმსჯელია, ამ მხრივ არ შეფასებულა საქმეში დაცული მტკიცებულებები (მაგ.: ნაკვეთის წითელი ხაზების დაკვალვაზე, რეგისტრაციაზე გაწეული ხარჯი), ზიანის ოდენობის დამადასტურებელი მტკიცებულებების არასაკმარისობის შემთხვევაში სააპელაციო პალატა უფლებამოსილი იყო დამატებით გამოეთხოვა ისინი და სრულად დაედგინა დავის გადაწყვეტისათვის საჭირო ფაქტობრივი გარემოებები. ხაზგასასმელია თანხის დაკისრებასთან დაკავშირებული ერთ-ერთი საქმე131, სადაც საკასაციო სასამართლომ მნიშვნელოვანი განმარტებები გააკეთა კანონისათვის უკუძალის მინიჭებასა და ხანდაზმულობის მომენტის ათვლასთან მიმართებით. კერძოდ, საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ საერთო წესის თანახმად, კანონის მოქმედების ძალა შემოფარგლულია კანონის გამოქვეყნებისა და გაუქმების პერიოდით. აღნიშნულიდან გამომდინარე, იგი არ გამოიყენება: 1) იმ ფაქტების მიმართ, რომელიც განხორციელდა მის გამოცემამდე და 2) იმ ფაქტების მიმართ, რომელიც დადგა მისი მოქმედების შეწყვეტის შემდეგ; ორივე შემთხვევა წარმოადგენს უმაღლესი იურიდიული პრინციპის ორ მხარეს: განსახილველ ფაქტებთან დაკავშირებით სასამართლო გამოიყენებს იმ კანონს, რომლის მოქმედების პირობებში ამ ფაქტებს ჰქონდა ადგილი. საკასაციო სასამართლომ სააპელაციო სასამართლოს ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ სსიპ სამედიცინო საქმიანობის სახელმწიფო რეგულირების სააგენტოს მიერ მოპასუხის ინსპექტირება მოიცავდა 2009 წლის 1 ივლისიდან 2012 წლის 1 მარტამდე პერიოდს, რა დროსაც დადგინდა, რომ მოპასუხე ვალდებული იყო სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ გადაეხადა 23 180,40 ლარი. ამდენად, გამოვლენილი დარღვევების ჩადენას ადგილი ჰქონდა იმ პერიოდში, როცა ჯერ კიდევ ამოქმედებული არ იყო „2012 წლის ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2012 წლის 15 მარტის #92 დადგენილება. ამდენად, საკასაციო სასამართლომ აღნიშნულთან დაკავშირებით გაიზიარა კასატორის მოსაზრება და განმარტა, რომ კანონის უკუძალის მინიჭება ეწინააღმდეგებოდა კონსტიტუციურ პრინციპს, რომლითაც დაუშვებელი იყო აქტს უკუქცევითი ძალა მინიჭებოდა, თუკი იგი აუარესებდა პირის მდგომარეობას. საკასაციო პალატამ მიუთითა, რომ სააპელაციო 131 საქმე #ბს-698-691(კ-16) 87 სასამართლომ ხანდაზმულობის ვადა გამოთვალა „2012 წლის ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის #92 დადგენილების შესაბამისად, რომლის მიხედვითაც, მიმწოდებელი ვალდებული იყო უზრუნველეყო ზედამხედველობის შედეგად დაკისრებული საჯარიმო სანქციების შესრულება აღიარებიდან არაუგვიანეს 60 კალენდარული დღისა. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ ხანდაზმულობის ვადის ათვლისას არ გაიზიარა სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2013 წლის 8 იანვრის #04/462 წერილი, რომელიც გაეგზავნა კასატორს, ვინაიდან საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა ამ წერილის ადრესატისათვის ჩაბარების ფაქტი. ამდენად, საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სააპელაციო სასამართლოს საქმის ხელახლა განხილვისას უნდა ემსჯელა იმ საკითხზე, თუ როდიდან უნდა დაწყებულიყო სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადის ათვლა, ვინაიდან საქმეში წარმოდგენილი მასალებით სრულყოფილად არ დასტურდებოდა უფლების შესახებ შეტყობის ფაქტი. შესაბამისად, სასამართლოს საქმის განხილვისას უნდა გამოეკვლია მტკიცებულებები, სარწმუნოდ დაედგინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, მიეცა მათთვის სამართლებრივი შეფასება და გამოეტანა დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ, საქმეზე კანონიერი და დასაბუთებული გადაწყვეტილების მიღების მიზნით. საქმისათვის მნიშვნელოვან გარემოებათა სრულყოფილად დაუდგენლობის მოტივით მსგავსი შედეგი იქნა დაყენებული საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ თანხის დაკისრებასთან დაკავშირებულ, არსებითად განხილულ კიდევ ერთ საქმეზე132, რომელზედაც საკასაციო პალატის მიერ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებისა და საქმის იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლად მითითებულ იქნა, რომ დავის კანონიერად და ობიექტურად გადაწყვეტის მიზნიდან გამომდინარე, მნიშვნელოვანი იყო, სათანადო შეფასება მისცემოდა იმ გარემოებას, მიუძღვოდა თუ არა ბრალი მოსარჩელეს შეტყობინების ვადის გადაცილებაში, სარწმუნოდ გამორკვეულიყო, რამ განაპირობა კლინიკის მიერ შეტყობინების დაგვიანებით განხორციელება და იყო თუ არა სახეზე მოსარჩელის ბრალის გამომრიცხავი გარემოებები. ამასთან, სააპელაციო სასამართლოს უნდა გამოერკვია, მოცემული ადმინისტრაციული საქმე ხომ არ იყო შესაჩერებელი სამოქალაქო და ადმინისტრაციული დავების გადაწყვეტამდე. თანხის დაკისრებასთან დაკავშირებულ საქმეზე,133 რომელზეც ყურადღება სახელშეკრულებო ურთიერთობიდან გამომდინარე მოთხოვნის ხანდაზმულობის საკითხზე გამახვილდა, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღებით არ იქნა გაზიარებული სააპელაციო სასამართლოს განჩინებით დამდგარი შედეგი, კერძოდ, საკასაციო პალატამ მიიჩნია, რომ არსებობდა სარჩელის არა ნაწილობრივ, არამედ სრულად დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი. უზენაესმა სასამართლომ განმარტა, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით რეგლამენტირებული ვალდებული პირის მიერ უფლებამოსილი პირის წინაშე მოთხოვნის არსებობის აღიარება ხანდაზმულობის ვადის დენის შეწყვეტის საფუძველი იყო. ამდენად, მოვალეობის შესრულებას უთანაბრდება მოვალის 132 133 საქმე #ბს-97-96(კ-17) საქმე #ბს-879-875(კ-17) 88 დაპირება - ვალდებული პირის მიერ უფლებამოსილი პირის წინაშე ვალის არსებობის აღიარება ხანდაზმულობის ვადის გასვლის შემდეგ, ანუ თუ ვალდებულმა პირმა კონკრეტული მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადის გასვლის შემდეგ აღიარა ხსენებული მოთხოვნის არსებობა და დაპირდა გადახდას, ხანდაზმულობის ვადის გასვლის ფაქტს სამართლებრივად აღარ აქვს არავითარი მნიშვნელობა მხარის შესაბამისი მატერიალური უფლების სასამართლო წესით რეალიზაციისათვის. საკასაციო სასამართლოს მითითებით, მოცემულ საქმეზე წარმოდგენილი მასალების შესაბამისად დასტურდებოდა, რომ მოპასუხემ მიმართა სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნულ სააგენტოს, რომლითაც, იმის გათვალისწინებით, რომ ვერ შეძლო ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობების შესრულება, ითხოვა საიჯარო ქირის დავალიანების - 8659,43 ლარის 2 წელზე გადანაწილება. სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნულმა სააგენტომ წერილით მოპასუხეს აცნობა, რომ დაკმაყოფილდა მისი მოთხოვნა და მას დაევალა საიჯარო ქირის დავალიანების დაფარვა 2014 წლის 1 დეკემბრიდან ეტაპობრივად 2 წლის განმავლობაში - ყოველი თვის 15 რიცხვამდე 360.81 ლარის ოდენობით. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხის მხრიდან ადგილი ჰქონდა ვალის აღიარებას და დაპირებას, რომ იგი დავალიანებას გადაიხდიდა 2 წლის განმავლობაში, რაც საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 137-ე მუხლის შესაბამისად, ხანდაზმულობის ვადის დენის შეწყვეტის საფუძველს წარმოადგენდა. ამდენად, საკასაციო სასამართლომ გაიზიარა კასატორის (მოსარჩელის) განმარტებები ვალის აღიარებისა და ხანდაზმულობის ვადის დენის შეწყვეტის შესახებ და მიიჩნია, რომ არამართებული იყო სააპელაციო სასამართლოს დასაბუთება სარჩელის ნაწილობრივ ხანდაზმულად მიჩნევისა და სასარჩელო მოთხოვნის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების თაობაზე. საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ თანხის დაკისრებასთან დაკავშირებულ კიდევ ერთ დავაზე134 გააუქმა სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნა იმავე სასამართლოს. საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ სამედიცინო საქმიანობის სახელმწიფო რეგულირების სააგენტოს შემოწმების აქტის მიხედვით, 3 ექიმის მიერ განხორციელებული იყო უკანონო საექიმო საქმიანობა. მათ მიერ სახელმწიფო სერტიფიკატის მიღებამდე, სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში, 5 პაციენტისთვის გაწეულ იქნა დამოუკიდებელი სამედიცინო მომსახურება. საკასაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის დანაწესებზე, რომლის თანახმად, საექიმო საქმიანობა სახელმწიფო სერთიფიკატის გარეშე გამოიწვევს დაჯარიმებას 1 000 ლარის ოდენობით. ამასთან, სადავო პერიოდში მოქმედი კანონმდებლობის მიხედვით, ანაზღაურებული თანხის სრულად უკან დაბრუნების საფუძველი წარმოიშობოდა იმ შემთხვევაში, თუ მკურნალობის პროცესში ჩართული ყველა ექიმი არ ფლობდა შესაბამის სახელმწიფო სერტიფიკატს დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის განხორციელებისათვის. საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მართალია, სახელმწიფო სერტიფიკატის მიღებამდე, სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში პაციენტებისთვის გაწეული დამოუკიდებელი სამედიცინო მომსახურება ზემოაღნიშნული ნორმების საფუძველზე ანაზღაურებული თანხის სრულად უკან დაბრუნების საფუძველს წარმოადგენდა, თუმცა საკასაციო 134 საქმე #ბს-831-827(კ-17) 89 სასამართლომ გაიზიარა კასატორის არგუმენტაცია და აღნიშნა, რომ საქმეში წარდგენილი შემოწმების აქტით არ დგინდებოდა საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის საფუძველზე მოპასუხე სამედიცინო დაწესებულების ექიმთა მიმართ გამოყენებულ იქნა თუ არა სანქცია სახელმწიფო სერტიფიკატის გარეშე დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის განხორციელებისთვის, რაც თავის მხრივ, ეჭქვეშ აყენებდა ანაზღაურებული თანხის სრულად უკან დაბრუნების მოთხოვნის საფუძვლიანობას. საკასაციო სასამართლომ ხაზი გაუსვა იმ გარემოებას, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა მხოლოდ შემოწმების აქტზე დაყრდნობით მიიჩნიეს, რომ მოპასუხე სამედიცინო დაწესებულების 3 ექიმის მიერ განხორციელებული ქმედება იყო უკანონო საექიმო საქმიანობა. საკასაციო სასამართლომ ასევე ყურადღება გაამახვილა სადავო პერიოდზე, რომელიც განისაზღვრებოდა ინსპექტირების პერიოდით და მოიცავდა 2011 წლის 26 დეკემბრიდან 2013 წლის 1 აპრილამდე თარიღს. აღნიშნულთან მიმართებით, საკასაციო სასამართლომ გაიზიარა კასატორის მოპასუხე სამედიცინო დაწესებულების არგუმენტაცია და აღნიშნა, რომ სადავო პერიოდში კანონმდებლობით „საოჯახო მედიცინის“ სუბსპეციალობად არ იყო გამოყოფილი „პალიატიური მზრუნველობა“. ამასთან, სუბსპეციალობის მოწმობა სავალდებულო იყო მხოლოდ სტაციონარული პალიატიური სერვისის მიმწოდებელი სუბიექტებისათვის, ამბულატორიული პალიატიური მზრუნველობა კი შედიოდა სპეციალობა - „საოჯახო მედიცინის“ კომპეტენციაში. ამდენად, საკასაციო სასამართლომ გაიზიარა კასატორის მოსაზრება მასზედ, რომ ექიმებს ჰქონდათ უფლება, რაიმე დამატებითი მოწმობის გარეშე ამბულატორიულად განეხორციელებინათ პალიატიური მზრუნველობა. მით უფრო, სახელმწიფო პროგრამით გათვალისწინებული მომსახურება მოიცავდა ინკურაბელურ პაციენტთა ამბულატორიულ პალიატიურ მზრუნველობას. საკასაციო სასამართლომ ასევე გაიზიარა კასატორის განმარტება, რომ კანონმდებლობა ითვალისწინებდა არა სამედიცინო მომსახურების გაწევის ხანგრძლივობას, არამედ სახელმწიფო პროგრამაში პაციენტების ჩართვის კრიტერიუმებს. შესაბამისად, ის გარემოება, რომ პაციენტები ჩართულნი იყვნენ პროგრამაში ხანგრძლივი (6 თვეზე მეტი) დროის განმავლობაში, არ ქმნიდა მოპასუხის მიმართ სანქციის გამოყენების საფუძველს. საჯარო ინფორმაციასთან დაკავშირებული დავები საკასაციო სასამართლოს მიერ არსებითად განხილულ საქმეთა შორის ასევე აღსანიშნავია საჯარო ინფორმაციასთან დაკავშირებული დავები, სადაც არაერთი მნიშვნელოვანი განმარტება გაკეთდა. საჯარო დაწესებულებაში დაცული ოფიციალური დოკუმენტები, ასევე დაწესებულების ან მოსამსახურის მიერ სამსახურებრივ საქმიანობასთან დაკავშირებით მიღებული, დამუშავებული, შექმნილი ან გაგზავნილი ინფორმაცია ყველასთვის ღიაა, თუკი ის არ შეიცავს სახელმწიფო, კომერციულ საიდუმლოებას ან პერსონალურ მონაცემებს. ამასთან, განსხვავებულია კონკრეტული ინფორმაციის გასაიდუმლოების, ღიაობის, გაცემის რეჟიმი, რაც არაერთ დავას წარმოშობს. მაგალითად, საკასაციო სასამართლოს ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილება შეეხება საჯარო ინფორმაციის საკითხს, სადაც დავის საგანს 90 წარმოადგენდა 2015 წელს საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს ხელმძღვანელის ან შესაბამისი უფლებამოსილი პირის სამსახურებრივი ელექტრონული ფოსტიდან გადაუდებელი აუცილებლობით განხორციელებულ სახელმწიფო შესყიდვებთან დაკავშირებით გაგზავნილი და მიღებული წერილების ასლების გაცემის დავალება.135 დავას განსაკუთრებულ მნიშვნელობას სძენდა მოთხოვნილი საჯარო ინფორმაციის ფორმა. საკასაციო სასამართლომ დაუსაბუთებლად მიიჩნია სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობის ის ნაწილი, სადაც იგი განმარტავდა, რომ ელექტრონული ფოსტა, თავისი არსით, არაფორმალური კომუნიკაციის საშუალებაა და წარმოადგენს დროებით ჩანაწერს, რომელიც გამოიყენება შუალედური ინფორმაციის ურთიერთგაცვლის მიზნით და მასში გადაწყვეტილებები არ არის დაცული; ელექტრონული ფოსტის მეშვეობით გაგზავნილი და მიღებული ინფორმაცია არ ადასტურებს იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტს, არ წარმოადგენს რაიმე ოფიციალური ხასიათის შემცველ ინფორმაციას/დოკუმენტს. საკასაციო სასამართლომ აღნიშნული მსჯელობის საპირისპიროდ განმარტა, რომ ელექტრონული ფოსტით გაგზავნილი და მიღებული ინფორმაციის ამგვარი ინტერპრეტაცია ეწინააღმდეგება ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის „მ“ ქვეპუნქტით განმარტებული საჯარო ინფორმაციის იმ მნიშვნელობას, რაც მას კანონმდებელმა მიანიჭა. მოცემული ნორმა „ოფიციალურ დოკუმენტს“ განმარტავს, როგორც სამსახურებრივ საქმიანობასთან დაკავშირებით მიღებულ, დამუშავებულ, შექმნილ ან გაგზავნილ ონფორმაციას. ამასთან, მითითება იმაზე, რომ საჯარო ინფორმაციას ანუ ოფიციალურ დოკუმენტს წარმოადგენს პროაქტიულად გამოქვეყნებული მონაცემები, ელექტრონული ინფორმაცია, ვიდეო და აუდიოჩანაწერები, ადასტურებს იმ ფაქტს, რომ სავალდებულო არ არის ასეთი დოკუმენტი წარმოშობდეს რაიმე სამართლებრივ შედეგს ან გააჩნდეს მატერიალური დოკუმენტის რეკვიზიტები. სამსახურებრივი ელექტრონული ფოსტა გულისხმობს ამ ელექტრონული რესურსის კონკრეტული, სპეციფიკური მიზნით გამოყენების აუცილებლობას და იგი მიმართულია სამსახურებრივი ვალდებულებების შესასრულებლად. სამსახურებრივი ელექტრონული ფოსტით გაგზავნილი შეტყობინებები, თავისთავად, არის ელექტრონული ფორმით არსებული საჯარო ინფორმაცია და იგი აკმაყოფილებს საჯარო ინფორმაციისთვის კანონით დადგენილ მოთხოვნებს. ამასთან, საკასაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი ინფორმაციის შინაარსსა და საჯაროობის მნიშვნელობაზე და განმარტა, რომ „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ კანონი ვრცელდება ყველა სახის სახელმწიფო შესყიდვაზე და ამ კანონის ერთ-ერთი მიზანი და ფუძემდებლური პრინციპია სახელმწიფო შესყიდვების საჯაროობის უზრუნველყოფა (მე-2 მუხლის „დ“ ქვეპუნქტი). ამდენად, საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სამსახურებრივი ელექტრონული ფოსტით სამსახურებრივ საქმიანობასთან დაკავშირებით გაგზავნილი და მიღებული ინფორმაცია, მით უფრო თუ იგი ეხება გადაუდებელი აუცილებლობით გამოწვეულ სახელმწიფო შესყიდვებს, წარმოადგენს საჯარო ინფორმაციას, რომელიც ხელმისაწვდომი უნდა იყოს ნებისმიერი პირისთვის. ამასთან, საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ აღნიშნული განმარტება არ გულისხმობს უწყების შიდა რგოლის თანამშრომლების მიერ გადაწყვეტილების 135 საქმე #ბს-286-284(კ-17) 91 შესაქმნელად წარმოებულ შიდა მოსამზადებელ მიმოწერას. საკასაციო სასამართლომ ასევე მიუთითა, რომ სამსახურებრივი ელექტრონული ფოსტით წარმოებული კომუნიკაცია, რომელიც ეხება გამარტივებულ შესყიდვებს, არ შეიძლება გაიგივებულ იქნეს პირადი ხასიათის ინფორმაციასთან და იგი არ ხვდება კონსტიტუციის მე-20 მუხლით გარანტირებულ პირადი ცხოვრების დაცულ სფეროში. ერთ-ერთ საქმეზე საკასაციო სასამართლომ გააუქმა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილება მიიღო პერსონალურ მონაცემებთან დაკავშირებით, სადაც საკითხი ეხებოდა საქართველოს სახალხო დამცველის გადაწყვეტილების კანონიერებას, საჯარო ინფორმაციის დეპერსონალიზებული სახით გაცემის ნაწილში136. საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, საჯარო ინფორმაციის გაცემაზე ადმინისტრაციულმა ორგანომ ორ შემთხვევაში შეიძლება თქვას უარი: 1. კანონმდებლობით გათვალისწინებულ შემთხვევაში და 2. ინფორმაცია მიეკუთვნება პერსონალურ მონაცემებს, სახელმწიფო ან კომერციულ საიდუმლოებას. საკასაციო სასამართლოს მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში მოთხოვნილი ინფორმაცია იძლეოდა პირის იდენტიფიკაციის საშუალებას, ანუ ეხებოდა პირის პერსონალურ მონაცემებს. პალატის განმარტებით, საჯარო ინფორმაცია, რომელიც იძლევა იდენტიფიკაციის შესაძლებლობას, არის პირის პერსონალური მონაცემი, შესაბამისად, ასეთ ინფორმაციაზე ვრცელდება პერსონალური მონაცემების დაცვის რეჟიმი. მასზე ზემოქმედებს პირის სტატუსი, კერძოდ, საჯარო პირის მონაცემთა დაცვის რეჟიმი განსხვავდება სხვა პირების სამართლებრივი დაცვის რეჟიმისაგან. სადავო ბრძანებაში მითითებული პირები არ წარმოადგენდნენ კანონით გათვალისწინებულ თანამდებობის პირებს, რომელთა ვინაობის გამხელაც უპირობოდ ეკისრებოდა ადმინისტრაციულ ორგანოს. ამასთან, ვერ დასტურდებოდა სადავო ბრძანებაში მითითებული პირების სახელებისა და გვარების მიმართ მაღალი საზოგადოებრივი ინტერესი. საკასაციო სასამართლომ მნიშვნელოვანად მიიჩნია „მაღალ საჯარო ინტერესსა“ და პერსონალურ მონაცემთა დაცულობას შორის ბალანსის დადგენა. აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლომ დაუსაბუთებლად მიიჩნია სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა, სადაც განმარტებული იყო, რომ ინფორმაციის გაცემის კანონიერება არ უკავშირდება კონკრეტული სუბიექტის თანხმობას, რამდენადაც კონკრეტული საჯარო მოხელეებისა თუ დამხმარე მოსამსახურეებისათვის, რომლებიც ლეგიტიმურად, კანონიერი საფუძვლით სარგებლობენ სახელმწიფო ქონებით, იმთავითვე უნდა იყოს დასაშვები, რომ მათი სახელი, გვარი სამსახურებრივი მდგომარეობა და ფუნქციამოვალეობები, მათ შორის უფლება, ისარგებლონ სახელმწიფო ქონებით, ყველასათვის ხელმისაწვდომი იყოს პერსონალური მონაცემების შემცველი ფორმით. საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ საჯარო მოხელეთა ვინაობების მიმართ, რომლებიც არ არიან თანამდებობის პირები, ვერ იარსებებს მაღალი საზოგადოებრივი ინტერესი, რაც გადაწონის პირის უფლებას პერსონალურ მონაცემთა დაცვაზე. საკასაციო სასამართლოს მითითებით, მონაცემთა დეპერსონალიზაცია უზრუნველყოფს ინფორმაციის მნიშვნელოვანი ნაწილის ღიაობას, ხელმისაწვდომობას, რაც ზედმიწევნით იყო დაცული სადავო აქტში. კერძოდ, მოთხოვნილი ინფორმაცია გაცემული იყო სრულად და დაშტრიხული იყო მხოლოდ იმ პირთა პერსონალური 136 საქმე #ბს-936-932(კ-17) 92 მონაცემები, რომლებმაც უარი განაცხადეს მათ გასაჯაროებაზე. პალატის მითითებით, პერსონალური მონაცემების კონფიდენციალურობის რეჟიმი იხსნება მონაცემების დეპერსონალიზაციის, აგრეთვე სუბიექტის ნებასურვილის შემთხვევაში. ინფორმაციის დეპერსონალიზაცია მნიშვნელოვნადაა დამოკიდებული მონაცემთა სუბიექტის სტატუსზე, ინფორმაციის საჯარო ინფორმაციისადმი კუთვნილებაზე. ამდენად, სახალხო დამცველის აპარატი ვერ გასცემდა ინფორმაციას იმ პირების შესახებ, რომელთაც უარი განაცხდეს თავისი პერსონალური მონაცემების გასაჯაროებაზე, რის გამოც დოკუმენტები გაიცა დეპერსონალიზებული სახით, მხოლოდ სახელისა და გვარის დაშტრიხვით. უზენაესი სასამართლოს მიერ განხილული საქმეებიდან აღსანიშნავია საიდუმლოებას მიკუთვნებული ინფორმაციის იდენტიფიცირებისა და მისი დაცვის სტანდარტის თაობაზე მიღებული განჩინება. აღნიშნულ საქმეში137, დავის საგანი იყო ინფორმაციის კომერციულ საიდუმლოებად გამოცხადება. მოსარჩელე ითხოვდა მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს აქტის ბათილად ცნობას იმ ნაწილში, რომლითაც უარი ეთქვა სხვადასხვა ინფორმაციის, მათ შორის, ელექტროენერგიის ნასყიდობისა და ელექტროენერგიის გატარების ხელშეკრულებების კომერციულ საიდუმლოებად ცნობაზე. ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა აღნიშნულ ნაწილში სარჩელი დააკმაყოფილეს, საკასაციო სასამართლომ საჩივრის ფარგლების გათვალისწინებით სწორედ აღნიშნული ინფორმაციის კომერციულ საიდუმლოებად მიჩნევის კანონშესაბამისობაზე იმსჯელა. უზენაესი სასამართლოს მიერ სააპელაციო პალატის განჩინების გაუქმების ერთ-ერთი მთავარი საფუძველი იყო სადავო საკითხის გადაწყვეტისას ელექტროენერგეტიკის დარგის მომწესრიგებელი კანონმდებლობის გამოუყენებლობა, სააპელაციო საჩივარში აღნიშნულზე სპეციალური მითითების არსებობის მიუხედავად. საკასაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა კომერციული საიდუმლოების დეფინიციაზე, მის მახასიათებლებზე, მისი დაცვის მნიშვნელობაზე, ინფორმაციის გასაიდუმლოების პროცედურის ნორმატიულად განსაზღვრულ წესზე, ინფორმაციის გასაიდუმლოებისათვის პირის მიერ ნების გამოხატვის საჭიროებაზე, ინფორმაციის კომერციული ფასეულობის მტკიცების ტვირთზე, ორგანოს მუშაკებისათვის კომერციული საიდუმლოების სამსახურებრივ საიდუმლოებად ტრანსფორმირების რეჟიმზე, პროფესიული საიდუმლოების ცნებასა და მახასიათებლებზე, საჯარო ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის ზოგად წესზე, კომერციული საიდუმლოების მფლობელის უფლებაზე, მისთვის სასურველი რეჟიმის დაცვაზე. საკასაციო პალატამ აღნიშნა, რომ კომერციული საიდუმლოების სპეციალური სამართლებრივი რეჟიმის ბუნებიდან გამომდინარე, ინფორმაციისათვის კომერციული საიდუმლოების სტატუსის მინიჭება შესასრულებლად სავალდებულო იქნება იმ პირისთვის, რომელსაც ის წარედგინება ადმინისტრაციული ორგანოსათვის და დისპოზიციური იქნება ინფორმაციის წარმდგენი სუბიექტისათვის - მოსარჩელისათვის და იმ პირებისათვის, რომლებსაც ის უშუალოდ ეხება - ხელშეკრულებების კონტრაჰენტებისათვის. უკანასკნელთა მიერ რაიმე დაინტერესება ასეთი ინფორმაციის გასაიდუმლოებით საქმის მასალებით არ გამოკვეთილა, ისინი საერთოდ არ ყოფილან ჩართულნი საქმეში. შესაბამისად, არ გამოკვლეულა ინფორმაციის კომერციულ საიდუმლოებად გამოცხადების ძირითადი 137 საქმე #ბს-33-32(კ-16) 93 პირობა - ინფორმაციის მფლობელის (მოსარჩელისა და კონტრაჰენტების) ნება. საქმეზე არ გამორიცხულა კონტრაჰენტების მიერ ინფორმაციის გამჟღავნების შედეგად მისი ხელმისაწვდომობა, რის გამოც ასეთი ინფორმაციის მიმართ ვერ დადგინდება შემდგომში საიდუმლოების რეჟიმი, რადგან ინფორმაციის ერთიანობის თვისებიდან გამომდინარე, მისი გავრცელება აზრს უკარგავს დაცვას. სააპელაციო პალატას არ დაუდგენია აგრეთვე ინფორმაციის გავრცელების გამო მოსარჩელისათვის ზიანის მიყენება, წლების განმავლობაში ინფორმაციის ღიაობის პირობებში კომპანიის კონკურენტუნარიანობის შესუსტება. ამასთანავე, გადაწყვეტილებაში მსჯელობა მიმდინარეობდა ხელშეკრულებათა დეპერსონალიზაციის შესახებ, რაც დავის საგანი არ ყოფილა. საკასაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა კომერციული საიდუმლოების დაცვის მიზნებზე, კეთილსინდისიერი კონკურენციის დაცვის საჭიროებაზე, არსებულ ბუნებრივ მონოპოლიებზე, ტარიფის განსაზღვრისას მომხმარებელთა უფლებების დაცვის აუცილებლობაზე, ტარიფის შესახებ ინფორმაციის ღიაობის და ხელმისაწვდომობის ნორმატიულად განსაზღვრულ წესზე. პალატამ მიუთითა, რომ არსებული ნორმატიული რეგულირება ითვალისწინებს ტარიფებთან დაკავშირებული დოკუმენტაციის საჯაროობას, ტარიფი აღნიშნული დოკუმენტაციის საფუძველზე დგინდება. უზენაესმა სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა რაციონალური და ობიექტური ტარიფის განსაზღვრის პროცედურის გამჭვირვალობის უზრუნველყოფის მნიშვნელობაზე და აღნიშნა, რომ ინფორმაციის საიდუმლოდ გამოცხადების უფლებას უპირისპირდება ადმინისტრაციული წარმოების ინფორმაციის საჯაროობის ვალდებულება, რომელიც ემსახურება მოქალაქეთა ინტერესების დაცვას. ამდენად, სააპელაციო პალატის განჩინება გაუქმდა და საქმე სათანადო მითითებებით დაბრუნდა ხელახლა განსახილველად. ერთ-ერთ საქმეში, რომელშიც მოსარჩელე ითხოვდა სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს მიერ კონკრეტული კატეგორიისა და შედეგის მითითებით საქმეებზე გამოცემული განკარგულებებისა და გადაწყვეტილებების გაცემის დავალებას,138 პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ უარყოფილი მოთხოვნა სააპელაციო პალატამ დააკმაყოფილა. საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემულ საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილების მიღება დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების არასწორი სამართლებრივი შეფასებით იყო განპირობებული. პალატამ მიუთითა, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-10 მუხლის და საქართველოს კონსტიტუციის 24-ე მუხლის დანაწესის განვრცობისათვის საჭიროა გამოყენებულ იქნეს „გამოხატვის თავისუფლების საერთაშორისო პრინციპები“, რომელთაგან ერთ-ერთს წარმოადგენს გამონაკლისები. პრინციპი - გამონაკლისები ითვალისწინებს, რომ საჯარო დაწესებულება მხოლოდ იმ შემთხვევაშია ვალდებული დააკმაყოფილოს ინფორმაციის მოთხოვნა, თუ ვერ დაამტკიცებს, რომ ეს ინფორმაცია გამონაკლისებს განეკუთვნება. საკასაციო პალატამ განმარტა, რომ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 3.4 მუხლით იმპერატიულად არის დადგენილი გამონაკლისები აღმასრულებელი ხელისუფლების ორგანოთა კონკრეტულ საქმიანობებთან მიმართებაში, რომლებზეც არ შეიძლება გავრცელდეს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მოქმედება. ერთ-ერთ ასეთ საქმიანობად, აღნიშნული პუნქტის „გ1“ ქვეპუნქტში მითითებულია საქმიანობა, რომელიც 138 საქმე #ბს-687-680(კ-16) 94 დაკავშირებულია „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული აქტების აღსრულებასთან. ზემოაღნიშნული დანაწესიდან გამომდინარე, ინფორმაციის გაცემის შესახებ ნორმები არ შეიძლება გავრცელდეს აღსრულების ეროვნული ბიუროს მიერ „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე განხორციელებული ცალკეული ქმედებების შედეგებთან მიმართებაში. საკასაციო პალატამ „სააღსრულებო წარმოების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-18 და მე-19 მუხლებზე მითითებით გამიჯნა, კრედიტორის, მოვალისა და სააღსრულებო წარმოებაში მონაწილე პირების უფლებები. საქმეზე დადგენილი გარემოებების სამართლებრივი ანალიზის საფუძველზე სასამართლომ მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელე მხარე არ წარმოადგენს უფლებამოსილ პირს, ხოლო მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი ინფორმაცია არ წარმოადგენს საჯარო ინფორმაციას, სცდება ინფორმაციის თავისუფლების ფარგლებს და წარმოადგენს კანონით გათვალისწინებულ გამონაკლისს, რის შესაბამისადაც, მოთხოვნილი ინფორმაციის მითითებულ ნაწილზე არ შეიძლება გავრცელდეს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მოქმედება. საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება დადგა პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ინსპექტორის საკასაციო საჩივართან დაკავშირებით139, სადაც განიმარტა ინსპექტორის კომპეტენციის ფარგლები. საკასაციო სასამართლომ არ გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება, რომ პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ინსპექტორის სადავო გადაწყვეტილება არ წარმოადგენდა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით გათვალისწინებულ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, ასევე არ გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება, რომ მხოლოდ განცხადებაზე დადგენილი ხარვეზის შეუვსებლობის შემთხვევაში შეეძლო პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ინსპექტორს განცხადება დაეტოვებინა განუხილველად. საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ინსპექტორი უფლებამოსილი იყო ხარვეზის დადგენის გარეშე განუხილველად დაეტოვებინა წარდგენილი განცხადება, ვინაიდან იგი არ წარმოადგენდა „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ განცხადებას, არ შეიცავდა ინფორმაციას მონაცემთა სუბიექტის უფლებების დარღვევისა და მონაცემთა დამუშავების წესების შესაძლო დარღვევაზე. საკასაციო სასამართლომ შესაბამის ნორმებზე მითითებით დადგენილად მიიჩნია, რომ პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ინსპექტორი განიხილავს მხოლოდ იმ განცხადებებს, რომლებიც შეეხება „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული მონაცემთა სუბიექტის უფლებების დარღვევის ფაქტს; ხოლო განმცხადებელს მონაცემთა დამუშავების თაობაზე უნდა მიემართა არა ინსპექტორისათვის, არამედ - მონაცემთა დამმუშავებლისათვის, რომელსაც მოცემულ შემთხვევაში წარმოადგენდა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო. ამდენად, საკასაციო სასამართლომ არ გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს მიერ დავის გადაწყვეტისას საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენება. საკასაციო პალატამ არ გაიზიარა ქვედა ინსტანციის სასამართლოების გადაწყვეტილება, რომლითაც მოსარჩელეების მოთხოვნა დაკმაყოფილდა სსიპ 139 საქმე #ბს-765-761(კ-17) 95 საქართველოს დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახურის უფროსის ბრძანებების ბათილად ცნობაზე.140 სადავო აქტების გამოცემის ფაქტობრივი საფუძველი გახდა ის გარემოება, რომ მოსარჩელეების მიერ არ იქნა შესრულებული სსიპ საქართველოს დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახურის მოთხოვნა მათდამი დაქვემდებარებულ კომპანიაში დაზღვეული პირების (ჯანმრთელობის დაზღვევით მოსარგებლე) თაობაზე ინფორმაციის (დაზღვეულის სახელი, გვარი, დაბადების თარიღი, პირადი ნომერი, მზღვეველი და სადაზღვევო პერიოდი) მიწოდების შესახებ. საკასაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლო ფორმალურად მიუდგა საკითხის გადაწყვეტას, არასწორად განმარტა კანონი და არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა. საკასაციო პალატამ განმარტა, რომ სადავო შემთხვევაში სსიპ საქართველოს დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახურის მიერ მოსარჩელეებისთვის ინფორმაცია მოთხოვნილ იქნა „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტების შესაბამისად, კანონით გათვალისწინებული მიზნითა და სამსახურისათვის კანონმდებლობით დაკისრებული მოვალეობების შესასრულებლად. მაკონტროლებელი ორგანოსათვის ნორმატიულ საფუძველზე დადგენილი საგამოძიებო და გაუფრთხილებელი ინსპექტირების უფლებამოსილება წარმოშობდა სამსახურის მიერ მისი კომპეტენციის ფარგლებში მოთხოვნილი ინფორმაციის მზღვეველის მიერ გაცემის ვალდებულებას და მზღვეველს უფლება არ აქვს სამსახურს – მისი კომპეტენციის ფარგლებში მოთხოვნილი ინფორმაციის გაცემაზე უარი უთხრას „კანონით გათვალისწინებული საფუძველისა“ და „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის დაცვაზე მითითებით. ამდენად, პალატამ მიიჩნია, რომ სამსახურის წერილებით გათვალისწინებული ინფორმაციის მოთხოვნა შეესაბამებოდა დარგის მარეგულირებელი ნორმატიული აქტებით გათვალისწინებულ მოთხოვნებს. საკასაციო პალატამ განმარტა, რომ სსიპ საქართველოს დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახურის მიერ მისი კომპეტენციის ფარგლებში ინფორმაციის მოთხოვნა არ საჭიროებს დამატებით დასაბუთებას. რამდენადაც, მაკონტროლებელი ორგანოს მიერ მისი კომპეტენციის ფარგლებში ინფორმაციის მოთხოვნისა და მიღებული მონაცემების დამუშავების უფლებამოსილება გათვალისწინებულია კანონით და მონაცემთა დამუშავება საჭიროა მონაცემთა დამმუშავებლის მიერ მისთვის კანონმდებლობით დაკისრებული მოვალეობების შესასრულებლად. სააღსრულებო წარმოებასთან დაკავშირებული დავები სააღსრულებო წარმოებასთან დაკავშირებულ დავაზე საკასაციო სასამართლომ ძალაში დატოვა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება, სადაც შეფასება მისცა შეეძლო თუ არა სააღსრულებო ბიუროს ყადაღადადებული ქონების განკარგვა141. საკასაციო სასამართლომ თავდაპირველად ყურადღება გაამახვილა „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 631 მუხლის პირველი პუნქტის პირველ წინადადებაზე, რომლის თანახმად, ყადაღის დადება ნიშნავს ქონების აღწერას და მესაკუთრისათვის მისი განკარგვის - ნებისმიერი ფორმით გასხვისების, იპოთეკით, 140 141 საქმე #ბს-407-407(კ-18) საქმე #ბს-849-845(კ-17) 96 უზუფრუქტით, სერვიტუტით ან აღნაგობით დატვირთვის, მასზე თხოვების ქირავნობის ან/და იჯარის ხელშეკრულების დადების - აკრძალვის გამოცხადებას. დასახელებული ნორმის თავდაპირველი რედაქცია არ შეიცავდა მითითებას რომელიმე კონკრეტულ სუბიექტზე ყადაღადადებული ქონების განკარგვის აკრძალვის თაობაზე, თუმცა მასში განხორციელებული ცვლილების თანახმად, შემოვიდა ახალი რეგულაცია და სპეციალურ სუბიექტს - მესაკუთრეს აეკრძალა ყადაღადადებული უძრავი ქონების განკარგვა, რაც საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, არ შეიძლება გაგებულ იქნეს იმგვარად, რომ ამ ნორმით აღმასრულებელს ეკრძალება ყადაღადადებული ქონების აუქციონზე გატანა. პალატამ ასევე ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებასაც, რომ იძულებით აღსრულებას დაქვემდებარებულ უძრავ ქონებაზე უზრუნველყოფის სახით დადებული ყადაღის არსებობა არ წარმოადგენს აღსრულების შეჩერების საფუძველს, რადგან მსგავს პირობას „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 36-ე მუხლი არ ითვალისწინებს. ამასთან, საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მითითებული კანონის 75-ე მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, თუ იძულებით აღსრულებას ახორციელებს კრედიტორი, რომლის მოთხოვნაც არ არის უზრუნველყოფილი, საკუთრების გადასვლის მიუხედავად, ქონებაზე საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული უფლებები რჩება უცვლელი. პალატამ მიიჩნია, რომ კანონმდებელი ამ ნორმის მიხედვით, ქონებაზე საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულ უფლებებში მოიაზრებს მხოლოდ სანივთო უფლებებს და იგი არ ეხება სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების სახით გამოყენებულ ყადაღას, რადგან სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება ყადაღა არ წარმოადგენს მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალებას და იგი მხოლოდ ყადაღადადებული ქონების მესაკუთრის მხრიდან განკარგვის აკრძალვას ემსახურება, შესაბამისად, მას მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალებებისაგან განსხვავებით არ გააჩნია აქცესორული (მიმდევნებითი) ბუნება. სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების ფუნქციას მისი დაკმაყოფილების შემთხვევაში, გადაწყვეტილების აღსრულების ხელშეწყობა წარმოადგენს, ხოლო მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალების, ანუ სანივთო უფლების ფუნქცია კი შეუსრულებელი ვალდებულების შესრულებაა, რაც გულისხმობს, რომ მოვალისათვის ვალდებულების შესრულების დაკისრება უზრუნველყოფის საშუალებით ხორციელდება, ანუ მოვალის შესასრულებელ ვალდებულებას მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალება ანაცვლებს. ამასთან, დავის ობიექტურად გადაწყვეტისას საკასაციო სასამართლომ მნიშვნელოვან გარემოებად მიიჩნია სააღსრულებო წარმოებაში დაინტერესებული პირის ინფორმირება სააღსრულებო წარმოების ყველა ეტაპსა და მოქმედებაზე, რაზეც დამოკიდებული იყო სააღსრულებო ბიუროს გადაწყვეტილების კანონიერება. საქმეში, სადაც დავის საგანს წარმოადგენდა სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროსათვის მოქმედების განხორციელებისაგან - მოსარჩელის სახელით სააღსრულებო ბიუროს სადეპოზიტო ანგარიშზე განთავსებული თანხის სახელმწიფო ბიუჯეტში გადარიცხვისაგან თავის შეკავება, პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ უარყოფილ იქნა სარჩელი, ხოლო სააპელაციო სასამართლომ დააკმაყოფილა მოთხოვნა და დაევალა მოპასუხეს თავი შეიკავოს აღსრულების ეროვნული ბიუროს სადეპოზიტო ანგარიშზე მოსარჩელის სახელით განთავსებული თანხის სახელმწიფო ბიუჯეტში გადარიცხვისაგან. საქმეზე დადგინდა, რომ სადავო თანხა სადეპოზიტო 97 ანგარიშზე მოსარჩელის მიერ განთავსებულ იქნა მესამე პირთან გაფორმებული საპროცესო შეთანხმების საფუძველზე დანაშაულის შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მიზნით. საკასაციო პალატამ განმარტა, რომ საპროცესო შეთანხმება ფორმდება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც სახელმწიფოს გააჩნია საპროცესო შეთანხმების გაფორმების კანონით გათვალისწინებული ინტერესი. სადავო შემთხვევაში საპროცესო შეთანხმების გაფორმების სახელმწიფოს ინტერესს წარმოადგენდა მსჯავრდებულის მიერ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის გადაწყვეტილებით გათვალისწინებული სახელმწიფოსათვის მიყენებული ზიანის ნებაყოფლობით ანაზღაურება. ამდენად, მოსარჩელის მიერ სწორედ პროკურორსა და მესამე პირს შორის მიღწეული საპროცესო შეთანხმების პირობის შესრულების მიზნით იქნა შეტანილი სადავო თანხა სააღსრულებო ბიუროს სადეპოზიტო ანგარიშზე. საპროცესო შეთანხმების ოქმით გათვალისწინებული თანხის დადგენილ ვადაში აუნაზღაურებლობის შემთხვევაში სახეზე იქნებოდა საპროცესო შეთანხმების საფუძველზე მიღებული განაჩენის გაუქმების ფაქტობრივი საფუძველი.142 სხვა კატეგორიის დავები საკასაციო სასამართლოს მიერ ასევე არაერთი მნიშვნელოვანი სამართლებრივი საკითხი იქნა შეფასებული სხვა კატეგორიის დავებზე. კერძოდ, პრეცედენტულია საქმე, რომელშიც სადავო იყო სხვადასხვა ქვეყნებში არსებული სამედიცინო დაწესებულებების მონაწილეობით სუროგაციის გზით დაბადებული ბავშვის რეგისტრაციის შესახებ სამოქალაქო აქტში დედის შესახებ განხორციელებული ჩანაწერი.143 მოცემულ შემთხვევაში სამოქალაქო აქტის ჩანაწერში დედის შესახებ ჩანაწერის გაუქმებაზე უარის თქმის საფუძველს წარმოადგენდა ის გარემოება, რომ ბავშვის დაბადების რეგისტრაციისას სამედიცინო დაწესებულების მიერ არ იქნა მითითებული, რომ ბავშვი დაიბადა ექსტრაკორპორული განაყოფიერების შედეგად და არც კანონმდებლობით გათვალისწინებული ის დოკუმენტები იყო დართული ცნობაზე, რომლებსაც ითვალისწინებს ნორმატიული აქტი. საკასაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარი განაპირობა ფორმალურმა მიდგომამ. საკასაციო პალატის განმარტებით პრობლემას წარმოადგენდა ის გარემოება, რომ არ არსებობდა რაიმე საერთაშორისო შეთანხმება ან სტანდარტი, რომელიც სახელმწიფოთა შორის დაარეგულირებდა სუროგაციის შედეგად დაბადებული ბავშვის რეგისტრაციასთან დაკავშირებულ მთელ რიგ საკითხებს. საკასაციო პალატამ სამედიცინო ლიტერატურის გამოყენებით განმარტა სუროგაციის შინაარსი და სახეები. მოცემულ შემთხევაში საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობა ჰქონდა ფაქტის დადგენას - რომელი სახის სუროგატ დედას წარმოადგენდა მოსარჩელე, რამდენადაც სადავო არ იყო ის გარემოება, რომ მოსარჩელე იმყოფება სუროგატთა მონაცემთა ბაზაში და სარგებლობს კონკრეტული სააგენტოს მომსახურებით. სუროგაციის შედეგად დაბადებული ბავშვის სამოქალაქო რეგისტრაციის საკითხი მოწესრიგებულია „სამოქალაქო აქტების რეგისტრაციის წესის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 142 143 საქმე #ბს-664-660(3კ-17) საქმე #ბს-874-866(კ-16) 98 2012 წლის 31 იანვრის №18 ბრძანებით, რომელიც ადგენს, რომ დაბადების სამოქალაქო აქტის ჩანაწერში ბავშვის მშობლად დონორის ან „სუროგატული დედის“ მითითება დაუშვებელია. მითითებული წესის მე-19 მუხლით გათვალისწინებული დოკუმენტაციის წარდგენის მიზანს წარმოადგენს ფაქტის დადგენა ბავშვის ექსტრაკორპორული განაყოფიერების შედეგად დაბადების შესახებ. მოცემულ შემთხვევაში სასამართლომ არ გამოიკვლია და არ დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება, რომ მოსარჩელე წარმოადგენდა ბიოლოგიურ თუ სუროგატ დედას და ბავშვი დაბადებულია ტრადიციული თუ გესტაციური სუროგაციის საფუძველზე, რასაც არსებითი მნიშვნელობა ჰქონდა დავის გადაწყვეტისთვის, რამდენადაც საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების თანახმად, მოსარჩელესთან მიმართებაში დასტურდებოდა ექსტრაკორპორული განაყოფიერების ფაქტი, რის შედეგადაც დაიბადა ბავშვი. მოსარჩელე მისი მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძვლად მიუთითებდა იმ გარემოებაზე, რომ მას ექსტრაკორპორული განაყოფიერების შედეგად დაბადებულ ბავშვთან გენეტიკური კავშირი არ აქვს. ამასთან, კლინიკაში მოძიებული ინფორმაციით დგინდებოდა მოსარჩელის სუროგატი დედობის ფაქტი. მოცემულ დავაში საკასაციო პალატამ ასევე იმსჯელა აღძრული სარჩელის მოსარჩელის იურიდიულ ინტერესთან შესაბამისობაზე და მიუთითა, რომ სასამართლოს უნდა გაეთვალისწინებინა მოსარჩელის მოთხოვნის მიზანი, სარჩელის შინაარსი, ის სამართლებრივი შედეგი, რისი დადგომაც სურდა მას და სასამართლოს, მისთვის კანონმდებლობით მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში, 1 საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 28 მუხლის საფუძველზე მოსარჩელისათვის უნდა მიეცა სასარჩელო მოთხოვნის ტრანსფორმირების შესაძლებლობა და დავის საგნის დაზუსტების შემდეგ, ემსჯელა როგორც გასაჩივრებული აქტების კანონიერების, ისე მოსარჩელის გენეტიკური დედობის არსებობა-არარსებობის შესახებ ექსტრაკორპორული განაყოფიერების შედეგად დაბადებული ბავშვის მიმართ. საკასაციო პალატამ ასევე მიუთითა, რომ სასამართლოებმა არ გამოიკვლიეს სადავო შემთხვევაში არსებობდა თუ არა სამოქალაქო აქტში (დაბადების მოწმობაში) მოსარჩელის მიერ გაჩენილი ბავშვის გენეტიკურ დედად მითითების ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძველი, რისი დადგენაც შესაძლებელი იყო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 162-ე მუხლის გამოყენებით - გენეტიკური ექსპერტიზის ჩატარების შედეგად.144 ამდენად, საკასაციო პალატის მიერ აღინიშნა, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას, საქმეში სამართალურთიერთობის მონაწილე მხარეების ჩართვის, დავის საგნის დაზუსტებისა და ტრანსფორმირების შემდეგ, უნდა გამოიყენოს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლებით მისთვის მინიჭებული უფლებამოსილება და დაადგინოს სადავო შემთხვევაში ჰქონდა თუ არა ადგილი მოსარჩელის მიერ მითითებულ გარემოებას - მოსარჩელესა და მის მიერ გაჩენილ ბავშვს შორის გენეტიკური კავშირის არსებობას და ასეთის არარსებობის შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს შეეძლო ემსჯელა სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლიანობაზე. იხ. „მაია ოყროშიძე და გიორგი ოყროშიძე საქართველოს წინააღმდეგ“ 11.12.12წ. #60596/09, 144 §§3-4 99 საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლით განსაზღვრულ საპროცესო მექანიზმს უკავშირდება საკასაციო სასამართლოს მიერ არსებითად განხილული ერთ-ერთი საქმე145, რომელზედაც საკასაციო პალატის მიერ შეფასებულ იქნა მითითებული საპროცესო შესაძლებლობის გამოყენების მართლზომიერება. საკასაციო პალატამ არ გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს განმარტება მასზედ, რომ საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნულმა კომისიამ დაარღვია საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლი, რამდენადაც საქმის გარემოებებით ცალსახად დგინდებოდა ის, რომ მოპასუხე ადმინისტრაციულმა ორგანომ სრულყოფილად გამოიკვლია საქმის გარემოებები და სადავო აქტი მოქმედი კანონმდებლობის სრული დაცვით გამოსცა. საკასაციო სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა, რომ საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნულმა კომისიამ მიიღო დისკრიმინაციული გადაწყვეტილება, ვინაიდან კომისიამ 2015 წლის 11 ივნისის გადაწყვეტილებით მოსარჩელის მიმართ გამოიყენა პასუხისმგებლობის ზომა - გაფრთხილება მაშინ, როდესაც მობილური საკომუნიკაციო მომსახურების გამწევი ავტორიზებული სხვა პირის მიმართ 2015 წლის 2 ივლისის გადაწყვეტილებით შეწყვიტა ადმინისტრაციული წარმოება, ფაქტის დაუდასტურებლობის გამო. ამდენად, საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ზემოხსენებული შემთხვევების საფუძველზე გამოცემული გადაწყვეტილებების მიღებისას ადგილი არ ჰქონია საქმის გარემოებების იდენტურობას, კერძოდ, მოსარჩელისაგან განსხვავებით, მობილური საკომუნიკაციო მომსახურების გამწევმა ავტორიზებულმა პირმა, რომელსაც არ დაეკისრა პასუხისმგებლობა, სამართალდარღვევის აღკვეთისა და პრევენციის მიზნით მიიღო გარკვეული ზომები, რის გამოც კომისიამ მის მიმართ შეწყვიტა ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობის დაკისრების თაობაზე დაწყებული ადმინისტრაციული წარმოება. ამასთან, საყურადღებო იყო ისიც, რომ საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის მიერ ადმინისტრაციული წარმოების შეწყვეტის თაობაზე მიღებული ზემოხსენებული გადაწყვეტილების კანონიერებაზე სასამართლოს არ უმსჯელია. საბოლოოდ, საკასაციო სასამართლომ კანონშესაბამისად მიიჩნია საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და არ გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს მიერ მოცემული დავის გადაწყვეტისას საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენება. საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ მნიშვნელოვანი განმარტებები გააკეთა შრომითი კოლექტივის წევრთა მიერ წილთა არათანაბარი განაწილების, როგორც „გარიგების“ ფორმის დაცვის სავალდებულოობასთან მიმართებით.146 საკასაციო პალატამ ნაწილობრივ დააკმაყოფილა საკასაციო საჩივარი, გააუქმა სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოს დაუბრუნა. საკასაციო სასამართლომ გაიზიარა კასატორების მითითება იმ გარემოებაზე, რომ სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილების მიღებისას არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, 1997 წლამდე მოქმედი „სამოქალაქო სამართლის კოდექსით“ გარიგებებისათვის 145 146 საქმე #ბს-1073-1067(კ-17) საქმე #ბს-270-268(კ-17) 100 დადგენილი ნორმები, რომლის 41-ე მუხლის თანახმად, „გარიგება არის მოქალაქეთა და ორგანიზაციათა მოქმედება, მიმართული სამოქალაქო უფლებათა ან მოვალეობათა წარმოშობის, შეცვლისა და მოსპობისათვის“. ამავე კოდექსის 44-ე მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით, „წერილობით უნდა დაიდოს მოქალაქეთა გარიგებანი ურთიერთშორის ას მანეთზე მეტი თანხისა“. საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მოცემულ დავაში ძირითად სადავო ფაქტობრივ გარემოებას წარმოადგენდა 1995 წლის 14 აპრილით დათარიღებული შრომითი კოლექტივის წევრების მიერ დადებული ე.წ. „დამფუძნებელი ხელშეკრულება“, რომელიც თავისი შინაარსით გარიგებას წარმოადგენდა, თუმცა ამ დოკუმენტში მითითებული პირები გამორიცხავდნენ შეთანხმებას წარმოდგენილი სახით დოკუმენტის შინაარსზე, ანუ გარიგების პირობებზე. საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ როგორც 1997 წლამდე მოქმედი „სამოქალაქო სამართლის კოდექსით“, ასევე თავად ე.წ. „დამფუძნებელი ხელშეკრულებით“ დადგენილი იყო, რომ ნების ნამდვილობის დადგენისათვის აუცილებელი იყო ამ დოკუმენტში მითითებული პირების ნება უფლებამოსილი სახელმწიფო თანამდებობის პირის (სახელმწიფო ნოტარიუსი ან მასთან გათანაბრებული თანამდებობის პირი) მიერ დადასტურებულიყო, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია. ამდენად, ამ ტიპის გარიგების ნამდვილობისათვის აუცილებელი იყო დოკუმენტში მითითებული გარიგების მონაწილე პირების ხელმოწერის დამოწმება სახელმწიფო ნოტარიუსის ან სანოტარო მოქმედების შემსრულებელი სხვა თანამდებობის პირის მიერ. აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ, სადავო არ იყო ის ფაქტი, რომ ნოტარიუსის მიერ დამოწმებული იყო მხოლოდ ამ დოკუმენტის - „დამფუძნებელი ხელშეკრულების“ წარმდგენი პირის - მოსარჩელის მამის ხელმოწერის ნამდვილობა და არ იყო წარდგენილი დოკუმენტში მითითებული კოლექტივის 9 პირის ხელმოწერის ნამდვილობა. საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, აღნიშნული გარემოება მიუთითებდა იმაზე, რომ ე.წ. „დამფუძნებელ ხელშეკრულებაში“ მითითებული წილების არათანაბარ განაწილებაზე დანარჩენ 9 პირს თანხმობა არ განუცხადებია. ამასთან, წილებთან დაკავშირებით წარმოებული სამოქალაქო დავის მასალებიდან ჩანდა, რომ შრომითი კოლექტივის წევრებს არ უღიარებიათ ე.წ. „დამფუძნებელ ხელშეკრულებაზე“ ნების გამოვლენა. პირიქით, ისინი ყოველთვის აფიქსირებდნენ, რომ ეს დოკუმენტი შინაარსის გაყალბების გზით, მათი ნების საწინააღმდეგოდ იყო შექმნილი. ამდენად, საკასაციო სასამართლომ არარა გარიგებასთან მიმართებით დადგენილ ერთიან სასამართლო პრაქტიკაზე მითითებით, მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება მიღებულ იქნა სათანადო ფაქტობრივი და სამართლებრივი დასაბუთების გარეშე. საკასაციო სასამართლომ ამავდროულად აღნიშნა, რომ კასატორთა მიერ მოსარჩელის მოთხოვნის ხანდაზმულობასთან მიმართებით გამოთქმული პრეტენზიების ფონზე, სააპელაციო სასამართლოს საქმის ხელახლა განხილვისას ასევე უნდა ემსჯელა იმ საკითხზე, თუ როდიდან უნდა დაწყებულიყო სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადის ათვლა, ვინაიდან საქმეში წარმოდგენილი მასალებით ცალსახად არ დასტურდებოდა უფლების დარღვევის შესახებ შეტყობის ფაქტი. 101 განსაკუთრებული მნიშვნელობა მიენიჭა სადავო აქტის ჩაბარების საკითხს არსებითად განხილულ ერთ-ერთ დავაზე147, სადაც საკასაციო სასამართლომ გააუქმა სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებით უარყო სააპელაციო პალატის მსჯელობა მოპასუხის მიერ მოსარჩელისათვის სადავო აქტის ჩაუბარებლობასთან მიმართებით. კერძოდ, საკასაციო პალატამ აღნიშნა, რომ სააპელაციო სასამართლომ სსიპ არქიტექტურის სამსხურიდან გამოითხოვა მოსარჩელის მიერ ადმინისტრაციული აქტების ჩაბარების დამადასტურებელი მტკიცებულება, დედნის სახით. სსიპ არქიტექტურის სამსახურმა, სააპელაციო სასამართლოში წარადგინა ქ. თბილისის მერის სსიპ ქ. თბილისის არქიტექტურის სამსახურის ბეჭდით დამოწმებული წერილი, რომლითაც დადასტურებულია ის ფაქტი, რომ მოსარჩელე გასაჩივრებულ ბრძანებას პირადად გაეცნო. აღნიშნულის საწინააღმდეგო რაიმე მტკიცებულება, რაც გაამყარებდა სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას, გარდა სააპელაციო საჩივრის ავტორის ზეპირსიტყვიერი მითითებისა, საქმეში დაცული არ იყო. ამდენად, ზემოხსენებული მტკიცებულებების ურთიერთშეჯერებისა და გაანალიზების საფუძველზე, საკასაციო სასამართლომ დადგენილ გარემოებად მიიჩნია, რომ ქ. თბილისის მერიას მოსარჩელემ აქტების გასაჩივრებისათვის დადგენილი ერთთვიანი ვადის გასვლის შემდეგ მიმართა. საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ ობიექტური შეფასება არ მისცა საქმეში არსებულ მტკიცებულებებს, ვერ მიუთითა ვერც ერთ კონკრეტულ ფაქტზე და სამართლებრივ ნორმაზე, რომელიც ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის სადავო აქტით არ იქნა გამოკვლეული და შეფასებული. ასევე ვერ დაასაბუთა, რატომ არ გაიზიარა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიერ სააპელაციო სასამართლოში წარდგენილი სათანადოდ დამოწმებული დოკუმენტი სადავო აქტების ჩაბარების დამადასტურებელ მტკიცებულებად. ყოველივე ზემოაღნიშნული კი, საკასაციო პალატის მიერ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების და სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დამდგარი შედეგის შეცვლის საფუძვლად იქნა მიჩნეული. 2018 წელს განხილული დავებიდან აღსანიშნავია საქმე, რომელიც ეხებოდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსათვის ფიზიკური პირის სასარგებლოდ საშინაო ვალის ანაზღაურების დაკისრებას148, სააპელაციო სასამართლომ ადმინისტრაციულ ორგანოს დაავალა მოსარჩელის განცხადებაზე ხელახალი მსჯელობა ისე, რომ არ გაითვალისწინა სასარჩელო მოთხოვნის შინაარსი და სარჩელის სახე, დავის გადაწყვეტისათვის დაუსაბუთებლად გამოიყენა კონკრეტული ნორმატიული მოწესრიგება, ბუნდოვნად ჩამოყალიბდა გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი. საკასაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა მიკუთვნებითი სარჩელის აღძვრის დროს ხელახალი განხილვისთვის საკითხის ადმინისტრაციული ორგანოსათვის დაბრუნების შეუძლებლობაზე, გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის არაბუნდოვნად, გარკვევით ჩამოყალიბების საჭიროებაზე. საკასაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ გააანალიზა საშინაო ვალის ანაზღაურებასთან დაკავშირებული ნორმატიული მოწესრიგება, არ გაითვალისწინა ობლიგაციების განაღდების ძალაში მყოფი მექანიზმი, არ იმსჯელა ობლიგაციების 147 148 საქმე #ბს-1185-1179(კ-17) საქმე #ბს-728-720(კ-16) 102 ნორმატიულად განსაზღვრული დაფარვის ზღვრული ვადისა და მათი გასანაღდებლად წარდგენის პერიოდზე. სააპელაციო პალატის მიერ მისი მიღების მომენტში კანონშესაბამისი გადაწყვეტილება გაუქმდა საკასაციო საჩივრის წარდგენისას არსებული ნორმატიული მოწესრიგების ცვლილების გამო. 2017 წელს განხილული დავა ეხებოდა ადმინისტრაციული ორგანოსათვის უკანონო მფლობელობიდან ბინის გამოთავისუფლების დავალებას და გამოთავისუფლებაზე ორგანოს უარის ბათილად ცნობას149. ორგანო უარს აცხადებდა ნორმატიულად მისთვის დაკისრებული ვალდებულებების შესრულებაზე იმ საფუძვლით, რომ ბინასთან დაკავშირებულ გარკვეული დოკუმენტების ნამდვილობაზე მიმდინარეობდა სისხლისსამართლებრივი გამოძიება. სააპელაციო პალატამ ადმინისტრაციული ორგანოს ეს მოსაზრება არ გაიზიარა, რაც უცვლელად იქნა დატოვებული საკასაციო სასამართლოს მიერ, რადგან საქმის მასალებით ირკვეოდა, რომ აღნიშნული დოკუმენტის სიყალბის დადგენის შემთხვევაშიც კი მოსარჩელის საკუთრებას არ ეცლებოდა სამართლებრივი საფუძველი. ამდენად, ადმინისტრაციული ორგანოს უარი ფართის გამოთავისუფლებაზე არამართლზომიერად იქნა ცნობილი, ამის მიუხედავად გაუქმდა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების ის ნაწილი, რომლითაც ორგანოს დაევალა გამოთავისუფლების მიზნით კონკრეტული ქმედებების განხორციელება, რადგან შეცვლილი ნორმატიული რეგულირების შედეგად აღნიშნული მიმართულებით შემცირდა ორგანოს კომპეტენცია, ორგანოს სასამართლოს გადაწყვეტილების გარეშე გამოსახლების უფლება შეუნარჩუნდა მხოლოდ სისხლის სამართლის კოდექსის 160-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენის შესახებ დასაბუთებული ვარაუდის არსებობის შემთხვევაში, რაც განსახილველ დავაში არ დასტურდებოდა. დავაზე, რომელიც სააქტო ჩანაწერის შეცვლის მოთხოვნის საფუძვლიანობას შეეხებოდა,150 საკასაციო პალატამ, მართალია, გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინებით დამდგარი შედეგი, თუმცა დამატებით განმარტა, რომ სადავო აქტი - ხაშურის რაიონის მოქალაქეობრივი მდგომარეობის აქტების ჩაწერის (მმაჩის) განყოფილების მიერ რეგისტრირებული დაბადების აქტის ჩანაწერი, რომელსაც დაბადების ფაქტის დამადასტურებელ საბუთად საფუძვლად დაედო ხაშურის რაისამშობიარო სახლის ცნობა, კანონიერი იყო, ვიდრე კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს განაჩენით ამ დოკუმენტის სიყალბე არ დადგინდებოდა, რაც შეიძლება გამხდარიყო რეგისტრაციის ჩანაწერში ცვლილების საფუძველი. საქმეზე, რომელშიც სარჩელი აღძრული იყო ნორმატიულ აქტში ცვლილების შეტანის მოთხოვნით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების გამოტანის საფუძველზე პირველი ინსტანციის მიერ უარყოფილი სარჩელი დაკმაყოფილდა. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, დავის განხილვის მიუხედავად, საკასაციო პალატამ მიიჩნია, რომ არსებობდა ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველი, რადგან ნორმატიული აქტი, რომელშიც მოსარჩელე მოითხოვდა ცვლილების შეტანას საკასაციო პალატაში საქმის განხილვის დროს უკვე გაუქმებული იყო. შესაბამისად, 149 150 საქმე #ბს-563-556(2კ-15) საქმე #ბს-318-318(კ-18) 103 საკასაციო პალატამ მიუთითა, რომ ნორმატიული აქტის მიღების (გამოტანა) და მასში ცვლილების შეტანის წესს განსაზღვრავს „ნორმატიული აქტების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-20 მუხლი, რომელიც არ იძლევა ძალადაკარგულ ნორმატიულ აქტში ცვლილების შეტანის შესაძლებლობას. ამდენად, საკასაციო პალატის მოსაზრებით ზემოაღნიშნული ცვლილებების გათვალისწინებით საქმეზე დადგენას საჭიროებდა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 23-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული მოსარჩელის კანონიერი ინტერესის არსებობა და ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 33-ე მუხლის საფუძველზე ადმინისტრაციული ორგანოებისათვის ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების გამოცემის დავალების შესაძლებლობა.151 საკასაციო სასამართლოს მიერ განხილულ კიდევ ერთ დავაზე152 საკასაციო სასამართლო, მართალია, დაეთანხმა სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის კონკრეტული შედეგით გადაწყვეტას, თუმცა სამართლებრივ პრობლემათა სრულყოფილი შესწავლა-შეფასების, ასევე საკასაციო საჩივრის საფუძვლების მაქსიმალური გამორიცხვისა და დამდგარი შედეგის სათანადო დასაბუთების მიზნით, მიზანშეწონილად მიიჩნია არსებითად ემსჯელა კასატორის არგუმენტებზე. კერძოდ, საკასაციო სასამართლომ არ გაიზიარა კასაციის მოტივი იმასთან დაკავშირებით, რომ სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2010 წლის 15 იანვრის #4 ბრძანება და საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 21 აგვისტოს #214 დადგენილება. საკასაციო სასამართლომ მიუთითა სადავო სამართლებრივი ურთიერთობის მარეგულირებელ კანონმდებლობაზე. კერძოდ, საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2010 წლის 15 იანვრის #4 ბრძანებით დამტკიცებული „საჯარო რეესტრის შესახებ“ ინსტრუქციის 142 მუხლზე, რომლის თანახმად, „საქართველოში ელექტროსადგურების მშენებლობის ტექნიკურ-ეკონომიკური შესწავლის, მშენებლობის, ფლობის და ოპერირების შესახებ ინტერესთა გამოხატვის წესის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 21 აგვისტოს #214 დადგენილებით დამტკიცებული წესის პირველი მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, საქართველოს ენერგეტიკის მინისტრის ბრძანებით გათვალისწინებული ელექტროსადგურის ტერიტორიულ საზღვრებში მოქცეული სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე ფიზიკური და/ან კერძო სამართლის იურიდიული პირის საკუთრების უფლების პირველადი რეგისტრაციისათვის, აგრეთვე, რეგისტრირებული დაუზუსტებელი საკადასტრო მონაცემის დაზუსტებისას, გარდა საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი დოკუმენტაციისა, დამატებით წარმოდგენილი უნდა იქნეს შესაბამისი თვითმმართველი ერთეულის ტერიტორიული ორგანოს ხელმძღვანელის - თვითმმართველი ერთეულის რწმუნებულის მიერ გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი (ცნობა), რომლითაც უნდა დასტურდებოდეს უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტსა და საკადასტრო აზომვით ნახაზზე ასახული სარეგისტრაციო უძრავი ნივთის ურთიერთშესაბამისობა. 151 152 საქმე #ბს-35-34 (3კ-17) საქმე #ბს-855-847(კ-16) 104 სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების/განჩინების გაუქმების და საქმის ხელახლა განსახილველად განსჯად სასამართლოში დაბრუნების აუცილებლობა გამოიწვია ასევე სააპელაციო სასამართლოს მიერ სამართალწარმოების წესების დარღვევით დავის გადაწყვეტამ, კერძოდ, საგნობრივი განსჯადობის წესების დარღვევით საქმის განხილვამ და გადაწყვეტილების გამოტანამ. ერთ-ერთ ასეთ საქმეში153 დავის საგანს წარმოადგენდა ქ. ბათუმის მერიისთვის შპს-თან გაფორმებული მიწის ნაკვეთის სასყიდლიანი აღნაგობის უფლებით სარგებლობაში გადაცემის შესახებ ხელშეკრულების შეწყვეტის დავალდებულება; ხოლო მეორე შემთხვევაში154 დავის საგანი იყო - შპს-თვის ქ. თბილისის მერიის სასარგებლოდ აღნაგობის საფასურის და პირგასამტეხლოს დაკისრება. საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, მართალია, სადავო საკითხები ფორმალურად ადმინისტრაციულ დავას ემსგავსებოდა, თუმცა მნიშვნელოვანი იყო არა დავის ფორმალური მხარე, არამედ მისი შინაარსი და საფუძვლები. მიუხედავად იმისა, რომ ხელშეკრულების ერთ-ერთ მხარეს ადმინისტრაციული ორგანო წარმოადგენდა, ხელშეკრულება არ აღჭურავდა პირს საჯარო-სამართლებრივი უფლება-მოვალეობით. მოცემულ შემთხვევებში ხელშეკრულების მხარე ადმინისტრაციულ ორგანოს არ მოუხდენია ადმინისტრაციული ორგანოსათვის კანონმდებლობით მინიჭებული საჯაროსამართლებრივი უფლებამოსილების განხორციელება, მან მოახდინა კერძოსამართლებრივი უფლების რეალიზაცია. ერთ შემთხვევაში ქ. ბათუმის მერიის მიერ შპს-თან მიწის ნაკვეთის სასყიდლიანი აღნაგობის უფლებით სარგებლობაში გადაცემის შესახებ ხელშეკრულების გაფორმება, ხოლო მეორე შემთხვევაში თბილისის მერიის მიერ შპს-თვის აღნაგობის საფასურისა და პირგასამტეხლოს ანაზღაურების მოთხოვნა არ გულისხმობდა მხარეებს შორის ვერტიკალური, ქვემდებარეობითი ურთიერთობის არსებობას, ამ შემთხვევებში ადმინისტრაციული ორგანო არ გვევლინებოდა როგორც საჯარო უფლებამოსილების იმპერატიული ნების გამომხატველი სუბიექტი. საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადების შედეგად შესაბამისი პირი აღიჭურვება საჯარო-სამართლებრივი უფლება-მოვალეობებით, ხოლო კერძოსამართლებრივი ხელშეკრულების დადებისას მხარეები გვევლინებიან სამოქალაქოსამართლებრივი უფლება-მოვალეობების მატარებლებად. ამასთან, ადმინისტრაციული ხელშეკრულების სამოქალაქო-სამართლებრივი ხელშეკრულებისაგან გამიჯვნისათვის, ხელშეკრულების მიზნის და საგნის ანალიზის გარდა, მნიშვნელობა აქვს ხელშეკრულების დადებას ადმინისტრაციული კანონმდებლობის საფუძველზე, ხელშეკრულების დადების შედეგად ადმინისტრაციული ორგანოსათვის ადმინისტრაციული აქტის გამოცემის ან ქმედების (რეალაქტის) განხორციელების მოვალეობის წარმოქმნას, ხელშეკრულების დადების შედეგად მხარის საჯარო-სამართლებრივი უფლება-მოვალეობებით აღჭურვას, რასაც მოცემულ შემთხვევებში ადგილი არ ჰქონდა. მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, ადმინისტრაციულმა ორგანომ კერძო პირს, შესაბამისი საფასურის სანაცვლოდ, აღნაგობის უფლებით სარგებლობაში გადასცა უძრავი ქონება. ამასთან, საკასაციო სასამართლომ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ 153 154 საქმე #ბს-959-950(კ-16) საქმე #ბს-73-72(კ-17) 105 მოცემული საკითხები ეხებოდა სახელმწიფო ქონების კერძო პირისთვის სარგებლობის უფლებით გადაცემას და არა სახელმწიფო ქონების განსახელმწიფოებრიობას, საკუთრებაში კერძო პირისთვის გადაცემას, რაც ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განიხილება. ამდენად, საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ დასახელებული საქმეები განხილული იყო საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 და 26-ე მუხლების, ასევე საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-11 მუხლით დადგენილი განსჯადობის წესების დარღვევით, ვინაიდან საქმე ექვემდებარებოდა სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით განხილვას, რის გამოც საქმეები ხელახალი განხილვისათვის გადაეცა განსჯად სასამართლოებს - ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატას და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატას. განსჯადობა ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ 2017-2018 წლებში გადაწყვიტა არაერთი დავა განსჯადობის საკითხთან დაკავშირებით. სასამართლოებს შორის განსჯადობის წესების მიხედვით დავების განაწილება ემსახურება მართლმსაჯულების ადგილზე ხელმისაწვდომობის, პროცესის ეკონომიურობის და ოპერატიულობის, სასამართლოებს შორის დატვირთვის თანაბარი განაწილების უზრუნველყოფას, რა დროსაც გათვალისწინებულ უნდა იქნეს აგრეთვე საჯარო მმართველობის განხორციელების ფორმა, პრინციპები, ადმინისტრაციული ორგანოს ტერიტორიული დაყოფის მიზნები, კონკრეტული დავის თავისებურებები. საკასაციო სასამართლოს მიერ მნიშვნელოვანი შეფასებები მიეცა სასამართლოთა შორის განსჯადობასთან დაკავშირებულ სადავო საკითხებს და რიგ შემთხვევებში გამოიკვეთა ახალი მიდგომები. კერძოდ, საერთო წესის თანახმად, სარჩელი წარდგენილი უნდა იქნეს მოპასუხის - ადმინისტრაციული ორგანოს ადგილმდებარეობის მიხედვით (სსსკ-ის მე-15 მუხლი). ამდენად, თუ სხვა რამ არ არის დადგენილი, ტერიტორიული იურისდიქცია ეკუთვნის იმ სასამართლოს, რომლის სამოქმედო ტერიტორიაზეც განლაგებულია ადმინისტრაციული ორგანო. საკასაციო სასამართლომ ამ პრინციპიდან განდგომა გამონაკლისის წესით, სასამართლოებს შორის თანაზომიერი დატვირთვის მოსაზრებიდან და საჯარო რეესტრის ორგანიზაციული მოწყობიდან გამომდინარე, დაუშვა საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს და მის სისტემაში შემავალი რეგიონალური ოფისებისა და ფილიალების მიმართ აღძრულ სარჩელებზე.155 საკასაციო სასამართლოს მითითებით, საკუთრების უფლებასთან დაკავშირებულ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოსა და მის სისტემაში შემავალი რეგიონული ოფისებისა და ფილიალების მიმართ აღძრულ სარჩელებზე გამოყენებულ უნდა იქნეს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-18 მუხლით გათვალისწინებული ნივთობრივი განსჯადობის წესები, რომლის თანახმად, 155 იხ. საქმე #ბს-952-943(გ-16), საქმე #ბს-960-951(გ-16), საქმე #ბს-439-436(გ-17), საქმე#ბს-715711(გ-17), საქმე #ბს-639-635(გ-17), საქმე #ბს-597-594(გ-17), საქმე #ბს-984-980(გ-17), საქმე #ბს629-625(გ-17), საქმე ბს-716-712(გ-17), საქმე ბს-613-610(გ-17), საქმე ბს-983-979(გ-17) 106 სარჩელის განსჯადი სასამართლოს განსაზღვრა უნდა მოხდეს სადავო ქონების ადგილმდებარეობის მიხედვით. საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, სასამართლოებს შორის განსჯადობის საკითხის ამგვარი გადაწყვეტა ხელს უწყობს მართლმსაჯულების ადგილზე ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფას, პროცესის ეკონომიურობასა და ოპერატიულობას, ადმინისტრაციული კატეგორიის საქმეთა დივერსიფიკაციას, სასამართლოებს შორის დატვირთვის თანაბარ განაწილებას. ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ იმსჯელა აგრეთვე ადმინისტრაციული ხელშეკრულების შესრულებიდან გამომდინარე წარმოშობილი დავების ტერიტორიული განსჯადობის შესახებ. ერთ-ერთ საქმეში156, სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენდა მიმწოდებლის მიერ საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში ნაკისრი ვალდებულებების არაჯეროვანი შესრულების გამო გამოცემული სადავო აქტების კანონიერება, კერძოდ, სასარჩელო მოთხოვნა უკავშირდებოდა ზემოხსენებული პროგრამით გათვალისწინებულ საჯარიმო სანქციათა ბათილად ცნობას. საკასაციო სასამართლოს მიერ შესაბამის ნორმებზე მითითებით დადგინდა, რომ სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოსა და საყოველთაო ჯანდაცვის სახელმწიფო პროგრამაში ნებაყოფლობით მონაწილე სამედიცინო დაწესებულებებს შორის არსებული სამართლებრივი ურთიერთობა სახელშეკრულებო ურთიერთობას წარმოადგენდა, ხოლო სადავოდ ქცეული აქტები კი სწორედ აღნიშნული ხელშეკრულების დანაწესებიდან გამომდინარეობდა. ამასთან, მოსარჩელის სასარჩელო განცხადება სამედიცინო დაწესებულების ფილიალის საქმიანობასთან დაკავშირებით იქნა წარდგენილი, ხოლო ფილიალის ადგილმდებარეობა ხელშეკრულების შესრულების ადგილს ემთხვეოდა. ამდენად,საკასაციო სასამართლოს მიერ განისაზღვრა, რომ ადგილი ჰქონდა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-15 მუხლით (საერთო განსჯადობა) დადგენილი ტერიტორიული განსჯადობის ზოგადი წესისა და ამავე კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილებით (განსაკუთრებული განსჯადობა) დადგენილი განსჯადობის სპეციალური წესის კონკურენციას, რა დროსაც უპირატესობა სწორედ სპეციალური წესების დამდგენ დანაწესებს უნდა მინიჭებოდა, რის გამოც სარჩელი ხელშეკრულების შესრულების ადგილისა და ფილიალის ადგილმდებარეობის მიხედვით შესაბამის სასამართლოს დაექვემდებარა. მსგავს შემთხვევებში ამავე წესით გადაწყდა არაერთი დავა ტერიტორიული განსჯადობის შესახებ.157 სხვა საქმეში პალატამ განმარტა აგრეთვე სამხედრო მოსამსახურისათვის დაკისრებულ სახელშეკრულებო ვალდებულებათა შესრულების ადგილის დადგენის თავისებურებები.158 სახელშეკრულებო ურთიერთობიდან გამომდინარე, საქმეებში ხშირ შემთხვევაში ხდება დავის წამოწყება საგნობრივ განსჯადობაზეც, რადგან პრაქტიკაში ხელშეკრულების ადმინისტრაციული თუ სამოქალაქო კატეგორიისადმი კუთვნილების დადგენა არ არის ცალსახა და ხშირად დაკავშირებულია სირთულეებთან. მაგალითად, 2017 წელს განხილულ ერთ-ერთ საქმეში159 სადაზღვევო კომპანია ქ. თბილისის მერიისაგან ითხოვდა მუნიციპალიტეტის მიერ სოციალურად 156 საქმე #ბს-284-284(გ-18) იხ. საქმე #ბს-342-342(გ-18), #ბს- 649-649(გ-18), #ბს-695-695(გ-18) 158 საქმე #ბს-621-621(გ-18) 159 საქმე #ბს-212-211(გ-16) 157 107 დაუცველი მოსახლეობის დაზღვევის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე თანხის ანაზღაურებას. საკასაციო პალატამ აღნიშნული ხელშეკრულება ჩათვალა ადმინისტრაციულ ხელშეკრულებად და განმარტა, რომ სოციალური სახელმწიფო არის მმართველობის ფორმა, რომელშიც სახელმწიფო ზრუნავს მოქალაქეების ეკონომიკურ და სოციალურ კეთილდღეობაზე, აღნიშნული ფუნქციის ფარგლებში სახელმწიფო მატერიალურად ეხმარება სოციალურად დაუცველ მოსახლეობას, უწესებს მათ სხვადასხვა შეღავათებს, რასაც ახორციელებს აღმასრულებელი ხელისუფლების ორგანოების, ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებისა და იურიდიული პირების მეშვეობით. ჯანმრთელობის დაცვის უფლება სოციალური უფლებაა, სამედიცინო დაზღვევა არის მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვის სოციალური გარანტია. მუნიციპალიტეტის მიერ საზოგადოების იმ ჯგუფების სამედიცინო დაზღვევა, რომელთაც სათანადო სამედიცინო დახმარების მიღება არ შეუძლიათ მძიმე მატერიალური მდგომარეობის გამო, არ იქნა განხილული კერძოსამართლებრივ ხელშეკრულებად, რადგან მიმართული იყო კონსტიტუციითა და კანონმდებლობით განმტკიცებული, სახელმწიფოს ერთ-ერთი პრიორიტეტული სოციალური ფუნქციის განხორციელებისაკენ. საჯარო უფლებამოსილების განხორციელების მიზანი სწორედ ადმინისტრაციული ორგანოს უფლებამოსილებას მიკუთვნებული ძირითადი, უშუალო ფუნქციის განხორციელებისკენ მიმართულ საქმიანობას გულისხმობს, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ჰქონდა ადგილი. ის, რომ სახელმწიფო უშუალოდ არ ახდენდა მოსახლეობის სამედიცინო მომსახურებაზე გაწეული ფაქტობრივი ხარჯის ანაზღაურებას და დებდა სამედიცინო დაზღვევის ხელშეკრულებას, არ იქნა მიჩნეული ხელშეკრულების სამოქალაქო-სამართლებრივი ხასიათის დამადასტურებელ გარემოებად, რადგან ორგანო თავის ფუნქციებს ახორციელებს უშუალოდ ან მესამე პირების მეშვეობით. მსგავსი შინაარსის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, თანხის დაკისრების შესახებ დავის საგნობრივ განსჯადობაზე ისმჯელა საკასაციო პალატამ 2018 წელსაც,160 სასამართლომ კვლავ გაამახვილა ყურადღება სახელმწიფოს სოციალურ ფუნქციების განხორციელების მიზნით დადებული ხელშეკრულებების ადმინისტრაციულ ხასიათზე. ხელშეკრულების შინაარსისა და დადების მიზნის გათვალისწინებით, საგნობრივი განსჯადობის საკითხზე, საკასაციო პალატამ იმსჯელა სხვა არაერთ დავაშიც.161 მნიშვნელოვანი განმარტებები გაკეთდა საქმეში162, რომელშიც საგნობრივი განსჯადობა იყო გადასაწყვეტი, საკასაციო პალატამ განსჯადობის საკითხის გადაწყვეტამდე უწყებრივი ქვემდებარობის საკითხის განსაზღვრის მნიშვნელობაზე გაამახვილა ყურადღება. პალატამ აღნიშნა, რომ შუალედური აქტი დამოუკიდებლად არ ახდენს მოსარჩელეთა კანონიერი უფლებებისა და ინტერესების ხელყოფას, ამგვარი აქტის/ქმედების გასაჩივრება შესაძლებელია მხოლოდ ადმინისტრაციული წარმოების შედეგად გამოცემულ, მხარისათვის უშუალო შედეგის წარმომშობ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტთან ერთად. ვითარება არ იცვლება ისეთ შემთხვევაშიც, როდესაც აღნიშნული შუალედური ქმედება/აქტი შესაძლოა დაინტერესებული პირის მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის მიზეზი 160 საქმე #ბს-1-1(გ-18) მაგ.: საქმე #ბს-832-824(გ-16), #ბს-923-915(გ-16), #ბს-1138-1132(გ-17) 162 საქმე #ბს-377-374(გ-17) 161 108 გახდეს. პალატამ აღნიშნა, რომ დისკრიმინაციის ფაქტის დადგენა და აქტის ბათილად ცნობის მოთხოვნა ან აქტის გამოცემის დავალების მოთხოვნა ურთიერთდაკავშირებული მოთხოვნებია და მათი განხილვა ერთობლივად უნდა მოხდეს, თუმცა დისკრიმინაციულ ქმედებას ადგილი შეიძლება ჰქონდეს როგორც კერძო-სამართლებრივ, ასევე საჯარო სფეროში, როგორც კერძო პირის, ისე ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან, შესაბამისად, დისკრიმინაციასთან დაკავშირებული საქმეები შესაძლოა იყოს როგორც სამოქალაქო, ასევე ადმინისტრაციული კატეგორიის საქმეთა განმხილველი სასამართლოს განსჯადი. დაუშვებლად იქნა მიჩნეული დისკრიმინაციის საკითხთან დაკავშირებით წარმოშობილი ყველა დავის სამოქალაქო საქმეთა განმხილველი სასამართლოების იურისდიქციაში მოქცევა, რადგან აღნიშნული გამოიწვევს საჯარო მმართველობის კანონიერების ყველაზე აქტუალური საკითხების ადმინისტრაციული კატეგორიის საქმეთა განმხილველი სასამართლოების იურისდიქციის სფეროდან გამოსვლას. საგნობრივი განსჯადობის თაობაზე არაერთი დავა წარმოიშობა აგრეთვე სამსახურიდან გათავისუფლების კანონიერების დადგენის მიზნით აღძრულ სარჩელებზე. მაგალითად, 2017 წელს განხილულ ერთ-ერთ საქმეში,163 სადაც პირი გათავისუფლებული იყო სამინისტროს საქვეუწყებო დაწესებულებიდან, საკასაციო პალატამ განმარტა, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოში დასაქმებული ყველა პირი არ მიიჩნევა საჯარო მოხელედ, პირის მოხელედ მიჩნევისათვის უნდა დადგინდეს მისი სამსახურში მიღების სამართლებრივი საფუძვლები და მის მიერ განხორციელებული უფლება-მოვალეობების შინაარსი, რადგან დაწესებულებაში შესაძლოა დასაქმებული იყოს არაერთი ტექნიკური მუშაკი ან სხვა პირი, რომელიც არ იღებს მონაწილეობას დაწესებულების საჯარო-სამართლებრივი ფუნქციების განხორციელებაში. პალატამ ერთმანეთისაგან გამიჯნა საჯარო მოხელე და შტატგარეშე მოსამსახურე, ყურადღება გაამახვილა მათ ფუნქციებს, სამართლებრივ სტატუსსა და დასაქმების საფუძველს შორის არსებულ განსხვავებებზე. სხვა საქმეში164 სარჩელი აღძრული იყო საჯარო სამართლის იურიდიული პირიდან დასაქმებულის გათავისუფლების გამო. საკასაციო პალატამ, უზენაესი სასამართლოს დადგენილ პრაქტიკაზე მითითებით აღნიშნა, რომ საგნობრივი განსჯადობის შესახებ დავის გადაწყვეტისთვის მნიშვნელობა ენიჭება სადავო აქტების გამოცემის საფუძვლებს, სამართალურთიერთობის სუბიექტის მოქმედების ფორმას. პირის გათავისუფლების შესახებ ბრძანება არ იქნა მიჩნეული ადმინისტრაციულ აქტად, რადგან იგი გამოცემული იყო კერძო-სამართლებრივი კანონმდებლობის საფუძველზე. განჩინებაში ყურადღება გამახვილდა სსიპ-ში დასაქმებული პირების სამართლებრივ სტატუსსა და ფუნქციებზე, განიმარტა, რომ მხოლოდ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ფორმალური რეკვიზიტების ქონა და დასახელება, სათანადო შინაარსობრივი დატვირთვის გარეშე, ასევე დასაქმების პროცედურების ფორმალურად საჯარო კანონმდებლობით დადგენილი წესით ჩატარება, დოკუმენტს ვერ აქცევს ადმინისტრაციულ აქტად. პალატამ, ისევე როგორც სხვა არაერთ განჩინებაში, ხაზი გაუსვა დავის განმხილველი სასამართლოს კომპეტენციის სისრულეს, როგორც კერძო, ასევე საჯარო- 163 164 საქმე #ბს-893-885(გ-16) საქმე #ბს-221-221(გ-18) 109 სამართლებრივი ნორმების სრულად გამოყენების შესაძლებლობას, განიმარტა განსჯადობის შესახებ დავის წამოწყებასთან დაკავშირებით სამოქალაქო საქმის განმხილველი მოსამართლის კომპეტენციის ფარგლები. სხვა შრომით დავებში165 შესამოწმებელი იყო ერთ-ერთი სკოლის დირექტორის განთავისუფლების კანონიერება. საკასაციო პალატამ იმსჯელა აღნიშნული საქმის საგნობრივი განსჯადობის საკითხზე და დავა მიიჩნია სამოქალაქო-სამართლებრივად, მსგავსი დავების განსჯადობის წესთან დაკავშირებით კანონმდებლობაში პირდაპირი და ერთმნიშვნელოვანი ჩანაწერის არსებობის გამო. პალატამ აღნიშნა, რომ სხვადასხვა ქვეყნის ადმინისტრაციული იუსტიციის ორგანოების კომპეტენცია შედგება კანონებით და სასამართლო პრაქტიკით, ისტორიული მეტამორფოზებით დამკვიდრებული საერთო და საგამონაკლისო წესებისაგან, საგამონაკლისო წესები ზოგჯერ აფართოებენ ან ზღუდავენ ადმინისტრაციული მართლმსაჯულების იურისდიქციას, თუმცა კანონისმიერი განსჯადობის იმპერატიული წესი არ იძლევა ადმინისტრაციული სასამართლოწარმოების იურისდიქციის გაფართოების შესაძლებლობას, საამისოდ საჭიროა კანონში ცვლილების შეტანა. საპროცესო ხარჯები საკასაციო სასამართლოს მიერ გამახვილდა ყურადღება სასამართლო ხარჯების განაწილების კანონიერების საკითხზე. მაგალითად, ერთ-ერთ დავაზე166 არსებითად სწორი და დასაბუთებული გადაწყვეტილების მიღების მიუხედავად არასწორად იყო გადაწყვეტილი სახელმწიფო ბაჟის განაწილების საკითხი, რამაც აღნიშნულ ნაწილში სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება გამოიწვია. სააპელაციო სასამართლომ უგულებელყო სასკ-ის მე-9 მუხლის დანაწესი, რომლის თანახმად, სახელმწიფო ბაჟის გადახდისგან გათავისუფლებულია სოციალური კატეგორიის საქმეები. აღნიშნულ შემთხვევაში სარჩელი აღძრული იყო სწორედ სახელმწიფო სოციალური დაცვის საკითხთან დაკავშირებით, შესაბამისად, არ არსებობდა რომელიმე მხარის მიერ სახელმწიფო ბაჟის გადახდის საჭიროება, თუმცა მოსარჩელემ სახელმწიფო ბაჟი მაინც გადაიხადა. სარჩელის დაკმაყოფილების გამო, სააპელაციო სასამართლომ მოსარჩელის მიერ გადახდილი ბაჟის გადახდა მოპასუხე ადმინისტრაციულ ორგანოს დააკისრა მაშინ, როდესაც დავის საგნის გამო ბაჟის გადახდისგან გათავისუფლებულ საქმეზე მოსარჩელის მიერ ბაჟის გადახდა იწვევს გადახდილი თანხის არა მოპასუხისათვის დაკისრებას, არამედ შეცდომით გადახდილი ბაჟის ბიუჯეტიდან დაბრუნებას. არის შემთხვევები, როდესაც მატერიალურ-სამართლებრივი კუთხით დავის სწორად გადაწყვეტის მიუხედავად ხარვეზებით ხდება საპროცესო ხარჯების განაწილება, მაგალითად, 2017 წელს განხილულ ერთ-ერთ დავაზე167 მხარეს არასწორად ეთქვა უარი ადვოკატის ხარჯის ანაზღაურებაზე, რის გამოც აღნიშნულ ნაწილში საასაციო საჩივარი დაშვებულ იქნა და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელეს აუნაზღაურდა გაწეული საადვოკატო მომსახურების ხარჯი, რადგან 165 საქმე #ბს-203-203(გ-18), #ბს-204-204(გ-18) საქმე #ბს-626-622(კ-17) 167 საქმე #ბს-135-134(კ-კს-16) 166 110 სააპელაციო პალატის მიერ აქტის ბათილად ცნობის თაობაზე სასარჩელო მოთხოვნაზე საქმის წარმოება შეწყდა მოპასუხის მიერ აქტის თავისი ინიციატივით გაუქმების გამო, ამასთანავე, დასტურდებოდა მოსარჩელის მიერ საადვოკატო მომსახურების ხარჯის გაწევა. საქმეზე, სადაც სასარჩელო მოთხოვნას საჯარო ინფორმაციის გაცემა და წარმომადგენლობითი მომსახურების ხარჯის ანაზღაურება წარმოადგენდა, საკასაციო სასამართლომ მნიშვნელოვანი განმარტება გააკეთა წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯების ანაზღაურებასთან დაკავშირებით და აღნიშნულ ნაწილში სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმებით საქმეზე მიიღო ახალი გადაწყვეტილება168. საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, მხარისათვის წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯების დაკისრებისას, აუცილებელია, შეფასება მიეცეს ამგვარი ხარჯის გაწევის აუცილებლობას და საჭიროებას, პირის სამართლებრივ მდგომარეობას, რომელიც ამგვარი ხარჯის ანაზღაურებას მოითხოვს ე.ი. უნდა შეფასდეს ფაქტობრივი საფუძველი, რაც განაპირობებს წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯის ანაზღაურების აუცილებლობას, მით უფრო იმ ოდენობით, რომელსაც მხარე მოითხოვს. საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელე ითხოვდა ორგანიზაციის იმ წარმომადგენლობაზე გაწეული ხარჯების ანაზღაურებას, რაც მან გასწია სასამართლოში და რაც მისი, როგორც ორგანიზაციის უფროსის (ხელმძღვანელობაზე/წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი პირის) უშუალო კანონისმიერ ვალდებულებას წარმოადგენდა. ამდენად, სახეზე იყო იმ პირის მიერ წარმომადგენლობაზე გაწეული ხარჯის ანაზღაურების მოთხოვნა, რომელმაც კანონისმიერი ვალდებულების საფუძველზე სააგენტოს ინტერესების დაცვის მიზნით წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება განახორციელა სასამართლოში. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში სახეზე არ იყო „იურიდიული დახმარება“, როგორც ადვოკატის ხარჯის ანაზღაურების დაკისრების აუცილებელი პირობა. ანალოგიური განმარტება გააკეთა საკასაციო პალატამ კიდევ ერთ საქმეზე, რომელშიც სასარჩელო მოთხოვნას ასევე საჯარო ინფორმაციის გაცემა და წარმომადგენლობითი მომსახურების ხარჯის ანაზღაურება წარმოადგენდა.169 პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიუხედავად სარჩელის დაკმაყოფილებისა უარი უთხრა მოსარჩელეს წარმომადგენლობითი მომსახურების ხარჯის ანაზღაურებაზე, რაც სააპელაციო პალატამ სრულად დააკმაყოფილა, ხოლო საკასაციო პალატამ აღნიშნული მოთხოვნის ნაწილში არ დააკმაყოფილა სარჩელი. შრომით დავაზე, რომელშიც მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი დაშვებულ იქნა წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯის მოპასუხეთათვის დაკისრების მოთხოვნის ნაწილში, საკასაციო პალატამ მიუთითა ქვედა ინსტანციის გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს ერთგვაროვანი პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღებაზე170 და მოპასუხე ადმინისტრაციულ ორგანოებს მოსარჩელის სასარგებლოდ დააკისრა საადვოკატო მომსახურების ხარჯი 168 საქმე #ბს-918-910(კ-16) საქმე #ბს-294-292(კ-17) 170 იხ. საქმე #ბს-776-768(2კ-4კს-15) 169 111 მიუხედავად იმისა, რომ ხარჯის გაწევის დამადასტურებელი მტკიცებულება ადვოკატისათვის თანხის გადახდის ქვითარი არ იყო წარმოდგენილი.171 დასკვნა დასკვნის სახით, დაშვებული და დაუშვებელი საკასაციო საჩივრების, 2017 და 2018 წლებში არსებითად განხილული საქმეების შესახებ სტატისტიკური მონაცემების ანალიზის საფუძველზე, შეიძლება ითქვას, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ საქმეთა განხილვის ხარისხის, სამართლებრივი შედეგის დადგენის სისწორის კუთხით დადებითი ტენდენცია იკვეთება. თუმცა, კვლავაც რჩება გარკვეული ხარვეზები, რომელთა განმაპირობებელ ერთ-ერთ ფაქტორად საქმეთა სიმრავლის დასახელება შეიძლება. საკასაციო სასამართლოს მიერ არსებითი განხილვის შედეგად ქვედა ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებების გაუქმება განპირობებულია, ზოგ შემთხვევაში, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მხრიდან მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმების არასწორად გამოყენება-განმარტებით, ზოგჯერ კი, საპროცესოსამართლებრივი ნორმების დარღვევით. საპროცესო დარღვევებს შორის იკვეთება შემთხვევები, როდესაც ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მიერ არ მოხდა სარჩელის დაზუსტებასა და ტრანსფორმირებაში მოსარჩელისათვის დახმარება, საქმეში სავალდებულო მესამე პირების ჩაბმა, სარჩელის აღძვრის მიზნისა და შინაარსის გააზრება. დაფიქსირდა ასევე იმგვარი საპროცესო დარღვევები, როგორიცაა მტკიცებულებათა არასრული გამოკვლევა და შეფასება, მტკიცების ტვირთის არასწორად განაწილება, ადმინისტრაციული საპროცესო კანონმდებლობით გათვალისწინებული ინკვიზიციურობის პრინციპის გამოყენებით საქმეზე დამატებითი მტკიცებულებების მოუძიებლობა, სასკ-ის 32.4 მუხლის სათანადო წინაპირობების არსებობის გარეშე გამოყენება, უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილი ერთგვაროვანი პრაქტიკის გაუთვალისწინებლობა. გარკვეულ შემთხვევებში, სასამართლოების მხრიდან არასწორად ხდება საკითხის გადასაწყვეტად საჭირო ნორმატიული მოწესრიგების მოძიება, ნორმათა განმარტება, თუმცა შეიმჩნევა კანონშესაბამისი და დასაბუთებული გადაწყვეტილებების მიღების დადებითი განვითარების ტენდენცია. 171 საქმე #ბს-1158-1152(3კ-17) 112 saqarTvelos uzenaesi sasamarTlo saqarTvelos uzenaesi sasamarTlo praqtikuli rekomendaciebi administraciul saproceso samarTlis sakiTxebze magistrati mosamarTlisaTvis Tbilisi 2010 saqarTvelos uzenaesi sasamarTlo sarCevi saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos Tavmjdomaris brZaneba #12-s §2 . . . . . . . . 11 winasityvaoba . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 Sesavali magistrati mosamarTlis adgili sasamarTlo sistemaSi . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 zogadi nawili Tavi I. administraciuli procesis principebi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18 Tavi II. gansjadoba da uwyebrivi qvemdebareoba . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 1. gansjadoba . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 2. administraciuli saCivari, rogorc sarCelis dasaSvebobis winapiroba . 29 Tavi III. saxelmwifo baJi. saproceso xarjebi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31 1. davis sagnis fasis gansazRvra . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 2. sasamarTlo xarjebis gadaxdisgan ganTavisufleba, maTi odenobis Semcireba da gadaxdis gadavadeba . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34 3. sasamarTlo xarjebis ganawilebis wesi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 Tavi IV. mxareTaTvis sasamarTlo uwyebis, dokumentebis gadacema . . . . . . . . . . . 38 1. sasamarTlo Setyobineba da dabareba . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39 Tavi V. mxareebi da mesame pirebi administraciul procesSi . . . . . . . . . . . . . . . 45 1. mxareebi administraciul procesSi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 2. warmomadgenloba administraciul procesSi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50 3. mesame pirebi administraciul procesSi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52 Tavi VI. mtkicebis tvirTi administraciul procesSi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58 Tavi VII. sarCelis saxeebi administraciul procesSi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61 1. SecilebiTi sarCeli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61 2. mavaldebulebeli sarCeli administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis Taobaze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65 3. mavaldebulebeli sarCeli qmedebis (moqmedebis an umoqmedobis) ganxorcielebis Taobaze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67 4. aRiarebiTi sarCeli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 68 5. Segebebuli sarCeli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70 6. saxelSekrulebo davebi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70 Tavi VIII. ganmwesrigebeli sxdoma . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 72 Tavi IX. gamartivebuli administraciuli samarTalwarmoeba . . . . . . . . . . . . . . 76 Tavi X. daCqarebuli administraciuli samarTalwarmoeba . . . . . . . . . . . . . . . . 78 Tavi XI. sarCelis transformireba . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 81 Tavi XII. gasaCivrebuli individualuri administraciul_samarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCereba . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85 Tavi XIII. droebiTi ganCineba individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis an qmedebis ganxorcielebis Taobaze . . . . . . . . . . . . . . . . . 91 Tavi XIV. sasamarTlo gadawyvetilebebi administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobisa da Zaladakargulad gamocxadebis Taobaze sarCelTan dakavSirebiT . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 94 Tavi XV. sasamarTlo gadawyvetileba administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis Taobaze sarCelTan dakavSirebiT . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 99 Tavi XVI. sasamarTlo gadawyvetileba qmedebis (moqmedebis an umoqmedobis) ganxorcielebis Taobaze sarCelTan dakavSirebiT . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101 gansakuTrebuli nawili Tavi XVII. administraciuli samarTaldarRvevebis Taobaze gamotanili individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtebis kanoniereba . . . 103 1. administraciuli samarTaldarRveva da administraciuli pasuxismgebloba . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103 2. administraciuli saxdeli, administraciuli saxdelis dadeba . . . . . . 108 3. mniSvnelovani administraciuli samarTaldarRvevebi . . . . . . . . . . . 112 4. administraciul samarTaldarRvevaTa saqmeebis gansaxilvelad uflebamosili organoebi, administraciul samarTaldarRvevaTa saqmeebis qvemdebareoba, administraciul samarTaldarRvevaTa saqmeebis warmoeba, administraciuli samarTaldarRvevis oqmi . . . . . 122 5. administraciuli dakaveba, piradi gasinjva, nivTebisa da dokumentebis CamorTmeva . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126 6. administraciuli samarTaldarRvevis saqmis warmoebaSi monawile pirebi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129 7. administraciul samarTaldarRvevaTa saqmeebis ganxilva . . . . . . . . . 131 8. administraciuli samarTaldarRvevis saqmeze miRebuli dadgenilebis gasaCivreba da gaprotesteba . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134 9. administraciuli patimrobis Sesaxeb dadgenilebis gasaCivreba . . . . . 138 10. administraciuli saxdelis dadebis Sesaxeb dadgenilebis aRsruleba . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141 Tavi XVIII. mewarmis saqmianobis Semowmeba . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143 1. `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis mizani . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143 2. makontrolebeli organoebi (anu pirebi, romlebsac gaaCniaT mewarme subieqtebis Semowmebis uflebamosileba) . . . . . . . . . . . . . . . 144 3. samewarmeo saqmianobis kontrolis sagani . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144 4. samewarmeo saqmianobis kontrolis subieqtebi (anu mewarme subieqtebi, romlebic eqvemdebarebian kontrols) . . . . . . . . . . . . . . 146 5. makontrolebeli organos Suamdgomlobis gansjadoba . . . . . . . . . . . 147 6. makontrolebeli organos Suamdgomlobis forma, Sinaarsi, mizani, Suamdgomlobis sasamarTloSi wardgenis wesi . . . . . . . . . . . . . . . . . 147 7. makontrolebeli organos Suamdgomlobis ganxilvis wesi . . . . . . . . . 149 8. Suamdgomlobis ganxilvisa da gadawyvetis Sedegebi, mosamarTlis brZaneba Suamdgomlobis Taobaze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151 9. makontrolebeli organos mier mewarmis Semowmebis dawyebamde misi saqmianobis SeCereba; mosamarTlis brZanebis gareSe mewarmis Semowmebis dawyebis Semdeg wardgenili Suamdgomlobis ganxilvis Sedegebi . . . . . 153 10. saqarTvelos sagadasaxado kodeqsis normebi samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154 11. `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-5 muxlis me-4 punqtis safuZvelze operatiul-samZebro saqmianobis ganmaxorcielebeli organos mier wardgenili Suamdgomlobis Taviseburebani . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 155 12. mosamarTlis brZanebis gamo wardgenili saCivris ganxilvis wesi . . . 156 13. axlad aRmoCenil an axlad gamovlenil garemoebaTa gamo saqmis warmoebis ganaxleba . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156 Tavi XIX. saxelmwifo socialuri dacva . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 166 1. saxelmwifo socialuri dacvis arsi, socialuri dacvis sferoSi saqarTveloSi moqmedi kanonmdeblobis mokle mimoxilva . . . . . . . . . 166 2. saxelmwifo baJis gadaxdisgan ganTavisuflebis wesi, SeRavaTebi saxelmwifo baJTan dakavSirebiT . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 170 3. saxelmwifo socialuri dacvis sakiTxze aRZruli administraciuli sarCelis arsi, saxelmwifo socialuri dacvis sakiTxze aRZruli administraciuli sarCelis saxeebi da TiToeulis mimoxilva . . . . . . . 171 3.1. saxelmwifo kompensacia da saxelmwifo akademiuri stipendia . . . . 171 3.2. sasamarTlo praqtika `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonTan dakavSirebiT 173 3.3. saxelmwifo pensia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 186 3.4. sasamarTlo praqtika sapensio davebTan dakavSirebiT . . . . . . . . . 188 3.5. dava politikuri represiis msxverplad aRiarebis Sesaxeb . . . . . . 198 3.6. sasamarTlo praqtika `saqarTvelos moqalaqeTa politikuri represiis msxverplad aRiarebisa da represirebulTa socialuri dacvis Sesaxeb” saqarTvelos kanonTan dakavSirebiT . . . . . . . . . . . 201 3.7. dava SezRuduli SesaZleblobis mqone pirebis uflebebis Sesaxeb . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205 3.8. sasamarTlo praqtika `SezRuduli SesaZleblobis mqone pirTa socialuri dacvis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonTan dakavSirebiT . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 208 Tavi XX. sasamarTlos kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetilebis aRsrulebasTan dakavSirebiT warmoSobili davebi . . . . . . . . . . . . . . . . . . 212 1. sarCeli yadaRisagan qonebis ganTavisuflebis Sesaxeb . . . . . . . . . . . 216 2. sarCeli saaRsrulebo furclis gauqmebis Taobaze . . . . . . . . . . . . . 218 3. sarCeli aRmasruleblis gankargulebis baTilad cnobis Taobaze . . . . 218 4. sarCeli auqcionis Sedegebis baTilad cnobis Taobaze . . . . . . . . . . . 221 5. sarCeli ipoTekiT datvirTuli uZravi qonebis aRsrulebasTan dakavSirebiT . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 225 6. sarCeli uflebamonacvle piris sasargeblod da movalis uflebamonacvle piris sawinaaRmdegod saaRsrulebo furclis gacemis Taobaze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 229 Tavi XXI. sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobidan warmoSobili davebi . . . . 231 1. gansjadoba . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 231 1.1. `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis subieqtebi, sajaro moxeleTa reestri . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 231 1.2. sajaro moxele da arasajaro moxele . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 237 1.3. sajaro samarTlis iuridiuli piris xelmZRvaneli, rogorc arasajaro moxele da administraciuli organos warmomadgenlobiTi uflebamosilebis mqone piri . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 252 1.4. sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobidan warmoSobil davaTa gamijvna kerZo samarTlebrivi xasiaTis SromiTi davebisgan . . . . . . 254 2. saxelmwifo baJis sakiTxi sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobidan warmoSobil davebSi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 256 3. sarCelis dasaSveboba sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobidan warmoSobili davebis ganxilvisas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 258 3.1. zemdgom administraciul organoebSi erTjeradad gasaCivrebis uflebamosileba da ara valdebuleba . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 260 3.2. xandazmuloba . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261 4. sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobidan warmoSobil davebTan dakavSirebiT (samsaxuridan ganTavisuflebis Sesaxeb brZanebis (dadgenilebis, gankargulebis) baTilad cnoba) individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobis sakiTxi . . . . . 262 5. sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobidan warmoSobil davebTan dakavSirebiT individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocema (aqtis gamocemis moTxovna samsaxurSi aRdgenis Taobaze) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 280 6. sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobidan warmoSobil davebTan dakavSirebiT qmedebis ganxorcieleba (iZulebiT ganacduri xelfasis anazRaureba) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 284 7. Segebebuli sarCelis dauSvebloba sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobidan warmoSobili davebis ganxilvisas . . . . . . . . . . . . . . 287 8. mesame pirTa Cabmis sakiTxi sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobidan warmoSobil davebSi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 288 9. saxelfaso davebi (maT Soris, Sss da Tavdacvis saministros TanamSromlebisaTvis xelfasis, kvebis ulufis, sanivTe qonebis kompensaciisa da erTjeradi gasasvleli daxmarebis sakiTxi, valis aRiarebis sakiTxi, xandazmulobis sakiTxi, samivlinebo Tanxebis anazRaurebis sakiTxi da sxva) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 289 9.1. xelfasis, rogorc Tanamdebobrivi sargos anazRaureba . . . . . . . . 290 9.2. kvebis (sasursaTe ulufis) da sanivTe qonebis kompensaciis anazRaureba . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 291 9.3. welTa namsaxurebis danamatis anazRaureba . . . . . . . . . . . . . . . . . 295 9.4. erTjeradi (gasasvleli) daxmarebis anazRaureba . . . . . . . . . . . . 300 9.5. samivlinebo xarjebis anazRaureba . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 306 9.6. jildosa da materialuri daxmarebis anazRaureba . . . . . . . . . . . . 309 10. konkursis wesiT Tanamdebobaze daniSvnasTan dakavSirebiT aRZruli davebi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 312 11. materialuri zianis anazRaurebis sakiTxi sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobidan warmoSobil davebSi (maT Soris, dasaxiCrebiT miyenebuli zianis anazRaurebis Sesaxeb warmoSobil davebSi) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 317 Tavi XXII. Sesabamisi fsiqiatriuli dawesebulebis administraciis mimarTvis safuZvelze aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT piris stacionarSi moTavseba . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 324 1. aranebayoflobiTi stacionaruli fsiqiatriuli daxmarebis arsi da mizani . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 324 2. administraciuli samarTalwarmoeba aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT piris stacionarSi moTavsebasTan dakavSirebiT . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 325 2.1. aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT piris stacionarSi moTavsebis Sesaxeb sasamarTlosaTvis mimarTvis wesi da vadebi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 325 2.2. aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT piris stacionarSi moTavsebis saqmis ganxilvisa da brZanebis gamocemis wesi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .327 2.3. aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT piris stacionarSi moTavsebis Sesaxeb mosamarTlis brZanebis moqmedebis vada da misi moqmedebis vadis gagrZelebis wesi . . . . . . . 330 2.4. aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT piris stacionarSi moTavsebasTan dakavSirebiT mosamarTlis brZanebis (dadgenilebis) gasaCivrebis wesi da vada . . . . . . . . . . . . . 331 specialuri nawili Tavi XXIII. saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos rekomendaciebi magistrati mosamarTlis gansjad administraciul davebze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 340 Tavi XXIV. adamianis uflebaTa evropuli sasamarTlos praqtika samarTalwarmoebis zogad principebsa da administraciul davaTa ganxilvis specifikaze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 372 1. evropis sasamarTlo praqtikis ganzogadeba . . . . . . . . . . . . . . . . . . 372 2. adamianis uflebaTa evropuli sasamarTlos gadawyvetilebebi . . . . . . 379 Tavi XXV. sasamarTlos gadawyvetilebaTa nimuSebi magistrati mosamarTlis gansjad administraciul davebze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 424 saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos Tavmjdomaris brZaneba #12-s §2 15 maisi, 2009 weli Tbilisi saqarTvelos saerTo sasamarTloebis sistemaSi arsebuli administraciuli saproceso samarTlis sasamarTlo praqtikis Seswavlis, ganzogadebisa da saerTo sasamarTloebis magistrati mosamarTleebisaTvis praqtikuli rekomendaciebis SemuSavebis mizniT, vbrZaneb: 1. Seiqmnas saerTo sasamarTloebis sistemaSi arsebuli administraciuli saproceso samarTlis sasamarTlo praqtikis Seswavlis, ganzogadebisa da saerTo sasamarTloebis magistrati mosamarTleebisaTvis praqtikuli rekomendaciebis ganmsazRvreli mudmivmoqmedi komisia Semdegi SemadgenlobiT: konstantine kublaSvili _ saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos Tavmjdomare, saqarTvelos iusticiis umaRlesi sabWos Tavmjdomare _ komisiis Tavmjdomare; mixeil CinCalaZe _ saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos Tavmjdomaris moadgile, saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos administraciul da sxva kategoriis saqmeTa palatis Tavmjdomare _ komisiis Tavmjdomaris moadgile; maia vaCaZe _ saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos administraciul da sxva kategoriis saqmeTa palatis wevri; nino qadagiZe _ saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos administraciul da sxva kategoriis saqmeTa palatis wevri; nugzar sxirtlaZe _ saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos administraciul da sxva kategoriis saqmeTa palatis wevri; qeTevan duglaZe _ Tbilisis saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis mosamarTle; 11 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis maia baqraZe _ Tbilisis saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis mosamarTle; mamia fxakaZe _ Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegiis Tavmjdomare; merab lomiZe _ Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegiis mosamarTle; nana daraselia _ Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegiis mosamarTle; Tea TadaSvili _ Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegiis mosamarTle; giorgi tyavaZe _ Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegiis mosamarTle; daviT buTxuzi _ saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos mosamarTlis TanaSemwe _ komisiis mdivani. 2. saerTo sasamarTloTa sistemaSi arsebuli administraciuli saproceso samarTlis sasamarTlo praqtikis Seswavlis, ganzogadebisa da saerTo sasamarTloebis magistrati mosamarTleebisaTvis praqtikuli rekomendaciebis ganmsazRvreli mudmivmoqmedi komisiis mier SemuSavebuli rekomendaciebi Sesabamisad daegzavnoT saerTo sasamarTloebis mosamarTleebs. konstantine kublaSvili 12 winasityvaoba saqarTvelos saerTo sasamarTloebis mosamarTleebs Zvirfaso kolegebo, sasamarTlo reforma saqarTveloSi dasasruls uaxlovdeba. TiTqmis yvela regionSi amoqmedda gaerTianebuli raionuli sasamarTlo, romlis uflebamosileba vrceldeba ramdenime administraciuli erTeulis (raionis, dabis) teritoriaze, sadac sasamarTlo uflebamosilebas magistrati mosamarTleebi axorcieleben. magistrati sasamarTloebis amoqmedeba wingadadgmuli nabijia marTlmsajulebis xelmisawvdomobisa da mis swrafad ganxorcielebaSi. reformis farglebSi saqarTvelos marTlmsajulebaSi erTiani sasamarTlo praqtikis SemuSavebisaTvis mniSvnelovani nabijebi gadaidga. Seiqmna uzenaesi sasamarTlos didi palata, romelSic administraciulTan erTad sisxlisa da samoqalaqo palatis mosamarTleebi monawileoben. erTgvarovani sasamarTlo praqtikis kidev ufro masStaburi ganviTarebisa da magistrati mosamarTleebis mier saqmeTa swrafad ganxilvis xelSewyobis mizniT, sisxlisa da samoqalaqo saproceso samarTlis sakiTxebze konkretuli xasiaTis praqtikuli rekomendaciebis mosamzadeblad, 2007 wels Seiqmna mudmivmoqmedi komisiebi. am komisiebma intensiurad imuSaves da gamosces praqtikuli rekomendaciebis krebulebi magistrat mosamarTleTa gansjad sisxlisa da samoqalaqo samarTlis saqmeebze. mogexsenebaT, 2009 weli saiubileo TariRad iqna miCneuli qarTuli administraciuli marTlmsajulebisaTvis. am wels, saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos iniciativiTa da germaniis teqnikuri TanamSromlobis sazogadoebis (GTZ-is) mxardaWeriT, administraciuli marTlmsajulebis me-10 wlisTavTan dakavSirebiT saerTaSoriso samecniero konferencia gaimarTa. Sesabamisad, Seiqmna mudmivmoqmedi komisia administraciuli saproceso samarTlis sakiTxebze praqtikuli rekomendaciebis mosamzadeblad, romelmac muSaoba cota xnis win daasrula da winamdebare krebuli SemogvTavaza. unda aRiniSnos, rom rekomendaciebi gankuTvnilia ara mxolod magistrati mosamarTleebisaTvis, aramed _ im raionuli (saqalaqo) sasamarT- 13 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis los mosamarTleebisTvisac, romelTa teritoriazec ar moqmedeben magistrati mosamarTleebi. rac Seexeba rekomendaciebis Sinaarss, Zalian mniSvnelovania, rom maTSi detalurad aris aRwerili magistrati mosamarTlis gansjadi saqmeebis ganxilvasTan dakavSirebuli TiTqmis yvela konkretuli saproceso-samarTlebrivi aspeqti, warmodgenilia am sakiTxebze adamianis uflebaTa evropuli sasamarTlos praqtikis analizi da principebi, aseve _ saqarTvelos sasamarTlo praqtikaSi Camoyalibebuli ZiriTadi mimarTulebebi. vfiqrob, praqtikuli rekomendaciebis mniSvneloba Zalze didia. igi xels Seuwyobs swrafi da efeqturi marTlmsajulebis ganxorcielebas. pativiscemiT, konstantine kublaSvili 14 Sesavali magistrati mosamarTlis adgili sasamarTlo sistemaSi `saerTo sasamarTloebis Sesaxeb~ saqarTvelos organuli kanonis Tanaxmad, saqarTvelos saerTo sasamarTloebis sistema erTiania. saqarTvelos saerTo sasamarTloebis erTian sistemaSi Sedian raionuli (saqalaqo) sasamarTloebi, saapelacio sasamarTloebi, saqarTvelos uzenaesi sasamarTlo. raionuli sasamarTlo iqmneba raionSi (raionebSi), garda qalaqis raionisa (raionebisa). raionuli (saqalaqo) sasamarTlo iqmneba da misi samoqmedo teritoria ganisazRvreba saqarTvelos iusticiis umaRlesi sabWos gadawyvetilebiT. sasamarTlo sistema sakasacio sasamarTlo (saqarTvelos uzenaesi sasamarTlo) saapelacio sasamarTloebi (Tbilisisa da quTaisis saapelacio sasamarTloebi) pirveli instanciis sasamarTloebi (raionuli (saqalaqo) sasamarTloebi, administraciul-teritoriul erTeulebSi moqmedi magistrati mosamarTleebi) raionuli (saqalaqo) sasamarTlos SemadgenlobaSi SeiZleba Sediodnen magistrati mosamarTleebi. magistrati mosamarTle ewodeba raionuli (saqalaqo) sasamarTlos mosamarTles, romelic Tavis uflebamosilebas axorcielebs raionuli (saqalaqo) sasamarTlos samoqmedo teritoriaze arsebul administraciul_teritoriul erTeulSi. magistrati mosamarTleebis samoqmedo teritoria da raodenoba ganisazRvreba saqarTvelos iusticiis umaRlesi sabWos gadawyvetilebiT. magistrati mosamarTleebis Semadgenlobas raionul (saqalaqo) sasamarTloSi gansazRvravs saqarTvelos iusticiis umaRlesi sabWo. magistrati mosamarTleebi saqmes ganixilaven erTpirovnulad. 15 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis me-5 muxlis Tanaxmad, raionuli (saqalaqo) sasamarTlo pirveli instanciiT ganixilavs sasamarTlosadmi uwyebrivad daqvemdebarebul administraciul saqmeebs, garda am kodeqsis me-6 muxliT gaTvaliswinebuli (magistrat mosamarTleTa gansjadi administraciuli) saqmeebisa. raionuli (saqalaqo) sasamarTlo pirveli instanciiT ganixilavs aseve administraciul saqmeebs im administraciul-teritoriul erTeulSi, sadac ar moqmedebs magistrati mosamarTle. aucileblobis SemTxvevaSi, marTlmsajulebis ganxorcielebis Seferxebis Tavidan asacileblad, raionuli sasamarTlos Tavmjdomarem mosamarTles SeiZleba daavalos saqmis ganxilva imave sasamarTlos sxva specializebul SemadgenlobaSi (sasamarTlo kolegiaSi), aseve _ magistrati mosamarTlis uflebamosilebis ganxorcieleba, xolo magistrat mosamarTles SeiZleba daavalos saqmis ganxilva misi samoqmedo teritoriis farglebs gareT, raionul (saqalaqo) sasamarTloSi. raionuli sasamarTlos samoqmedo teritoria, rogorc wesi, moicavs ramdenime administraciul-teritoriul erTeuls. magaliTad, mcxeTis raionuli sasamarTlos samoqmedo teritorias ganekuTvneba mcxeTis, duSeTis, yazbegis, TianeTis, axalgoris raionebi. mcxeTis raionuli sasamarTlos SemadgenlobaSi Sedian magistrati mosamarTleebi, romlebic TavianT uflebamosilebas axorcieleben duSeTis, yazbegis, TianeTisa da axalgoris administraciul-teritoriul erTeulebSi. mcxeTis raionis administraciul-teritoriul erTeulSi, romelic raionuli sasamarTlos centrs warmoadgens, magistrati mosamarTle ar aris daniSnuli da am administraciul-teritoriul erTeulSi yvela saqmes, maT Soris, magistrati mosamarTlis gansjad saqmeebsac, ixilaven mcxeTis raionuli sasamarTlos sxva mosamarTleebi. analogiuri principiT iniSneba da axorcielebs Tavis uflebamosilebas magistrati mosamarTle sxva raionul sasamarTloSic. magistrati mosamarTle Sedis raionuli (saqalaqo) sasamarTlos mosamarTleTa korpusSi. igi Tavis uflebamosilebas gancalkevebiT, raionuli (saqalaqo) sasamarTlos samoqmedo teritoriis administraciul (teritoriul) erTeulSi axorcielebs. im administraciul-teritoriul erTeulSi, sadac ar moqmedebs magistrati mosamarTle, agreTve misi aryofnis SemTxvevaSi magistrati mosamarTlis gansjadi saqmeebi SeiZleba ganixilos raionuli (saqalaqo) sasamarTlos sxva mosamarTlem, rac imas niSnavs, rom, Tu raionuli (saqalaqo) sasamarTlos administraciul-teritoriul erTeulSi magistrati mosamarTle jer daniSnuli ar aris an Tu 16 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis daniSnulia da imyofeba samsaxurebriv mivlinebaSi, SvebulebaSi da a.S., maSin SesaZlebelia, rom magistrati mosamarTlis gansjadi saqme raionuli (saqalaqo) sasamarTlos sxva mosamarTlem ganixilos. vinaidan raionuli (saqalaqo) sasamarTlos mosamarTleTa SemadgenlobaSi magistrati mosamarTleebic Sedian, amitom raionuli (saqalaqo) sasamarTlos Tavmjdomaris gadawyvetilebiT aRniSnuli saqme SeiZleba ganixilos rogorc sxva magistratma mosamarTlem, ise _ raionuli (saqalaqo) sasamarTlos sxva mosamarTlem. samoqalaqo saproceso kanonmdeblobiT ganmtkicebuli yvela norma, romelic pirveli instanciiT saqmis ganmxilvel mosamarTles exeba, magistrat mosamarTleebzec vrceldeba. raionuli sasamarTlo (magaliTad, mcxeTis) mcxeTis raionuli sasamarTlos mosamarTleebi 1. yazbegis raionis magistrati mosamarTle 2. TianeTis raionis magistrati mosamarTle 3. duSeTis raionis magistrati mosamarTle 4. axalgoris raionis magistrati mosamarTle saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis me-6 muxlis Sesabamisad, administraciul samarTalwarmoebaSi magistrati mosamarTleebi pirveli instanciiT ganixilaven Semdeg saqmeebs: a) amoRebulia (24.09.2009 wlis kanoniT); b) administraciuli samarTaldarRvevis Taobaze gamotanili individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtebis kanonierebis Sesaxeb; g) saxelmwifo socialuri dacvis sakiTxis Sesaxeb; d) sasamarTlos kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetilebis aRsrulebasTan dakavSirebiT warmoSobili davis Sesaxeb; e) sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobidan warmoSobil davasTan dakavSirebiT; v) mewarmis saqmianobis Semowmebis Sesaxeb makontrolebeli organos Suamdgomlobis safuZvelze brZanebis gamocemis Sesaxeb; z) Sesabamisi fsiqiatriuli dawesebulebis administraciis mimarTvis safuZvelze aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT piris stacionarSi moTavsebis Sesaxeb. 17 zogadi nawili Tavi I. administraciuli procesis principebi principi adgens samarTlis ama Tu im dargisaTvis ZiriTad, saxelmZRvanelo debulebebs. principebSi aisaxeba saxelmwifos demokratiulobis xarisxi da qveyanaSiA arsebuli samarTlebrivi wesrigi. administraciuli procesis principebi aris im ZiriTadi debulebebis erToblioba, romelic samarTlis am dargis arss, mis Sinaarss gansazRvravs. administraciuli procesis zogadi da specialuri principebi reglamentirebulia administraciul kanonmdeblobaSi calkeuli debulebis saxiT. administraciuli procesis Sinaarsis ganmsazRvreli specifikuri principebi reglamentirebulia administraciul saproceso kodeqsSi. maT Soris mniSvnelovania dispoziciurobis, inkviziciurobis, mosamarTlis mier procesis warmarTvis, administraciuli procesis zepirobisa da uSualobis, saqveynoobis, SejibrebiTobis, kanonis winaSe Tanasworobis, sasamarTlos damoukideblobisa da miukerZoeblobis principebi. dispoziciurobis principi dispoziciurobis principi reglamentirebulia saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis me-3 muxliT, romelic administraciul samarTalwarmoebaSi monawile mxareebs aniWebs samoqalaqo saproceso kodeqsis me-3 muxliT miniWebul ufleba-movaleobebs, anu maT aZlevs uflebas, TavianTi SexedulebiT gankargon kanoniT miniWebuli materialuri da saproceso uflebebi, kerZod: administraciuli procesis monawile mxareebi TviTon iwyeben saqmis warmoebas sasamarTloSi, piradad an warmomadgenlis meSveobiT, sarCelis an gancxadebis Setanis gziT; mxareebi TviTon gansazRvraven davis sagans, iReben gadawyvetilebas davis sagnis Semcirebis an gazrdis Sesaxeb; mxareebi TviTon wyveten sakiTxs mtkicebulebaTa wardgenis saWiroeba - sakmarobis Sesaxeb; dispoziciurobis principis moqmedeba ganapirobebs imas, rom sasamarTlos ufleba ara aqvs, gascdes sasarCelo moTxovnis farglebs, Secvalos sarCelis sagani da safuZveli, gaadidos sasarCelo moTxovnis odenoba; sasamarTlos ufleba ara aqvs, Tavisi gadawyvetilebiT mxares miakuTvnos is, rac mas ar uTxovia (sssk-is 248-e muxli); dispoziciurobis principi mxareebs aZlevs uflebas, saqme daamTavron morigebiT, mosarCelem uari Tqvas sarCelze, xolo mopasuxem cnos sar- 18 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Celi; aseve maT neba-survilzea damokidebuli sasamarTlos mier miRebuli gadawyvetilebis gasaCivreba, mxolod maT SeuZliaT uari Tqvan gasaCivrebaze an ukan gaiTxovon ukve wardgenili sakasacio da saapelacio saCivrebi. saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis me-3 muxlis meore nawilis Tanaxmad, administraciul samarTalwarmoebaSi monawile administraciuli organo uflebamosilia, saqme morigebiT daamTavros, uari Tqvas sarCelze an cnos sarCeli, Tu es ar ewinaaRmdegeba saqarTvelos kanonmdeblobas. aqedan gamomdinare, miuxedavad dispoziciurobis principiT mxareTaTvis miniWebuli uflebebisa administraciuli procesis warmarTvisa da misi dasrulebis Sesaxeb, kanonma garkveuli SezRudvebi dauwesa administraciul organoebs, ris gamoc administraciuli samarTalwarmoebisas sasamarTlo valdebulia Seamowmos, Tu ramdenad kanonSesabamisia administraciuli organos uari sarCelze, an mis mier sarCelis cnoba an Tanxmoba morigebiT saqmis damTavrebaze. aRniSnuli SezRudva ganpirobebulia administraciuli samarTlis iseTi mniSvnelovani principiT, rogoricaa administraciuli organos mier uflebamosilebis ganxorcieleba mxolod kanonis safuZvelze. am principis moTxovniT administraciul organos ufleba ara aqvs, kanonmdeblobis moTxovnebis sawinaaRmdegod ganaxorcielos raime moqmedeba. Sesabamisad, sasamarTlo administraciuli organos mier sarCelze uaris Tqmisas, an sarCelis cnobisa da morigebis SemTxvevaSi amowmebs, administraciuli organos amgvari gadawyvetileba Seesabameba Tu ara administraciuli organosaTvis kanoniT gansazRvrul zogad uflebamosilebebs, misi saqmianobis miznebs, saqarTvelos kanonmdeblobas. miTiTebul SemTxvevebSi sasamarTlos mier amgvari Semowmebis Catareba misi valdebulebaa da ara _ uflebamosileba. im SemTxvevaSi, Tu sasamarTlo daadgens, rom administraciuli organos uari sarCelze, an mis mier sarCelis cnoba an saqmis morigebiT damTavreba ewinaaRmdegeba saqarTvelos kanonmdeblobas, sasamarTlo gamoitans gadawyvetilebas saqmis arsebiTi ganxilvis Sedegad, xolo, Tu administraciuli organo uars ityvis saqmis ganxilvaSi monawileobaze, sasamarTlo saqmes ganixilavs misi monawileobis gareSe da gamoitans gadawyvetilebas saqmeSi arsebuli masalebis safuZvelze, administraciuli saproceso kodeqsis me-4 da me-19 muxlebis gaTvaliswinebiT. SejibrebiTobis principi SejibrebiTobis principi reglamentirebulia administraciuli saproceso kodeqsis me-4 muxlSi, romlis pirveli winadadebis mixedviT, administraciuli saqmis ganxilvisas mxareebi sargebloben saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis me-4 muxliT miniWebuli ufleba-movaleobebiT. 19 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis SejibrebiTobis principis arsi mdgomareobs imaSi, rom mxareebi sargebloben Tanabari uflebebiTa da SesaZleblobebiT, daasabuTon TavianTi moTxovnebi, uaryon an gaaqarwylon meore mxaris mier wamoyenebuli moTxovnebi, mosazrebebi Tu mtkicebulebebi. aRniSnuli principis safuZvelze mxareebi TviTon gansazRvraven, Tu romeli faqtebi unda daedos safuZvlad maT moTxovnebs an romeli mtkicebulebebiT unda dadasturdes es faqtebi (sssk-is me-4 muxli). SejibrebiTobis principis mixedviT, mtkicebis sagnisa da masSi Semavali faqtebis gansazRvra, aseve am faqtebis damadasturebeli mtkicebulebebis Segroveba _ wardgenis Tanabari SesaZlebloba eZlevaT mxareebs da ekisrebaT maT mier miTiTebuli garemoebebis dadasturebis tvirTi. sayuradReboa, rom samoqalaqo samarTalwarmoebisas sasamarTlos miniWebuli aqvs garkveulwilad SezRuduli iniciativa mtkicebis procesSi, kerZod: mas SeuZlia, mxareebs SesTavazos damatebiTi mtkicebulebebis warmodgena, mxareTa SuamdgomlobiT gamoiTxovos mtkicebulebebi, daniSnos eqspertiza (sssk-is 103-e, 203-e, 162-e muxlebi) da a. S. samoqalaqo samarTalwarmoebisas sasamarTlos SezRuduli iniciativa administraciul samarTalwarmoebaSi icvleba sasamarTlos farTo SesaZleblobiT _ sakuTari iniciativiT gamoikvlios saqmis faqtobrivi garemoebebi, ris gamoc SejibrebiTobis principi administraciul samarTalwarmoebaSi upirispirdeba sasamarTlos mier saqmis garemoebaTa gamokvlevis princips. inkviziciurobis principi administraciuli saproceso kodeqsis me-4 muxlSi reglamentirebul SejibrebiTobis princips upirispirdeba amave muxlSi mocemuli saqmis garemoebebis sasamarTlos mier gamokvlevis principi, rac gulisxmobs administraciul samarTalwarmoebaSi aqtiur sasamarTlos, romelic, masze dakisrebuli valdebulebidan gamomdinare, Tavisi iniciativiT ikvlevs saqmis faqtobriv garemoebebs, ra drosac iRebs gadawyvetilebas damatebiTi informaciisa Tu mtkicebulebebis warmosadgenad, aseve sakuTari iniciativiT agrovebs rogorc faqtobriv garemoebebs, ise Sesabamis mtkicebulebebs, sakuTari SexedulebiT wyvets sakiTxs, Tu romeli mtkicebuleba miiRos da romeli _ ara (adm. sap. kodeqsis me-19 muxli). administraciul samarTalwarmoebaSi inkviziciurobis principis danergva ganpirobebulia imiT, rom administraciul davaSi arsebobs sajaro interesi, romelic gavlenas axdens gadawyvetilebis miRebaze da aseT dros mxolod mxareebs ver mivandobT saqmis gadawyvetisaTvis mniSvnelovani faqtobrivi mtkicebulebebisa da garemoebebis moZiebas. 20 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis administraciul procesSi sasamarTlos aqtiur rolze miuTiTebs is garemoebac, rom sasamarTlo TviTon wyvets mesame pirTa mowvevis sakiTxs da is ar aris SezRuduli am sakiTxze mxareTa mosazrebebiT. kanoniT gansazRvrul SemTxvevebSi sasamarTlo valdebulia, Caabas mesame piri administraciul procesSi, Tu is im sadavo samarTalurTierTobis monawilea, romlis Taobazec sasamarTlos mxolod saerTo gadawyvetilebis gamotana SeuZlia (adm. sap. kodeqsis 16.2. muxli). administraciuli samarTalwarmoebisas sasamarTlos aqtiur rolze miuTiTebs Semdegi garemoebac: administraciulma sasamarTlom ar SeiZleba dauSvas, rom mosarCelis mier sakanonmdeblo normebis arcodnam gamoiwvios sarCelis dakmayofilebaze uaris Tqma, aramed is valdebulia, imsjelos im samarTlebriv sakiTxebze, romlebsac mniSvneloba aqvs gadawyvetilebis miRebisaTvis da ar ganxilula arc administraciuli warmoebisas da arc _ samarTlebrivi davis mimdinareobis procesSi. administraciuli saproceso kodeqsiT dadgenili sasamarTlos aqtiuri roli ganapirobebs administraciul samarTalwarmoebaSi SejibrebiTobisa da inkviziciurobis principebis Tanaarsebobas, ris gamoc sasamarTlom unda SeZlos am ori principis urTierTSejereba ise, rom ar daakninos procesis monawileTa aqtiuri roli _ maT xelT arsebuli SesaZleblobebis farglebSi Seagrovon da Seafason mtkicebulebebi. kanonis winaSe Tanasworobis principi kanonis winaSe Tanasworobis princips, romelic Camoyalibebulia saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis me-4 muxlSi, efuZneba administraciuli saproceso kodeqsiT mowesrigebuli administraciuli samarTalwarmoeba. zogadi administraciuli kodeqsis me-4 muxlis mixedviT, yvela Tanasworia kanonisa da administraciuli organos winaSe; dauSvebelia piris kanonieri uflebisa da Tavisuflebis, kanonieri interesis SezRudva an maT ganxorcielebaSi xelis SeSla, agreTve maTTvis kanonmdeblobiT gauTvaliswinebeli raime upiratesobis miniWeba an romelime mxaris mimarT raime diskriminaciuli zomebis gamoyeneba; saqmis garemoebaTa identurobis SemTxvevaSi dauSvebelia sxvadasxva piris mimarT gansxvavebuli gadawyvetilebis miReba, garda kanoniT gaTvaliswinebuli safuZvlebis arsebobisas. kanonis winaSe Tanasworobis principi gamomdinareobs konstituciuri normidan da aris sajaro samarTlis zogadi, SeiZleba iTqvas, fuZemdebluri principi. miTiTebuli principi administraciul samarTalwarmoebaSi gulisxmobs administraciuli procesis mimdinareobisas mosarCeli- 21 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis sa da mopasuxis Tanasworuflebianobas, rasac aqvs udidesi mniSvneloba, radgan administraciul-samarTlebrivi urTierTobebi da, Sesabamisad, misgan gamomdinare dava warimarTeba or araTanabar safexurze mdgom subieqts Soris. amis miuxedavad, kanonma administraciuli organo da moqalaqe administraciul procesSi Tanasworuflebian subieqtebad gamoacxada da sakuTari interesebis dasacavad maT Tanabari procesualuri saSualebebi mianiWa. metad mniSvnelovania am principiT deklarirebuli akrZalva saqmis garemoebaTa identurobis SemTxvevaSi sxvadasxva piris mimarT gansxvavebuli gadawyvetilebebis gamotanis Taobaze, amasTan, Tanasworobis principi adgens sawinaaRmdegosac, rac imaSi mdgomareobs, rom gansxvavebuli saqmeebi unda gadawydes gansxvavebulad, anu nebismieri sadavo SemTxveva sasamarTlom unda Seiswavlos da gadawyvitos individualurad. mosamarTlis mier procesis warmarTvis principi mosamarTlis mier procesis warmarTvis principis Sinaarsidan gamomdinare, administraciul process warmarTavs mosamarTle dispoziciurobisa da inkviziciurobis principebis dacviT, kerZod: man sasarCelo moTxovnis farglebSi unda warmarTos saqmis ganxilva, misces mxareebs SesaZlebloba, SejibrebiTobis principis realizebiT warmoaCinon da daasabuTon TavianTi poziciebi da amave dros inkviziciurobis principis realizebiT uzrunvelyos, rom ar daiCrdilos sajaro interesebi. mosamarTlis mier procesis warmarTvis principi uzrunvelyofs mis mier saqmis rac SeiZleba swrafad ganxilvasa da gadawyvetas. administraciuli procesi iqneba efeqturi, Tu gadawyvetilebis misaRebad naklebi dro daixarjeba. saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 27-e, 28-e muxlebis Sinaarsi swored aRniSnuls Seesatyviseba, kerZod: gamartivebuli samarTalwarmoeba (27-e muxli) da daCqarebuli administraciuli samarTalwarmoeba (28-e muxli) administraciul procesSi miznad isaxavs administraciul saqmeze gadawyvetilebis miRebas maqsimalurad swrafad, Tumca im pirobiT, rom saqmis yoveli konkretuli garemoeba obieqturad da zedmiwevniT unda iqnes Seswavlili da gamokvleuli. sask-is 281-e muxlis Tanaxmad, procesis daCqarebis mizniT mosamarTlis aqtiuri roli vlindeba mis uflabamosilebaSi, rom mas SeuZlia, daexmaros mxares moTxovnis transformirebaSi. 22 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis sasamarTlos damoukidebloba da miukerZoebloba sasamarTlos damoukideblobisa da miukerZoeblobis principi erT-erTi ZiriTadi, prioritetuli, konstituciuri principia, romelic administraciuli samarTalwarmoebisas moqalaqeTa uflebebisa da Tavisuflebebis dacvas, administraciuli saqmis obieqturad ganxilvasa da gadawyvetas emsaxureba. mosamarTle Tavis saqmianobaSi damoukidebelia, rac imas niSnavs, rom saqmis ganxilvis dros igi emorCileba mxolod konstituciasa da kanons. raime zemoqmedeba mosamarTleze an Careva mis saqmianobaSi gadawyvetilebis miRebaze zegavlenis mizniT dauSvebelia da isjeba kanoniT (sssk-is me-6 muxli). sasamarTlos damoukideblobisa da miukerZoeblobis principis safuZvels qmnis saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis me-7 muxli. aRniSnul princips ukavSirdeba acilebis samarTlebrivi instituti, romlis Tanaxmadac, mosamarTle ver miiRebs konkretuli administraciuli saqmis ganxilvaSi monawileobas, Tu igi amave saqmesTan dakavSirebiT adre monawileobda administraciul warmoebaSi. administraciuli procesis zepirobisa da uSualobis principi administraciuli samarTalwarmoeba mimdinareobs zepirad, Tu kanoniT sxva ram ar aris gaTvaliswinebuli. aRniSnuli principis Tanaxmad, miRebuli gadawyvetileba unda emyarebodes im faqtebs, romlebic zepiri mosmenis sagans warmoadgens da romelTa Sesaxebac mxareebma sakuTari azri zepirad gamoxates. administraciuli procesis zepirobis principi uzrunvelyofs administraciul saqmeze obieqturi gadawyvetilebis miRebas. zepiri mosmenis dros mxareebs eZlevaT SesaZlebloba, TavianTi argumentebi, werilobiTi dokumentebis wardgenis paralelurad, uSualod zepiri gamoxatvis meSveobiTac gaamyaron. saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 27-e muxlis Tanaxmad, administraciul saqmeze gadawyvetilebis miReba SesaZlebelia gamartivebuli wesiT. gamartivebuli wesiT saqmis ganxilva da gadawyvetilebis gamotana gulisxmobs mxareTa dauswreblad, zepiri mosmenis gareSe saqmis ganxilvas. Tumca, aRsaniSnavia, rom gamartivebuli samarTalwarmoeba dasaSvebia mxolod mxareTa werilobiTi moTxovnis safuZvelze. aRniSnulidan gamomdinare, administraciuli samarTalwarmoeba unda Catardes zepiri mosmeniT, garda mxareTa mier werilobiTi gancxadebis safuZvelze gamartivebuli samarTalwarmoebiT saqmis ganxilvis moTxovnisa. 23 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis zepirobis princips ukavSirdeba administraciuli saqmis ganxilvis uSualobis principi. misi Sinaarsi imaSi mdgomareobs, rom administraciul saqmeze gadawyvetileba unda miiRos im sasamarTlos Semadgenlobam an im mosamarTlem, romelic uSualod monawileobda saqmis ganxilvis zepir mosmenaSi, mtkicebulebaTa moZiebisa da ganxilvis procesSi. uSualobis principis darRvevad CaiTvleba sasamarTlos iseTi qmedeba, rodesac igi gadawyvetilebas imgvar mtkicebulebebsa da garemoebebze daafuZnebs, romlebic zepiri mosmenis dros ar ganuxilavs. igive principi darRveulad CaiTvleba maSinac, Tu saqmis ganmxilveli mosamarTle zepiri mosmenis dros ar monawileobda procesis mimdinareobaSi. administraciuli procesis saqveynoobis principi saqveynoobis principis Sinaarsi mdgomareobs imaSi, rom administraciul saqmeebze mimdinare zepiri mosmena unda warimarTos saqveynod, sajarod, Riad. am principis Tanaxmad, zepir mosmenaSi monawile pirebTan erTad administraciuli saqmis ganxilvas SeiZleba daeswron gareSe pirebic, kerZod, yoveli dainteresebuli moqalaqe. saqveynoobis principi gonivrulad unda realizdes. magaliTad, Tu sasamarTlo sxdomis darbazi ver itevs procesze daswrebis msurvel yvela moqalaqes, es ar niSnavs sajaroobis principis darRvevas. saqveynoobis principi SeiZleba SeizRudos saxelmwifos an pirad saidumloebas mikuTvnebuli informaciis ganxilvisa Tu gadawyvetis SemTxvevaSi. kanonmdebloba iTvaliswinebs mxaris motivirebuli SuamdgomlobiT administraciuli saqmis ganxilvis SesaZleblobas daxurul sasamarTlo sxdomaze. yvela zemoaRniSnul SemTxvevaSi, rodesac izRudeba saqveynoobis principi, administraciul saqmeze miRebul gadawyvetilebas sasamarTlo mainc sajarod acxadebs. 24 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tavi II. gansjadoba da uwyebrivi qvemdebareoba 1. gansjadoba gansjadoba niSnavs sasamarTloTa Soris saqmeebis ganawilebis wess, anu im konkretuli sasamarTlos dadgenas, romelmac unda gadawyvitos mocemuli saqme. saerTo sasamarTloebis qvemdebare administraciuli kategoriis saqmeebi gadawydeba saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos, saapelacio sasamarTloebis, raionuli sasamarTloebisa da magistrati mosamarTleebis mier. Tu saqmis uwyebrivi qvemdebareobis darRveva Sedegad iwvevs ssk-is 272-e muxlis safuZvelze saqmis warmoebis Sewyvetas, saqmis ama Tu im sasamarTlosadmi aragansjadobis SemTxvevaSi, uwyebrivi qvemdebareobisagan gansxvavebiT, sasamarTlo, administraciuli samarTalwarmoebis wesebis mixedviT, valdebulia, gansjadobis darRveviT wardgenili sarCeli gadaugzavnos gansjad sasamarTlos da amis Sesaxeb acnobos mosarCeles (sask-is 26-e mux.). amdenad, Secdoma sasamarTlos SerCevaSi TavisTavad ar niSnavs sarCelze uflebis dakargvas. mosarCelisa da mopasuxis samarTlebriv Sexedulebebs saqmis gansjadobis sakiTxTan dakavSirebiT ara aqvs mniSvneloba. dauSvebelia, magaliTad, sajaro-samarTlebrivi davis miCneva kerZo-samarTlebriv davad imis gamo, rom mosarCele Tavis sajaro-samarTlebriv moTxovnas kerZo samarTlis normebis moSveliebiT asabuTebs. sasamarTlo valdebulia, Tavisi iniciativiT Seamowmos saqmis gansjadoba sarCelis dasaSvebobis stadiaze. sask-is 26-e muxlis 1-li nawilis Tanaxmad, sarCeli unda waredginos im sasamarTlos, romelic uflebamosilia, ganixilos da gadawyvitos administraciuli saqme. aragansjad sasamarTloSi sarCelis aRZvris SemTxvevaSi sasamarTlo saqmes arsebiTi ganxilvisaTvis gadaugzavnis gansjad sasamarTlos. yvela samarTlebriv sistemaSi sagnobrivi da teritoriuli gansjadoba aris sasamarTlo kompetenciis damaxasiaTebeli mTavari instituti. administraciuli kanonmdebloba gansazRvravs sasamarTlosadmi administraciuli saqmeebis sagnobriv da instanciur gansjadobas. gvareobiT (sagnobriv) gansjadobad iTvleba im sasamarTlosadmi saqmeebis gansjadoba, romlebic sasamarTlo sistemis sxvadasxva rgols ganekuTvneba. teritoriuli (sagnobrivi) gansjadoba aris teritoriis mixedviT saqmis sasamarTlosadmi gansjadoba, romelzec vrceldeba mocemuli sasamarTlos saqmianoba. mxedvelobaSia misaRebi, rom sask-is 26-e muxlis me-3 nawili zogadad uSvebs sasamarTloebs Soris davas, rac imas niSnavs, rom administraciul samarTalwarmoebaSi, samoqalaqo samarTalwarmoebisagan gansxvavebiT, davis 25 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis mxolod iurisdiqciuli organos mier ganxilvis imperatiuli danawesidan gamomdinare, sasamarTloebs Soris daiSveba ara mxolod sagnobriv gansjadobasTan dakavSirebuli dava, aramed _ agreTve instanciur da teritoriul gansjadobasTan dakavSirebuli dava. gansjadobis Sesaxeb davis monawileTa Tanabrobis principidan gamomdinare, aragansjad sasamarTloSi sarCelis wardgenis SemTxvevaSi administraciul samarTalwarmoebaSi dadgenili wesi imis Sesaxeb, rom sasamarTlo sarCels gadaugzavnis gansjad sasamarTlos (sask-is 26-e mux. me-2 naw.), exeba ara mxolod administraciuli, aramed _ samoqalaqo saqmeebis ganmxilvel mosamarTleebs. sasamarTloebs Soris dava saqmis sagnobriv gansjadobaze mxolod aseTi daSvebis pirobebSia SesaZlebeli. dava gansjadobis Taobaze SesaZlebelia warmoiSvas mxolod sasamarTloebs da ara _ sasamarTlosa da mxares Soris. teritoriuli gansjadoba. administraciuli saqmeebis teritoriuli gansjadoba wesrigdeba samoqalaqo saproceso kanonmdeblobiT, kerZod, sssk-is me-15-24-e muxlebiT. administraciuli samarTalwarmoeba calke ar awesrigebs administraciuli kategoriis saqmeebis teritoriul gansjadobas. im administraciuli kategoriis davebis ganxilva, romlebic uZrav qonebas an adgilTan mibmul uflebas an samarTalurTierTobas exeba, warmoadgens im sasamarTlos kompetencias, romlis moqmedebis sferoSic Sedis mocemuli qoneba an mocemuli adgili. sarCeli administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobis an Zaladakargulad gamocxadebis Taobaze aris im administraciuli sasamarTlos kompetencia, romlis moqmedebis sferoSic aqvs adgilsamyofeli miTiTebul organos. es exeba agreTve sarCelebs administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis moTxovnis Taobaze. instanciuri gansjadoba. `saerTo sasamarTloebis Sesaxeb” organuli kanonis me-16 muxlis Tanaxmad, raionuli (saqalaqo) sasamarTlos gansjadoba, aseve magistrati mosamarTlis gansjadoba ganisazRvreba kanoniT. administraciuli saproceso kodeqsis Tanaxmad, raionuli (saqalaqo) sasamarTlo pirveli instanciiT ganixilavs sasamarTlosadmi uwyebrivad daqvemdebarebul administraciul saqmeebs, garda im saqmeebisa, romlebic kanonmdeblobiT magistrat mosamarTleTa gansjad administraciul saqmeebs ganekuTvneba. raionuli (saqalaqo) sasamarTlo pirveli instanciiT ganixilavs aseve administraciul saqmeebs im administraciul-teritoriul erTeulSi, sadac ar moqmedebs magistrati mosamarTle (sask-is me-5 mux.). magistrati mosamarTleebis gansaxilvel saqmeTa CamonaTvali mocemulia sask-is me-6 muxlSi, romlis Tanaxmad, magistrati mosamarTleebi pirveli instanciiT ganixilaven saqmeebs: 26 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis _ administraciuli samarTaldarRvevebis Taobaze gamotanili individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtebis kanonierebis Sesaxeb; _ saxelmwifo socialuri dacvis sakiTxis Sesaxeb; _ sasamarTlos kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetilebis aRsrulebasTan dakavSirebiT warmoSobili davis Sesaxeb; _ sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobidan warmoSobil davasTan dakavSirebiT; _ mewarmis saqmianobis Semowmebis Sesaxeb makontrolebeli organos Suamdgomlobis safuZvelze brZanebis gamocemis Sesaxeb. administraciul saproceso da samoqalaqo saproceso kanonmdeblobaSi mocemuli CamonaTvali aris amomwuravi da misi ganvrcoba ar daiSveba. xsenebul muxlebSi miTiTebuli saqmeebis garda, magistrat mosamarTles ar SeuZlia ganixilos sxva saqmeebi. magistrat mosamarTles ufleba ara aqvs, gaafarToos an Sewyvitos kanoniT gansazRvruli misTvis gansjad saqmeTa wre. magistrat mosamarTlis gansjad saqmeebze sarCelebi Seitaneba magistrati mosamarTlis samoqmedo teritoriis mixedviT, xolo im administraciul-teritoriul erTeulSi, sadac ar moqmedebs magistrati mosamarTle _ raionul (saqalaqo) sasamarTloSi. sagnobrivi gansjadoba. magistrati mosamarTlis institutis amoqmedeba kidev ufro aqtualurs xdis saqmeTa gansjadobis sakiTxs. samoqalaqo da administraciuli kategoriis davebis ganmxilvel sasamarTloebs Soris arsebul sagnobrivi gansjadobis davebs SesaZloa, daematos davebi gansjadobaze administraciuli kategoriis saqmeebis ganmxilvel magistrat mosamarTleebsa da amave kategoriis saqmeTa ganmxilvel raionul (saqalaqo) sasamarTlos Soris. vinaidan aseTi davebi erTiani sasamarTlo sistemis erTi sasamarTlo Stos SigniT aris moqceuli, procesualuri ekonomiisa da gansjadobaze davis sirTulis Tavidan acilebis mizniT, unda gamoiricxos magistrat mosamarTlesa da raionul (saqalaqo) sasamarTlos Soris dava gansjadobis Taobaze. gansjadobis wesis darRveviT saqmis ganxilvas, iseve, rogorc sasamarTlos uwyebrivi qvemdebareobis darRvevas, Sedegad mosdevs gadawyvetilebis gauqmeba. gansjadobis sakiTxis garkvevisaTvis arsebobs administraciuli da samoqalaqo samarTlis gamijvnis sami kriteriumi: interesTa Teoria, subordinaciis Teoria, subieqtebis Teoria. interesTa Teoriis kriteriumis mixedviT, sajaro samarTals ganekuTvneba normatiuli debulebebi, romlebic emsaxureba sazogadoebriv interess, xolo individualuri interesebis momsaxure debulebebi kerZo samarTals ganekuTvneba. sajaro da kerZo samarTlis gamijvnisas, interesTa 27 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Teoriis mixedviT, unda ganisazRvros, samarTalurTierToba sazogadoebriv Tu kerZo interesebzea dafuZnebuli. sajaro samarTali emsaxureba saxelmwifo (sajaro) interesebs, kerZo samarTali kerZo urTierTobebs awesrigebs. interesis Teoriis Tanaxmad, yovelTvis ar xerxdeba kerZo da sajaro samarTlis sferoebis mkveTri gamijvna, vinaidan mravali samarTlebrivi debuleba Tavis TavSi moicavs rogorc sazogadoebriv, sajaro, aseve _ kerZo interesebs. vinaidan umravlesi samarTlebrivi norma erTdroulad rogorc sajaro, aseve kerZo interesebs awesrigebs, interesTa Teoria ver uzrunvelyofs am samarTlebrivi warmonaqmnis ramdenadme srul da mkveTr gamijvnas. subordinaciis (xelisuflebrivi daqvemdebarebis) Teoria mijnavs samarTalurTierTobis monawileTa urTierTdamokidebulebas xasiaTis mixedviT. aRniSnuli Teoria asaxavs saxelmwifos (saxelisuflo mmarTvelobis saqmianobis), misi SezRudvis, organizaciisa da iZulebis arsenaliT, upiratesobas: subordinaciis TeoriaSi aisaxeba administraciul-samarTlebrivi mowesrigebis Taviseburebani. administraciuli saqmianoba gulisxmobs erTi nebis dominirebas meoreze, igi uSualod ukavSirdeba xelisuflebas. mmarTvelobiTi administraciuli kavSirebis sistemaSi subieqtebi Tanasworni ar arian, maT gansxvavebuli socialuri funqciebi akisriaT. administraciuli kanonmdebloba ganamtkicebs subieqtTa iuridiul uTanasworobas, administraciuli xelisuflebis matarebelTa uflebas, arasasamarTlo wesiT zemoqmedeba moaxdinon moqalaqeebsa da organizaciebze. subieqtebis Teoria (gansakuTrebuli uflebebis Teoria, samarTlebrivi normebis fardobiTobisa da dasaSvebobis Teoria) mijnavs im subieqtebis mixedviT, viskenac mimarTulia calkeuli samarTlebrivi debuleba. subieqturobis Teoria formaluria, am formalurobis gamo igi SedarebiT mkveTria da aqtiurad gamoiyeneba gamijvnis kriteriumad. umetesad amiT iyo ganpirobebuli kanonmdeblis survili, rom administraciuli kategoriis saqmeebs mikuTvneboda yvela is samarTalurTierToba, romelSic erT-erT mxares administraciuli organo warmoadgenda, rasac Sedegad mosdevda administraciuli marTlmsajulebis gadatvirTva, administraciuli samarTalwarmoebis wesiT administraciuli organoebis monawileobiT Tavisi arsiT kerZo samarTlebrivi urTierTobebis ganxilva. subieqtebis Teoria moklebulia samarTalurTierTobis gaanalizebis, misi arsis wvdomis unars, magram gadamwyveti mniSvneloba aqvs sadavo samarTalurTierTobis xasiaTs da ara subieqtur Semadgenlobas. gansjadobis sakiTxis gadawyvetisas administraciuli saqmeebis gansjadobis mTavar 28 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis faqtors warmoadgens administraciuli organos qmedebis sajaro-samarTlebrivi mizani da ara _ samarTalurTierTobaSi administraciuli organos monawileoba. amdenad, gansjadobis sakiTxis gadawyvetisas upiratesoba eniWeba sadavo samarTalurTierTobebis bunebas da ara _ monawileebs. davis sajaro-samarTlebrivi xasiaTis dasadgenad sakmarisi ar aris is, rom davis erT-erTi mxare sajaro samarTlis subieqtia, vinaidan SesaZlebelia sajaro samarTlis subieqtis mxared gamosvla kerZo-samarTlebriv urTierTobebSic. subieqtebis Teoriis modificirebis mizniT ganviTarda e.w. `specialuri samarTlis~ Teoria, romlis Tanaxmad, sajaro samarTali, kerZo samarTlisagan gansxvavebiT, specialuri samarTalia, xolo kerZo samarTali _ zogadi samarTali. im SemTxvevaSi, Tu urTierTobis monawile subieqti aris saxelmwifos, sajaro xelisuflebis warmomadgeneli da urTierToba sajaro-samarTlebriv mowesrigebas moiTxovs, saxezea sajaro-samarTlebrivi urTierToba. aRniSnulis Sesabamisad, saskis 2.1 muxli administraciuli samarTalwarmoebis wesiT gansaxilvel davebad asaxelebs davebs im samarTlebriv urTierTobebTan dakavSirebiT, romlebic gamomdinareobs administraciuli kanonmdeblobidan. xsenebuli Teoriebidan gansjadobis sakiTxis ganxilvisas verc erTi ver uzrunvelyofs srulyofil Sedegs, ris gamoc isini sinTezurad unda iyos gamoyenebuli. 2. administraciuli saCivari, rogorc sarCelis dasaSvebobis winapiroba adre moqmedi kanonmdeblobiT pirs SeeZlo administraciuli organo saTvis administraciuli saCivris warudgenlad pirdapir miemarTa sasamarTlosaTvis Tavis uflebaTa da TavisuflebaTa dasacavad. zemdgom administraciul organoSi gasaCivrebis gareSe sasamarTlosadmi mimarTvis SesaZlebloba mniSvnelovanwilad iyo ganpirobebuli mosaxleobaSi mmarTvelobiTi aparatis dabali avtoritetiT, imiT, rom administraciuli organos gadawyvetileba mraval SemTxvevaSi ganpirobebuli iyo zemdgomi organos poziciiT. sask-Si 28.12.2007 wlis kanoniT Setanili cvlilebis Tanaxmad, sasamarTlo ar miiRebs sarCels administraciuli organos mimarT, Tu mosarCelem szak-iT dadgenili wesiT ar gamoiyena administraciuli saCivris erTjeradad wardgenis SesaZlebloba. sask-is me-2 muxlis me-5 nawiliT gansazRvruli es debuleba administraciul saCivars aZlevs administraciuli sarCelis dasaSvebobis aucilebeli winapirobis statuss. 29 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis unda aRiniSnos miTiTebuli wesis SemoRebis dadebiTi mxareebi, kerZod, erTi mxriv, igi daabrkolebs sasamarTloSi usafuZvlo sarCelebis Setanas, xolo, meore mxriv, waaxalisebs pirs, sasamarTlosadmi mimarTvamde gamoiyenos szak-iT miniWebuli uflebebi da administraciul organos aiZulebs, Seasrulos szak-iT gansazRvruli procedurebi da wesebi. sarCelis aRZvramde administraciuli gasaCivrebis savaldebulo etapi ar laxavs saqarTvelos konstituciis 42-e muxliT aRiarebul uflebaTa da TavisuflebaTa dasacavad sasamarTlosadmi mimarTvis uflebas, vinaidan aRniSnuli wesi ar gamoricxavs uflebis sasamarTlo wesiT dacvas. pirs potenciurad unarCundeba aseTi ufleba, misi realizacia xdeba administraciuli warmoebis amowurvis Semdeg, rac administraciul organos SesaZleblobas aZlevs, gamoasworos daSvebuli Secdoma. sainteresoa is faqti, rom administraciuli wesiT gasaCivrebis moTxovna exeba sask-is 22-e-24-e muxlebiT gaTvaliswinebul sarCelebs, Tumca sarCelis warmoebaSi miRebis pirobad administraciuli saCivris Setana ar unda vrceldebodes realaqtze, winaaRmdeg SemTxvevaSi faqtobrivad gamoiricxeba sask-is 24-e muxliT gaTvaliswinebuli qmedebis ganxorcielebis Taobaze sarCelis aRZvris SesaZlebloba da igi yovelTvis administraciul saCivarTan dakavSirebiT miRebuli aqtis baTilad cnobis gamocxadebis moTxovniT sarCelis saxes miiRebs. administraciuli saCivari ar warmoadgens sarCelis warmoebaSi miRebis pirobas administraciuli xelSekrulebis dadebasTan, Sesrulebasa da SewyvetasTan dakavSirebul davebze, radganac kanonmdebloba ar iTvaliswinebs aseT davebze administraciuli saCivris Setanis SesaZleblobas. administraciuli saCivris Setana ar daiSveba agreTve damoukidebeli organos mier gamocemuli individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis mimarT, im organoebis mimarT, romlebsac ar gaaCniaT zemdgomi organo. amdenad, am organoebis mimarT aRZruli sarCelebis warmoebaSi miRebis pirobad ver miiCneva administraciuli gasaCivrebis wesis dacva. administraciuli gasaCivreba ar warmoadgens sarCelis aRZvris savaldebulo winapirobas agreTve im SemTxvevaSic, rodesac kanonmdebloba iTvaliswinebs sasamarTloSi sarCelis aRZvras administraciuli gasaCivrebis wesis daucvelad. administraciuli gasaCivrebis etapis gavlas ar saWiroebs aseve sask-is 25-e muxliT gaTvaliswinebuli aRiarebiTi sarCelis aRZvra, garda aqtis ararad aRiarebis Sesaxeb sarCelisa. 30 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tavi III. saxelmwifo baJi. saproceso xarjebi procesis xarjebis sakiTxi administraciul samarTalwarmoebaSi administraciuli saproceso kodeqsis me-9 _ me-11 muxlebiT aris mowesrigebuli. amasTan, administraciuli saproceso kodeqsis pirveli muxlis meore nawilidan gamomdinare, procesis xarjebis sakiTxis gadawyvetisas gamoyenebuli unda iyos samoqalaqo saproceso kodeqsis Sesabamisi normebic. procesis xarjebs miekuTvneba sasamarTlo xarjebi da sasamarTlosgareSe xarjebi. sasamarTlo xarjebs Seadgens saxelmwifo baJi da saqmis ganxilvasTan dakavSirebuli xarjebi. saqmis ganxilvasTan dakavSirebuli xarjebi Tavis mxriv moicavs: _ mowmeebis, specialistebis, eqspertebis, Tarjimnebis momsaxurebis safasurs; maT unazRaurdebaT sasamarTloSi gamocxadebasTan dakavSirebuli mgzavrobisa da sacxovrebeli sadgomis qiravnobis xarjebi, aseve _ dRiuri Tanxa. kerZoO specialur saeqsperto dawesebulebebs, specialistebs, Tarjimnebs unazRaurdebaT agreTve dadebuli SeTanxmebis safuZvelze sasamarTlos davalebiT Sesrulebuli samuSaos Rirebuleba, romlis gansazRvrisas mxedvelobaSi miiReba davalebis SesrulebisTvis saWiro dro, masalebi, davalebis moculoba da sxva. mowmed mowveul pirebs unarCundebaT xelfasi samuSao adgilas. Tu mowmed mowveuli piri ar aris dasaqmebuli, mas eZleva anazRaureba, faqtobrivad daxarjuli droisa da Sromis anazRaurebis minimaluri odenobis gaTvaliswinebiT; _ adgilobriv daTvalierebaze gaweul xarjs; _ mopasuxis moZebnis xarjs; aRniSnul xarjs miekuTvneba mopasuxisTvis sajaro gamoqveynebis gziT sasamarTlo gzavnilis CabarebisTvis gadaxdili Tanxa; _ sasamarTlo gadawyvetilebis aRsrulebasTan dakavSirebul xarjs; _ advokatisTvis saxelmwifo salarodan gadaxdil Tanxas. _ specialur saeqsperto dawesebulebaSi sasamarTlo eqspertizis Catarebis xarjs, romelic anazRaurdeba saqarTvelos mTavrobis mier dadgenili normebisa da tarifebis Sesabamisad. sasamarTlosgareSe xarjebi moicavs advokatis momsaxurebis xarjs, procesSi monawileobis gamo dakarguli xelfasis Tanxas, mtkicebulebaTa uzrunvelsayofad gaweul xarjs da sxva aucilebel xarjebs. samoqalaqo saproceso kodeqsis 37-e muxlis Tanaxmad, saxelmwifo baJi sasamarTlo xarjebs da, Sesabamisad, procesis xarjebs miekuTvneba, ris ga- 31 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis moc masze vrceldeba saproceso kanonmdeblobiT am ukanasknelTa mimarT dadgenili wesebi. sask-is me-9 muxlis 1-li nawilis Tanaxmad, saxelmwifo baJi ar gadaixdeba saxelmwifo socialuri dacvis sakiTxTan dakavSirebiT aRZrul sarCelebze. miTiTebuli norma mxareebs aTavisuflebs mxolod saxelmwifo baJis gadaxdis valdebulebisgan da igi ar exeba saqmis ganxilvasTan dakavSirebul xarjebs da sasamarTlosgareSe xarjebs. socialuri qartiidan gamomdinare, aseve socialur sakiTxad unda iqnes miCneuli SromiTi uflebebis dacvis mizniT aRZruli sarCelebi, ris gamoc saxelmwifo baJi maTze ar gadaixdeba (xelfasis an SromiTi urTierTobidan gamomdinare sxva gasacemlebis moTxovna, SromiTi urTierTobebidan gamomdinare uflebamovaleobaTa SesrulebasTan dakavSirebuli davebi. aRniSnulTan dakavSirebiT dawvrilebiT ixile winamdebare rekomendaciebis gansakuTrebuli nawilis XXI Tavi 2-e sakiTxi: “saxelmwifo baJis sakiTxi sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobidan warmoSobil davebSi”. gv. 256). amdenad, erTmniSvnelovnad SeiZleba iTqvas, rom saxelmwifo baJi ar gadaixdeba: _ saxelmwifo socialuri dacvis sakiTxis Taobaze aRZrul davebze; _ sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobidan warmoSobil davasTan dakavSirebiT. unda aRiniSnos, rom saxelmwifo baJi ar gadaixdeba agreTve aRniSnul davebTan dakavSirebul Segebebul sarCelebze, sarCelis uzrunvelyofis RonisZiebis gamoyenebis Sesaxeb gancxadebaze, agreTve _ saCivarsa da kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetilebis gauqmebis an baTilad cnobis gancxadebebze. magistrat mosamarTleTa gansjadi saqmeebidan saxelmwifo baJis gareSe ganixileba: _ mewarmis saqmianobis Semowmebis Sesaxeb Suamdgomlobebi; _ mimarTvebi aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT piris stacionarSi moTavsebis Sesaxeb. magistrat mosamarTleTa gansjad saqmeebze saxelmwifo baJi gadaixdeba mxolod Semdegi kategoriis davebze: _ administraciuli samarTaldarRvevebis Taobaze gamotanili individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis kanonierebis Sesaxeb; _ sasamarTlos kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetilebis aRsrulebasTan dakavSirebiT warmoSobil davebze. aRniSnul davebze saxelmwifo baJis odenoba damokidebulia davis saganze da pirveli instanciis sasamarTloSi qonebriv-samarTlebriv davebze Seadgens davis sagnis 3%-s, aranakleb 100 larisa. yvela sxva davaze saxelmwifo baJis odenoba ganisazRvreba 100 lariT. 32 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis mxedvelobaSia misaRebi, rom kanonmdeblobiT dadgenilia saxelmwifo baJis maqsimaluri zRvari. sssk-is 39-e muxlis me-3 nawilis mixedviT, pirveli instanciis sasamarTloSi gadasaxdeli saxelmwifo baJi ar unda aRematebodes 3000 lars _ fizikuri pirisTvis da 5000 lars _ iuridiuli pirisTvis. sssk-is 39-e muxlis me-2 nawilis mixedviT, magistrati mosamarTleebis gansjad davebze saxelmwifo baJis odenoba Seadgens am muxlis pirveli nawiliT gaTvaliswinebul odenobaTa naxevars. Sesabamisad, naxevrdeba ara marto sarCelze gadasaxdeli baJis odenoba, aramed _ sarCelis uzrunvelyofis Sesaxeb gancxadebaze, agreTve saCivarze, Segebebul sarCelebze, kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetilebis gauqmebis an baTilad cnobis gancxadebebze gadasaxdeli baJis odenobac. amdenad, magistrat mosamarTleTa gansjad saqmeebze pirveli instanciis sasamarTloSi: _ sarCelsa da Segebebul sarCelze gadasaxdeli baJis odenoba Seadgens davis sagnis Rirebulebis 1,5%-s, magram aranakleb 50 larisa. _ sarCelis uzrunvelyofis Sesaxeb gancxadebaze, agreTve saCivarze fizikuri piris SemTxvevaSi _ 25 lars, xolo iuridiuli piris SemTxvevaSi – 75 lars; _ axlad aRmoCenil garemoebaTa gamo saqmis warmoebis ganaxlebis Sesaxeb gancxadebaze, fizikuri piris SemTxvevaSi _ 50 lars, xolo iuridiuli piris SemTxvevaSi – 150 lars; _ Ggadawyvetilebis baTilad cnobis Sesaxeb gancxadebaze _ 25 lars. 1. davis sagnis fasis gansazRvra davis sagnis fasis gansazRvrisas mxedvelobaSia misaRebi sasarCelo moTxovna da mosarCelis iuridiuli interesi. sasamarTlos kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetilebis aRsrulebasTan dakavSirebiT warmoSobil davebze gadasaxdeli baJis odenoba 50 lariT unda ganisazRvros. rac Seexeba administraciuli samarTaldarRvevis Taobaze gamotanili individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis kanonierebis gamo aRZrul sarCelebs, am dros yuradReba unda mieqces sadavo aqtiT dakisrebul administraciul saxdelebs. jarimis dakisrebis Taobaze miRebuli dadgenilebis kanonierebis Semowmebis moTxovniT aRZrul sarCelebze davis sagnis fasi ganisazRvreba administraciul-samarTlebrivi aqtisaTvis pirveli instanciis sasamarTloSi gadasaxdeli saxelmwifo baJis 0,5%-is odenobiT. 33 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis magaliTad: Tu pirma saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis me-6 muxlis `b” qvepunqtis Sesabamisad, sasarCelo wesiT gaasaCivra patrul-inspeqtoris mier Sedgenili oqmi (dadgenilebiTi nawili) sagzao moZraobis wesebis darRvevis gamo misi 20 lariT dajarimebis Taobaze, gadasaxdeli saxelmwifo baJis odenoba ganisazRvreba 50 laris odenobiT. 2. sasamarTlo xarjebis gadaxdisgan ganTavisufleba, maTi odenobis Semcireba da gadaxdis gadavadeba mxareebi sasamarTlo xarjebisgan SeiZleba gaaTavisuflos kanonma, an sasamarTlom. saerTo sasamarTloebSi sasamarTlo xarjebis gadaxdisgan kanonismieri ganTavisuflebis safuZvels warmoadgens sssk-is 46-e muxli. amas garda, saxelmwifo baJisgan ganTavisuflebis safuZvlebi gansazRvrulia `saxelmwifo baJis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-5 muxlis 1-li nawiliT. ask-is me-9 muxlis 1-li nawilisagan gansxvavebiT, romelic iTvaliswinebs konkretuli kategoriis davebis saxelmwifo baJis gadaxdis gareSe ganxilvas, miTiTebuli normebi gansazRvravs im subieqtTa wres, romelic kanoniT gaTavisuflebulia saxelmwifo baJis gadaxdisgan. sssk-is 46-e muxlSi miTiTebuli CamonaTvalidan administraciuli samarTalwarmoebis wesiT saqmeTa ganmxilvel magistrat mosamarTleTaTvis sainteresoa `e~ da `v~ qvepunqtebiT gaTvaliswinebuli SemTxvevebi. miTiTebuli normis mixedviT, kanoni aTavisuflebs sasamarTlo xarjebis gadaxdisagan: _ mosarCeleebs, arasrulwlovanTa uflebebis darRvevasTan dakavSirebul sarCelebze; _ mxareebs, romlebic dadgenili wesiT arian registrirebuli socialurad daucveli ojaxebis monacemTa bazaSi da iReben saarsebo Semweobas; am ukanasknel SemTxvevasTan dakavSirebiT yuradReba unda mieqces, rom aRniSnuli safuZvliT sasamarTlo xarjebis gadaxdisgan ganTavisuflebisas savaldebuloa ori pirobis erTdroulad arseboba: 1. mxare dadgenili wesiT unda iyos registrirebuli socialurad daucveli ojaxebis monacemTa bazaSi; 2. mxare unda iRebdes saarsebo Semweobas, romelic gaTvaliswinebulia socialurad daucveli pirebisaTvis. garda aRniSnulisa, `saxelmwifo baJis Sesaxeb~ kanonis mixedviT, mxolod saxelmwifo baJis gadaxdisgan Tavisufldebian Semdegi subieqtebi: 34 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis _ saxelmwifo safinanso-sakredito, sagadasaxado, sabaJo da sxva makontrolebeli organoebi, rogorc mosarCeleebi an mopasuxeebi-sarCelebze gadasaxadebis, mosakreblebis, saxelmwifo baJisa da sxva aucilebeli gadasaxdelebis biujetSi gadaxdisa da biujetidan Tanxebis dabrunebis, agreTve gansakuTrebuli warmoebis saqmeebze; _ invalidebi, invalidTa sazogadoebrivi organizaciebi, maTi dawesebulebebi, saswavlo-sawarmoo organizaciebi da gaerTianebebi – yvela sarCelze; _ veteranebi, romlebmac `omisa da SeiaraRebuli Zalebis veteranebis Sesa xeb~ saqarTvelos kanonis moTxovnaTa dasacavad mimarTes sasamarTlos; _ arqiteqturul-samSeneblo inspeqciebi, rogorc mosarCeleebi an mopasuxeebi, saqarTvelos kanonmdeblobiT maT kompetencias mikuTvnebul sakiTxebze; _ dawesebulebebi (organizaciebi), romelTa xarjebi finansdeba mxolod saxelmwifo biujetidan _ yvela saqmeze; am ukanaskneli debulebidan gamomdinare, sajaro samarTlis iuridiuli pirebi, romelTac biujetis garda gaaCniaT dafinansebis sxva wyaro, saxelmwifo baJisgan ganTavisuflebas ar eqvemdebarebian (mag: Teatrebi, umaRlesi saswavleblebi da sxva). sssk-is 47-e muxlis safuZvelze, Tu mxare sasamarTlos warudgens sasamarTlo xarjebis gadaxdis SeuZleblobis damadasturebel utyuar mtkicebulebebs, sasamarTlo uflebamosilia, mTlianad an nawilobriv gaaTavisuflos igi sasamarTlo xarjebis gadaxdisgan. aRniSnulis Sesaxeb mosamarTles gamoaqvs motivirebuli ganCineba. sssk-is 48-e muxlis safuZvelze, Tu mxare sasamarTlos warudgens Tavisi qonebrivi mdgomareobis damadasturebel utyuar mtkicebulebebs, sasamarTlo uflebamosilia, gadauvados mas saxelmwifo biujetis sasargeblod sasamarTlo xarjebis gadaxda, anda Seamciros misi odenoba. 3. sasamarTlo xarjebis ganawilebis wesi administraciuli saproceso kodeqsis me-10 muxlis me-2 nawilis mixedviT, Tu individualuri administraciul-samarTlebrivi aqti gamocemuli iyo saqmis garemoebebis saTanado gamokvlevis gareSe, administraciuli organo valdebulia, aanazRauros procesis xarjebi mis sasargeblod gadawyvetilebis gamotanis SemTxvevaSic. aqedan gamomdinare, ask-is 22-e muxliT aRZrul sarCelebze, Tuki sasamarTlo miva daskvnamde, rom sadavo aqtis gamocemisas administraciul- 35 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis ma organom saTanadod ar gamoikvlia saqmis garemoebebi, miuxedavad imisa, CaiTvleba Tu ara aRniSnuli darRveva arsebiTad da, Sesabamisad, baTilad iqneba Tu ara cnobili gasaCivrebuli administraciul-samarTlebrivi aqti, procesis xarjebi unda daekisros administraciul organos. me-10 muxlis me-3 nawiliT, Tuki sasamarTlo xarjebis gadaxdis tvirTis matarebeli mxare Sedgeba ramdenime subieqtisagan (fizikuri, an iuridiuli pirebisagan), dakisrebuli xarjebi maT Soris Tanabrad nawildeba. administraciuli saproceso kodeqsi iTvaliswinebs sasamarTlo xarjebis ganawilebas saqmis morigebiT dasrulebis SemTxvevaSic. Tuki morigebiT mxareTa Soris ver iqna miRweuli SeTanxmeba sasamarTlo xarjebis ganawilebaze, amavdroulad mxare ar aris gaTavisuflebuli sasamarTlo xarjebis anazRaurebis valdebulebisagan, sasamarTlo xarjebi maT Soris Tanabrad nawildeba. amasTan, sasamarTlosgareSe xarjebs TiToeuli maTgani damoukideblad anazRaurebs (ask-is me-11 muxli). garda aRniSnuli gamonaklisebisa, administraciuli samarTalwarmoebisas moqmedebs sssk-is 53-e _ 55-e muxlebiT dadgenili wesi. im mxaris mier gaweuli xarjebis gadaxda, romlis sasargeblodac iqna miRebuli gadawyvetileba, meore mxares ekisreba. mxareTa Soris xarjebis ganawilebisas yuradReba ar eqceva im garemoebas, gaTavisuflebulia Tu ara procesSi `wagebuli mxare~ saxelmwifo biujetis sasargeblod sasamarTlo xarjebis gadaxdisagan. sarCelis nawilobriv dakmayofilebisas, mxareTa Soris sasamarTlo xarjebis ganawilebis dros, mxedvelobaSi unda iqnes miRebuli sarCelis dakmayofilebuli nawilis moculoba. mosarCeles miekuTvneba gaweuli sasamarTlo xarjebis odenobis Tanxa mxolod sarCelis dakmayofilebuli nawilis proporciulad. Sesabamisad, mopasuxes miekuTvneba gaweuli sasamarTlo xarjebis odenobis Tanxa sarCelis daukmayofilebeli nawilis proporciulad. mxareTa Soris amave wesiT nawildeba warmomadgenlis daxmarebisTvis gaweuli xarjebi. warmomadgenlisTvis xarjebis gadaxda unda dadasturdes saTanado mtkicebulebebiT. savaldebuloa, arsebobdes Tanxis gadaxdis damadasturebeli werilobiTi mtkicebuleba (salaros qviTari, sagadasaxado davaleba), romliTac dadasturdeba konkretuli momsaxurebis safasuris gadaxda da mxaresa da warmomadgenels Soris arsebuli Sesabamisi davalebis xelSekruleba. warmomadgenlis daxmarebis gamo gaweuli, asanazRaurebeli xarjebis odenoba unda ganisazRvros gonivruli Sefasebis Sedegad, sasamarTlos mixedulebiT. sasamarTlo am dros SezRudulia mxolod Tanxis odenobis zeda zRvariT, rac Seadgens davis sagnis 4%-mde odenobas, araumetes _ 2000 lars. 36 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis mxareTa Soris sasamarTlo xarjebis ganawilebisas qvemdgomma sasamarTloebma yuradReba unda gaamaxvilon sssk-is 53-e muxlis me-4 nawiliT dadgenil moTxovnaze. aRniSnuli norma iTvaliswinebs sasamarTlo xarjebis ganawilebis wess, saapelacio an/da sakasacio sasamarTloebidan saqmis xelaxla gansaxilvelad dabrunebis SemTxvevaSi. am dros mTeli sasamarTlo xarjebi, dawyebuli sarCelis aRZvridan (maT Soris, saapelacio an/da sakasacio saCivrebze, kerZo saCivrebze, saCivrebze gadaxdili saxelmwifo baJebi, saqmis zemdgom instanciaSi (instanciebSi) ganxilvasTan dakavSirebuli xarjebi), unda Sejamdes da mxareTa Soris ganawildes am muxliT dadgenili proporciulobis wesiT. 37 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tavi IV. mxareTaTvis sasamarTlo uwyebis, dokumentebis gadacema administraciul saqmeTa ganmxilveli sasamarTlos mier mxareTaTvis sasamarTlo uwyebis, dokumentebis gadacemisas srulad gamoiyeneba saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 70-e_78-e muxlebi. amasTan, administraciuli saproceso kodeqsis me-13 muxli, erTi mxriv, adgens ramdenime damatebiT moTxovnas sasamarTlosaTvis, meore mxriv, icavs mas gaumarTleblad didi xarjebisagan, kerZod: sasamarTlos mier mxareTaTvis an saqmeSi monawile sxva pirisaTvis gagzavnil yvela uwyebaze, dokumentsa Tu werilze unda aRiniSnos gagzavnis TariRi (ask-is 13.1 muxli). Tu sasamarTlos mier gasagzavni dokumenti didi moculobisaa, maSin mxares an mis warmomadgenels ecnobeba am dokumentis mxolod dasaxeleba da is, rom mas aqvs misi sasamarTlos kancelariaSi gacnobis ufleba (ask-is 13.5 muxli). mxares ufleba aqvs, miiRos am dokumentis asli sakuTari xarjiT, an gaakeTos amonaweri sasamarTlos kancelariaSi (ask-is 13.6 muxli). saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsi gansxvavebulad awesrigebs mxaris an misi warmomadgenlisaTvis gadawyvetilebis, ganCinebis, brZanebis gadacemas, vidre _ saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 259-e muxli. samoqalaqo saqmeTa ganmxilveli sasamarTlo valdebuli ar aris, sasamarTlo gadawyvetileba sakuTari iniciativiT mxareebs gadasces. amis valdebuleba mxolod maSin warmoeSveba, Tu mxare gancxadebiT moiTxovs gadawyvetilebis aslis gadacemas. administraciuli saproceso kodeqsis me-13 muxlis me-2 nawilis mixedviT ki, miuxedavad mxaris moTxovnisa, sasamarTlo valdebulia, sakuTari iniciativiT gadaugzavnos mxares an mis warmomadgenlebs im gadawyvetilebis, ganCinebis an brZanebis asli, romelic eqvemdebareba gasaCivrebas imave an zemdgomi instanciis sasamarTloSi. sxva sasamarTlo aqtebis aslebi mxareebsa da maT warmomadgenlebs gadaecemaT maTi werilobiTi moTxovnis safuZvelze. amasTan, kanonmdebeli adgens, rom warmomadgenlisaTvis gagzavnili dokumenti CaiTvleba mxarisaTvis gagzavnilad, xolo mxarisaTvis gagzavnili – warmomadgenlisaTvis gagzavnilad. administraciuli saproceso kodeqsis me-13 muxlis me-3 nawili kidev erTxel xazs usvams sasamarTlos aqtiur rols administraciuli saqmis yovelmxriv da obieqtur gamokvlevaSi, roca adgens, rom sasamarTlos moTxovniT piri, romelic ar aris registrirebuli saqarTveloSi an registrirebulia misamarTis gareSe, valdebulia, daniSnos sxva piri, romelic uflebamosili iqneba dokumentebis miRebaze. 38 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis 1. sasamarTlo Setyobineba da dabareba sasamarTlo uwyeba aris is ZiriTadi saproceso dokumenti, romlis meSveobiTac mxareebsa da maT warmomadgenlebs ecnobebaT sasamarTlo sxdomis, agreTve calkeuli saproceso moqmedebis (magaliTad, adgilze daTvalierebis, mtkicebulebaTa uzrunvelyofis da sxva) Sesrulebis dro da adgili. uwyeba egzavneba mxares an mis warmomadgenels. saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 70-e muxlis pirveli nawili gansazRvravs agreTve, Tu rodis CaiTvleba uwyeba Cabarebulad mxareebisa da maTi warmomadgenlebisaTvis, kerZod: 1. Tu uwyeba gaegzavna mxares an mis warmomadgenels da es uwyeba erT-erT maTgans Cahbarda. amasTan, warmomadgeneli valdebulia, Cabarebis Sesaxeb acnobos mxares. 2. mxaris da misi warmomadgenlisaTvis uwyeba Cabarebulad iTvleba agreTve, Tu igi Cahbarda im pirebs, romlebic CamoTvlilia amave kodeqsis 74-e muxlSi. mxareebs an maT warmomadgenlebs sasamarTlo atyobinebs sasamarTlo sxdomis an saproceso moqmedebis Sesrulebis drosa da adgils. es imas niSnavs, rom isini valdebuli arian, gamocxaddnen sasamarTlo sxdomaze an monawileoba miiRon saproceso moqmedebis SesrulebaSi. amasTan erTad, maTi gamoucxadebloba ver daabrkolebs saproceso moqmedebis Sesrulebas, an saqmis ganxilvas, Tu maT uwyeba gaegzavnaT kanoniT dadgenili wesiT. mxareebis an maTi warmomadgenlebis gamoucxadeblobas SeiZleba mohyves maTTvis araxelsayreli Sedegebi. swored amitom, amave kodeqsis 72-e muxlis `z~ qvepunqtis Tanaxmad, uwyebaSi aucileblad unda mieTiTos gamoucxadeblobis Sedegebze (ix. saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 261-e muxlis me-3 nawili). sagulisxmoa is garemoebac, rom sasamarTlo ubralod ki ar acnobebs (atyobinebs) mowmeebs, eqspertebs, specialistebs, Tarjimans, aramed ibarebs maT, rac niSnavs, rom isini valdebuli arian, gamocxaddnen, xolo gamoucxadeblobis SemTxvevaSi maT daekisrebaT kanoniT gaTvaliswinebuli pasuxismgebloba (ix. ssk-is 145-e, 168-e muxlebi). amasTan, yuradReba unda gamaxvildes im garemoebazec, rom ssk-is 70.2 muxli ar gansazRvravs drois im zust monakveTs, romlis ganmavlobaSic mxareebs an maT warmomadgenlebs unda CahbardeT uwyeba. am sakiTxis gadawyveta mindobili aqvs sasamarTlos. Tumca kanonmdebeli adgens, rom uwyeba maT unda CahbardeT im varaudiT, rom maT hqondeT gonivruli vada sasamarTloSi droulad gamocxadebisa da saqmis momzadebisaTvis. 39 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis xsenebuli muxlis me-3 nawili uSvebs mxareebis, maTi warmomadgenlebis, mowmeebis, eqspertebis, specialistebis, Tarjimnebis Setyobinebasa da gamoZaxebas telefoniT, depeSiT, eleqtronuli fostiT, faqsiT an sxva teqnikuri saSualebiT, romelic Tavisi SinaarsiT unda pasuxobdes 72.1 muxliT gaTvaliswinebul moTxovnebs. aseT SemTxvevaSi sasamarTlos Sesabamisi moxele adgens aqts, romelic Caekereba saqmeSi. amasTan, teqnikuri saSualebiT gagzavnili sasamarTlo uwyebis Cabareba unda dadasturdes ssk-is 73.2 muxliT dadgenili wesiT. sasamarTlo uwyebis Cabareba da misi Caubareblobis Sedegebi kanonmdebelma gansazRvra zemoxsenebuli sakanonmdeblo aqtis 71-e muxlSi. sasamarTlo uwyeba adresats hbardeba mxaris mier miTiTebuli ZiriTadi misamarTis (faqtobrivi adgilsamyoflis), alternatiuli misamarTis, samuSao adgilis an sasamarTlosTvis cnobili sxva misamarTis mixedviT. Tu mosarCeles mis mier miTiTebul misamarTze uwyeba ver Cahbarda am kodeqsis 73-e muxlis 11-li nawiliT gaTvaliswinebul moTxovnaTa dacviT, uwyeba Cabarebulad CaiTvleba. es wesi mopasuxis mimarT gamoiyeneba mxolod mis pasuxSi (SesagebelSi) miTiTebul misamarTze uwyebis gagzavnis SemTxvevaSi. Tu mosarCelis mier miTiTebuli mopasuxis misamarTi sworia da mas uwyeba ver Cahbarda am kodeqsis 73-e muxlis 11-li nawiliT gaTvaliswinebul moTxovnaTa dacviT, sasamarTlo xelmZRvanelobs am kodeqsis 78-e muxlis debulebebiT. amasTan, yuradReba unda mieqces ssk-is 71-e muxlis me-4 nawils, romelic adgens, rom Tu mosarCelis mier miTiTebuli Tavisi an mopasuxis misamarTi araswori aRmoCnda, sasamarTlos gamoaqvs ganCineba sarCelis ganuxilvelad datovebis Sesaxeb (ix. ssk-is 275.2 muxli). mxareebs uwyeba unda gaegzavnoT dadgenili formis mixedviT, romlis Sinaarsi zustadaa asaxuli ssk-is 72-e muxlSi. aseve dadgenili formis mixedviT unda gaegzavnoT uwyeba procesis sxva monawileebsac. amdenad, sasamarTlom unda Seamowmos, Tu ramdenad sworad Seavso sasamarTlo uwyebis formulari sasamarTlos Sesabamisma moxelem (sxdomis mdivanma an mosamarTlis TanaSemwem). sasamarTlo TviTon wyvets, uwyebis gagzavnis romeli forma gamoiyenos, romel misamarTze gaagzavnos uwyeba da ar aris valdebuli, daicvas Tanmimdevroba. sasamarTlo uwyeba igzavneba am kodeqsis 70-e muxlis me-3 nawiliT gaTvaliswinebuli teqnikuri saSualebiT, fostiT an kurieris meSveobiT. dasabarebel pirs uwyeba SeiZleba aseve Cahbardes sasamarTlos SenobaSi. teqnikuri saSualebiT gagzavnili sasamarTlo uwyebis Cabareba dasturdeba: a) telefonis SemTxvevaSi – teqnikuri saSualebiT dabarebis Sesaxeb Sedgenili aqtiT; 40 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis b) eleqtronuli fostis an faqsis SemTxvevaSi – Sesabamisi teqnikuri saSualebiT mowodebuli dadasturebiTa da teqnikuri saSualebiT dabarebis Sesaxeb Sedgenili aqtiT. depeSiT dabarebis SemTxvevaSi sasamarTlo uwyebis Cabareba dasturdeba depeSis Cabarebis Sesaxeb miRebuli SetyobinebiT. xsenebuli kodeqsis 73.11 muxlis Tanaxamd, Tu pirvelad gagzavnisas sasamarTlo uwyebis adresatisaTvis Cabareba ver moxerxda, uwyeba dasabarebel pirs unda gaegzavnos damatebiT, erTxel mainc imave an sasamarTlosTvis cnobil sxva misamarTze. mosamarTles SeuZlia, mxaris TanxmobiT xelze misces mas sasamarTlo uwyeba Sesatyobinebeli an gamosaZaxebeli pirisaTvis Casabareblad. uwyebis droulad Cabarebis mizniT mxares SeuZlia, sasamarTlos mimarT werilobiTi gancxadebis safuZvelze sakuTari xarjebiT uzrunvelyos kurieris gadaadgileba da misi meSveobiT uwyebis Cabareba. piri, romelsac mosamarTlem daavala uwyebis mitana, valdebulia, sasamarTlos daubrunos misi meore egzemplari uwyebis mimRebis xelmoweriT. Tu mxareebs, maT warmomadgenlebs, agreTve mowmeebs, eqspertebs, specialistebsa da Tarjimans am kodeqsiT dadgenili wesiT ver ecnobaT sasamarTlo sxdomis an calkeuli saproceso moqmedebis Sesrulebis dro da adgili, mosamarTles SeuZlia, aRniSnuli pirebisaTvis sasamarTlo uwyebis Cabareba ganCinebiT daavalos adgilobrivi TviTmmarTvelobis organos, anda saqarTvelos Sinagan saqmeTa saministros teritoriuli organoebis saubno samsaxurebs (ubnis inspeqtorebs). adgilobrivi TviTmmarTvelobis organo, anda ubnis inspeqtorebi valdebuli arian, ganCinebiT dadgenil vadaSi uzrunvelyon mxareebisaTvis, maTi warmomadgenlebisaTvis, agreTve mowmeebisaTvis, eqspertebisaTvis, specialistebisa da TarjimnebisaTvis sasamarTlo uwyebis Cabareba da misi Cabarebis, Cabarebis SeuZleblobis mizezebis an Cabarebaze uaris Tqmis Sesaxeb acnobon mosamarTles. amas garda, Tu sasamarTloSi dasabarebeli piri sxva municipalitetSia (raionSia, qalaqSia) da misTvis sasamarTlo uwyebis droulad Cabareba ver xerxdeba, saqmis ganmxilvel sasamarTlos SeuZlia, adresatisaTvis uwyebis Cabareba daavalos Sesabamis sasamarTlos, romlis teritoriazec imyofeba dasabarebeli piri. am mizniT saqmis ganmxilvel sasamarTlos SeuZlia, teqnikuri saSualebis gamoyenebiT gaugzavnos Sesabamis sasamarTlos uwyeba an acnobos mas uwyebis Sinaarsi. am ukanasknel SemTxvevaSi davalebis mimRebi sasamarTlo gamowers uwyebas davalebis mimcemi sasamarTlos saxeliT. davalebas asrulebs sasamarTlos Sesabamisi moxele. davalebis mimRebi sasamarTlo valdebulia, davalebis mimcem sasamarTlos acnobos adresatisaTvis uwyebis Cabarebis Taobaze, misi Cabarebis SeuZleblobis mizezebis, 41 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis an mis Cabarebaze uaris Tqmis Sesaxeb da Sesabamisi dokumenti gaugzavnos teqnikuri an sxva saSualebis gamoyenebiT. fostiT an kurieris meSveobiT moqalaqisaTvis gagzavnili sasamarTlo uwyeba mas unda Cahbardes piradad, xolo moqalaqis samuSao adgilze, aseve organizaciisaTvis gagzavnili uwyeba unda Cahbardes kancelarias an aseTive daniSnulebis struqturul erTeuls, anda pirs, xolo aseTis aryofnis SemTxvevaSi – organizaciis Sesabamis uflebamosil pirs, romelic uwyebas adresats gadascems. am nawiliT gaTvaliswinebul SemTxvevaSi uwyebis Cabareba dasturdeba uwyebis meore egzemplarze uwyebis mimRebis xelmoweriT. ssk-is 74-e muxlis pirveli nawili gulisxmobs adresatis moklevadian gasvlas sacxovrebeli an samuSao adgilidan, rac SeiZleba gamowveuli iyos sxvadasxva mizeziT. aseTi moklevadiani aryofnis SemTxvevisTvisaa gankuTvnili 74.1 muxliT gaTvaliswinebuli uwyebis Cabarebis wesi. amdenad, Tu sasamarTlo uwyebis Cambarebelma sasamarTloSi gamosaZaxebeli piri ver naxa mxaris mier miTiTebul misamarTze, igi uwyebas abarebs masTan mcxovreb ojaxis romelime srulwlovan wevrs, xolo Tu uwyeba bardeba samuSao adgilis mixedviT – samuSao adgilis administracias, am kodeqsis 73-e muxlis me-8 nawiliT dadgenili wesiT, garda im SemTxvevebisa, roca isini gansaxilvel saqmeSi monawileoben, rogorc mowinaaRmdege mxareebi. uwyebis mimRebi valdebulia, uwyebis meore egzemplarze aRniSnos Tavisi saxeli da gvari, adresatTan damokidebuleba, dakavebuli Tanamdeboba. uwyebis mimRebi valdebulia, uwyeba dauyovnebliv Caabaros adresats. uwyebis Cabareba am nawiliT gaTvaliswinebuli pirisaTvis CaiTvleba uwyebis Cabarebad adresatisaTvis, rac dasturdeba uwyebis meore egzemplarze uwyebis mimRebis xelmoweriT. ssk-is 74-e muxlis me-2 nawili awesrigebs iseT SemTxvevebs, rodesac adresati, marTalia, droebiT, magram wasulia im dasaxlebuli punqtidan (qalaqidan, raionidan, soflidan), sadac igi mudmivad cxovrobs an muSaobs. aseT SemTxvevaSi uwyebis meore (sasamarTloSi dasabrunebel) egzemplarze unda aRiniSnos, sad aris wasuli adresati da rodis varaudoben mis dabrunebas. marTlmsajulebis ganxorcieleba ar SeiZleba damokidebuli iyos mxaris da, miT umetes, saqmeSi monawile nebismieri sxva piris neba-survilze. amdenad, Tu adresatma an am kodeqsis 74-e muxlis pirveli nawiliT gaTvaliswinebulma subieqtma, garda am muxlis me-2 nawiliT gaTvaliswinebuli gamonaklisisa, uari ganacxada uwyebis miRebaze, misi mimtani piri saTanado aRniSvnas akeTebs uwyebaze, romelic sasamarTlos ubrundeba. aseT SemTxvevaSi uwyeba adresatisaTvis Cabarebulad iTvleba da sasamarTlos Seu- 42 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Zlia ganixilos saqme. xolo uwyebis miRebaze am kodeqsis 74-e muxlis pirveli nawiliT gaTvaliswinebuli subieqtis uaris SemTxvevaSi, sasamarTlo uwyeba ar CaiTvleba mopasuxisaTvis Cabarebulad, Tu mas pirvelad egzavneba uwyeba, garda im SemTxvevisa, roca uwyeba gaigzavna mopasuxis mier pasuxSi (SesagebelSi) miTiTebul misamarTze. mxareebi da maTi warmomadgenlebi movaleni arian, acnobon sasamarTlos saqmis warmoebis periodSi TavianTi misamarTis Secvlis Sesaxeb. aseTi cnobis uqonlobisas uwyeba gaigzavneba sasamarTlosaTvis cnobil ukanasknel misamarTze da Cabarebulad iTvleba, Tundac adresati am misamarTze aRar cxovrobdes. Tanamonawileebs SeuZliaT, saqmis warmoeba erT-erT Tanamonawiles miandon, rac unda gaformdes kanoniT dadgenili wesiT (ix. ssk-is 87-e muxli). Tu Tanamonawileebma gamoiyenes es ufleba da saqmis warmoeba dadgenili wesiT miandves erT-erT Tanamonawiles, maSin uwyeba unda gaegzavnos mxolod mas. aseT SemTxvevaSi uwyeba Cabarebulad iTvleba yvela TanamonawilisaTvis. Tu saqmeSi mosarCele, apelanti, kasatori, mowinaaRmdege mxare 10-ze meti piria da ar arsebobs am muxlis pirveli nawiliT gaTvaliswinebuli garemoebebi, sasamarTlo uwyeba egzavneba sarCelze (saCivarze, Sesagebelze) xelis momwer pirvel sam pirs. uwyebis Cabareba erT-erTi maTganisaTvis niSnavs uwyebis Cabarebas mis mxareze monawile yvela pirisaTvis. sasamarTlo uflebamosilia, gamoitanos ganCineba sasamarTlo Setyobinebis sajarod gavrcelebis Sesaxeb, Tu mxaris adgilsamyofeli ucnobia an misTvis sasamarTlo uwyebis Cabareba sxvagvarad ver xerxdeba. sajaro Setyobineba xorcieldeba im gazeTis saSualebiT, romelic masobrivadaa gavrcelebuli mxaris sacxovrebeli adgilis Sesabamis administraciulteritoriul erTeulSi. ssk-is 78.3 muxlis Tanaxmad, am muxlis pirveli nawiliT gaTvaliswinebul SemTxvevaSi sasamarTlo uwyeba mxarisaTvis Cabarebulad iTvleba gazeTSi gamoqveynebidan me-7 dRes. amasTan, kanonmdebelma mxares mianiWa uflebamosileba, sasamarTlo ganCinebis safuZvelze Tavisi xarjebiT ganaxorcielos sajaro Setyobineba informaciis sxva saSualebebiT. amdenad, uwyeba Cabarebulad iTvleba, Tu: 1. uwyeba fostis an kurieris meSveobiT gaegzavna mxares an mis warmomadgenels da Cahbarda erT-erT maTgans. dasturdeba: mxaris an warmomadgenlis xelmoweriT uwyebis meore egzemplarze; 2. uwyeba Cahbarda adresatTan mcxovreb ojaxis romelime srulwlovan wevs, roca adresati ar imyofeba adgilze. dasturdeba: ojaxis srulwlovani wevris xelmoweriT uwyebis meore egzemplarze; 43 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis 3. Setyobineba telefoniT gadaeca. dasturdeba: teqnikuri saSualebiT dabarebis Sesaxeb Sedgenili aqtiT; 4. uwyeba (Setyobineba) eleqtronuli fostiT an faqsiT gadaeca. dasturdeba: Sesabamisi teqnikuri saSualebiT mowodebuli dadasturebiT da teqnikuri saSualebiT dabarebis Sesaxeb Sedgenili aqtiT; 5. uwyeba Cahbarda kancelarias, an aseTive daniSnulebis struqturul erTeuls an organizaciis Sesabamis uflebamosil pirs, romlebic uwyebas adresats gadascemen. dasturdeba: uwyebis meore egzemplarze uwyebis mimRebis xelmoweriT; 6. adgilobrivi TviTmmarTvelobis an mmarTvelobis organos, anda saqarTvelos Sinagan saqmeTa saministros teritoriuli organoebis saubno samsaxurebma (ubnis inspeqtorebma) sasamarTlos ganCinebis safuZvelze uwyeba Caabares adresats. dasturdeba: adgilobrivi TviTmmarTvelobis an mmarTvelobis organos Sesabamisi Tanamdebobis piris, anda ubnis inspeqtoris SetyobinebiT uwyebis Cabarebis Taobaze; 7. adresatma uari ganacxada uwyebis miRebaze. dasturdeba: uwyebaze Sesabamisi aRniSvniT; 8. uwyeba Cahbarda erT-erT Tanamonawiles, romelsac mindobili aqvs saqmis warmoeba, uwyeba Cabarebulad iTvleba yvela TanamonawilisaTvis. dasturdeba: uwyebis meore egzemplarze xelmoweriT; 9. saqmeSi monawile mxare 10 pirze metia da ar arsebobs ssk-is 77.1 muxliT gaTvaliswinebuli garemoeba, uwyeba egzavneba sarCelze (saCivarze, Sesagebelze) xelis momwer pirvel sam pirs. dasturdeba: uwyebis Cabareba erT-erTi maTganisaTvis niSnavs uwyebis Cabarebas mis mxareze monawile yvela pirisaTvis; 10. Setyobinebis sajarod gavrcelebis Sesaxeb gazeTSi gamoqveynebidan me-7 dRes. dasturdeba: Sesabamisi publikaciiT. sasamarTlos aqtebi mxareebs hbardebaT ssk-is 70-e-78-e muxlebiT dadgenili wesiT. 44 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tavi V. mxareebi da mesame pirebi administraciul procesSi 1. mxareebi administraciul procesSi saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis me-14 muxlis pirveli nawilis Tanaxmad: `saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 79-e muxliT gaTvaliswinebuli pirebis garda, administraciul procesSi monawileobs is administraciuli organo, romelmac gamosca administraciul-samarTlebrivi aqti an ganaxorciela iuridiuli mniSvnelobis mqone qmedeba~. administraciuli saproceso kodeqsi administraciuli procesis mona wileTa mimoxilvisas mianiSnebs samoqalaqo saproceso kodeqsis 79-e mux lze da miuTiTebs, rom garda am muxliT gaTvaliswinebuli pirebisa, admi nistraciul procesSi mxares aucileblad warmoadgens is administraciu li organo, romelmac gamosca administraciul-samarTlebrivi aqti an ganaxorciela iuridiuli mniSvnelobis mqone qmedeba (moqmedeba an umoq medoba). saqarTvelos kanonmdebloba iTvaliswinebs administraciuli samarTal warmoebis ramdenime saxes, kerZod: arsebobs administraciuli samarTalwarmoeba administraciul sarCelze mewarmis saqmianobis SemowmebasTan dakavSirebiT; ojaxSi Zaladobis aRkveTasTan, ojaxSi Zaladobis msxverplTa dacvasa da daxmarebasTan dakavSirebiT; aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT piris stacionarSi moTavsebasTan dakavSirebiT; sagadasaxado organos mier gadasaxadis gadamxdelis yadaRadadebuli qonebis realizaciasTan dakavSirebiT; administraciuli samarTaldarRvevis saqmeebis ganxilvasTan dakavSirebiT. miTiTebuli samarTalwarmoebis saxeebis mixedviT gansxavebuladaa mowesrigebuli mxareTa monawileobis sakiTxi. administraciuli samarTalwarmoebis ZiriTad saxes warmoadgens sasarCelo warmoeba. rogorc samoqalaqo, aseve administraciul sasarCelo samarTalwarmoebaSi monawileobs ori mxare – mosarCele da mopasuxe. administraciuli procesis monawile Tavisi arsiT ufro farTo cnebaa, vidre _ administraciuli procesis mxare. kerZod, administraciuli procesis monawileebi, mxareebis garda, SesaZlebelia iyvnen mesame pirebi, mowmeebi, eqspertebi, Tarjimnebi, specialistebi da a.S. amdenad, administraciul procesSi SeiZleba monawileobdes samarTalwarmoebis ramdenime subieqti, magram 45 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis mxare yovelTvis mxolod oria – mosarCele da mopasuxe. Tu samarTalwarmoebaSi ar arsebobs mosarCele an mopasuxe, maSin sasarCelo warmoebac ar iqneba, vinaidan sasarCelo warmoeba aucileblad gulisxmobs mxareTa Soris davis arsebobas, xolo mxolod erTi mxaris arseboba davas gamoricxavs. mosarCele aris piri, romelmac sasamarTloSi aRZra sarCeli Tavisi darRveuli, Tu sadavo uflebis dasacavad. mosarCeled ver CaiTvleba piri, romelmac aRZra sarCeli sxva piris dasacavad. mosarCeled aseve ver CaiTvleba warmomadgeneli, romelic mimarTavs sasamarTlos sarCeliT marwmuneblis uflebis dasacavad. mopasuxe aris piri, romelmac mosarCelis gancxadebiT daarRvia an sadavo gaxada misi ufleba. amasTan, mopasuxes asaxelebs mosarCele, rac saWiro da aucilebelia imisaTvis, rom sasamarTlom miiRos da ganixilos sarCeli (saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 178-e muxlis `b~ qvepunqti). Tu sarCelSi ar aris miTiTebuli mopasuxe, maSin es iqneba sarCelis miRebaze uaris Tqmis safuZveli. saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 79-e muxlis Tanaxmad, sasamarTloSi mxareebad anu mosarCeled an/da mopasuxed SeiZleba gamovidnen fizikuri da iuridiuli pirebi, aseve _ organizaciebi, romlebic ar arian iuridiuli pirebi (mxolod kanoniT gaTvaliswinebul SemTxvevebSi), magaliTad, araregistrirebuli kavSirebi. administraciul procesSi erT-erT mxares mainc unda warmoadgendes administraciuli organo. samoqalaqo procesisagan gansxvavebiT, saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis me-14 muxli imperatiulad adgens, rom zemoT dasaxelebuli pirebis garda administraciul procesSi monawileobs is administraciuli organo, romelmac gamosca administraciul-samarTlebrivi aqti an ganaxorciela iuridiuli mniSvnelobis mqone moqmedeba. administraciuli organos definicia mocemulia saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis me-2 muxlis pirveli nawilis `a~ qvepunqtSi, romlis Tanaxmad, administraciuli organo aris yvela saxelmwifo an adgilobrivi TviTmmarTvelobis organo an dawesebuleba, sajaro samarTlis iuridiuli piri (garda politikuri da religiuri gaerTianebisa), agreTve _ nebismieri sxva piri, romelic kanonmdeblobis safuZvelze asrulebs sajaro-samarTlebriv uflebamosilebebs. amdenad, administraciuli organo SeiZleba iyos: 1. yvela saxelmwifo an adgilobrivi TviTmmarTvelobis organo an dawesebuleba; 2. sajaro samarTlis iuridiuli piri (garda politikuri da religiuri gaerTianebisa); 3. nebismieri sxva piri, maT Soris, nebismieri sxva piri, romelic kanonmdeblobis safuZvelze asrulebs sajaro-samarTlebriv uflebamosilebebs. 46 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis rogorc wesi, administraciul procesSi ZiriTadad mosarCeleebi arian fizikuri da iuridiuli pirebi, romlebic sadavod xdian administraciuli organos mier gamocemul administraciul-samarTlebriv aqtebs, maT mier ganxorcielebul qmedebas an iTxoven administraciuli organos davaldebulebas administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis an qmedebis ganxorcielebis Taobaze. mosarCele aseve SeiZleba iyos administraciuli organoc, romelic iTxovs fizikuri an iuridiuli piris mier xelSekrulebis Sesrulebas, zianis anazRaurebas da sxva. administraciul procesSi SesaZlebelia orive mxares warmoadgendes administraciuli organo. administraciul procesSi mxareebis mimarT gamoiyeneba saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsiT dadgenili mravali debuleba, romelic administraciuli saproceso kodeqsiT ar aris gaTvaliswinebuli. magaliTad, administraciul samarTalwarmoebaSi gamoiyeneba saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsiT dadgenili normebi saproceso uflebaunarianobis, saproceso qmedunarianobis, arasaTanado mopasuxis Secvlis, saproceso Tanamonawileobis, uflebamonacvleobis Sesaxeb da sxva. administraciul procesSi, iseve rogorc samoqalaqo procesSi, mxareebs gaaCniaT Tanabari uflebebi da ekisrebaT Tanabari valdebulebebi. mxareTa ufleba-movaleobebi mniSvnelovnad aris dakavSirebuli dispoziciurobisa da SejibrebiTobis principebTan. dispoziciurobis principi niSnavs mxareTa Tavisuflebas, TviTon gankargon TavianTi materialuri da saproceso uflebebi. dispoziciurobis principis mTavari arsi imaSi mdgomareobs, rom administraciuli samarTalwarmoebis dros, samoqalaqo samarTalwarmoebis msgavsad, mosarCele TviTon iRebs gadawyvetilebas sasamarTloSi sarCelis Setanis Sesaxeb da TviTonve gansazRvravs davis sagans. sasamarTlo ar aris uflebamosili, Tavisi iniciativiT daiwyos saqmis warmoeba, Tu ar arsebobs sarCeli. sasamarTlos aseve ara aqvs ufleba, gascdes davis sagans. zogierTi kategoriis saqmeebze, magaliTad: mewarmis saqmianobis SemowmebasTan, ojaxSi Zaladobis aRkveTis, ojaxSi Zaladobis msxverplTa dacvasa da daxmarebasTan, aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT piris stacionarSi moTavsebasTan, sagadasaxado organos mier gadasaxadis gadamxdelis yadaRadadebuli qonebis realizaciasTan dakavSirebiT administraciuli samarTalwarmoebisa da administraciuli samarTaldarRvevis saqmeebis ganxilvis dros sasamarTloSi Semodis ara sarCeli, aramed _ Suamdgomloba. dispoziciurobis principis mTavari maxasiaTebelia aseve is, rom mxareebs aqvT ufleba, saqmis warmoeba morigebiT daamTavron, ra drosac mxareebs Soris dava mTavrdeba ara mxolod samarTlebrivad, aramed _ faqtobrivadac. dispoziciurobis 47 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis principi mosarCeles uflebas aZlevs, uari Tqvas sarCelze, xolo mopasuxes ufleba aqvs, cnos sarCeli. sarCelze uaris Tqmis an mxareTa morigebis SemTxvevaSi sasamarTlos gamoaqvs ganCineba saqmis warmoebis Sewyvetis Sesaxeb, rac saCivrdeba kerZo saCivriT, xolo sarCelis cnobis SemTxvevaSi sasamarTlos gamoaqvs gadawyvetileba sarCelis dakmayofilebis Sesaxeb, rac saCivrdeba saapelacio saCivriT. sarCelis cnobis SemTxvevaSi sasamarTlo ar aris valdebuli, saqme arsebiTad ganixilos da ufleba aqvs, daeyrdnos mxolod mopasuxis mier sarCelis cnobas. dispoziciurobis principi administraciul procesSi garkveulwilad gansxvavdeba samoqalaqo procesisagan, kerZod, saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis me-3 muxlis me-2 nawilis Tanaxmad, administraciul samarTalwarmoebaSi monawile administraciuli organo uflebamosilia, saqme morigebiT daamTavros, uari Tqvas sarCelze an cnos sarCeli mxolod im SemTxvevaSi, Tu es ar ewinaaRmdegeba saqarTvelos kanonmdeblobas. aqedan gamomdinare, Tu administraciuli organos romelime aRniSnuli qmedeba ewinaaRmdegeba saqarTvelos kanonmdeblobas, maSin sasamarTlo valdebulia, gaagrZelos saqmis ganxilva da miiRos gadawyvetileba saqmeSi arsebuli mtkicebulebebis safuZvelze. aRniSnuli SezRudvebi ar exeba fizikur da iuridiul pirebs. Sesabamisad, maT mier sarCelis cnoba an sarCelze uaris Tqma sakmarisi safuZvelia sasamarTlosaTvis saqmis warmoebis Sesawvetad an sarCelis dasakmayofileblad. aqve unda iTqvas, rom samoqalaqo procesis msgavsad, administraciul procesSic mxares gaaCnia saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 831-e muxliT gaTvaliswinebuli sarCelis ukan gaxmobis ufleba, rac dispoziciurobis principis gamovlinebad unda miviCnioT. samoqalaqo procesis msgavsad, administraciul procesSic samarTalwarmoeba mimdinareobs mxareTa SejibrebiTobis safuZvelze. kerZod, mxareebi sargebloben Tanabari uflebebiTa da SesaZleblobebiT, daasabuTon TavianTi moTxovnebi, uaryon an gaaqarwylon meore mxaris mier wamoyenebuli moTxovnebi, mosazrebebi Tu mtkicebulebebi. mxareebi TviTon gansazRvraven, Tu romeli faqtebi unda daedos safuZvlad maT moTxovnebs an romeli mtkicebulebebiT unda dadasturdes es faqtebi. administraciul procesSi mxareebs aseve gaaCniaT Tanabari valdebulebebi da maTze mtkicebis tvirTi Tanabrad nawildeba. saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis me-17 muxlis pirveli nawilis Tanaxmad, mosarCele valdebulia, daasabuTos Tavisi sarCeli da waradginos Sesabamisi mtkicebulebebi. mopasuxe valdebulia, waradginos werilobiTi pasuxi (Sesagebeli) da Sesabamisi mtkicebulebebi. miuxedavad amisa, administraciul procesSi arsebobs erTi Tavisebureba, rac administraciuli organos pasuxismgeblobas 48 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis zrdis. kerZod, administraciuli saproceso kodeqsis me-17 muxlis me-2 nawilis mixedviT, Tu kanoniT sxva ram ar aris dadgenili, administraciulsamarTlebrivi aqtis arara aqtad aRiarebis, baTilad cnobis an Zaladakargulad gamocxadebis Sesaxeb sarCelis wardgenis SemTxvevaSi mtkicebis tvirTi ekisreba administraciul organos, romelmac gamosca es aqti. amdenad, administraciuli organo valdebulia daasabuTos, rom mis mier gamocemuli administraciul-samarTlebrivi aqti Seesabameba saqarTvelos kanonmdeblobis moTxovnebs. Tavis mxriv, SejibrebiTobis principidan gamomdinare, mosarCele fizikuri da iuridiuli pirebic valdebuli arian, waradginon Sesabamisi mtkicebulebebi da daasabuTon, rom administraciuli aqtebi ewinaaRmdegeba saqarTvelos kanonmdeblobis moTxovnebs. administraciul procesSi mxareebi Tanabrad sargebloben saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 83-e muxliT gaTvaliswinebuli uflebebiT, kerZod: mxareebs ufleba aqvT, gaecnon saqmis masalebs, gaakeTon amonawerebi am masalebidan, gadaiRon aslebi, ganacxadon acilebani, waradginon mtkicebulebebi, maT Soris, eqspertis (saeqsperto dawesebulebis) daskvnebi, specialistis cnobebi, monawileoba miiRon mtkicebulebaTa gamokvlevaSi, SekiTxvebi dausvan mowmeebs, eqspertebs, specialistebs, sasamarTlos winaSe ganacxadon Suamdgomlobebi, miscen sasamarTlos zepiri da werilobiTi axsna-ganmartebani, waradginon imave tipis saqmeze sxva sasamarTlos gadawyvetilebani, waradginon TavianTi daskvnebi da gamoTqvan mosazrebebi saqmis ganxilvis dros wamoWril yvela sakiTxze, uaryon meore mxaris Suamdgomlobebi, daskvnebi da mosazrebebi, gaasaCivron sasamarTlos gadawyvetilebebi da ganCinebebi, waradginon morigebis aqti saqmis ganxilvis nebismier etapze da isargeblon kodeqsiT maTTvis miniWebuli sxva uflebebiT. mosarCeles damatebiT aseve aqvs ufleba, saqmis winaswari sasamarTlo ganxilvisaTvis momzadebis damTavrebamde Secvalos sarCelis safuZveli an sagani, Seavsos sarCelSi miTiTebuli garemoebebi da mtkicebulebebi, gaadidos an Seamciros sasarCelo moTxovnebis odenoba. saqmis winaswari sasamarTlo ganxilvisaTvis momzadebis damTavrebis Semdeg sarCelis safuZvlis an sagnis Secvla dasaSvebia mxolod mopasuxis winaswari TanxmobiT. roca saubaria mxareTa ufleba-movaleobebze, iqve unda aRiniSnos, rom saqarTvelos administraciuli kanonmdebloba aRiarebs saxelmwifos pasuxismgeblobas misi organoebis mier miyenebuli zianisaTvis. saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis me-14 muxlis me-2 nawilis Tanaxmad, saxelmwifo administraciuli organos an saxelmwifosagan delegirebuli uflebebis safuZvelze kerZo piris moqmedebebsa da gadawyvetilebebze pa- 49 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis suxismgebelia saxelmwifo. am normis Tanaxmad, saxelmwifo pasuxismgebelia im kerZo pirebis mier miyenebul zianze, romlebsac uSualod saxelmwifosagan, an romelime saxelmwifo administraciuli organosagan delegirebuli (davalebuli) hqondaT raime uflebamosilebis ganxorcieleba da Tu es ziani am uflebamosilebis ganxorcielebisas dadga. es mizanSewonilicaa, vinaidan aRniSnuli kerZo pirebi moqmedeben saxelmwifos saxeliT da saxelmwifosagan miniWebuli uflebamosilebebis safuZvelze. delegireba niSnavs imas, rom saxelmwifo kerZo pirs garkveul sferoSi aniWebs saxelmwifo uflebamosilebas da igi moqmedebs saxelmwifos saxeliT. delegireba SeiZleba moxdes kanonis an xelSekrulebis safuZvelze. saxelmwifo uflebamosilebis kerZo pirze delegireba ZiriTadad maSin xdeba, rodesac raime saqmianobis ganxorcieleba moiTxovs specialur codnas da mis Sesrulebas kerZo piri ufro naklebi xarjiT SeZlebs. 2. warmomadgenloba administraciul procesSi samoqalaqo procesis msgavsad, administraciul procesSic mxareebs (aseve mesame pirebs) ufleba aqvT, monawileoba miiRon rogorc uSualod TviTon, aseve warmomadgenlebis meSveobiT. warmomadgenlis ayvana mxares ar arTmevs uflebas, TviTonac miiRos monawileoba saqmis ganxilvaSi. administraciul procesSi warmomadgenlobis sakiTxis ganxilvis dros gaTvaliswinebuli unda iqnes rogorc samoqalaqo saproceso kodeqsis me-12 TaviT dadgenili debulebebi (kerZod, sssk-is 93-e-101-e muxlebi), aseve _ administraciuli saproceso kodeqsis me-15 muxliT dadgenili specialuri normebi. warmomadgeneli aris piri, romelic marwmuneblis saxeliTa da misi interesebis Sesabamisad asrulebs sasamarTloSi yvela im saproceso moqmedebas, rac gaTvaliswinebulia kanoniT da marwmuneblis mier gacemuli mindobilobiT. administraciul procesSi warmomadgenloba daiSveba yvela saxis davis ganxilvis dros. warmomadgenlis ayvana aris mxaris ufleba da ara _ valdebuleba. magram zogierT SemTxvevaSi, magaliTad, aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT piris stacionarSi moTavsebasTan dakavSirebiT administraciuli samarTalwarmoebis dros savaldebuloa, rom stacionarSi mosaTavsebel pirs saxelmwifos xarjze daeniSnos warmomadgeneli. warmomadgenlis meSveobiT administraciul procesSi monawileoba SeuZliaT rogorc mxareebs, aseve _ mesame pirebsac. bunebrivia, rom warmomadgeneli ar SeiZleba hyavdes procesis sxva monawiles, kerZod, eqsperts, specialists, Tarjimans, mowmes. warmomadgeneli SeiZleba hyavdes 50 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis rogorc fizikur, aseve _ iuridiul pirs. Tu iuridiuli piri sasamarTloSi saqmes awarmoebs direqtoris saSualebiT an warmomadgenlobaze specialuri uflebamosili piris meSveobiT, maSin iTvleba, rom igi piradad monawileobs saqmis ganxilvaSi. amasTan, iuridiuli piris xelmZRvanels ufleba aqvs, mindobiloba misces advokats an sawarmos TanamSromels. rogorc ukve aRvniSneT, saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis me-15 muxli iTvaliswinebs administraciul procesSi warmomadgenlis meSveobiT monawileobis Taviseburebebs. kerZod, miTiTebuli muxlis Tanaxmad, Tu mxare saxelmwifo an adgilobrivi TviTmmarTvelobis organoa, sasamarTloSi mas warmoadgens misi xelmZRvaneli an is Tanamdebobis piri, romelsac kanonmdeblobiT miniWebuli aqvs warmomadgenlobis ufleba. aseT SemTxvevaSi maT ar esaWiroebaT raime damatebiTi uflebamosilebis miniWeba, vinaidan isini kanonis mixedviT arian daniSnuli warmomadgenlebad. aseT warmomadgenlobas kanonismieri warmomadgenloba ewodeba. sakmarisia sasamarTloSi dadgindes, rom esa Tu is piri namdvilad warmoadgens saxelmwifo an adgilobrivi TviTmmarTvelobis organos xelmZRvanels an im Tanamdebobis pirs, romelsac kanonmdeblobiT miniWebuli aqvs warmomadgenlobis ufleba. saxelmwifo an adgilobrivi TviTmmarTvelobis organo (misi xelmZRvaneli) uflebamosilia, administraciul procesSi Tavis warmomadgenlad, dadgenili wesiT, daniSnos is Tanamdebobis piri an saxelmwifo mosamsaxure, romelic am administraciul organoSi msaxurobs an daniSnos advokati. xSiria SemTxveva, rodesac administraciuli organos xelmZRvaneli sasamarTloSi warmomadgenlis daniSvnis uflebamosilebas aniWebs Tavis moadgiles an sxva Tanamdebobis pirs, romelic Semdeg organizaciis TanamSromelze gascems mindobilobas. unda aRiniSnos, rom saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis me-15 muxlSi 2009 wlis 27 marts Sevida cvlileba, romlis Tanaxmad, Tu davis sagnis Rirebuleba aRemateba 1000000 lars an/da saqme, faqtobrivi an samarTlebrivi TvalsazrisiT, gansakuTrebuli sirTuliT xasiaTdeba, maSin aRmasrulebeli xelisuflebis dawesebuleba mimarTavs saqarTvelos iusticiis saministros, romelic uflebamosilia, moiTxovos administraciul samarTalwarmoebaSi am dawesebulebis warmomadgenlad saqarTvelos iusticiis saministros Tanamdebobis piris an saxelmwifo mosamsaxuris daniSvna (garda sagadasaxado da sabaJo kanonmdeblobidan gamomdinare davebisa). am SemTxvevaSi aRmasrulebeli xelisuflebis dawesebuleba, saqarTvelos iusticiis saministros TanxmobiT, uflebamosilia, imave saqmeze warmomadgenlis uflebamosileba mianiWos im Tanamdebobis pirs an saxelmwifo mosamsaxures, romelic am dawesebulebaSi msaxurobs. aseT 51 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis SemTxvevaSi dauSvebelia, aRmasrulebeli xelisuflebis dawesebulebis warmomadgenlad dainiSnos saqarTvelos prokuraturis muSaki. amdenad, miTiTebul cvlilebasTan dakavSirebiT, yuradReba unda mieqces sam ZiriTad garemoebas: 1) Tu davis sagnis Rirebuleba aRemateba 1000000 lars an/da saqme, faqtobrivi an samarTlebrivi TvalsazrisiT, gansakuTrebuli sirTuliT xasiaTdeba, maSin aRmasrulebeli xelisuflebis dawesebuleba valdebulia, mimarTos saqarTvelos iusticiis saministros, romelic uflebamosilia, moiTxovos administraciul samarTalwarmoebaSi am dawesebulebis warmomadgenlad saqarTvelos iusticiis saministros Tanamdebobis piris an saxelmwifo mosamsaxuris daniSvna (garda sagadasaxado da sabaJo kanonmdeblobidan gamomdinare davebisa). Tu sasamarTloSi msgavsi saqmeebis ganxilvis dros sasamarTlo daadgens, rom administraciul organoebs ar miumarTavT da saqarTvelos iusticiis saministro ar aris informirebuli sasamarTloSi aseTi davis ganxilvis Sesaxeb, maSin sasamarTlo TviTon aris valdebuli, gansaxilveli davis Sesaxeb acnobos saqarTvelos iusticiis saministros da daadginos, xom ar miiRebs monawileobas saqmis ganxilvaSi Tavisi warmomadgenlis meSveobiT; 2) Tu msgavs saqmeebze iusticiis saministro niSnavs Tavis warmomadgenels, maSin mas mindobilobas (rwmunebulebas) uformebs Sesabamisi administraciuli organo da ara _ saqarTvelos iusticiis saministro; 3) zemoaRniSnul SemTxvevebSi aRmasrulebeli xelisuflebis dawesebuleba uflebamosilia, imave saqmeze warmomadgenlis uflebamosileba mianiWos im Tanamdebobis pirs an saxelmwifo mosamsaxures, romelic am dawesebulebaSi msaxurobs, magram es SeiZleba gaakeTos mxolod saqarTvelos iusticiis saministros werilobiTi TanxmobiT; 4) zemoaRniSnul SemTxvevebSi dauSvebelia, rom aRmasrulebeli xelisuflebis dawesebulebis warmomadgenlad dainiSnos saqarTvelos prokuraturis muSaki. 3. mesame pirebi administraciul procesSi saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis me-16 muxli icnobs ori saxis mesame pirs – `Cveulebrivi~ miwvevis mesame pirs da `aucilebeli (savaldebulo)~ miwvevis mesame pirs. saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis me-16 muxlis pirveli nawilis Tanaxmad, sasamarTlos mTavari sxdomis damTavrebamde sasamarTlo uflebamosilia acnobos pirs, romlis interesebsac SeiZleba Seexos sasamarTlos gadawyvetileba, administraciuli procesis dawyebis Sesaxeb da Caabas igi saqmeSi mesame pirad. amrigad, pirs, romlis intereseb- 52 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis sac SeiZleba Seexos sasamarTlos kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetileba, sasamarTlom SeiZleba (valdebuli ar aris) acnobos am administraciuli procesis dawyebis Sesaxeb da Caabas igi saqmeSi mesame pirad. es SesaZlebelia sasamarTlos mTavari sxdomis damTavrebamde. aseT mesame pirebs `Cveulebrivi~ miwvevis mesame pirebi ewodebaT. sasamarTloSi mesame pirebis `Cveulebrivi~ miwvevis mizania, daicvas pirvel rigSi uSualod am pirTa interesebi, romlebsac SeiZleba SeexoT sasamarTlos gadawyvetileba. meore mxriv, mesame pirTa miwvevas SeiZleba mniSvneloba hqondes mosarCelis an mopasuxis efeqtiani samarTlebrivi dacvisaTvis. aseve SesaZlebelia, am mxriv Tavidan iqnes acilebuli Semdgomi sasamarTlo davebi. mesame pirebis sasamarTloSi `Cveulebrivi~ miwvevis winapirobaa is, rom sasamarTlos mosalodneli gadawyvetileba SesaZlebelia, Seexos miwveuli mesame piris samarTlebriv interesebs. ar aris savaldebulo, rom mesame piris uflebebs namdvilad Seexos gadawyvetileba. sakmarisia, mesame piris miwvevis momentSi iyos imis varaudi, rom gadawyvetilebam SeiZleba gavlena iqonios mis samarTlebriv interesebze. mesame piris miwveva ar SeiZleba winaswar iyos orientirebuli gadawyvetilebis Sedegze. samarTlebrivi interesi saxezea, Tu misawvevi mesame piri mosarCelesTan an mopasuxesTan, anda orive mxaresTan an mxolod davis saganTan iseT mimarTebaSi imyofeba, rom mosarCelis an mopasuxis wagebas SeuZlia, gaaumjobesos an gaauaresos misi samarTlebrivi mdgomareoba. ar aris gadamwyveti, eyrdnoba Tu ara miwveuli mesame piris Selaxuli samarTlebrivi interesi sajaro an kerZo samarTals. amasTan, Selaxuli samarTlebrivi interesi sakuTari unda iyos. interesis arseboba gulisxmobs mxolod realur, faqtobrivad arsebul da kanoniT dacul interess. aRsaniSnavia, rom maSinac ki, rodesac saxezea mesame piris `Cveulebrivi~ miwvevis winapirobebi, gadawyvetilebas saqmeSi maTi Cabmis Taobaze sasamarTlo iRebs Tavisi SexedulebiT. sasamarTlo uflebamosilia da ara valdebuli, saqmeSi Caabas `Cveulebrivi~ miwvevis mesame pirebi. administraciul procesSi monawile meore saxis mesame pirs warmoadgens `savaldebulo~ (aucilebeli) miwvevis mesame piri. saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis me-16 muxlis me-2 nawilis Tanaxmad, mesame piri aucileblad unda iqnes saqmeSi Cabmuli, Tu igi aris im samarTalurTierTobis monawile, romlis Taobazec sasamarTlos mier mxolod saerTo gadawyvetilebis gamotanaa SesaZlebeli. Tu samarTalurTierTobaSi monawileobs 10 pirze meti, maSin sasamarTlo saqmeSi Caabams mxolod im pirebs, romlebic amis survils gamoTqvamen. amdenad, mesame piris miwveva savaldebuloa, Tu misawvevi mesame piri sadavo samarTlebriv urTierTobaSi im doneze monawileobs, rom masTan mimarTebiT mxolod saerTo gadawyveti- 53 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis lebis gamotanaa SesaZlebeli, e.i. mosarCelisaTvis sasurveli sasamarTlo gadawyvetileba ver miiReba ise, rom erTdroulad ar damtkicdes an dadgindes, Seicvalos an gauqmdes misawvevi piris uflebebi, e.i. Tu gadawyvetilebis miReba ver xerxdeba ise, rom ar moxdes misawvevi piris uflebebTan uSualod da iZulebiT Sexeba. rodesac saxezea SecilebiTi sarCeli, maSin mesame piris sasamarTloSi miwveva savaldebuloa. sasamarTloSi mesame pirebis `savaldebulo~ miwveva gvxvdeba, magaliTad: 1. mezoblis SecilebiTi sarCelis SemTxvevaSi ganmcxadeblisaTvis gacemuli mSeneblobis nebarTvis winaaRmdeg (savaldebuloa ganmcxadeblis miwveva). 2. mewarmis SecilebiTi sarCelis SemTxvevaSi misi konkurentisaTvis gacemuli dafinansebis winaaRmdeg (savaldebuloa konkurentis miwveva). amis sapirispirod, ar aris savaldebulo mesame pirebis miwveva, Tu gasaCivrebis Sedegad mis mimarT miRebul gadawyvetilebas ara aqvs samarTlebrivi Zala. aseTi SemTxveva maSin gvaqvs, rodesac mesame piri dainteresebulia procesis SedegiT ise, rom TviTon ar aris gasaCivrebuli samarTlebrivi aqtis adresati. aqedan gamomdinare, ara gvaqvs saxeze `savaldebulo~ miwveva. mavaldebulebeli sarCeli sakmaod gansxvavdeba SecilebiTi sarCelisagan, rac sasamarTloSi mesame pirebis `savaldebulo~ miwvevis sakiTxzec aisaxeba. maSin, rodesac SecilebiT sarCelze gamotanili sasamarTlo gadawyvetileba auqmebs Secilebul administraciul-samarTlebriv aqts da amdenad, uSualo samarTlebrivi Zala aqvs, mavaldebulebel sarCelze miRebuli sasamarTlo gadawyvetileba gamoxatavs mxolod mopasuxe mxaris valdebulebas, gamosces moTxovnili administraciul-samarTlebrivi aqti. samarTlebrivi Zalis gavrceleba pirze, romelzec Semdeg gamocemuli administraciul-samarTlebrivi aqti potenciurad samarTlebriv gavlenas moaxdens, ar xdeba, SecilebiTi sarCelisagan gansxvavebiT. mas ufro metad imis SesaZlebloba aqvs, rom gaasaCivros administraciul-samarTlebrivi aqti misi gamocemis Semdeg ise, rom is ar iqneba dakavSirebuli mavaldebulebel sarCelTan. amdenad, am saxis mavaldebulebeli sarCelebis ganxilvisas ara gvaqvs sasamarTloSi mesame pirebis `savaldebulo~ miwvevis SemTxveva. mavaldebulebeli sarCelis ganxilvisas mesame piris miwveva aucilebelia, magaliTad, maSin, rodesac mavaldebulebeli sarCeli exeba arCevnebis Sedegebis gauqmebas. aseT SemTxvevaSi arCeuli pirebis miwveva savaldebuloa, Tu isini sarCelis dakmayofilebis SemTxvevaSi mandats dakargaven. aRiarebiTi sarCelis SemTxvevaSi sasamarTloSi mesame piris `savaldebulo~ miwveva maSinaa savaldebulo, Tu is uSualo monawilea im samarTlebrivi urTierTobisa, romlis aRiarebasac moiTxovs mosarCele. 54 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tu arsebobs sasamarTloSi mesame pirebis `savaldebulo~ miwvevis winapirobebi, sasamarTlom isini aucileblad unda Caabas procesSi. Tu sasamarTlo procesSi ar Caabams `savaldebulo~ miwvevis mesame pirs, maSin es SeiZleba gaxdes zemdgomi instanciis sasamarTlos mier gadawyvetilebis gauqmebisa da saqmis xelaxali ganxilvisaTvis ukan dabrunebis safuZveli. Tu sasamarTloSi mesame pirad 10 pirze metia savaldebulod misawvevi, sasamarTlo saqmeSi Caabams mxolod im pirebs, romlebic amis survils gamoTqvamen. misawvev mesame pirTa simravlis SemTxvevaSi sasamarTlos gamoaqvs ganCineba maTi savaldebulo miwvevis Taobaze, romelic SeiZleba gamoqveyndes oficialur sainformacio saSualebebSi. ganCinebaSi unda mieTiTos vada, romlis ganmavlobaSic administraciul procesSi monawileobis msurvel mesame pirebs SeuZliaT waradginon gancxadeba. rogorc `Cveulebrivi~ miwvevis, aseve `savaldebulo~ miwvevis mesame piri administraciul procesSi SeiZleba Caebas: 1. sasamarTlos iniciativiT; 2. TviTon am piris iniciativiT; 3. mosarCelis an mopasuxis iniciativiT. rogorc ukve aRvniSneT, sasamarTlo uflebamosilia da ara _ valdebuli, administraciul procesSi Caabas `Cveulebrivi~ miwvevis mesame piri, xolo valdebulia, procesSi Caabas `savaldebulo~ miwvevis mesame piri. amiT administraciuli samarTalwarmoeba gansxvavdeba samoqalaqo samarTalwarmoebisagan, sadac sasamarTlo arc erT SemTxvevaSi ar aris uflebamosili, Tavisi iniciativiT saqmeSi Caabas mesame piri. samoqalaqo procesSi mesame piris Cabma xdeba an TviTon am piris, an mxaris gancxadebis (Suamdgomlobis) safuZvelze. mesame pirebi administraciul procesSi aseve SeiZleba Caeban mxareTa an TviTon maTi iniciativiT, risTvisac aucilebelia maT motivirebuli gancxadebiT mimarTon sasamarTlos. mesame piris Cabmis Taobaze mxarem SeiZleba zepiri SuamdgomlobiTac mimarTos sasamarTlos saqmis ganxilvis dros, sasamarTlo sxdomaze. aRsaniSnavia, rom saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 341-e muxlis Sinaarsidan gamomdinare, `savaldebulo~ miwvevis mesame piri SeiZleba procesSi Caebas sakasacio sasamarTloSi saqmis ganxilvis drosac, magram mxolod misi TanxmobiT da im SemTxvevaSi, Tu igi sadavod ar xdis saapelacio sasamarTlos mier dadgenil faqtobriv garemoebebs da waradgens mxolod samarTlebriv mosazrebebs. saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsi adgens mesame pirebis procesSi Cabmis an Cabmaze uaris Tqmis Sesaxeb gamotanili ganCinebebis gasaCivrebis wess. mesame piris saqmeSi Cabmaze uaris Tqmis Sesaxeb sasamarTlos ganCinebaze daiSveba kerZo saCivris Setana. rac Seexeba saqmeSi mesame piris Cabmis Sesaxeb ganCinebas, misi gasaCivreba gansxvavebuladaa mowesrigebuli. ganCineba saqmeSi `Cveulebrivi~ miwvevis (ask-is 16.1. muxli) mesame piris Cabmis Sesaxeb ar saCivrdeba, xolo ganCineba saqmeSi `savaldebulo~ 55 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis miwvevis (ask-is 16.2. muxli) mesame piris Cabmis Sesaxeb SeiZleba kerZo saCivriT mxolod TviTon mesame pirma gaasaCivros. amasTan, sasamarTlo uflebamosilia, ganCineba saqmeSi mesame piris (rogorc `Cveulebrivi~ miwvevis, aseve `savaldebulo~ miwvevis mesame piris) Cabmis an Cabmaze uaris Tqmis Sesaxeb gamoitanos rogorc saTaTbiro oTaxSi gasvliT, aseve saTaTbiro oTaxSi gausvlelad, rogorc calke ganCinebis gamotanis, aseve saoqmo ganCinebis gamotanis gziT. yvela SemTxvevaSi ganCinebaSi unda mieTiTos misi gasaCivrebis wesis Sesaxeb. rac Seexeba mesame pirTa uflebebs, saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis me-16 muxlis me-5 nawili miuTiTebs, rom am muxlis me-2 nawiliT gansazRvruli mesame piri sargeblobs mosarCelis (mopasuxis) yvela uflebiT da masve ekisreba mosarCelis (mopasuxis) yvela movaleoba. amdenad, `savaldebulo~ miwvevis mesame piri sargeblobs mxaris yvela uflebiT, maT Soris, ufleba aqvs, gaasaCivros sasamarTlos gadawyvetileba (ganCineba) zemdgom sasamarTloebSi, monawileoba miiRos saqmis ganxilvaSi. mxareTa Soris morigebis damtkicebis SemTxvevaSic aucilebelia misi Tanxmoba. miuxedavad amisa, mas mxaris yvela ufleba ar SeiZleba mieniWos, anu `savaldebulo~ miwvevis mesame pirs ara aqvs ufleba, damoukideblad ganaxorcielos iseTi saproceso moqmedebebi, rac dakavSirebulia procesis dasrulebasTan. aseve dauSvebelia `savaldebulo~ miwvevis mesame pirs mopasuxis nacvlad daekisros raime valdebulebis Sesruleba. sasamarTlos gadawyvetileba uSualod mis mimarT ver iqneba gamotanili, vinaidan is mopasuxe ar aris da ar SeiZleba samarTlebrivad pasuxi agos mopasuxis nacvlad. rac Seexeba `Cveulebrivi~ miwvevis mesame pirebs, isini `savaldebulo~ miwvevis mesame pirebis msgavsi uflebebiT ar sargebloben. magaliTad, ar gaaCniaT sasamarTlos gadawyvetilebis (ganCinebis) gasaCivrebis ufleba, magram, bunebrivia, maTac gaaCniaT garkveuli uflebebi, kerZod, ufleba aqvT, monawileoba miiRon saqmis ganxilvaSi, gamoTqvan TavianTi mosazrebebi da ganaxorcielon procesSi monawileobisaTvis aucilebeli samarTlebrivi moqmedebebi. administraciul procesSi SeiZleba monawileobdes mesame piri damoukidebeli moTxovniT. es iseTi piria, romelsac damoukidebeli, calke moTxovna gaaCnia mTlianad davis sagnis an misi nawilis mimarT. mesame piri damoukidebeli moTxovniT administraciul procesSi sargeblobs mosarCelis yvela uflebiT da masve ekisreba mosarCelis yvela movaleoba. unda aRiniSnos, rom 2007 wlis 28 dekembers saqarTvelos administraciul saproceso kodeqss daemata 341-e muxli, romlis me-2 nawilis Tanaxmad: `sakasacio sasamarTloSi am kodeqsis me-16 muxlis me-2 nawiliT gaT- 56 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis valiswinebuli mesame pirebi SeiZleba Caeban maTive TanxmobiT, Tu isini sadavod ar xdian saapelacio sasamarTlos mier dadgenil faqtobriv garemoebebs da waradgenen mxolod samarTlebriv mosazrebebs~. amdenad, saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsi, garkveuli pirobebis dakmayofilebis SemTxvevaSi, uSvebs sakasacio sasamarTloSi am kodeqsis me-16 muxlis me-2 nawiliT gaTvaliswinebuli mesame pirebis Cabmis SesaZleblobas. aRniSnul sakiTxTan dakavSirebiT yuradReba unda mieqces ramdenime garemoebas, kerZod: 1) sakasacio sasamarTloSi saqmis ganxilvis dros SeiZleba Caeban mxolod am kodeqsis me-16 muxlis me-2 nawiliT gaTvaliswinebuli mesame pirebi anu `savaldebulo~ miwvevis mesame pirebi. sakasacio sasamarTloSi nebismier SemTxvevaSi dauSvebelia `Cveulebrivi~ miwvevis mesame pirebis Cabma; 2) saqarTvelos administraciul saproceso kodeqsSi miTiTebuli ar aris, Tu visi iniciativiT (visi Suamdgomlobis safuZvelze) SeiZleba moxdes sakasacio sasamarTloSi `savaldebulo~ miwvevis mesame pirebis Cabma. migvaCnia, rom sakasacio sasamarTloSi `savaldebulo~ miwvevis mesame pirebis Cabma SeiZleba moxdes rogorc sasamarTlos iniciativiT, aseve mxareebisa da TviTon `savaldebulo~ miwvevis mesame pirebis Suamdgomlobis safuZvelze; 3) sakasacio sasamarTloSi `savaldebulo~ miwvevis mesame pirebis Cabma dasaSvebia mxolod maTi TanxmobiT. Tu isini ar arian Tanaxma saqmeSi Caeban mesame pirebad, maSin maTi Cabma dauSvebelia. sasurvelia, `savaldebulo~ miwvevis mesame pirebma Cabmaze Tanxmoba gamoxaton werilobiTi formiT. Tu sakasacio sasamarTloSi `savaldebulo~ miwvevis mesame pirebis Cabma unda moxdes sasamarTlos iniciativiT an mxareTa Suamdgomlobis safuZvelze, maSin amis Sesaxeb aucileblad unda ecnoboT `savaldebulo~ miwvevis mesame pirebs da mieceT winadadeba am sakiTxze TavianTi mosazrebis (Tanxmobis an uaris) warmosadgenad. Tu aseTi pirebi uars ityvian sakasacio sasamarTloSi `savaldebulo~ miwvevis mesame pirebad Cabmaze an saerTod ar upasuxeben sasamarTlos winadadebas (anu ar iqneba maTi mkafiod gamoxatuli neba Cabmaze), maSin dauSvebelia maTi Cabma sakasacio sasamarTloSi `savaldebulo~ miwvevis mesame pirebad; 4) sakasacio sasamarTloSi `savaldebulo~ miwvevis mesame pirebis Cabma dasaSvebia mxolod maSin, Tu isini sadavod ar xdian saapelacio sasamarTlos mier dadgenil faqtobriv garemoebebs da waradgenen mxolod samarTlebriv mosazrebebs; 5) sakasacio sasamarTlos ganCineba saqmeSi `savaldebulo~ miwvevis mesame pirebis Cabmis an Cabmaze uaris Tqmis Taobaze sabolooa da ar saCivrdeba. 57 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tavi VI. mtkicebis tvirTi administraciul procesSi samoqalaqo da administraciul samarTalwarmoebaSi mxareebi sargebloben Tanabari saproceso uflebebiTa da SesaZleblobebiT. TiToeulma mxarem unda daamtkicos garemoebani, romlebzec igi amyarebs Tavis moTxovnebsa da Sesagebels. mtkicebis tvirTi moicavs agreTve faqtebis miTiTebis tvirTsac. TiToeulma mxarem unda miuTiTos Tavis sasargeblod moqmed garemoebebze da Tu igi sadavo gaxdeba, unda daamtkicos am garemoebis arseboba. mtkicebulebebs sasamarTlos warudgenen mxareebi. Tu mxareebma ama Tu im mizeziT ver SeZles mtkicebulebebis uSualod miReba, sasamarTloSi wardgena da amis Sesaxeb sasamarTlos acnobes ara ugvianes sxdomis dawyebis wina samuSao dRes, mxareTa SuamdgomlobiT an Tavisi iniciativiT saqmis ganmxilveli sasamarTlo uflebamosilia, TviTon moiZios da gamoiTxovos mtkicebulebebi, visTanac ar unda iyos isini. kerZod, samoqalaqo saproceso kodeqsis 102-e muxlis Sesabamisad, TiToeulma mxarem unda daamtkicos garemoebani, romlebzec igi amyarebs Tavis moTxovnebsa da Sesagebels. am garemoebaTa damtkiceba SeiZleba mxareTa (mesame pirTa) axsnaganmartebiT, mowmeTa CvenebiT, werilobiTi Tu nivTieri mtkicebulebebiTa da eqspertTa daskvnebiT. garda aRniSnulisa, administraciuli samarTalwarmoebis dros sasamarTlo uflebamosilia, Tavisi iniciativiT miiRos gadawyvetileba iseTi damatebiTi informaciisa da mtkicebulebebis warmosadgenad, romelTa warmodgena mxareebma saWirod ar miiCnies. amis SesaZleblobas administraciul procesSi iZleva inkviziciurobis principi. administraciuli saqmis ganmxilveli mosamarTlis uflebamosileba, sakuTari iniciativiT gamoiTxovos esa Tu is mtkicebuleba, mniSvnelovania saqmis yovelmxrivi gamokvlevisa da WeSmaritebis dasadgenad. administraciuli saqmis ganmxilveli sasamarTlos swored es uflebamosileba ganasxvavebs administraciul process samoqalaqo procesisagan. administraciul-samarTlebrivi aqtis arara aqtad aRiarebis, baTilad cnobis an Zaladakargulad gamocxadebis SemTxvevaSi mtkicebis tvirTi anu mtkicebis movaleoba, Tu kanoniT sxva ram ar aris dadgenili, ekisreba im administraciul organos, romelmac gamosca administraciul-samarTlebrivi aqti. aRniSnuli normis Tanaxmad, administraciuli organoa valdebuli, amtkicos Tavis mier gamocemuli rogorc individualuri, ise normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqtis kanoniereba da warudginos sasamarTlos amis damadasturebeli yvela mtkicebuleba. kanonmdeblis mier administraciuli organosaTvis dakisrebuli mtkicebis tvirTi ar gulisxmobs mosarCelis gaTavisuflebas sasarCelo moTxovnis dasabuTebisa da 58 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis mtkicebulebaTa warmodgenisagan. sasarCelo moTxovna mosarCelem unda daasabuTos, xolo Semdgom am moTxovnaTa uaryofisa da sapirispiros damtkicebis valdebuleba administraciul organos ekisreba. mtkicebis tvirTis administraciuli organosaTvis dakisreba xSirad arasworad ganimarteba, rogorc misi procesualuri mowinaaRmdege mxaris - mosarCelis gaTavisufleba sarCelis dasabuTebis valdebulebisagan. sarCelis dasabuTeba warmoadgens sarCelis warmoebaSi miRebis erT-erT aucilebel winapirobas (samoqalaqo saproceso kodeqsis 178-e muxli) da mosarCele yovelTvis valdebulia, TviTon daasabuTos sarCeli. kanoni ar gulisxmobs am valdebulebis mopasuxeze gadakisrebas. zogadi administraciuli kodeqsis 47-e muxlis me-2 nawilis Sesabamisad, informaciis TavisuflebasTan dakavSirebiT dawyebuli administraciuli samarTalwarmoebisas mtkicebis tvirTi agreTve ekisreba mopasuxe sajaro dawesebulebas an sajaro mosamsaxures. es norma saproceso xasiaTisaa da mxareebis procesualur ufleba-movaleobebs gansazRvravs. Tumca, aRniSnulTan erTad saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis me-19 muxlSi 28.12.07w. ganxorcielebuli cvlilebiT Camoyalibda pasuxismgeblobis zoma administraciuli organos im Tanamdebobis piris mimarT, romelic arasapatio mizeziT ver uzrunvelyofs mtkicebulebaTa wardgenas. sasamarTlo administraciuli organos Sesabamis Tanamdebobis pirs ajarimebs 200 lariT, rac ar aTavisuflebs mas mtkicebulebaTa SemdgomSi wardgenis valdebulebisagan. aseT SemTxvevaSi sasamarTlo uflebamosilia, administraciuli organos xelmZRvanels an zemdgom administraciul organos mimarTos wardginebiT sasamarTloSi mtkicebulebaTa warudgenlobis mizezebis dadgenisa da Sesabamisi Tanamdebobis piris mimarT disciplinuri RonisZiebebis gatarebis Taobaze. kerZosamarTlebrivi urTierTobebisagan gansxvavebiT, rodesac mxareebi Tanasworni arian, administraciul saqmeze dapirispirebul mxareebs, rogorc wesi, kerZo piri da administraciuli organo warmoadgenen. maTi samarTlebrivi mdgomareoba ar aris Tanaswori, amitom administraciul samarTalwarmoebaSi gansakuTrebiT mniSvnelovania sasamarTlos uflebamosileba, sakuTari iniciativiT Seagrovos faqtobrivi garemoebebi da mtkicebulebebi. samoqalaqo saproceso kodeqsis 103-e muxlis me-2 nawilisagan gansxvavebiT, sasamarTlo uflebamosilia, sakuTari SexedulebiT gamoiyenos es ufleba, mxaris Suamdgomlobis gareSe. amdenad, administraciuli samarTalwarmoebisaTvis damaxasiaTebelia sasamarTlos aqtiuri roli da iniciativa. am normis Sesabamisad, mxares ufleba aqvs, am faqtobrivi garemoebebis gamoyenebamde da mtkicebulebebis Semowmebamde waradginos sakuTari mosazreba maT Taobaze, rac imas niSnavs, rom mas yovelTvis 59 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis unda gaaCndes sakuTari mosazrebis wardgenis SesaZlebloba da sasamarTlo valdebulia, uzrunvelyos mxare am uflebis realizebis SesaZleblobiT. am debulebidan gamomdinare, sasamarTlo valdebulia, droulad da gonivrul vadaSi uzrunvelyos mxaris winaswar informireba yvela Casatarebeli saproceso moqmedebis Taobaze. norma emsaxureba saqmis sasamarTloSi ganxilvis dros mxareebis Tanabari uflebebiTa da SesaZleblobebiT uzrunvelyofis mizans, miuxedavad maT Soris arsebuli, uTanasworobaze damyarebuli samarTlebrivi urTierTobisa. 60 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tavi VII. sarCelis saxeebi administraciul procesSi administraciuli procesi ZiriTadad ganasxvavebs SecilebiT, maval debulebel da aRiarebiT sarCelebs, aseve saxelSekrulebo davebs 1. SecilebiTi sarCeli sarCeli administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobis an Zaladakargulad gamocxadebis Taobaze warmoadgens SecilebiT sarCels. aseTi sarCelis aRZvris SesaZlebloba reglamentirebulia saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 22-e muxliT. miTiTebuli normis mixedviT: 1. sarCeli SeiZleba aRiZras administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobis an Zaladakargulad gamocxadebis moTxovniT; 2. Tu kanoniT sxva ram ar aris dadgenili, sarCeli dasaSvebia, Tu administraciul-samarTlebrivi aqti an misi nawili pirdapir da uSualo (individualur) zians ayenebs mosarCelis kanonier uflebas an interess, an ukanonod zRudavs mis uflebas; 3. Tu kanoniT sxva ram ar aris dadgenili, sarCeli sasamarTlos unda wa redginos Sesabamisad individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis an administraciul saCivarTan dakavSirebuli gadawyvetilebis gacnobidan, aseve administraciul saCivarTan dakavSirebuli gadawyve tilebis gamotanisaTvis dadgenili vadis gasvlidan 1 Tvis vadaSi, xo lo normatiuli aqtis SemTxvevaSi – uSualo zianis miyenebidan 3 Tvis vadaSi; 4. amoRebulia; 5. amoRebulia; 6. administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobis Sesaxeb sarCelis aRZvris SemTxvevaSi Segebebuli sarCelis wardgena ar daiSveba. amdenad, SecilebiTi sarCelis safuZvelze mosarCeles SeuZlia, miaRwios im administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobas an Zaladakargulad gamocxadebas, romelic pirdapir da uSualo (individualur) zians ayenebs mis kanonier uflebas an interess, an ukanonod zRudavs mis uflebas. msgavsi saxis sarCelis aRZvra SesaZlebelia administraciul-samarTlebrivi aqtis romelime nawilis mimarTac. 61 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis me-2 muxlis pirveli nawilis `g~ qvepunqtis Tanaxmad, administraciul-samarTlebrivi aqti aris administraciuli organos mier kanonmdeblobis safuZvelze gamocemuli samarTlebrivi aqti. Aamave muxlis `d~ da `e~ qvepunqtebis mixedviT, administraciuli organo uflebamosilia, gamosces ori saxis administraciulsamarTlebrivi aqti: individualuri administraciul-samarTlebrivi aqti da normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqti. 2007 wels saqarTvelos administraciul saproceso kodeqsSi ganxorcielebuli cvlilebebis Tanaxmad, sasamarTlo ar miiRebs SecilebiT sarCels administraciuli organos mimarT, Tu mosarCelem saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsiT dadgenili wesiT ar gamoiyena administraciuli saCivris erTjeradad wardgenis SesaZlebloba (sask-is me-2 muxlis me-5 nawili). administraciul-samarTlebrivi aqti warmoadgens ara mxolod Tavdapirvel gadawyvetilebas, aramed _ administraciuli saCivris Sesaxeb miRebul gadawyvetilebasac. im SemTxvevaSi, Tu sarCeli aRZrulia administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobis an Zaladakargulad gamocxadebis moTxovniT, romlis Sesaxebac ukve arsebobs zemdgomi administraciuli organos gadawyvetilebac administraciuli saCivris Sesaxeb, maSin SecilebiTi sarCelis sagans (sask-is me-2 muxlis me-5 nawili) warmoadgens Tavdapirveli administraciul-samarTlebrivi aqtic da administraciuli saCivris safuZvelze miRebuli gadawyvetilebac. amdenad, savaldebuloa sarCelsa Tu SuamdgomlobaSi orive aqtis _ Tavdapirveli aqtisa da amave gasaCivrebuli aqtis Sesaxeb miRebuli gadawyvetilebis moxsenieba. saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 22-e muxlis pirveli nawili uSvebs rogorc individualuri administraciul-samarTlebrivi, ise normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqtis saerTo sasarCelo wesiT gasaCivrebis SesaZleblobas. imave muxlis me-2 nawilSi ki saubaria dainteresebul pirze. rogorc wesi, SecilebiTi sarCeli, iseve rogorc mavaldebulebeli sarCeli, SeiZleba waradginos mxolod im pirma, romelsac faqtebis meSveobiT SeuZlia daamtkicos, rom misi uflebebi da kanonieri interesebi dairRva am aqtiT, an mis miRebaze uaris TqmiT, an administraciuli organos umoqmedobiT, e.i. aseTi sarCelis wardgenis SemTxvevaSi mosarCeles unda hqondes sarCelis wardgenis uflebaze dayrdnobis saSualeba. aseTi piri administraciul procesSi miiCneva dainteresebul mxared anu mxared, romelsac gaaCnia sarCelis aRZvris ufleba. 62 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis sarCelis aRZvris uflebis mqone pirad anu dainteresebul mxared administraciul procesSi iTvleba nebismieri fizikuri an iuridiuli piri, aseve administraciuli organo, romlebTan dakavSirebiTac miRebulia an misaRebia administraciul-samarTlebrivi aqti an gansaxorcielebelia raime qmedeba, agreTve is piri, romlis kanonier interesebzec pirdapir da uSualo (individualur) gavlenas axdens administraciuli organos mier miRebuli an (misaRebi) gadawyvetileba an qmedeba; amasTan, ufleba an interesi, romlis darRvevasac sadavod xdis mosarCele, unda iyos kanonieri, rac gulisxmobs rogorc kanoniT, ise kanonqvemdebare aqtebiT dacul uflebebsa da interesebs; aseve, saxeze unda iyos pirdapiri da uSualo (individualuri) zianis miyeneba piris samarTlebrivad dacul uflebebsa da interesebze. aRniSnuli moTxovna ganpirobebulia imiT, rom Tavidan iqnes acilebuli im pirTa sarCelebi, romelTa uSualo, kanonieri interesic ar aris Selaxuli administraciul-samarTlebrivi aqtiT, an mis gamocemaze uaris TqmiT, an administraciuli organos umoqmedobiT; aRniSnulidan gamomdinare, mosarCelem unda daamtkicos, rom gasaCivrebuli administraciulsamarTlebrivi aqtiT, an mis miRebaze uaris TqmiT, an administraciuli organos umoqmedobiT misi uSualo, individualuri uflebebi dairRva; amasTan, is garemoeba, dairRva Tu ara realurad mosarCelis uflebebi, ar SeiZleba dadgindes sarCelis dasaSvebobis ganxilvis dros, es aris sarCelis dasabuTebulobis sakiTxi, romelic unda gadawydes sarCelis arsebiTi ganxilvisas. sask-is 22-e muxlis me-3 nawiliT gansazRvrulia rogorc individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis, aseve normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqtis saerTo sasamarTloSi gasaCivrebis vadebi, kerZod, miTiTebuli normis mixedviT, Tu kanoniT sxva ram ar aris dadgenili, sarCeli sasamarTlos unda waredginos Sesabamisad, individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis an administraciul saCivarTan dakavSirebuli gadawyvetilebis gacnobidan, aseve administraciul saCivarTan dakavSirebuli gadawyvetilebis gamotanisaTvis dadgenili vadis gasvlidan erTi Tvis vadaSi, xolo normatiuli aqtis SemTxvevaSi – uSualo zianis miyenebidan 3 Tvis vadaSi. individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis gasaCivrebisaTvis dadgenili erTTviani vadis aTvla iwyeba ara aqtis gamocemidan, aramed _ mxarisaTvis aqtis gacnobidan, xolo administraciuli saCivris gamoyenebis SemTxvevaSi _ am saCivarze miRebuli gadawyvetilebis gacno- 63 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis bidan, amasTan, Tu administraciul saCivarTan dakavSirebiT administraciulma organom gadawyvetileba ar gamoitana, maSin _ gadawyvetilebis gamotanisaTvis dadgenili vadis gasvlidan. vinaidan kanonmdebeli individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis gasaCivrebis vadis denis dasawyiss ukavSirebs aqtis gacnobas, mniSvnelovania ganimartos, rom individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis gacnobaSi igulisxmeba dainteresebuli mxarisaTvis aqtis gacnoba saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis 58-e muxliT dadgenili wesis Sesabamisad, gadacemis an fostiT gagzavnis gziT. normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqtis sasamarTloSi gasaCivrebisaTvis sask-is 22-e muxlis me-3 nawiliT dadginda samTviani vada uSualo zianis miyenebidan; amasTan, normatiuli aqtis kanonierebis Taobaze aRZruli sarCelis dasaSveboba xandazmulobasTan erTad moicavs 22-e muxlis me-2 nawiliT gansazRvruli garemoebebis arsebobis dadgenasac, kerZod, sadavod gamxdari normatiuli aqti pirdapir da uSualo (individualur) zians unda ayenebdes mosarCelis kanonier uflebebsa da interesebs, amasTan, ziani unda iyos realuri da ara _ savaraudo. sask-is 22-e muxlis me-3 nawilis daTqma, `Tu kanoniT sxva ram ar aris dadgenili~, gulisxmobs imas, rom Tu specialuri kanoniT dadgenilia sarCelis wardgenis (sasarCelo xandazmulobis) sxva vadebi, maSin ar gamoiyeneba sask-is 22-e muxlis me-3 nawiliT dadgenili vadebi, mag., sagadasaxado davebis ganxilvisas gamoiyeneba sagadasaxado kodeqsiT dadgenili sarCelis wardgenis vadebi. SecilebiTi sarCelis nairsaxeobaa aseve e.w. sarCeli administraciulsamarTlebrivi aqtis baTilad cnobis an Zaladakargulad gamocxadebis Taobaze (Sedegebis aRmomfxvreli sarCeli), romelic mowesrigebulia sask-is 32-e muxlis me-2 nawiliT. msgavs SemTxvevaze sasamarTlo imsjelebs mxaris Suamdgomlobis safuZvelze, romelic man unda wamoayenos sasamarTlo ganxilvis dros, radgan aqtis baTilad cnobasTan an Zaladakargulad gamocxadebasTan erTad ganxilul iqnes moTxovna aRsrulebis gauqmebis Taobazec. Sedegebis aRmomfxvreli sarCeli SeiZleba damoukidebladac iyos aRZruli ukve damdgari Sedegebis aRmosafxvrelad. am sarCelis mizania im pirvandeli mdgomareobis aRdgena, romelic arsebobda ukanono aqtis miRebamde, Tu qmedebis ganxorcielebis momentSi. magaliTad: administraciulma organom mZRols CamoarTva marTvis mowmoba. mZRolma gaasaCivra aRniSnuli administraciul-samarTlebrivi aqti, xolo zemdgomma administraciulma organom administraciul saCivarTan dakavSirebiT gadawyvetilebis miRebis Semdeg aRZra sarCeli. zemdgomma administraciul- 64 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis ma organom aRasrula Tavdapirveli administraciul-samarTlebrivi aqti, sabolood CamoarTva ra mZRols marTvis mowmoba administraciuli samarTalwarmoebis dawyebamde. im SemTxvevaSi, Tu sasamarTlo gadawyvets, rom administraciulma organom ukanonod CamoarTva mZRols marTvis mowmoba, da Tu mosarCelem daayena Suamdgomloba sasamarTlo procesze damdgari Sedegebis aRmomfxvreli moTxovnis saxiT sask-is 32-e muxlis me-2 nawilis Sesabamisad, maSin sasamarTlom administraciul organos SeiZleba daavalos CamorTmeuli marTvis mowmobis mZRolze gacema. es TavisTavad niSnavs aRsrulebis Sedegebis gauqmebas. SecilebiTi sarCelis kidev erTi nairsaxeobaa damatebiTi aRiarebiTi sarCeli, romelsac awesrigebs sask-is 32-e muxlis me-3 nawili. sasamarTlo uflebamosilia, baTilad cnos individualuri administraciulsamarTlebrivi aqti mxaris kanonieri interesebis arsebobisas da misi moTxovniT, sasamarTlo gadawyvetilebis gamotanamde am individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad gamocxadebis SemTxvevaSi. principSi, amiT amoiwureba samarTlebrivi dava. Tumca, sasamarTlom mxaris Suamdgomlobis safuZvelze SeiZleba daadginos, rom gauqmebuli administraciul-samarTlebrivi aqti iyo ukanono, Tu saxezea mxaris kanonieri interesi (damatebiTi aRiarebis interesi). msgavsi kanonieri interesi SeiZleba aRiarebul iqnes Semdeg SemTxvevebSi: rodesac arsebobs qmedebis ganmeorebiT ganxorcielebis safrTxe (rodesac arsebobs saSiSroeba, rom SesaZloa gamoices igive an msgavsi administraciul-samarTlebrivi aqti), an rodesac saxezea reabilitaciis interesi (baTilad cnobilma administraciul-samarTlebrivma aqtma Selaxa mxaris pativi da Rirseba), rodesac ganzraxulia sarCelis aRZvra zianis anazRaurebis moTxovniT (gauqmebiuli administraciul-samarTlebrivi aqtis ukanonod aRiarebam SeiZleba gamoiwvios zianis anazRaurebis moTxovniT aRZruli sarCelis dakmayofileba), an rodesac gauqmebuli administraciul-samarTlebrivi aqti kvlavindeburad laxavs da arRvevs mxaris ZiriTad uflebebsa da kanonier interesebs. 2. mavaldebulebeli sarCeli administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis Taobaze sarCeli administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis Taobaze warmoadgens mavaldebulebel sarCels. aseTi sarCelis aRZvris SesaZlebloba reglamentirebulia sask-is 23-e muxliT. miTiTebuli normis mixedviT: 65 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis 1. sarCeli SeiZleba aRiZras administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis moTxovniT; 2. Tu kanoniT sxva ram ar aris dadgenili, sarCeli dasaSvebia, Tu administraciuli organos uari administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemaze pirdapir da uSualo (individualur) zians ayenebs mosarCelis kanonier uflebas an interess; 3. Tu kanoniT sxva ram ar aris gansazRvruli, sarCeli sasamarTlos unda waredginos administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemaze uaris miRebidan erTi Tvis vadaSi; 4. administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis Taobaze sarCelis aRZvris SemTxvevaSi Segebebuli sarCelis wardgena ar daiSveba. sarCeli administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis moTxovniT warmoadgens sakuTriv mavaldebulebeli sarCelis erT-erT saxes. am saxis sarCelis wardgenis SemTxvevaSi mosarCele administraciuli organos mxridan iTxovs mis sasargeblod administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemas. Tu sasamarTlo miiCnevs, rom sarCeli safuZvliania, igi sasamarTlo aqtiT avaldebulebs administraciul organos, gamosces administraciul-samarTlebrivi aqti, romelic manamde mas ar gamoucia. sask-is 23-e muxlis pirveli nawili yovel dainteresebul pirs uflebas aniWebs, mimarTos sasamarTlos ara mxolod individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis moTxovniT, aramed _ normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis moTxovniTac. 2007 wels saqarTvelos administraciul saproceso kodeqsSi ganxorcielebuli cvlilebebis Sesabamisad, aqtis gamocemis Taobaze administraciuli organos mimarT mavaldebulebeli sarCelis wardgenisas, sasamarTlo ar miiRebs sarCels warmoebaSi, Tu mosarCelem saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsiT dadgenili wesiT ar gamoiyena administraciuli saCivris erTjeradad wardgenis SesaZlebloba. iseve rogorc SecilebiT sarCelSi, mavaldebulebel sarCelSic aucilebelia, sarCeli waradginos dainteresebulma pirma, romlis kanonier uflebas an interess pirdapir da uSualo (individualur) zians ayenebs administraciuli organos uari administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemaze (ix. sask-is 22-e muxlis me-2 nawilis komentari dainteresebul pirze). sask-is 23-e muxlis me-3 nawiliT ganisazRvra aqtis gamocemis Taobaze mavaldebulebeli sarCelis aRZvris xandazmulobis vadebi, kerZod, sarCeli administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis moTxovniT sasamarTlos unda waredginos administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemaze uaris miRebidan erTi Tvis vadaSi. kanonmdebelma xandazmulobasTan erTad da- 66 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis adgina mavaldebulebeli sarCelis dasaSvebobis meore pirobac, rac imaSi mdgomareobs, rom mavaldebulebeli sarCelis aRZvramde mosarCeles administraciuli saCivriT erTjeradad mimarTuli unda hqondes zemdgomi administraciuli organosaTvis an zemdgomi Tanamdebobis pirisaTvis. 3. mavaldebulebeli sarCeli qmedebis (moqmedebis an umoqmedobis) ganxorcielebis Taobaze sarCeli qmedebis ganxorcilebis Taobaze warmoadgens mavaldebulebeli sarCelis gansakuTrebul formas. aseTi sarCelis aRZvris SesaZlebloba reglamentirebulia sask-is 24-e muxliT. miTiTebuli normis mixedviT: 1. sarCeli SeiZleba aRiZras iseTi moqmedebis ganxorcielebis an iseTi moqmedebisagan Tavis Sekavebis moTxovniT, romelic ar gulisxmobs individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemas; 2. sarCeli dasaSvebia, Tu administraciuli organos mier raime moqmedebis ganxorcileba an raime moqmedebisagan Tavis Sekaveba pirdapir da uSulo (individualur) zians ayenebs mosarCelis kanonier uflebas an interess. garkveuli qmedebis ganxorcielebis moTxovniT aRZruli sarCeli (mikuTvnebiTi da negatoruli sarCeli) warmoadgens mavaldebulebeli sarCelis nairsaxeobas, radgan is mimarTulia administraciuli organos mier qmedebis ganxorcielebis an qmedebis ganxorcielebisagan Tavis Sekavebisaken. gansxvaveba sask-is 23-e muxlis debulebebTan mdgomareobs imaSi, rom sarCeli mimarTulia ara individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemisaken, aramed _ administraciuli organos mier qmedebis ganxorcielebisa Tu qmedebis ganxorcielebisagan Tavis Sekavebisaken. dasaSvebia aseve prevenciuli negatoruli sarCelic, rodesac jer kidev mosalodnelia administraciuli organos ukanono qmedeba. am konteqstSi gasaTvaliswinebelia mosarCelis gansakuTrebuli samarTlebrivi uflebebi da interesebi, romlebic ver dayovndeba manam, sanam administraciuli organo realurad ar miiRebs ukanono gadawyvetilebas an ar Caidens ukanono qmedebas. vinaidan zianis anazRaurebis moTxovna SeiZleba ganxorcieldes administraciuli organos qmedebiT da ara _ administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemiT, zianis anazRaurebis sarCelic warmoadgens sarCels, saskis 24-e muxlis Sesabamisad. administraciuli organo valdebulia, Seasru- 67 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis los zianis anazRaurebis moTxovna administraciuli samarTalwarmoebis farglebSi, rac gamomdinareobs sask-is me-2 muxlis pirveli nawilis `g~ qvepunqtidan, anu im SemTxvevaSi, Tu zianis anazRaurebis moTxovna wamoyenebulia administraciuli organos mimarT ukanono qmedebis ganxorcielebisa Tu am qmedebis ganxorcielebis Sedegad damdgari zianis asanazRaureblad, unda aRiZras sarCeli sask-is 24-e muxlis Sesabamisad. qmedebis ganxorcielebis Taobaze mavaldebulebeli sarCelis aRZvris SemTxvevaSi sasamarTlom pirvel rigSi unda gaarkvios, gaaCnia Tu ara administraciul organos iseTi moqmedebis ganxorcilebis kompetencia, rac sarCelis sagans warmoadgens. qmedebis ganxorcielebis Taobaze sarCelis aRZvris ufleba aqvs administraciul organosac sxva administraciuli organos mimarT. saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis me-2 Tavi gansazRvravs administraciul organoTa urTierTdaxmarebis valdebulebas, daxmarebis pirobebsa da farglebs, samarTlebriv daxmarebaze gaweuli xarjebis anazRaurebas da sxva sakiTxebs. Tu administraciuli organo, romelmac moiTxova samarTlebrivi daxmarebis gaweva, ar gaiziarebs daxmarebaze uaris Tqmis argumentebs, davas gadawyvets saerTo xelmZRvaneli organo, xolo winaaRmdeg SemTxvevaSi _ sasamarTlo. mavaldebulebeli sarCeli administraciuli organos mimarT qmedebis (realaqtis) ganxorcielebis Taobaze unda aRZras dainteresebulma pirma, romlis kanonier uflebas an interess pirdapir da uSualo (individualur) zians ayenebs mocemul SemTxvevaSi administraciuli organos mier raime moqmedebis ganxorcieleba an raime moqmedebisagan Tavis Sekaveba. sask-is 24-e muxliT gaTvaliswinebul sarCels ara aqvs xandazmuloba, radgan qmedeba (umoqmedoba) denadia da, Sesabamisad, ar unda iqnes gamoyenebuli sask-is me-2 muxlis me-5 nawilis danawesi, administraciuli saCivris zemdgom organoSi an zemdgom Tanamdebobis pirTan erTjeradad wardgenis savaldebulobis Taobaze. 4. aRiarebiTi sarCeli aRiarebiTi sarCelis safuZvelze dgindeba samarTlebrivi urTierTobis arseboba an ararseboba, administraciul-samarTlebrivi aqtis ararad aRiareba. aRiarebiTi sarCelis aRZvris SesaZlebloba reglamentirebulia sask-is 25-e muxliT. miTiTebuli normis mixedviT: 68 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis 1. aRiarebiTi sarCeli SeiZleba aRiZras aqtis ararad aRiarebis, uflebis an samarTlebrivi urTierTobis arseboba-ararsebobis dadgenis Sesaxeb, Tu mosarCeles aqvs amis kanonieri interesi; 2. aRiarebiTi sarCeli ar SeiZleba aRiZras, Tu mosarCeles SeuZlia aRZras sarCeli am kodeqsis 22-e-24-e muxlebis safuZvelze. aRiarebiTi sarCeli, rogorc sarCelis erT-erTi saxe, yovelTvis gulisxmobs modave mxareebs: mosarCeles da mopasuxes. amasTan, mas waeyeneba damatebiTi winapiroba _ kanonieri interesis arseboba, rac gulisxmobs imas, rom aseTi sarCelis aRZvrisas unda arsebobdes an piris uflebis darRvevis realuri saSiSroeba, an mopasuxe unda ecilebodes mosarCeles uflebis an samarTlebrivi urTierTobis arsebobaSi an ararsebobaSi. sask-is 25-e muxlis Sinaarsidan gamomdinare, aRiarebiTi sarCelis dasaSvebobis erT-erTi winapirobaa isic, rom aRiarebiT sarCelze miRebuli gadawyvetilebiT mosarCelisaTvis unda dadges realuri samarTlebrivi Sedegi, anu aseTi sarCelis aRZvrisas mosarCele unda uTiTebdes da asabuTebdes im samarTlebriv Sedegs, romelic dadgeba sarCelis dakmayofilebis SemTxvevaSi da romliTac aRdgeba misi kanoniT daculi interesi. administraciuli samarTalwarmoebis wesiT gansaxilveli aRiarebiTi sarCeli SeiZleba Seexos mxolod im administraciul-samarTalurTierTobaTa aRiarebis sferos, romelic zogadi administraciuli kodeqsidan da sxva administraciuli kanonmdeblobidan gamomdinareobs. Mmag., administraciuli saproceso kodeqsis 25-e muxliT dasaSvebia sarCelis aRZvra aqtis ararad aRiarebis Taobaze, vinaidan zogadi administraciuli kodeqsis me-60 muxliT dadgenilia administraciul-samarTlebrivi aqtis ararad aqtad aRiarebis safuZvlebi. amasTan, aRiarebiTi sarCelisaTvis sasarCelo xandazmulobis vada ar aris dadgenili. aRniSvnis Rirsia aRiarebiTi sarCelis subsidiurobis principi (sask-is 25-e muxlis me-2 nawili), romlis Tanaxmadac, aRiarebiTi sarCelis aRZvra dauSvebelia, Tu SesaZlebelia aRiZras SecilebiTi an mavaldebulebeli sarCeli sask-is 22-e-24-e muxlebis safuZvelze. kodeqsis es moTxovna aRiarebiTi sarCelis dasaSvebad miCnevis kidev erTi winapirobaa, romelic mkveTrad gamijnavs SecilebiTi, mavaldebulebeli da aRiarebiTi sarCelis formebs. aRiarebiTi sarCeli SeiZleba aRiZras aseve administraciul-samarTlebrivi aqtis ararad aRiarebis moTxovniTac, risi mizanic aris arara administraciul-samarTlebrivi aqtiT dainteresebuli mxarisaTvis SesaZlo samarTlebrivi Sedegebis Tavidan acileba. rogorc wesi, administraciul- 69 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis samarTlebrivi aqtis ararad gamocxadeba SeuZlia mxolod im pirs, romelsac saamisod gaaCnia dasabuTebuli interesi. Tumca es saxezea mxolod im SemTxvevaSi, rodesac SemzRudveli administraciul-samarTlebrivi aqti laxavs an arRvevs adresatis uflebebsa da kanonier interesebs. amis winapirobaa is, rom arara administraciul-samarTlebrivi aqti unda arRvevdes mosarCelis samarTlebriv statuss. 5. Segebebuli sarCeli Segebebuli sarCeli _ sask-is pirveli muxlis me-2 nawili samoqalaqo saproceso kodeqsis 188-e muxlTan urTierTkavSirSi rogorc wesi, arsebobs Segebebuli sarCelis wardgenis SesaZlebloba, rac mowesrigebulia saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 188-e190-e muxlebiT, romlebic gamoiyeneba sask-is 1-li muxlis me-2 nawilis meSveobiT. Tumca, gasaTvaliswinebelia is garemoeba, rom Segebebuli sarCeli dauSvebelia (sask-is 22-e muxlis me-6 nawili, 23-e muxlis me-4 nawili) administraciuli samarTalwarmoebis farglebSi, kerZod, SecilebiTi sarCelisa _ administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobisa an Zaladakargulad gamocxadebis sarCelis (sask-is 22-e muxli) da mavaldebulebeli sarCelis _ administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis Taobaze sarCelis (sask-is 23-e muxli) aRZvris SemTxvevaSi. 6. saxelSekrulebo davebi saxelSekrulebo davebis ganxilvis wess adgens sask-is 251-e muxli. miTiTebuli normis mixedviT: 1. saxelSekrulebo davebi gadawydeba saerTo sasamarTloebisaTvis mimarTvis gziT; 2. administraciuli xelSekrulebis dadebasTan, Sesrulebasa da SewyvetasTan dakavSirebul davebs ganixilaven saerTo sasamarTloebi administraciuli samarTalwarmoebis wesiT. administraciuli organo kerZosamarTlebrivi xelSekrulebis dadebasTan, Sesrulebasa da SewyvetasTan dakavSirebul davebs ganixilavs samoqalaqo samarTalwarmoebis wesiT; 3. administraciuli organos mier dadebuli kerZo-samarTlebrivi xelSekrulebidan gamomdinare dava, mxareTa SeTanxmebiT, SeiZleba gansaxilvelad gadaeces kerZo arbitraJs. 70 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis sask-is 251-e muxlma daadgina, rom saxelSekrulebo davebTan dakavSirebiT dauSvebelia administraciuli saCivris Setana da saxelSekrulebo dava SeiZleba gadawydes mxolod saerTo sasamarTloebisadmi mimarTvis gziT. saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis Sesabamisad, administraciuli organos saqmianobis erT-erT sajaro-samarTlebriv formas warmoadgens administraciuli xelSekrulebis dadeba, romlis legaluri definicia da aseve misi dadebis momwesrigebeli specialuri normebi mocemulia saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis mexuTe TavSi. Aadministraciuli xelSekruleba, iseve rogorc kerZo-samarTlebrivi xelSekruleba, ideba ormxrivi an mravalmxrivi nebis gamovleniT, xelSekrulebiT gansazRvruli saerTo miznis misaRwevad. sask-is 251-e muxlis me-2 nawilma imperatiulad daadgina, rom administraciuli xelSekrulebis dadebasTan, SecvlasTan an SewyvetasTan dakavSirebiT warmoSobil davebs ganixilaven da wyveten saerTo sasamarTloebi administraciuli samarTalwarmoebis wesiT. aRniSnulidan gamomdinare, saproceso-samarTlebrivi mniSvnelobisaa administraciuli xelSekrulebis gamijvna samoqalaqo xelSekrulebisagan. aseTi gamijvnis pirobas warmoadgens administraciuli xelSekrulebis legalur definiciaSi mocemuli iseTi elementi, rogoricaa xelSekrulebis dadeba sajaro uflebamosilebis ganxorcielebis mizniT.Aamdenad, administraciuli xelSekrulebis samarTlebrivi bunebis ganmsazRvrelia xelSekrulebis mizani da arsebiTi mniSvneloba ara aqvs xelSekrulebis mxareebis samarTlebriv statuss. xelSekrulebis miznis gansazRvrisaTvis mniSvnelovania, dadgindes xelSekrulebiT nakisri valdebulebebis samarTlebrivi buneba. administraciuli xelSekrulebisaTvis ganmsazRvrelia is, rom igi emsaxurebodes administraciuli samarTlis normebis Sesrulebas an Seicavdes mmarTvelobiTi RonisZiebebis ganxorcielebis valdebulebas an adgendes kerZo pirebis sajaro-samarTlebriv uflebamosilebebs. administraciuli xelSekrulebidan warmoSobil davebs axasiaTebs is Tavisebureba, rom sasamarTlo warmoeba ar moiTxovs sarCelis dasaSvebobis pirobebis dadgenas ganmwesrigebel sxdomaze. sask-is 251-e muxliT dasaSvebia administraciuli organos mier dadebuli kerZo-samarTlebrivi xelSekrulebidan gamomdinare davis ganxilva kerZo arbitraJis mier, mxareTa SeTanxmebis SemTxvevaSi. aseTi daSveba ganpirobebulia imiT, rom kerZo-samarTlebriv urTierTobebSi administraciuli organo moqmedebs, rogorc kerZo samarTlis subieqti, samoqalaqo kodeqsis safuZvelze debs ra iseT kerZo-samarTlebriv xelSekrulebas, romelic ar emsaxureba sajaro-samarTlebrivi uflebamosilebebis Sesrulebas. 71 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tavi VIII. ganmwesrigebeli sxdoma saqarTvelos administraciul saproceso kodeqsSi Setanili cvlilebebis safuZvelze administraciul samarTalwarmoebaSi damkvidrda axali principi, romelic iTvaliswinebs administraciuli samarTalwarmoebis procesis sam stadiad dayofas: 1. sarCelis miReba; 2. sarCelis dasaSvebobis Semowmeba; 3. sarCelis dasabuTebulobis gansazRvra. winamdebare TavSi SevexebiT administraciuli samarTalwarmoebis me-2 stadias, kerZod, vimsjelebT sarCelis dasaSvebobis Semowmebis Taviseburebasa da im procesualur moTxovnebze, romlebsac unda akmayofilebdes administraciuli sarCeli. administraciuli samarTalwarmoebisaTvis maxasiaTebeli ZiriTadi Tavisebureba aris is, rom sarCeli unda akmayofilebdes rogorc samoqalaqo saproceso kodeqsis 177-e-179-e muxlebis moTxovnebs, aseve is unda akmayofilebdes dasaSvebobis moTxovnebsac, rac mosamarTles aZlevs SesaZleblobas, imsjelos sarCelis dasabuTebulobaze. sarCelis dasaSvebobis sakiTxs sasamarTlo amowmebs sarCelis warmoebaSi miRebis etapze. Semowmeba xdeba sask-is 22-e-25-e muxlebis Sesabamisad. Tu dasaSvebobis sakiTxis gadawyveta saeWvoa an mosamarTle miiCnevs, rom sarCeli dauSveblad unda iyos cnobili, sasamarTlo sarCelis miRebidan 2 kviris vadaSi niSnavs gamwesrigebel sxdomas sarCelis dasaSvebobis sakiTxis gadasawyvetad. magistrati mosamarTlis mier gansaxilveli saqmeebis specifikidan gamomdinare, magistrati mosamarTle gamwesrigebeli sxdomis Catarebis aucileblobis winaSe SesaZloa dadges mxolod oTxi kategoriis saqmis ganxilvisas, kerZod _ saqmeebis, romlebic Seexeba: _ administraciuli samarTaldarRvevis Taobaze gamotanili individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis kanonierebas, Tu aqti gasaCivrebulia sasarCelo wesiT; _ saxelmwifo socialuri dacvis sakiTxebs; _ sasamarTlos kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetilebis aRsrulebasTan dakavSirebiT warmoSobil davas; _ sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobidan warmoSobil davasTan dakav Sirebul sakiTxebs. administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobis an Zaladakargulad gamocxadebis moTxovniT sarCeli unda Semowmdes sask-is 22-e muxlis 72 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis safuZvelze, kerZod, mosamarTle amowmebs, ramdenad pasuxobs sarCeli Semdeg moTxovnebs: 1. sarCelis mizani unda iyos administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad an Zaladakargulad gamocxadeba; 2. mosarCele amtkicebs, rom administraciul-samarTlebrivi aqti an misi nawili pirdapir da uSualo zians ayenebs mis kanonier uflebas an interess, an ukanonod zRudavs mis uflebebs. aqve xazi unda gaesvas im garemoebas, rom sarCelis dasaSvebobisaTvis sakmarisia mxolod varaudi, rom irRveva mosarCelis subieqturi ufleba, xolo is sakiTxi, realurad es uflebebi marTlac ilaxeba Tu izRudeba, unda gadawydes saqmis arsebiTad ganxilvisas, anu sarCelis dasabuTebulobis Semowmebisas; 3. daculia gasaCivrebis vadebi. sagulisxmoa, rom sask-is 22-e muxlis me-3 nawilis Sesabamisad, sarCeli sasamarTlos unda waredginos administraciul-samarTlebrivi aqtis an administraciul saCivarTan dakavSirebuli gadawyvetilebis gacnobidan 1 Tvis vadaSi, igive erTTviani vada gamoiyeneba administraciul saCivarTan dakavSirebiT, xolo misi gamoTvla unda daiwyos administraciul saCivarTan dakavSirebiT gadawyvetilebis gamotanisaTvis dadgenili vadis amowurvidan. rac Seexeba normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqtis gasaCivrebis SemTxvevas, aqti unda gasaCivrdes uSualo zianis miyenebidan 3 Tvis vadaSi. administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis Taobaze sarCelis dasaSveboba mowmdeba sask-is 23-e muxlis safuZvelze, ra drosac unda ganisazRvros Semdegi: 1. sarCelis mizani unda iyos administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocema; 2. mosarCele amtkicebs da am SemTxvevaSic sakmarisia mxolod varaudi, rom administraciuli organos uari administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemaze pirdapir da uSualo zians ayenebs mis kanonier uflebas an interess; 3. sarCeli wardgenilia administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemaze uaris miRebidan erTi Tvis vadaSi. qmedebis ganxorcielebis Taobaze sarCelis dasaSveboba mowmdeba saskis 24-e muxlis safuZvelze. sarCeli dasaSvebia, Tu: 1. sarCelis mizania iseTi qmedebis ganxorcieleba an iseTi qmedebisagan Tavis Sekaveba, romelic ar gulisxmobs administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemas; 2. administraciuli organos mier raime qmedebis ganxorcieleba an uari raime moqmedebis ganxorcielebaze pirdapir da uSualo zians ayenebs 73 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis piris kanonier uflebas an interess. aqac, rogorc zemoaRniSnul or SemTxvevaSi, sakmarisia imis varaudi, rom irRveva mosarCelis ufleba; 3. gasaCivrebis vadas kanoni am SemTxvevaSi ar gansazRvravs. aRiarebiTi sarCelis dasaSveboba mowmdeba sask-is 25-e muxlis safuZvelze. sarCeli dasaSvebia, Tu: 1. sarCelis mizania administraciul-samarTlebrivi aqtis arara aqtad aRiareba an uflebis an samarTlebrivi urTierTobis arseboba-ararsebobis dadgena; 2. mosarCeles ar SeuZlia aRZras sarCeli sask-is 22-e-24-e muxlebis safuZvelze; 3. administraciul-samarTlebrivi aqtis arara aqtad aRiarebis moTxov niT sarCelis aRZvris SesaZlebloba pirs eZleva xandazmulobis vadebis gareSe, anu igi uflebamosilia, nebismier dros moiTxovos Tavisi uflebebis darRvevis aRiareba. miuxedavad imisa, rom arc sask-is 262-e muxli da arc zemoaRniSnuli muxlebi ar Seicavs calke miTiTebas, mosamarTles mxedvelobidan ar unda gamorCes sask-is me-2 muxlis me-5 nawili, romlis Sesabamisad , sasamarTlo ar miiRebs sarCels administraciuli organos mimarT, Tu mosarCelem saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsiT dadgenili wesiT ar gamoiyena administraciuli saCivris erTjeradad wardgenis SesaZlebloba. amdenad, administraciul saCivars aqvs sarCelis dasaSvebobis aucilebeli winapirobis funqcia. mosarCeles ufleba aqvs, mimarTos sasamarTlos Tavisi darRveuli uflebis dacvis mizniT, Tu is gamoiyenebs administraciul organoSi gasaCivrebis SesaZleblobas. aqve unda aRiniSnos Semdegi: rogorc sasamarTlo praqtikam cxadyo, am moTxovnis dacva yovelTvis ar aris SesaZlebeli, kerZod, mosarCeles ar moeTxoveba iseTi organos mier gamocemul administraciul-samarTlebriv aqtTan dakavSirebiT administraciuli saCivris wardgenis valdebuleba, romelsac ar hyavs zemdgomi organo anu is organo, romelic uflebamosilia, administraciul saCivarTan dakavSirebiT ganaxorcielos administraciuli warmoeba. saCivris wardgenis valdebuleba ar arsebobs im SemTxvevaSic, rodesac sadavo urTierTobis momwesrigebeli kanoni Seicavs pirdapir miTiTebas sakiTxis sasamarTlosadmi qvemdebareobis Taobaze. magaliTad, `sajaro samsaxuris Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 127-e muxli Seicavs miTiTebas imis Taobaze, rom moxeles ufleba aqvs, kanonmdeblobiT dadgenili wesiT erTi Tvis ganmavlobaSi gaasaCivros sasamaraTloSi samsaxurebriv sakiTxze gamocemuli brZaneba, gankarguleba, gadawyvetileba, agreTve _ moqmedeba. es niSnavs imas, rom sajaro samsaxuridan gaTavisu- 74 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis flebul pirs ar evaleba, sarCelis aRZvramde gamoiyenos administraciul organoSi administraciuli saCivris wardgenis SesaZlebloba. rac Seexeba procesualur sakiTxs, Tu sarCeli dasaSvebia, sasamarTlo gadadis sarCelis dasabuTebulobis Semowmebaze, xolo Tu sarCeli ar akmayofilebs zemoCamoTvlil pirobebs, anu sask-is 22-e-25-e muxlebis moTxovnebs, mosamarTle iRebs ganCinebas saqmis warmoebis Sewyvetis Taobaze da es ganCineba eqvemdebareba kerZo saCivriT gasaCivrebas. aqve aucileblad unda aRiniSnos is garemoeba, rom saqmis ganmxilveli mosamarTle ar aris SezRuduli ganmwesrigebel sxdomaze miRebuli gadawyvetilebiT da im SemTxvevaSi, Tu saqmis ganxilvis Semdeg etapze gamovlinda sarCelis dauSveblobis safuZvlebi, mosamarTle uflebamosilia, am etapze ganCinebiT Sewyvitos saqmis warmoeba. sqema gansjadi sasamarTlo-magistrati mosamarTle (sask-is me-6 muxli) sajaro-samarTlebrivi dava 1. sarCelis miReba ssk-is 177-e-179-e muxlebi 2. sarCelis dasaSveboba _ administraciuli organos uari; _ pirdapiri da uSualo ziani; _ sarCelis aRZvris vada; _ sarCelis mizani sarCelis dasabuTebulobis Semowmeba (materialuri kanoniereba) 75 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tavi IX. gamartivebuli administraciuli samarTalwarmoeba gamartivebul samarTalwarmoebas sasamarTlo iyenebs mxolod mxareTa werilobiTi moTxovnis safuZvelze, raSic aseve igulisxmeba erT-erTi mxaris werilobiTi moTxovna da meore mxaris werilobiTi Tanxmoba saqmis gamartivebuli wesiT ganxilvaze. mxolod erTi mxaris Suamdgomloba misi daswrebis gareSe saqmis ganxilvis Taobaze, sasamarTlos ar aZlevs uflebas, ganixilos saqme administraciuli saproceso kodeqsis 27-e muxliT gaTvaliswinebuli wesiT. mniSvnelovania aseve is garemoebac, rom mxareTa moTxovnis miuxedavad, am wesiT saqmis ganxilva sasamarTlos uflebaa da ara _ valdebuleba, anu sasamarTlo wyvets, ramdenad mizanSewonilia mxareTa dauswreblad da maTi axsna-ganmartebebis mosmenis gareSe konkretuli administraciuli saqmis ganxilva da gadawyveta. saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 27-e muxliT gaTvaliswinebuli aRmWurveli norma legalurad afuZnebs gamartivebul administraciul samarTalwarmoebas, administraciuli saqmis droulad ganxilva-gadawyvetis mizniT. marTalia, xsenebuli saproceso normis gamoyenebisas, faqtobrivad, sasamarTlo administraciul saqmes wyvets mxareTa dauswreblad, magram sasamarTlos aseTi moqmedeba samarTlebrivad ar warmoadgens dauswrebeli gadawyvetilebis gamotanas, vinaidan gamartivebuli wesiT saqmis ganxilva-gadawyvetasTan dakavSirebiT, mxareebs werilobiTi formiT aqvT gamoxatuli TavianTi neba. Sesabamisad, saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 27-e muxli ar gulisxmobs dauswrebeli gadawyvetilebis gamotanas, ris gamoc dauSvebelia aRniSnuli muxliT reglamentirebuli gamartivebuli administraciuli samarTalwarmoebis administraciuli saproceso institutis gaigiveba dauswrebeli gadawyvetilebis samoqalaqo saproceso institutTan. saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis pirveli muxlis me-2 nawilis Tanaxmad, administraciul samarTalwarmoebaSi gamoiyeneba saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis debulebani. aRniSnuli normis analizi cxadyofs, rom dauSvebelia samoqalaqo saproceso kodeqsiT gansazRvrul im debulebaTa gamoyeneba, romlebsac krZalavs an sxvagvarad adgens administraciuli saproceso kodeqsi. amdenad, saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 302-e-309-e muxlebiT gaTvaliswinebuli saqmis ganxilvis gamartivebuli wesi aris saqmeTa ganxilvis specialuri procedura fuladi davalianebis gadaxdevinebis Taobaze da xsenebuli we- 76 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis sis administraciuli warmoebisas gamoyeneba dauSvebelia. amas garda, sskiT dadgenili gamartivebuli wesiT saqmis ganxilvis safuZvels yovelTvis dainteresebuli piris gancxadeba warmoadgens da ara _ sarCeli. aseve unda gaimijnos gamartivebuli administraciuli warmoeba saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 261-e muxlis me-3 nawiliT reglamentirebuli, erTi mxaris dauswreblad saqmis gaxilvisa da orive mxaris arasapatio mizeziT gamoucxadeblobis SemTxvevaSi saqmis ganuxilvelad datovebisagan, vinaidan, rogorc zemoT aRiniSna, savaldebuloa orive mxaris werilobiTi Tanxmoba. amasTan, gamartivebuli administraciuli samarTalwarmoebisas sasamarTlom yvela SemTxvevaSi unda miiRos motivirebuli, dasabuTebuli gadawyvetileba, xsenebuli sakanonmdeblo aqtis me-4 da me-19 muxlebis debulebaTa gaTvaliswinebiT. yuradReba unda mieqces im garemoebasac, rom saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 27-e muxli gulisxmobs mxareTa TanxmobiT saqmis ganxilvas maT dauswreblad da ara _ zepiri mosmenis gareSe. Sesabamisad, am SemTxvevaSi sasamarTlo niSnavs da atarebs sajaro sxdomas, sadac ar iwvevs mxareebs da srulad icavs saqmis mTavari sxdomis Catarebis saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis XXV TaviT dadgenil wess, am TaviT gansazRvruli zepiri SejibrebiTobis momwesrigebeli normebis gamoklebiT, ra drosac dgeba Sesabamisi sxdomis oqmi. 77 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tavi X. daCqarebuli administraciuli samarTalwarmoeba saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsi gansazRvravs saqarTvelos saerTo sasamarTloebis mier administraciuli saqmeebis ganxilvisa da gadawyvetis saproceso wesebs. amasTan, xsenebuli muxlis me-2 nawili adgens, rom Tu am kodeqsiT sxva ram ar aris dadgenili, administraciul samarTalwarmoebaSi gamoiyeneba saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis debulebani. saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 59-e muxlis me-3 nawiliT reglamentirebulia sasamarTloebSi saqmeTa ganxilvis vadebi. sarCelis warmoebaSi miRebis dRidan saqmis ganxilvis vada aris 2 Tve, xolo gansakuTrebiT rTuli kategoriis saqmeebze ganmxilveli sasamarTlos gadawyvetilebiT es vada SeiZleba gagrZeldes araumetes 5 Tvisa. amasTan, kanonmdebeli adgens, rom alimentis gadaxdevinebis, dasaxiCrebiT an janmrTelobis sxva dazianebiT, agreTve marCenlis sikvdiliT gamowveuli zianis anazRaurebis, SromiTi urTierTobebidan da `sacxovrebeli sadgomiT sargeblobisas warmoSobili urTierTobebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonidan gamomdinare moTxovnis Sesaxeb saqmeebi ganxilul unda iqnes araugvianes 1 Tvisa. Sesabamisad, Tu kanoniT sxva vada ar aris gaTvaliswinebuli, administraciul samarTalwarmoebaSi gamoiyeneba samoqalaqo saproceso kodeqsiT dadgenili vadebi. 2009 wlis 16 ivlisis saqarTvelos kanoniT administraciul saproceso kodeqss daemata me-132 muxli, romliTac ganisazRvra sagadasaxado da sabaJo kanonmdeblobidan gamomdinare sasamarTlo davebis ganxilvis vada, kerZod, xsenebuli muxlis pirveli nawilis Tanaxmad, sagadasaxado da sabaJo kanonmdeblobidan gamomdinare sasamarTlo davebis ganxilvis vada pirveli instanciis sasamarTloSi sasarCelo gancxadebis warmoebaSi miRebidan saqmeze saboloo gadawyvetilebis gamotanamde ar unda aRematebodes 2 Tves, xolo Tu gansaxilveli saqme gansakuTrebuli sirTuliT gamoirCeva, ganmxilveli sasamarTlos gadawyvetilebiT es vada SeiZleba gagrZeldes ara umetes 2 Tvisa. amas garda, kanonmdebelma daadgina am muxliT gaTvaliswinebul sasamarTlo davebze gadawyvetilebis sarezolucio nawilis gamocxadebidan 10 dRis vadaSi dasabuTebuli gadawyvetilebis mxareebisTvis gadasacemi vadac. sagulisxmoa is garemoebac, rom garkveuli kategoriis administraciul saqmeebze saqarTvelos kanonmdeblobiT dadgenilia saqmis ganxilvis specialuri vadebi, kerZod, `saqarTvelos saarCevno kodeqsis~ saqarTvelos 78 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis organuli kanonis 77-e muxlis Sesabamisad, saarCevno davebisaTvis dadgenilia 2-dRiani ganxilvis vada. saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 28-e muxli iTvaliswinebs daCqarebul administraciul samarTalwarmoebas. xsenebuli normis Tanaxmad, erT-erTi mxaris werilobiTi moTxovniT sasamarTlo uflebamosilia, miiRos dasabuTebuli gadawyvetileba administraciuli saqmis daCqarebuli wesiT ganxilvis Taobaze. ganCinebaSi sasamarTlom unda daasabuTos aseTi gadawyvetileba da miuTiTos vada, romelSic unda moxdes saqmis ganxilva. amasTan, sasamarTlo uflebamosilia, dasabuTebuli uari uTxras mxares saqmis daCqarebuli samarTalwarmoebis wesiT ganxilvaze, Tu amis aucilebloba mxarem ar daasabuTa, an rodesac aseTi aucilebloba ar arsebobs. daCqarebuli wesiT saqmis ganxilvis dros sasamarTlo uflebamosilia: a) Seamoklos mopasuxis mier Tavisi pasuxis (Sesageblis) an Segebebuli sarCelis wardgenis vada; saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis me-17 muxlis Tanaxmad, mopasuxe valdebulia, waradginos werilobiTi pasuxi (Sesagebeli) da Sesabamisi mtkicebulebebi. saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 201-e muxlis pirveli nawilis `b~ qvepunqtis mixedviT, saqmis sasamarTlo ganxilvisaTvis momzadebis mizniT mosamarTle mopasuxes uniSnavs vadas, raTa man werilobiT Seadginos Tavisi pasuxi (Sesagebeli) sarCelsa da masSi dasmul sakiTxebze, agreTve _ mosazrebebi sarCelze darTuli dokumentebis Sesaxeb da warudginos isini sasamarTlos. amasTan, kanonmdebeli adgens, rom sasamarTlos mier daniSnuli vada ar unda aRematebodes 14 dRes, xolo rTuli kategoriis saqmeebze _ 21 dRes. am vadis gagrZeleba dauSvebelia, garda im SemTxvevisa, rodesac arsebobs sapatio mezezi. amdenad, daCqarebuli wesiT saqmis ganxilvisas sasamarTlos SeuZlia aRniSnuli saproceso moqmedebis SesrulebisaTvis mopasuxes SemWidroebuli vada ganusazRvros. mocemul SemTxvevaSi yuradReba unda mieqces im garemoebasac, rom saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsSi ganxorcielebuli cvlilebebis Tanaxmad, administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobisa da administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis Taobaze aRZrul sarCelebTan dakavSirebiT Segebebuli sarCelis wardgena ar daiSveba (ix. ask-is 22-e-23-e muxlebi). b) mesame pirs ar ganusazRvros vada sarCelze sakuTari mosazrebis wardgenisaTvis; mesame pirebis Cabma administraciul procesSi xorcieldeba saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis me-16 muxliT dadgenili wesiT. xsenebuli normis me-5 nawilis Tanaxmad, amave kodeqsis 16.2 muxliT gan- 79 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis sazRvruli mesame piri sargeblobs mosarCelis (mopasuxis) yvela uflebiT, magram kanonmdebelma mas mxolod mosarCelis valdebulebebi daakisra. amdenad, sasamarTlo uflebamosilia, ask-is 16.1. da 16.2 muxlebiT gansazRvrul mesame pirebs daCqarebuli wesiT saqmis ganxilvisas ar ganusazRvros vada sarCelze sakuTari mosazrebis warsadgenad. Tumca, sagulisxmoa is garemoebac, rom Cveul reJimSi saqmis ganxilvis pirobebSic mesame pirisaTvis Sesageblis warmodgenis valdebuleba kanonmdebels ar daudgenia. g) ar daadginos mxareebis mier eqspertis daniSvnasTan dakavSirebiT sakuTari mosazrebis wardgenis vada; d) Seumoklos mxareebs eqspertis daskvnasTan dakavSirebiT sakuTari mosazrebis wardgenis vada. saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 162-e muxlis pirveli nawilis mixedviT, Tu saqmis ganxilvasTan dakavSirebul sakiTxze mosamarTles specialuri codna ar gaaCnia, sasamarTlos SeuZlia saqmis ganxilvis nebismier stadiaze Tavisi iniciativiT daniSnos eqspertiza mxolod im SemTxvevaSi, Tu aRniSnuli sakiTxis ganmartebas arsebiTi mniSvneloba aqvs saqmis gadawyvetisaTvis da mis gareSe gadawyvetilebis gamotana SeuZlebelia. aseT SemTxvevaSi sasamarTlos gamoaqvs motivirebuli ganCineba. eqspertebis SerCevis dros sasamarTlo uflebamosilia, gaiTvaliswinos mxareTa mosazrebebi. mxareebs ufleba aqvT, sasamarTlos SesTavazon eqspertad dasaniSni piris kandidaturebi. amdenad, daCqarebuli wesiT saqmis ganxilvisas sasamarTlo uflebamosilia, mxareebs ar ganusazRvros eqspertis daniSvnasTan dakavSirebiT sakuTari mosazrebis wardgenis vada, agreTve Seumoklos eqspertis daskvnasTan dakavSirebiT sakuTari mosazrebis wardgenis vadac. 2006 wlis 13 ivlisis saqarTvelos kanoniT samoqalaqo saproceso kodeqss daemata 2171-e muxli, romliTac ganisazRvra magistrat mosamarTleTa gansjadi samoqalaqo saqmeebis ganxilvis wesi. aRniSnuli norma iTvaliswinebs saqmis arsebiTad ganxilvis proceduras, rac magistratma mosamarTlem administraciuli samarTalwarmoebis wesiT saqmis ganxilvis dros aseve unda gaiTvaliswinos. 80 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tavi XI. sarCelis transformireba saqarTvelos administraciul saproceso kodeqsSi 2007 wlis 28 dekembris @#5670 kanoniT Setanil iqna damateba, kerZod, daemata 28I–e muxli - moqmedeba, romelsac asrulebs mosamarTle procesis daCqarebis mizniT. aRniSnuli normis Tanaxmad, sasamarTlo ar aris uflebamosili, gascdes sasarCelo moTxovnis farglebs, magram igi ar aris SeboWili sasarCelo moTxovnis formulirebiT. procesis daCqarebis mizniT, mosamarTles SeuZlia, daexmaros mxares moTxovnis transformirebaSi. aRniSnuli norma amoqmedda 2008 wlis 18 ianvridan. sarCelis transformirebisas sasamarTlom unda daicvas ori piroba: a. sarCelis transformireba unda emsaxurebodes procesis daCqarebas; b. sarCelis transformirebisas mosamarTle ar unda gascdes sarCelis moTxovnis farglebs. sarCelis transformireba aris administraciul procesSi moqmedi inkviziciurobisa da dispoziciurobis principebis Sejerebis erT-erTi gamoxatuleba. erTi mxriv, administraciuli procesi gulisxmobs sasamarTlos aqtiurobas, xolo, meore mxriv, sasamarTlo, miuxedavad misi aqtiuri rolisa, uflebamosili ar aris, gascdes sasarCelo moTxovnis farglebs. zemoaRniSnulidan gamomdinare, sasamarTloebma yuradReba unda gaamaxvilon im garemoebaze, rom, miuxedavad administraciul saproceso kodeqsSi Setanili damatebisa sarCelis transformirebis Sesaxeb, sasamarTloebi SezRuduli arian sssk-is 248-e da me-3 muxlebis moqmedebiT, romelTa mixedviTac, mxareebi TviTon gansazRvraven davis sagans da sasamarTlos ufleba ara aqvs, miakuTvnos mxares is, rac ar uTxovia, an imaze meti, vidre is moiTxovda. gvxvdeba SemTxvevebi, rodesac mxare procesualurad sworad ver ayalibebs Tavis moTxovnas. procesis dispoziciurobis principis gaTvaliswinebiT, mosamarTlem sarCelis transformirebisas sworad unda daadginos mosarCelis iuridiuli interesi _ ra uflebis aRsadgenad mimarTa man sasamarTlos da ra aris misi saboloo interesi. magaliTad: saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos sakasacio palatam erT-erT saqmeze miRebuli ganCinebiT ganmarta Semdegi: `marTalia, mosarCele Tavad arCevs sarCelis saxes, romelic mas esaWiroeba miznis misaRwevad, mosarCelem agreTve unda gansazRvros davis sagani, sarCelis Sinaarsi da moculoba, xolo sasamarTlo uflebamosili ar aris, gascdes sasarCelo moTxovnis farglebs, magram igi ar aris SeboWili sasarCelo moTxovnis formulire- 81 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis biT. procesis daCqarebis mizniT mosamarTles SeuZlia daexmaros mxares moTxovnis transformirebaSi (sask-is 281 –e muxli). sakasacio palata aRniSnavs, rom sarCelis dasaSvebobis sakiTxis gadawyvetisaTvis mniSvneloba aqvs sarCelis saxeobis zust dadgenas. mosarCele moiTxovs individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis nawilis baTilad cnobas. sarCelis am saxis mizans Seadgens aqtis gamocemamde arsebuli mdgomareobis aRdgena. mocemul SemTxvevaSi mosarCeles miznad aqvs ara aqtis gamocemamde arsebuli mdgomareobis aRdgena, aramed _ xsenebuli mdgomareobis Secvla da misTvis xelsayreli mdgomareobis miRweva – konkursSi gamarjvebulad cnoba, akademiur Tanamdebobaze daniSvna. aRmWurveli administraciuli aqtis gamocemaze uaris Tqmis SemTxvevaSic sarCelis mizani aris ara aqtis gamocemaze uaris gauqmeba, aramed _ aqtis gamocema. amasTanave, aqtis gamocemaze administraciuli organos davalebis Sesaxeb sarCeli (sask-is 23-e muxli) moicavs agreTve uaris Tqmis Sesaxeb individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobis moTxovnasac (sask-is 22-e muxli), radgan mocemul SemTxvevaSi SeuZlebelia sasamarTlos gadawyvetilebam aqtis gamocemis davalebis Sesaxeb saTanado Sedegs miaRwios, Tu baTilad ar gamocxadda administraciuli organos is aqti, romliTac ar dakmayofilda konkursantis gancxadeba. amdenad, sarCeli sasamarTlos unda waredginos administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis moTxovniT (sask-is 23-e muxli). Tu saqmis arsebiTi ganxilvisas dadgindeba diskreciuli uflebamosilebis ganxorcielebisaTvis kanonmdeblobiT dadgenili moTxovnis darRveva an saqmisTvis arsebiTi mniSvnelobis mqone garemoebebis gamokvlevisa da Sefasebis gareSe aqtis gamocema, sasamarTlo ask-is 33.1, 32.4 muxlebis safuZvelze daavalebs administraciul organos, diskreciuli uflebamosilebis ganxorcielebisas kanonmdeblobis moTxovnaTa dacviT gamosces administraciuli aqti. Sesabamisad, dauSveblobiT saqmis warmoebiT Sewyvetamde saWiro iyo, mosarCelis Tanxmobis safuZvelze, sarCelis transformirebis sakiTxis gadawyveta. ask-is 281-e muxliT gaTvaliswinebuli uflebamosilebis daucvelobis pirobebSi dausabuTebelia saapelacio palatis mier sarCelis dauSveblobis gamo saqmis warmoebis Sewyveta (sus ganCineba saqmeze #bs-1448-1406(ks-08)). rogorc aRiniSna, sarCelis transformireba unda emsaxurebodes procesis daCqarebas. aRniSnuli moTxovna gamomdinareobs saproceso ekonomiis principidan, romelic deklarirebulia `adamianis uflebaTa da ZiriTad TavisuflebaTa dacvis~ konvenciis me-6 muxliT. konvenciis xelSemkvreli mxareebi uzrunvelyofen samarTliani sasamarTlos uflebas, rac Tavis TavSi moicavs sasamarTlo wesiT uflebis dacvis uzrunvelyofas goniv 82 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis rul vadaSi. bunebrivia, saubaria ara mimdinare procesze, aramed _ mosarCelis konkretuli uflebis aRsadgenad mimarTul procesebze. sasamarTlo sarCelis transformirebisas unda ecados, erTi samarTalwarmoebiT gadawyvitos mosarCelis uflebis sakiTxi. magaliTad: saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos sakasacio palatis ganCinebaSi, romliTac saqme dabrunda saapelacio sasamarTloSi xelaxla gansaxilvelad, miTiTebuli iyo Semdegi: `Tavisi arsiT dava exeba ara aqtis baTilad cnobas, aramed ararad aRiarebas. mxedvelobaSia misaRebi is garemoeba, rom sarCelis aRZvris dros moqmedi kanonmdebloba ar iTvaliswinebda aqtis ararad cnobas. vinaidan saapelacio palatis mier saqmis ganxilvis momentisaTvis moqmedi kanonmdebloba iTvaliswinebda aqtis ararad gamocxadebis SesaZleblobas, sakasacio palata Tvlis, rom ask-is 281 –e muxlis safuZvelze, moTxovnis arsidan gamomdinare, SesaZlebeli iyo sarCelis transformireba.” (saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos sakasacio palatis ganCineba saqmeze #bs-202-197(k-08) 10 dekemberi 2008 weli). amdenad, sakasacio palatam, procesis ekonomiurobis principis gaTvaliswinebiT, gadawyvita, saqme daebrunebina xelaxla gansaxilvelad da sarCelis transformirebis Sedegad dava erT sasamarTlo procesSi dasrulebuliyo, riTac faqtobrivad Tavidan iqna acilebuli axali sarCeli sadavo aqtis ararad aRiarebis Taobaze. mniSvnelovania, normis Canawerebi imis Taobaze, rom mosamarTle `SeboWili ar aris sarCelis formulirebiT~, mas `SeuZlia daexmaros mosarCeles~. mosamarTle yovel konkretul SemTxvevaSi iRebs gadawyvetilebas _ mizanSewonili da SesaZlebelia Tu ara sarCelis transformireba. amasTan, sasarCelo moTxovnis formulirebis Secvlisas savaldebuloa, rom es Seasrulos mosarCelem sasamarTlos daxmarebiT da sasamarTlo ar aris uflebamosili, mosarCelis nebis gareSe, TviTon Seasrulos sasarCelo moTxovnis axali formulireba da imsjelos masze. sasamarTlo, Tuki saWirod miiCnevs sarCelis transformirebas, yvelanairad unda ecados, moipovos aRniSnulTan dakavSirebiT mosarCelis Tanxmoba, xolo im SemTxvevaSi, Tu aseTi Tanxmoba ver iqneba miRebuli, sasamarTlom unda imsjelos sasarCelo moTxovnaze pirvandeli saxiT. amasTan, unda aRiniSnos, rom sarCelis transformirebis Taobaze gadawyvetilebas iRebs mosamarTle. ismis kiTxva: Tu mosarCele monawileobs warmomadgenlis meSveobiT, romelsac ara aqvs miniWebuli specialuri uflebamosileba, SesaZlebelia Tu ara warmomadgenelma Seasrulos moTxovnis transformireba sasamarTlos daxmarebiT, mosarCelis monawileobis gareSe? 83 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis im garemoebis gaTvaliswinebiT, rom aRniSnulis Taobaze administraciuli saproceso kodeqsi raime wess ar adgens, amave kodeqsis 1-li muxlis me-2 nawilis Tanaxmad, sasamarTlom unda ixelmZRvanelos samoqalaqo kodeqsis 98-e muxlis moTxovnebiT. samoqalaqo saproceso kodeqsis 98-e muxlSi amomwuravad aris CamoTvlili, Tu ra saproceso moqmedebis Sesrulebis Taobaze unda iyos specialurad aRniSnuli mindobilobaSi; Sesabamisad, warmomadgeneli uflebamosilia, sasamarTlos daxmarebiT Secvalos moTxovnis formulireba da am moqmedebisTvis marwmuneblis specialuri nebarTva saWiro ar aris. 84 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tavi XII. gasaCivrebuli individualuri administraciul_samarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCereba administraciuli saproceso kodeqsis 29-e muxli iTvaliswinebs uzrunvelyofis iseT RonisZiebas, rogoricaa individualuri administraciul_ samarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCereba. aRniSnuli norma gamoiyeneba mxolod individualuri administraciul_ samarTlebrivi aqtis baTilad cnobis, Zaladakargulad gamocxadebis an ararad aRiarebis moTxovniT aRZrul sarCelze. sask-is 29-e muxlis 1-li nawilis Sesabamisad, sarCelis miReba sasamarTloSi aCerebs gasaCivrebuli individualuri administraciul_samarTlebrivi aqtis moqmedebas (administraciuli aqtis kanonismieri SeCereba an suspenziuri efeqti). samoqalaqo saproceso kodeqsiT gaTvaliswinebuli sarCelis uzrunvelyofa SeiZleba ganxorcieldes mxolod mxaris Suamdgomlobis safuZvelze da ar SeiZleba ganxorcieldes sasamarTlos iniciativiT. administraciuli saproceso kanonmdebloba iTvaliswinebs gasaCivrebuli administraciul_samarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCerebas mxaris Suamdgomlobis gareSe. kerZod, gasaCivrebuli administraciuli aqtis moqmedeba Cerdeba sarCelis sasamarTlos mier miRebiT da es ar aris damokidebuli mxaris nebaze. administraciuli aqtis moqmedebis SeCereba niSnavs misi moqmedebisa da yvela samarTlebrivi Sedegis gadadebas sasamarTlo gadawyvetilebis kanonier ZalaSi Sesvlamde. davis sasamarTloSi gadawyvetamde kanoni ubrunebs pirs im samarTlebriv da faqtobriv mdgomareobas, romelic arsebobda sadavo administraciuli aqtis gamocemamde. gasaCivrebuli individualuri administraciul_samarTlebrivi aqtis SeCereba dakavSirebulia iseT saproceso moqmedebasTan, rogoricaa sasamarTlos mier sarCelis warmoebaSi miReba. administraciuli aqtis moqmedebis kanonismieri SeCereba xdeba sarCelis warmoebaSi miRebis Sesaxeb sasamarTlos ganCinebis gamotanis momentidan, ganCinebaSi Sesabamisi Canaweris gakeTebiT. sask-is 29-e muxlis me-2 nawili gansazRvravs im SemTxvevebis CamonaTvals, rodesac gasaCivrebuli administraciuli aqti avtomaturad ar Cerdeba da rodesac gasaCivrebuli administraciuli aqtis SeCereba xdeba mxaris moTxovniTa da mxolod sasamarTlos dasabuTebuli gadawyvetilebis (ganCinebis) safuZvelze. es iseTi SemTxvevebia, rodesac arsebobs sajaro wesrigis dacvis gansakuTrebuli interesi, an rodesac es pirdapir aris gaTvaliswinebuli konkretuli kanoniT. 85 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis a) sask-is 29-e muxlis me-2 nawilis `a” qvepunqtis Sesabamisad, individualuri administraciul_samarTlebrivi aqtis moqmedeba ar Cerdeba sarCelis SetaniT, Tu es dakavSirebulia saxelmwifo an adgilobrivi gadasaxadebis, mosakreblebis an sxva gadasaxdelebis gadaxdasTan (magaliTad, Tu gasaCivrebulia administraciuli samarTaldarRvevis Taobaze miRebuli dadgenileba damrRvevis dajarimebis Sesaxeb); b) 29-e muxlis me-2 nawilis `b” qvepunqtis Sesabamisad, individualuri administraciul_samarTlebrivi aqtis moqmedeba ar Cerdeba, Tu aRsrulebis gadadeba gamoiwvevs mniSvnelovan materialur zians, an mniSvnelovan safrTxes Seuqmnis sazogadoebriv wesrigs an usafrTxoebas. kanoni ar akonkretebs, Tu ra igulisxmeba mniSvnelovan materialur ziansa da sazogadoebrivi wesrigis an usafrTxoebisaTvis mniSvnelovani safrTxis SeqmnaSi. TiToeul konkretul SemTxvevaSi sasamarTlom unda Seafasos mosalodneli materialuri zianisa da sazogadoebrivi wesrigisa Tu usafrTxoebisaTvis mosalodneli safrTxis mniSvneloba da ise gadawyvitos am administraciul_samarTlebrivi aqtis SeCerebis sakiTxi sajaro da kerZo interesebis proporciulobisa da kanonis uzenaesobis dacvis gaTvaliswinebiT; g) 29-e muxlis me-2 nawilis `g” qvepunqtis Sesabamisad, administraciuli aqtis moqmedeba ar Cerdeba sarCelis miRebiT, Tu igi gamocemulia Sesabamisi kanonis safuZvelze gamocxadebuli sagangebo an saomari mdgomareobis dros. sagangebo an saomari mdgomareobis dros, rogorc wesi, arsebobs qveynis usafrTxoebisa da sazogadoebrivi wesrigis darRvevis mometebuli safrTxe. administraciuli organoebi aRWurvili arian gansakuTrebuli uflebamosilebiT. aseT viTarebaSi administraciuli organos mier nebismier sakiTxze gamocemuli administraciuli aqti ar SeiZleba sarCelis sasamarTlos warmoebaSi miRebiT Cerdebodes da misi moqmedebis SeCereba daiSveba mxolod mxaris moTxovnisa da sasamarTlos dasabuTebuli ganCinebis safuZvelze; d) 29-e muxlis me-2 nawilis `d” qvepunqtis Sesabamisad, administraciuli aqtis moqmedeba aseve ar Cerdeba sarCelis warmoebaSi miRebiT, rodesac administraciuli organos mier miRebulia werilobiTi dasabuTebuli gadawyvetileba dauyovnebeli aRsrulebis Sesaxeb, Tu arsebobs gadaudebeli aRsrulebis aucilebloba. aRniSnuli garemoebis Sefasebisas yuradReba unda mieqces sadavo aqtis Sinaarss, aris Tu ara masSi miTiTeba aqtis dauyovnebeli aRsrulebis Sesaxeb, an administraciul organos aqtis gamocemis Semdeg xom ar miuRia gadawyvetileba sadavo 86 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis aqtis dauyovnebeli aRsrulebis Taobaze. Tuki sasamarTloSi sarCelis wardgenis dros ar dasturdeba aqtis gadaudebeli aRsrulebis aucilebloba, aqtis moqmedeba Cerdeba. aseTi SeCerebis mimarT pretenziis gacxadebis uflebas mxares aZlevs amave muxlis me-4 nawili. igi iTvaliswinebs SemTxvevebs, rodesac sarCelis warmoebaSi mimRebi sasamarTlo uflebamosilia, gaauqmos aqtis moqmedebis SeCereba. amave wesiT pirveli instanciis sasamarTlos SeuZlia, gaauqmos aqtis moqmedebis SeCereba, Tu am ukanasknels SesaZloa mohyves mniSvnelovani ziani an mxaris uflebis SezRudva. yuradReba unda mieqces im garemoebas, rom sask-is 29-e muxlis me-4 nawilis safuZvelze pirveli instanciis sasamarTlo auqmebs aqtis moqmedebis SeCerebas. aRniSnulis Taobaze mxaris moTxovna SesaZlebelia Camoyalibdes Suamdgomlobis an gancxadebis saxiT. amave muxlis me-9 nawili iTvaliswinebs sasamarTlo ganCinebaze kerZo saCivris Setanas. Sesabamisad, Tu aqtis moqmedebis SeCerebis ganCinebaze Setanilia kerZo saCivari, pirveli instanciis sasamarTlo saqmes agzavnis zemdgom sasamarTloSi kerZo saCivris gansaxilvelad; e) 29-e muxlis me-2 nawilis `e” qvepunqtis Sesabamisad, individualuri administraciul_samarTlebrivi aqtis moqmedeba sarCelis miRebiT ar Cerdeba, Tu individualuri administraciul-samarTlebrivi aqti aRsrulebulia an igi warmoadgens aRmWurvel aqts da misi SeCereba mniSvnelovan zians miayenebs sxva piris kanonier uflebas an interess. Tu administraciul-samarTlebrivi aqti ukve aRsrulebulia, SeuZlebelic aris misi moqmedebis SeCereba. aseT SemTxvevaSi darRveuli uflebis aRdgena SesaZlebelia mxolod am aqtis aRsrulebasTan dakavSirebiT miRebuli gadawyvetilebis gauqmebiT. Tuki aqtis moqmedebis SeCerebis Semdeg gairkva, rom sadavo aqti aRsrulebulia, sasamarTlos SeuZlia, gaauqmos am aqtis aRsrulebasTan dakavSirebiT miRebuli gadawyvetileba. aseve, ar SeCerdeba inidividualuri aRmWurveli administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedeba, Tu misi SeCereba mniSvnelovan zians miayenebs sxva piris uflebas an interess. SesaZlo zianis midgomis faqtis dadgenac aseve unda Seafasos mosamarTlem yovel konkretul SemTxvevaSi, sajaro da kerZo interesebis proporciulobisa da kanonis uzenaesobis dacvis gaTvaliswinebiT; v) 29-e muxlis me-2 nawilis `v” qvepunqtis Sesabamisad, administraciuli aqtis moqmedeba ar Cerdeba, Tu es gaTvaliswinebulia kanoniT. specialuri urTierTobebis momwesrigebel materialur-samarTlebriv normebSi sarCelis wardgeniT gaTvaliswinebulia administraciuli aqtis moqmedebis SeCerebis dauSvebloba. amdenad, vidre mosamarTle gaakeTebs 87 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Canawers ganCinebaSi administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCerebis Taobaze, man unda Seamowmos, konkretuli samarTalurTierTobis momwesrigebeli samarTlebrivi normebi xom ar gamoricxavs sask-is 29.1 muxlis safuZvelze gasaCivrebuli aqtebis moqmedebis SeCerebas. magaliTad, `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis 127-e muxlis me-22 nawilis mixedviT, samsaxuridan gaTavisuflebis Sesaxeb administraciuli aqtis Taobaze piris mier sarCelis wardgena ar iwvevs sadavo aqtis moqmedebis SeCerebas. `policiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-9 muxlis `f~ qvepunqtis Tanaxmad, policiis uflebamosili piris mier savaraudo xelmyofisTvis micemuli werilobiTi gafrTxilebis administraciuli wesiT gasaCivreba ar aCerebs uZrav nivTze sakuTrebis uflebis xelyofis aRkveTis RonisZiebebis ganxorcielebasa da werilobiTi gafrTxilebis (administraciuli aqtis) moqmedebas. 29-e muxlis me-3 nawilis Sesabamisad, im SemTxvevaSi, rodesac sarCelis wardgena ar warmoadgens sakmaris safuZvels aqtis moqmedebis SeCerebisaTvis (am muxlis me-2 nawiliT gaTvaliswinebul SemTxvevaSi), mxaris moTxovniT, sasamarTlos SeuZlia, SeaCeros individualuri administraciul_samarTlebrivi aqtis an misi nawilis moqmedeba, Tu arsebobs dasabuTebuli eWvi individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis kanonierebis Taobaze, an Tu misi gadaudebeli aRsruleba arsebiT zians ayenebs mxares an SeuZlebels gaxdis misi kanonieri uflebis an interesis dacvas. sasamarTlo uflebamosilia, gansazRvros individualuri administraciulsamarTlebrivi aqtis an misi nawilis moqmedebis SeCerebis vada. kanonis Tanaxmad, sasamarTlo uflebamosilia, daakmayofilos mxaris moTxovna da SeaCeros administraciuli aqtis moqmedeba am muxlis me-2 nawiliT gaTvaliswinebul SemTxvevebSi, Tu arsebobs dasabuTebuli eWvi administraciuli aqtis kanonierebis Taobaze, an Tu misi gadaudebeli aRsruleba arsebiT zians ayenebs mxares, an SeuZlebels gaxdis misi kanonieri uflebis an interesis dacvas. administraciuli aqtis moqmedebis SeCerebis TiToeul konkretul SemTxvevaSi naTeli unda iyos am RonisZiebis gamoyenebis aucilebloba. mxaris moTxovna gasaCivrebuli administraciuli aqtis SeCerebis Taobaze unda Seicavdes miTiTebas im faqtobriv garemoebebze, romelTa gamoc misi gadaudebeli aRsruleba arsebiT zians ayenebs mas, an SeuZlebels xdis misi kanonieri uflebis an interesis dacvas, an administraciuli aqtis kanonierebis Taobaze eWvis dasabuTebas. Sesabamisad, Tuki sask-is 29-e muxlis 1-li nawilis safuZvelze sasamarTlo ganCinebaSi mxolod miuTiTebs aqtis moqmedebis SeCerebis Sesaxeb, 29-e muxlis me-3 nawiliT gaTvaliswinebuli 88 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis safuZvliT aqtis moqmedebis SeCerebis Taobaze mosamarTle iRebs dasabuTebul ganCinebas. mxaris Suamdgomloba individualuri administraciul_samarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCerebis Sesaxeb SeiZleba wardgenil iqnes sarCelis aRZvramdec. rogorc wesi, sarCelis Camoyalibeba da sasamarTloSi misi wardgena dakavSirebulia garkveul mosamzadebel periodTan, drosTan. mxedvelobaSi unda iqnes miRebuli is garemoebac, rom bolo dros ganxorcielebuli sakanonmdeblo cvlilebebiT dadginda administraciuli saCivris wardgenis savaldebuloba sasamarTlosTvis mimarTvamde, ramac kidev ufro gazarda sarCelis aRZvrisTvis saWiro mosamzadebeli periodi. ukanono administraciuli aqtis moqmedebiT gamousworebeli zianis Tavidan acilebis mizniT kanonma mxares mianiWa ufleba, iSuamdgomlos administraciuli aqtis moqmedebis SeCerebis Taobaze sarCelis sasamarTloSi aRZvramdec. kodeqsis 29-e muxlis me-6 nawilis Sesabamisad, individualuri administraciul_samarTlebrivi aqtis SeCerebis, SeCerebis gauqmebis, aqtis aRsrulebasTan dakavSirebiT miRebuli ganCinebis gauqmebis moTxovnaze, axlad aRmoCenili garemoebebis gamo ganCinebis Secvlis an gauqmebis Taobaze ganCinebas sasamarTlo iRebs 3 dRis vadaSi da ganCinebis asls 1 dRis vadaSi ugzavnis mxareebs. axlad aRmoCenili garemoebebis arsebobisas sasamarTlo uflebamosilia, mxaris Suamdgomlobis safuZvelze gaauqmos ganCineba an Secvalos igi. kodeqsis 29-e muxlis me-9 nawiliT gansazRvrulia, rom sasamarTlo ganCinebaze daiSveba kerZo saCivari. vinaidan konkretulad ar aris miTiTebuli, Tu ra saxis ganCinebazea dasaSvebi kerZo saCivris wardgena, unda vivaraudoT, rom kerZo saCivari dasaSvebia 29-e muxlis safuZvelze miRebul nebismier ganCinebaze (maT Soris, sarCelis warmoebaSi miRebis Taobaze ganCinebis im nawilze, romliTac ganisazRvra sarCelis warmoebaSi miRebis gamo gasaCivrebuli aqtis moqmedebis SeCereba). sasamarTlos ganCineba individualuri administraciul_samarTlebrivi aqtis an misi nawilis SeCerebis Taobaze Zalas kargavs: a) mocemul sakiTxze sasamarTlos gadawyvetilebis kanonier ZalaSi Sesvlisas; b) sasarCelo warmoebis sxvagvarad dasrulebis SemTxvevaSi. Tu mxaris moTxovniT sadavo aqtis SeCerebis ganCinebaSi sasamarTlom ar gansazRvra aqtis SeCerebis vada (romlis uflebamosileba da ara valdebuleba gaaCnia sasamarTlos), individualuri administraciul_ samarTlebrivi aqtis an misi nawilis moqmedebis SeCerebis vada ganisazRvreba ask-is 89 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis 30-e muxlis safuZvelze. kanonis Tanaxmad, individualuri administraciul_samarTlebrivi aqtis SeCereba ZalaSia mocemul sakiTxze sasamarTlos gadawyvetilebis kanonier ZalaSi Sesvlamde an sasarCelo warmoebis sxvagvarad dasrulebamde (saqmis warmoebis Sewyveta, sarCelis ganuxilvelad datoveba). pirveli instanciis sasamarTlom saboloo gadawyvetilebaSi (ganCinebaSi) unda aRniSnos aqtis moqmedebis SeCerebis gauqmebis Taobaze. aRniSnuli Canaweri gasaCivrdeba gadawyvetilebis gasaCivrebis wesiT da, Sesabamisad, kanonier ZalaSi Seva gadawyvetilebasTan erTad. 90 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tavi XIII. droebiTi ganCineba individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis an qmedebis ganxorcielebis Taobaze yoveli piri uzrunvelyofili unda iyos uflebis sasamarTlo wesiT dacviT. es ufleba saqarTvelos konstituciiTaa garantirebuli, kerZod, 42-e muxliT. uflebis efeqturi dacva gulisxmobs rogorc represiul dacvas anu darRveuli uflebis aRdgenas, aseve _ droebiT dacvas, romelmac unda uzrunvelyos piris dacva saqmeze saboloo gadawyvetilebis miRebamde. droebiTi dacva gulisxmobs uflebis prevenciul dacvasac anu mosalodneli RonisZiebebis Sedegebis Tavidan acilebas. uflebis qmediT dacvas emsaxureba sask-is 29-e da 31-e muxlebi. 29-e muxlSi gansazRvrulia sarCelis suspensiuri efeqti, romelic swored uflebis droebiT dacvas emsaxureba. misi mizania, daicvas piri mmarTvelobis RonisZiebebis Sedegebisagan davis saganze administraciuli samarTalwarmoebis procesSi gadawyvetilebis miRebamde. Tumca, es moicavs im SemTxvevebs, roca davis sagania ukve gamocemuli administraciul-samarTlebrivi aqti. rac Seexeba sask-is 31-e muxls, misi mixedviT, mxares eZleva SesaZlebloba, sarCelis aRZvramde mimarTos sasamarTlos moTxovniT, raTa davis saganTan dakavSirebiT sasamarTlom miiRos droebiTi ganCineba, rodesac arsebobs saSiSroeba, rom arsebuli mdgomareobis SecvliT xeli SeeSleba ganmcxadeblis uflebis realizacias an aRniSnuli mniSvnelovnad garTuldeba. sasamarTlos droebiTi ganCineba gamoiyeneba aseve sadavo samarTlebrivi urTierTobis winaswari mowesrigebisaTvis, Tu es mowesrigeba, upirveles yovlisa, grZelvadiani samarTlebrivi urTierTobis SemTxvevaSi aucilebelia mniSvnelovani zianis, arsebuli safrTxis Tavidan asacileblad an sxva safuZvlebis gamo. orive SemTxvevaSi droebiTi ganCinebis mizani erTia _ davis saganze saboloo gadawyvetilebis miRebamde iseTi mdgomareobis SenarCuneba, romelic SesaZlebels gaxdis sasamarTlos saboloo gadawyvetilebis aRsrulebas. droebiTi sasamarTlo ganCineba warmoadgens moqalaqis an iuridiuli piris uflebis dacvis erTgvar danamats. sask-is 31-e muxliT gaTvaliswinebuli uflebis droebiTi dacvis saSualeba im SemTxvevaSi gamoiyeneba, rodesac SeuZlebeli xdeba uflebis droebiTi dacva sask-is 29-e muxlis safuZvelze, rodesac jer kidev SeuZlebelia Secilebis sarCelis, anu administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad an Zaladakargulad gamocxadebis moTxovniT sasamarTloSi sarCelis Setana. aRsaniSnavia, rom sask-is 31-e muxlis I nawilis I winadadebiT sasamarTlos droebiTi ganCinebis mizania, SeinarCunos arsebuli mdgomareoba dainte- 91 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis resebuli piris uflebebis dacvis mizniT (uzrunvelyofis zoma), xolo 31-e muxlis I nawilis II winadadebiT icvleba arsebuli mdgomareoba dainteresebuli piris uflebebis dacvis mizniT (mowesrigebis zoma). amdenad, sask-is 29-e muxlTan SedarebiT 31-e muxliT gaTvaliswinebuli uflebis dacvis saSualeba ufro farToa, igi iZleva davis gadawyvetamde ara mxolod arsebuli mdgomareobis SenarCunebis, aramed _ sadavo samarTalurTierTobis winaswari mowesrigebis SesaZleblobas. uzrunvelyofis RonisZiebisas amosaval wertils warmoadgens ganmcxadeblis ufleba, xolo mowesrigebis RonisZiebisas _ samarTalurTierToba. mxedvelobaSia misaRebi agreTve is garemoeba, rom droebiTi ganCinebiT, rogorc wesi, dauSvebelia ZiriTadi moTxovnis gadawyveta. aRniSnuli imiT aixsneba, rom uflebis droebiTi dacva ver uzrunvelyofs ZiriTadi moTxovnis vadamde dakmayofilebas. ZiriTadi moTxovnis gadawyvetis akrZalva Zalze mniSvnelovania mowesrigebis zomis gatarebis Sesaxeb droebiTi ganCinebis miRebisas, vinaidan, moTxovnis usafuZvlobis daskvnis miuxedavad, SesaZloa, Seiqmnas Sebrunebis Secvlis SeuZleblobis saSiSroeba (mag.: menaSenisaTvis droebiTi mSeneblobis nebarTvis gacemis SemTxvevaSi saxlis aSeneba). usamarTlo Sedegis Tavidan acilebis mizniT SesaZlebelia ZiriTadi moTxovnis gadawyvetis akrZalvis principidan gamonaklisis daSveba, rac mxolod im SemTxvevaSia dasaSvebi, rodesac uflebis droebiTi dacva uzrunvelyofili iqneba mxolod ZiriTadi moTxovnis gadawyvetiT da droebiT dacvaze uaris Tqma ganmcxadeblis mdgomareobas sagrZnoblad gaauaresebs. sabolood SeiZleba iTqvas, rom ZiriTadi moTxovnis gadawyveta droebiTi ganCinebiT mxolod im SemTxvevaSia dasaSvebi, Tu arsebobs sarCelis dakmayofilebis maRali albaToba da, meore mxriv, mTavari moTxovnis gadawyvetis dayovnebiT ganmcxadebels miadgeba gamousworebeli ziani. droebiTi ganCinebis miReba SesaZlebelia ara mxolod sarCelis aRZvramde, aramed _ sarCelis aRZvris Semdegac. es naTlad dasturdeba kodeqsis 31-e muxlis me-2 nawilis miTiTebiT imaze, rom droebiTi ganCineba SeiZleba miiRos saapelacio sasamarTlomac. gansjadoba. sask-is me-2, me-5 da me-6 muxlebis garda, romlebic sasamarTlos sagnobriv da teritoriul gansjadobas awesrigeben, gansjadobis sakiTxs exeba aseve sask-is 31-e muxlis II nawili, sadac aRniSnulia, rom droebiT ganCinebas iRebs saqmis ganmxilveli sasamarTlo. aseT sasamarTlos warmoadgens pirveli instanciis sasamarTlo, xolo rodesac dava ixileba saapelacio instanciaSi _ saapelacio sasamarTlo. im SemTxvevaSi, Tu gancxadeba droebiTi ganCinebis miRebis moTxovniT sasamarTloSi Semodis sarCelis aRZvramde, uflebamosil sasamarTlos warmoadgens is sasamarT- 92 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis lo, romelic uflebamosilia, ganixilos da gadawyvitos sadavo sakiTxi. gancxadebis aragansjad sasamarTloSi wardgenis SemTxvevaSi sasamarTlo sarCels gadaugzavnis gansjad sasamarTlos da amis Sesaxeb acnobebs mosarCeles. sasarCelo gancxadebis Semowmebisas unda gairkves, SeuZlia Tu ara dainteresebul mxares uflebis dacva sask-is 22-e muxlis safuZvelze. Tu pirs SeuZlia aRZras sarCeli administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad an Zaladakargulad gamocxadebis moTxovniT, am SemTxvevaSi dauSvebelia uflebis dacvis im samarTlebrivi saSualebis gamoyeneba, romelic gaTvaliswinebulia sask-is 31-e muxliT. Tu davis sagani ukve gamocemuli individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtia, misgan Tavis dasacavad droebiTi ganCinebis miReba ar aris saWiro, ramdenadac sarCeli sask-is 22-e muxlis safuZvelze aCerebs am aqtis moqmedebas. amdenad, administraciuli saproceso kodeqsi iTvaliswinebs uflebis droebiTi dacvis orgvar saSualebas. im SemTxvevaSi, Tu mosarCele moiTxovs aqtis baTilad cnobas an Zaladakargulad gamocxadebas, uflebis droebiTi dacva xorcieldeba sask-is 29-e muxlis safuZvelze, xolo yvela sxva saxis sarCelisaTvis gaTvaliswinebulia sask-is 31-e muxlSi mocemuli meqanizmi. ganmcxadebeli valdebulia, daasabuTos sask-is 31-e muxliT gaTvaliswinebuli droebiTi ganCinebis miRebis mizanSewoniloba. ganCinebis miRebis mizezTan erTad unda dasabuTdes agreTve ganmcxadeblis moTxovna. sarCeli droebiTi ganCinebis gamocemis moTxovniT aris Selaxuli an sadavo uflebis dacvis saproceso saSualeba. dauSvebelia sarCelis Setana sxvisi uflebebis dasacavad. mosarCelem unda SeZlos sakuTari uflebis miTiTeba, romelic darRveulia an emuqreba darRveva. aRsaniSnavia agreTve, rom gancxadebiT moTxovnili droebiTi ganCineba unda iyos uflebis droebiTi dacvis aucilebeli saSualeba. gancxadebas droebiTi ganCinebis gamocemis Sesaxeb sasamarTlo, ask-is 29-e muxlis analogiis gamoyenebiT, gadawyvets gancxadebis Setanidan sami dRis vadaSi, mopasuxisaTvis Seutyobineblad. droebiTi ganCinebis gamocemis an aseTi ganCinebis gamocemaze uaris Tqmis Sesaxeb ganCinebaze SeiZleba kerZo saCivris Setana. im SemTxvevaSi, Tu davis saganTan dakavSirebiT ar dakmayofildeba mosarCelis moTxovna da dadasturdeba, rom Tavidanve ar hqonda mas amis moTxovnis samarTlebrivi safuZveli, maSin mxare, romlis moTxovnis safuZvelzec gamoica droebiTi ganCineba, valdebulia, aunazRauros meore mxares zarali, rac mas miadga droebiTi ganCinebis gamocemis Sedegad. zianis anazRaurebis moTxovna SeiZleba davis saganTan dakavSirebiT saboloo gadawyvetilebis miRebis Semdeg. 93 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tavi XIV. sasamarTlo gadawyvetilebebi administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobisa da Zaladakargulad gamocxadebis Taobaze sarCelTan dakavSirebiT saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 32-e muxliT mowesrigebulia da masSi mocemulia im gadawyvetilebaTa saxeebi, romlebic unda miiRos sasamarTlom sask-is 22-e muxlis Sesabamisad aRZrul sarCelebze. sask-is 32-e muxlis mixedviT: 1. Tu administraciul-samarTlebrivi aqti an misi nawili kanons ewinaaRmdegeba da is pirdapir da uSualo (individualur) zians ayenebs mosarCelis uflebas an interess, an ukanonod zRudavs mis uflebas, sasamarTlo am kodeqsis 22-e muxlSi aRniSnul sarCelebTan dakavSirebiT gamoitans gadawyvetilebas administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobis Sesaxeb; 2. Tu individualuri administraciul-samarTlebrivi aqti aRsrulebuli iyo sasamarTlo gadawyvetilebis gamotanamde, mxaris SuamdgomlobiT sasamarTlo gadawyvetilebaSi miuTiTebs aRsrulebis gauqmebis wesis Sesaxeb; 3. sasamarTlo gadawyvetilebis gamotanamde individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad gamocxadebis SemTxvevaSi sasamarTlo uflebamosilia, mxaris kanonieri interesebis arsebobisas da misi moTxovniT, baTilad cnos es individualuri administraciulsamarTlebrivi aqti; 4. Tu sasamarTlo miiCnevs, rom individualuri administraciul-samarTlebrivi aqti gamocemulia saqmisaTvis arsebiTi mniSvnelobis garemoebis gamokvlevisa da Sefasebis gareSe, igi uflebamosilia, sadavo sakiTxis gadauwyvetlad baTilad cnos individualuri administraciul-samarTlebrivi aqti da daavalos administraciul organos, am garemoebaTa gamokvlevisa da Sefasebis Semdeg gamosces axali. sasamarTlo am gadawyvetilebas iRebs, Tu individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobisaTvis arsebobs mxaris gadaudebeli kanonieri interesi; 5. sasamarTlos gadawyvetilebas normatiul-administraciuli aqtis baTilad gamocxadebis Sesaxeb aqvs savaldebulo Zala. Tu normatiuladministraciuli aqtis baTilad gamocxadeba mniSvnelovan safrTxes Seuqmnis saxelmwifo an sazogadoebriv usafrTxoebas, an gamoiwvevs 94 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis saxelmwifo an adgilobrivi TviTmmarTvelobis (mmarTvelobis) xarjebis mniSvnelovan gazrdas, sasamarTlo uflebamosilia, normatiuladministraciuli aqti, baTilad cnobis nacvlad, gamoacxados Zaladakargulad; 6. sasamarTlo gadawyvetilebis sarezolucio nawili unda gamoqveyndes imave wesiT, rogorc iyo gamoqveynebuli normatiuli aqti. igi gamoqveyndeba normatiuli aqtis gamomcemi administraciuli organos xarjiT. sask-is 22-e muxlis safuZvelze aRZrul sarCelebTan dakavSirebiT sasamarTlo amowmebs rogorc normatiuli, ise individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis Sesabamisobas moqmed kanonmdeblobasTan. sask-is 32-e muxlis 1-li nawili awesrigebs SecilebiT sarCelze (22-e muxli) miRebul sasamarTlo gadawyvetilebas. im SemTxvevaSi, Tu sasamarTlo daadgens, rom administraciul-samarTlebrivi aqti an misi nawili ewinaaRmdegeba kanons da is pirdapir da uSualo zians ayenebs mosarCelis kanonier interesebs an uflebebs, an ukanonod zRudavs mis uflebas, maSin sasamarTlos SeuZlia, baTilad cnos es administraciul-samarTlebrivi aqti (sask-is 32-e muxlis 1-li nawili). sasamarTlom administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobamde unda Seamowmos Semdegi kriteriumebis arseboba: _ administraciul-samarTlebrivi aqtis arseboba; _ formaluri TvalsazrisiT, kanonieria Tu ukanono aRniSnuli administraciul-samarTlebrivi aqti (magaliTad, organos uflebamosileba, proceduruli normebis gaTvaliswineba, mosmena, forma da a.S); _ materialuri TvalsazrisiT, kanonieria Tu ukanono aRniSnuli administraciul-samarTlebrivi aqti (saqmis faqtobrivi garemoebebis arsebobis Semowmeba, diskreciuli uflebamosilebis kuTxiT daSvebuli Secdomebis gadamowmeba da a.S.); _ mosarCelis darRveuli uflebebi. administraciuli aqtis baTilad cnobis moTxovnis samarTlebrivi safuZveli mocemulia saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis me601 muxlSi, romlis pirveli nawilis mixedviT: administraciul-samarTlebrivi aqti baTilia, Tu igi ewinaaRmdegeba kanons an arsebiTad darRveulia misi momzadebis an gamocemis kanonmdeblobiT dadgenili sxva moTxovnebi; amave muxlis meore nawiliT administraciuli aqtis momzadebisa da gamocemis arsebiT darRvevad CaiTvleba administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocema am kodeqsis 32-e an 34-e muxlebiT gaTvaliswinebuli wesebis darRveviT Catarebul sxdomaze an kanoniT gaTvaliswinebuli administra- 95 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis ciuli warmoebis saxis darRveviT, anda kanonis iseTi darRveva, romlis ararsebobis SemTxvevaSi mocemul sakiTxze sasamarTlo miiRebda sxvagvar gadawyvetilebas. administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobis moTxovniT aRZrul sarCelTan mimarTebiT sasamarTlom unda daadginos iseTi faqtobrivi garemoebebis wre, romelic qmnis saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis me-601 muxlis pirveli da meore nawilebis Semadgenlobas: gasaCivrebuli aqtis kanonSeusabamobas an misi momzadeba-gamocemis wesebis arsebiT darRvevas. aRsaniSnavia, rom saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis me-601 muxlis mesame nawili Sesabamisi faqtobriv-samarTlebrivi wanamZRvrebis arsebobisas administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobis uflebamosilebas aniWebs rogorc aqtis gamomcem administraciul organos, ise _ zemdgom administraciul organos saCivris safuZvelze, xolo sasarCelo warmoebiT davis aRZvrisas administraciulsamarTlebrivi aqtis baTilad cnobis sakiTxs wyvets sasamarTlo. saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis 61-e muxlSi mocemulia administraciul-samarTlebrivi aqtis Zaladakargulad gamocxadebis safuZvlebi da amave muxliT dadgenilia, rom administraciul-samarTlebrivi aqtis Zaladakargulad gamocxadebis ufleba aqvs mxolod aqtis gamomcem organos. aRniSnulTan dakavSirebiT sayuradReboa, rom Tu mxares aqvs administraciul-samarTlebrivi aqtis Zaladakargulad gamocxadebis interesi, man amis Taobaze administraciuli warmoebis wesiT unda mimarTos aqtis gamomcem administraciul organos da misgan uaris miRebis SemTxvevaSi SeuZlia, mimarTos sasamarTlos ara sask-is 22-e muxlis safuZvelze aqtis Zaladakargulad gamocxadebis moTxovniT, aramed _ sask-is 23-e muxlis safuZvelze aqtis gamocemis moTxovniT. aseT SemTxvevaSi mosarCele, marTalia, iTxovs im administraciuli aqtis baTilad cnobasac, romliTac uari eTqva aqtis Zaladakargulad gamocxadebaze, magram realurad davis sagans warmoadgens administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocema (aqtis Zaladakargulad gamocxadebis Taobaze), kerZod, Tu saxezea szak-is 61-e muxliT gaTvaliswinebuli safuZvlebi da administraciuli organo ar iRebs Sesabamis gadawyvetilebas, sarCelis safuZvelze sasamarTlo uflebamosilia, daavalos mas aseTi aqtis gamocema, xolo uari _ cnos baTilad. saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 32-e muxlis me-5 nawilma gansazRvra is gamonaklisi SemTxveva, rodesac sasamarTlo uflebamosilia, Zaladakargulad gamoacxados administraciulsamarTlebrivi aqti. es xdeba maSin, roca sasarCelo moTxovnaa normatiul administraciulsamarTlebrivi aqtis baTilad cnoba da sasamarTlo daadgens am aqtis ba- 96 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tilad cnobis materialur-samarTlebrivi safuZvlebis arsebobas. imis gaTvaliswinebiT, rom normatiul-administraciuli aqtis BbaTilad gamocxadeba mniSvnelovan safrTxes Seuqmnis saxelmwifo an sazogadoebriv usafrTxoebas, an gamoiwvevs saxelmwifo an adgilobrivi TviTmmarTvelobis (mmarTvelobis) xarjebis mniSvnelovan gazrdas, sasamarTlo uflebamosilia, normatiul-administraciuli aqti gamoacxados Zaladakargulad da ara _ baTilad. xazgasasmelia is garemoeba, rom kanonmdebeli ar avaldebulebs sasamarTlos, normatiuli aqtis baTilad cnobis wanamZRvrebis dadgenis yvela SemTxvevaSi sadavo aqti baTilad cnobis nacvlad gamoacxados Zaladakargulad. es aris sasamarTlos uflebamosileba, rac sasamarTlom unda gamoiyenos saqmis iseT garemoebaTa gaTvaliswinebiT, rogoricaa: normatiuli aqtis baTilad gamocxadebiT mniSvnelovani safrTxis Seqmna saxelmwifo an sazogadoebrivi usafrTxoebisaTvis, an saxelmwifo an adgilobrivi TviTmmarTvelobis (mmarTvelobis) xarjebis mniSvnelovani gazrda. sasamarTlo gadawyvetileba aRsrulebuli individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis gauqmebis Sesaxeb (sask-is 32-e muxlis me-2 nawili) sask-is 32-e muxlis me-2 nawiliT gaTvaliswinebuli gadawyvetilebis miRebis winapiroba aris is, rom sasamarTlom ukanonod miiCnios administraciul-samarTlebrivi aqti. amas garda, es ukanono administraciulsamarTlebrivi aqti unda aRsruldes sasamarTlo gadawyvetilebis gamotanamde. aseT SemTxvevaSi sasamarTlo Tavis administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobis gadawyvetilebaSi miuTiTebs aRsrulebis gauqmebis Sesaxeb. aRsrulebis gauqmeba ki niSnavs saaRsrulebo moqmedebaTa da maTi ganxorcielebiT miRebuli uSualo Sedegebis gauqmebas (Sedegebis aRmofxvras). magaliTad, amoRebuli nivTis ukan dabruneba, CamorTmeuli marTvis mowmobis ukan gacema, dakavebuli fuladi Tanxis ukan gadaxda. sasamarTlom SeiZleba mxolod im SemTxvevaSi gaauqmos aRsrulebis Sedegebi, Tu jer kidev grZeldeba piris uflebebisa da kanonieri interesebis Semlaxveli, ukanono qmedebebi. sasamarTlo mxolod im SemTxvevaSia uflebamosili, gaauqmos aRsrulebis Sedegebi, rodesac saerTod SesaZlebelia, samarTlebrivi Tu faqtobrivi TvalsazrisiT, aRsrulebiT damdgari Sedegebis gauqmeba _ aRmofxvra. im SemTxvevaSi, Tu garkveuli winapirobebis arsebobis gamo SeuZlebelia faqtobrivi Tu samarTlebrivi TvalsazrisiT aRsrulebis Sedegebis gauqmeba, maSin aRsrulebis Sedegebis gauqmebis moTxovna iqceva aRsrulebis Sedegebis anazRaurebis moTxovnad. es niSnavs, rom mxares, romlis uflebebi da interesebic ilaxeba aRsrulebiT miRebuli SedegebiT, aqvs ufleba, moiTxovos zianis anazRaureba. 97 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis damatebiTi aRiarebiTi sarCelis Sesaxeb miRebuli gadawyvetileba (sask-is 32-e muxlis me-3 nawili) sasamarTlo gadawyvetilebis gamotanamde individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad gamocxadebis SemTxvevaSi sasamarTlo uflebamosilia, mxaris kanonieri interesebis arsebobisas da misi moTxovniT, baTilad cnos es individualuri administraciul-samarTlebrivi aqti (sask-is 32-e muxlis me-3 nawili). saubaria ara specialur aRiarebiT sarCelze, aramed _ SecilebiTi sarCelis gansakuTrebul saxeze, ris gamoc unda Semowmdes arsebuli winapirobebi. realurad, aq gvaqvs SecilebiTi sarCelis aRiarebiT sarCelad gardaqmna. sask-is 32-e muxlis me-4 nawiliT gaTvaliswinebuli sasamarTlo gadawyvetileba sask-is 32-e muxlis me-4 nawili iZleva SesaZleblobas, rom sasamarTlom (im SemTxvevaSi, Tu administraciul-samarTlebrivi aqti gamocemulia saqmisaTvis arsebiTi mniSvnelobis garemoebebis gamokvleva-Sefasebis gareSe) baTilad cnos administraciul-samarTlebrivi aqti sadavo sakiTxis gadauwyvetlad da daavalos administraciul organos, aRniSnul garemoebaTa Sefasebisa da gamokvlevis Semdeg gamosces axali aqti. sasamarTlo iRebs am gadawyvetilebas, Tu individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobisaTvis arsebobs mxaris gadaudebeli kanonieri interesi. msgavsi gadawyvetilebis miReba SesaZlebelia im SemTxvevaSi, rodesac administraciul organos hqonda diskreciuli uflebamosileba (szak-is me-6 muxli), Sefasebisa da moqmedebis Tavisufleba administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemisas, rac man jerovnad ver gamoiyena da ris Sesaxeb gadawyvetilebasac ver miiRebs sasamarTlo, sanam administraciuli organo jerovnad ar gamoikvlevs diskreciul uflebamosilebasa da saqmis faqtobriv garemoebebs. sayuradReboa, rom sasamarTlo administraciul organos ar avalebs konkretuli aqtis gamocemas, es gadawyvetileba mavaldebulebeli sarCelis Sedegi ar aris. administraciul organos aqvs uflebamosileba, gamosces iseTive an sxva Sinaarsis administraciul-samarTlebrivi aqti mxolod saqmis garemoebaTa srulyofili gamokvlevis safuZvelze. 98 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tavi XV. sasamarTlo gadawyvetileba administraciulsamarTlebrivi aqtis gamocemis Taobaze sarCelTan dakavSirebiT saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 33-e muxliT gansazRvrulia, Tu ra gadawyvetileba unda miiRos sasamarTlom sask-is 23-e muxliT aRZrul sarCelTan dakavSirebiT. sask-is 33-e muxlis mixedviT: 1. Tu administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemaze uari kanons ewinaaRmdegeba an darRveulia misi gamocemis vada da es pirdapir da uSualo (individualur) zians ayenebs mosarCelis kanonier uflebas an interess, sasamarTlo am kodeqsis 23-e muxlSi aRniSnul sarCelTan dakavSirebiT gamoitans gadawyvetilebas, romliTac administraciul organos avalebs, gamosces administraciul-samarTlebrivi aqti. mxaris moTxovniT, sasamarTlo adgens administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis vadas; 2. sasamarTlo uflebamosilia, Tavisi ganCinebiT moawesrigos sadavo sakiTxi, Tu aRniSnuli iTvaliswinebs individualuri administraciulsamarTlebrivi aqtis gamocemas da ar saWiroebs saqmis garemoebaTa damatebiT gamokvlevas, amasTanave sakiTxi ar miekuTvneba administraciuli organos diskreciul uflebamosilebas. sasamarTlos mier gamotanil am gadawyvetilebaze ar vrceldeba individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis gasaCivrebisaTvis am kodeqsiT dadgenili wesi. sask-is 33-e muxli awesrigebs mavaldebulebeli sarCelis safuZvelze miRebul sasamarTlo gadawyvetilebebs. sasamarTlo iRebs gadawyvetilebas, romliTac is avalebs administraciul organos, gamosces moTxovnili administraciul-samarTlebrivi aqti, Tu administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemaze uaris Tqma ukanonoa an Tu administraciulma organom ar gamosca aqti kanoniT gaTvaliswinebul vadaSi (szak-is me-100 da 183-e muxlebi), ramac Selaxa an daarRvia mosarCelis uflebebi da kanonieri interesebi. sasamarTlos SeuZlia, mxaris SuamdgomlobiT dauwesos vada administraciul organos administraciul-samarTlebrivi aqtis gamosacemad (sask-is 33-e muxlis 1-li nawilis me-2 winadadeba). miTiTebuli normis mixedviT, sarCeli dasabuTebulia, Tu dadgindeba aqtis gamocemaze administraciuli organos uaris kanonSeusabamoba, 99 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis an misi gamocemis vadebis darRveva, rac pirdapir da uSualo (individualur) zians ayenebs mosarCelis kanonier uflebas an interess. amasTan, administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis vadis darRvevam yovelTvis SeiZleba ar gamoiwvios piris subieqturi uflebis xelyofa. rodesac sasamarTlo amowmebs aqtis gamocemaze administraciuli organos uaris kanonierebas, upirvelesad unda Semowmdes, Tu ramdenad uflebamosilma organom uTxra mxares uari aqtis gamocemaze, vinaidan arauflebamosili administraciuli organos ukanono uari administraciulsamarTlebrivi aqtis gamocemaze ar qmnis sarCelis dasabuTebulobis safuZvels, imdenad, ramdenadac sasamarTlo arauflebamosil administraciul organos ver daavalebs aqtis gamocemas. sarCelis dasabuTebulobis Semowmebisas sasamarTlo aseve arkvevs, Tu administraciuli organos uariT ramdenad Seilaxa mosarCelis iseTi kanonieri uflebebi, romlebic gamomdinareoben materialuri samarTlis normebidan. amasTan, sasamarTlom administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis Taobaze sarCelis dasabuTebulobis Semowmebisas unda gamoikvlios, xom ar moqmedebda administraciuli organo diskreciuli uflebamosilebis farglebSi; Tu administraciul-samarTlebrivi aqti, romlis gamocemis davaldebulebasac iTxovs mosarCele, moqceulia administraciuli organos diskreciuli uflebamosilebis farglebSi, sasamarTlo uflebamosilia, Seamowmos Secdomis arseboba diskreciul uflebamosilebaSi, aseve Seamowmos, Tu ramdenad dasabuTebulia am uflebamosilebis gamoyeneba. im SemTxvevaSi, Tu sasamarTlo daadgens sask-is 23-e muxliT aRZruli sarCelis dasabuTebulobis im wanamZRvrebs, rac dadgenilia sask-is 33-e muxliT (aqtis gamocemaze uaris ukanonoba an Secdoma diskreciaSi), mas amave muxlis mixedviT SeuZlia administraciul organos gadawyvetilebiT daavalos, gamosces administraciul-samarTlebrivi aqti an TviTon moawesrigos sadavo sakiTxi. amasTan, sasamarTlo mxolod im SemTxvevaSia uflebamosili, moawesrigos sadavo sakiTxi, Tu aRniSnuli iTvaliswinebs individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemas da ar saWiroebs saqmis garemoebaTa damatebiT da arsebiT gamokvlevas. amasTanave, sakiTxi ar miekuTvneba administraciuli organos diskreciul uflebamosilebas da uzrunvelyofili iqneba efeqturi samarTalwarmoeba. amasTan, sasamarTlos mier gamotanil am gadawyvetilebaze ar vrceldeba individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis gasaCivrebisaTvis am kodeqsiT dadgenili wesi. 100 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tavi XVI. sasamarTlo gadawyvetileba qmedebis (moqmedebis an umoqmedobis) ganxorcielebis Taobaze sarCelTan dakavSirebiT administraciuli saproceso kodeqsis 331-e muxlis mixedviT, Tu administraciuli organos mier raime moqmedebis ganxorcieleba an uari moqmedebis ganxorcielebaze ukanonoa da is pirdapir da uSualo (individualur) zians ayenebs mosarCelis kanonier uflebas an interess, sasamarTlo am kodeqsis 24-e muxlSi aRniSnul sarCelTan dakavSirebiT gamoitans gadawyvetilebas, romliTac administraciul organos avalebs, ganaxorcielos es moqmedeba an Tavi Seikavos am moqmedebis ganxorcielebisagan. sask-is 331-e muxli awesrigebs moqmedebis ganxorcielebisa da moqmedebisagan Tavis Sekavebis moTxovniT aRZrul sarCelebs, romlebic ar warmoadgens individualur administraciul-samarTlebriv aqts. sask-is 24-e muxliT gaTvaliswinebuli sarCeli administraciul organos akisrebs, ganaxorcielos (mikuTvnebiTi sarCeli) garkveuli qmedeba. sask-is 24-e muxliT gaTvaliswinebuli sarCeli dasabuTebulia, rodesac administraciuli organos mier moqmedebis ganxorcieleba an raime moqmedebisagan Tavis Sekaveba pirdapir da uSualo zians ayenebs mosarCelis kanonier uflebebs an interesebs. mosarCeles moqmedebis ganxorcielebis moTxovnis materialur-samarTlebriv safuZvels umravles SemTxvevaSi uqmnis individualuri administraciul-samarTlebrivi aqti, romelic adgens piris uflebas, moiTxovos administraciuli organos mier raime moqmedebis Sesruleba da, Sesabamisad, administraciuli organos valdebulebas, ganaxorcielos garkveuli moqmedeba. aRniSnuli valdebuleba warmoiSoba administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis an raime moqmedebis ganxorcielebis Sedegad damdgari zianis SemTxvevaSic. moqmedebis ganxorcielebis Taobaze sasarCelo moTxovnis samarTlebriv safuZvels aseve qmnis administraciuli organos dapireba realaqtis ganxorcielebaze, Tu dapireba uflebamosili administraciuli organos mier aris gacemuli da Tu ar arsebobs administraciuli organos dapirebis mimarT kanonieri ndobis gamomricxveli winapirobebi. aseve SesaZlebelia administraciuli organos mxridan raime moqmedebis ganxorcielebis valdebuleba momdinareobdes administraciuli xelSekrulebidan, rac xelSekrulebis mxares Seuqmnis moTxovnis safuZvels. 101 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis qmedebis ganxorcielebis sarCelisagan gansxvavebiT, negatoruli sarCeli mimarTulia administraciuli organos xangrZlivi da momavali qmedebebis winaaRmdeg. aseT SemTxvevaSi saubaria e.w. prevenciul negatorul sarCelze, magaliTad: sarCeli sagzao niSnebis mosalodneli ganTavsebis winaaRmdeg; sarCeli specsamsaxurebis meTodebis gamoyenebiT TvalTvalisagan Tavis Sekavebis Sesaxeb; sarCeli policiuri specoperaciis ganxorcielebisagan Tavis Sekavebis Sesaxeb da a.S. sask-is 24-e muxliT aRZrul sarCelTan dakavSirebiT, misi dasabuTebulobisas sasamarTlos gamoaqvs gadawyvetileba, romliTac administraciul organos avalebs, ganaxorcielos konkretuli moqmedeba sarCelis mixedviT an Tavi Seikavos am moqmedebis ganxorcielebisagan. 102 gansakuTrebuli nawili Tavi XVII. administraciuli samarTaldarRvevebis Taobaze gamotanili individualuri administraciulsamarTlebrivi aqtebis kanoniereba 1. administraciuli samarTaldarRveva da administraciuli pasuxismgebloba saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis me-6 muxlis `b~ qvepunqtis Tanaxmad, magistrati mosamarTlis gansjads warmoadgens davebi administraciuli samarTaldarRvevebis Taobaze gamotanili individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtebis kanonierebis Sesaxeb. administraciuli samarTaldarRvevebis saxeebi, maTi ganxilvis wesi da sxva sakiTxebi mowesrigebulia saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsiT. saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsi gansazRvravs, Tu romeli moqmedeba an umoqmedoba warmoadgens administraciul samarTaldarRvevas, romeli administraciuli saxdeli, romeli organos (Tanamdebobis piris) mier da ra wesiT SeiZleba daedos administraciuli samarTaldarRvevis Camdens. aravis ar SeiZleba Seefardos zemoqmedebis zoma administraciuli samarTaldarRvevis gamo, Tu ara kanonmdeblobiT dadgenil safuZvelze da wesiT. amdenad, administraciuli samarTaldarRvevisaTvis pirs SeiZleba daekisros administraciuli pasuxismgebloba mxolod kanoniT dadgenil SemTxvevebSi da dadgenili wesiT. Tu raime qmedeba kanoniT ar aris miCneuli administraciul samarTaldarRvevad, maSin dauSvebelia am qmedebis gamo pirisaTvis administraciuli pasuxismgeblobis dakisreba da administraciuli saxdelis Sefardeba. administraciuli samarTaldarRvevis Camdenma pasuxi unda agos samarTaldarRvevis Cadenis dros da adgilas moqmedi kanonmdeblobis safuZvelze. administraciuli samarTaldamrRvevis mimarT administraciuli pasuxismgeblobis sakiTxis gadawyvetis dros gamoyenebuli unda iqnes mxolod is kanoni, romelic moqmedebda samarTaldarRvevis Cadenis dros da adgilas. aris SemTxvevebi, rodesac administraciuli samarTaldarRvevis Cadenis Semdeg xdeba pasuxismgeblobis zomis (administraciuli saxdelis) Semsubuqeba, gauqmeba an piriqiT, raime qmedebisaTvis administraciuli pasuxismgeblobis SemoReba an ukve arsebuli pasuxismgeblobis zomis 103 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis gazrda. aseT SemTxvevebSi administraciuli samarTaldarRvevebisaTvis pasuxismgeblobis Semamsubuqebel an gamauqmebel aqtebs aqvs ukuqceviTi Zala, e.i. vrceldeba am aqtebis gamocemamde Cadenil samarTaldarRvevebzec, xolo im aqtebs, romlebic awesebs an aZlierebs pasuxismgeblobas administraciuli samarTaldarRvevebisaTvis, ukuqceviTi Zala ara aqvs. administraciuli pasuxismgebloba SeiZleba daekisros da administraciuli saxdeli Seefardos mxolod administraciuli samarTaldarRvevis Camden pirs. saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsi iTvaliswinebs administraciul pasuxismgeblobas mxolod administraciuli samarTaldarRvevis CadenisaTvis. bunebrivia, rom Tu ar arsebobs administraciuli samarTaldarRvevis Semcveli qmedeba, maSin administraciuli pasuxismgeblobis Sefardebis sakiTxic ver dadgeba. administraciul samarTaldarRvevad (gadacdomad) iTvleba saxelmwifo an sazogadoebrivi wesrigis, sakuTrebis, moqalaqeTa uflebebisa da Tavisuflebebis, mmarTvelobis dadgenili wesis xelmyofi marTlsawinaaRmdego, braleuli (ganzraxi an gaufrTxilebeli) moqmedeba an umoqmedoba, romlisTvisac kanonmdeblobiT gaTvaliswinebulia administraciuli pasuxismgebloba. migvaCnia, rom administraciuli samarTaldarRveva Cadenilia mxolod maSin, Tu erTdroulad arsebobs Semdegi pirobebi: 1. saxezea kanoniT gaTvaliswinebuli qmedeba (moqmedeba an umoqmedoba), romlisTvisac kanonmdeblobiT gaTvaliswinebulia administraciuli pasuxismgebloba; 2. qmedeba aris marTlsawinaaRmdego; 3. qmedebis Cadena moxda braleulad (ganzrax an gaufrTxileblobiT); 4. arsebobs mizezobrivi kavSiri qmedebasa da damdgar Sedegs Soris. rogorc ukve aRvniSneT, administraciuli pasuxismgeblobis dakisrebisaTvis unda arsebobdes kanoniT gaTvaliswinebuli qmedeba (moqmedeba an umoqmedoba), romlisTvisac kanonmdeblobiT gaTvaliswinebulia administraciuli pasuxismgebloba. bunebrivia, rom Tu pirs ar Caudenia iseTi qmedeba, romlisTvisac kanoniT gaTvaliswinebulia administraciuli pasuxismgebloba, maSin arc administraciuli samarTaldarRveva iqneba. Tu aseTi saqmeebi ixileba sasamarTloSi, maTze warmoeba unda Sewydes administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 232-e muxlis pirveli nawilis Sesabamisad. saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsiT gaTvaliswinebuli samarTaldarRvevisaTvis administraciuli pasuxismgebloba dgeba im SemTxvevaSi, Tu es darRveva Tavisi xasiaTiT ar iwvevs sisxlis samarTlis pasuxismgeblobas. Tu sisxlis samarTlis kodeqsis Sesabamisad, raime qmedeba miCneulia danaSaulad, maSin am qmedebis CadenisaTvis pirs Seefardeba ara administraciuli pasuxismgeblobis zoma, aramed _ sisxlis samarTlis kodeqsiT gaTvaliswinebuli Sesabamisi sasjeli. Tu ad- 104 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis ministraciuli samarTaldarRvevis saqmis ganxilvis dros misi ganmxilveli organo (Tanamdebobis piri) daadgens, rom qmedeba Seicavs danaSaulis niSnebs, maSin igi valdebulia, samarTaldarRvevis saqmeze Sewyvitos warmoeba da saqme gansaxilvelad gadasces prokurors an Sesabamis sagamoZiebo organos. administraciuli pasuxismgeblobis dakisrebisaTvis aseve aucilebelia, rom Cadenili qmedeba iyos marTlsawinaaRmdego, kerZod, am qmedebiT unda xdebodes saxelmwifo an sazogadoebrivi wesrigis, sakuTrebis, moqalaqeTa uflebebisa da Tavisuflebebis, mmarTvelobis dadgenili wesis xelyofa. aucilebeli ar aris, rom Cadenili qmedebiT materialuri ziani adgebodes sxvis interesebs. administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsiT gaTvaliswinebuli qmedebis Cadena xSir SemTxvevaSi TavisTavad warmoadgens administraciul samarTaldarRvevas, miuxedavad imisa, am qmedebiT raime saxis materialuri ziani miadga Tu ara sxvas. aris SemTxvevebi, rodesac piri Cadis administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsiT gaTvaliswinebul qmedebas, magram misi qmedeba, kanonis Sesabamisad, ar miiCneva marTlsawinaaRmdegod da igi Tavisufldeba administraciuli pasuxismgeblobisagan. es xdeba maSin, rodesac piri administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsiT gaTvaliswinebul qmedebas Cadis ukiduresi aucileblobis, aucilebeli mogeriebis an Seuracxadobis dros. administraciuli pasuxismgebloba ar ekisreba pirs, romelmac, Tumca, Caidina administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsiT an administraciuli samarTaldarRvevebisaTvis administraciuli pasuxismgeblobis damdgeni sxva normatiuli aqtebiT gaTvaliswinebuli qmedeba, magram igi moqmedebda ukiduresi aucileblobis SemTxvevaSi, e.i. im safrTxis asacdenad, romelic emuqreboda saxelmwifo an sazogadoebriv wesrigs, sakuTrebas, moqalaqeTa uflebebsa da Tavisuflebebs, mmarTvelobis dadgenil wess, Tu mocemul garemoebaSi ar SeiZleboda am safrTxis acdena sxva saSualebebiT da Tu miyenebuli ziani ufro naklebad mniSvnelovania, vidre acdenili ziani. amdenad, ukidures aucileblobas adgili aqvs mxolod maSin, Tu: 1. piri moqmedebs realuri safrTxis Tavidan asacdenad, miuxedavad imisa, es safrTxe mas emuqreboda, Tu sxvaTa kanoniT dacul interesebs; 2. mosalodneli safrTxis Tavidan acdena SeuZlebeli iyo sxva saSualebebiT; 3. miyenebuli ziani ufro naklebad mniSvnelovania, vidre acdenili ziani. administraciuli pasuxismgebloba aseve gamoiricxeba aucilebeli mogeriebis mdgomareobis dros. kerZod, administraciuli pasuxismgebloba ar ekisreba pirs, romelmac, Tumca, Caidina administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsiT an administraciuli samarTaldarRvevebisaTvis administraciuli pasuxi- 105 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis smgeblobis damdgeni sxva normatiuli aqtebiT gaTvaliswinebuli qmedeba, magram igi moqmedebda aucilebeli mogeriebis mdgomareobaSi, e.i. saxelmwifo an sazogadoebrivi wesrigis, sakuTrebis, moqalaqeTa uflebebisa da Tavisuflebebis, mmarTvelobis dadgenili wesis marTlsawinaaRmdego xelyofisagan dacvisas xelmyofisaTvis zianis miyenebis gziT, Tu amasTan gadacilebuli ar iyo aucilebeli mogeriebis farglebi. amdenad, aucilebeli mogeriebis dros piri sxva pirTa xelyofisagan icavs Tavisi an sxvaTa kanoniT dacul interess da am dros xelmyofs ayenebs zians ise, rom gadacilebuli ar aris aucilebeli mogeriebis farglebi. xelmyofisagan daculi sikeTe da xelmyofisaTvis miyenebuli ziani proporciuli unda iyos, winaaRmdeg SemTxvevaSi es iqneba aucilebeli mogeriebis farglebis gadacileba. amasTan, sxva pirisagan mosalodneli xelyofa anu zianis miyenebis safrTxe realuri unda iyos da ara _ moCvenebiTi. administraciuli pasuxismgebloba gamoiricxeba aseve maSin, Tu piri moqmedebda Seuracxad mdgomareobaSi, kerZod, administraciuli pasuxismgebloba ar ekisreba pirs, romelic kanonsawinaaRmdego moqmedebis Cadenis an umoqmedobis dros imyofeboda Seuracxad mdgomareobaSi, e.i. ar SeeZlo angariSi gaewia Tavisi moqmedebisaTvis an exelmZRvanela am moqmedebisaTvis qronikuli sulieri daavadebis, sulieri mdgomareobis droebiTi moSlilobis, Wkuasustobis an sxva avadmyofuri mdgomareobis gamo. administraciuli pasuxismgeblobis SefardebisaTvis aseve aucilebelia, rom piri moqmedebdes braleulad – ganzrax an gaufrTxileblobiT. administraciuli samarTaldarRveva ganzrax Cadenilad CaiTvleba, Tu mis Camdens Segnebuli hqonda Tavisi moqmedebis an umoqmedobis marTlsawinaaRmdego xasiaTi, iTvaliswinebda mis mavne Sedegebs da surda isini an Segnebulad uSvebda maT. administraciuli samarTaldarRveva gaufrTxileblobiT Cadenilad CaiTvleba, Tu misi Camdeni iTvaliswinebda Tavisi moqmedebis an umoqmedobis mavne Sedegis dadgomis SesaZleblobas, magram qarafSutulad varaudobda mis Tavidan acilebas an ar iTvaliswinebda aseTi Sedegis dadgomis SesaZleblobas, Tumca unda gaeTvaliswinebina igi. administraciuli pasuxismgeblobis SefardebisaTvis erT-erT aucilebel pirobas warmoadgens samarTaldamrRvevis asaki. administraciuli pasuxismgebloba ekisrebaT administraciuli samarTaldarRvevis Cadenis momentisaTvis Teqvsmeti wlis asaks miRweul pirebs. Tu pirs administraciuli samarTaldarRvevis Cadenis momentisaTvis (da ara mis Semdeg) ar miuRwevia 16 wlis asakisaTvis, maSin mas ar SeiZleba daekisros administraciuli pasuxismgebloba. aseTi piris mimarT ar unda aRiZras administraciuli samarTaldarRvevis saqme, xolo Tu aRZrulia, unda Sewydes administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 232-e muxlis me-2 nawilis safuZvelze. 106 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis administraciuli pasuxismgeblobis SefardebisaTvis aseve aucilebelia, rom mizezobrivi kavSiri arsebobdes piris qmedebasa da damdgar Sedegs Soris, anu qmedeba unda warmoadgendes Sedegis dadgomis pirdapir da uSualo mizezs. saqarTvelos teritoriaze myof ucxoel moqalaqesa da moqalaqeobis armqone pirs administraciuli pasuxismgebloba daekisrebaT saqarTvelos moqalaqeTa Tanabrad, saerTo safuZvelze, Tu administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsiT sxva ram ar aris dadgenili. amdenad, administraciuli samarTaldarRvevis Cadenis SemTxvevaSi saqarTvelos moqalaqesa da ucxoel moqalaqes an moqalaqeobis armqone pirs ekisrebaT Tanabari pasuxismgebloba. xolo saqarTvelos teritoriaze im ucxoeli moqalaqis mier Cadenili administraciuli samarTaldarRvevisaTvis pasuxismgeblobis sakiTxi, romelic saqarTvelos kanonebisa da saqarTvelos saerTaSoriso xelSekrulebebisa da SeTanxmebebis Tanaxmad sargeblobs imunitetiT saqarTvelos administraciuli iurisdiqciis mimarT, unda gadawydes diplomatiuri gziT. Tu Cadenilia mciremniSvnelovani administraciuli samarTaldarRveva, maSin saqmis gadasawyvetad uflebamosil organos (Tanamdebobis pirs) SeuZlia, damrRvevi gaaTavisuflos administraciuli pasuxismgeblobisagan da dasjerdes sityvier SeniSvnas. amdenad, administraciuli samarTaldarRvevis saqmis ganmxilvel organos, maT Soris, sasamarTlos ufleba aqvs, mciremniSvnelovani administraciuli samarTaldarRvevis Camden pirs, konkretuli saqmis garemoebebidan gamomdinare, ar Seufardos administraciuli pasuxismgeblobis zoma (administraciuli saxdeli) da misces mxolod sityvieri SeniSvna, rac unda dafiqsirdes sasamarTlos dadgenilebaSi. Tu ra CaiTvleba mciremniSvnelovan administraciul samarTaldarRvevad, amas gadawyvets saqmis ganmxilveli sasamarTlo, saqmis konkretuli garemoebebisa da samarTaldamrRvevi pirovnebis gaTvaliswinebiT. aseT saqmeebze administraciuli samarTaldarRvevis saqmis ganmxilvelma organom (maT Soris, sasamarTlom) jer unda daadginos samarTaldarRvevis Cadenis faqti da cnos piri samarTaldamrRvevad, xolo amis Semdeg SeuZlia, saqmis garemoebebisa da samarTaldamrRvevi pirovnebis gaTvaliswinebiT, gaaTavisuflos igi administraciuli pasuxismgeblobisagan da gamoucxados sityvieri SeniSvna. Tu saqmeze ver dgindeba samarTaldarRvevis Cadenis faqti, maSin unda Sewydes am saqmis warmoeba samarTaldarRvevis ararsebobis gamo da aseT SemTxvevaSi dauSvebelia pirisaTvis sityvieri SeniSvnis gamocxadeba. 107 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis 2. administraciuli saxdeli, administraciuli saxdelis dadeba administraciuli saxdeli warmoadgens pasuxismgeblobis zomas Cadenili administraciuli samarTaldarRvevisaTvis. saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsiT gaTvaliswinebulia administraciuli saxdelis Semdegi saxeebi: a)gafrTxileba; b)jarima; g)im sagnis sasyidliT CamorTmeva, romelic administraciuli samarTaldarRvevis Cadenis iaraRs, uSualo obieqts an sabaJo wesebis darRvevis sagans, saqonlis transportirebisa da miwodebis saSualebas warmoadgenda; d)im sagnis konfiskacia, romelic administraciuli samarTaldarRvevis Cadenis iaraRs, uSualo obieqts an sabaJo wesebis darRvevis sagans, saqonlis transportirebisa da miwodebis saSualebas warmoadgenda; e)moqalaqisaTvis miniWebuli specialuri uflebis (satransporto saSualebis marTvis uflebis) CamorTmeva; v)gamasworebeli samuSaoebi; z)administraciuli patimroba. garda amisa, saqarTvelos kanonebiT SeiZleba gaTvaliswinebul iqnes saqarTvelos farglebidan administraciul samarTaldarRvevaTa CadenisaTvis im ucxoel moqalaqeTa da moqalaqeobis armqone pirTa administraciuli gaZeveba, romlebic uxeSad arRveven marTlwesrigs. administraciuli saxdeli SeiZleba iyos ZiriTadi da damatebiTi. iseTi administraciuli saxdelebi, rogoricaa sagnebis sasyidliT CamorTmeva da konfiskacia, SeiZleba gamoyenebul iqnes rogorc ZiriTadi, aseve damatebiTi administraciuli saxdelis saxiT. es imas niSnavs, rom sagnebis sasyidliT CamorTmeva da konfiskacia samarTaldamrRvev pirs SeiZleba Seefardos rogorc damoukideblad, aseve sxva saxdelebTan erTad. xolo iseTi administraciuli saxdelebi, rogoricaa gafrTxileba, jarima, specialuri uflebis CamorTmeva, gamasworebeli samuSaoebi, administraciuli patimroba SeiZleba gamoyenebul iqnes mxolod ZiriTadi administraciuli saxdelebis saxiT da maTi Sefardeba sxva ZiriTad administraciul saxdelebTan erTad dauSvebelia. gafrTxileba, rogorc administraciuli saxdelis zoma, gamoitaneba werilobiTi formiT. kanoniT dadgenil SemTxvevebSi misi gaformeba SeiZleba moxdes sxva wesiTac. rac Seexeba jarimas, samarTaldamrRvevisaTvis dakisrebuli jarima ar SeiZleba iyos Sromis anazRaurebis minimaluri odenobis erT mesamedze naklebi. im sagnis sasyidliT CamorTmeva, romelic administraciuli samarTaldarRvevis Cadenis iaraRi, uSualo obieqti an sabaJo wesebis darRvevis sagani, saqonlis transportirebisa da miwodebis saSualeba iyo, mdgomare- 108 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis obs samarTaldamrRvevisaTvis mis iZulebiT CamorTmevasa da Semdgom realizaciaSi, ris Semdegac navaWri Tanxa unda gadaeces yofil mesakuTres realizaciis xarjebis gamoklebiT. dauSvebelia cecxlsasroli iaraRi da sabrZolo masalebi sasyidliT CamoerTvas im pirs, visTvisac nadiroba arsebobis ZiriTad wyaros warmoadgens. im sagnis konfiskacia, romelic administraciuli samarTaldarRvevis Cadenis iaraRs, uSualo obieqts an sabaJo wesebis darRvevis sagans, saqonlis transportirebisa da miwodebis saSualebas warmoadgenda, mdgomareobs am sagnis saxelmwifo sakuTrebad iZulebiT, usasyidlod gadacemaSi. konfiskacias eqvemdebareba mxolod damrRvevis sakuTrebaSi arsebuli sagani, Tu kanoniT sxva ram ar aris dadgenili. dauSvebelia cecxlsasroli iaraRisa da sabrZolo masalebis, nadirobis sxva iaraRebis konfiskacia im piris mimarT, visTvisac nadiroba arsebobis ZiriTad wyaros warmoadgens. moqalaqisaTvis miniWebuli specialuri ufleba, kerZod, satransporto saSualebaTa marTvis ufleba samarTaldamrRvevs SeiZleba CamoerTvas sam wlamde vadiT mxolod maSin, Tu am uflebiT sargeblobis wesi uxeSad an sistematurad irRveva. aseTi uflebis CamorTmevis vada ar SeiZleba iyos TxuTmet dReze naklebi, Tu kanonmdeblobiT sxva ram ar aris dadgenili. satransporto saSualebaTa marTvis ufleba ar SeiZleba CamoerTvaT im pirebs, romlebic aRniSnuli saSualebebiT sargebloben invalidobis gamo. magram satransporto saSualebaTa marTvis ufleba SeiZleba CamoerTvaT invalidebsac, Tu isini satransporto saSualebas marTaven nasvam mdgomareobaSi. gamasworebeli samuSaoebi gamoiyeneba eqvs Tvemde vadiT da samarTaldarRvevis Camdenma unda moixados mudmiv samuSao adgilze. aseT pirs saxelmwifos sasargeblod xelfasidan daeqviTeba oc procentamde. gamasworebeli samuSaoebis Sefardebis ufleba aqvs mxolod mosamarTles. gamasworebeli samuSaoebis vada ar Seileba iyos TxuTmet dReze naklebi, Tu kanoniT sxva ram ar aris dadgenili. administraciuli patimroba gamoiyeneba mxolod gamonaklis SemTxvevebSi, calkeul saxeobaTa samxedro samsaxuris wesis darRvevisa da administraciuli samarTaldarRvevisaTvis 90 dRemde vadiT. administraciuli patimrobis Sefardebis ufleba aqvs mxolod sasamarTlos da arc erT sxva organos (Tanamdebobis pirs). amasTan, yvela administraciul organos ara aqvs ufleba, wardginebiT mimarTos sasamarTlos ama Tu im pirisaTvis administraciuli patimrobis Sefardebis Taobaze. samxedro mosamsaxuris mier samxedro samsaxuris wesis darRvevisa da administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 45-e da 166-e muxlebiT gaTvaliswinebuli administra- 109 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis ciuli samarTaldarRvevis Cadenis SemTxvevaSi saqmes administraciuli patimrobis Sefardebis Taobaze sasamarTlo ganixilavs saqarTvelos Tavdacvis saministros samxedro policiis departamentis Sesabamisi uflebamosili piris an saqarTvelos Sinagan saqmeTa saministros uflebamosili piris wardginebis safuZvelze. yvela danarCen SemTxvevaSi administraciuli patimrobis Sefardebis Taobaze sasamarTlos mimarTavs saqarTvelos Sinagan saqmeTa saministros Sesabamisi uflebamosili piri. administraciuli patimroba arc erT SemTxvevaSi ar SeiZleba SeefardoT: a) orsul qalebs; b)dedebs, romlebsac hyavT Tormet wlamde asakis bavSvebi; g)Tvrameti wlis asaks miuRwevel pirebs; d)pirveli da meore jgufis invalidebs. saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsi iTvaliswi nebs administraciuli saxdelis Sefardebis wess. administraciuli samarTaldarRvevisaTvis saxdelis dadeba unda moxdes im normatiuli aqtiT dawesebul farglebSi, romelic iTvaliswinebs pasuxismgeblobas administraciuli samarTaldarRvevisaTvis. amdenad, samarTaldamrRvev pirs un da Seefardos konkretulad is administraciuli saxdeli da im farglebSi, rac gaTvaliswinebulia Sesabamisi samarTaldarRvevisaTvis administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis konkretuli muxliT. administraci uli saxdelis dadebisas mxedvelobaSi unda iqnes miRebuli Cadenili samarTaldarRvevis xasiaTi, damrRvevis pirovneba, misi bralis xarisxi, qonebrivi mdgomareoba, pasuxismgeblobis Semamsubuqebeli da damamZimebeli garemoebani. administraciuli samarTaldarRvevisaTvis pasuxismgeblobis Semamsu buqebel garemoebebad iTvleba: 1)braleulis gulwrfeli monanieba; 2) braleulis mier samarTaldarRvevis mavne Sedegebis Tavidan acileba, zaralis nebayoflobiT anazRaureba an miyenebuli zianis gamosworeba; 3) samarTaldarRvevis Cadena Zlieri sulieri aRelvebis gavleniT, an mZime, pirad Tu ojaxur garemoebaTa damTxvevis gamo; 4)samarTaldarRvevis Cadena arasrulwlovnis mier; 5)samarTaldarRvevis Cadena orsuli qalis an im qalis mier, romelsac erT wlamde asakis bavSvi hyavs. Semamsubuqebeli garemoebebis es CamonaTvali ar aris amomwuravi da kanoniT SeiZleba gaTvaliswinebul iqnes sxva Semamsubuqebeli garemoebebic. amasTan, samarTaldarRvevis saqmis ganmxilvel organos konkretul SemTxvevaSi SeuZlia, Semamsubuqeblad miiCnios iseTi garemoebanic, romlebic ar aris kanoniT dadgenili. administraciuli samarTaldarRvevisaTvis pasuxismgeblobis damamZimebel garemoebebad iTvleba: 1)marTlsawinaaRmdego qcevis gangrZoba misi Sewyvetis Sesaxeb saamisod uflebamosili piris moTxovnis miuxedavad; 2)wlis ganmavlobaSi erTgvarovani samarTaldarRvevis ganmeorebiT Cadena, romlis gamoc pirs ukve daedo administraciuli saxdeli; samar- 110 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis TaldarRvevis Cadena winaT danaSaulis Camdeni piris mier; 3)arasrulwlovnis Cabma samarTaldarRvevaSi; 4)samarTaldarRvevis Cadena pirTa jgufis mier; 5)samarTaldarRvevis Cadena stiqiuri ubedurebis pirobebSi an sxva sagangebo garemoebaTa dros; 6)samarTaldarRvevis Cadena nasvam mdgomareobaSi. damamZimebel garemoebaTa es CamonaTvali aris amomwuravi da misi ganvrcoba saqmis ganmxilveli organos mier dauSvebelia. amasTan, administraciuli saxdelis damdeb organos (Tanamdebobis pirs), administraciuli samarTaldarRvevis gaTvaliswinebiT, SeuZlia ar miiCnios es garemoebebi damamZimeblad. Tu pirma Caidina ori an meti administraciuli samarTaldarRveva, maSin mas administraciuli saxdeli daedeba TiToeuli samarTaldarRvevisaTvis cal-calke. Tu pirma Caidina ramdenime administraciuli samarTaldarRveva, xolo yvela am saqmes ixilavs erTi da igive organo (Tanamdebobis piri), romlis qvemdebarec aris es saqmeebi, am SemTxvevaSi pirs saxdeli daedeba im sanqciis farglebSi, romelic dawesebulia ufro seriozuli darRvevisaTvis. amdenad, Tu erTi piris mier Cadenil administraciul samarTaldarRvevas ixilavs erTi da igive organo, maSin saxdelebi ki ar ikribeba, aramed pirs saxdeli daedeba ufro seriozuli sanqciis farglebSi, anu ufro mZime saxdeli STanTqavs ufro msubuq saxdels. Tu pasuxismgeblobis damdgeni muxliT konkretuli samarTaldarRvevisaTvis gaTvaliswinebulia damatebiTi saxdelic, maSin pirs SeiZleba (ar aris savaldebulo) ZiriTad saxdelTan erTad Seefardos damatebiTi saxdelic. metad mniSvnelovania administraciuli saxdelis Sefardebis vadebi. administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsiT dadgenilia saxdelis Sefardebis zogadi vada, romlis gagrZeleba dauSvebelia. Tu pirs dadgenil vadaSi ar Seefarda administraciuli saxdeli, maSin saqmeze unda Sewydes warmoeba administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 232-e muxlis me-7 nawilis safuZvelze. samarTaldamrRvevs administraciuli saxdeli SeiZleba daedos ara ugvianes ori Tvisa samarTaldarRvevis Cadenis dRidan, xolo roca samarTaldarRveva denadia – ara ugvianes ori Tvisa misi gamovlenis dRidan. amdenad, administraciuli saxdelis Sefardebis vada aris ori Tve. am vadis dineba iwyeba samarTaldarRvevis Cadenis dRidan, xolo Tu samarTaldarRveva denadia, maSin _ misi gamovlenis dRidan. Tu piris mimarT wydeba sisxlissamarTlebrivi devna an gamoZieba da imavdroulad damrRvevis qmedebaSi aris administraciuli samarTaldarRvevis niSnebi, maSin administraciuli saxdeli pirs SeiZleba daedos ara ugvianes erTi Tvisa sisxlissamarTlebrivi devnis an gamoZiebis Sewyvetis Sesaxeb gadawyvetilebis gamotanis dRidan. 111 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tu administraciul saxdeldadebuls saxdelis moxdis dRidan erTi wlis ganmavlobaSi ar Caudenia axali administraciuli samarTaldarRveva, igi CaiTvleba administraciul saxdeldaudeblad. amasTan, Tu pirs saxdelis saxiT Sefardebuli hqonda jarima, maSin igi saxdeldaudeblad CaiTvleba, Tu igi jarimis dakisrebis dRidan erTi wlis ganmavlobaSi ar Caidens axal administraciul samarTaldarRvevas. Tu administraciulma samarTaldarRvevam qonebrivi ziani miayena moqalaqes, sawarmos, dawesebulebas, organizacias an saxelmwifos, maSin mosamarTle valdebulia, saxdelis Sefardebis sakiTxis gadawyvetisas, imavdroulad damrRvevs daakisros miyenebuli qonebrivi zianis anazRaurebis valdebuleba. aseT SemTxvevaSi mosamarTlem erTdroulad unda imsjelos administraciuli saxdelis Sefardebisa da miyenebuli qonebrivi zianis anazRaurebis dakisrebis sakiTxebze. mosamarTle administraciuli saxdelis dakisrebis Sesaxeb dadgenilebiT adasturebs im movaleobis Sesrulebis valdebulebas, romlis SeusruleblobisTvisac pirs Seefarda administraciuli saxdeli da dadgenilebaSi gansazRvravs darRvevis gamosasworeblad gasatarebel RonisZiebebs. 3. mniSvnelovani administraciuli samarTaldarRvevebi saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis me-2 karis me-2 nawili (gansakuTrebuli nawili) aerTianebs im samarTlebriv normebs, romlebic iTvaliswinebs gadacdomis konkretul saxeebs da awesebs maT Sesabamis sanqciebs. administraciul samarTaldarRvevaTa calkeuli saxeebi dajgufebulia qveTavebSi imis mixedviT, Tu sazogadoebrivi cxovrebis romel sferoSi SeiZleba gamovlindnen isini da konkretulad ra saxisa da Sinaarsis sikeTes (janmrTeloba, sakuTreba, garemo, bunebrivi resursebi, sazogdoebrivi wesrigi da a.S.) SeiZleba xelyofdnen. mocemul saxelmZRvaneloSi SevexebiT mxolod im administraciul samarTaldarRvevebs, romelTa Cadenis SemTxvevaSi administraciuli samarTaldarRvevis oqms adgens Sesabamisi administraciuli organo, xolo sakiTxs oqmSi asaxuli gadacdomis gamo sanqciis dakisrebis Taobaze sabolood wyvets sasamarTlo. kerZod, saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 45-e muxlis Tanaxmad, administraciul samarTaldarRvevas warmoadgens piris mier narkotikuli saSualebis mcire odenobiT SeZena an Senaxva gasaRebis gareSe, an/da narkotikuli saSualebis moxmareba eqimis daniSnulebis gareSe. 112 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis mniSvnelovania, rom saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 45-e muxlis gamoyeneba sxva sakanonmdeblo da kanonqvemdebare normatiuli aqtebisgan damoukideblad dauSvebelia, radgan qmedebis makvalificirebeli mTeli rigi elementebis Sesaxeb Sesabamisi informacia gadmocemulia sxvadasxva samarTlebriv normaSi; kerZod, konkretuli informacia imis Sesaxeb, Tu romeli nivTiereba warmoadgens narkotikul saSualebas, asaxulia `narkotikuli saSualebebis, fsiqotropuli nivTierebebis, prekursorebisa da narkologiuri daxmarebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonSi (kanonis I, II, III, IV da V siebSi). saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 45-e muxliT gaTvaliswinebuli gadacdomis kvalifikaciis sakiTxi mWidrod ukavSirdeba saqarTvelis sisxlis samarTlis kodeqsis 260-e da 273-e muxlebs. narkotikuli saSualebis SeZena _ Senaxvis faqti, SeZenili an/da Senaxuli narkotikuli saSualebis odenobidan gamomdinare, erT SemTxvevaSi SeiZleba miCneul iqnes sisxlis samarTlis wesiT, xolo meore SemTxvevaSi _ administraciuli wesiT dasjad qmedebad; anu gadacdomis faqtis swori kvalifikaciisTvis gadamwyveti mniSvneloba aqvs aramarto im garemoebas, pirma namdvilad narkotikuli nivTiereba SeiZina (Seinaxa) Tu ara, aramed _ narkotikuli saSualebis odenobasac. sakiTxi narkotikuli nivTierebis odenobebis Sesaxeb wesrigdeba `narkotikuli saSualebebis, fsiqotropuli nivTierebebis, prekursorebisa da narkologiuri daxmarebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-3 muxlis me-7 punqtiT, agreTve am ukanasknelis safuZvelze miRebuli normatiuli aqtiT _ `ukanono mflobelobidan an brunvidan amoRebuli narkotikuli saSualebebisa da fsiqotropuli nivTierebebis mcire, didi da gansakuTrebiT didi odenobis nusxis damtkicebis Sesaxeb~ saqarTvelos parlamentis 2003 wlis 23 ivlisis #2557-rs dadgenilebiT. saqarTvelos parlamentis 2003 wlis 23 ivlisis #2557-rs dadgenilebiT damtkicebuli nusxa erTmaneTisgan ganasxvavebs narkotikuli saSualebebis mcire, did da gansakuTrebiT did odenobebs. gamovlenili gadacdomis administraciul samarTaldarRvevad miCnevisTvis gadamwyvetia, dadgindes piris mier SeZenili an/da Senaxuli narkotikuli saSualeba aris Tu ara mcire odenobis, ra drosac mxedvelobaSi unda iqnes miRebuli saqarTvelos parlamentis 2003 wlis 23 ivlisis #2557-rs dadgenilebiT damtkicebuli nusxis monacemebi; Tu aRmoCnda, rom piris mier SeZenili an Senaxuli narkotikuli nivTiereba didi, an gansakuTrebiT didi odenobisaa, gamovlenili gadacdoma unda Sefasdes, rogorc sisxlis samarTlis kodeqsis 260-e muxliT gaTvaliswinebuli danaSaulis niSnebis Semcveli qmedeba. 113 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis rac Seexeba eqimis daniSnulebis gareSe narkotikuli saSualebis moxmarebis faqts, am SemTxvevaSic mniSvnelovania, gairkves: 1. ra saxis nivTiereba moixmara pirma (anu moixmara Tu ara pirma narkotikuli saSualeba) da 2. pirma narkotikuli saSualeba gamoiyena Tu ara eqimis daniSnulebis gareSe. Tu administraciuli samarTaldarRvevis oqmis Sedgenaze uflebamosili piri miva daskvnamde, rom pirma konkretuli saxeobis narkotikuli saSualeba moixmara eqimis daniSnulebis safuZvelze, aseTma pirma gamovlenili faqtis gamo ar unda Seadginos administraciuli samarTaldarRvevis oqmi da ar unda mimarTos sasamarTlos. Tumca, Tuki sasamarTlo ganxilvis dros aRmoCndeba, rom konkretul SemTxvevaSi ar arsebobda oqmis Sedgenis safuZveli, anu pirma narkotikuli saSualeba moixmara eqimis daniSnulebiT, sasamarTlom, Tanaxmad saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 232-e muxlis 1-li nawilisa, unda Sewyvitos saqmis warmoeba im motiviT, rom ar arsebobs samarTaldarRvevis faqti, radgan 45-e muxlis farglebSi administraciuli wesiT isjeba mxolod narkotikuli saSualebis eqimis daniSnulebis gareSe moxmareba. mniSvnelovania, rom narkotikuli saSualebis mcire odenobiT SeZena/ Senaxvisa da moxmarebis faqtTan mimarTebiT erTgvar konkurencias uwevs erTmaneTs saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 45-e da saqarTvelos sisxlis samarTlis kodeqsis 273-e muxlebi, kerZod, oqmis Sedgenaze uflebamosilma pirma oqmis Sedgenamde, agreTve sasamarTlom _ administraciuli saxdelis dakisrebis Sesaxeb sakiTxis gadawyvetamde unda gamoarkvios, gamovlenili faqti (narkotikuli saSualebis moxmarebis an SeZena/Senaxvis faqti) xom ar warmoadgens sisxlis samarTlis wesiT dasjad gadacdomas, kerZod, saqarTvelos sisxlis samarTlis kodeqsis 273-e muxliT gaTvaliswinebuli danaSaulis niSnebis Semcvel qmedebas. saqarTvelos sisxlis samarTlis kodeqsis 273-e muxliT dadgenilia, rom piradi moxmarebisaTvis narkotikuli saSualebis, misi analogis an prekursoris mcire odenobiT ukanonod damzadeba, SeZena, Senaxva anda eqimis daniSnulebis gareSe ukanonod moxmareba, Cadenili aseTi qmedebisaTvis administraciulsaxdelSefardebuli an am danaSaulisaTvis nasamarTlevi piris mier, – isjeba jarimiT an sazogadoebisaTvis sasargeblo SromiT, vadiT as ocidan as oTxmoc saaTamde, anda Tavisuflebis aRkveTiT vadiT erT wlamde. radgan konkretul faqtTan mimarTebiT saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 45-e muxlis gamoyeneba gamoricxavs saqarTvelos sisxlis samarTlis kodeqsis 273-e muxlis gamoyenebis SesaZleblobas da piriqiT, marTebulia, gairkves, ra SemTxvevaSi unda dakvalificir- 114 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis des qmedeba 273-e muxlis safuZvelze, rom gamoiricxos 45-e muxlis gamoyenebis SesaZlebloba. piris mier narkotikuli saSualebis mcire odenobiT SeZena an Senaxva gasaRebis gareSe, an/da narkotikuli saSualebis moxmareba eqimis daniSnulebis gareSe im SemTxvevaSi daisjeba sisxlis samarTlis wesiT, Tuki uflebamosili piri daadgens Semdeg garemoebaTagan Tundac erT-erTs: 1. igive subieqti imave saxis gadacdomisTvis erTxel ukve iqna dasjili administraciuli wesiT (anu daekisra administraciuli saxdeli) da saxdelis moxdis an saxdelis saxiT jarimis dakisrebis dRidan axali gadacdomis Cadenis dRemde ar aris gasuli erTi weli; piris administraciuli wesiT saxdeldadebulad yofnis Sesaxeb sakiTxis gamosarkvevad mxedvelobaSi unda iqnes miRebuli saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 39-e muxlis debulebani. 2. igive subieqti gasamarTlebulia sisxlis samarTlis wesiT saqarTvelos sisxlis samarTlis kodeqsis 273-e muxliT gaTvaliswinebuli danaSaulis CadenisTvis da axali gadacdomis Cadenis droisaTvis piri kvlav iTvleba nasamarTlevad (anu axali gadacdomis Cadenis droisaTvis pirs ara aqvs moxsnili an/da gaqarwylebuli nasamarTloba); piris nasamarTlobis Sesaxeb sakiTxis gamosarkvevad mxedvelobaSi unda iqnes miRebuli saqarTvelos sisxlis samarTlis kodeqsis 79-e muxlis debulebani. Tu administraciuli samarTaldarRvevis oqmis Sedgenaze uflebamosili piri miva daskvnamde, rom konkretuli saxeobis narkotikuli saSualebis moxmareba, an/da SeZena/Senaxva pirma Caidina saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 45-e muxlis safuZvelze administraciuli wesiT saxdeldadebulad yofnis, an saqarTvelos sisxlis samarTlis kodeqsis 273-e muxliT gaTvaliswinebuli danaSaulisTvis nasamarTlobis pirobebSi, aseTma pirma, gamovlenili faqtis gamo, ar unda Seadginos administraciuli samarTaldarRvevis oqmi da ar unda mimarTos sasamarTlos, aramed gamovlenili gadacdomis faqtze unda daiwyos sisxlis samarTalwarmoeba im wesebis dacviT, rac dadgenilia moqmedi sisxlis samarTlis saproceso kodeqsiT. Tumca, Tu sasamarTlo ganxilvis dros aRmoCndeba, rom konkretul SemTxvevaSi ar arsebobda oqmis Sedgenis safuZveli, anu konkretuli saxeobis narkotikuli saSualebis moxmareba, an/da SeZena/Senaxva pirma Caidina saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 45-e muxlis safuZvelze administraciuli wesiT saxdeldadebulad yofnis an saqarTvelos sisxlis samarTlis kodeqsis 273-e muxliT gaTvaliswinebuli danaSaulisTvis nasamarTlobis pirobebSi, sasamarTlom, Tanaxmad saqarT- 115 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis velos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 232-e muxlis 1-li nawilisa, unda Sewyvitos saqmis warmoeba im motiviT, rom ar arsebobs administraciuli samarTaldarRvevis faqti da radganac gamovlenili gadacdoma Seicavs saqarTvelos sisxlis samarTlis kodeqsis 273-e muxliT gaTvaliswinebuli danaSaulis niSnebs, sasamarTlom samarTaldarRvevis oqmi da TandarTuli masala, Tanaxmad saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 238-e muxlisa, unda gadasces prokurors an winaswari gamoZiebis organos. mocemul SemTxvevaSi saqmis warmoebis Sewyveta da saqmis masalis prokurorisTvis/sagamoZiebo organosTvis gadacema unda moxdes mosamarTlis mier gamotanili dadgenilebiT. dadgenilebaSi unda aisaxos saqmisTvis mniSvnelobis mqone yvela faqtobrivi garemoeba da Sesabamisi samarTlebrivi normebi. SesaZloa, saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 45-e muxlis safuZvelze aRZruli administraciuli samarTaldarRvevis saqmis ganxilvis procesSi sasamarTlom ise miiRos dadgenileba piris administraciuli wesiT dasjis Taobaze, rom arc oqmis Semdgenisa da arc sasamarTlosTvis cnobili ar iyos piris saxdeldadebulobis an nasamarTlobis faqti. aseTi saxis dadgenilebis miReba ar warmoadgens Seuqcevad process, gamousworebel Secdomas. saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 279-e muxlis safuZvelze wardgenili prokuroris protestis safuZvelze dadgenilebis gamomtani sasamarTlo uflebamosilia, TviTonve gaauqmos administraciuli saxdelis dakisrebis Sesaxeb dadgenileba, Sewyvitos saqmis warmoeba da saqmis masala gadasces prokurors an winaswari gamoZiebis organos swored im motiviT, rom gamovlenili gadacdoma ar warmoadgens administraciul samarTaldarRvevas, rom qmedeba Seicavs danaSaulis niSnebs da sakiTxi eqvemdebareba sisxlis samarTalwarmoebis wesiT gadawyvetas. mocemul SemTxvevaSic ukve miRebuli dadgenilebis gauqmeba, saqmis warmoebis Sewyveta da saqmis sagamoZiebo organosTvis gadacema unda moxdes erTi saproceso dokumentiT – dadgenilebiT. rac Seexeba prokuroris protestis ganxilvis proceduras, protestis ganxilvis mizniT sasamarTlom unda Caataros sxdoma, romelzec unda daibaros rogorc protestis warmomdgeni prokurori, ise _ administraciuli samarTaldarRvevis oqmis Semdgeni da administraciuli wesiT saxdeldadebuli piri, raTa sasamarTlom zemoxsenebul pirTa uSualo monawileobiT gamoikvlios protestSi miTiTebuli faqtebi, sakiTxebi da ise gadawyvitos protestis moTxovna. 116 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis rac Seexeba saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 45-e muxliT gaTvaliswinebuli gadacdomis Cadenis mtkicebis tvirTs, igi unda zidos administraciuli samarTaldarRvevis oqmis Sedgenaze uflebamosilma pirma; kerZod, imis dasadatureblad, rom pirma moixmara (SeiZina an Seinaxa) swored narkotikuli (da ara sxva saxis) nivTiereba, mopovebul unda iqnes Sesabamisi saxis mtkicebuleba _ saTanado dargis specialistis (eqspertis) mier Catarebuli klinikuri, biologiuri an/da qimiuri gamokvlevis Sedegad Sedgenili saeqsperto daskvna, romelsac saqmeze Sekrebil sxva mtkicebulebebTan erToblivad sabolood afasebs sasamarTlo. saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 45-e muxls gaaCnia sampunqtiani SeniSvna, romelSic mokled aris gadmocemuli am samarTlebrivi normis gamoyenebis meqanizmi da Taviseburebani: kerZod, SeniSvnis pirveli punqtis Tanaxmad, piri Tavisufldeba 45-e muxliT gaTvaliswinebuli pasuxismgeblobisgan, Tuki igi samarTaldamcav organoebs nebayoflobiT Caabarebs mcire odenobis, gasaRebis miznis gareSe SeZenil narkotikul saSualebas, an eqimis daniSnulebis gareSe narkotikuli saSualebis moxmarebasTan dakavSirebiT, samedicino daxmarebis miRebis mizniT, nebayoflobiT mimarTavs samedicino dawesebulebas. am faqtobriv garemoebaTagan romelimes arsebobis pirobebSi administraciuli samarTaldarRvevis oqmis Sedgenaze uflebamosilma pirma ar unda Seadginos samarTaldarRvevis oqmi, xolo oqmis Sedgenisa da sasamarTloSi wardgenis SemTxvevaSi mosamarTlem saqmeze gamotanili dadgenilebiT oqmis subieqti unda gaaTavisuflos administraciuli pasuxismgeblobisgan. SeniSvnis meore punqtis Tanaxmad, policiis TanamSromeli uflebamosilia, eqimis daniSnulebis gareSe narkotikuli saSualebis moxmarebaSi eWvmitanili piri, dasabuTebuli eWvis safuZvelze, daakavos da gamokvlevis mizniT warudginos saqarTvelos Sinagan saqmeTa saministros mier saamisod gansazRvrul pirs (dawesebulebas). SeniSvnis mesame punqtis Tanaxmad, uflebamosili piris mier narkotikuli saSualebis moxmarebis faqtis dadgenis wesi ganisazRvreba saqarTvelos Sinagan saqmeTa ministrisa da saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis ministris erToblivi brZanebiT. aRsaniSnavia, rom swored am normis safuZvelze saqarTvelos Sinagan saqmeTa ministrisa da saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis ministris 2006 wlis 24 oqtombris #1244/#278/n erToblivi brZanebiT damtkicda `narkotikuli da fsiqotropuli saSualebebis moxmarebasTan dakavSirebuli administraciuli samarTaldarRvevebis dadgenis wesi~, romelic detalu- 117 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis rad awesrigebs laboratoriuli (qimio-toqsikologiuri) da klinikuri gamokvlevis sakiTxebs. saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 1533-e muxlis 1-li nawilis Tanaxmad, akrZalulia gare vaWroba Sesabamisi nebarTvis gareSe. aRniSnuli normis moqmedeba unda gavrceldes iseT SemTxvevebze, rodesac piri Sesabamisi nebarTvis gareSe vaWrobs quCaSi, trotuarze, skverSi, moedanze da sxva iseT adgilebSi, sadac ar aris nebadarTuli vaWroba. gadacdomis kvalifikaciisTvis gadamwyveti mniSvneloba eniWeba gadacdomis Cadenis adgils da im garemoebas, gaaCnia Tu ara garemovaWres saTanado nebarTva uSualod am adgilze vaWrobisTvis, an zogadad warmoadgens Tu ara aseTi adgili vaWrobisTvis sagangebod gamoyofil teritorias. imave 1533-e muxlis me-2 nawili iTvaliswinebs imave qmedebas (garevaWrobas), romelic dakavSirebulia samarTaldamcavi organos uflebamosili piris kanonieri gankargulebisadmi an moTxovnisadmi daumorCileblobasTan. am SemTxvevaSi gadacdomis kvalifikaciisTvis mniSvnelovania ramdenime faqtori: 1. piri unda eweodes garevaWrobas, 2. garevaWrobis momentSi samarTaldamcavi organos muSakma garemovaWres unda mimarTos kanonieri moTxovniT, unda gasces masTan mimarTebiT kanonieri gankarguleba, 3. garemovaWre ar unda DdaemorCilos samarTaldamcavi organos muSakis kanonier moTxovnas an gankargulebas. saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 166-e muxlis Tanaxmad, administraciuli wesiT isjeba wvrilmani xulignoba, ese igi sazogadoebriv adgilebSi lanZRva-gineba, moqalaqeebze Seuracxmyofeli gadakideba da sxva amgvari qmedeba, romelic arRvevs sazogadoebriv wesrigs da simSvides. 166-e muxlis analizi cxadyofs, rom muxli Seicavs marTlsawinaaRmdego qmedebis detalur aRwera_ daxasiaTebas, rac xels uwyobs qmedebis swor kvalifikacias. msgavsi saqmeebis damaxasiaTebeli Taviseburebaa is, rom zogierT SemTxvevaSi oqmis Semdgeni uSualod ar eswreba oqmis subieqtis mier samarTaldarRvevis Cadenis faqts. faqts, faqtTan dakavSirebul garemoebebs oqmis Sedgenaze uflebamosili piri krebs da adgens mogvianebiT, Tavad damrRvevis, dazaralebulis, faqtis Semswre pirebis gamokiTxvis, maTTvis axsna-ganmartebebis CamorTmevis gziT. saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 173-e muxlis Tanaxmad, administraciuli wesiT isjeba samsaxurebrivi movaleobis Sesrulebis dros samarTaldamcavi organoebis muSakebis an samxedro mosamsaxureebis kanonieri gankargulebis an moTxovnisadmi borotad daumorCilebloba. 118 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis qmedebis kvalifikaciisTvis arsebiTi mniSvneloba eniWeba Semdeg faqtorebs: 1. moTxovnis an gankargulebis avtori unda iyos aucileblad samarTaldamcavi organos muSaki an samxedro mosamsaxure; 2. samarTaldamcavi organos muSakis an samxedro mosamsaxuris moTxovna an gankarguleba unda iyos kanonieri, anu safuZvlad unda edos samarTlis konkretuli norma, romelic aRniSnul subieqts aniWebs pirisgan konkretuli Sinaarsis qmedebis ganxorcielebis an qmedebis ganxorcielebisgan Tavis Sekavebis moTxovnis uflebas; 3. samarTaldamcavi organos muSaki an samxedro mosamsaxure moTxovnis wayenebis an gankargulebis gacemisas unda asrulebdes samsaxurebriv movaleobas, mis mier gacemuli gankarguleba (moTxovna) uSualod unda ukavSirdebodes mis samsaxurebriv saqmianobas; 4. pirma unda gamoamJRavnos kanonieri gankargulebis an moTxovnisadmi boroti daumorCilebloba. kanonieri gankarguleba an moTxovna SeiZleba iyos sxvadasxva Sinaarsis imisda mixedviT, Tu samarTaldamcavi organos muSaks an samxedro mosamsaxures ra viTarebaSi uwevs samsaxurebrivi saqmianoba. ZiriTadad SeiZleba iTqvas, rom samarTaldamcavi organos muSakis an samxedro mosamsaxuris mier kanonieri moTxovnis an gankargulebis gacema ukavSirdeba sazogadoebrivi wesrigis dacvis, gadacdomis Tavidan acilebis, usafrTxoebis uzrunvelyofis miznebs. saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 173-e muxlis analogs warmoadgens amave kodeqsis 123-e muxli, agreTve _ 1533–e muxlis me-2 nawili; kerZod, dasaxelebul samarTlebriv normebs is saerTo aqvT, rom qmedebis makvalificirebel erT-erT faqtorad miiCneva policielis kanonieri moTxovnisadmi piris daumorCilebloba. Tu aRmoCndeba, rom avtomanqanis saWesTan myofi piri borotad ar asrulebs satransporto saSualebis gaCerebis Sesaxeb policielis kanonier moTxovnas, an garevaWrobis pirobebSi garemovaWre ar asrulebs policielis kanonier moTxovnas, am saxis gadacdomebi unda dakvalificirdes, Sesabamisad, 123-e muxlisa da 1533-e muxlis me-2 nawilis da ara _ 173-e muxlis safuZvelze, radgan kanonmdebelma 173-e muxlis zogadi Sinaarsisgan gansxvavebiT, 123e muxlsa da 1533–e muxlis me-2 nawilSi daakonkreta samarTalurTierTobis is saxeebi, romlebSic SesaZloa ganxorcieldes konkretuli subieqtis (mZRolis, garemovaWris) mxridan policielis konkretuli moTxovnisadmi daumorCilebloba. saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 1792-e muxlis Tanaxmad, administraciuli wesiT isjeba Savi da feradi liTonebis, maTi Semcveli nakeTobebis, agreTve maTi jarTisa da narCenebis Se- 119 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis grovebis, SeZenis, transportirebis, gayidvis an Cabarebis dadgenili wesis darRveva. dasaxelebuli samarTlebrivi norma blanketuria, qmedebis swori kvalifikaciisTvis mxolod es norma arasakmarisia, radgan Savi da feradi liTonebis, maTi Semcveli nakeTobebis, agreTve maTi jarTisa da narCenebis Segrovebis, SeZenis, transportirebis, gayidvis an Cabarebis konkretuli wesebi gaTvaliswinebulia kanonqvemdebare normatiuli aqtiT _ `Savi da feradi liTonebis jarTis, Savi da feradi liTonebis narCenebis Sesyidvis wesis damtkicebis Sesaxeb~ saqarTvelos prezidentis 2007 wlis 02 Tebervlis #85 brZanebulebiT. swored am brZanebulebiT dadgenil wesTagan Tundac erT-erTis daucveloba (darRveva) qmnis 1792-e muxliT gaTvaliswinebuli gadacdomis Semadgenlobas. yuradReba unda daeTmos sakiTxs imis Sesaxeb, Tu vin SeiZleba iyos 1792e muxliT gaTvaliswinebuli gadacdomis Camdeni piri. Tu dadgindeba, rom Sav da ferad liTonebs, maT Semcvel nakeTobebs, agreTve maT jarTsa da narCenebs dadgenili wesebis daucvelad agrovebs, ibarebs, yidis da a.S. iuridiuli piri Tavisi TanamSromlis (daqiravebuli piris) meSveobiT, administraciuli samarTaldarRvevis oqmi unda Sedges am iuridiuli piris da ara _ iuridiuli piris mier daqiravebuli muSakis (saqmis mwarmoeblis, menejeris) winaaRmdeg. saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 961-e muxlis Tanaxmad, administraciuli wesiT isjeba eleqtroenergiis warmoebis licenziatis, gadacemis an ganawilebis qselidan eleqtroenergiis an bunebrivi gazis (airis) transportirebis sistemidan an ganawilebis qselidan bunebrivi gazis (airis) dataceba, miuxedavad datacebis formisa, eleqtroenergiis an bunebrivi gazis (airis) moxmareba misi aRricxvis gareSe an aRricxvis wesebis darRveviT. dasaxelebuli samarTlebrivi norma aseve blanketuria, qmedebis swori kvalifikaciisTvis mxolod es norma arasakmarisia, radgan eleqtroenergiis an bunebrivi airis (gazis) datacebis, rogorc gadacdomis, arsis ganvrcobiTi ganmarteba asaxulia saqarTvelos energetikis maregulirebeli erovnuli komisiis 2009 wlis 09 ivlisis #12 dadgenilebiT damtkicebul `bunebrivi gazis miwodebisa da moxmarebis wesebSi~, agreTve saqarTvelos energetikisa da wyalmomaragebis erovnuli komisiis 2008 wlis 18 seqtembris #20 dadgenilebiT damtkicebul `eleqtroenergiis (simZlavris) miwodebisa da moxmarebis wesebSi~. swored aRniSnul wesebSi aris Camoyalibebuli 961-e muxliT gaTvaliswinebul gadacdomaTa Sinaarsi. saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 961-e mux lis safuZvelze aRZrul administraciuli samarTaldarRvevis saqmeebSi 120 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis ZiriTad mtkicebulebas warmoadgens Tavad administraciuli samarTaldarRvevis oqmi, radgan masSi oqmis Semdgeni afiqsirebs gadacdomis faqts, romelic uSualod samarTaldarRvevis Cadenis adgilas gamoavlina (aRmoaCina) Tavad oqmis Semdgenma. Tu samarTaldarRvevis Cadenis saSualeba iyo eleqtroenergiis an bunebrivi airis (gazis) mricxveli (anu eleqtroenergiis an bunebrivi airis dataceba xdeboda mricxvelze zemoqmedebis gziT), savaldebuloa, rom oqmis Semdgenma oqmTan erTad warmoadginos saTanado codniT aRWurvili piris (specialistis) mier Sedgenili dokumenti (daskvna, aqti, an sxva saxis sabuTi), romelic Seicavs mricxvelis teqnikuri mdgomareobis aRwera-daxasiaTebas. Mmtkicebulebis roli eniWeba aseve gadacdomis Cadenis adgilas gadaRebul fotoebs. saqmis ganxilvis dros sasamarTlo uflebamosilia, Tavisi iniciativiT moipovos damatebiTi mtkicebulebani rogorc oqmis Semdgenis, ise – oqmis subieqtis sasargeblod; saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsi iTvaliswinebs iseTi saxis gadacdomebs, romelTa gamoc oqmis Sedgenis uflebamosilebiT aRWurvilia adgilobrivi TviTmmarTvelobis Sesabamisi samsaxurebi, Sesabamisi administraciuli organoebi. oqmis Sedgenaze uflebamosili piris vinaoba imaze miuTiTebs, rom oqmis Sedgena emsaxureba Tavad TviTmmarTveli erTeulis (qalaqis) interesebis dacvas. kerZod, es normebia: saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 1461-e (dasufTavebis wesebis darRveva), 148-e (TviTmmarTveli erTeulis teritoriis keTilmowyobis wesebis darRveva), 150-e (TviTmmarTveli erTeulis iersaxis damaxinjeba), 1501-e (TviTmmarTveli erTeulis iersaxis TviTneburi Secvla) da a.S. muxlebi. am muxlTagan TiToeuli maTganis safuZvelze qmedebis kvalifikaciisTvis arsebiTi mniSvneloba eniWeba gadacdomis Cadenis adgils, kerZod, darRveva Cadenili unda iyos TviTmmarTveli erTeulis (magaliTad, qalaqis) sazRvrebSi Semaval teritoriaze. saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 1461-e muxli nawilobriv blanketuria. rodesac oqmis Sedgenas safuZvlad udevs dasufTavebis wesebis darRveva, qmedebis swori kvalifikaciisTvis mxolod es norma arasakmarisia, radgan dasufTavebis wesebi asaxulia q. Tbilisis mTavrobis 2006 wlis 01 dekembris #02.17.62 dadgenilebiT damtkicebul `dedaqalaqSi dagva-dasufTavebis da sisufTavis uzrunvelyofis, narCenebis marTvisa da am mizniT operatoris SerCevisa da q. Tbilisis adgilobriv sakuTrebaSi arsebuli narCenebis gankargvis wesSi.~ 121 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis 4. administraciul samarTaldarRvevaTa saqmeebis gansaxilvelad uflebamosili organoebi, administraciul samarTaldarRvevaTa saqmeebis qvemdebareoba, administraciul samarTaldarRvevaTa saqmeebis warmoeba, administraciuli samarTaldarRvevis oqmi administraciul samarTaldarRvevaTa saqmeebs TavianTi kompetenciis farglebSi ganixilaven rogorc raionuli (saqalaqo) sasamarTlos mosamarTleebi, aseve _ Sinagan saqmeTa organoebi da saqarTvelos sakanonmdeblo aqtebiT gaTvaliswinebuli sxva uflebamosili organoebi. Tanamdebobis pirebs, romlebic uflebamosili arian, ganixilon administraciul samarTaldarRvevaTa saqmeebi, SeuZliaT TavianTi uflebamosilebis farglebSi da mxolod samsaxurebriv movaleobaTa Sesrulebisas ganaxorcielon administraciuli saxdelis dadeba. im Tanamdebobis pirTa nusxa, romlebsac ufleba aqvT, damrRvevebs Seufardon administraciuli saxdeli, aseve administraciul samarTaldarRvevaTa saqmeebis ganxilvis wesi da procedura dadgenilia saqarTvelos sakanonmdeblo aqtebiT. unda aRiniSnos, rom administraciuli patimrobis saqmes ganixilavs mxolod Sesabamisi sasamarTlo. Tu damrRvevi sadavod ar xdis mis mier Cadenili administraciuli samarTaldarRvevis faqts da amas adasturebs oqmze xelmoweriT, mas adgilze Seefardeba administraciuli saxdeli. Tu damrRvevi sadavod xdis mis mier Cadenili administraciuli samarTaldarRvevis faqts, mas SeuZlia sasamarTloSi gaasaCivros administraciuli samarTaldarRvevis oqmi 10 dRis vadaSi, xolo sasamarTlo saCivars ixilavs aseve 10 dRis vadaSi. saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsSi miTiTebulia im organoTa CamonaTvali da Sesabamisi kompetencia, romlebic uflebamosili arian, ganixilon administraciuli samarTaldarRvevaTa saqmeebi. administraciul samarTaldarRvevaTa saqmeebs kanoniT dadgenili uflebamosilebis farglebSi ganixilaven raionis (qalaqis) sasamarTloebi, Sinagan saqmeTa organoebi, ssip saqarTvelos finansuri monitoringis samsaxuri, adgilobrivi TviTmmarTvelobis organoebi, saxanZro zedamxedvelobis organoebi, rkinigzis transportis organoebi, sazRvao transportis organoebi, sahaero transportis organoebi, saavtomobilo transportisa da eleqtrotransportis organoebi, Sromis saxelmwifo inspeqtorebi, saqarTvelos finansTa saministros organoebi, saqarTvelos Tavdacvis saministros organoebi, saxelmwifo sanitaruli zedamxedvelobis ganmaxorcielebeli organo da dawesebuleba, saqarTvelos garemos dacvisa da bunebrivi resursebis saministros organoebi, saqarTvelos iusti- 122 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis ciis saministros organoebi, saxelmwifo veterinaruli zedamxedvelobis organo, zomamcire gemebis saxelmwifo inspeqciis organoebi, saqarTvelos komunikaciebis erovnuli komisia, saqarTvelos energetikisa da wyalmomaragebis maregulirebeli erovnuli komisia, saqarTvelos energetikis saministros saxelmwifo saqveuwyebo dawesebuleba – navTobisa da gazis erovnuli saagento, vazisa da Rvinis departamenti – samtresti, saqarTvelos ganaTlebisa da mecnierebis saministros, afxazeTis avtonomiuri respublikis ganaTlebisa da kulturis saministrosa da aWaris avtonomiuri respublikis ganaTlebis, kulturisa da sportis saministros Sesabamisi organoebi, saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis saministros Sesabamisi organoebi. administraciul samarTaldarRvevaTa saqmeebis ganxilvis wesi da procedura dadgenilia saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsiTa da sxva sakanonmdeblo aqtebiT. saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsiT dadgeni lia is garemoebani, romlebic gamoricxaven administraciuli samarTaldarRvevis saqmis warmoebas. administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 232-e muxlis Sesabamisad, administraciuli samarTaldarRvevis saqmis warmoeba ar SeiZleba daiwyos, xolo dawyebuli saqme unda Sewydes: 1) administraciuli samarTaldarRvevis SemTxvevis ararsebobis gamo; 2)im pirTa mimarT, visac administraciuli samarTaldarRvevis Cadenis momentisaTvis ar Sesrulebia Teqvsmeti weli; 3)marTlsawinaaRmdego moqmedebisa Tu umoqmedobis Camdeni piris Seuracxadobis gamo; 4)Tu piri moqmedebda ukiduresi aucileblobis an aucilebeli mogeriebis mdgomareobaSi; 5)amnistiis aqtis miRebis gamo, Tu igi auqmebs administraciuli saxdelis gamoyenebas; 6)administraciuli pasuxismgeblobis damdgeni aqtis gauqmebis gamo; 7)Tu administraciuli samarTaldarRvevis saqmis ganxilvis momentisaTvis ganvlo administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 38-e muxliT gaTvaliswinebulma vadebma; 8)Tu arsebobs imave faqtze administraciul pasuxisgebaSi micemuli piris mimarT kompetenturi organos (Tanamdebobis piris) dadgenileba administraciuli saxdelis dadebis Sesaxeb, an gauuqmebeli dadgenileba administraciuli samarTaldarRvevis saqmis Sewyvetis Sesaxeb, agreTve imave faqtze sisxlis samarTlis saqmis arsebobisas; 9)im piris gardacvalebis gamo, romlis mimarT dawyebuli iyo saqmis warmoeba. kanoniT ar aris gaTvaliswinebuli, magram, Cveni azriT, saqmis warmoeba SeiZleba Sewydes im SemTxvevaSic, Tu mcdelobis miuxedavad SeuZlebelia piris identifikaciis dadgena. magaliTad, samarTaldarRvevis oqmSi miTiTebulia pasuxisgebaSi micemuli piris mxolod gvari da sa- 123 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis xelis dadgena ver xerxdeba, SeuZlebelia misi asakis dadgena, ar arseboben Sesabamisi pirebi, vinc maTi vinaobisa da asakis dadgenas SeiZleba Seuwyon xeli, ver xdeba aseTi pirebis moZieba da maTgan informaciis miReba. Cveni azriT, saqmis warmoeba SeiZleba Sewydes im SemTxvevaSic, Tu araerTi mcdelobis miuxedavad, maT Soris, policiis saSualebiTac ver xerxdeba pasuxisgebaSi micemuli piris sacxovrebeli an sxva zusti misamarTis, telefonis nomris dadgena (garda im SemTxvevisa, rodesac igi Tavs aridebs uwyebis Cabarebas an Sesabamis organoSi gamocxadebas). aseTi SemTxvevebi ZiriTadad maSin gvxvdeba, roca samarTaldarRvevis oqmi arasworad aris Sedgenili da masSi pasuxisgebaSi micemuli piris misamarTi an telefonis nomeri arasworad, an saerTod ar aris miTiTebuli. administraciul samarTaldarRvevaTa saqme ganxilul unda iqnes kanonisa da saqmis ganmxilveli organos (Tanamdebobis piris) winaSe moqalaqeTa Tanasworobis safuZvelze, Ria sxdomaze. administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsiT gaTvaliswinebul SemTxvevebSi saqme SeiZleba ganxilul iqnes samarTaldarRvevis Cadenis adgilze, rac gulisxmobs adgilze administraciuli saxdelis dadebas da sajarimo qviTris Cabarebas damrRvevisaTvis. aseT dros daculi unda iyos saqmis yovelmxrivi, sruli da obieqturi ganxilvis principi. administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsi iTvaliswinebs saprokuroro zedamxedvelobas administraciul samarTaldarRvevaTa saqmeebis warmoebis dros, kerZod, prokurors ufleba aqvs: aRZras warmoeba administraciuli samarTaldarRvevis Sesaxeb, gaecnos saqmis masalebs, monawileoba miiRos saqmis ganxilvaSi, gaaprotestos administraciuli samarTaldarRvevis saqmis gamo Setanil saCivarze miRebuli dadgenileba da gadawyvetileba, SeaCeros dadgenilebis aRsruleba da ganaxorcielos kanoniT gaTvaliswinebuli sxva uflebamosileba. administraciul samarTaldarRvevaTa saqmis ganmxilveli organo valdebulia, saqmeze gadawyvetileba miiRos saqmeSi warmodgenil mtkicebulebaTa srulyofilad gamokvlevisa da Sefasebis Semdeg. administraciuli samarTaldarRvevis saqmeze mtkicebulebas warmoadgens nebismieri faqtobrivi monacemi, romelTa safuZvelze, kanoniT gansazRvruli wesiT, SeiZleba dadgindes administraciuli samarTaldarRvevis arsebobaararseboba, piris braleuloba da saqmisaTvis mniSvnelobis mqone sxva garemoebebi. administraciul samarTaldarRvevis saqmeze mtkicebulebas warmoadgens: administraciuli samarTaldarRvevis oqmi, administraciul pasuxisgebaSi micemuli piris axsna-ganmarteba, dazaralebulisa da mowmis Cvenebebi, eqspertis daskvna, alkoholuri, narkotikuli an fsiqotropuli gamokvlevis (testirebis) Sedegebi, videofiri an fotofiri, nivTieri 124 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis mtkicebulebebi, nivTisa da dokumentis amoRebis oqmi da saqmisaTvis mniSvnelobis mqone sxva dokumentebi. administraciuli samarTaldarRvevis saqmis ganmxilveli organo (Tanamdebobis piri) valdebulia, saqmis ganxilvis dros xelmZRvanelobdes kanoniTa da marTlSegnebiT, ra drosac man mtkicebulebebi unda Seafasos Tavisi Sinagani rwmeniT, rac unda emyarebodes saqmis yvela garemoebis erToblivad _ yovelmxriv, srul da obieqtur gamokvlevas. aris SemTxvevebi, rodesac administraciuli samarTaldarRvevis saqmis ganmxilveli organo (Tanamdebobis piri) aRmoaCens, rom saqme warmoadgens ara administraciuli samarTaldarRvevis, aramed _ sisxlis samarTalwarmoebis wesiT gansaxilvel saqmes, vinaidan igi Seicavs danaSaulis niSnebs. aseT SemTxvevaSi, Tu saqmis ganxilvis dros organo (Tanamdebobis piri) daaskvnis, rom darRveva Seicavs danaSaulis niSnebs, igi Sewyvets administraciul samarTaldarRvevaTa saqmis warmoebas da masalebs gansaxilvelad gadascems prokurors an winaswari gamoZiebis organos. rogorc wesi, administraciuli samarTaldarRvevis Cadenis Sesaxeb Sesabamisi uflebamosili organo (Tanamdebobis piri) adgens administraciul samarTaldarRvevaTa oqms. saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 39-e muxli adgens im pirTa wres, romelic uflebamosilia, konkretul saqmeebze Seadginos administraciul samarTaldarRvevaTa oqmi. unda aRiniSnos, rom administraciul samarTaldarRvevaTa oqmis Semdgeni da am samarTaldarRvevis saqmis ganmxilveli organo SesaZloa, ar iyos erTi da igive. magaliTad, kanoniT gaTvaliswinebul SemTxvevebSi samarTaldarRvevis oqms adgenen Sesabamisi Tanamdebobis pirebi, xolo samarTaldarRvevis saqmeebs ganixilaven da administraciul saxdels ufardeben Sesabamisi sasamarTloebi. zogjer, kanoniT gaTvaliswinebul SemTxvevebSi, samarTaldarRvevis oqmis Semdgeni organo (Tanamdebobis piri) TviTonvea uflebamosili, sasamarTlos gareSe samarTaldamrRvevs TviTonve Seufardos administraciuli saxdeli – jarima, rac SeiZleba gasaCivrdes zemdgom organoSi an sasamarTloSi kanoniT dadgenili wesiT. zog SemTxvevaSi samarTaldarRvevis oqmi TviTonve warmoadgens sajarimo qviTarsac. administraciul samarTaldarRvevaTa oqmi unda Seicavdes kanoniT gaTvaliswinebul rekvizitebs, kerZod, miTiTebuli unda iyos misi Semdgenis, aseve _ damrRvevis monacemebi, Sedgenis dro da adgili, samarTaldarRvevis Cadenis dro da adgili da sxva monacemebi. oqms xels unda awerdnen misi Semdgeni da samarTaldamrRvevi, xolo Tu arian mowmeebi da dazaralebulebi, maSin oqmze SeiZleba xeli moaweron am pirebmac. Tu samarTaldamrRvevi uars ityvis oqmis xelmoweraze, maSin keTdeba saTanado Canawe- 125 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis ri. samarTaldamrRvevs ufleba aqvs, waradginos oqmisaTvis dasarTavi axsna-ganmarteba da SeniSvnebi oqmis Sinaarsis Taobaze. Tu administraciul samarTaldarRvevaTa oqmi ar Seicavs romelime zemoaRniSnul rekvizits, Cveni azriT, es yovelTvis ar SeiZleba gaxdes administraciul samarTaldarRvevaTa oqmis gauqmebisa da administraciuli saxdelis dadebaze uaris Tqmis safuZveli, Tu es gavlenas ar axdens samarTaldarRvevis Sinaarsze. samarTaldarRvevis oqmi dauyovnebliv unda gaegzavnos im organos (Tanamdebobis pirs), romelic uflebamosilia, ganixilos samarTaldarRvevis saqme. oqmi unda gaigzavnos maqsimalurad mokle vadaSi, raTa saqmis gan mxilvelma organom (Tanamdebobis pirma) SeZlos misi ganxilva dadgenil vadaSi. saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsi iTvaliswinebs iseT SemTxvevebs, rodesac ar dgeba samarTaldarRvevis oqmi. administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 242-e muxlSi miTiTebulia im samarTaldarRvevebze, romelTa Cadenis drosac ar dgeba oqmi. administraciuli samarTaldarRvevis oqmi ar dgeba maSinac, rodesac gafrTxilebis gaformeba, aseve dajarimeba da jarimis gadaxdevineba xdeba samarTaldarRvevis Cadenis adgilze. magram Tu damrRvevi sadavod xdis administraciuli saxdelis dadebas, maSin am SemTxvevaSi aucilebelia oqmis Sedgena. administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 242-e muxlis me-2 da me-3 nawilebiT gaTvaliswinebuli administraciuli samarTaldarRvevebis Cadenis (magaliTad, satransporto saSualebis mZRolis mier sagzao moZraobis wesebis darRvevis) dros samarTaldamrRvevs adgilze gamoewereba sajarimo qviTari, romelic imavdroulad warmoadgens samarTaldarRvevis oqms. administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 243-e muxliT gaTvaliswinebul SemTxvevebSi, Tu samarTaldarRvevis oqmis adgilze Sedgena SeuZlebelia, an samarTaldamrRvevs ara aqvs piradobis damadasturebeli sabuTebi da ar arian mowmeebi, romlebsac SeuZliaT miawodon saWiro cnobebi mis Sesaxeb, maSin SesaZlebelia, uflebamosilma pirma damrRvevi miiyvanos policiaSi samarTaldarRvevis aRkveTis, samarTaldamrRvevis vinaobis dadgenisa da samarTaldarRvevis oqmis Sedgenis mizniT. damrRvevi miyvanil unda iqnes rac SeiZleba mokle vadaSi. 5. administraciuli dakaveba, piradi gasinjva, nivTebisa da dokumentebis CamorTmeva saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsiTa da sxva sakanonmdeblo aqtebiT uSualod gaTvaliswinebul SemTxvevebSi da dad- 126 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis genili wesiT SesaZlebelia moxdes samarTaldamrRvevi piris administraciuli dakaveba, misi nivTebis gasinjva, aseve _ nivTebisa da dokumentebis CamorTmeva, Tu es aucilebelia samarTaldarRvevaTa aRsakveTad, roca amowurulia zemoqmedebis sxva zomebi, pirovnebis dasadgenad, administraciul samarTaldarRvevaTa oqmis Sesadgenad, Tu oqmis Sedgena aucilebelia, magram misi adgilze Sedgena SeuZlebelia, saqmis droulad da sworad ganxilvisa da administraciul samarTaldarRvevaTa saqmeebze miRebul dadgenilebaTa aRsrulebis uzrunvelyofis mizniT. administraciuli dakavebis dros aucilebelia dakavebis oqmis Sedgena, romelic unda Seicavdes kanoniT dadgenil monacemebs. Tu dakavebuli uars acxadebs oqmis xelmoweraze, amis Sesaxeb keTdeba Canaweri. dakavebulis TxovniT misi adgilsamyofeli unda ecnobos mis naTesavebs, aseve _ samsaxurisa da saswavleblis administracias. arasrulwlovnis dakavebis Sesaxeb aucileblad unda ecnobos mis mSoblebs an maT Semcvlel pirebs. samarTaldamrRvevi piris administraciuli dakaveba SeuZliaT mxolod kanoniT gaTvaliswinebul pirebs. eseni SeiZleba iyvnen Sinagan saqmeTa saministros an kanoniT gaTvaliswinebuli sxva organos Sesabamisi uflebamosili pirebi. rogorc wesi, dauSvebelia samarTaldamrRvevi piris administraciuli dakaveba sam saaTze met xans. kanoniT gaTvaliswinebul gamonaklis SemTxvevebSi, gansakuTrebuli aucileblobis gamo, SesaZlebelia kanoniT dadgindes administraciuli dakavebis sxva vadebic. piri, romelmac Caidina wvrilmani xulignoba, SeiZleba mosamarTlem, an Sinagan saqmeTa organos ufrosma (ufrosis moadgilem) daakavos kanoniT dadgenil vadaSi, saqmis ganxilvamde. piri, romlis dakavebis vada emTxveva arasamuSao dros, SeiZleba dakavebul iqnes da moTavsdes saqarTvelos Sinagan saqmeTa saministros winaswari dakavebis sakanSi saqmis ganmxilveli organos mier saqmeze saboloo gadawyvetilebis miRebamde. saqarTvelos kanonmdeblobiT dadgenili wesiT Sesabamisma uflebamosilma pirebma SeiZleba gasinjon samarTaldarRvevis Camdeni piri piradad, an misi nivTebi. piri piradad SeiZleba gasinjos Sesabamisma uflebamosilma pirma, romelic gasasinji piris sqesisaa, imave sqesis ori piris TandaswrebiT. nivTebis, sanadiro da TevzWeris iaraRebis, mopovebuli produqciisa da sxva sagnebis gasinjva, rogorc wesi, xdeba im piris TandaswrebiT, romlis sakuTrebaSi an mflobelobaSia isini. gadaudebel SemTxvevaSi es nivTebi SeiZleba gaisinjos mesakuTris (mflobelis) gareSe, ori damswris monawileobiT. piradi da nivTebis gasinjvis Sesaxeb dgeba oqmi, an/da administraciuli samarTaldarRvevis an administraciuli dakavebis oqmSi keTdeba Sesabamisi Canaweri. 127 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis kanoniT gansazRvrul uflebamosil pirebs SeuZliaT CamoarTvan samarTaldamrRvevis dakavebis, piradi an nivTebis gasinjvis dros aRmoCenili nivTebi da dokumentebi, romlebic warmoadgens samarTaldarRvevis iaraRs an uSualo obieqts. CamorTmeul nivTebsa da dokumentebs Sesabamisi uflebamosili pirebi samarTaldarRvevis saqmis ganxilvamde inaxaven saTanado adgilas, xolo saqmis ganxilvis Sedegebis mixedviT, dadgenili wesiT xdeba maTi konfiskacia an mflobelisaTvis dabruneba, anda ganadgureba, xolo sasyidliT CamorTmevis SemTxvevaSi _ misi realizacia. administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 249.2 muxlSi miTiTebuli samarTaldarRvevebisaTvis dakisrebuli jarimis gadaxdis uzrunvelyofis mizniT SeiZleba samarTaldarRvevis sagnis an/da satransporto saSualebis CamorTmeva. dadgenil vadaSi jarimis gadauxdelobis SemTxvevaSi moxdeba saqonlisa da satransporto saSualebis realizacia kanoniT dadgenili wesiT. Tu administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis Sesabamisi muxliT administraciuli samarTaldarRvevisaTvis administraciuli saxdelis saxiT gaTvaliswinebulia satransporto saSualebis marTvis uflebis CamorTmeva, mZRols saqmeze dadgenilebis gamotanamde CamoerTmeva mZRolis mowmoba da miecema satransporto saSualebis marTvis droebiTi nebarTva, ris Sesaxebac keTdeba Canaweri administraciuli samarTaldarRvevis oqmSi. satransporto saSualebis marTvis droebiTi nebarTva imavdroulad warmoadgens administraciuli samarTaldarRvevis oqms. satransporto saSualebis marTvis uflebis CamorTmevis Sesaxeb dadgenilebis gamotanis SemTxvevaSi mZRols droebiT CamorTmeuli mowmoba ar daubrundeba, xolo am dadgenilebis gasaCivrebis (gaprotestebis) SemTxvevaSi marTvis droebiTi nebarTvis moqmedeba gagrZeldeba saCivarze (protestze) gadawyvetilebis miRebisaTvis dadgenili vadiT. administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 249.3 muxlSi miTiTebuli samarTaldarRvevebisaTvis policiis muSakebs ufleba aqvT, saqmis ganxilvamde CamoarTvan cecxlsasroli iaraRi, agreTve _ sabrZolo masalebi, ris Sesaxebac oqmSi keTdeba Sesabamisi Canaweri. saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 116-e muxliT gaTvaliswinebuli samarTaldarRvevis (satransporto saSualebis marTva alkoholuri, narkotikuli an fsiqotropuli simTvralis mdgomareobaSi, anda satransporto saSualebis samarTavad gadacema aseT mdgomareobaSi myofi pirisaTvis) Cadenisas piri, romelic marTavs satransporto saSualebas da romlis mimarTac arsebobs sakmarisi safuZveli, rom igi alkoholuri, narkotikuli an fsiqotropuli simTvralis mdgomareobaSia, unda CamoSordes satransporto saSualebis marTvas. Tu administraciul 128 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis samarTaldarRvevaTa kodeqsis Sesabamisi muxliT administraciuli samarTaldarRvevis CadenisaTvis administraciuli saxdelis saxiT gaTvaliswinebulia satransporto saSualebis marTvis uflebis CamorTmeva, policieli uflebamosilia, satransporto saSualeba gadaiyvanos specialur sadgomze. igive wesi moqmedebs im SemTxvevaSi, rodesac satransporto saSualebas marTavs piri, romelsac CamorTmeuli aqvs satransporto saSualebis marTvis ufleba. administraciuli dakaveba, piradi gasinjva, nivTebisa da dokumentebis CamorTmeva dainteresebulma pirebma SeiZleba gaasaCivron zemdgom organoebSi (Tanamdebobis pirebTan) an prokurorTan. 6. administraciuli samarTaldarRvevis saqmis warmoebaSi monawile pirebi administraciuli samarTaldarRvevis saqmis warmoebaSi TviTon saqmis ganmxilveli uflebamosili organos (Tanamdebobis piris) garda SeiZleba (zogjer valdebulia) aseve monawileobdnen samarTaldarRvevis oqmis Semdgeni organos uflebamosili piri, administraciul pasuxisgebaSi micemuli piri, dazaralebuli, kanonieri warmomadgeneli, advokati, mowme, eqsperti, Tarjimani. Tu saqmes ixilavs sasamarTlo an zemdgomi administraciuli organo, maSin administraciul pasuxisgebaSi micemuli piris garda unda monawileobdes samarTaldarRvevis oqmis Semdgeni organos uflebamosili piri. Tu piri ar flobs samarTalwarmoebis enas, maSin mas unda daeniSnos Tarjimani. administraciul pasuxisgebaSi micemul pirs ufleba aqvs, gaecnos saqmis masalebs, misces axsna-ganmartebani, waradginos mtkicebulebani, ganacxados Suamdgomlobani; saqmis ganxilvisas isargeblos advokatis iuridiuli daxmarebiT; gamovides mSobliur enaze da Tu ar icis warmoebis ena, isargeblos Tarjimnis momsaxurebiT; gaasaCivros saqmeze miRebuli dadgenileba. rogorc wesi, administraciuli samarTaldarRvevis saqme ganixileba im piris TandaswrebiT, romelic micemulia administraciul pasuxisgebaSi. am piris dauswreblad saqme SeiZleba ganxilul iqnes mxolod iseT SemTxvevebSi, roca arsebobs cnoba misTvis saqmis ganxilvis adgilisa da drois drouli Setyobinebis Sesaxeb da misgan ar Semosula Suamdgomloba saqmis ganxilvis gadadebis Taobaze. saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 125-e muxlis me-8 nawiliT (amkrZalavi niSnis `gaCereba akrZalulia~ da `dgoma akrZalulia~ moTxovnis daucveloba) da 129 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis 1252-e muxliT (dedaqalaqis teritoriaze avtotransportis parkirebis wesebis darRveva) gaTvaliswinebuli administraciuli samarTaldarRvevebis Cadenisas administraciuli saxdeli (jarima) pirs SeiZleba Seefardos mis dauswrebladac. magram am SemTxvevebSi administraciul pasuxisgebaSi micemul pirs misi uflebebi da movaleobebi unda ganemartos werilobiT. aris mravali iseTi samarTaldarRveva, romelTa ganxilvis drosac pasuxisgebaSi micemuli piris daswreba savaldebulia. iseT samarTaldarRvevaTa CamonaTvali, romelTa ganxilvis dros pasuxisgebaSi micemuli piris daswreba savaldebulia, miTiTebulia administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 252.2 muxlSi (magaliTad, aseTebia narkotikuli saSualebebis ukanonod moxmareba, xulignoba, policiis TanamSromlisaTvis winaaRmdegobis gaweva da sxva). Tu aseTi administraciuli samarTaldarRvevebis ganxilvis dros pasuxisgebaSi micemuli piri Tavs aridebs Sinagan saqmeTa organos an sasamarTlos gamoZaxebiT gamocxadebas, maSin igi iZulebiT SeiZleba miiyvanos Sinagan saqmeTa organos warmomadgenelma. saqarTvelos kanonmdeblobiT SeiZleba gaTvaliswinebul iqnes sxva SemTxvevebic, rodesac administraciul pasuxisgebaSi micemuli piris gamocxadeba saqmis gadamwyvet organoSi (Tanamdebobis pirTan) savaldebuloa. administraciuli samarTaldarRvevis saqmis ganxilvaSi SeiZleba monawileobdes dazaralebulic. dazaralebulad miiCneva piri, romelsac administraciulma samarTaldarRvevam miayena moraluri, fizikuri an qonebrivi ziani. dazaralebuls ufleba aqvs, gaecnos saqmis masalebs, ganacxados Suamdgomlobani, gaasaCivros miRebuli dadgenileba. dazaralebuli SesaZloa, daikiTxos mowmis saxiTac. administraciuli samarTaldarRvevis saqmis ganxilvaSi SeiZleba monawileobdes pasuxisgebaSi micemuli piris an dazaralebulis kanonieri warmomadgenelic, kerZod, administraciul pasuxisgebaSi micemuli im pirisa da dazaralebulis interesebi, romlebic arasrulwlovnebi an iseTi pirebi arian, romlebsac, TavianTi fizikuri an fsiqikuri naklis gamo, administraciul samarTaldarRvevaTa saqmeze TviTon ar SeuZliaT ganaxorcielon TavianTi uflebebi, SeiZleba maTi uflebebi daicvan maTma kanonierma warmomadgenlebma (mSoblebma, mSvileblebma, meurveebma, mzrunvelebma). administraciuli samarTaldarRvevis saqmis ganxilvaSi SeiZleba monawileobdes advokati, romlis uflebamosileba unda dadgindes Sesabamisi orderiT. advokati sargeblobs im mxaris yvela uflebiTa da movaleobiT, romlis interesebsac igi icavs. administraciuli samarTaldarRvevis saqmis ganxilvaSi SeiZleba monawileobdes mowme. mowmed SeiZleba gamoZaxebul iqnes nebismieri piri, 130 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis vinc SesaZloa, raime icis saqmis garemoebebis Sesaxeb. mowme valdebulia im organos (Tanamdebobis piris) gamoZaxebiT, romlis warmoebaSic imyofeba saqme, gamocxaddes, acnobos, rac icis saqmis Sesaxeb da upasuxos dasmul SekiTxvebs. Tu saWiroa specialuri codna, administraciuli samarTaldarRvevis saqmis ganxilvaSi SeiZleba monawileobdes eqsperti. administraciul pasuxisgebaSi micemul pirs, oqmis Semdgens an dazaralebuls ufleba aqvT, sxdomaze TviTon waradginon eqspertizis daskvna. eqsperti valdebulia, gamocxaddes da misces obieqturi daskvna gansaxilvel saqmeze, aseve upasuxos saqmis ganmxilveli organos (Tanamdebobis piris) mier dasmul SekiTxvebs micemul daskvnasTan dakavSirebiT. administraciuli samarTaldarRvevis saqmis ganxilvaSi SeiZleba monawileobdes Tarjimani. Tu pirma ar icis warmoebis ena, maSin mas ufasod unda daeniSnos Tarjimani. Tarjimans niSnavs saqmis ganmxilveli organo (Tanamdebobis piri), romelic valdebulia, gamocxaddes daTqmul dros da adgilas da srulad Seasrulos Tavisi movaleoba. 7. administraciul samarTaldarRvevaTa saqmeebis ganxilva administraciuli samarTaldarRvevis saqmis ganmxilveli organo (Tanamdebobis piri) valdebulia, saqme ganixilos kanoniT dadgenili wesiT da gadawyvetileba (dadgenileba) miiRos saqmis garemoebaTa yovelmxrivi, sruli da obieqturi gamokvlevis Semdeg Tavisi Sinagani rwmeniT. administraciuli samarTaldarRvevis saqmis gansaxilvelad momzadebisas organom (Tanamdebobis pirma) unda daadginos: saqme ganekuTvneba Tu ara mis kompetencias; sworad aris Tu ara Sedgenili oqmi da administraciuli samarTaldarRvevis saqmis sxva masalebi; ecnobaT Tu ara saqmis ganxilvaSi monawile pirebs saqmis ganxilvis dro da adgili, gamoTxovilia Tu ara saWiro damatebiTi masalebi; unda dakmayofildes Tu ara administraciul pasuxisgebaSi micemuli piris, dazaralebulis, kanonieri warmomadgenlis, advokatis Suamdgomlobebi. mosamarTlis (sasamarTlos) dadgenilebiT SesaZlebelia, gaerTiandes mis warmoebaSi arsebuli, erTgvarovani administraciuli samarTaldarRvevis saqmeebi. administraciuli samarTaldarRvevis saqme ganixileba misi Cadenis adgilis mixedviT. Tu samarTaldarRveva denadia, maSin igi ganixileba misi gamovlenis adgilis mixedviT. kanoniT gaTvaliswinebul SemTxvevebSi saqme ganixileba damrRvevis sacxovrebeli adgilis an sxva adgilis mixedviTac. 131 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis rogorc ukve aRvniSneT, samarTaldamrRvevs administraciuli saxdeli SeiZleba daedos samarTaldarRvevis Cadenis dRidan ara ugvianes ori Tvisa, xolo roca samarTaldarRveva denadia _ ara ugvianes ori Tvisa misi gamovlenis dRidan. Tu sisxlissamarTlebrivi devna an gamoZieba Sewydeba da imavdroulad damrRvevis qmedebaSi aris administraciuli samarTaldarRvevis niSnebi, maSin administraciuli saxdeli pirs SeiZleba daedos ara ugvianes erTi Tvisa, sisxlissamarTlebrivi devnis an gamoZiebis Sewyvetis Sesaxeb gadawyvetilebis gamotanis dRidan. aRniSnuli vadebi zogadia, romlis farglebSic unda damTavrdes administraciuli samarTaldarRvevis saqmeebis ganxilva da am vadis gagrZeleba dauSvebelia. Tu pirs am vadebSi ar Seefarda administraciuli saxdeli, maSin saqmeze unda Sewydes warmoeba administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 232-e muxlis me-7 nawilis safuZvelze. garda zogadi vadebisa, administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 262-e muxli iTvaliswinebs saqmis ganxilvis specialur vadebsac _ calkeuli samarTaldarRvevisaTvis. rogorc wesi, administraciul samarTaldarRvevaTa saqmeebs Sesabamisi uflebamosili organo (Tanamdebobis piri) ganixilavs administraciuli samarTaldarRvevis oqmisa da sxva masalebis miRebidan TxuTmeti dRis vadaSi. zogierTi kategoriis saqmeebis (magaliTad, administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 45-e, 166-e, 173-e muxlebiT gaTvaliswinebuli samarTaldarRvevebi) ganxilva unda moxdes erTi dRe-Ramis ganmavlobaSi, xolo zogierTi kategoriis saqmeebisa _ sami, Svidi an ToTxmeti dRis vadaSi. saqarTvelos kanonmdeblobiT SesaZlebelia, gaTvaliswinebuli iyos saqmis ganxilvis sxva vadebic. aris SemTxvevebi, rodesac kanoniT dadgenili erTi, sami, Svidi an TxuTmeti dRis vadaSi ver ganixileba saqme obieqturi garemoebebis gamo, magaliTad, aucilebelia saqmis masalebis damatebiTi gamoTxova da Seswavla. aseT SemTxvevebSi miTiTebuli vada SeiZleba gagrZeldes, magram ara umetes administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 38-e muxliT dadgenili zogadi vadebisa. aris SemTxveva, rodesac pasuxisgebaSi micemuli piri administraciuli wesiT aris dakavebuli, gadis dakavebis vada, magram aucilebelia sxdomis gadadeba saqmis garemoebebis damatebiTi gamokvlevis mizniT. Cveni azriT, aseT SemTxvevaSi SesaZlebelia dakavebuli piri xelweriliT gaaTavisuflos misma damkavebelma organom da saqmis ganxilva sxva droisaTvis gadados. saqmis ganxilvis dros misi ganmxilveli kolegiuri organos Tavmjdomare (Tanamdebobis piri) xsnis sxdomas, acxadebs, Tu romeli saqme ixileba, vin aris micemuli administraciul pasuxisgebaSi, saqmeSi monawile pirebs ganumartavs TavianT uflebebs da movaleobebs, sajarod kiTxulobs ad- 132 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis ministraciuli samarTaldarRvevis oqms, sxdomaze mousmens saqmeSi monawile pirebs, gamoikvlevs mtkicebulebebs da ixilavs Suamdgomlobebs. saqmis ganxilvis dros unda gairkves: Cadenilia Tu ara administraciuli samarTaldarRveva; braleulia Tu ara piri mis CadenaSi; eqvemdebareba Tu ara igi administraciul pasuxismgeblobas; aris Tu ara pasuxismgeblobis Semamsubuqebeli da damamZimebeli garemoebebi; miyenebulia Tu ara qonebrivi ziani da aseve saqmisaTvis mniSvnelobis mqone sxva garemoebebi. sxdomis damTavrebis Semdeg dgeba sxdomis oqmi, romelic unda Seicavdes kanoniT dadgenil rekvizitebs. administraciuli samarTaldarRvevis saqmis ganxilvis damTavrebis Semdeg saqmis ganmxilvel organos (Tanamdebobis pirs) gamoaqvs dadgenileba, romelSic unda mieTiTos: misi gamomtani organos (Tanamdebobis piris) dasaxeleba; saqmis ganxilvis TariRi; cnobebi im piris Sesaxeb, vis mimarTac iqna gamotanili dadgenileba; saqmeze dadgenili garemoebebi; im normatiuli aqtis Sesabamisi muxli, romlis safuZvelzec moxda administraciuli saxdelis Sefardeba; saqmeze miRebuli gadawyvetileba, misi gasaCivrebis wesi da vada. Tu administraciuli saxdelis SefardebasTan erTad aseve ixileba zaralis anazRaurebis sakiTxic, maSin dadgenilebaSi unda mieTiTos asanazRaurebeli zaralis odenoba, misi anazRaurebis wesi da vada. dadgenilebiT aseve unda gadawydes CamorTmeuli nivTebisa da dokumentebis, aseve _ eqspertebisa da TarjimnebisaTvis asanazRaurebeli Tanxis sakiTxic. administraciuli samarTaldarRvevis saqmis ganxilvis Semdeg saqmis ganmxilveli organo (Tanamdebobis piri) uflebamosilia, gamoitanos erTerTi Semdegi dadgenileba: 1)administraciuli saxdelis dadebis Sesaxeb; 2) saqmis warmoebis Sewyvetis Sesaxeb; 3)erTi administraciuli saxdelis sxva administraciuli saxdeliT Secvlis Taobaze, Tu SeuZlebelia pirvelad dadebuli administraciuli saxdelis aRsruleba; 4)sauravis daricxvis Sesaxeb. dadgenileba saqmis warmoebis Sewyvetis Sesaxeb miiReba administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 232-e muxliT gaTvaliswinebul SemTxvevebSi, aseve _ zepiri SeniSvnis gamocxadebisa da prokuraturis an winaswari gamoZiebis organosaTvis gansaxilvelad masalebis gadacemis dros. dadgenileba unda gamocxaddes dauyovnebliv, saqmis ganxilvis damTavrebisTanave. dadgenilebis asli 3 dRis vadaSi unda gaegzavnos an adgilze Cahbardes pirs, vis Sesaxebac aris gamotanili dadgenileba, agreTve _ dazaralebuls, misive moTxovniT. SesaZlebelia, dadgenilebaSi daSvebul iqnes usworoba. dadgenilebaSi usworobis gasworebis anu Sesworebis Setanis sakiTxi administraciul 133 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis samarTaldarRvevaTa kodeqsiT mowesrigebuli ar aris. miuxedavad amisa, migvaCnia, rom es sakiTxi SeiZleba gadawydes da dadgenilebaSi usworoba gaswordes kanonis analogiis wesiT, kerZod, samoqalaqo saproceso kodeqsiT dadgenili wesiT. sasurvelia, dadgenilebaSi usworoba gaswordes dadgenilebiT da ara _ ganCinebiT. aseve, usworobis gasworebis Sesaxeb dadgenilebac gasaCivrdeba dadgenilebis (da ara ganCinebis) gasaCivrebisaTvis dadgenili wesiT da dadgenil 10 dRis vadaSi. 8. administraciuli samarTaldarRvevis saqmeze miRebuli dadgenilebis gasaCivreba da gaprotesteba administraciuli samarTaldarRvevis saqmeze gamotanili dadgenilebis gasaCivrebis sxvadasxva wesi arsebobs. 1) administraciuli organos mier miRebuli dadgenileba SeiZleba gasaCivrdes: zemdgom administraciul organoSi Semdeg sasamarTloSi 2) sasamarTlos mier pirdapir sasamarTloSi administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsiT dadgenili saCivriT sasarCelo gancxadebiT miRebuli dadgenileba SeiZleba gadaisinjos (gasaCivrdes): saapelacio sasamarTlos TavmjdomaresTan an prokuroris protestiT saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palataSi (administraciuli patimrobis Sefardebis Sesaxeb dadgenileba) administraciuli organos (da ara sasamarTlos) mier administraciuli samarTaldarRvevis saqmeze miRebuli dadgenileba SesaZlebelia gasaCivrdes jer zemdgom administraciul organoSi da Semdeg _ sasamarTloSi an pirdapir sasamarTloSi. 134 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis arsebobs sasamarTloSi dadgenilebis gasaCivrebis ori gza: 1. dadgenilebis gasaCivreba administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsiT dadgenili wesiT da dadgenilebis gasaCivreba sasarCelo warmoebis wesiT. Tu piri dadgenilebas asaCivrebs sasamarTloSi administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsiT dadgenili wesiT, maSin igi saxelmwifo baJs ar ixdis da aseT SemTxvevaSi dadgenilebis gasaCivrebis vada Seadgens misi Cabarebidan 10 dRes. amasTan, saCivari ganixileba administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis normebis Sesabamisad. Tu piri dadgenilebas asaCivrebs sasamarTloSi sarCelis Setanis gziT, maSin igi valdebulia, gadaixados saxelmwifo baJi, gasaCivrebis vada Seadgens erT Tves da saqme ganixileba administraciuli da samoqalaqo saproceso kanonmdeblobiT dadgenili wesiT. rac Seexeba sasamarTlos mier gamotanil dadgenilebas, rogorc wesi, raionuli (saqalaqo) sasamarTlos dadgenileba administraciuli saxdelis dadebis Sesaxeb sabolooa da administraciuli samarTaldarRvevis saqmeTa warmoebis wesiT gasaCivrebas ar eqvemdebareba, garda administraciuli patimrobis Sefardebis sakiTxis gadawyvetis Taobaze gamotanili dadgenilebisa, agreTve _ saqarTvelos sakanonmdeblo aqtebiT gaTvaliswinebuli SemTxvevebisa. raionuli (saqalaqo) sasamarTlos dadgenileba administraciuli samarTaldarRvevis saqmeebze SeiZleba gaauqmos an Secvalos prokuroris protestiT TviTon mosamarTlem, agreTve, miuxedavad imisa, arsebobs Tu ara prokuroris protesti – zemdgomma sasamarTlos Tavmjdomarem. amdenad, sasamarTlos dadgenileba SeiZleba gauqmdes an Seicvalos prokuroris protestis arsebobis SemTxvevaSi, aseve saCivris arsebobis SemTxvevaSi _ zemdgomi (saapelacio) sasamarTlos Tavmjdomaris mier. saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsSi 2009 wlis 17 ivliss Setanili damatebebisa da cvlilebebis Semdeg gansxvavebulad wesrigdeba administraciuli saxdelis saxiT administraciuli patimrobis Sefardebis gasaCivrebis sakiTxi, kerZod, administraciuli saxdelis saxiT administraciuli patimrobis Sefardebis Sesaxeb gamotanili dadgenileba saCivrdeba ara saapelacio sasamarTlos TavmjdomaresTan, aramed _ saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palataSi, rogorc kolegiur organoSi, sadac saCivars kolegiurad ixilavs sami mosamarTle. administraciuli samarTaldarRvevis saqmeze miRebuli dadgenileba, agreTve administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 2341-e muxliT gansazRvruli wesiT administraciuli samarTaldarRvevis saqmis adgilze ganxilvisas miRebuli gadawyvetileba SeuZliaT gaasaCivron pirma, 135 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis romlis mimarTac aris gamotanili dadgenileba, dazaralebulma an administraciuli samarTaldarRvevis oqmis Semdgenma. administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 272-e muxlis Tanaxmad, administraciuli samarTaldarRvevis saqmeze SeiZleba gasaCivrdes: a) organos (Tanamdebobis piris) dadgenileba, agreTve administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 2341-e muxliT gansazRvruli wesiT administraciuli samarTaldarRvevis saqmis adgilze ganxilvisas miRebuli gadawyvetileba jarimis saxiT administraciuli saxdelis dadebis Sesaxeb – zemdgom organoSi (zemdgom Tanamdebobis pirTan), an raionis (qalaqis) sasamarTloSi, romlis gadawyvetileba sabolooa; gadawyvetileba sxvagvari administraciuli saxdelis dadebis Sesaxeb – zemdgom organoSi (zemdgom Tanamdebobis pirTan), ris Semdegac saCivari SeiZleba Setanil iqnes raionis (qalaqis) sasamarTloSi, romlis gadawyvetileba sabolooa; dadgenileba ZiriTadi da romelime damatebiTi administraciuli saxdelis erTdroulad dadebis Sesaxeb momCivnis surviliT SeiZleba gasaCivrdes ZiriTadi an damatebiTi saxdelis gasaCivrebisaTvis gansazRvruli wesiT; b) Sinagan saqmeTa organos (Tanamdebobis piris) dadgenileba gafrTxilebis saxiT administraciuli saxdelis dadebis Sesaxeb, romelic dafiqsirebulia administraciuli samarTaldarRvevis Cadenis adgilze oqmis Seudgenlad – zemdgom organoSi (zemdgom Tanamdebobis pirTan); g) Sinagan saqmeTa organos (Tanamdebobis piris) dadgenileba erTi administraciuli saxdelis sxva administraciuli saxdeliT Secvlis Sesaxeb _ zemdgom organoSi (zemdgom Tanamdebobis pirTan), an raionis (qalaqis) sasamarTloSi, romlis gadawyvetileba sabolooa; d) Sinagan saqmeTa organos (Tanamdebobis piris) dadgenileba sauravis daricxvis Sesaxeb _ zemdgom organoSi (zemdgom Tanamdebobis pirTan), an raionis (qalaqis) sasamarTloSi, romlis gadawyvetileba sabolooa; e) samxedro saavtomobilo inspeqciis Tanamdebobis piris dadgenileba gafrTxilebis saxiT administraciuli saxdelis dadebis Sesaxeb, romelic dafiqsirebulia samarTaldarRvevis Cadenis adgilze oqmis Seudgenlad _ zemdgom Tanamdebobis pirTan, romelic uflebamosilia, ganixilos saCivari. saCivari Seitaneba ara pirdapir zemdgom administraciul organoSi, aramed _ im organoSi (Tanamdebobis pirTan), romelmac gamoitana gasaCivrebuli dadgenileba, Tu kanoniT sxva ram ar aris gaTvaliswinebuli. amis Semdeg saCivari saqmesTan erTad 3 dRis vadaSi unda gaegzavnos im organos (Tanamdebobis pirs), romlis saxelzec aris Setanili da romelic uflebamosilia, ganixilos igi. 136 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsiT dadgenili wesiT dadgenilebis gasaCivrebis SemTxvevaSi (rogorc sasamarTloSi, aseve zemdgom administraciul organoSi) pirs saxelmwifo baJi ar gadaxdeba. administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsiT gansazRvruli wesiT dadgenileba SeiZleba gasaCivrdes misi gamotanidan 10 dRis vadaSi. aRniSnuli vadis sapatio mizeziT gacdenis SemTxvevaSi es vada im piris gancxadebiT, romlis mimarTac gamotanilia dadgenileba, SeiZleba aRadginos saCivris ganmxilvelma uflebamosilma organom (Tanamdebobis pirma). dadgenileba administraciuli samarTaldarRvevis saqmeze SeiZleba gaaprotestos prokurormac da waradginos Sesabamisi protesti. dadgenil vadaSi saCivris Setanis SemTxvevaSi mis ganxilvamde SeCerdeba dadgenileba administraciuli saxdelis dadebis Sesaxeb, erTi administraciuli saxdelis sxva administraciuli saxdeliT Secvlisa da sauravis daricxvis Sesaxeb, agreTve _ administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 2341-e muxliT gansazRvruli wesiT administraciuli samarTaldarRvevis saqmis adgilze ganxilvisas miRebuli gadawyvetileba. saCivris Setana ar SeaCerebs dadgenilebas saxdelis saxiT gafrTxilebisa da administraciuli patimrobis Sefardebis Taobaze, aseve _ dadgenilebas samarTaldarRvevis Cadenis adgilze jarimis dakisrebis Taobaze, romelsac adgilzeve gadaaxdevineben. prokuroris mier protestis Setana aCerebs dadgenilebis aRsrulebas protestis ganxilvamde. saCivari da protesti Sesabamisma uflebamosilma organoebma (Tanamdebobis pirebma) unda ganixilon maTi Setanidan 10 dRis vadaSi. saCivris an protestis ganxilvisas organos (Tanamdebobis pirs) gamoaqvs erT-erTi Semdegi gadawyvetileba: a)dadgenilebis ucvlelad datovebisa da saCivris an protestis daukmayofileblad datovebis Sesaxeb; b)dadgenilebis gauqmebisa da saqmis xelaxali ganxilvisaTvis gagzavnis Sesaxeb; g)dadgenilebis gauqmebisa da saqmis Sewyvetis Sesaxeb; d)administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 2341-e muxliT dadgenili wesiT administraciuli samarTaldarRvevis saqmis adgilze ganxilvisas miRebuli dadgenilebis gauqmebisa da piris administraciuli saxdelisagan ganTavisuflebis Sesaxeb; e)administraciuli samarTaldarRvevisaTvis saxdelis zomis saqarTvelos kanonmdeblobiT gaTvaliswinebul farglebSi Secvlis Sesaxeb. Tu dadgenileba gamoitana im organom (Tanamdebobis pirma), romelic ar iyo uflebamosili, gadaewyvita es saqme, maSin aseTi dadgenileba unda gauqmdes da saqme gansaxilvelad gaegzavnos Sesabamis uflebamosil organos (Tanamdebobis pirs). 137 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis administraciuli samarTaldarRvevis saqmeze miRebuli dadgenilebis gamo saCivarTan an protestTan dakavSirebiT gamotanili dadgenilebis asli 3 dRis vadaSi gaegzavneba pirs, romlis mimarTac iyo gamotanili dadgenileba. protestis gamo miRebuli dadgenilebis asli 3 dRis vadaSi gaegzavneba agreTve dazaralebuls, misive TxovniT. protestis ganxilvis Sedegi unda ecnobos prokurors. rogorc ukve aRvniSneT, sasamarTlos dadgenileba administraciul samarTaldarRvevaTa saqmeebze SeiZleba gaauqmos an Secvalos prokuroris protestiT TviT mosamarTlem, agreTve, miuxedavad imisa, arsebobs Tu ara prokuroris protesti – zemdgomma sasamarTlos Tavmjdomarem. Sinagan saqmeTa organos ufrosis dadgenileba administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 166-e muxliT (wvrilmani xulignoba) gaTvaliswinebuli administraciuli samarTaldarRvevis saqmeze SeiZleba gaauqmos an Secvalos prokuroris protestiT TviT Sinagan saqmeTa organos ufrosma, agreTve, miuxedavad imisa, arsebobs Tu ara prokuroris protesti – Sinagan saqmeTa zemdgomi organos ufrosma. gadawyvetileba administraciuli samarTaldarRvevis saqmeze miRebul dadgenilebasTan dakavSirebuli saCivris gamo SeiZleba gaaprotestos prokurorma. saCivris gamo miRebul gadawyvetilebaze protesti SeaqvT im organoSi (Tanamdebobis pirTan), romelic saCivris gamo gadawyvetilebis mimRebi organos (Tanamdebobis piris) zemdgomia. Tu administraciuli samarTaldarRvevis saqmeze miRebuli dadgenileba gauqmda saqmis SewyvetiT, maSin pirs unda daubrundes gadaxdevinebuli fuladi Tanxa, sasyidliT CamorTmeuli an konfiskebuli sagnebi, agreTve unda gauqmdes dadgenilebiT gaTvaliswinebuli SezRudvebi. Tu sagnis dabruneba SeuZlebelia, unda anazRaurdes misi Rirebuleba. Tu pirs ukanono patimrobis an gamasworebeli samuSaoebis saxiT administraciuli saxdelis ukanonod Sefardebis gamo miadgeba ziani, maSin zianis anazRaurebis sakiTxi ganxilul unda iqnes calke, kanonmdeblobiT dadgenili wesiT. 9. administraciuli patimrobis Sesaxeb dadgenilebis gasaCivreba rogorc ukve aRvniSneT, administraciuli saxdelis saxiT administraciuli patimrobis Sefardebis ufleba aqvs mxolod sasamarTlos da arc erT sxva romelime organos. administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsi iTvaliswinebs administraciuli patimrobis Sefardebis Sesaxeb sasamarTlos dadgenilebis gasaCivrebis gansxvavebul wess. Tu sasamarTlos 138 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis dadgenileba (patimrobis Sefardebis garda) administraciul samarTaldarRvevaTa saqmeebze SeiZleba gaauqmos an Secvalos prokuroris protestiT TviT mosamarTlem, agreTve zemdgomma sasamarTlos Tavmjdomarem, dadgenileba administraciuli patimrobis Sefardebis Sesaxeb saCivrdeba saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palataSi, sadac saqmes kolegiurad ganixilavs sami mosamarTle da maTi dadgenileba sabolooa. administraciuli patimroba pirs SeiZleba Seefardos mxolod administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis Sesabamisi muxliT gaTvaliswinebul SemTxvevebSi. administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 2811-e muxlis Tanaxmad, administraciuli patimrobis Sesaxeb raionuli (saqalaqo) sasamarTlos dadgenileba misi gamotanidan 48 saaTSi SeiZleba erTjeradad gaasaCivros pirma, romelsac Seefarda administraciuli patimroba, an misma advokatma (kanonierma warmomadgenelma), agreTve _ administraciuli samarTaldarRvevis oqmis Semdgenma organom (Tanamdebobis pirma) saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palataSi. advokatis (kanonieri warmomadgenlis) mier saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palatisaTvis saCivriT mimarTva dasaSvebia mxolod misi dacvis qveS myofis TanxmobiT, garda im SemTxvevebisa, rodesac mas aqvs iseTi fsiqikuri an fizikuri nakli, romelic SeuZlebels xdis misgan Tanxmobis miRebas. mxareTa mier wardgenil saCivarSi unda aRiniSnos, Tu ra moTxovnebi dairRva gasaCivrebuli dadgenilebis gamotanisas, raSi gamoixateba gasaCivrebuli dadgenilebis debulebaTa mcdaroba. saCivarSi aseve unda mieTiTos, Tu romeli arsebiTi mniSvnelobis mqone sakiTxebi da mtkicebulebebi ar gamoikvlia raionulma (saqalaqo) sasamarTlom, romlebsac SeeZlo zegavlena moexdina pirisaTvis administraciuli patimrobis Sefardebis marTlzomierebaze. saCivars unda erTvodes momCivnis poziciis damadasturebeli mtkicebulebani (masalebi) im axal garemoebaTa Sesaxeb, romlebic ucnobi iyo raionuli (saqalaqo) sasamarTlosaTvis. mxareebma saCivari unda Seitanon dadgenilebis gamomtan sasamarTloSi, romelic valdebulia, saCivari da saqmis masalebi dauyovnebliv gaugzavnos Sesabamis sasamarTlos gansjadobis mixedviT. gasaCivreba ar aCerebs dadgenilebis aRsrulebas. saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palata valdebulia, saqmis masalebis miRebidan 24 saaTSi, zepiri mosmenis gareSe, gadawyvitos administraciul patimrobasTan dakavSirebuli saCivris dasaSvebobis sakiTxi, kerZod, akmayofilebs Tu ara saCivari administraciul samarTal- 139 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis darRvevaTa kodeqsis 2811-e muxlis pirveli da me-2 nawilebis moTxovnebs. saCivris dasaSvebobis Taobaze sasamarTlos gamoaqvs dadgenileba. saCivris dasaSvebad cnobis SemTxvevaSi tardeba zepiri mosmena administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsiT dadgenil vadaSi da dadgenili wesiT. saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palata valdebulia, saCivari ganixilos saCivris dasaSvebad cnobis Sesaxeb dadgenilebis gamotanidan 48 saaTSi. saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palataSi saCivari ganixileba zepiri mosmeniT, mxareTa monawileobiT. mxareTa gamoucxadebloba ar abrkolebs saCivris ganxilvas. saCivris ganxilvaSi monawileobis ufleba aqvT pirs, romelsac Seefarda administraciuli patimroba, mis advokats (kanonier warmomadgenels), agreTve _ administraciuli samarTaldarRvevis oqmis Semdgen organos (Tanamdebobis pirs). sasamarTlos ufleba aqvs, gamoiZaxos da dakiTxos piri, romlis Cvenebasac arsebiTi mniSvneloba aqvs saCivris gadawyvetisaTvis, winadadeba misces mxareebs, warmoadginon saCivris dasabuTebulobis SemowmebisaTvis saWiro dokumentebi da sxva mtkicebulebebi. sasamarTlo sxdomas xsnis sxdomis Tavmjdomare, romelic acxadebs, Tu ra saCivari ganixileba da asaxelebs mxareebs. Tu sasamarTlo sxdomaSi monawileoben mxareebi, maT SesaZlebloba eZlevaT, ganmartebani miscen sasamarTlos da Camoayalibon TavianTi mosazrebani. saCivris ganxilvisas saapelacio sasamarTlom unda Seamowmos, daicva Tu ara raionulma (saqalaqo) sasamarTlom administraciuli patimrobis Sesaxeb dadgenilebis gamotanisas administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 32-e muxlis moTxovnebi. saCivris ganxilvis Semdeg saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palata iRebs erT-erT Semdeg gadawyvetilebas: a) gasaCivrebuli dadgenilebis ZalaSi datovebisa da saCivris dakmayofilebaze uaris Tqmis Sesaxeb; b) gasaCivrebuli dadgenilebis gauqmebis (Secvlis) da saCivris srulad (nawilobriv) dakmayofilebis Sesaxeb. saCivris ganxilvis Sedegad gamotanili dadgenilebis aslebi gadaecemaT mxareebs, egzavnebaT dadgenilebis gamomtan mosamarTlesa da gadawyvetilebis aRmsrulebel organos. saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis dadgenileba administraciul saCivarTan dakavSirebiT sabolooa da ar saCivrdeba. 140 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis 10. administraciuli saxdelis dadebis Sesaxeb dadgenilebis aRsruleba administraciul saqmeze miRebuli dadgenilebis aRsruleba warmoadgens administraciuli samarTalwarmoebis bolo etaps. damrRvevis mimarT gamoyenebuli saxdelis saxezea damokidebuli, Tu vin, romeli organo uzrunvelyofs dadgenilebis iZulebiT aRsrulebas. Tumca, saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 283-e muxlis bolo abzacis Tanaxmad, administraciuli saxdelis dadebis Sesaxeb dadgenilebas aRsasruleblad miaqcevs dadgenilebis gamomtani organo (Tanamdebobis piri). saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 284-e mux lis me-2 nawilis Tanaxmad, dadgenilebas administraciuli patimrobis Sesaxeb, maT Soris, dadgenilebas saqarTvelos Sinagan saqmeTa saministros samxedro mosamsaxuris mimarT administraciuli patimrobis Sefardebis Sesaxeb aRasruleben Sinagan saqmeTa organoebi, xolo sxva uwyebis samxedro mosamsaxuris patimrobis SemTxvevaSi _ saqarTvelos Tavdacvis saministro, saqarTvelos kanonmdeblobiT dadgenili wesiT. patimrobis Sefardebis Sesaxeb dadgenileba aRsasruleblad mieqceva dauyovnebliv. saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 287-e muxlis Tanaxmad, dadgenileba administraciuli saxdelis dadebis Sesaxeb ar aRsruldeba, Tu igi aRsasruleblad miqceuli ar iyo dadgenilebis gamotanidan eqvsi Tvis vadaSi. am kodeqsis 275-e muxlis Sesabamisad, dadgenilebis aRsrulebis SeCerebis SemTxvevaSi xandazmulobis vadis dineba SeCerdeba saCivris an protestis ganxilvamde. am kodeqsis 285-e muxlis Sesabamisad, dadgenilebis aRsrulebis gadadebis SemTxvevaSi xandazmulobis vadis dineba SeCerdeba gadadebis vadis gasvlamde. rac Seexeba administraciuli jarimis dakisrebis Taobaze dadgenilebis aRsrulebis sakiTxs, saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 290-e muxlis Tanaxmad, damrRvevma jarima unda gadaixados dajarimebis Sesaxeb dadgenilebis aslis misTvis Cabarebidan, adgilze dajarimebis SemTxvevaSi _ sajarimo qviTris misTvis Cabarebidan 30 dReSi, xolo am kodeqsis 242-e muxlis me-4 nawiliT gaTvaliswinebul SemTxvevebSi _ avtosatransporto saSualebis mesakuTrisaTvis, an aRniSnul misamarTze masTan mcxovrebi ojaxis romelime srulwlovani wevrisaTvis sajarimo qviTris fostiT Cabarebidan 30 dReSi. aRniSnuli vadis dineba SeCerdeba dadgenilebis, agreTve am kodeqsis 2341-e muxliT gansazRvruli wesiT administraciuli samarTaldarRvevis saqmis adgilze ganxilvisas miRebuli 141 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis gadawyvetilebis gasaCivrebis an gaprotestebis SemTxvevaSi _ saCivris an protestis ganuxilvelad datovebis Taobaze Setyobinebis Cabarebamde. amdenad, sasamarTlo valdebulia, dajarimebis Taobaze gamotanili dadgenilebis asli gaugzavnos da Caabaros samarTaldamrRvevs. Tu pirisaTvis dadgenilebis Cabarebis dRidan erTi Tvis ganmavlobaSi igi jarimas ar gadaixdis nebayoflobiT da srulad, mosamarTle valdebulia, erTTviani vadis amowurvis Semdeg dadgenilebidan amoweros saaRsrulebo furceli da aRsasruleblad gadasces sasamarTlo aRmasrulebels. sayuradReboa, rom `saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-2 muxlis Tanaxmad, sasamarTlo aRmasruleblis qvemdebarea administraciuli jarimis dakisrebis Sesaxeb rogorc sasamarTlos dadgenilebebi, ise _ administraciuli organoebis mier maT kompetencias daqvemdebarebul sakiTxebze (administraciuli wesiT dasjadi gadacdomebis gamo saqmeebze) gamocemuli individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtebi. saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 287-e mux lis debulebaTa gaTvaliswinebiT savaldebuloa, rom dajarimebis Sesaxeb dadgenileba pirs Cahbardes droulad, raTa aRsrulebisTvis dadgenili saerTo vadis (eqvsTviani vadis) farglebSi saxdeldadebul pirs gaaCndes jarimis nebayoflobiT gadaxdisTvis kanoniT dadgenili erTTviani vadis gamoyenebis, xolo dadgenilebis aRsrulebaze valdebul pirs _ sasamarTlos jarimis gadauxdelobis SemTxvevaSi _ dadgenilebidan saaRsrulebo furclis droulad amowerisa da sasamarTlo aRmasruleblisTvis gadacemis SesaZlebloba. 142 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tavi XVIII. mewarmis saqmianobis Semowmeba mocemuli saxelmZRvanelos farglebSi ZiriTadad mimoxilulia ori sakanonmdeblo aqtis _ `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonisa da saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis normebi. `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb~ kanonSi Tavmoyrilia materialuri samarTlis normebi, Tumca masSi mocemulia aseve ramdenime proceduruli norma, romlebsac sasamarTlo iyenebs administraciuli saproceso kodeqsis Sesabamis normebTan erToblivad. 1. `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis mizani `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis mizania, saxelmwifos mier ganxorcielebul sajaro-samarTlebriv kontrols, anu samewarmeo kontrols, daeqvemdebaros mewarme subieqtTa samewarmeo saqmianoba, raTa aseTi kontrolis pirobebSi uzrunvelyofili iyos sajaro wesrigi, sazogadoebis wevrTa janmrTelobisa da sicocxlis, maTi qonebrivi interesebis xelSeuxebloba, saxelmwifos ekonomikuri interesebis daculoba. amasTan, Kkanonis amocanaa, savaldebulo da dasaSveb zRvarze metad ar SeizRudos samewarmeo saqmianoba, raTa amiT ar Seferxdes da SeCerdes mewarmeobis ganviTarebis procesi.Kkontrolis dasaSvebi, misaRebi zRvaris gansazRvras emsaxureba `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb~ saqarTvelos kanoni, saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsi. `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb~ kanonis SemoRebiT faqtobrivad SeizRuda saxelmwifos makontrolebeli organoebis uflebamosileba im TvalsazrisiT, rom aseTi organoebi mxolod sakuTari gadawyvetilebis safuZvelze, mosamarTlis brZanebis gareSe, uZlurni arian, Seamowmon mewarme. kanonis Tanaxmad, mewarmis saqmianobis kontrolis procesSi savaldebulo rgolad CarTul iqna sasamarTlo, rac imas niSnavs, rom mewarmis samewarmeo saqmianobis SesaZlo kontroli, anu Semowmeba Tavdapirvelad warmoadgens sasamarTlo ganxilvis sagans. mocemul procesSi (anu kontrolis procesSi) sasamarTlo xelisufleba warmoadgens mniSvnelovan faqtors, rom yovel calkeul, konkretul SemTxvevaSi miRweul iqnes kanonis mizani da Sesruldes kanonis amocana. 143 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis 2. makontrolebeli organoebi (anu pirebi, romlebsac gaaCniaT mewarme subieqtebis Semowmebis uflebamosileba) `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb~ saqarTvelos kanoni ZiriTadad makontrolebel organoTa jgufSi aerTianebs sxvadasxva saxis samarTlebrivi statusis mqone sam subieqts, eseni arian: 1) saxelmwifo organoebi, 2) adgilobrivi TviTmmarTvelobisa da mmarTvelobis organoebi, 3) sxva administraciuli organoebi. dasaxelebul subieqtTa erT jgufSi gaerTianebis erTaderTi kriteriumi ki is aris, rom TiToeul maTgans, miuxedavad statusisa, kanonis safuZvelze miniWebuli aqvs samewarmeo saqmianobaze kontrolis ganxorcielebis uflebamosileba. amdenad, mewarmis saqmianobis Semowmebis Sesaxeb Suamdgomlobis ganxilvisas mosamarTlem, pirvel rigSi, unda gamoarkvios, Suamdgomlobis warmomdgeni organo aris Tu ara aRWurvili, Sesabamisi kanonis safuZvelze, samewarmeo saqmianobis kontrolis uflebamosilebiT. aseve unda gairkves, samewarmeo saqmianobis romeli sferos gakontrolebis uflebiT aris aRWurvili makontrolebeli organo. mniSvnelovania, rom subieqts kontrolis ufleba (valdebuleba) unda mieniWos sakanonmdeblo aqtis _ kanonis da ara sxva saxis samarTlebrivi aqtis safuZvelze. mewarmis saqmianobis Semowmebis uflebamosilebiT aRWurvili makontrolebeli organoebis saxelmwifo reestrs awarmoebs saqarTvelos iusticiis saministro, romelic makontrolebeli organos saxelmwifo reestrSi daregistrirebis dasturad gascems Sesabamis cnobas, romelic makontrolebelma organom savaldebulod unda waradginos sasamarTloSi SuamdgomlobasTan erTad. 3. samewarmeo saqmianobis kontrolis sagani sayuradReboa, rom `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-2 muxlis 1-li punqtis `b~ qvepunqtSi pirdapir aris miTiTebuli, Tu mewarmis saqmianobis romeli sferoebi unda daeqvemdebaros kontrols da romeli _ ara. kerZod, kanonSi konkretulad aris miTiTebuli, rom samewarmeo saqmianobis kontrolis upirvelesi sagania mewarmis safinanso-ekonomikuri saqmianoba; imave kanonis me-2 muxlis me-2 punqtis, agreTve saqarTvelos sagadasaxado kodeqsisa da saqarTvelos sabaJo kodeqsis Tanaxmad, mewarmis safinanso-ekonomikuri saqmianobis Semowmebis ufleba aqvT mxolod da mxolod sagadasaxado da sabaJo organoebs, an saqarTvelos kontrolis palatas da isic, mxolod kanoniT pirdapir gaTvaliswinebul SemTxvevebSi. 144 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-2 muxlis 1-li punqtis `b~ qvepunqtis Tanaxmad, garda safinanso-ekonomikuri saqmianobisa, kontrols eqvemdebareba mewarmis saqmianoba, anu is, Tu rogor icavs mewarme qveyanaSi moqmedi kanonmdeblobis im moTxovnebs, romlebic dadgenilia ama Tu im saxis samewarmeo saqmianobis gansaxorcieleblad. Aam SemTxvevaSi Semowmebis sagani gacilebiT ufro mravalferovania. Semowmebis sagnis Sinaarss gansazRvravs konkretuli mewarmis mier samewarmeo saqmianobis konkretul sferoSi ganxorcielebuli samewarmeo saqmianobis konkretuli saxeoba. Suamdgomlobis ganxilvisas mosamarTlem mxedvelobaSi unda miiRos `mewarmeTa Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 1-li muxlis 1.1. punqtis debulebebi imis Sesaxeb, Tu ra iTvleba samewarmeo saqmianobad. `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-2 muxlis 1-li punqtis `b~ qvepunqtis Tanaxmad, am kanonis miznebisTvis kontrols ar warmoadgens: 1) kanonmdeblobiT gaTvaliswinebuli licenziis, nebarTvis, sertifikatis gacema, 2) savaWro qselSi sertifikatis moTxovna da Sesabamisi aqtis Sedgena, 3) garemos dacvis sferoSi saqarTvelos saerTaSoriso xelSekrulebebisa da SeTanxmebebis Sesrulebisa da bunebrivi resursebiT sargeblobis Semowmebis mizniT saqarTvelos garemos dacvisa da bunebrivi resursebis saministros mier ganxorcielebuli saqmianoba, 4) navTobisa da gazis resursebTan dakavSirebuli xelSekrulebebiTa da licenziebiT gaTvaliswinebuli saqmianoba. yvela, zemoT CamoTvlili saqmianobis sfero da sagani mowesrigebulia Sesabamisi kanonmdeblobiT. TiToeuli maTganis SemTxvevaSi, SesaZloa, uflebamosili saxelmwifo organoebis saqmianoba, mimarTuli mewarme (aramewarme) subieqtTa mimarT, Seicavdes kontrolis elementebs, magram aseTi urTierTobebi ar wesrigdeba `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb~ saqarTvelos kanoniT. am saxis urTierTobebSi sasamarTlo, rogorc saqmianobis kontrolze nebadamrTveli organo, procesSi ar monawileobs. amdenad, sasamarTloSi warmodgenili Suamdgomlobis ganxilvisas mosamarTlem aseve unda gaarkvios, sasamarTlos CareviTa da misi meSveobiT xom ar mowmdeba saqmianobis is sferoebi, romelTa damoukideblad, sasamarTlos nebarTvis gareSe Semowmebisa da kontrolis ufleba uflebamosil administraciul organoebs dakisrebuli aqvT Sesabamisi samarTlebrivi aqtebiT. 145 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis 4. samewarmeo saqmianobis kontrolis subieqtebi (anu mewarme subieqtebi, romlebic eqvemdebarebian kontrols) `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-2 muxlis 1-li punqtis `a~ qvepunqtis Tanaxmad, samewarmeo saqmianobis kontrolis subieqtebi arian `mewarmeTa Sesaxeb~ saqarTvelos kanoniT gaTvaliswinebuli nebismieri organizaciul-samarTlebrivi formis sawarmoebi (individualuri sawarmo, solidaruli pasuxismgeblobis sazogadoeba, komandituri sazogadoeba, SezRuduli pasuxismgeblobis sazogadoeba, saaqcio sazogadoeba da kooperativi), agreTve _ saqarTvelos samoqalaqo kodeqsiT gaTvaliswinebuli arasamewarmeo (arakomerciuli) iuridiuli pirebi, romlebic ewevian samewarmeo saqmianobas. aRniSnuli pirebi kontrols eqvemdebarebian mxolod maT mierve arCeuli da ganxorcielebuli samewarmeo saqmianobis farglebSi. amdenad, kanoniT mkacrad aris gansazRvruli im pirTa wre, romelic, SesaZloa, daeqvemdebaros samewarmeo kontrols, kerZod, es pirebi arian: 1. individualuri mewarmeebi, 2. komerciuli iuridiuli pirebi da 3. arasamewarmeo (arakomerciuli) iuridiuli pirebi; Tumca, moqmedi saqarTvelos sagadasaxado kodeqsis 98-e da 99-e muxlebis Tanaxmad, sagadasaxado miznebisTvis sagadasaxado kontrolis subieqti, SesaZloa, iyos is piric, romelsac evaleba, magram ar aris daregistrirebuli gadasaxadis gadamxdelad, rac imas niSnavs, rom aseTi piri, SesaZloa, samewarmeo saqmianobas axorcielebdes `mewarmeTa Sesaxeb~ saqarTvelos kanoniTa da saqarTvelos samoqalaqo kodeqsiT gaTvaliswinebuli organizaciul-samarTlebrivi formis gareSe; Tumca, Sesabamisi formis uqonloba sagadasaxado organos ar ukrZalavas aseTi subieqtis Semowmebas mxolod da mxolod safinansoekonomikuri saqmianobis farglebSi (sagadasaxado kontrolis subieqtTa Sesaxeb sakiTxi ufro vrclad mimoixileba samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb saqarTvelos sagadasaxado kodeqsis normebis analizis dros). Tu mxedvelobaSi ar miviRebT sagadasaxado organos Suamdgomlobas piris safinanso-ekonomikuri saqmianobis Semowmebis Taobaze, sxva SemTxvevebSi sxva makontrolebel organoebs evalebaT, rom sasamarTlosadmi wardgenil SuamdgomlobaSi naTlad da mkafiod miuTiTon im pirTa samarTlebrivi statusi, romelTa Semowmebasac emsaxureba maTi Suamdgomloba, radgan aucilebelia, rom Sesamowmebel pirs gaaCndes `mewarmeTa Sesaxeb~ saqarTvelos kanoniT an saqarTvelos samoqalaqo kodeqsiT gaTvaliswinebuli organizaciul-samarTlebrivi statusebisgan romelime, radgan `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-2 muxlis 146 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis 1-li punqtis `a~ qvepunqtis Tanaxmad, mxolod kanoniT gaTvaliswinebuli organizaciul-samarTlebrivi formis mqone piris saqmianoba iTvleba samewarmeo saqmianobad da, Sesabamisad, mxolod aseTi piris saqmianoba eqvemdebareba kontrols. 5. makontrolebeli organos Suamdgomlobis gansjadoba makontrolebeli organos Suamdgomloba sasamarTlos waredgineba sasamarTlos Sesamowmebeli subieqtis _ mewarmis adgilsamyoflis mixedviT. mewarmis adgilsamyoflad iTvleba is adgili, romlis mixedviTac igi (mewarme) registrirebulia sagadasaxado organoSi. amdenad, mewarmis adgilsamyofels warmoadgens misi iuridiuli misamarTi. aragansjad sasamarTloSi Suamdgomlobis wardgenis SemTxvevaSi marTebulia, rom sasamarTlom saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis me-7 muxlis me-2 nawilis safuZvelze gamoiyenos saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 26-e muxlis debulebani da masTan wardgenili Suamdgomloba gadasces gansjad sasamarTlos; aseve marTebulia, rom sakiTxi gansjadobis Sesaxeb gadawydes rac SeiZleba swrafad, Suamdgomlobis ganxilvisTvis kanoniT dadgenili 72-saaTiani vadis farglebSi. Mmeore sakiTxia, ramdenad efeqturi da Sedegis momcemi iqneba sasamarTloSi gansjadobis wesis daucvelad wardgenili Suamdgomlobis jer gansjadi sasamarTlosTvis gadacema da Semdeg _ ganxilva-gadawyveta, Tumca erTmniSvnelovnad unda iTqvas, rom dauSvebelia, aragansjadma sasamarTlom imsjelos aseTi Suamdgomlobis Taobaze. 6. makontrolebeli organos Suamdgomlobis forma, Sinaarsi, mizani, Suamdgomlobis sasamarTloSi wardgenis wesi makontrolebeli organo sasamarTlos mimarTavs werilobiTi SuamdgomlobiT, romlis Sinaarsisadmi kanonis moTxovna gadmocemulia saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 212-e muxlis me-3 nawilSi, agreTve _ `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-3 muxlis me-3 punqtSi. Suamdgomloba unda Seicavdes sakmaris safuZvels brZanebis gasacemad, xolo sakmaris safuZvlad miCneul unda iqnes makontrolebeli organos dasabuTebuli da safuZvliani eWvi, rom mewarme arRvevs, ar asrulebs kanonmdeblobis moTxovnebs. is, Tu ramdenad dasabuTebuli da safuZvliania makontrolebeli organos eWvi, warmoadgens sasamarTlos gansjisa da Sefasebis sagans. Mmoqmedi kanonmdebloba ar 147 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis adgens aranair kriteriums eWvis dasasabuTeblad. yovel konkretul SemTxvevaSi eWvi unda dasabuTdes am konkretul saqmesTan dakavSirebul faqtebze, garemoebebsa da maT adekvatur samarTlebriv normebze miTiTebiT, Sesabamisi saxisa da Sinaarsis mtkicebulebebis wardgenis gziT. Mmoqmedi kanonmdebloba winaswar arc imas adgens, Tu ra saxis mtkicebulebebi unda moiSvelios makontrolebelma organom eWvis dasasabuTeblad. erTaderTi mtkicebuleba, romlis wardgenis valdebulebasac kanoni (kodeqsi) pirdapir adgens, aris cnoba makontrolebeli organos saxelmwifo reestrSi registraciis Sesaxeb. Tumca, unda iTqvas, rom saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 212-e muxlis me-3 nawili adgens garkveuli saxis CarCoebs, romlebSic unda moeqces makontrolebeli organos Suamdgomloba. e.w. CarCoebi emsaxureba imas, rom Suamdgomlobis dakmayofilebis pirobebSi mosamarTlis brZanebiT aRWurvili makontrolebeli organos uflebamosileba mewarmis mimarT ar iyos absoluturi, ganusazRvreli da yovlismomcveli. es CarCoebia: 1. im mewarmis zusti monacemebi, romelic unda Semowmdes. zust monacemebSi igulisxmeba mewarmis saxeli, saxelwodeba, misamarTi da yvela iseTi monacemi (sawarmos saqmianobis saxeoba, saqmianobis faqtobrivi adgili, sawarmos direqtoris vinaoba), romelic emsaxureba piris (fizikuri Tu iuridiuli piris) identificirebas. savaldebuloa, rom makontrolebeli organos Suamdgomloba am mxriv srulyofili da amomwuravi iyos, radgan saqmis ganxilvisTvis kanoniT dadgenili SezRuduli vadis (72 saaTi) pirobebSi sasamarTlom daubrkoleblad unda SeZlos Sesamowmebeli subieqtis mimarT kanoniT dadgenili yvela im proceduruli RonisZiebis ganxorcieleba, romelic emsaxureba Suamdgomlobis dadgenil vadaSi momzadebas, ganxilvasa da gadawyvetas. udavoa, warmodgenili Suamdgomlobis gamo mewarmes Setyobineba, aseve dokumentebis aslebi unda gaegzavnos da gadaeces saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 70-e-78-e muxlebis moTxovnaTa dacviT. 2. Semowmebis vada; makontrolebelma organom, saqmis arsidan gamomdinare, pirvel rigSi, TviTon unda gansazRvros drois is monakveTi, romelic mas dasWirdeba mosamarTlis brZanebis safuZvelze mewarmis Sesamowmeblad. am SemTxvevaSi makontrolebelma organom unda ixelmZRvanelos saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 213-e muxlis me-12 nawilis debulebebiT. marTebulia, rom makontrolebelma organom daasabuTos mis mier arCeuli vadis xangrZlivobis mizanSewoniloba. sasamarTlos, Suamdgomlobis dakmayofilebis miuxedavad, SeuZlia 148 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis makontrolebeli organos mier miTiTebuli vada Seamciros, Tu mowinaaRmdege mxare sasamarTlos warudgens dasabuTebul Sesagebels (pozicias) am sakiTxis (vadis) Taobaze. 3. Semowmebis xasiaTs, pirvel rigSi, gansazRvravs Sesamowmebeli subieqtis samewarmeo saqmianobis Sinaarsi, kerZod, makontrolebelma organom unda ganmartos, Tu konkretulad ra sakiTxis gamorkveva surs mas da dasaxuli miznis misaRwevad am procesSi Semowmebis ra xerxebsa da meTodebs mimarTavs. Semowmebam SesaZloa, moicvas, magaliTad, mxolod garkveuli saxis dokumentaciis Seswavla, an sawarmos adgilsamyoflis, misi danadgarebisa da xelsawyoebis garegnuli daTvaliereba, an produqciis (sakvebis, sasmelebis) laboratoriuli Semowmeba da a.S. Semowmebis procesSi gamosayenebeli xerxebisa da meTodebis saxeebi da simravle damokidebulia gamosakvlevi sakiTxis Sinaarssa da specifikaze, razec konkretulad unda mieTiTos SuamdgomlobaSi. 4. Semowmebis farglebis gansasazRvrad gamoiyeneba sxvadasxva saxis faqtori, kerZod, Semowmebis farglebi SeiZleba ganisazRvros konkretuli (ukve momxdari, arsebuli) faqtiT, warsulis an/da awmyos konkretuli monakveTiT, konkretuli sawarmos adgilsamyofliT, saqmianobis konkretuli sferoTi, Sesamowmebeli sakiTxis (sakiTxebis) SinaarsiT, Tavad makontrolebeli organos kompetenciiT da a.S. makontrolebeli organo valdebulia, yovel konkretul saqmeze Sesamowmebeli subieqtis mimarT TviTon SezRudos Tavisi uflebamosileba ise, rom SuamdgomlobaSi konkretulad miuTiTos im faqtorebze, romlebiTac SesaZlebeli iqneba Semowmebis farglebis dadgena. makontrolebeli organos Suamdgomlobis forma, Sinaarsi da masTan erTad wardgenili mtkicebulebebi unda emsaxurebodes im mizans, rom sasamarTlom makontrolebel organos misces mewarmis Semowmebis ufleba. 7. makontrolebeli organos Suamdgomlobis ganxilvis wesi mniSvnelovania, rom makontrolebeli organos Suamdgomloba ganxilul iqnes Suamdgomlobis wardgenidan 72 saaTis ganmavlobaSi. vadis aTvla iwyeba Suamdgomlobis sasamarTloSi registraciis momentidan. saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 213-e muxli adgens Suamdgolobis ganxilvis ramdenime, erTmaneTisgan gansxvavebul proceduras. pirvel SemTxvevaSi mosamarTlem makontrolebeli organos Suamdgomloba SesaZloa, ganixilos zepiri mosmenis, anu sasamarTlo sxdomis mowvevis gareSe. aseT SemTxvevaSi savaldebuloa, rom mosamarTlem Suamdgom- 149 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis lobis miRebidan 24 saaTis ganmavlobaSi Sesamowmebel subieqts acnobos mis winaaRmdeg warmodgenili Suamdgomlobis, agreTve mosamarTlis mier SerCeuli am Suamdgomlobis ganxilvis wesis Taobaze. kerZod, aseTi saxis Setyobineba gulisxmobs Suamdgomlobisa da masze darTuli dokumentebis aslebis mewarmisTvis gadacemas, aseve misTvis saqmis ganxilvis wesis Taobaze werilobiT damatebiTi informaciis miwodebas. meore SemTxvevaSi mosamarTle uflebamosilia, Suamdgomloba ganixilos Ria sasamarTlo sxdomaze mxareTa TandaswrebiT, Tu CaTvlis, rom aucilebelia SuamdgomlobaSi miTiTebuli garemoebebis gamokvleva. Tu Suamdgomloba arasakmarisad aris dasabuTebuli, mosamarTlem sxdomaze gamocxadebuli mxareebisgan miRebuli zepiri ganmartebebisa da mxareTa mier sxdomaze damatebiT warmodgenili mtkicebulebebis xarjze unda uzrunvelyos SuamdgomlobasTan dakavSirebuli garemoebebis srulad da yovelmxriv gamokvleva. savaldebuloa, rom sxdoma momzaddes da Catardes Suamdgomlobis warmodgenidan 72 saaTis ganmavlobaSi. SesaZlebelia, rom miTiTebuli 72 saaTis farglebSi mosamarTlem gadados sxdoma, Tu CaTvlis, rom sakiTxis gadawyvetisTvis saWiroa damatebiTi mtkicebulebebis an/da informaciis mopoveba da saqmeze darTva. mesame SemTxvevaSi mosamarTle valdebulia, makontrolebeli organos Suamdgomloba ganixilos daxurul sasamarTlo sxdomaze, Tu Suamdgomloba warmodgenilia `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-5 muxlis me-4 punqtis safuZvelze. aseTi Suamdgomloba ganixileba saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis me-201 muxliT dadgenili wesebis dacviT, rac imas niSnavs, rom, Tumca, makontrolebel organosa da mewarmes sxdomis Sesaxeb Setyobineba unda gaegzavnoT da CahbardeT Suamdgomlobis warmodgenidan araugvianes 48 saaTisa, daxurul sasamarTlo sxdomas TviTon mxareebi ar eswrebian, sxdomas mosamarTle uZRveba erTpirovnulad, sxdomis msvlelobis Sesaxeb sxdomis oqms adgens sxdomaze myofi piri _ sxdomis mdivani. zemoT dasaxelebul samive SemTxvevaSi Sesamowmebel subieqts unda ganemartos im uflebis Sinaarsi, romelic dadgenilia saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 213-e muxlis me-2 nawiliT, kerZod, mewarmes unda ecnobos, rom Setyobinebisa da Suamdgomlobis (TandarTuli masalis) misTvis gadacemidan 24 saaTis ganmavlobaSi igi uflebamosilia, sasamarTlos warudginos Tavisi mosazrebebi (Sesagebeli) da damatebiTi mtkicebulebebi makontrolebeli organos Suamdgomlobis Taobaze. mewarme uflebamosilia, gamocxaddes sasamarTlo sxdomaze (Tu sakiTxi ixileba zepiri mosmeniT) da sasamarTlos ganmartebebi misces zepiri formiT, rac Seitaneba sxdomis oqmSi. 150 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis marTebulia, rom Ria sasamarTlo sxdoma warimarTos yvela im etapis gavliT, romlebic dadgenilia moqmedi samoqalaqo saproceso kodeqsiT mTavari sasamarTlo sxdomisTvis. rogorc Ria, ise – daxurul sasamarTlo sxdomaze sxdomis mdivani sxdomis oqms adgens moqmedi samoqalaqo saproceso kodeqsiT dadgenili wesebis dacviT. 8. Suamdgomlobis ganxilvisa da gadawyvetis Sedegebi, mosamarTlis brZaneba Suamdgomlobis Taobaze makontrolebeli organos Suamdgomlobis Taobaze mosamarTles gamoaqvs brZaneba misi dakmayofilebis an dakmayofilebaze uaris Tqmis Sesaxeb. brZanebis Sinaarsis savaldebulo detalebi miTiTebulia saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 213-e muxlis me-7 da me-8 nawilebSi. maTi analizi cxadyofs, rom brZanebas unda hqondes Sesavali, aRwerilobiTi, samotivacio da sarezolucio nawilebi. mosamarTlis brZaneba makontrolebeli organos Suamdgomlobis dakmayofilebis Taobaze unda Seicavdes im organos (Tanamdebobis piris) dasaxelebasa da zust monacemebs, romelmac moipova mewarmis Semowmebis ufleba, agreTve _ Sesamowmebeli subieqtis (mewarmis) zust monacemebs, miTiTebas Sesamowmebeli vadis, Semowmebis xasiaTisa da farglebis Taobaze. brZanebis sarezolucio nawilSi srulad da amomwuravad unda mieTiTos brZanebis gasaCivrebis uflebaze, gasaCivrebis wesze, vadasa da im organoze, sadac SesaZlebelia brZanebis gasaCivreba. am SemTxvevaSi (anu brZanebis sarezolucio nawilis Sedgenisas) mosamarTlem unda gaiTvaliswinos da Seasrulos saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis me-12 muxlis (gasaCivrebis vadis aTvla) moTxovnebi. mosamarTle mxolod im SemTxvevaSi daakmayofilebs makontrolebeli organos Suamdgomlobas, Tu dadgindeba, rom: 1. Suamdgomloba warmoadgina uflebamosilma organom (anu im organom, romelic registrirebulia makontrolebel organoTa reestrSi), 2. makontrolebeli organo moiT xovs `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-2 muxlis 1-li punqtis `a~ qvepunqtiT gaTvaliswinebuli Sesabamisi subieqtis (mewarmis) Semowmebas, romlis identificirebac SesaZlebelia sasamarTlos xelT arsebuli monacemebisa da mtkicebulebebis meSveobiT, 3. makontrolebeli organo moiTxovs samewarmeo saqmianobis swored im sferos da swored im sakiTxis Semowmebis nebarTvas, romlis kontroli dasaSvebia mxolod da mxolod mosamarTlis brZanebiT (da ara _ sasamarTlos winaswari Carevis gareSe, pirdapir da uSualod uflebamosili administraciuli organos mier miRebuli gadawyvetilebis safuZvelze), 4. makontrolebeli 151 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis organos eWvi mewarmis mier kanonmdeblobis moTxovnebis darRvevis Sesaxeb dasabuTebuli da safuZvliania. savaldebuloa, rom zemoT dasaxelebuli oTxive winapiroba yovel konkretul saqmeze arsebobdes erTad, erToblivad. Tu saqmis ganmxilveli sasamarTlo daadgens, rom am oTxi winapirobidan Tundac erT-erTi ar arsebobs, Suamdgomloba ar unda dakmayofildes. rac Seexeba Suamdgomlobis ganxilvis SesaZlo Sedegebs, mosamarTlem SeiZleba miiRos: 1. brZaneba Suamdgomlobis dakmayofilebis (nawilobriv dakmayofilebis) Sesaxeb, 2. brZaneba Suamdgomlobis dakmayofilebaze uaris Tqmis Sesaxeb, 3. ganCineba Suamdgomlobis gansjadi sasamarTlosTvis gadacemis Sesaxeb, 4. ganCineba Suamdgomlobis ganxilvis Sewyvetis Taobaze. merve sakiTxis farglebSi mimoxilul unda iqnes ori qvesakiTxi: _ `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-4 muxlis 1-li nawili krZalavs samewarmeo saqmianobis imave sakiTxis gamo, imave mewarmis imave an sxva makontrolebeli organos mier ganmeorebiT Semowmebas. Tu mosamarTle daadgens, rom gansaxilvelad wardgenili Suamdgomloba Seexeba saqmianobis imave sakiTxis gamo, imave mewarmis imave an sxva makontrolebeli organos mier ganmeorebiT Semowmebas, mosamarTlem unda miiRos brZaneba Suamdgomlobis dakmayofilebaze uaris Tqmis Sesaxeb; _ saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 213-e muxlis me-13 nawilis Tanaxmad, makontrolebeli organo uflebamosilia, mosamarTlis saTaTbiro oTaxSi gasvlamde ukan gamoiTxovos Suamdgomloba. sayuradReboa, rom Suamdgomlobis ukan gaTxovnis SemTxvevaSi makontrolebeli organo samomavlod kargavs imave safuZvliT axali Suamdgomlobis wardgenis uflebas. Mmocemul SemTxvevaSi mosamarTlem unda ixelmZRvanelos saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis me-7 muxlis me-2 nawiliTa da 272-e muxlis `g~ punqtiT (mosarCelis mier sarCelze uaris Tqma) da unda gamosces ganCineba Suamdgomlobis ganxilvis Sewyvetis Taobaze. 152 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis 9. makontrolebeli organos mier mewarmis Semowmebis dawyebamde misi saqmianobis SeCereba; mosamarTlis brZanebis gareSe mewarmis Semowmebis dawyebis Semdeg wardgenili Suamdgomlobis ganxilvis Sedegebi saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 212-e muxlis 1-li nawili adgens zogad wess imis Sesaxeb, rom mewarmis Semowmeba SesaZlebelia mxolod da mxolod mosamarTlis brZanebis safuZvelze, Tumca imave muxlis me-2 nawili adgens gamonakliss am zogadi wesidan. kerZod, makontrolebeli organo uflebamosilia, SeaCeros sawarmos saqmianoba, Tu cnobilia, rom sawarmos saqmianoba myisier da uSualo safrTxes uqmnis saxelmwifo uSiSroebas, adamianis sicocxles an janmrTelobas, anda mtkicebulebebs. sawarmos saqmianobis SeCerebis SemTxvevaSi makontrolebelma organom dauyovnebliv unda mimarTos sasamarTlos SuamdgomlobiT mewarmis saqmianobis Semowmebis Sesaxeb. makontrolebeli organo valdebulia, sasamarTlos acnobos sawarmos saqmianobis SeCerebis Taobaze, valdebulia, aseve daasabuTos SeCerebis aucilebloba saTanado mizezebze miTiTebiT. saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 212-e muxlis me-2 nawilis farglebSi makontrolebeli organo aRWurvilia wina abzacSi miTiTebuli uflebamosilebisgan gansxvavebuli uflebamosilebiT, romlis arsic mdgomareobs SemdegSi: Tu makontrolebeli organo daadgens, rom, miuxedavad safrTxis arsebobisa, SeuZlebelia sawarmos saqmianobis SeCereba, igi uflebamosilia, mosamarTlis brZanebis gareSe daiwyos mewarmis Semowmeba da aseTi Semowmebis dawyebidan 24 saaTis vadaSi mimarTos sasamarTlos Sesabamisi SuamdgomlobiT. am SemTxvevaSic makontrolebel organos evaleba, daasabuTos, Tu raSi mdgomareobda Semowmebis gadaudebeli aucilebloba. mocemul SemTxvevaSi mokontrolebelma organom sasamarTlos SuamdgomlobasTan erTad unda warudginos is mtkicebulebebi, romlebiTac dasturdeba Semowmebis dawyebis gadaudebeli aucilebloba, agreTve _ mtkicebulebani, romlebiTac dgindeba im moqmedebebis Sinaarsi, romlebic makontrolebelma organom Seasrula winaswar, mosamarTlis brZanebis gareSe. mocemul SemTxvevaSi mosamarTle zogadi wesis mixedviT wyvets Suamdgomlobis dakmayofilebis (ardakmayofilebis) sakiTxs da imavdroulad amowmebs mosamarTlis brZanebis gareSe Sesrulebuli moqmedebebis kanonierebas maTi aucileblobisa da mizanSewonilobis kuTxiT, rac Sesabamis asaxvas hpovebs sasamarTlos Semajamebel aqtSi _ brZanebaSi. 153 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis 10. saqarTvelos sagadasaxado kodeqsis normebi samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb saqarTvelos sagadasaxado kodeqsis 98-e da 99-e muxlebi iTvaliswinebs sagadasaxado organos mier sagadasaxado kontrolis Catarebis ramdenime wess. aRniSnuli normebi gamoiyeneba saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsisa da `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis normebTan erToblivad. saqarTvelos sagadasaxado kodeqsis 99-e muxlis me-2 nawilis Tanaxmad, sagadasaxado organo, rogorc wesi, sagadasaxado kontrols axorcielebs damoukideblad, mosamarTlis brZanebis gareSe, kanoniT misTvis miniWebuli uflebamosilebis farglebSi da mis kompetencias daqvemdebarebuli sakiTxebis administrirebis mizniT. am zogad wess gaaCnia gamonaklisi, romlis arsic mdgomareobs SemdegSi: Tu sagadasaxado organos warmoeSoba dasabuTebuli da safuZvliani eWvi, rom gadasaxadis gadamxdeli/sagadasaxado agenti an sxva valdebuli piri Tavisi saqmianobis procesSi arRvevs sagadasaxado kanonmdeblobis moTxovnebs da aRniSnulis paralelurad sagadasaxado organos ar gaaCnia saqarTvelos sagadasaxado kodeqsis 99-e muxlis me-2 nawilis `a_T~ qvepunqtebiT gaTvaliswinebuli kontrolis formaTagan Sesabamisi formisa da meTodis gamoyenebis SesaZlebloba. sagadasaxado organo uflebamosilia, saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 211-e-213-e muxlebiT, agreTve `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis normebiT dadgenili wesebis dacviT mimarTos sasamarTlos da moiTxovos nebarTva mewarmis (gadasaxadis gadamxdelis/sagadasaxado agentis an sxva valdebuli piris) samewarmeo saqmianobis Semowmebaze anu sagadasaxado kontrolis (imave sagadasaxado Semowmebis) ganxorcielebaze. sagadasaxado organos Suamdgomloba iseve unda iyos dasabuTebuli, rogorc sxva nebismieri makontrolebeli organos Suamdgomloba. sagadasaxado organos Suamdgomloba ganixileba da mis gamo gadawyvetileba (brZaneba) gamoitaneba im proceduruli wesebis dacviT, rac dadgenilia saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 211-e-213-e muxlebiT. 154 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis 11. `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-5 muxlis me-4 punqtis safuZvelze operatiul-samZebro saqmianobis ganmaxorcielebeli organos mier wardgenili Suamdgomlobis Taviseburebani `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-5 muxlis me-4 punqtiT dadgenilia, rom is makontrolebeli organo, romelic samewarmeo saqmianobis kontrols axorcielebs operatiul-samZebro saqmianobis ganmaxorcielebeli organos TxovniT, Semowmebis uflebas moipovebs mosamarTlis brZanebiT. sasamarTloSi Semowmebis Sesaxeb SuamdgomlobiT Sedis mokvlevisa da operatiul-samZebro saqmianobis ganmaxorcielebeli organo, romelic mosamarTles warudgens Sesabamis informacias mewarmis mier kanonmdeblobis darRvevebis Sesaxeb. mosamarTle sakiTxs ixilavs erTpirovnulad, daxurul sasamarTlo sxdomaze, mxareTa monawileobis gareSe. imave Sinaarsis debulebebi gadmocemulia saqarTvelos sagadasaxado kodeqsis 98-e muxlis me-3 nawilSi, kerZod, am ukanaskenliT dadgenilia, rom aucileblobis SemTxvevaSi sagadasaxado organo gadasaxadis gadamxdelis/ sagadasaxado agentis an sxva valdebuli piris saqmianobis sagadasaxado kontrols axorcielebs operatiul-samZebro saqmianobis ganmaxorcielebeli organos TxovniT, risTvisac sagadasaxado organo mosamarTlis brZanebiT moipovebs sagadasaxado kontrolis uflebas. sasamarTloSi sagadasaxado kontrolis Sesaxeb Suamdgomlobas aRZravs operatiul-samZebro saqmianobis ganmaxorcielebeli organo, romelic mosamarTles warudgens Sesabamis informacias gadasaxadis gadamxdelis/sagadasaxado agentis an sxva valdebuli piris mier saqarTvelos kanonmdeblobis moTxovnaTa darRvevis faqtebis Sesaxeb. mosamarTle sakiTxs ganixilavs erTpirovnulad, daxurul sasamarTlo sxdomaze, mxareTa monawileobis gareSe. amdenad, zemoT dasaxelebuli samarTlebrivi normebis subieqtebs warmoadgens ori organo _ sagadasaxado organo da operatiul-samZebro saqmianobis ganmaxorcielebeli organo. TiToeuli maTgani moqmedebs kanoniT winaswar gansazRvruli uflebamosilebis farglebSi, kerZod, operatiul-samZebro saqmianobis ganmaxorcielebeli organo, mis kompetencias daqvemdebarebuli sakiTxebidan gamomdinare, pirvel rigSi TviTon gansazRvravs, aris Tu ara saWiro sawarmoSi sagadasaxado kontrolis (sagadasaxado Semowmebis) Catareba. aseve, TviTon gansazRvravs sagadasaxado kontrolis meSveobiT gamosakvlev sakiTxTa wres. Sesabamisad, sagadasaxado kontrolis ganxorcielebaze nebarTvis mosapoveblad sasamarTlos 155 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis SuamdgomlobiT mimarTavs swored operatiul-samZebro saqmianobis ganmaxorcielebeli organo (da ara sagadasaxado organo). amdenad, `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-5 muxlis me-4 punqtis safuZvelze aRZruli Suamdgomlobis mxareebs warmoadgenen: 1. Suamdgomlobis aRmZvreli subieqti _ operatiul-samZebro saqmianobis ganmaxorcielebeli organo da 2. Sesamowmebeli subieqti _ mewarme. Tumca, mosamarTlis mier aseTi saxis Suamdgomlobis dakmayofilebis pirobebSi sagadasaxado kontrolis Catarebis uflebamosilebiT aRiWurveba sxva subieqti _ sagadasaxado organo (da ara operatiul-samZebro saqmianobis ganmaxorcielebeli organo), romelic Suamdgomlobis sasamarTlo ganxilvis procesSi saerTod ar monawileobs. `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-5 muxlis me-4 punqtis safuZvelze aRZrul Suamdgomlobas mosamarTle ixilavs daxurul sasamarTlo sxdomaze, mxareTa daswrebis gareSe. 12. mosamarTlis brZanebis gamo wardgenili saCivris ganxilvis wesi saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 213-e muxlis me-14 nawilis Tanaxmad, mosamarTlis brZaneba Suamdgomlobis dakmayofilebis, agreTve _ Suamdgomlobis dakmayofilebaze uaris Tqmis Sesaxeb SesaZlebelia, gasaCivrdes saapelacio instanciis sasamarTloSi brZanebis Cabarebidan 48 saaTis ganmavlobaSi. saapelacio instanciis sasamarTlo saCivars ixilavs kolegiurad im proceduruli wesebis dacviT, rac dadgenilia pirveli instanciis sasamarTlosTvis aseTi saxis saqmeTa gansaxilvelad. saapelacio sasamarTlos brZaneba sabolooa. 13. axlad aRmoCenil an axlad gamovlenil garemoebaTa gamo saqmis warmoebis ganaxleba saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 213-e muxlis me-10 nawili icnobs axlad aRmoCenil an axlad gamovlenil garemoebaTa gamo saqmis ganaxlebis SesaZleblobas. dasaxelebuli normis analizi cxadyofs, rom saqmis ganaxlebis Sesaxeb gancxadebis wardgenis uflebamosilebiT aRWurvilia mxolod mewarme subieqti da isic im SemTxvevaSi, roca Suamdgomlobas mewarmis Semowmebis Taobaze sasamarTlo daakmayofilebs. gancxadeba saqmis ganaxlebis Taobaze sasamarTlos unda waredginos axlad aRmoCenili an axlad gamovlenili garemoebis gacnobidan sami dRis vadaSi. 156 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis gancxadeba waredgineba brZanebis gamomtan sasamarTlos. sasamarTlo gancxadebas ganixilavs im proceduruli wesebis dacviT, rac dadgenilia zogadad samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb Suamdgomlobis ganxilvisaTvis. gancxadebis dakmayofileba iwvevs brZanebis gauqmebas. 157 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis saqme # brZaneba saqarTvelos saxeliT mewarmis saqmianobis Semowmebis Sesaxeb _______ _____________ 20 weli ricxvi q. _______________ Tve miRebis adgili __________________________________________________________ sasamarTlos dasaxeleba mosamarTle _______________________________________ sxdomis mdivani ___________________________________ _______________________________________________________________________________ Oorgano, romelic axorcielebs mewarmis saqmianobis Semowmebas _________________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________ Sesamowmebeli obieqtis dasaxeleba _________________________________________________________________________________ ganixila Suamdgomloba mewarmis saqmianobis Semowmebis Sesaxeb da g a m o a r k v i a: ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ 158 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ sasamarTlom ixelmZRvanela `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-3 muxliT, saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 211-e, 212-e, 213-e muxlebiT da b r Z a n e b s: 1. Suamdgomloba dakmayofildes; 2. neba daerTos _______________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________ 3. brZanebis moqmedebisa da Semowmebis vada ganisazRvros brZanebis aslis mxarisaTvis dadgenili wesiT gadacemidan 15 (TxuTmeti) dRiT; 4. brZaneba gaegzavnos Suamdgomlobis Semomtan organos da mewarmes; 5. brZaneba SeiZleba gasaCivrdes ______________________ saapelacio sasamarTloSi (_______________________________________________________) mxarisaTvis aslis sasamarTlos adgilmdebareoba gadacemidan 48 saaTis ganmavlobaSi, ___________________ raionuli (saqalaqo) sasamarTlos meSveobiT. (____________________________________________________) sasamarTlos adgilmdebareoba mosamarTle ________________________ /________________________/ 159 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis saqme # brZaneba saqarTvelos saxeliT mewarmis saqmianobis Semowmebis uaris Sesaxeb _______ _____________ 20 weli ricxvi q. _______________ Tve miRebis adgili __________________________________________________________ sasamarTlos dasaxeleba mosamarTle _______________________________________ sxdomis mdivani ___________________________________ _______________________________________________________________________________ Oorgano, romelic axorcielebs mewarmis saqmianobis Semowmebas _________________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________ Sesamowmebeli obieqtis dasaxeleba _________________________________________________________________________________ ganixila Suamdgomloba mewarmis saqmianobis Semowmebis Sesaxeb da g a m o a r k v i a: ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ 160 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ sasamarTlom ixelmZRvanela saqarTvelos “samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb~ kanonis II Tavis me-3 da me-4 muxlebiT, administraciuli saproceso kodeqsis pirveli muxlis me-2 nawiliT, 211-e, 212-e, 213-e muxlebiT, samoqalaqo saproceso kodeqsis 65-e, 66-e muxlebiT da b r Z a n e b s: 1._____________________________________________________________________________________ Suamdgomloba ________________________________________________________________________ samewarmeo saqmianobis Semowmebaze brZanebis gacemis Sesaxeb ar dakma yofildes; 2. brZaneba SeiZleba gasaCivrdes ____________________saapelacio sasamarTloSi (________________________________________________________________) mxarisaTvis aslis sasamarTlos adgilmdebareoba gadacemidan 48 saaTis ganmavlobaSi, ____________________ raionuli (saqalaqo) sasamarTlos meSveobiT. (___________________________________________________________) sasamarTlos adgilmdebareoba mosamarTle ________________________ /________________________/ 161 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis saqme # brZaneba saqarTvelos saxeliT mewarmis saqmianobis Semowmebis vadis gagrZelebis Sesaxeb _______ _____________ 20 weli ricxvi q. _______________ Tve miRebis adgili __________________________________________________________ sasamarTlos dasaxeleba mosamarTle _______________________________________ sxdomis mdivani ___________________________________ _______________________________________________________________________________ Oorgano, romelic axorcielebs mewarmis saqmianobis Semowmebas _________________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________ Sesamowmebeli obieqtis dasaxeleba _________________________________________________________________________________ ganixila Suamdgomloba mewarmis saqmianobis Semowmebis vadis gagrZelebis Sesaxeb da g a m o a r k v i a: ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ 162 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ sasamarTlom ixelmZRvanela saqarTvelos “samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb~ kanonis me-2 Tavis me-3 muxliT, administraciuli saproceso kodeqsis 211-e, 212-e da 213-e muxlebiT da b r Z a n e b s: 1. Suamdgomloba dakmayofildes; 2. gagrZeldes ___________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________________ samewarmeo saqmianobis Semowmebis Taobaze 20 wlis _________ ______________ gacemuli brZanebis moqmedebis vada 15 dRiT; 3. brZanebis asli gaegzavnos Suamdgomlobis Semomtan organos da mewarmes; 4. brZaneba SeiZleba gasaCivrdes _________________ saapelacio sasamarTloSi (________________________________________________________________) mxarisaTvis aslis sasamarTlos adgilmdebareoba gadacemidan 48 saaTis ganmavlobaSi, _________________ raionuli (saqalaqo) sasamarTlos meSveobiT. (________________________________________________________) sasamarTlos adgilmdebareoba mosamarTle ________________________ /________________________/ 163 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis saqme # brZaneba saqarTvelos saxeliT mewarmis saqmianobis Semowmebis vadis gagrZelebaze uaris Sesaxeb _______ _____________ 20 weli ricxvi q. _______________ Tve miRebis adgili __________________________________________________________ sasamarTlos dasaxeleba mosamarTle _______________________________________ sxdomis mdivani ___________________________________ _______________________________________________________________________________ Oorgano, romelic axorcielebs mewarmis saqmianobis Semowmebas _________________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________ Sesamowmebeli obieqtis dasaxeleba _________________________________________________________________________________ ganixila Suamdgomloba mewarmis saqmianobis Semowmebis vadis gagrZelebis Sesaxeb da g a m o a r k v i a: ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ 164 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ sasamarTlom ixelmZRvanela saqarTvelos `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb kanonis me-2 Tavis me-3 da me-4 muxlebiT, administraciuli saproceso kodeqsis pirveli muxlis me-2 nawiliT, 211-e, 212-e, 213-e muxlebiT, samoqalaqo saproceso kodeqsis 65-e, 66-e muxlebiT da b r Z a n e b s: 1. Suamdgomloba ar dakmayofildes; 2. brZanebis asli gadaegzavnos Suamdgomlobis Semomtan organos da mewarmes; 3. brZaneba SeiZleba gasaCivrdes _________________ saapelacio sasamarTloSi (________________________________________________________________) mxarisaTvis aslis sasamarTlos adgilmdebareoba gadacemidan 48 saaTis ganmavlobaSi, _________________ raionuli (saqalaqo) sasamarTlos meSveobiT. (_____________________________________________________________) sasamarTlos adgilmdebareoba mosamarTle ________________________ /________________________/ 165 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tavi XIX. saxelmwifo socialuri dacva 1. saxelmwifo socialuri dacvis arsi, socialuri dacvis sferoSi saqarTveloSi moqmedi kanonmdeblobis mokle mimoxilva 2005 wlamde saqarTveloSi ar arsebobda sakanonmdeblo aqti socialurad daucveli fenebisaTvis Sesabamisi daxmarebis Sesaxeb. sxvadasxva socialuri SeRavaTi ZiriTadad gansazRvruli iyo kanonqvemdebare normatiuli aqtebiT, amasTan, ar iyo gaTvaliswinebuli ama Tu im SeRavaTis Sesabamisi finansuri uzrunvelyofa, rac isedac mZime materialur mdgomareobaSi myof socialurad daucvel mosaxleobas kidev ufro urTulebda cxovrebas. socialuri dacvis sferoSi erT-erTi ZiriTadi saerTaSoriso xelSekruleba, romelsac upiratesi iuridiuli Zala gaaCnia saqarTvelos sakanonmdeblo aqtebTan, aris evropis socialuri qartia. aRniSnuli qartiis ZiriTad normebs saqarTvelo mierTebulia, Sesabamisad, sasamarTlom nebismieri socialuri davis ganxilvisas unda gaiTvaliswinos qartiiT dadgenili wesebi. parlamentma 2005-2006 wlebSi miiRo saqarTvelos kanonebi `saxelmwifo pensiis Sesaxeb~, `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb~ da `socialuri daxmarebis Sesaxeb”, romlebic dafuZnebulia saerTaSoriso samarTlis principebze. aRniSnuli sakanonmdeblo aqtebis miRebas arsebiTi mniSvneloba hqonda qveyanaSi Seqmnili mZime socialuri mdgomareobis gaumjobesebisaTvis. am kanonebis miRebiT aRmoifxvra is samarTlebrivi vakuumi, rac arsebobda socialuri daxmarebis sferoSi. am kanonebis amoqmedebis Semdeg socialuri daxmarebis axleburi sistemis CamoyalibebiT SeZlebisdagvarad moxerxda mosaxleobis samarTliani, miznobrivi da efeqturi socialuri subsidiiT (pensia, kompensacia, akademiuri stipendia da daxmareba) uzrunvelyofa. dReisaTvis kanonmdeblobiT detaluradaa reglamentirebuli socialuri dacvis sistemaSi monawile mxareTa kompetenciebi da ufleba-movaleobebi, rac TiTqmis gamoricxavs sakanonmdeblo vakuumis warmoSobis SesaZleblobas. `saxelmwifo pensiis Sesaxeb~ da `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonebiT SesaZlebeli gaxda saxelmwifo pensiis, saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis daniSvna moqalaqis staJisa da damsaxurebis mixedviT. aRniSnulma garemoebam garkveuli stimuli misca ama Tu im sferoSi dasaqmebul pirebs, rom maTi Sroma dafasdeboda Tanamdebobaze garkveuli periodiT muSaobis Semdeg, an Sesabamisi sapensio asakis miRwevisas. 166 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis `socialuri daxmarebis Sesaxeb” saqarTvelos kanoniT SesaZlebeli gaxda socialuri daxmarebiT sazogadoebis im fenis uzrunvelyofa, romlisTvisac es ukiduresad aucilebeli iyo, gansxvavebiT adre moqmedi kanonmdeblobisagan, romlis mixedviTac, socialur daxmarebas iRebda mxolod garkveul kategorias mikuTvnebuli piri, miuxedavad misTvis aseTi daxmarebis gawevis aucileblobisa. miTiTebuli kanoniT SemoTavazebul novacias warmoadgens swored socialuri daxmarebis, rogorc samarTlebrivi terminis, axleburad warmoCena, kerZod, igi ganisazRvra, rogorc saWiroebis Sefasebaze dafuZnebuli saxelmwifo mxardaWera da ara _ rogorc kanoniT garantirebuli upirobo uflebis aRiareba. amasTan, daxmarebis miReba ar gamoricxavs saxelmwifo pensiis miRebis SesaZleblobas da _ piriqiT. Tumca, kanonmdeblobiT akrZalulia pensiisa da kompensaciis, aseve akademiuri stipendiis erTdroulad miReba. kanoniT socialuri daxmarebis cnebaSi moiazreba socialuri daxmarebis ori mimarTuleba: fuladi da arafuladi socialuri daxmarebis saxeebi. socialuri momsaxurebis (arafuladi socialuri daxmareba) sakanonmdeblo doneze zusti reglamentacia SeuZlebelia, misi farTo Sinaarsobrivi datvirTvidan gamomdinare. amdenad, sakanonmdeblo doneze moxda arafuladi socialuri daxmarebis aRiareba, rac warmoadgens imis garantias, rom kompetenturma organom, saWiroebis gaTvaliswinebiT, konkretul SemTxvevaSi gansazRvros arafuladi socialuri daxmarebis saxe. kanoniT gansazRvrulia fuladi socialuri daxmarebis 5 saxe, esenia: saarsebo Semweoba, sayofacxovrebo subsidia, reintegraciis Semweoba, Svilobilobis anazRaureba, srulwlovanze saojaxo mzrunvelobis anazRaureba. socialuri daxmarebis pirveli ori saxe warmoadgens fulad socialur daxmarebas, romlis meSveobiT saxelmwifo elementaruli saarsebo pirobebis SeqmniT zrunavs Sefasebis sistemiT identificirebul Ratak ojaxebze. saqarTvelos mTavrobis 2005 wlis 4 agvistos #126 dadgenilebiT damtkicda socialurad daucveli ojaxebis (Sinameurneobebis) socialur-ekonomikuri mdgomareobis Sefasebis meTodologia. aRniSnuli dadgenilebis Sesabamisad, ganisazRvra socialurad daucveli ojaxebis (Sinameurneobebis) monacemTa bazaSi registraciis msurvelTa keTildReobis donis Sefasebis kriteriumebi. Sedegad aRniSnul bazaSi registrirebuli pirebi iReben saarsebo Semweobas. saarsebo Semweobis odenoba erTsuliani ojaxisaTvis aris 30 (ocdaaTi) lari. or da metsuliani ojaxebis SemTxvevaSi erTsuliani ojaxisaTvis dadgenil saarsebo Semweobis odenobas meore da ojaxis yovel momdevno, TiToeul wevrze emateba 24 lari. aRniSnuli 167 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tanxis garda, socialurad daucveli pirebisaTvis xelmisawvdomia ufaso samedicino daxmareba, romelic finansdeba saxelmwifo jandacvis programebiT. Sesabamisad, daculia evropis socialuri qartiis saTanado saxsrebis armqone pirTa mier socialuri da samedicino daxmarebiT sargeblobis ufleba, aseve _ socialuri uzrunvelyofis samsaxuriT sargeblobis sayovelTao ufleba (qartiis I nawilis me-13-14 punqtebi). umniSvnelovanes siaxles warmoadgens reintegraciis SemweobiTa da Svilobilobis anazRaurebiT gaweuli daxmareba. am novaciis arsis mixedviT, saxelmwifo miznad isaxavs dResdReobiT moqmedi instituciebidan bavSvTa deinstitucionalizacias, erTi mxriv _ bavSvis biologiur ojaxSi dabrunebiT, meore mxriv ki _ Svilobilad ayvanis gziT. orive SemTxvevaSi saxelmwifo, saqarTvelos mTavrobis mier dadgenili wesiTa da odenobiT, gascems socialur daxmarebas im ojaxebze, romlebic moisurveben bavSvis ojaxur garemoSi aRzrdas. erT-erT pozitiur siaxles warmoadgens is garemoeba, rom arafuladi socialuri daxmareba SeiZleba gaewios saqarTvelos kanonmdeblobiT identificirebul, gansazRvruli riskis qveS myof bavSvebsac, romelTa ojaxSi arsebuli mdgomareoba qmnis bavSvis mSoblis mzrunvelobamoklebulad cnobis dasabuTebul winapirobas. riskis qveS myof bavSvad identificirebas axdens saqarTvelos samoqalaqo kodeqsiT gansazRvruli meurveobisa da mzrunvelobis organo. aRniSnuli normiT saxelmwifo zrunavs im bavSvebzec, romlebic, marTalia, amJamad ar arian mzrunvelobas moklebulni, magram maTi ojaxuri mdgomareobis gaTvaliswinebiT, es safrTxe realuria. amdenad, am problemasTan brZola mimdinareobs prevenciuli RonisZiebebiTac, raTa Tavidan iqnes acilebuli bavSvTa instituciebSi moxvedris gacilebiT mtkivneuli procesi. imisaTvis, rom bavSvi cnobil iqnes riskis qveS myofad, saWiroa, rom socialurma muSakma Seiswavlos bavSvis sacxovrebeli garemo. ojaxSi arsebuli mdgomareobis Sefasebis kriteriumebs, romlis meSveobiTac ganisazRvreba bavSvis mzrunvelobamoklebulad cnobis riskis maCvenebeli, adgens saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis saministro. bavSvTa da ojaxSi Zaladobis msxverplTa uflebebi aseve daculia ojaxSi Zaladobis aRkveTis, ojaxSi Zaladobis msxverplTa dacvisa da daxmarebis Sesaxeb saqarTvelos kanoniT, romelic saqarTvelos parlamentma miiRo 2006 wlis 25 maiss. aRniSnuli kanoni iTvaliswinebs ojaxis wevris mxridan bavSvis an sxva srulwlovani piris mimarT fizikuri Zaladobis SemTxvevaSi moZaladisagan mis gancalkevebas. sasamarTlo saboloo gadawyvetilebis miRebamde droebiTi RonisZiebis saxiT damcavi orderiT awesrigebs moZa- 168 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis lade mSoblisagan bavSvis gancalkevebis sakiTxs. damcavi an Semakavebeli orderi sasamarTlom SeiZleba miiRos (daamtkicos) nebismieri piris dasacavad, vinc SeiZleba gaxdes ojaxuri Zaladobis msxverpli. damcavi orderiT SeiZleba gadawydes iseTi sakiTxebi, rogoricaa: msxverplis, masze damokidebuli piris moZaladisagan garideba da TavSesafarSi moTavseba; moZaladis valdebuleba _ ar SezRudos msxverpli, isargeblos piradi nivTebiT, avtomanqaniT an sxva im qonebiT, romelic aucilebelia piris normaluri arsebobisaTvis; moZaladis mier TanasakuTrebiT erTpirovnulad sargeblobis uflebis akrZalva; moZaladis bavSvisagan gancalkevebis, masTan Sexvedrisa da urTierTobis mowesrigebis sakiTxebi; moZaladis msxverplTan, mis samsaxursa da im sxva adgilebTan, sadac msxverpli imyofeba, miaxloebis sakiTxebi da sxva. miTiTebuli sakanonmdeblo aqtebiT daculia evropis socialuri qartiiT aRiarebuli bavSvebisa da axalgazrdebis mier fizikuri da moraluri zianisagan specialuri dacvis moTxovnis ufleba (qartiis I nawilis me-7 punqti), aseve _ bavSvTa da axalgazrdebis mier Sesabamisi socialuri, samarTlebrivi da ekonomikuri dacviT sargeblobis ufleba (qartiis I nawilis me-17 punqti). mniSvnelovania, sasamarTlom nebismieri socialuri davis gadasawyvetad gaiTvaliswinos saqarTvelos kanoni Sesabamisi wlis saxelmwifo biujetis Sesaxeb. magaliTad, pensiis odenoba ganisazRvreba swored aRniSnuli sakanonmdeblo aqtiT. aRsaniSnavia, rom saxelmwifoSi mniSvnelovani progresia dafinansebis kuTxiT. 2005 wlis saxelmwifo biujetiT socialuri sferos dafinanseba ganisazRvra 631 807.8 lariT. aRniSnuli odenoba yovelwliurad izrdeba da dReisaTvis _ 2009 wlis saxelmwifo biujetiT Seadgens 1 493 597.9 lars, anu socialuri sferos dafinanseba 4 weliwadSi gaizarda daaxloebiT 236 procentiT. dReisaTvis saqarTvelos kanonmdeblobiT aseve daculia evropis socialuri qartiiT gaTvaliswinebuli Sromis samarTliani anazRaurebis ufleba (qartiis me-4 muxli). Tu saxelmwifo aparatSi 6 wlis win saSualo xelfasi 100 larze naklebi iyo, es maCvenebeli dReisaTvis 10-jer mainc aris gazrdili. amave qartiiT bavSvis SeZenis (gaCenis) SemTxvevaSi dasaqmebul qalTa mier specialuri dacvis moTxovnis ufleba (qartiis I nawilis me-8 punqti) aseve aRiarebulia saqarTvelos kanonmdeblobiT, romliTac gansazRvrulia Svebuleba orsulobis, mSobiarobisa da bavSvis movlis gamo – 477 kalendaruli dRis odenobiT. aqedan saxelmwifos mier anazRaurebadia 126 kalendaruli dRe, xolo mSobiarobis garTulebis an tyupis Sobis SemTxvevaSi _ 169 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis 140 kalendaruli dRe. amasTan, akrZalulia qalis samsaxuridan daTxovna im SemTxvevaSi, Tu is aris orsulad, an hyavs sam wlamde asakis Svili. aqve unda aRiniSnos, rom evropis socialuri qartiis me-8 muxlis me-2 punqtis Sesabamisad, ukanonod iTvleba damsaqmeblis mier qalisaTvis samsaxuridan daTxovnis Sesaxeb gadawyvetilebis Setyobineba, qalis mier fexmZimobis Sesaxeb damsaqmeblisaTvis informaciis miwodebidan dekretuli Svebulebis dasrulebamde periodis ganmavlobaSi. xolo saqarTvelos kanonmdeblobiT, rogorc ukve aRvniSneT, qalis samsaxuridan daTxovna ukanonod iTvleba dekretuli Svebulebis damTavrebis Semdegac, TiTqmis 2 wlis ganmavlobaSi (bavSvis 3 wlamde miRwevamde). zemoaRniSnuli sakanonmdeblo aqtebiT gaTvaliswinebulia socialuri daxmarebis, saxelmwifo pensiis, saxelmwifo kompensaciisa da akademiuri stipendiis Taobaze miRebuli gadawyvetilebis gasaCivrebis wesi, romlis mixedviTac, Sesabamisi gadawyvetileba SeiZleba gasaCivrdes zemdgom administraciul organoSi, Semdeg ki _ sasamarTloSi. 2. saxelmwifo baJis gadaxdisgan ganTavisuflebis wesi, SeRavaTebi saxelmwifo baJTan dakavSirebiT socialurad daucveli pirebis mier sasamarTlosTvis mimarTvis ufleba aseve garantirebulia saqarTvelos samoqalaqo da administraciuli saproceso kanonmdeblobiT. nebismieri piri sarCelis Setanisas gaTavisuflebulia saxelmwifo baJis gadaxdisagan, Tu misi sarCeli aRZrulia saxelmwifo socialuri dacvis sakiTxis Taobaze. `saxelmwifo baJis Sesaxeb~ saqarTvelos kanoni vrclad gansazRvravs im pirTa wres, vinc gaTavisuflebulia saxelmwifo baJis gadaxdis valdebulebisagan. aRniSnuli kanonis Sesabamisad, saxelmwifo baJisgan Tavisufldebian pirveli da me-2 jgufis invalidebi, agreTve _ socialurad daucvelTa erTian bazaSi registrirebuli pirebi nebismier saqmeze; invalidebi, invalidTa sazogadoebrivi organizaciebi, maTi dawesebulebebi, saswavlo-sawarmoo organizaciebi da gaerTianebebi–yvela sarCelze; mxareebi–sarCelebze materialuri zaralis anazRaurebis Sesaxeb, romelic miyenebulia fizikuri piris ukanonod gasamarTlebis, misi sisxlis samarTlis pasuxisgebaSi ukanonod micemis, aRkveTis RonisZiebis saxiT ukanonod dapatimrebis an dapatimrebis saxiT administraciuli saxdelis ukanonod dadebis Sedegad; fizikuri pirebi–sarCelebze xelfasis gadaxdevinebis Sesaxeb da sxva moTxovnebze Sromis anazRaurebis Taobaze, romlebic gamomdinareobs Sromis samarTlebrivi urTierTobidan; veteranebi, romlebmac „omisa da SeiaraRebuli 170 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Zalebis veteranebis Sesaxeb“ saqarTvelos kanonis moTxovnaTa dasacavad mimarTes sasamarTlos da ase Semdeg. saxelmwifo baJis gadaxdisgan gaTavisuflebuli pirebis sruli CamonaTvali reglamentirebulia `saxelmwifo baJis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-5 muxlSi. 3. saxelmwifo socialuri dacvis sakiTxze aRZruli administraciuli sarCelis arsi, saxelmwifo socialuri dacvis sakiTxze aRZruli administraciuli sarCelis saxeebi da TiToeulis mimoxilva 3.1. saxelmwifo kompensacia da saxelmwifo akademiuri stipendia `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-4 muxli ganmartavs am kanonSi gamoyenebul terminebs. miTiTebuli muxlis mixedviT, saxelmwifo kompensacia aris piris yovelTviuri fuladi uzrunvelyofa am kanoniT dadgenili wesiTa da odenobiT, xolo saxelmwifo akademiuri stipendia – mecnieris yovelTviuri fuladi uzrunvelyofa am kanoniT dadgenili wesiTa da odenobiT. aRniSnuli kanonis 27-e muxlis Tanaxmad, gancxadebas kompensaciis/saxelmwifo akademiuri stipendiis daniSvnis Taobaze kompetenturi organo ganixilavs gancxadebisa da yvela saWiro dokumentis wardgenidan ara ugvianes 15 dRisa. kompetenturi organo aris saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis saministros sistemaSi Semavali administraciuli organo. dReisaTvis (igulisxmeba am wignis gamocemis dro) aRniSnul funqcias asrulebs saministros saxelmwifo kontrols daqvemdebarebuli sajaro samarTlis iuridiuli piri _ socialuri momsaxurebis saagento. sarCelze, romelic aRZrulia kompensaciis/saxelmwifo akademiuri stipendiis daniSvnis an gadaangariSebis Taobaze, saTanado mopasuxes warmoadgens sajaro samarTlis iuridiuli piri _ socialuri momsaxurebis saagento an misi teritoriuli organo. Tu sarCelis mizania saxelmwifo kompensaciis/stipendiis daniSvna, maSin igi unda aRiZras saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 23-e muxlis safuZvelze, anu sarCeli administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis Taobaze. Tumca, aRniSnul sarCels win unda uZRodes kompensaciis/stipendiis daniSvnis Taobaze administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis Sesaxeb uflebamosili saxelmwifo organos uari. Tu sarCeli aRZrulia administraciuli organos mier ukve daniSnuli kompensaciis/stipendiis gadaangariSebis Taobaze, aseTi sarCeli SeiZle- 171 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis ba miCneul iqnes saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 24-e muxlis safuZvelze aRZrul sarCelad, anu sarCelad qmedebis ganxorcielebis Taobaze. `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-5 muxlis Sesabamisad, kompensaciis/saxelmwifo akademiuri stipendiis daniSvnis safuZvlebia: _ kanoniT dadgenili namsaxurobis vadis amowurva; _ 65 wlis asakis miRweva; _ SezRuduli SesaZleblobis statusis dadgena; _ marCenlis gardacvaleba. aRniSnuli kanonis Sesabamisad, kompensaciis/saxelmwifo akademiuri stipendiis miRebis ufleba aqvT: _ saqarTvelos parlamentis wevrebs; _ saqarTvelos sakonstitucio sasamarTlos wevrebs; _ saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos mosamarTleebs; _ saqarTvelos saerTo sasamarTloebis mosamarTleebs; _ saqarTvelos kontrolis palatis Tavmjdomaresa da mis moadgiles (moadgileebs); _ samxedro, Sinagan saqmeTa organoebidan da saxelmwifo dacvis specialuri samsaxuridan TadarigSi daTxovnil pirebs, agreTve _ finansTa saministros Sesabamisi samsaxuris im Tanamdebobebidan gaTavisuflebul pirebs, romlebic gansazRvrulia saqarTvelos mTavrobis dadgenilebiT; _ prokuraturis sistemidan daTxovnil muSakebs; _ saqarTvelos yofili umaRlesi politikuri Tanamdebobis pirTa ojaxis wevrebs; _ umaRlesi diplomatiuri rangis mqone pirebs; _ saqarTvelos parlamentis aparatis moxeleebs; _ mecnierebs; _ samoqalaqo aviaciis mosamsaxureebs. amasTan, kompensaciis/saxelmwifo akademiuri stipendiis miRebis ufleba ar warmoiSoba da warmoSobili ufleba wydeba piris mier sajaro saqmianobis ganxorcielebis periodSi. anu, Tu pirs daeniSna kompensacia/saxelmwifo akademiuri stipendia da amis Semdeg daiwyo muSaoba sajaro samsaxurSi, mas uwydeba aRniSnuli mopovebuli ufleba, Tumca, sajaro samsaxuridan gaTavisuflebisTanave mas SeiZleba aRudges Sewyvetili kompensaciis/ saxelmwifo akademiuri stipendiis miRebis ufleba. aRsaniSnavia, rom im pirebs, romlebsac pensia daniSnuli aqvT mkveTrad gamoxatuli SezRudu- 172 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis li SesaZleblobis statusisa da mxedvelobis gamo, mniSvnelovnad gamoxatuli SezRuduli SesaZleblobis statusis gamo, SeuZliaT, imsaxuron sajaro samsaxurSi da amave dros miiRon kompensacia/stipendia. sainteresoa, rom kanonis me-6 muxlis mixedviT, ori an meti safuZvliT kompensaciis/saxelmwifo akademiuri stipendiis miRebis uflebis warmoSobis SemTxvevaSi pirs kompensacia/saxelmwifo akademiuri stipendia eniSneba mxolod erTi safuZvliT, misive arCeviT. igive wesi gamoiyeneba pensiasTan mimarTebiT, kerZod, Tu pirs erTdroulad warmoeSva am kanoniTa da „saxelmwifo pensiis Sesaxeb“ saqarTvelos kanoniT gaTvaliswinebuli ufleba, mas aqvs mxolod erTi kanoniT miniWebuli sargeblis miRebis ufleba, misive arCeviT. amasTan, kanonis Tanaxmad, kompensaciis/saxelmwifo akademiuri stipendiis odenoba ar unda aRematebodes 560 lars. magram saqarTvelos kanonmdebloba gamonaklissac iTvaliswinebs _ saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos mosamarTlis kompensaciis uflebis warmoSobis safuZvlebi da odenoba ganisazRvreba „saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos Sesaxeb“ saqarTvelos organuli kanoniT. 3.2. sasamarTlo praqtika `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonTan dakavSirebiT kompensacia prokurorisTvis prokuraturis yofili TanamSromlis sarCelTan dakavSirebiT (saqme #bs-21-21(k-07), romelic moiTxovda `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanoniT gansazRvrul 560 larze ufro didi odenobiT kompensaciis daniSvnas, saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos didma palatam ganmarta Semdegi: saqarTvelos parlamentis mier 2005 wlis 27 dekembers miRebuli `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanoniT Seicvala da axleburad mowesrigda im pirTa sapensio uzrunvelyofa, romlebzec gavrcelda aRniSnuli kanoni. isini daeqvemdebarnen erTian saxelmwifo socialur uzrunvelyofas _ saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis daniSvnis saxiT, kerZod, xsenebuli kanonis pirveli muxlis pirveli punqtis Tanaxmad, es kanoni adgens saqarTvelos teritoriaze mcxovrebi saqarTvelos moqalaqeebis socialuri dacvis garantiebs saxelmwifos winaSe gansakuTrebuli samsaxuris gavlis, agreTve am pirTa mier Sesabamisi asakis miRwevis, SesaZleblobis SezRudvisa da gardacvalebis gamo, gansazRvravs saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis daniSvnis safuZvlebs, 173 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis maTi odenobis gaangariSebis, gacemis, misi SeCerebisa da Sewyvetis wessa da pirobebs, agreTve maT miRebasTan dakavSirebul sxva urTierTobebs. aRniSnuli kanonis me-4 muxlis (terminTa ganmarteba) `d~, `e~ da `T~ qvepunqtebis mixedviT, kompensacia aris piris yovelTviuri fuladi uzrunvelyofa am kanoniT dadgenili wesiTa da odenobiT, xolo kompensaciis mimRebi piri aris is, visac am kanonis Sesabamisad daniSnuli aqvs kompensacia, kompetenturi organo ki – saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis saministros sistemaSi Semavali administraciuli organo. didma palatam miuTiTa zemoT dasaxelebuli kanonis me-5 muxlis me-2 punqtis `v~ qvepunqtze, romlis Tanaxmad, am kanonis Sesabamisad, kompensaciis miRebis ufleba aqvT prokuraturis sistemidan daTxovnil muSakebs. `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-6 muxlis me-5 punqtis Tanaxmad, Tu pirs erTdroulad warmoeSva am kanoniTa da „saxelmwifo pensiis Sesaxeb“ saqarTvelos kanoniT gaTvaliswinebuli ufleba, mas aqvs mxolod erTi kanoniT miniWebuli sargeblis miRebis ufleba, misive arCeviT. aRniSnuli normidan naTlad Cans, rom saxelmwifo kompensacia warmoadgens saxelmwifo pensiis saxes, romelic eniSneba mxolod xsenebuli kanoniT gansazRvrul pirebs imave kanoniT dadgenil farglebSi, kerZod, dasaxelebuli kanonis me-7 muxliT dadginda kompensaciis maqsimaluri zRvari, romlis mixedviTac, kompensaciis odenoba ar unda aRematebodes 560 lars. aqedan gamomdinare, pirs ar SeiZleba daeniSnos saxelmwifo kompensacia 560 larze meti odenobiT im SemTxvevaSic ki, Tu igi manamde Sesabamisi kanonis safuZvelze iRebda pensias, romlis odenoba aRemateboda 560 lars. didma palatam miuTiTa, rom `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanoni, iseve, rogorc `prokuraturis Sesaxeb~ saqarTvelos organuli kanoni warmoadgens sajaro samarTlis, administraciuli kanonmdeblobis Semadgenel nawils. kanonmdebels, `normatiuli aqtebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 47-e muxlis pirveli punqtis safuZvelze, romlis Tanaxmad, normatiul aqts ukuZala aqvs mxolod im SemTxvevaSi, Tu es pirdapir aris dadgenili am normatiuli aqtiT, SeuZlia kanoniT axleburad moawesrigos Sesabamisi samarTlebrivi urTierToba da ama Tu im normatiul aqts mianiWos ukuZala, romliTac SeiZleba, faqtobrivad, gauaresdes kidec piris mdgomareoba, xolo xsenebuli muxlis me-2 punqti krZalavs im normatiuli aqtisaTvis ukuZalis miniWebas, romelic adgens an amZimebs pasuxismgeblobas. mocemul SemTxvevaSi ki axali kanoniT, kerZod, `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanoniT pensiis odenobis zeda zRvari SeizRuda konkretuli Tanxis miTiTebiT, rac SeuZlebelia, samarTlebrivad gauTanabrdes iuridiuli pasuxismgeblobis damZimebas. 174 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis didma palatam ganmarta, rom samarTali zogadad iyofa or ZiriTad nawilad _ kerZo da sajaro samarTlad, xolo maTi principuli diferencireba efuZneba kerZo da sajaro interesebs Soris obieqtur divergencias. samoqalaqo samarTali, romelic ganekuTvneba kerZo samarTlis (jus privatum) sferos, pirdapir asaxavs samoqalaqo-samarTlebrivi brunvis subieqtTa, samoqalaqo-samarTlebrivi urTierTobebis monawileTa iuridiul damoukideblobasa da samarTlebriv Tanasworobas, xelSekrulebis Tavisuflebas, iTvaliswinebs darRveuli materialuri uflebebisa da kanonieri interesebis dacva-aRdgenas sasamarTlo wesiT. administraciuli samarTali, samoqalaqo samarTlisagan gansxvavebiT, sajaro samarTlis (jus publicum) sferos ganekuTvneba da organulad efuZneba sajaro interesebis realizebas. sajaro samarTlis sferoSi arsebuli samarTalurTierTobisaTvis damaxasiaTebelia masSi konkretuli administraciuli organos monawileoba, rac gamoricxavs xsenebuli samarTalurTierTobis subieqtTa iuridiul Tanasworobas da garkveulwilad zRudavs maTi damoukideblobisa da iniciativis farglebs. Tu samoqalaqo-samarTlebrivi urTierToba horizontaluria, administraciul-samarTlebriv urTierTobas axasiaTebs ierarqiul-vertikaluri daqvemdebareba. didi palata ganmartavs, rom kerZo da sajaro samarTali arsebiTad gansxvavdeba erTmaneTisagan, rogorc Sesabamis samarTalurTierTobaTa normatiuli mowesrigebis meqanizmiT, ise _ maTTvis Tvisebrivad damaxasiaTebeli principebiT, romlebic praqtikulad realizdeba sxvadasxva samarTlebriv reJimSi. administraciuli samarTali sajaro, sazogadoebrivi miznebis ganxorcielebas emsaxureba, samarTlebrivi saxelmwifosaTvis ucxoa kanonis namdvili ukuZalis gamoyeneba. Tu umaRlesma sakanonmdeblo organom axali kanoniT Seamcira pensiis odenoba im odenobasTan SedarebiT, rac Zveli kanoniT iyo gansazRvruli, am SemTxvevaSi arasworia aseTi Semcirebis miCneva kanonis namdvil ukuZalad. miuxedavad imisa, rom winandel odenobasTan SedarebiT, pensiis odenobis SemcirebiT piris mdgomareoba uaresdeba, axali kanoniT socialuri uzrunvelyofis moculobis SezRudva samarTlebrivad aris ara axali kanonisTvis namdvili ukuZalis miniWeba, aramed _ Sesabamisi socialuri uflebis legaluri transformacia. didma palatam damatebiT aseve ganmarta, rom saqarTvelos konstituciis 42-e muxlis me-5 punqtSi ganmtkicebulia kanonis ukuZalis principi da miTiTebulia, rom aravin ar agebs pasuxs im qmedebisaTvis, romelic misi Cadenis dros samarTaldarRvevad ar iTvleboda, xolo kanons, Tu is ar amsubuqebs an ar auqmebs pasuxismgeblobas, ukuZala ara aqvs. aRniSnuli principi organuladaa dakavSirebuli iuridiul pasuxismgeblobasTan, ga- 175 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis moiyeneba masTan erToblivad da ar moicavs socialuri dacvis garantiebis uzrunvelyofis sakiTxs. saqarTvelos samoqalaqo kodeqsis me-6 muxlis normac imperatiulad gamoricxavs kanonisaTvis mxolod namdvili ukuZalis miniWebas. `normatiuli aqtebis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 47-e muxlis me-2 punqtis Tanaxmad, normatiul aqts, romelic adgens an amZimebs pasuxismgeblobas, ukuZala ara aqvs. aRniSnuli normac uSualod Seexeba iuridiul pasuxismgeblobas. didma palatam aseve ganmarta, rom kanonis moqmedeba, rogorc wesi, vrceldeba im urTierTobebze, romlebic warmoiSoba kanonis iuridiul ZalaSi Sesvlis Semdeg. `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos 2005 wlis 27 dekembris #2549-rs kanons, romelic amoqmedda 2006 wlis 1 ianvridan, ar daudgenia da ar daumZimebia iuridiuli pasuxismgebloba. amasTan, gansaxilvel SemTxvevaSi samarTlebrivad gamoricxulia saerTod miTiTeba kanonisaTvis namdvili ukuZalis miniWebaze, vinaidan saxeze ar aris warsulSi momxdari da warsulSive dasrulebuli faqtobrivi urTierTobebi, anu namdvili (retroaqtiuli) ukuZala. didma palatam ganmarta, rom socialur-samarTlebrivi sferos ganmsazRvreli socialuri sistemis funqcionireba da socialuri uzrunvelyofis moculoba saxelmwifos materialuri keTildReobis xarisxiT aris determinirebuli. mosazreba imis Sesaxeb, rom axali kanoni ar moqmedebs Zveli kanonis safuZvelze warmoSobil urTierTobebze, romlebic ar dasrulebula da kvlav grZeldeba, ar vrceldeba sajaro samarTlis sferoze. winaaRmdeg SemTxvevaSi SeuZlebeli iqneboda Tundac sagadasaxadosamarTlebrivi urTierTobebis sferoSi gadasaxadis odenobis gazrda, rac udavod auaresebs gadasaxadis gadamxdeli piris mdgomareobas sagadasaxado pasuxismgeblobis kuTxiT, magram, miuxedavad amisa, mainc vrceldeba manamde ukve formirebul samarTalurTierTobebze. amdenad, Tu sagadasaxado sferoSi obieqturad misaRebia axali kanonis gavrceleba mis miRebamde warmoSobil urTierTobebze, logikurad aseTive mdgomareobaa socialuri uzrunvelyofis sferoSic, miT umetes, rom socialuri uzrunvelyofa ar aris iuridiuli pasuxismgeblobis saxe. didma palatam miiCnia, rom konkretul SemTxvevaSi saqarTvelos socialuri dazRvevis erTianma saxelmwifo fondma sworad ganmarta `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanoni, kerZod, aRniSnuli kanonis me-7 da 36-e muxlebi. amasTan, `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 36-e muxlis miTiTeba am kanonis amoqmedebamde mo- 176 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis povebuli uflebebis SenarCunebis Sesaxeb gulisxmobs am kanonis amoqmedebamde sxva sakanonmdeblo aqtebiT, maT Soris, `prokuraturis Sesaxeb“ saqarTvelos organuli kanoniT daniSnuli pensiis uflebis SenarCunebasa da misi gacemis gagrZelebas, rogorc am kanonis Sesabamisad daniSnuli kompensaciisa. kompensaciis odenobasTan mimarTebiT imave kanonis me-7 muxlma misi maqsimaluri zRvari calsaxad gansazRvra 560 lariT, xolo dasaxelebuli kanonis 41-e muxlis mixedviT, kompetentur organos _ saqarTvelos socialuri dazRvevis erTian saxelmwifo fonds imperatiulad daevala aRniSnuli kanonis 36-e muxlis me-2 punqtiT daniSnuli kompensaciis odenobis am kanonis me-7 muxlTan SesabamisobaSi moyvana, rac gulisxmobda mosarCele a.b-ZisaTvis adre daniSnuli pensiis odenobis 560 laramde _ kompensaciis maqsimalur zRvramde _ Semcirebasa da koreqtirebas. didma palatam miuTiTa, rom `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 37-e muxlis norma Seexeba im pirebze kompensaciebis gacemis gagrZelebas, romelTac imave kanonis 36-e muxlis me-2 punqtSi CamoTvlili sakanonmdeblo aqtebiT, am kanonis miRebamde daeniSnaT pensia, romlis miRebas ar iTvaliswinebda `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” kanoni, ris gamoc aRniSnuli muxli awesrigebs sxva samarTlebriv urTierTobas da `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” kanonis 36-e muxli iTvaliswinebs Sesabamisi organuli kanoniT daniSnuli pensiis (am kanonis Tanaxmad, kompensaciis) miRebis uflebis SenarCunebas, xsenebuli kanonis me-7 muxliT dadgenili maqsimaluri odenobis gaTvaliswinebiT. Sesabamisad, am SemTxvevaSi saqarTvelos socialuri dazRvevis erTian saxelmwifo fonds, `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb“ saqarTvelos kanonis 41-e muxlis imperatiuli normidan gamomdinare, ar gaaCnda saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis me-7 muxlis me-2 nawiliT reglamentirebuli diskreciuli uflebamosileba da igi sxvagvar gadawyvetilebas ver miiRebda mosarCelesTan mimarTebiT, romelsac saxelmwifo kompensacia dauniSna moqmedi kanonmdeblobis sruli SesabamisobiT. garda amisa, marTalia, mosarCeles samisdReSio pensia daeniSna moqmedi prokuroris xelfasis odenobiT `prokuraturis Sesaxeb“ saqarTvelos organuli kanoniT, magram 2005 wlis 23 dekembers miRebuli #2448-rs organuli kanoniT `prokuraturis Sesaxeb“ saqarTvelos organuli kanonidan amoRebul iqna me40 muxlis me-10 da me-401 muxlis me-5 punqtebi, romelTa safuZvelzec mosarCeles daeniSna pensia. amdenad, xsenebuli organuli kanonis Sesabamisi 177 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis norma aRar arsebobs da am SemTxvevaSi arasworia miTiTeba `normatiuli aqtebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanoniT dadgenili normatiuli aqtebis ierarqiis darRvevaze. didi palata ver gaiziarebs saapelacio sasamarTlos mtkicebas, rom `prokuraturis Sesaxeb” saqarTvelos organuli kanonis me-40 muxlis me-10 punqti ewinaaRmdegeba `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 36-e da 41-e muxlebis pirvel punqtebs, romelTagan pirveli 2006 wlis 1 ianvramde pensiaSi gasul prokurorebze gasacemi pensiebisaTvis ar awesebda aranair (maqsimalur an minimalur) zRvars, xolo meore maTgani am pensias uwodebs kompensacias da gansazRvravs mis maqsimalur zRvars. didma palatam aRniSna, rom `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 36-e muxlis pirveli punqtis Tanaxmad, am kanonis amoqmedebis dRidan am muxlis me-2 punqtSi CamoTvlili sakanonmdeblo aqtebiT daniSnul da gacemul pensiebs (pensiis danamatebTan erTad) unda ewodos Sesabamisad _ kompensacia da saxelmwifo akademiuri stipendia da maTi gacema gagrZeldes, rogorc am kanonis Sesabamisad daniSnuli kompensaciisa/saxelmwifo akademiuri stipendiisa, xolo imave muxlis me-2 punqtis `e~ qvepunqtis mixedviT, „prokuraturis Sesaxeb“ saqarTvelos organuli kanoniT am kanonis amoqmedebamde ukve daniSnuli kompensacia/saxelmwifo akademiuri stipendia ar eqvemdebareba gadaangariSebas am kanonis III, IV, V da VI Tavebis mixedviT. xsenebuli kanonis 41-e muxlis pirveli punqtis Tanaxmad ki am kanonis amoqmedebidan kompetenturma organom unda uzrunvelyos am kanonis 36-e muxlis me-2 punqtiT daniSnuli kompensaciebis odenobebis am kanonis me-7 muxlTan Sesabamisoba. didma palatam miiCnia, rom am SemTxvevaSi saxeze ar aris kolizia zemoT miTiTebul sakanonmdeblo aqtebs Soris, vinaidan `prokuraturis Sesaxeb” saqarTvelos organuli kanonis me-40 muxlis me-10 punqti 2006 wlis 1 ianvars xsenebuli kanonidan ukve amoRebuli iyo, rodesac amoqmedda `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanoni. didma palatam ganmarta, rom `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 36-e da 41-e muxlebis pirveli punqtebis gardamavali debulebebis Semcveli normebiT axleburad mowesrigda am kanonis amoqmedebamde mopovebuli uflebebis SenarCuneba da ganisazRvra amave kanonis amoqmedebasTan dakavSirebiT gasatarebeli RonisZiebebi, kerZod, calsaxad dadginda, rom xsenebuli kanonis 36-e muxlis me-2 punqtSi miTiTebuli sakanonmdeblo aqtebiT ukve daniS- 178 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis nul pensias daerqva axali termini _ kompensacia, xolo manamde daniSnuli pensiis gacema unda moxdes amave kanonis Sesabamisad, saxelmwifo kompensaciis saxiT. rac Seexeba `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 36-e muxlis me-2 punqts, igi ar vrceldeba am SemTxvevaze, vinaidan, jer erTi, masSi saubaria ukve daniSnul kompensaciaze da meorec, xsenebul punqtSi miTiTebuli TavebiT dadgenilia kompensaciis daniSvna `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis amoqmedebis Semdeg, anu `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 36-e muxlis me-2 punqtis amkrZalavi norma ar Seexeba masSi moxseniebuli kanonebiT am kanonis amoqmedebamde daniSnul pensias, rasac adasturebs is garemoebac, rom xsenebuli qvepunqtis normas win uZRvis imave muxlis pirveli punqtis imperatiuli norma, romelic (am muxlis me-2 punqtze gadasvlamde) akonkretebs am kanonis amoqmedebamde ukve daniSnuli pensiis transformirebasa da misi gacemis wess, rac gamoricxavs sarCelis dakmayofilebis safuZvlad `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis III, IV, V da VI TavebiT gansazRvruli kompensaciis gaangariSebis specialur wesebze miTiTebis marTebulobasa da am wesebis gavrcelebas `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis amoqmedebamde Sesabamisi sakanonmdeblo aqtiT ukve daniSnul pensiaze. didi palata ver daeTanxmeba saapelacio sasamarTlos ganmartebas, rom `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 36-e da 41-e muxlebis pirveli punqtebi ar Seesabameba `prokuraturis Sesaxeb” saqarTvelos organuli kanonis me-40 muxlis me10 punqts, romelic kvlav moqmedebs 2006 wlis 1 ianvramde pensiaze gasul prokuraturis muSakebTan mimarTebiT da, Sesabamisad, upiratesoba eniWeba `prokuraturis Sesaxeb” saqarTvelos organuli kanonis me-40 muxlis me10 punqts. didma palatam ganmarta, rom `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanoni warmoadgens am kanonis amoqmedebamde Sesabamisi sakanonmdeblo aqtebiT daniSnuli pensiebis Sesaxeb erTian sakanonmdeblo aqts, romelSic Tavi moiyara xsenebuli aqtebiT gaTvaliswinebulma pensiebma, maT ewoda axali termini _ `saxelmwifo kompensacia” da ganisazRvra am kompensaciis maqsimaluri zRvari. `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanonma sakanonmdeblo wesiT Caanacvla yvela is sakanonmdeblo aqti, romliTac pensia daniSnuli hqondaT im pirebs, romlebzec ga- 179 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis vrcelda `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis moqmedeba da swored amitom iqna amoRebuli `prokuraturis Sesaxeb” saqarTvelos organuli kanonidan me-40 muxlis me10 punqti, romelic amJamad aRar moqmedebs 2006 wlis 1 ianvramde pensiaze gasul prokuraturis muSakebTan mimarTebiT, rac TavisTavad gamoricxavs zemoxsenebul sakanonmdeblo normaTa kolizias. didma palatam miiCnia, rom `prokuraturis Sesaxeb” saqarTvelos organuli kanonidan me-40 muxlis me-10 punqti swored im safuZvliT iqna amoRebuli, rom winaaRmdegobaSi ar mosuliyo `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanonTan.aRniSnulidan gamomdinare, didma palatam sarCeli miiCnia usafuZvlod da miiRo axali gadawyvetileba, romliTac sarCeli ar dakmayofilda. kompensacia saerTo sasamarTlos yofili mosamarTlisTvis saqarTvelos uzenaesma sasamarTlom saerTo sasamarTloebis yofil mosamarTleTa sarCelTan dakavSirebiT (saqme #bs-147-138(k-07)) ganmarta, rom safuZvels moklebuli iyo mosarCeleTa moTxovna maT mimarT `saerTo sasamarTloebis Sesaxeb~ organuli kanonis 82-e muxlisa da `mosamarTleTa socialuri da samarTlebrivi dacvis garantiebis Sesaxeb~ kanonis me-16 muxlis Tavdapirveli redaqciis gavrcelebis Sesaxeb. `saerTo sasamarTloebis Sesaxeb~ organuli kanonis 82-e muxli, romlis mixedviT akrZaluli iyo mosamarTlis socialuri dacvis garantiebis gauqmeba, moqmedebis SeCereba an odenobis Semcireba, mosamarTles uflebamosilebis vadis damTavrebisas an sapensio asakis miRwevisas eniSneboda samisdReSio pensia xelfasis sruli odenobiT, ar amoqmedebula. amave kanonis 89-e muxlis me-6 punqtis Tanaxmad, 82-e muxli ZalaSi unda Sesuliyo `mosamarTleTa socialuri dacvis garantiebis Sesaxeb~ kanonis amoqmedebisTanave. `mosamarTleTa socialuri da samarTlebrivi dacvis garantiebis Sesaxeb~ 03.12.02w. kanoni, kerZod, am kanonis me-16 muxli, romelic iTvaliswinebda samisdReSio pensiis daniSvnas xelfasis sruli odenobiT, 23.07.03w., 31.12.03w., 29.12.04w. kanonebiT Setanili cvlilebebis Tanaxmad, 2006 wlis 1 ianvridan unda amoqmedebuliyo. `mosamarTleTa socialuri da samarTlebrivi dacvis garantiebis Sesaxeb~ kanonSi 23.12.05w. Setanili cvlilebebis Sedegad, romelic aseve 2006 wlis 1 ianvridan amoqmedda, me-16 muxlis ganaxlebuli redaqcia sasamarTlo uflebamosilebis vadis gasvlisa da sapensio asakis miRwevis SemTxvevaSi iTvaliswinebs saxelmwifo kompensaciis daniSvnas `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb~ kanoniT 180 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis dadgenili wesiTa da odenobiT. 23.12.05w. kanoniT `saerTo sasamarTloebis Sesaxeb~ organul kanonSi Setanili cvlilebebis Sedegad analogiuri debuleba gaTvaliswinebul iqna organuli kanonis 82-e muxlSi. amdenad, `saerTo sasamarTloebis Sesaxeb~ organuli kanonis 82-e muxlisa da `mosamarTleTa socialuri da samarTlebrivi dacvis garantiebis Sesaxeb~ kanonis me-16 muxlis Tavdapirveli redaqcia ar amoqmedebula, aRniSnul normaTa moqmedeba SeCerebuli iyo maTi miRebis dRidan. Sesabamisad, safuZvels moklebulia kasatorTa mosazreba maT mimarT `saerTo sasamarTloebis Sesaxeb~ organuli kanonis 82-e muxlisa da `mosamarTleTa socialuri da samarTlebrivi dacvis garantiebis Sesaxeb~ kanonis me-16 muxlis Tavdapirveli redaqciiT gavrcelebisa, `mosamarTleTa socialuri da samarTlebrivi dacvis garantiebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonSi cvlilebebis Setanis Taobaze~ 23.12.05w. kanoniT me-16 muxlSi Setanili cvlilebebis ukuqceviTi Zalis Sesaxeb. amdenad, marTebulia saapelacio sasamarTlos mosazreba imis Sesaxeb, rom `mosamarTleTa socialuri da samarTlebrivi dacvis garantiebis Sesaxeb~ kanonis me-16 muxlSi 23.12.05w. kanoniT Setanil cvlilebebs ara aqvs ukuqceviTi Zala, Sesabamisad, ganxorcielebuli sakanonmdeblo cvlilebebis mosarCeleebze gavrceleba ar xelyofs saqarTvelos konstituciis 21-e muxlis 1-li punqtiTa da adamianis uflebaTa da ZiriTad TavisuflebaTa dacvis evropuli konvenciis 1-li oqmis 1-li muxliT aRiarebul da uzrunvelyofil sakuTrebis uflebas. sakasacio palata aRniSnavs, rom `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb~ kanoniT axleburad mowesrigda im pirTa sapensio uzrunvelyofa, romlebzec gavrcelda aRniSnuli kanoni. isini daeqvemdebarnen erTian saxelmwifo socialur uzrunvelyofas saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis daniSvnis saxiT, kerZod, xsenebuli kanonis pirveli muxlis Tanaxmad, es kanoni adgens saqarTvelos teritoriaze mcxovrebi saqarTvelos moqalaqeebis socialuri dacvis garantiebs saxelmwifos winaSe gansakuTrebuli samsaxuris gavlis, agreTve am pirTa mier Sesabamisi asakis miRwevis, SesaZleblobis SezRudvisa da gardacvalebis gamo, gansazRvravs saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis daniSvnis safuZvlebs, maTi odenobis gaangariSebis, gacemis, misi SeCerebisa da Sewyvetis wessa da pirobebs, agreTve _ maT miRebasTan dakavSirebul sxva urTierTobebs. sakasacio palatam CaTvala, rom mosarCeleTa moTxovna ewinaaRmdegeba socialuri uzrunvelyofis Tanasworobis princips, misi dakmayofileba gamoiwvevda mosamarTled ganwesebis periodis mixedviT mosamarTleTa socialuri uzrunvelyofis donis mkveTr araTanabrobas, rac scildeba 181 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis samarTalurTierTobis mowesrigebis logikas da aRiqmeba ara mosamarTleTa damoukideblobis garantad, aramed _ pirad privilegiad. sasarCelo moTxovnis dakmayofilebis safuZvels ar qmnis sakasacio saCivris miTiTeba `mosamarTleTa statusis Sesaxeb” evropis qartiaze, romelic ar iTvaliswinebs pensiaze gasuli da moqmedi mosamarTlis Tanabar anazRaurebas. evropuli qartiis 6.4 muxli uTiTebs sapensio asaks miRweuli mosamarTlisa da moqmedi mosamarTlis anazRaurebis ara srul identurobaze, aramed _ SeZlebisdagvarad moqmedi mosamarTlis anazRaurebasTan miaxloebis mcdelobaze. mxedvelobaSi misaRebia agreTve is garemoeba, rom qartia saubrobs profesiul xarisxSi moqmedi mosamarTleebis sapensio uzrunvelyofaze, romlebmac miaRwies kanoniT gaTvaliswinebul asaks da samosamarTleo uflebamosilebas axorcielebdnen gansazRvruli vadis ganmavlobaSi. `evropis socialuri qartiis” me-12 muxlis me-3 punqti (saqarTvelos parlamentis 01.07.05w. dadgenilebiT, romliTac ratificirebul iqna konvencia, savaldebulod ar aris aRiarebuli sakasacio saCivarSi miTiTebuli qartiis me-12 muxlis me-2 da me-4 punqtebi), romliTac saxelmwifom ikisra socialuri uzrunvelyofis sistemis gaumjobesebis mizniT zomebis miRebis valdebuleba, aseve ar warmoadgens sakasacio moTxovnebis dakmayofilebis safuZvels, vinaidan socialuri sistemis funqcionireba, socialuri pretenziebis uzrunvelyofis done saxelmwifos SesaZleblobebiT aris determinirebuli. sakasacio palata Tvlis, rom mocemul SemTxvevaSi arsebobs ara kanonTa kolizia, romelic iZleva moqmedi urTierTsawinaaRmdego normidan erT-erTis arCevis SesaZleblobas, aramed _ kanonmdeblobis imperatiuli danawesi, romlis Tanaxmad, rezervSi Caricxul, agreTve pensiaze gasul mosamarTles ara aqvs, moqmed mosamarTlesTan SedarebiT, Tanabari anazRaurebis miRebis ufleba. `normatiuli aqtebis Sesaxeb” kanonis 42-e muxliT dadgenili wesiT ZalaSi Sesuli sakanonmdeblo aqti savaldebuloa Sesasruleblad. saerTo sasamarTlo ar aris uflebamosili, uari Tqvas kanonis gamoyenebaze. saerTo sasamarTlos kompetencias scildeba kanonis normis gamoyenebaze uaris Tqma, kanonis antikonstituciurad gamocxadeba. mocemul SemTxvevaSi ar arsebobs agreTve ssk-is me-6 muxliT, `saqarTvelos sakonstitucio sasamarTlos Sesaxeb” kanonis me-20 muxlis mixedviT sakonstitucio sasamarTlosadmi mimarTvisa da saqmis warmoebis SeCerebis safuZveli, vinaidan, sakasacio palatis azriT, ar dasturdeba TviT uflebis darRveva, radganac ar Seqmnila pensiis daniSvnis pirobebi (uflebamosilebis vadis gasvla an sapensio asakis miRweva). vinaidan 23.12.05w. kanonis miRebamde kasatorebs pensia ar hqondaT daniSnuli, miTiTebul kanons ara aqvs ukuqceviTi Zala. 182 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis amdenad, safuZvels moklebulia samosamarTlo uflebamosilebis vadis damTavrebisas an sapensio asakis miRwevisas kasatorebis mier samisdReSio pensiis moqmedi mosamarTlis Tanamdebobrivi sargos odenobiT miRebis uflebis aRiarebis moTxovna. sakasacio sasamarTlom aseve ganmarta, rom `mosamarTleTa socialuri da samarTlebrivi dacvis garantiebis Sesaxeb” 23.12.02w. kanonis me-14 muxlis me-3 punqtis Tavdapirveli redaqcia iTvaliswinebda marCenlis dakargvis SemTxvevaSi gardacvlili mosamarTlis ojaxis arasrulwlovani an Sromisuunaro wevrebisaTvis, TiToeuls _ Tanabari proporciiT, mosamarTlis Tanamdebobrivi sargos sruli odenobiT pensiis daniSvnas. amave kanonis me-19 muxlis mixedviT, kanonis me-14 muxli gavrcelda 1999 wlis 15 maisidan warmoSobil urTierTobebze, 31.12.03w., 29.12.04w. kanonebiT Setanili cvlilebebis Tanaxmad, me-19 muxli 2003 wlis 1 ianvridan amoqmedda. aRniSnul normaSi 23.12.05w. kanoniT Setanili cvlilebebis Tanaxmad, mosamarTlis gardacvalebis SemTxvevaSi misi ojaxis wevrs (wevrebs) eniSneba saxelmwifo kompensacia `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” kanoniT dadgenili wesiTa da odenobiT. sakasacio palata aRniSnavs, rom kanonis ukuqceviT Zalas aqvs ramdenime xarisxi. gansaxilvel SemTxvevaSi saerTod ar momxdara kanonisaTvis namdvili ukuZalis miniWeba, vinaidan ar gvxvdeba warsulSi momxdari da warsulSive dasrulebuli faqtobrivi urTierTobebi (e.w. namdvili (retroaqtiuli) ukuZala). swored aseT SemTxvevas gulisxmobs `normatiuli aqtebis Sesaxeb” kanonis 47-e muxlis 1-li punqti, romlis Tanaxmad, normatiul aqts ukuZala aqvs mxolod im SemTxvevaSi, Tu es pirdapir aris dadgenili am normatiuli aqtiT. mocemul SemTxvevaSi axali kanoni zemoqmedebs kanonis miRebamde warmoSobili samarTalurTierTobebis momavalSi ganviTarebaze. kanoni cvlis samarTalurTierTobis monawileTa ufleba-movaleobebs kanonis ZalaSi Sesvlis momentidan, rasac ar gamoricxavs `normatiuli aqtebis Sesaxeb” kanonis 47-e muxli. kanonis amgvari moqmedeba misi sayovelTaobis gamovlenaa da ar aris damokidebuli sakanonmdeblo aqtSi misi moqmedebis wesis aRniSvnaze. axali kanoni zemoqmedebs mis monawileTa ufleba-movaleobebze misi ZalaSi Sesvlis momentidan. axali kanoniT socialuri uzrunvelyofis moculobis SezRudva samarTlebrivad aris ara axali kanonisaTvis namdvili ukuZalis miniWeba, aramed _ Sesabamisi socialuri uflebis legaluri transformacia. samoqalaqo kodeqsis me-6 muxlis normac imperatiulad gamoricxavs kanonisaTvis mxolod namdvili ukuZalis miniWebas, garda gamonaklisi, kanoniT pirdapir gaTvaliswinebuli SemTxvevebisa (ix. saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos didi pala- 183 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis tis 21.06.07w. gadawyvetileba, saqme #bs-21-21(k-07)). amdenad, ar arsebobs marCenlis gardacvalebis SemTxvevaSi gardacvlili mosamarTlis ojaxis arasrulwlovani an Sromisuunaro wevrebisaTvis moqmedi mosamarTlis Tanamdebobrivi sargos sruli odenobiT pensiis daniSvnis Sesaxeb aRiarebis moTxovnis dakmayofilebis safuZveli. mxedvelobaSia agreTve misaRebi is garemoeba, rom `mosamarTleTa socialuri da samarTlebrivi dacvis garantiebis Sesaxeb” 03.12.02w. kanonis 14.3 muxlis Tavdapirveli redaqciiT gaTvaliswinebuli SemTxveva ar damdgara. marCenlis dakargvis SemTxvevaSi mosamarTlis Tanamdebobrivi sargos sruli odenobiT daniSvna iyo SesaZlebloba, romelic gaaCndaT kasatorTa ojaxebis wevrebs. misi warmoSobis albaToba mxolod momavalSi arsebobda, am uflebis realizacia 23.12.05w. kanonis ZalaSi Sesvlamde ar momxdara, anu SesaZlebloba ar qceula sinamdviled, amdenad, adgili ara aqvs kanonis arc namdvil da arc aranamdvil ukuqceviT Zalas. sasamarTlo valdebulia, marTlmsajuleba ganaxorcielos realurad arsebuli samarTalurTierTobebis mimarT. axali kanoniT momavalSi asamoqmedebeli uflebis gauqmeba ar unda iqnes miCneuli mdgomareobis gauaresebad da kasatorebis mimarT kanonis ukuqceviTi Zalis gamomricxav garemoebad. kanonis gamoqveynebamde da ZalaSi Sesvlamde arsebul SemTxvevebTan kanonis gamoyenebis gamoricxva miznad isaxavs samarTlebrivi garkveulobis ganmtkicebas, axali kanoniT misi gauqmebis dauSveblobas. uflebrivi mdgomareobis gaurkvevlobas ar iwvevs jer kidev moupovebeli uflebis gauqmeba. vinaidan sakanonmdeblo novaciamde es ufleba ar realizebula, saapelacio sasamarTlos gasaCivrebul ganCinebaSi moyvanili argumenti imis Sesaxeb, rom aRniSnuli kanoniT mowesrigebuli samarTlebrivi urTierToba arc erTi mosarCelis mimarT warsulSi ar warmoSobila da misi warmoSobis albaToba mxolod momavalSi SeiZleba arsebobdes, kanonis ukuqceviTi Zalis ararsebobas da, maSasadame, uflebis aRiarebaze uars Seexeba da, amdenad, am argumentis gamoyeneba marTebulia sask-is 25-e muxliT gaTvaliswinebuli aRiarebiTi sarCelis mimarT. kompensacia ZalovnebisTvis saqarTvelos uzenaesma sasamarTlom saqarTvelos Sinagan saqmeTa saministrosa da saqarTvelos finansTa saministros finansuri policiis yofili TanamSromlis sarCelTan dakavSirebiT, romelic moiTxovda saxelmwifo kompensaciis daniSnvas (saqme #bs-284-277(k-08)), ganmarta Semdegi: mosarCele ar warmoadgenda 2006 wlis 1 ianvramde moqmedi “samxedro, Sinagan 184 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis saqmeTa organoebisa da saxelmwifo dacvis specialuri samsaxuridan TadarigSi daTxovnil pirTa da maTi ojaxis wevrTa socialuri uzrunvelyofis Sesaxeb~ saqarTvelos kanoniT gaTvaliswinebuli pensiis miRebis uflebis mqone subieqts, vinaidan aRniSnuli kanonis 1-li muxlis Tanaxmad, am kanoniT dadgenili pirobebiT, normebiTa da wesebiT sapensio uzrunvelyofas eqvemdebarebian samxedro, Sinagan saqmeTa organoebisa da saxelmwifo dacvis specialuri samsaxurebidan TadarigSi daTxovnili, saqarTveloSi mudmivad mcxovrebi saqarTvelos moqalaqeobis mqone pirebi. amdenad, im sajaro dawesebulebaTa (organoTa) CamonaTvali, romelTa sistemaSi dasaqmebul mosamsaxureebs eniWebodaT amave kanoniT gansazRvruli pensiis miRebis ufleba, amomwuravia. finansuri policia ki, “saqarTvelos finansTa saministros debulebis damtkicebis Sesaxeb” saqarTvelos mTavrobis 2004 wlis 21 maisis #39 dadgenilebiT damtkicebuli debulebis me-7 muxlis me-2 punqtis “v” qvepunqtis Tanaxmad, warmoadgenda saqarTvelos finansTa saministros sistemaSi Semaval saxelmwifo saqveuwyebo dawesebulebas, romelic ar moiazreba miTiTebuli kanoniT gansazRvrul sajaro dawesebulebaTa (organoTa) ricxvSi. sakasacio sasamarTlom miiCnia, rom “samxedro, Sinagan saqmeTa organoebisa da saxelmwifo dacvis specialuri samsaxuridan TadarigSi daTxovnil pirTa da maTi ojaxis wevrTa socialuri uzrunvelyofis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis mosarCelis mimarT analogiiT gamoyeneba dauSvebelia. “normatiuli aqtebis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 27-e muxlis me-3 punqtsa da saqarTvelos samoqalaqo kodeqsis me-5 muxlis me-3 nawilSi gaTvaliswinebulia samarTlis norma-principi, romlis Tanaxmadac, specialuri urTierTobebis momwesrigebeli normebi (sagamonakliso normebi) ar SeiZleba gamoyenebul iqnes analogiiT. “samxedro, Sinagan saqmeTa organoebisa da saxelmwifo dacvis specialuri samsaxuridan TadarigSi daTxovnil pirTa da maTi ojaxis wevrTa socialuri uzrunvelyofis Sesaxeb” saqarTvelos kanoni Seicavs pirTa amomwurav wresa da saqarTvelos saxelmwifos Soris warmoSobili sapensio urTierTobebis momwesrigebel specialur normebs, romelTa analogiiT gamoyeneba sxva, Tundac am kanoniT gansazRvrul pirTa msgavsi saqmianobis ganmaxorcielebeli pirebis sapensio urTierTobaTa mosawesrigeblad sasamarTlom dauSveblad miiCnia. sakasacio sasamarTlom aseve miiCnia, rom mosarCele ar warmoadgenda “finansuri policiis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 23-e muxlis me-7 punqtiT gansazRvruli pensiis miRebis uflebis mqone subieqts, vinaidan saqarTvelos finansTa saministros brZanebiT igi Tanamdebobidan gaTavisuflda piradi gancxadebis safuZvelze. miTiTebuli normis Tanaxmad ki saxel- 185 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis mwifo pensiis (saxelmwifo kompensaciis) miRebis ufleba warmoeSobodaT finansuri policiis im TanamSromlebs, romlebic samsaxuridan gaTavisufldebodnen zRvruli asakis miRwevis an SezRuduli SesaZleblobis mqone pirad gaxdomis gamo. 3.3. saxelmwifo pensia `saxelmwifo pensiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-4 muxliT ganmartebulia pensiis mniSvneloba, romlis mixedviT, pensia aris am kanoniT gansazRvruli pirobebiT piris yovelTviuri fuladi uzrunvelyofa. amave kanonis me-5 muxlis Sesabamisad, pensiis daniSvnis safuZvlebia: _ sapensio asakis – 65 wlis miRweva (qalebisTvis 60 wlis miRweva); _ SezRuduli SesaZleblobis statusis dadgena; _ marCenlis gardacvaleba. kanonis me-6 muxlis Sesabamisad, pensiis miRebis ufleba ar warmoiSoba da warmoSobili ufleba wydeba piris mier sajaro saqmianobis ganxorcielebis periodSi. ori an meti safuZvliT pensiis miRebis uflebis warmoSobis SemTxvevaSi pirs pensia eniSneba mxolod erTi safuZvliT, misive arCeviT. „saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb“ saqarTvelos kanoniT gaTvaliswinebuli saxelmwifo kompensaciis/saxelmwifo akademiuri stipendiis miReba gamoricxavs pensiis miRebis uflebas. Tu pirs erTdroulad warmoeSva am kanoniTa da „saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb“ saqarTvelos kanoniT gaTvaliswinebuli ufleba, mas aqvs mxolod erTi kanoniT miniWebuli sargeblis miRebis ufleba, misive arCeviT. aRsaniSnavia, rom im pirebs, romlebsac pensia daniSnuli aqvT mkveTrad gamoxatuli SezRuduli SesaZleblobis statusisa da mxedvelobis gamo, mniSvnelovnad gamoxatuli SezRuduli SesaZleblobis statusis gamo, SeuZliaT, imsaxuron sajaro samsaxurSi da amave dros miiRon pensia. `saxelmwifo pensiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis ZiriTadi principebia: _ adamianis uflebebis dacva; _ kanonis winaSe Tanasworoba; _ sayovelTaoba; _ mudmivoba; _ TaobaTa Soris solidaroba; _ pensiis miRebis saxelmwifo garantia. `saxelmwifo pensiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanoni vrceldeba ara mxolod saqarTvelos teritoriaze mudmivad mcxovreb saqarTvelos moqalaqeebze, aramed _ pensiis daniSvnis Taobaze gancxadebis Setanis momen- 186 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis tisaTvis bolo 10 wlis ganmavlobaSi saqarTvelos teritoriaze kanonier safuZvelze mudmivad mcxovreb ucxo qveynis moqalaqeebsa da moqalaqeobis armqone pirebze. miTiTebul pirebs aqvT saqarTvelos moqalaqeebis Tanabari sapensio uflebebi, Tu saqarTvelos saerTaSoriso xelSekrulebebiTa da SeTanxmebebiT sxva ram ar aris dadgenili. kanonis me-10 muxliT gansazRvrulia pensiis administrirebis organo, romlis kompetenciaSi Sedis pensiis daniSvna, misi gacemis organizeba, SeCereba, ganaxleba, gadaangariSeba da Sewyveta. aRniSnuli organo kanonSi moxseniebulia, rogorc `kompetenturi organo~. am terminSi igulisxmeba saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis saministros sistemaSi Semavali administraciuli organo. dReisaTvis (igulisxmeba am wignis gamocemis droisaTvis) aRniSnul funqcias asrulebs saministros saxelmwifo kontrols daqvemdebarebuli sajaro samarTlis iuridiuli piri _ socialuri momsaxurebis saagento. sarCelze, romelic aRZrulia saxelmwifo pensiis daniSvnis an gadaangariSebis Taobaze, saTanado mopasuxes warmoadgens sajaro samarTlis iuridiuli piri _ socialuri momsaxurebis saagento, an misi teritoriuli organo. Tu sarCelis mizania saxelmwifo kompensaciis/stipendiis daniSvna, maSin igi unda aRiZras saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 23-e muxlis safuZvelze, anu sarCeli administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis Taobaze. Tumca, aRniSnul sarCels win unda uZRodes kompensaciis/stipendiis daniSvnis Taobaze administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis Sesaxeb uflebamosili saxelmwifo organos uari. Tu sarCeli aRZrulia administraciuli organos mier ukve daniSnuli kompensaciis/stipendiis gadaangariSebis Taobaze, aseTi sarCeli SeiZleba miCneul iqnes saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 24-e muxlis safuZvelze aRZrul sarCelad, anu sarCelad qmedebis ganxorcielebis Taobaze. `saxelmwifo pensiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-14 muxlis (gadawyvetileba pensiis daniSvnis Taobaze) Sesabamisad, pensiis daniSvnis Taobaze gancxadebas kompetenturi organo ganixilavs gancxadebisa da yvela saWiro dokumentis wardgenidan ara ugvianes 10 dRisa. kompetenturi organos mier pensiis daniSvnis Taobaze gadawyvetilebis miRebis SemTxvevaSi pensia iniSneba gancxadebis wardgenis dRidan, garda marCenlis gardacvalebis gamo pensiisa, romelic iniSneba marCenlis gardacvalebis dRidan, Tu gancxadeba kompetentur organos waredgineba am safuZvlis warmoSobidan 3 Tvis vadaSi. am vadis gasvlis SemTxvevaSi pensia iniSneba gancxadebis wardgenis dRidan. 187 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis 3.4. sasamarTlo praqtika sapensio davebTan dakavSirebiT pensia Zalovani struqturis (samxedro) mosamsaxurisaTvis saqarTvelos uzenaesma sasamarTlom yofili samxedro mosamsaxuris sarCelTan dakavSirebiT, romelic dajildoebuli iyo vaxtang gorgaslis III xarisxis ordeniT da moiTxovda saxelmwifo pensiis danamatis gadaangariSebas daniSvnamde arsebul periodze (#bs-476-453(k-07)), ganmarta `samxedro, Sinagan saqmeTa organoebisa da saxelmwifo dacvis specialuri samsaxuridan TadarigSi daTxovnil pirTa da maTi ojaxis wevrTa sapensio uzrunvelyofis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 41-e muxlis `a” qvepunqtis Sinaarsi, romelic iTvaliswinebda vaxtang gorgaslis samive ordeniT dajildoebuli pirebisaTvis pensiebis gadidebas pensiis odenobis 50%-iT, ramac gamoiwvia is garemoeba, rom pirebs, romelTac miniWebuli hqondaT vaxtang gorgaslis erT-erTi xarisxis ordeni, pensiaze danamati daeniSnaT pensiis 25%-is odenobiT. sasamarTlom miiCnia, rom 41-e muxlis `a” qvepunqtis namdvili Sinaarsi gulisxmobda vaxtang gorgaslis erT-erTi ordeniT dajildoebul pirs da, Sesabamisad, vaxtang gorgaslis erT-erTi ordeniT dajildoebulma pirebma miiRes 50%-iani danamati, nacvlad 25%-isa. sakasacio sasamarTlom dadgenilad miiCnia, rom mosarCeles pensiaze 50%-iani danamati daeniSna 2005 wlis 1 Tebervlidan da pensiebs Soris sxvaoba aunazRaurda 12-Tviani ukan daxeviT. sakasacio sasamarTlom miuTiTa Semdeg garemoebaze: is, rom sapensio organom kasators 50%-iani danamati ar dauniSna, ganapiroba iman, rom im droisaTvis sapensio organo `samxedro, Sinagan saqmeTa organoebisa da saxelmwifo dacvis specialuri samsaxuridan TadarigSi daTxovnil pirTa da maTi ojaxis wevrTa sapensio uzrunvelyofis Sesaxeb” kanonis 41-e muxlis `a” qvepunqts ganmartavda sityvasityviTi mniSvnelobiT da ara _ misi namdvili SinaarsiT, rogorc es saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos administraciul da sxva kategoriis saqmeTa palatis 2003 wlis 12 dekembris gadawyvetilebiT ganimarta. marTalia, saqarTvelos uzenaesma sasamarTlom norma ganmarta mas Semdeg, rac mosarCeles daeniSna sapensio danamati, magram aRniSnuli ar niSnavs imas, rom normam miTiTebuli Sinaarsi SeiZina uzenaesi sasamarTlos ganmartebis Semdeg. norma, sakasacio sasamarTlos mosazrebiT, Tavidanve moicavda aRniSnul Sinaarss. sakasacio sasamarTlom miiCnia, rom gasacemi pensiis odenobis sworad gansazRvris valdebuleba sapensio organos warmoeSva sapensio danamatis daniSvnisTanave da ara _ pensioneris mier aRniSnulTan dakavSirebiT Secdomis gasworebisaTvis mimarTvis momentidan, ra Tvalsazrisi- 188 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tac, sakasacio sasamarTlo aramarTebulad miiCnevs zemoaRniSnuli kanonis 52-e muxlis me-2 nawilis gamoyenebasa da ukuqceviT 12 Tvis sxvaobis anazRaurebas. amasTan, sakasacio sasamarTlom yuradReba miaqcia im garemoebas, rom sapensio organos mier pensiis gacema ganekuTvneba periodulad Sesasrulebel valdebulebas, romlis mimarTac dadgenilia xandazmulobis 3-wliani vada. mosarCelem sasamarTlos sasarCelo gancxadebiT mimarTa 2006 wlis 10 Tebervals. Sesabamisad, xandazmulobis vadis gaTvaliswinebiT, mas ufleba aqvs, moiTxovos sxvaobis anazRaureba 3 wlis ukan daxeviT. amasTan, dadgenilia, rom mas sxvaoba anazRaurebuli aqvs 2004 wlis 1 Tebervlis mdgomareobiT, Sesabamisad, asanazRaurebeli darCa periodi _ 2003 wlis 1 Tebervlidan 2004 wlis 1 Tebervlamde, ra nawilSic sakasacio sasamarTlom sarCeli miiCnia safuZvlianad da CaTvala, rom miTiTebuli periodi anazRaurebas eqvemdebareba. rac Seexeba mosarCelis moTxovnas Rirsebis ordenze danamatis daniSvnis Taobaze, aRniSnuli sakasacio sasamarTlom miiCnia usafuZvlod da srulad gaiziara saapelacio sasamarTlos mosazreba imis Taobaze, rom davis ganxilvis, anu uflebis arseboba-ararsebobis dadgenis moTxovniT sasamarTlosaTvis mimarTvis momentisaTvis ar arsebobda davis gadawyvetis samarTlebrivi safuZveli, risi gaTvaliswinebiTac miTiTebuli uflebis realizacia am etapze dauSvebelia. yovelive zemoaRniSnulidan gamomdinare, sakasacio sasamarTlom miiCnia, rom sarCeli dakmayofilebuliyo nawilobriv da saqarTvelos socialuri subsidiebis saagentos daavala mosarCelisTvis, rogorc vaxtang gorgaslis III xarisxis ordenosnisaTvis, daniSnuli pensiis 25%-iani danamatis daangariSeba da gadaxda 2003 wlis 1 Tebervlidan 2004 wlis 1 Tebervlamde. pensia uzenaesi sasamarTlos yofili mosamarTlisTvis saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos yofili mosamarTlis sarCelTan dakavSirebiT, romelic moiTxovda daniSnuli saxelmwifo pensiis gazrdas da sapensio davalianebis anazRaurebas `saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos Sesaxeb~ organuli kanonis Tanaxmad (saqme #bs-856-442(k-05)), saqarTvelos uzenaesma sasamarTlom CaTvala, rom sarCeli dasabuTebuli iyo da unda dakmayofilebuliyo; mopasuxes _ saqarTvelos socialuri dazRvevis erTian saxelmwifo fonds unda davaleboda mosarCelisTvis gadaeangariSebina da gaeca pensia saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos moqmedi mosamarT- 189 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis lis xelfasis cvlilebis Sesabamisad, 2006 wlis 1 ianvramde, Semdeg garemoebaTa gamo: `saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos Sesaxeb~ 2005 wlis 23 dekembris organuli kanoniT 36-e muxli Camoyalibda axali redaqciiT, romelsac amave kanonis 40.7I. muxliT ukuZala mieniWa, xolo mosarCelis gancxadebiT, 2006 wlis ianvris Tvis pensia miiRo uzenaesi sasamarTlos moqmedi mosamarTlis xelfasis cvlilebis gaTvaliswinebiT (3000 lari). pensiis am odenobiT gacemis faqti ar uaryo mowinaaRmdege mxaris warmomadgenelmac (Tumca, ganmarta, rom daSvebul iqna Secdoma). am pirobebSi sakasacio sasamarTlos miaCnia, rom mocemuli momentisaTvis, 2006 wlis 1 ianvridan faqtobrivad mosarCelis ufleba ar darRveula, am periodze ar arsebobs administraciuli organos uari mosarCelis uflebaze. amasTan, sadavos warmoadgens swored miTiTebul TariRamde _ 2006 wlis 1 ianvramde pensiis gadaangariSeba da gacema, moqmedi mosamarTlis xelfasis cvlilebis gaTvaliswinebiT, xolo sakasacio sasamarTlo, sssk-is 404-e muxlis mixedviT, gadawyvetilebas amowmebs sakasacio saCivris farglebSi. saqmis masalebiT dadgenilia da sadavo ar aris faqtobrivi garemoebebi, rom mosarCele 1956 wlidan 2000 wlis 4 maisamde muSaobda saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos mosamarTled. 2000 wlis 4 maiss, sapensio asakis miRwevis gamo, mas Seuwyda samosamarTlo uflebamosileba da `saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos Sesaxeb~ organuli kanonis 36-e muxlis safuZvelze daeniSna samisdReSio pensia, saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos mosamarTlis xelfasis odenobiT. mosarCelis pensiaze gasvlis momentisTvis miTiTebuli kanonis norma iTvaliswinebda pensiaze gasuli mosamarTlis pensiis cvlilebas, saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos moqmedi mosamarTlis xelfasis cvlilebis Sesabamisad. dadgenilia, rom 2001 wlis 16 martis kanoniT organuli kanonis 36-e muxlidan amoRebul iqna sityvebi: `moqmedi mosamarTlis xelfasis cvlilebis gaTvaliswinebiT.~ 2001 wlis 5 noembers saqarTvelos parlamentis Tavmjdomaris #30/3 brZanebis safuZvelze 2001 wlis 1 ivnisidan saqarTvelos parlamentis wevris uflebamosilebis ganxorcielebis danamati ganisazRvra 255 laris odenobiT, xolo `saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos Sesaxeb~ organuli kanonis 34-e muxlis Sesabamisad, uzenaesi sasamarTlos wevri sargeblobs yvela im SeRavaTiT, romliTac _ saqarTvelos parlamentis wevri, ris gamoc saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos wevris danamati (romelic am periodisTvis Seadgenda 200 lars) daeqvemdebara gazrdas 255 laramde. 190 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis sakasacio sasamarTlom CaTvala, rom mosarCelis mimarT ar SeiZleba gavrceldes `saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos Sesaxeb~ 2001 wlis 16 martis sakanonmdeblo novacia. Sesabamisad, misma pensiam unda ganicados cvlileba saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos moqmedi mosamarTlis xelfasis cvlilebis Sesabamisad, vinaidan: 1. 2001 wlis 16 martis sakanonmdeblo cvlilebisaTvis kanonmdebels normisaTvis ukuqceviTi Zala ar miuniWebia specialuri daTqmiT, rogorc amas iTvaliswinebs `normatiuli aqtebis Sesaxeb~ kanonis 47.1. muxli. 2. `normatiuli aqtebis Sesaxeb~ kanonis 42.1. muxlis Tanaxmad, saqarTvelos sakanonmdeblo aqti ZalaSi Sedis misi oficialur organoSi gamoqveynebidan me-15 dRes, Tu TviTon sakanonmdeblo aqtiT sxva vada ar aris dadgenili. 3. norma, romlisTvisac kanonmdebels ukuZala ar miuniWebia, vrceldeba im samarTalurTierTobaze, romelic am kanonis amoqmedebis Semdeg warmoiSva. sakasacio sasamarTlom ganmarta, rom, saerTo wesis Tanaxmad, kanonis moqmedebis Zala Semofarglulia kanonis gamoqveynebisa da gauqmebis periodiT. aRniSnulidan gamomdinare, igi ar gamoiyeneba: 1) im faqtebis mimarT, romelic ganxorcielda mis gamocemamde da 2) im faqtebis mimarT, romelic dadga misi moqmedebis Sewyvetis Semdeg; orive SemTxveva warmoadgens umaRlesi iuridiuli principis or mxares: gansaxilvel faqtebTan dakavSirebiT sasamarTlo gamoiyenebs im kanons, romlis moqmedebis pirobebSic moxda faqtebi. sakasacio sasamarTlom CaTvala: miuxedavad imisa, rom mosarCele dRemde warmoadgens sapensio urTierTobis subieqts, romelic Tavis mxriv denadi samarTalurTierTobaa, mis mimarT ar vrceldeba sakanonmdeblo cvlilebiT dadgenili samarTlebrivi reJimi, vinaidan samarTlis norma gamoyenebul unda iqnes damdgari faqtebis iuridiuli Sedegebis, e. i. uflebebis mimarT, romelic SeZenilia am faqtebis safuZvelze da agrZelebs arsebobas axali kanonis SemoRebis pirobebSi, mxolod im samarTlebrivi reJimiT, romlis moqmedebis dros warmoiSva es ufleba. sakasacio sasamarTlo Tvlis, rom winaaRmdeg SemTxvevaSi iuridiuli yofa dakargavda uzrunvelyofadobas, stabilurobas, garantirebulobas, dairRveoda samarTlis normis mimarT ndobis principi, samarTlebrivi usafrTxoebis gancda. aseT pirobebSi myari samarTlebrivi wesrigis adgils daikavebda kanonmdeblis saxelisuflo Zalaze damyarebuli TviTneboba, maSin, roca samarTlis normisadmi ndobis principi da samarTlebrivi usafrTxoeba samarTlebrivi saxelmwifos qvakuTxedia. 191 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis aRniSnulidan gamomdinare, sakasacio sasamarTlom CaTvala, rom kanonis moqmedebis gavrceleba samarTalurTierTobaze aseve gulisxmobs misi Sefardebis SesaZleblobas swored am samarTalurTierTobis subieqtze. mocemul SemTxvevaSi `saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos Sesaxeb~ organuli kanonis 36-e muxlSi 2001 wlis sakanonmdeblo cvlilebis subieqts ar warmoadgens mosarCele, vinaidan igi Tavisi socialuri statusiT warmoadgens pensiaSi gasul saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos mosamarTles, romelsac 2000 wlidan daniSnuli aqvs samisdReSio pensia, kanonis 1999 wlis 12 maisis redaqciis safuZvelze. amdenad, pensiaze gasuli mosamarTle warmoadgens 36-e muxlis mxolod bolo winadadebis subieqts, xolo I winadadebis subieqtia mosamarTle, romelic gadis pensiaSi, anu mosamarTle, romelmac unda moipovos es ufleba _ socialuri uzrunvelyofa. sakasacio sasamarTlom ganmarta, rom kanonmdebelma 1999 wels, mocemuli normatiuli aqtis miRebisas, srulad daamkvidra saerTaSoriso standartebiT aRiarebuli da daculi mosamarTlis socialuri garantiebi - saxelmwifoSi arsebul socialur fondTan SedarebiT maRali xarisxis socialuri dacva, moaxdina ra pensioneri mosamarTlis socialuri uflebis iuridiuli bma uzenaesi sasamarTlos moqmedi mosamarTlis xelfasTan, misi cvlilebis gaTvaliswinebiT, vinaidan `saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos wevrTa socialuri dacvis garantiebis Sesaxeb~ 1996 wlis 25 ivnisis kanonis me-8 muxlis Tanaxmad, `dauSvebelia uzenaesi sasamarTlos wevrisTvis fuladi gasamrjelosa da sxva materialuri SeRavaTebis Semcireba misi uflebamosilebis mTeli vadis ganmavlobaSi~. miTiTebuli normis imperatiuli Sinaarsidan gamomdinare, organuli kanonis 36-e muxliT (1999w. redaqcia) dadgenili daTqma iTvaliswinebs cvlilebas mxolod pozitiuri, xelfasis matebis TvalsazrisiT. sakasacio sasamarTlom aseve ganmarta, rom aRniSnuli sakanonmdeblo norma aRmWurveli xasiaTis iuridiul debulebas warmoadgens, xolo kanonmdebeli, romelic normaSemoqmedebis procesSi xelmZRvanelobs zogadsamarTlebrivi principebiT, samarTlis zogadi wesis Tanaxmad, SezRudulia, aRmWurveli xasiaTis sakanonmdeblo normis gauqmebisas, specialurad amaze miTiTebis gareSe, igi gaavrcelos im subieqtebze, romlebic warmoadgenen moqmedi normis adresatebs da normis safuZvelze maT mier SeZenilma uflebam dasrulebuli saxe miiRo. samarTlis miTiTebuli principi gaTvaliswinebulia `normatiuli aqtebis Sesaxeb~ kanonis 47.1. muxliT, romliTac gansazRvrulia, rom normatiul aqts ukuZala aqvs mxolod im SemTxvevaSi, Tu es pirdapir aris dadgenili am normatiuli aqtiT. mocemul SemTxvevaSi kanonmdebelma es principi daicva da normas 192 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis ukuZala ar miniWebia. 2001 wlis sakanonmdeblo cvlilebiT moxda pensioneri mosamarTlis pensiis moqmedi mosamarTlis xelfasTan iuridiuli bmis _ maRali socialuri garantiis wyveta. sakasacio sasamarTlo Tvlis, rom es wyveta ar SeiZleba gavrceldes ukve pensioner mosamarTleze, igi imgvarad unda iqnes gagebuli, rom 2001 wlis 16 martis sakanonmdeblo cvlilebis Semdeg pensiaze gasuli saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos mosamarTle aRar sargeblobs im maRali socialuri garantiiT /rac gamoxatuli iyo moqmedi mosamarTlis xelfasTan pensioneri mosamarTlis pensiis cvlilebis dakavSirebaSi/, rogoriTac sargeblobs am sakanonmdeblo cvlilebamde pensiaze gasuli mosamarTle, vinaidan mosarCeles _ rogorc pensioner mosamarTles am momentisaTvis ukve mopovebuli hqonda ufleba, moqmedi mosamarTlis xelfasis cvlilebis gaTvaliswinebiT, mieRo samisdReSio pensia da saxeze ar aris ufleba, romlis SeZena droSi permanentulad grZeldeba. pensiaze gasvlis momentSi mosarCelis uflebam dasrulebuli saxe miiRo, anu uflebis SeZenas ara aqvs denadi xasiaTi. sagulisxmoa, rom organuli kanonis 36-e muxlma araerTgzis ganicada redaqciuli cvlileba, maT Soris, 2005 wlis 23 ivnisis kanoniT, miTiTebuli muxli Camoyalibda 1999 wlis 12 maisis redaqciis identurad, mosamarTlisaTvis dadgenili maRali socialuri garantiis Semcveli Sinaarsis aRdgeniT, xolo 2005 wlis 23 dekembris kanoniT norma kvlav Camoyalibda axali redaqciiT, romelsac 40.7I muxlis safuZvelze ukuqceviTi Zala mieniWa. sakasacio sasamarTlom CaTvala, rom kanonis normisTvis ukuqceviTi Zalis miniWebis iurisdiqcia mxolod sakanonmdeblo organos gaaCnia, misi kanonSemoqmedebiTi funqciidan gamomdinare. Sesabamisad, administraciuli organos _ mopasuxe saqarTvelos socialuri dazRvevis erTiani saxelmwifo fondis uari pensiis gacemaze efuZneba kanonis araswor interpretacias, ramdenadac mosarCele ver iqneba organul kanonSi 2001 wlis 16 martis sakanonmdeblo cvlilebis subieqtad miCneuli, raki man es statusi SeiZina am normis ZalaSi Sesvlamde. sakasacio sasamarTlom ar gaiziara mopasuxis warmomadgenlis mosazreba, rom mosarCeles axali sakanonmdeblo cvlilebiT ziani ar midgomia, ris gamoc mis mimarT unda gavrceldes normis axali redaqciis moqmedeba, msjelobis davis safuZvelTan daukavSireblobis gamo, vinaidan msjeloba am mimarTulebiT SesaZlebelia, ganviTardes mxolod im pirobebSi, Tuki mosarCele miiCneva subieqtad, viszec unda gavrceldes aRniSnuli norma, rac mocemul SemTxvevaSi ar momxdara, Sesabamisad, mopasuxis argumentebi dausabuTebelia da ar unda iqnes gaziarebuli. 193 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis sakasacio sasamarTlo Tvlis, rom mopasuxem unda gadauangariSos mosarCeles pensia, saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos mosamarTlis xelfasis cvlilebis Sesabamisad, rac gulisxmobs imas, rom pensionerma mosamarTlem unda miiRos swored is socialuri sikeTe, rac _ moqmedma mosamarTlem. mocemul SemTxvevaSi mosarCelis pensia unda gadaangariSdes da gaices im cvlilebebiT, rogorc es realurad xdeba saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos mosamarTlis xelfasTan dakavSirebiT. aRniSnulidan gamomdinare, sakasacio sasamarTlo Tvlis, rom mopasuxe administraciuli organos uari mosarCelis moTxovnaze _ gadauangariSos da gasces pensia saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos mosamarTlis xelfasis cvlilebis Sesabamisad, aramarTlzomieria da ar gamomdinareobs moqmedi kanonmdeblobis marTebuli gagebidan. mocemuli davis gadawyvetisas sakasacio sasamarTlom aseve ixelmZRvanela `mosamarTleTa statutis Sesaxeb~ evropuli qartiiT /lisaboni 1999w. 8-10 aprili/ dadgenili ZiriTadi principebiT, kerZod, 1.1. muxlis Tanaxmad: `mosamarTleTa statuti miznad isaxavs kompetenturobis, damoukideblobisa da miukerZoeblobis uzrunvelyofas, rasac yvela piri kanonierad moelis sasamarTloebisa da yoveli mosamarTlisagan, romelsac ekisreba misi uflebebis dacva. statuti gamoricxavs yvela debulebasa da proceduras, ramac SeiZleba eWvi Seitanos aRniSnuli kompetenturobis, damoukideblobisa da miukerZoeblobis sandoobaSi. es qartia Sedgeba im debulebebisagan, romlebic iZleva maqsimalur garantiebs am miznebis miRwevis uzrunvelsayofad. misi debulebebi miznad isaxavs evropis sxvadasxva saxelmwifoSi garantiebis donis amaRlebas. magram es ar amarTlebs iseT cvlilebebs erovnul kanonmdeblobaSi, rac gamoiwvevs Sesabamis qveynebSi ukve miRweuli garantiebis Sesustebas~. qartiiT calke Tavi aqvs daTmobili mosamarTleTa Sromis anazRaurebas da socialur uzrunvelyofas, rogorc damoukidebeli da miukerZoebeli sasamarTlos erT-erT mniSvnelovan garants, maT Soris, 6.4. muxlis mixedviT: `statuti iTvaliswinebs, rom mosamarTleebs, romelTac maTTvis dakisrebuli samosamarTlo funqciebis ganxorcieleba daasrules gansazRvrul vadaSi da miaRwies mosamarTleTaTvis kanoniT dadgenil sapensio asaks, miecemaT pensia, romlis odenobac rac SeiZleba axlos iqneba, maTi, rogorc mosamarTleebis, bolo xelfasis odenobasTan~. sakasacio sasamarTlom CaTvala, rom mocemul SemTxvevaSi saqarTvelos kanonmdeblobiT _ `saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos Sesaxeb~ organuli kanonis 36-e muxliT /1999w. redaqcia/ uzrunvelyofil iqna uzenaesi sasamarTlos wevris socialuri uzrunvelyofis garantiis sakmaod maRali 194 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis standarti (arsebuli socialuri SesaZleblobebis gaTvaliswinebiT), maT Soris _ pensiaze gasul mosamarTlesTan damokidebulebaSi. pensioneri mosamarTlisaTvis maRali socialuri garantiebis dadgena, Tavis mxriv, warmoadgens ara mxolod konkretuli piris sapensio uzrunvelyofasa da socialur dacvas, aramed ganamtkicebs sasamarTlos damoukideblobisa da miukerZoeblobis principis realizacias moqmedi mosamarTlisaTvis maRali socialuri uflebebis perspeqtiviT (samomavlo ufleba), sapensio asakis miRwevisas. pensia pedagogisTvis saqarTvelos erT-erTi skolis pedagogebis sarCelTan dakavSirebiT, romlebic moiTxovdnen welTa namsaxurobis saxelmwifo pensiis daniSvnas (saqme #bs-522-494(2k-06)), saqarTvelos uzenaesma sasamarTlom ganmarta Semdegi: `ganaTlebis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 43-e muxlis me-4 punqti iTvaliswinebda welTa namsaxurobis pensias, kerZod, dasaxelebuli punqtis mixedviT, 25 wlis pedagogiuri muSaobisaTvis pedagogs eniSneboda da eZleoda welTa namsaxurobis pensia xelfasis ganakveTis (sargos) 50%-is odenobiT, romelic mas miecemoda muSaobis periodSi an misi Sewyvetis Semdegac, sapensio asakis miRwevamde. saqarTvelos socialuri dazRvevis erTiani saxelmwifo fondis xaSuris filialis mosazrebiT, sabWoTa kanonmdeblobis Semdeg saqarTveloSi sapensio uzrunvelyofa wesrigdeboda saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis 234-e da 235-e muxlebiT, welTa namsaxurobisa da SeRavaTiani pirobebis gaTvaliswinebiT, xolo 1997 wlis 12 noembers saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsSi cvlilebebisa da damatebebis Setanis Semdeg amave kodeqsis 234e da 235-e muxlebidan amoRebul iqna welTa namsaxurobiTa da SeRavaTiani pirobebiT pensiis daniSvna, ris gamoc saqarTvelos socialuri dazRvevis erTiani saxelmwifo fondis filialebs 1998 wlis 1 aprilidan welTa namsaxurobis pensiebi aRar dauniSnavT, rasac sakasacio sasamarTlo ver gaiziarebs da ganmartavs, rom `saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsSi cvlilebebisa da damatebebis Setanis Sesaxeb~ saqarTvelos 1997 wlis 12 noembris kanonis miRebas ar mohyolia `ganaTlebis Sesaxeb” saqarTvelos kanonSi cvlilebebis an/da damatebebis Setana, ris gamoc `ganaTlebis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 43-e muxlis me-4 punqti aRniSnulis Semdegac darCa imave redaqciiT, rac dasturdeba saqmeSi warmodgenili saqarTvelos parlamentis iuridiul sakiTxTa komitetis 2006 wlis 16 ianvris #5/4-10/13 weriliT. amasTan, sakasacio sasamarTlo miuTiTebs im garemoe- 195 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis bazec, rom `ganaTlebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanoni maswavlebelTaTvis specialur kanons warmoadgens. sakasacio sasamarTlos mosazrebiT, marTalia, `ganaTlebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonSi cvlilebebis Setanis Taobaze~ saqarTvelos 2005 wlis 23 dekembris kanoniT `ganaTlebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 43-e muxlis me-4 punqti Camoyalibda axali redaqciiT da dasaxelebul punqtSi aRar aris miTiTebuli welTa namsaxurobis pensiaze, magram aRniSnuli garemoeba gavlenas ver moaxdens im pirTa sapensio uzrunvelyofaze, vinc kanoniT dadgenili wesiT gamoxata neba da moiTxova welTa namsaxurobis pensiis daniSvna zemoT miTiTebuli punqtis Zveli redaqciis moqmedebis periodSi. sakasacio sasamarTlom aRniSna, rom saqarTvelos parlamentma 2005 wlis 23 dekembers miiRo `saxelmwifo pensiis Sesaxeb~ axali kanoni, romelic amoqmedda 2006 wlis 1 ianvridan da awesrigebs saxelmwifo pensiasTan dakavSirebul sakiTxebs. aRniSnuli kanonis 23-e muxli iTvaliswinebs im pensionerTa uflebebs, romlebic am kanoniT ar arian gaTvaliswinebuli, kerZod, masSi pirdapir aris Cawerili, rom sxva safuZvliT pensiis mimReb pirebs ugrZeldebaT daniSnuli pensiis miReba pensiis gacemis Sewyvetis safuZvlebis warmoSobamde, romlebic gamomdinareobs am kanonis amoqmedebamde moqmedi sapensio kanonmdeblobidan. amasTan, sakasacio sasamarTlom ver gaiziara mosarCeleTa mosazreba, rom welTa namsaxurobisaTvis dawesebuli, miuRebeli pensiis Tanxa aris is, romelic maT unda mieRoT im dRidan, rodesac kanonis mixedviT unda daniSnodaT igi, rom ara mopasuxe saqarTvelos socialuri dazRvevis erTiani saxelmwifo fondis mier uflebamosilebis ganuxorcielebloba. sakasacio sasamarTlom CaTvala, rom aRniSnuli Tanxis srulad moTxovnis nawilSi sarCeli iyo usafuZvlo. amasTan dakavSirebiT, sakasacio sasamarTlom xazi gausva im garemoebas, rom pirma pensiis dasaniSnad gancxadebiT unda mimarTos Sesabamis organos, anu TviTon gamoxatos neba pensiis miRebaze. mocemul SemTxvevaSi saqmeSi warmodgenili mtkicebulebebiT ar dasturdeba, rom mosarCeleebma xsenebuli kanonis miRebisTanave mimarTes Sesabamis organos welTa namsaxurobis pensiis daniSvnis moTxovniT. sakasacio sasamarTlo damatebiT miuTiTebs, rom moqmedi kanonmdebloba, garda zogierTi gamonaklisisa, ar iTvaliswinebs pensiis daniSvnasa da gacemas ukusvliT _ winandeli TariRiT, anu Sesabamisi organosaTvis mimarTvamde periodisaTvis. sakasacio sasamarTlom CaTvala, rom im sakiTxis gadasawyvetad, Tu rodidan unda mieceT mosarCeleebs welTa namsaxurobis pensia, arsebiTi da 196 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis gadamwyveti mniSvneloba aqvs imas, Tu Sesabamisi organosagan oficialurad rodis moiTxoves aRniSnuli pensiis daniSvna, anu rodis gamoxates neba xsenebuli pensiis miRebaze. sakasacio sasamarTlom CaTvala, rom mosarCeleTa nawils unda daeniSnos da mieces welTa namsaxurobis pensia, TiToeuls _ xelfasis ganakveTis (sargos) 50%-is odenobiT, 2004 wlis 19 noembridan sapensio asakis miRwevamde, vinaidan sakasacio sasamarTlos dadgenilad miaCnia, rom maT welTa namsaxurobis pensiis daniSvnis moTxovniT saqarTvelos ganaTlebisa da mecnierebis saministros mimarTes 2004 wlis 19 noembers, anu swored maSin gamoxates neba xsenebuli pensiis daniSvnaze. sakasacio sasamarTlom miuTiTa saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis me-12 muxlze, romlis pirveli nawilis Tanaxmad, nebismier pirs aqvs ufleba, mimarTos administraciul organos am ukanasknelis uflebamosilebas mikuTvnebuli im sakiTxis gadasawyvetad, romelic uSualod da pirdapir exeba piris uflebebsa da kanonier interesebs. aRniSnuli kodeqsis me-80 muxlis pirveli da me-5 nawilebis mixedviT, Tu gancxadebiT moTxovnili sakiTxis gadawyveta miekuTvneba sxva administraciuli organos uflebamosilebas, administraciuli organo valdebulia, ara ugvianes 5 dRisa gadaugzavnos gancxadeba da masze darTuli sabuTebi uflebamosil administraciul organos, xolo gancxadebis wardgenisaTvis kanonmdeblobiT dadgenili vada daculad CaiTvleba im SemTxvevaSic, Tu pirma kanoniT dadgenil vadaSi gancxadeba waradgina arauflebamosil administraciul organoSi. aRniSnulidan gamomdinare, sakasacio sasamarTlom ganmarta, rom Tu pirma zustad ar icoda konkretul sakiTxze kompetenturi organos Taobaze da Sesabamisi gancxadebiT mimarTa arauflebamosil administraciul organos, aRniSnuli mimarTva, iuridiuli TvalsazrisiT, CaiTvleba uflebamosili administraciuli organosaTvis mimarTvad arauflebamosili administraciuli organosTvis mimarTvis dRidan. sakasacio sasamarTlo daeTanxma saqarTvelos socialuri dazRvevis erTiani saxelmwifo fondis xaSuris filialis warmomadgenlis mier sakasacio sasamarTlos sxdomaze gakeTebul ganmartebas, rom pensia ar aris valdebuleba, igi aris pensioneris ufleba, romlis realizaciac man unda moaxdinos Sesabamis organoSi gancxadebis SetaniT, mosarCeleebs ki 1997 wels sapensio fondisTvis ar miumarTavT. 197 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis 3.5. dava politikuri represiis msxverplad aRiarebis Sesaxeb saqarTvelos parlamentma 1997 wlis 11 dekembers miiRo kanoni `saqarTvelos moqalaqeTa politikuri represiebis msxverplad aRiarebisa da represirebulTa socialuri dacvis Sesaxeb~. aRniSnuli kanonis miRebiT saqarTvelos parlamentma aRiara, rom antihumanur ideologiaze dafuZnebulma, totalitarulma komunisturma sabWoTa reJimma mravali mZime danaSauli Caidina - aTasobiT saqarTvelos moqalaqe gaxda am reJimis mier ganxorcielebuli represiebis msxverpli. kanoniT ganisazRvra politikuri represiisa da politikuri represiis msxverplis cnebebi, politikuri represiis msxverlad aRiarebis wesi da represirebulTa socialuri dacvis garantiebi. am kanonis moqmedeba Tavdapirvelad vrceldeboda saqarTvelos moqalaqeebze, romlebmac politikuri represia ganicades yofili ssrk-is teritoriaze 1921 wlis Tebervlidan 1990 wlis 28 oqtombramde. magram 2005 wlis 24 ivnisis cvlilebis Tanaxmad, es kanoni gavrcelda aseve saqarTvelos moqalaqeebze, romlebmac politikuri represia ganicades 1990 wlis 28 oqtombris Semdgom damoukidebeli saqarTvelos teritoriaze. amasTan, kanonis pirveli muxlis me-3 nawili calsaxad gansazRvravs, rom es kanoni ar vrceldeba 1921 wlis 25 Tebervlidan 1990 wlis 28 oqtombramde periodSi deportirebul eTnikur jgufebs mikuTvnebul pirebze, romelTa reabilitaciis wesi calke ganisazRvreba. am normaSi ZiriTadad igulisxmeba me-20 saukunis 40-ian wlebSi saqarTvelodan gadasaxlebuli pirebi (mesxeTeli Turqebi). politikur represiad miiCneva iZulebis sxvadasxva forma – sicocxlis xelyofa, janmrTelobis dazianeba, Tavisuflebis aRkveTa, gadasaxleba, gasaxleba, saxelmwifodan gaZeveba, fsiqiatriul dawesebulebaSi iZulebiT moTavseba, moqalaqeobis CamorTmeva, SromaSi iZulebiT Cabma, qonebis CamorTmeva da ganadgureba, Tanamdebobidan an sxva samuSao adgilebidan ukanono daTxovna, sacxovreblad ganweseba specialuri dasaxlebis adgilebSi, sacxovrebeli sadgomidan gamosaxleba, agreTve saqarTvelos kanonmdeblobiT garantirebuli adamianis uflebebis an Tavisuflebebis sxvagvari SezRudva, romelic saxelmwifom ganaxorciela politikuri motiviT sasamarTlos an sxva saxelmwifo organos gadawyvetilebiT da dakavSirebuli iyo danaSaulis CadenaSi yalb braldebasTan, piris politikur SexedulebasTan an arsebuli politikuri reJimis ukanono qmedebis mimarT winaaRmdegobis gawvevasTan mSvidobiani saSualebebiT, socialur, wodebriv an religiur kuTvnilebasTan. 198 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis politikuri represiis msxverplad miiCneva ara marto is piri, romelmac uSualod ganicada politikuri represia, aramed _ misi meuRle, Svili (naSvilebi), mSobeli da pirdapiri xazis sxva naTesavi, romelic masTan erTad imyofeboda Tavisuflebis aRkveTis adgilebSi, gadasaxlebaSi, gasaxlebaSi, specialuri dasaxlebis adgilas. am kanonis me-4 muxlis mixedviT, politikuri represiis msxverplad miiCneva piri, romelic msjavrdebuli iyo Semdegi danaSaulis CadenisaTvis: _ antisabWoTa da kontrrevoluciuri agitacia da propaganda, kontrrevoluciuri da mmarTvelobis wesis sawinaaRmdego ssr kavSirisaTvis saSiSi sxva danaSauli; _ saxelmwifosagan eklesiis da eklesiisagan skolis gamoyofis kanonis darRveva; _ winaswari SecnobiT saxelmwifo da sazogadoebrivi wyobis saxelis gamtexi cru monaWoris gavrceleba; _ Sroma-gasworebis, gadasaxlebis, gasaxlebis, specialuri dasaxlebis adgilidan gaqceva, Tu piri iq imyofeboda politikuri represiis Sedegad; _ religiuri wesis aRsrulebis motiviT adamianis uflebebisa da Tavisuflebebis xelyofa. politikuri represiis msxverplad CaiTvleba piri, romelic msjavrdebuli iyo danaSaulis CadenaSi yalbi braldebis safuZvelze, rac ukavSirdeboda piris politikur Sexedulebas, arsebuli politikuri reJimis ukanono qmedebis mimarT winaaRmdegobis gawevas, socialur, wodebriv an religiur kuTvnilebas. politikuri represiis msxverplad CaiTvleba agreTve sagangebo saTaTbiroebis, oreulebis an sameulebis mier msjavrdebuli piri, agreTve _ konkretuli danaSaulisaTvis bralis wauyeneblad gadasaxlebuli, gasaxlebuli an specialur dasaxlebaSi gagzavnili piri. politikuri represiis msxverplad miiCneva piri, romelic reabilitirebul iqna saqarTvelos sasamarTloebis mier saqarTvelos sisxlis samarTlis saproceso kodeqsiT dadgenili wesiT, Tu mis mimarT wayenebuli braldeba emyareboda kanonieri xelisuflebis struqturebSi samsaxurs an am struqturebis mxardaWeras. kanonis me-5 muxlis mixedviT, politikuri represiis msxverplad ar miiCneva piri, romelic sasamarTlos ganaCeniT msjavrdebuli iyo Semdegi danaSaulis CadenisaTvis: 199 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis _ adamianis sicocxlis an janmrTelobis xelyofa, boroti banditizmi, rac dakavSirebuli ar iyo politikuri motiviT mis devnasTan; _ kacobriobis winaaRmdeg mimarTuli sxva danaSauli, agreTve _ sxvagvari Zaladoba samoqalaqo mosaxleobis an samxedro tyveebis mimarT. am kanoniT gansazRvruli pirobebis safuZvelze piris politikuri represiis msxverplad aRiareba da misi darRveuli uflebebis aRdgena xdeba sasamarTlos wesiT. sarCeli politikuri represiis msxverplad aRiarebis Sesaxeb gaTavisuflebulia saxelmwifo baJisagan. sasamarTlos sarCeli politikuri represiis msxverplad aRiarebis Taobaze waredgineba saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 25-e muxliT (aRiarebiTi sarCeli). ismis kiTxva, romeli administraciuli organo warmoadgens mopasuxes aseTi tipis sarCelis aRZvris SemTxvevaSi. am kiTxvaze pasuxis gasacemad unda ganvixiloT kanonis me-8, me-9 da me-12 muxlebi. me-8 muxlis Sesabamisad, politikuri represiis msxverplad aRiarebul pirs aRudgeba politikuri represiis Sedegad darRveuli yvela politikuri, samoqalaqo da sxva saxis ufleba da Tavisufleba, samxedro da specialuri wodebebi, ubrundeba politikuri represiis Sedegad CamorTmeuli saxelmwifo jildoebi, mieniWeba SeRavaTebi am kanoniT dadgenili wesiT. reabilitirebuli piris qonebrivi uflebebis aRdgenis wesi ganisazRvreba calke kanoniT. aRsaniSnavia, rom es kanoni dRemde miRebuli ar aris. me-9 muxlis Sesabamisad, pirs, romelmac represia ganicada Tavisuflebis aRkveTis, gadasaxlebis,gasaxlebis, specialuri dasaxlebis adgilas ganwesebis, fsiqiatriul dawesebulebaSi iZulebiT moTavsebis saxiT, an gardaicvala politikuri represiis Sedegad da aRiarebulia politikuri represiis msxverplad, agreTve mis pirveli rigis memkvidres SeiZleba mieces fuladi kompensacia, romlis odenobasa da gacemis wess adgens kanoni. aRsaniSnavia, rom es kanoni dRemde miRebuli ar aris. me-12 muxlis pirveli punqtis Sesabamisad, politikuri represiis msxverplad aRiarebuli piri, romelic politikuri represiis Sedegad imyofeboda Tavisuflebis aRkveTis adgilebSi, specialur dasaxlebaSi, fsiqiatriul dawesebulebaSi, gadasaxlebaSi, gasaxlebaSi, xolo misi gardacvalebis SemTxvevaSi – misi, agreTve politikuri represiis gamo gardacvlili piris Svilebi 18 wlis asakis miRwevamde da Sromisuunaro meuRle, mSoblebi da Svilebi (naSvilebi) sargebloben: _ saxelmwifo pensiiT „saxelmwifo pensiis Sesaxeb“ saqarTvelos kanoniT dadgenili wesiTa da odenobiT; _ socialuri daxmarebebiT, saqarTvelos kanonmdeblobis Sesabamisad. 200 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis amave muxlis me-3 punqtis Sesabamisad, pirveli punqtiT gaTvaliswinebuli socialuri dacvis garantiebis finansuri uzrunvelyofa xdeba saxelmwifo biujetidan. miTiTebuli normebis analiziT calsaxad dgindeba, rom sasamarTlos mier politikuri represiis msxverplad aRiarebul pirs warmoeSoba saxelmwifo pensiis miRebis ufleba „saxelmwifo pensiis Sesaxeb“ saqarTvelos kanoniT dadgenili wesiTa da odenobiT. aRniSnulidan gamomdinare, aseT sarCelze saTanado mopasuxes warmoadgens administraciuli organo, romlis kompetenciaSic Sedis saxelmwifo pensiis gacema. aseT organos dReisaTvis (igulisxmeba am wignis gamocemis droisaTvis) warmoadgens saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis saministros sistemaSi Semavali sajaro samarTlis iuridiuli piri - socialuri momsaxurebis saagento. garda am organosi, mopasuxed SesaZlebelia, miviCnioT is administraciuli organo, romelmac mosarCelis mimarT savaraudod ganaxorciela politikuri represia. saTanado mopasuxed aseve SesaZlebelia, miCneul iqnes saqarTvelos finansTa saministro, vinaidan represirebulad aRiarebuli piris qonebrivi da sxva uflebebis aRdgenis mizniT fuladi kompensacia SeiZleba gaices saxelmwifo biujetidan, xolo socialuri dacvis garantiebis finansuri uzrunvelyofa xdeba saxelmwifo biujetidan. 3.6. sasamarTlo praqtika `saqarTvelos moqalaqeTa politikuri represiis msxverplad aRiarebisa da represirebulTa socialuri dacvis Sesaxeb” saqarTvelos kanonTan dakavSirebiT politikuri represiis msxverplTa Svilebis uflebebi politikuri represiis msxverplTa Svilebma sasamarTlos mimarTes sapensio davalianebis anazRaurebis moTxovniT (saqme #bs-885-848(k-06)), saqarTvelos uzenaesma sasamarTlom ganmarta, rom `saqarTvelos moqalaqeTa politikuri represiis msxverplad aRiarebisa da represirebulTa socialuri dacvis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis me-12 muxlis me-2 nawilis Sesabamisad, politikuri represiis msxverplad aRiarebul pirs, romelic imyofeboda Tavisuflebis aRkveTis adgilas, gadasaxlebaSi, gasaxlebaSi, fsiqiatriul dawesebulebaSi, specialur dasaxlebaSi, miuxedavad asakisa, Sromis staJisa, dasaqmebisa, agreTve gardacvlili represirebulis Sromisuunaro meuRles, mSobelsa da Svils (naSvilebs), miuxedavad dasaqmebisa, miecema yovelTviuri pensia, romlis odenobasa da gacemis wess adgens 201 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis kanoni. imave kanonis me-14 muxlis me-3 punqtis Sesabamisad, zemoaRniSnuli me-12 muxlis me-2 punqtis amoqmedeba politikuri represiis msxverplad aRiarebuli piris Sromisuunaro Svilebis mimarT ganisazRvra 2002 wlis 1 ianvridan. sagulisxmoa, rom miuxedavad zemoaRniSnuli normis 2002 wlis 1 ianvridan amoqmedebisa, saqarTvelos 2002 wlis saxelmwifo biujetis Sesaxeb saqarTvelos kanonis me-13 muxliT pensiis odenoba dadginda mxolod omis invalidebis, omis monawileebis, maTTan gaTanabrebuli pirebisa da politikuri represiis msxverplad aRiarebuli pirebisaTvis. rac Seexeba politikuri represiis msxverplad aRiarebul pirTa Sromisuunaro Svilebs, romelTac kasatorebi miekuTvnebian, maTze pensiis gacemis wesi da odenoba ganisazRvra 2003 wlis saxelmwifo biujetis Sesaxeb kanoniT, romlis Sesabamisadac, miTiTebuli statusis mqone pirebisaTvis pensiis odenoba dadginda 45 laris odenobiT, xolo gacemis vadad ganisazRvra 2003 wlis 1 ivlisi. sakasacio sasamarTlom daadastura or sakanonmdeblo aqts Soris garkveuli winaaRmdegobis arseboba, risi gaTvaliswinebiTac sakasacio sasamarTlom arsebiTad miiCnia im normebis logikuri struqturisa da analizis ganxilva, romliTac ganisazRvra kasatorTa ufleba saSeRavaTo xasiaTis pensiis miRebaze. rogorc zemoT aris miTiTebuli, `saqarTvelos moqalaqeTa politikuri represiis msxverplad aRiarebisa da represirebulTa socialuri dacvis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis me-12 muxlis me-2 nawilis Sesabamisad, `pensiis odenobasa da gacemis wess adgens kanoni”. amdenad, miTiTebuli normis saxiT saqme gvaqvs blanketuri xasiaTis normasTan, romelic Seicavs gankargulebas am normasTan dakavSirebul sakiTxze Sesabamisi normis gamoyenebis savaldebulobis Taobaze. sagulisxmoa, rom, miuxedavad uflebis aRiarebisa, kanonmdebelma imTaviTve gansazRvra aRiarebuli uflebis realizebis meqanizmi, romelic dadgenili da gansazRvruli unda yofiliyo sxva kanoniT, aseTad ki kanonmdebelma miiCnia kanoni saxelmwifo biujetis Sesaxeb, romliTac pensiis odenobisa da gacemis wesi dadginda mxolod 2003 wlis 1 ivlisidan. aqve sakasacio sasamarTlom yuradReba gaamaxvila `normatiuli aqtebis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 48-e muxlze, romlis me-2 nawilic dasaSvebad miiCnevs sakanonmdeblo aqtiT dadgenili normis ganxorcielebaze uaris Tqmas, Tu imave aqtSi miTiTebulia mis Sesasruleblad saWiro sxva aqtis miRebis savaldebulobis Taobaze. sakasacio sasamarTlo miiCnevs, rom mocemul SemTxvevaSi adgili aqvs swored zemoaRniSnul garemoebas, risi gaTvaliswinebiTac sakasacio sasamarTlom kanonSesabamisad miiCnia 202 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis mopasuxe mxaris uari 2002 wlis 1 ianvridan 2003 wlis ivlisamde periodisaTvis pensiis gacemaze uaris Tqmis Sesaxeb da CaTvala, rom ar arsebobda sakasacio saCivris gaziarebisa da sarCelis dakmayofilebis kanonismieri safuZveli. politikuri represiis msxverplad aRiareba saqarTvelos respublikis televiziisa da radiomauwyeblobis saxelmwifo komitetis Tavmjdomarem, romelsac uflebamosileba Seuwyda saqarTvelos respublikis samxedro sabWos 1992 wlis 3 ianvris gankargulebiT, mimarTa sasamarTlos politikuri represiis msxverplad aRiarebisa da moraluri zianis anazRaurebis moTxovniT (saqme #bs-153-143(k-07)). saqarTvelos uzenaesma sasamarTlom saqmeze dadgenilad miiCnia, rom saqarTvelos respublikis uzenaesi sabWos 1990 wlis 22 noembris dadgenilebiT mosarCele dainiSna saqarTvelos respublikis televiziisa da radiomauwyeblobis saxelmwifo komitetis Tavmjdomared. 1992 wlis 6 ianvars Sesasruleblad miRebul iqna saqarTvelos respublikis samxedro sabWos 1992 wlis 3 ianvris gankarguleba #7, ris safuZvelzec saqarTvelos respublikis televiziisa da radiomauwyeblobis departamentis 1992 wlis 6 ianvris #4-k brZanebiT igi gaTavisuflda samsaxuridan. dadgenilia, rom mosarCelis samsaxuridan daTxovna ukavSirdeboda mis politikur Sexedulebebs, rac gamoixateboda legitimuri xelisuflebis mxardaWeraSi. sakasacio sasamarTlom ver gaiziara mopasuxe saqarTvelos finansTa saministros mosazreba, rom Tanamdebobidan ukanonod ganTavisuflebis gamo mosarCelis politikuri represiis msxverplad aRiareba usafuZvloa im viTarebaSi, roca ZalaSia misi samsaxuridan ganTavisuflebis Taobaze miRebuli brZaneba. sakasacio sasamarTlom zemoaRniSnuli mosazreba miiCnia usafuZvlod da CaTvala, rom mosarCelis daTxovna moxda aralegitimuri organos _ samxedro sabWos gankargulebis safuZvelze, rac, rogorc aRiniSna, ukavSirdeboda xelisuflebis struqturaSi mis muSaobasa da legitimuri xelisuflebisadmi mxardaWeras. aRniSnuli garemoebis mtkicebis safuZveli sakasacio sasamarTlos misca `1991-92 wlebis dekember-ianvris movlenebis samarTlebrivi Sefasebis Sesaxeb” saqarTvelos parlamentis 2005 wlis 11 martis dadgenilebam, romlis safuZvelzec saxelmwifom daadastura 1990 wlis 28 oqtombers arCeuli saqarTvelos uzenaesi sabWosa da 1991 wlis 26 maiss arCeuli saqarTvelos prezidentis, agreTve _ maTdami daqvemdebarebuli struqturebisa da adgilobrivi TviTmmarTvelobisa da mmarTve- 203 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis lobis organoebis legitimuroba saTanado kanonmdeblobiT dadgenil vadebSi. amave dadgenilebiT gadasinjvas daeqvemdebara sisxlis samarTlis saqmeebi im pirTa mimarT, romelTa braldeba emyareboda miTiTebul saxelmwifo struqturebSi maT monawileobasa da maT politikur mrwamss. zemoaRniSnulis safuZvelze 2005 wlis 24 ivniss `saqarTvelos moqalaqeTa politikuri represiis msxverplad aRiarebisa da represirebulTa socialuri dacvis Sesaxeb” saqarTvelos kanonSi Sevida cvlileba, romlis 1.2 muxlis Sesabamisad, miTiTebuli kanonis moqmedeba gavrcelda saqarTvelos moqalaqeebze, romlebmac politikuri represia ganicades yofili ssrk-is teritoriaze 1921 wlis Tebervlidan 1990 wlis 28 oqtombramde da Semdgom _ damoukidebeli saqarTvelos teritoriaze. imave kanonis me-2 muxli Camoyalibda Semdegi redaqciiT: politikuri represiis msxverplad miiCneva iZulebis sxvadasxva forma _ sicocxlis xelyofa, janmrTelobis dazianeba, Tavisuflebis aRkveTa, gadasaxleba, gasaxleba, saxelmwifodan gaZeveba, fsiqiatriul dawesebulebaSi iZulebiT moTavseba, moqalaqeobis CamorTmeva, SromaSi iZulebiT Cabma, qonebis CamorTmeva _ ganadgureba, Tanamdebobidan an sxva samuSao adgilidan ukanono daTxovna, sacxovreblad ganweseba specialuri dasaxlebis adgilebSi, sacxovrebeli sadgomidan gamosaxleba, agreTve saqarTvelos kanonmdeblobiT garantirebuli adamianis uflebis an Tavisuflebis sxvagvari SezRudva, romelic saxelmwifom ganaxorciela politikuri motiviT sasamarTlos an sxva saxelmwifo organos gadawyvetilebiT da dakavSirebuli iyo danaSaulis CadenaSi yalb braldebasTan, piris politikur SexedulebasTan an arsebuli politikuri reJimis ukanono qmedebis mimarT winaaRmdegobis gawevasTan mSvidobiani saSualebiT, socialur, wodebriv an religiur kuTvnilebasTan, an kanonis me-4 muxlSi CamoTvlili, saxelmwifos mier ganxorcielebuli iZulebis formebi. zemoaRniSnulidan gamomdinare, sasamarTlom miiCnia, rom mosarCele `saqarTvelos moqalaqeTa politikuri represiebis msxverplad aRiarebisa da represirebulTa socialuri dacvis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis safuZvelze marTebulad iqna aRiarebuli politikur represirebulad. sakasacio sasamarTlom aseve usafuZvlod miiCnia me-2 kasatoris (mosarCelis) sakasacio pretenzia da CaTvala, rom ar arsebobda misi gaziarebis kanonismieri safuZveli. sakasacio sasamarTlom, daadastura ra saerTaSoriso SeTanxmebebisa da deklaraciebis Sida kanonmdeblobaSi gamoyenebis savaldebuloba, yuradReba miaqcia TviTon kasatoris (mosarCelis) mier miTiTebul `marTlmsajulebis ZiriTadi principebi danaSaulTa da Zalauflebis borotad 204 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis gamoyenebis msxverplTaTvis” deklaraciis normebs, romlis me-4 muxlis Sesabamisad, msxverpls aqvs ufleba, mimarTos sasamarTlos da uswrafesad miiRos kompensacia gancdili zianisaTvis, erovnuli kanonmdeblobis Sesabamisad. amdenad, zemoaRniSnuli norma Seicavs miTiTebas erovnul kanonmdeblobaze. saqarTvelos samoqalaqo kodeqsis 413-e muxlis pirveli nawilis Sesabamisad, araqonebrivi zianisaTvis fuladi anazRaureba SeiZleba moTxovnil iqnes mxolod kanoniT zustad gansazRvrul SemTxvevaSi. `saqarTvelos moqalaqeTa politikuri represiebis msxverplad aRiarebisa da represirebulTa socialuri dacvis Sesaxeb” saqarTvelos kanoni, rogorc politikuri represiis msxverplTa Sesaxeb specialuri regulaciebis Semcveli kanoni, moraluri kompensaciis sakiTxs ar awesrigebs. 3.7. dava SezRuduli SesaZleblobis mqone pirebis uflebebis Sesaxeb SezRuduli SesaZleblobis mqone pirTa socialuri uflebebi, garda zemoT ganxiluli sakanonmdeblo aqtebisa, reglamentirebulia `SezRuduli SesaZleblobis mqone pirTa socialuri dacvis Sesaxeb~ saqarTvelos kanoniT. es kanoni gansazRvravs SezRuduli SesaZleblobis mqone pirTa mimarT saxelmwifo politikis safuZvels da miznad isaxavs, sxva pirTa Tanabrad uzrunvelyos SezRuduli SesaZleblobis mqone pirTa uflebebis realizacia, Seqmnas xelsayreli pirobebi maTi srulfasovani cxovrebisa da sazogadoebis ekonomikur Tu politikur saqmianobaSi monawileobisaTvis. kanonis mixedviT, SezRuduli SesaZleblobis mqone piri aris adamiani, romelsac daavadebis, travmis, gonebrivi Tu fizikuri defeqtis Sedegad darRveuli aqvs organizmis sasicocxlo funqciebi janmrTelobis met– naklebad moSlis gamo, rac ganapirobebs profesiuli Sromis unaris srul an nawilobriv dakargvas, anda yofa-cxovrebis arsebiT gaZnelebas. kanonis me-7 muxlis Sesabamisad, saxelmwifo organoebi, sawarmoebi, dawesebulebebi da organizaciebi invalidebs uqmnian pirobebs sacxovrebeli, sazogadoebrivi da sawarmoo SenobebiT, transportiTa da satransporto komunikaciebiT, kavSirgabmulobisa da informaciis saSualebebiT sargeblobisaTvis, Tavisufali orientaciisa da gadaadgilebisaTvis. kanonis me-8 muxlis Sesabamisad, dauSvebelia dasaxlebuli punqtebis daproeqteba da ganaSenianeba, sacxovrebeli raionebis formireba, saproeqto gadawyvetilebebis SemuSaveba, SenobaTa da nagebobaTa, maT Soris, saswavlo-saganmanaTleblo, kulturul-sanaxaobiTi da sportul-gamajansaRebeli obieqtebis, aeroportebis, rkinigzis sadgurebis, sazRvao da 205 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis samdinaro satransporto saSualebaTa kompleqsebisa da komunikaciebis, kavSirgabmulobisa da informaciis individualuri saSualebebis mSenebloba da rekonstruqcia, Tu es obieqtebi da saSualebebi ar miesadageba SezRuduli SesaZleblobis mqone pirTa saWiroebebsa da moTxovnilebebs. aRniSnuli normis moTxovnaTa darRvevisaTvis pasuxismgebloba gansazRvrulia saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsiT. kanonis me-11 muxlis mixedviT, SezRuduli SesaZleblobis mqone pirTa socialur-sayofacxovrebo momsaxureba, maT Soris _ sursaT-sanovagiTa da saxalxo moxmarebis sagnebiT uzrunvelyofa, komunaluri da sxva saxis momsaxureba xorcieldeba adgilobrivi TviTmmarTvelobisa da mmarTvelobis organoebis mier gansazRvruli wesiTa da pirobebiT. aRniSnuli normiT gansazRvruli uflebis dasacavad Sesabamisi adgilobrivi TviTmmarTveli erTeulis sakrebulom unda gansazRvros Sesabamisi wesi. aRsaniSnavia, rom Sesabamisi TvTmmarTveli erTeulis biujetis gaTvaliswinebiT, SesaZlebelia, sxvadasxva dasaxlebul punqtSi aRniSnuli urTierToba gansxvavebulad mowesrigdes. kanonis me-12 muxlis Sesabamisad, im sawarmoebsa da organizaciebs, romlebic SezRuduli SesaZleblobis mqone pirTaTvis awarmoeben samrewvelo saqonels, specialur teqnikur da sxva saSualebebs da specialdebian SezRuduli SesaZleblobis mqone pirTa momsaxurebis sferoSi, uwesdebaT SeRavaTebi saqarTvelos kanonmdeblobiT gaTvaliswinebuli wesiTa da pirobebiT. aRniSnuli principi gaTvaliswinebulia saqarTvelos sagadasaxado kodeqsiT, romlis 230-e muxlis pirveli nawilis `u~ qvepunqtis Sesabamisad, samedicino momsaxurebis gaweva upatrono bavSvTa saxlebSi, bavSvTa movla-patronobis, avadmyofTa, invalidTa an/da Rrmad moxucebulTa movla-patronobis, momsaxurebis gaweva an/da `saqarTvelos saxelmwifo biujetis Sesaxeb~ Sesabamisi wlis saqarTvelos kanoniT gaTvaliswinebuli jandacvis programebis farglebSi `saxelmwifo Sesyidvebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis safuZvelze saqonlis/momsaxurebis miwodeba gaTavisuflebulia dRg-s gadasaxadisgan. kanonis me-13 muxlis Sesabamisad, saxelmwifo organizacias uwevs da xels uwyobs SezRuduli SesaZleblobis mqone pirTa samedicino, profesiuli da reabilitaciis sistemis Camoyalibebasa da ganviTarebas, rac warmoadgens organizmis darRveuli an dakarguli funqciebis, TviTmomsaxurebis, sxvadasxvagvari profesiuli saqmianobis unaris aRdgenisa da kompensaciisaTvis gamiznul RonisZiebaTa kompleqss, agreTve saSualebas aZlevs invalidebs, icxovron srulfasovnad da uzrunvelyon TavianTi uflebebisa da potenciuri SesaZleblobebis realizacia. saxelmwifo afi- 206 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis nansebs da organizacias uwevs samecniero kvlevasa da specialistebis momzadebas samedicino, profesiuli da socialuri reabilitaciis Sesaferis profilaqtikur RonisZiebaTa ganxorcielebis sferoSi. kanonis me-17 muxlis Sesabamisad, SezRuduli SesaZleblobis mqone pirebs saxelmwifo uqmnis aucilebel pirobebs ganaTlebisa da profesiuli momzadebisaTvis. ganaTlebis organoebi janmrTelobis dacvisa da socialuri uzrunvelyofis organoebTan erTad valdebulni arian, uzrunvelyon am kategoriis bavSvTa skolamdeli da skolis gareSe aRzrda maTTvis jerovani sareabilitacio daxmarebis gawevis xelsayreli SesaZleblobebis Seqmnis mizniT, agreTve _ invalidTaTvis saSualo-specialuri da umaRlesi ganaTlebis miReba, reabilitaciis individualuri programis Sesabamisad. kanonis 23-e muxlis Sesabamisad, ojaxis wevrs an gareSe pirebs, romlebic uvlian pirveli jgufis SezRuduli SesaZleblobis mqone pirebs, sawarmoebSi, dawesebulebebsa da organizaciebSi aqvT SeRavaTebi /samuSao drois, dasvenebis, Svebulebis da sxva/ saqarTvelos kanonmdeblobiT gansazRvruli wesiT. kanonis 24-e muxlis Sesabamisad, SezRuduli SesaZleblobis mqone pirebs socialurad exmarebian rogorc finansebiT /pensia, daxmareba da sxva/, ise _ teqnikuri da sxva saSualebebiT, maT Soris, uzrunvelyofen avtomobilebiT, savarZel-etlebiT, saproTezo-orTopediuli nakeTobebiT, specialuri SriftiT nabeWdi gamocemebiT, xmis gamaZlierebeli aparaturiTa da signalizaciiT, agreTve _ samedicino, socialuri da profesiuli reabilitaciis ganxorcielebiTa da sayofacxovrebo momsaxurebiT. yvela mkveTrad gamoxatuli SezRuduli SesaZleblobis mqone pirsa da mxedvelobis gamo mniSvnelovnad gamoxatuli SezRuduli SesaZleblobis mqone pirs SromiTi saqmianobis periodSi unarCundebaT SesaZleblobis SezRudvis Sesabamisi statusiT miniWebuli pensia. SezRuduli SesaZleblobis mqone pirTa pensiebiTa da daxmarebebiT uzrunvelyofis wesi ganisazRvreba sapensio da socialuri dazRvevis kanonmdeblobiT. SezRuduli SesaZleblobis mqone pirTa samkurnalwamlo, teqnikuri da sxva saSualebebiT uzrunvelyofa, agreTve sayofacxovrebo momsaxureba xorcieldeba ufasod an SeRavaTiani pirobebiT saqarTvelos kanonmdeblobiT dadgenili wesiT. kanonis 25-e muxlis Sesabamisad, SezRuduli SesaZleblobis mqone pirTa uzrunvelyofa teqnikuri da sxva saSualebebiT xdeba reabilitaciis individualuri programis Sesabamisad, ufasod an SeRavaTiani pirobebiT. Tu saxelmwifo organoebs ar SeuZliaT, SezRuduli SesaZleblobis mqone pirebs miscen reabilitaciis individualuri programiT gaTvaliswinebuli 207 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis teqnikuri an sxva saSualebani, an SezRuduli SesaZleblobis mqone pirebma igi SeiZines sakuTari saxsrebiT, maT eZlevaT kompensacia saqarTvelos kanonmdeblobiT dadgenili wesiT. kanonis 26-e muxlis Sesabamisad, SezRuduli SesaZleblobis mqone pirebs, romlebsac momvleli an damxmare sWirdebaT, socialuri momsaxurebis organoebi uniSnaven samedicino da sayofacxovrebo momsaxurebas binaze an stacionarul dawesebulebebSi. saxelmwifo xels uwyobs socialuri daxmarebis stacionaruli dawesebulebebis qselis ganviTarebas im kategoriis SezRuduli SesaZleblobis mqone pirTaTvis, romlebsac momvleli esaWiroebaT. kanonis 27-e muxlis Sesabamisad, saxelmwifo sacxovrebeli farTobiT uzrunvelyofs SezRuduli SesaZleblobis mqone pirebs reabilitaciis individualuri programis Sesabamisad da maTi survilis gaTvaliswinebiT. pansionatebSi an socialuri daxmarebis sxva stacionarul dawesebulebebSi SezRuduli SesaZleblobis mqone pirTaTvis Seqmnilma pirobebma unda uzrunvelyon maTi uflebebisa da kanonieri interesebis realizacia. Tu sareabilitacio RonisZiebebis Sedegad saWiro aRar aris SezRuduli SesaZleblobis mqone pirTa yofna pansionatSi an socialuri daxmarebis sxva stacionarul dawesebulebaSi, adgilobrivi TviTmmarTvelobisa da mmarTvelobis organoebi maT uzrunvelyofen sacxovrebeli farTiT, maT Soris obol an mSoblebis mzrunvelobas moklebul am kategoriis bavSvebs srulwlovanebis miRwevis Semdeg moqmedi kanonmdeblobis Sesabamisad. miTiTebuli saxelmwifo pansionatebi eqvemdebareba saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis saministros da funqcionirebs sajaro samarTlis iuridiuli piris formiT, xolo ZiriTadad finansdeba saxelmwifo biujetidan. 3.8. sasamarTlo praqtika `SezRuduli SesaZleblobis mqone pirTa socialuri dacvis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonTan dakavSirebiT pirveli jgufis SezRuduli SesaZleblobis mqone pirma, romelsac paralizebuli hqonda orive qveda kiduri, mimarTa sasamarTlos saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis saministros, aRniSnuli saministros saqveuwyebo dawesebulebis _ janmrTelobisa da socialuri programebis saagentos, aseve isani-samgoris raionis gamgeobis mimarT da moiTxova yovelTviurad saerTo momvlelis daniSvna an momvlelis momsaxurebis anazRaureba, aseve _ medikamentebis, savarZel-etlis, sursaT-sanovagisa da saxalxo moxmarebis sagnebis SesaZeni Tanxis mopasuxeebisTvis da- 208 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis kisreba. aRniSnul saqmeze (#bs-170-159(k-07)) saqarTvelos uzenaesma sasamarTlom ganmarta, rom medikamentebis SesaZeni Tanxis, sursaT-sanovagisa da saxalxo moxmarebis sagnebis SesaZeni Tanxisa da aseve momvlelis Tanxis yovelTviurad anazRaurebis moTxovnis nawilSi sarCeli usafuZvlo iyo. `SezRuduli SesaZleblobis mqone pirTa socialuri dacvis Sesaxeb~ kanonis 24-e muxlis me-4 punqtis Tanaxmad, SezRuduli SesaZleblobis mqone pirTa samkurnalwamlo, teqnikuri da sxva saSualebebiT uzrunvelyofa, agreTve sayofacxovrebo momsaxureba xorcieldeba ufasod an SeRavaTiani pirobebiT saqarTvelos kanonmdeblobiT dadgenili wesiT. amave kanonis me-11 muxlis Tanaxmad, SezRuduli SesaZleblobis mqone pirTa sursaTsanovagiTa da saxalxo moxmarebis sagnebiT uzrunvelyofa xorcieldeba adgilobrivi TviTmmarTvelobisa da mmarTvelobis organoebis mier gansazRvruli wesiTa da pirobebiT. kanonis aRniSnuli zogadi mowesrigebis pirobebSi sakasacio sasamarTlom CaTvala, rom sarCeli dausabuTebeli iyo. samoqalaqo saproceso kodeqsis 102-e muxlis pirveli nawilis Tanaxmad, TiToeulma mxarem unda daamtkicos garemoebani, romlebzec igi agebs Tavis moTxovnebsa da Sesagebels. sasamarTlom dadgenilad miiCnia, rom amJamad v. b-ias ar utardeba raime saxis medikamenturi mkurnaloba da amis aucileblobis Sesaxeb arc saqmeSi moipoveba raime saxis mtkicebuleba. sakasacio saCivari aRniSnul sakiTxze ar Seicavda dasabuTebul pretenzias. kasatori konkretul mtkicebulebebze dayrdnobiT ver asabuTebda, saWiroebda Tu ara igi medikamentebs _ zogadad da konkretul SemTxvevaSi _ romels im etapze da yovelTviurad. igive Seexeba moTxovnas sursaT-sanovagisa da saxalxo moxmarebis sagnebis SesaZen TanxebTan dakavSirebiT. kasatori ver asabuTebda, Tu konkretulad romeli da ra Rirebulebis nivTebi sWirdeboda mas aucileblad am SemTxvevaSi. sakasacio sasamarTlom aseve aRniSna, rom saqarTvelos Sromis, janmrTe lobisa da socialuri dacvis ministri etapobrivad amtkicebs janmrTelobis dacvis sxvadasxva programas, magaliTad, `2007 wlis janmrTelobis dacvis programebis damtkicebis Sesaxeb~ saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis ministris 2007 wlis 7 Tebervlis #40/n brZanebiT damtkicebulia samedicino daxmarebis ramdenime programa, maT Soris _ mosaxleobis specifikuri medikamentebiT uzrunvelyofis Sesaxeb. kasators SeuZlia, moiTxovos aseT programebSi monawileoba dadgenili wesiT. rac Seexeba kasatoris moTxovnas momvlelis xarjebis anazRaurebis Sesaxeb, sakasacio sasamarTlom miiCnia, rom aRniSnuli Tanxebis nawilSi sakasacio saCivari aseve dausabuTebeli iyo. kasatori iTxovs momvlelis 209 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tanxebs 2001 wlidan, yovelTviurad. kasatori imavdroulad ver asabuTebs, rom man aRniSnul periodSi momvlelis daniSvnis moTxovniT mimarTa mopasuxeebs da misi moTxovna ar dakmayofilda. sakasacio sasamarTlom aRniSna, rom kanoni saxelwifos, misi socialuri momsaxurebis organoebis saxiT, avaldebulebda momvlelis daniSvnas. im SemTxvevaSi, Tu saxelmwifo aRniSnuli valdebulebis Sesrulebaze gaumarTleblad acxadebs uars da SezRuduli qmedunarianobis mqone piris mier momvlelze gaweuli xarjebi saxezea, dgeba sakiTxi momvlelis xarjebis anazRaurebis Sesaxeb. mocemul SemTxvevaSi kasatori pirdapir iTxovs momvlelis Tanxebis anazRaurebas, ise, rom ver asabuTebs socialuri momsaxurebis organoebisadmi manamde momvlelis daniSvnis moTxovniT mimarTvas. mosarCeles moTxovna momvlelis Tanxis anazRaurebis Sesaxeb Camoyalibebuli hqonda alternatiuli saxiT, kerZod, iTxovda an aRniSnuli Tanxis anazRaurebas, an momvlelis daniSvnas. sakasacio sasamarTlom miiCnia, rom momvlelis daniSvnis moTxovnis nawilSi saqmeze ar arsebobda damatebiTi faqtobrivi garemoebebis dadgenis saWiroeba da am nawilSi sakiTxis gadawyveta mxolod samarTlebriv Sefasebas saWiroebda. saqmeze dadgenili iyo, rom mosarCele 2001 wlis 12 dekembridan aris pirveli xarisxis SezRuduli SesaZleblobis mqone piri _ uvadod, miRebuli travmis gamo warTmeuli aqvs oTxive kiduri da daxmarebis gareSe ver gadaadgildeba. `SezRuduli SesaZleblobis mqone pirTa socialuri dacvis Sesaxeb~ kanonis 26-e muxlis pirveli punqtis Tanaxmad, SezRuduli SesaZleblobis mqone pirebs, romlebsac momvleli an damxmare sWirdebaT, socialuri momsaxurebis organoebi uniSnaven samedicino da sayofacxovrebo momsaxurebas binaze an stacionarul dawesebulebaSi. am SemTxvevaSi kanoni konkretulad ar gansazRvravs, Tu romeli saxelmwifo organo ganekuTvneba momvlelis daniSvnis kompetenciis mqones. saqmeSi monawile mopasuxeebi _ saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis saministro, aRniSnuli saministros saqveuwyebo dawesebuleba _ janmrTelobisa da socialuri programebis saagento, isani-samgoris raionis gamgeoba ar cnoben aRniSnul moTxovnas da uars acxadeben, rom romelime maTgani warmoadgens aseT organos. aseT viTarebaSi, rodesac kanoni am sakiTxze konkretulad ar aris mowesrigebuli, sakasacio sasamarTlom miiCnia, rom aRniSnuli valdebulebis uzrunvelyofa unda dakisreboda saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis saministros, saqarTvelos mTavrobis 2005 wlis 31 dekembris dadgenilebiT damtkicebuli debulebis Tanaxmad, misi kompetenciebidan gamomdinare, romelic uzrunvelyofs Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis sferoSi saxelmwifo mmarTvelobasa 210 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis da saxelmwifo politikis ganxorcielebas, miT ufro, rom `SezRuduli SesaZleblobis mqone pirTa socialuri dacvis Sesaxeb~ kanonis 26-e muxlis pirveli punqtis zemoaRniSnuli norma momvlelis daniSvnas ukavSirebs aramarto sayofacxovrebo, aramed _ samedicino momsaxurebas binaze. 211 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tavi XX. sasamarTlos kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetilebis aRsrulebasTan dakavSirebiT warmoSobili davebi saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis me-6 muxlis `d~ qvepunqti aniWebs magistrat mosamarTles sasamarTlos kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetilebis aRsrulebasTan dakavSirebiT warmoSobili davis ganxilvis uflebas. sasamarTlos kanonier ZalaSi Sesul gadawyvetilebaSi igulismeba rogorc sasamarTlos gadawyvetileba, romliTac saqmis warmoeba arsebiTad wydeba, ise _ sasamarTlos ganCineba, romliTac saqmis warmoeba mTavrdeba misi arsebiTad gadawyvetis gareSe (magaliTad, sasamarTlos ganCineba mxareTa morigebis gamo saqmis warmoebis Sewyvetis Sesaxeb). sasamarTlos gadawyvetileba arc erT SemTxvevaSi ar unda iyos bundovani da gaugebari, ar unda Seicavdes saeWvo da savaraudo debulebebs. aRniSnuli kategoriis davebis ganxilvisas magistrat mosamarTles mouwevs rogorc wminda procesualuri sakiTxis gadawyveta, romelic wesrigdeba saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis normebiT, ise _ im davebis gadawyveta, romelic gamomdinareobs `saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb~ saqarTvelos kanonidan. pirvel etapze SevexebiT procesualur sakiTxebs. imis gaTvaliswinebiT, rom magistrati mosamarTleebi saqmes ganixilaven pirveli instanciiT, maT mier miRebuli gadawyvetilebis kanonier ZalaSi Sesvla ukavSirdeba imave regulaciebs, rac gansazRvrulia pirveli instanciis sasamarTloebisaTvis. samoqalaqo saproceso kodeqsis 264-e muxlis pirveli nawilis Sesabamisad, pirveli instanciis sasamarTlos gadawyvetileba Sedis kanonier ZalaSi: a) gamocxadebisTanave, Tu dauSvebelia saapelacio wesiT gasaCivreba; b) saapelacio wesiT gasaCivrebis vadis gasvlis Semdeg, rodesac dasaSvebia gadawyvetilebis saapelacio wesiT gasaCivreba, Tu igi ar iyo am wesiT gasaCivrebuli; g)saapelacio sasamarTlos ganCinebis kanonier ZalaSi Sesvlis Semdeg, romelmac gasaCivrebuli gadawyvetileba ucvleli datova; d) Tu gadawyvetilebis gamocxadebis Semdeg mxareebi werilobiTi formiT ganacxadeben uars saapelacio wesiT mis gasaCivrebaze. administraciul samarTalwarmoebaSi faqtobrivad ar yofila SemTxveva, rodesac pirveli instanciis sasamarTlos mier miRebuli gadawyvetileba ar daqvemdebareboda gasaCivrebas, ris gamoc zemoaRniSnuli muxlis `a” qvepunqtze ar SevCerdebiT. 212 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tu dasaSvebia gadawyvetilebis saapelacio wesiT gasaCivreba, magram igi ar iyo gasaCivrebuli kanoniT dadgenil 14-dRian vadaSi, gadawyvetileba kanonier ZalaSi Sedis am vadis gasvlis Semdeg. gasaCivrebis 14-dRiani vadis arc aRdgena da arc gagrZeleba ar daiSveba. aqve SevexebiT gasaCivrebis vadis denas da aRvniSnavT, rom administraciul samarTalwarmoebaSi yvela vadis, maT Soris, gasaCivrebis vadis aTvla iwyeba mxolod mas Semdeg, rodesac mxares gadaecema motivirebuli (dasabuTebuli) gadawyvetileba. amdenad, dasabuTebuli gadawyvetilebis gamocxadebis miuxedavad, mxarisaTvis gadawyvetilebis gasaCivrebis vadis dena ar daiwyeba manam, sanam es gadawyvetileba mas kanoniT dadgenili wesiT ar Cahbardeba. dasabuTebuli gadawyvetilebis mxarisaTvis gadacemis momentad iTvleba am gadawyvetilebis damowmebuli aslis mxarisaTvis an misi warmomadgenlisaTvis piradad gadacemis dro uSualod sasamarTloSi, rac man unda daadasturos Cabarebis xelwerilze sakuTari xelmoweriT, Cabarebis drois miTiTebiT. rac Seexeba mxarisaTvis gadawyvetilebis gadagzavnas, Cabarebis drod miCneul unda iqnes dro, rodesac samoqalaqo saproceso kodeqsis 70-e_78-e muxlebiT dadgenili wesiT gadawyvetilebis asli Cahbarda adresats. amasTan, sasamarTlos unda gaaCndes Cabarebis dasturi. aqve mokled SevexebiT vadis denis dasawyiss. samoqalaqo saproceso kodeqsis me-60 muxlis me-2 nawilis Sesabamisad, wlebiT, TveebiT an dReebiT gamosaTvleli saproceso vadis dena iwyeba im kalendaruli TariRis an im movlenis dadgomis momdevno dRidan, romliTac gansazRvrulia misi dasawyisi. es niSnavs imas, rom gasaCivrebis vadis dena iwyeba dasabuTebuli gadawyvetilebis mxarisaTvis an misi warmomadgenlisaTvis gadacemis an Cabarebis momdevno dRidan. Tu, mxares (warmomadgenels) gadawyvetileba Cahbarda 10 Tebervals, vadis denis aTvla daiwyeba 11 Tebervlidan da damTavrdeba 24 Tebervals 24 saaTze. amdenad, pirveli instanciis sasamarTlos gadawyvetileba, Tu is am periodSi ar gasaCivrda, ZalaSi Seva 24 Tebervals, 24 saaTze. g) Tu saapelacio sasamarTlom, romelmac ganixila saCivari, ucvlelad datova gasaCivrebuli gadawyvetileba, maSin igi kanonier ZalaSi Seva saapelacio sasamarTlos ganCinebis ZalaSi Sesvlis Semdeg. d) Tu mxareebi ganacxadeben uars gadawyvetilebis gasaCivrebaze, aseTi uari unda gacxaddes werilobiTi formiT, xolo Tu mxareebi sasamarTlo sxdomaze ganacxadeben uars gasaCivrebaze, es uari dafiqsirdeba oqmSi da dadasturdeba mxareTa xelmoweriT. gadawyvetilebis iZulebiTi aRsruldeba da, Sesabamisad, sasamarTlos mier saaRsrulebo furclis gamowera daiSveba mxolod mas Semdeg, roca 213 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis gadawyvetileba Seva kanonier ZalaSi, Tumca mxedvelobaSi unda iqnes miRebuli is gamonaklisi SemTxvevebi, roca kanonmdebeli uSvebs gadawyvetilebis kanonier ZalaSi Sesvlamde aRsrulebas _ gadawyvetilebis dauyovnebel aRsrulebas. gadawyvetilebis dauyovnebeli aRsruleba sasamarTlos SeuZlia daadginos mxolod mxareTa TxovniT. mosamarTlis iniciativiT gadawyvetilebis dauyovnebliv aRsasruleblad miqcevas saproceso kanonmdebloba ar iTvaliswinebs. is sanimuSo CamonaTvali, romelic dadgenilia saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 268-e muxliT, saerToa rogorc samoqalaqo, ise _ administraciuli samarTalwarmoebisaTvis. sagulisxmoa, rom gadawyvetilebis gadacema dauyovnebliv aRsasruleblad ar niSnavs imas, rom es gadawyvetileba Sesulia kanonier ZalaSi. aseTi gadawyvetileba Cveulebrivi wesiT eqvemdebareba gasaCivrebas. vinaidan arsebobs varaudi, rom dauyovnebliv aRsasruleblad miqceuli gadawyvetileba SesaZloa gauqmdes da miRebul iqnes sxva gadawyvetileba, mosamarTle uflebamosilia, dainteresebuli mxaris gancxadebis safuZvelze an Tavisi iniciativiT mosTxovos mxares, romlis sasargeblodac xdeba aRsruleba (Tu sarCeli dakmayofilda _ mosarCeles) gadawyvetilebis aRsrulebis Sebrunebis uzrunvelyofa, romelic SeiZleba gamoixatos Sesabamisi odenobis Tanxis SetaniT saerTo sasamarTloebis departamentis an romelime sakredito dawesebulebis sadepozito angariSze. saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 268-e muxlis `z~ qvepunqti iZleva SesaZleblobas, nebismier saqmeze miRebuli gadawyvetileba mieqces dauyovnebliv aRsasruleblad, Tu gadawyvetilebis aRsrulebis dayovneba, savaraudod, mniSvnelovan zians miayenebs mxares an gadawyvetilebis aRsruleba SeuZlebeli gaxdeba. am garemoebaTa mtkicebis tvirTi ekisreba Suamdgomlobis avtors. sasamarTlom uari unda Tqvas Suamdgomlobis dakmayofilebaze, Tu mxare ver daamtkicebs im garemoebas, rom aRsrulebis dayovneba mas ayenebs mniSvnelovan zians an dayovnebis SemTxvevaSi SeuZlebeli gaxdeba gadawyvetilebis aRsruleba. sasamarTlo uars ambobs Suamdgomlobis dakmayofilebaze im SemTxvevaSic, Tu SeuZlebelia im zaralis (zianis) gamoTvla, romelic SeiZleba miadges mowinaaRmdege mxares. am ukanasknelis mtkicebis tvirTi ekisreba mowinaaRmdege mxares. gadawyvetilebis dauyovnebeli aRsrulebis moTxovniT mxareebma sasamarTlos SeiZleba mimarTon gadawyvetilebis gamotanamde, magram Suamdgomloba ganixileba mxolod gadawyvetilebis gamotanis Semdeg imave sxdomaze, romelzec gamotanili iqneba gadawyvetileba. am pirobebSi da 214 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis uyovnebeli aRsrulebis Sesaxeb miRebuli gadawyvetileba fiqsirdeba ZiriTad gadawyvetilebaSi. im SemTxvevaSi, Tu Suamdgomloba ixileba ara imave sxdomaze, sasamarTlo mxareebs moiwvevs damatebiT da sasamarTlo sxdomis Taobaze acnobebs samoqalaqo saproceso kodeqsis 70-e_78-e muxlebis moTxovnaTa dacviT. mxareTa gamoucxadebloba ar daabrkolebs Suamdgomlobis ganxilvas. sasamarTlo am SemTxvevaSi iRebs ganCinebas da ara gadawyvetilebas, anu sakiTxi dauyovnebeli aRsrulebis Taobaze wydeba ara im gadawyvetilebiT, romelic unda aRsruldes, aramed _ calke ganCinebiT (ssk-is 269-e muxli). aRsrulebis Taobaze miRebuli ganCineba SeiZleba gasaCivrdes kerZo saCivriT, ssk-is 416-e muxliT dadgenili wesiT. miuxedavad imisa, rom samoqalaqo saproceso kodeqsi iTvaliswinebs gadawyvetilebis dauyovnebliv aRsrulebis Sesaxeb ganCinebis gamotanas. dadgenili praqtikis Sesabamisad, es ganCineba dauyovnebel aRsrulebaze uaris Tqmis Sesaxeb ar saCivrdeba. kerZo saCivris Setana ver SeaCerebs gadawyvetilebis dauyovnebel aRsrulebas, Tumca sasamarTlos SeuZlia, Tavisi ganCinebiT SeaCeros aseTi aRsruleba, magram es ukanaskneli warmoadgens zemdgomi sasamarTlos prerogativas da arc erT SemTxvevaSi aRniSnulis Taobaze ganCinebis gamotana ar uwevs magistrat mosamarTles. aRsrulebis sakiTxis ganxilvis stadiaze yuradReba aseve unda daeTmos gadawyvetilebis aRsrulebis wesis Secvlis sakiTxs, romelic daregulirebulia samoqalaqo saproceso kodeqsis 263-e muxliT. miTiTebuli muxli iTvaliswinebs gadawyvetilebis aRsrulebis wesis Secvlis sam SesaZleblobas: 1. aRsrulebis gadadebas; 2. aRsrulebis ganawilvadebas; 3. aRsrulebis wesisa da saSualebis Secvlas. 1. aRsrulebis gadadeba niSnavs aRsrulebis sxva droisaTvis gadatanas, rac SesaZloa sasamarTlom gadawyvitos mxaris Suamdgomlobis safuZvelze. am moTxovnis ufleba mxares aqvs mxolod erTxel da sam Tvemde vadiT. 2. aRsrulebis ganawilvadeba niSnavs sasamarTlo gadawyvetilebis etapobrivad aRsrulebas. ganawilvadebis SemTxvevaSi sasamarTlo gansazRvravs, Tu ra moculobiT da ra periodulobiT unda aRsruldes gadawyvetileba. mag., sasamarTlom kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetilebiT mopasuxes mosarCelis sasargeblod daakisra 1000 laris gadaxda. sasamarTlo mopasuxis Suamdgomlobis safuZvelze uflebamosilia, gansazRvros, rom mopasuxem 200 lari gadaixados mimdinare wlis 1 martidan 1 maisamde, 300 lari _ 1 maisidan 1 agvistomde da a.S. 215 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis 3. aRsrulebis saSualebisa da wesis Secvla niSnavs aRsrulebis erTi saxis meoreTi Secvlas. mag.: mopasuxes sasamarTlo gadawyvetilebiT daevala ukanono nagebobis demontaJi da farTis Tavdapirvel mdgomareobaSi aRdgena. am SemTxvevaSi sasamarTlo uflebamosilia, demontaJi da Tavdapirveli mdgomareobis aRdgena daavalos mosarCeles im pirobiT, rom gaweuli xarjis anazRaureba daevaleba mopasuxes; mag., Tu sasamarTlo auqcionis nacvlad daadgens qonebis sxva gziT realizebas, es iqneba aRsrulebis wesis Secvla. sayuradReboa, rom aRsrulebis gadadeba, SeCereba, ganawilvadeba an aRsrulebis wesisa da saSualebis Secvla SeuZlia mxolod sasamarTlos. am SemTxvevaSi sasamarTlo iRebs ganCinebas, romelic kerZo saCivriT gasaCivrebas eqvemdebareba im SemTxvevaSi, Tu sasamarTlo daakmayofilebs mxaris gancxadebas aRsrulebis gadadebis, ganawilvadebis Tu aRsrulebis wesisa da saSualebis Secvlis Sesaxeb. rac Seexeba materialur nawils, unda aRiniSnos, rom aRsrulebis procesSi SeiZleba sadavo gaxdes rogorc materialur samarTlebrivi urTierToba, ise _ aRsrulebis Riaoba. am kriteriumebis Sesabamisad aRniSnuli davebi SeiZleba daiyos samoqalaqo-samarTlebriv da sajaro-samarTlebriv davebad. sasamarTlos kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetilebis aRsrulebasTan dakavSirebiT warmoSobil sajaro-samarTlebrivi xasiaTis davebs magistrati mosamarTle ganixilavs administraciuli samarTalwarmoebis wesiT. aseTia, mag., sarCeli aRmasruleblis qmedebasTan (moqmedebasa Tu umoqmedobasTan) dakavSirebiT, auqcionis Sedegebis baTilad cnobis Sesaxeb davebi da a. S. 1. sarCeli yadaRisagan qonebis ganTavisuflebis Sesaxeb saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis me-2 muxliT reg lamentirebulia sasamarTlos gansjadi administraciuli saqmeebi da gansazRvrulia administraciuli samarTalwarmoebis wesiT gansaxilvel saqmeTa kategoriebi. kerZod, dadgenilia, Tu ra SeiZleba warmoadgendes sasamarTloSi administraculi davis sagans, anu romeli saqmeebi SeiZleba iqnes ganxiluli administraciuli iurisdiqciis sasamarTlos mier administraciuli samarTalwarmoebis farglebSi. kanonmdebelma saqmis administraciul kategoriad miCnevis elementad gansazRvra davis sagani, ris gamoc, mag., qonebis yadaRisagan gaTavisuflebis Taobaze warmoSobil davas ar miakuTvnebs administraciul kategorias, ramdenadac am SemTxvevaSi sasamarTlos msjelobis sagans warmoadgens mxolod is garemoeba, Tu vis 216 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis sakuTrebas warmoadgens yadaRis aqtSi asaxuli qoneba da, Sesabamisad, ramdenad safuZvliania moTxovna yadaRis aqtSi Sesuli qonebis mosarCeleTa sakuTrebaSi arsebobis Taobaze. `saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb~ kanonis 32-e muxliT gaTvaliswinebulia mesame piris mier sarCelis wardgenis SesaZlebloba, sxvisi valebis gamo aRwerili qonebis sakuTrebis uflebis Sesaxeb. im SemTxvevaSi, Tu mesame piri amtkicebs, rom mas aRsrulebis saganze gaaCnia ufleba, maSin im sasamarTloSi, romlis samoqmedo teritoriazedac xdeba aRsruleba, mesame pirs SeuZlia aRZras sarCeli. aseT sarCels sasamarTlo ganixilavs sasarCelo warmoebis wesiT (sarCeli yadaRisagan qonebis gaTavisuflebis Sesaxeb). sarCeli yadaRisagan qonebis gaTavisuflebis Sesaxeb waredgineba movalesa da kreditors. Tu yadaRadadebuli qoneba ukve realizebulia, sarCeli waredgineba, agreTve, im pirebs, romelTac qoneba gadaecaT. realizebuli qonebis dabrunebis Sesaxeb sarCelis dakmayofilebis SemTxvevaSi dava¬qonebis SemZens, kreditorsa da movales Soris ganixileba sasamarTlo wesiT. kanonis miTiTebuli debuleba adgens mesame piris sarCelis gansjad sasamarTlos, sarCelis saxes /sarCeli yadaRisagan qonebis gaTavisuflebis Sesaxeb, maT Soris, ukve realizebul qonebaze/ da sarCelze mopasuxe subieqtebs. aRniSnuli normiT gansazRvrulia mesame pirebis sarCelis sasamarTlo wesiT ganxilvis wesi. Sesabamisad, sasamarTlom sarCelis ganxilvisas unda Seamowmos, ramdenad uflebamosilia mosarCele, idavos qonebis yadaRisagan gaTavisuflebis Sesaxeb. yadaRisagan qonebis gaTavisuflebis Sesaxeb aRZruli sarCeli ganekuTvneba samoqalaqo kategorias, ramdenadac sakuTreba kerZosamarTlebrivi, konkretulad ki samoqalaqo kodeqsiT mowesrigebuli institutia, romlis Taobaze dasaSvebia samoqalaqo sarCelis aRZvra, rac eqvemdebareba swored samoqalaqo samarTalwarmoebis proceduriT ganxilvas saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis me-11 muxlis safuZvelze. rogorc zemoT aRiniSna, mocemul samarTalurTierTobas ar gaaCnia sajaro samarTlebrivi urTierTobis damaxasiaTebeli ZiriTadi elementi. kerZod, dava ar aris dakavSirebuli im samarTlebriv urTierTobasTan, romelic gamomdinareobs administraciuli samarTlis kanonmdeblobidan, rac ganapirobebs aseTi kategoriis sarCelebis samoqalaqo samarTalwarmoebis principebisadmi daqvemdebarebas. 217 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis 2. sarCeli saaRsrulebo furclis gauqmebis Taobaze `saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 21-e muxlis mesame punqtis `v~ qvepunqtis mixedviT, saaRsrulebo furcelSi unda aRiniSnos kreditorisa da movalis dasaxeleba da rekvizitebi, maT Soris, piradi nomrebi an gadasaxadis gadamxdelis saidentifikacio nomrebi. saaRsrulebo furceli, rogorc saaRsrulebo aqti, qarTuli samarTlis, iseve, rogorc germanuli samarTlis mixedviT, ar warmoadgens administraciul-samarTlebriv aqts, vinaidan mas ar axasiaTebs xsenebuli aqtisaTvis damaxasiaTebeli niSnebi da rac mTavaria, gamocemuli ar aris administraciuli organos mier (es ki uSualod aniWebs aqts administraciul-samarTlebrivi aqtis statuss). saaRsrulebo furclis saSualebiT xdeba sasamarTlo gadawyvetilebis iZulebiTi aRsruleba da amdenad, saaRsrulebo furceli aris sasamarTlo gadawyvetilebis aRsrulebis saSualeba. sasamarTlos mier gamowerili saaRsrulebo furceli unda gaimijnos saaRsrulebo organos mier miRebuli saaRsrulebo sabuTisagan. damkvidrebuli praqtikis Tanaxmad, dauSvebelia sasamarTloSi sarCelis aRZvra saaRsrulebo furclis gauqmebis moTxovniT, maSin, rodesac sasarCelo wesiT ixileba moTxovna saaRsrulebo sabuTis gauqmebis Taobaze. im SemTxvevaSi, Tu sasamarTloSi wardgenili iqneba sarCeli saaRsrulebo furclis gauqmebis Taobaze, aseTi sarCeli dauSveblad miiCneva im motiviT, rom sarCeli ar aris uwyebrivad sasamarTlos qvemdebare. amasTan, aRniSnuli mosazreba ar unda iqnes imgvarad gagebuli, rom piri, romelic Tvlis, rom arasworad amoiwera saaRsrulebo furceli, moklebulia sakuTari uflebebis dacvis procesualur SesaZleblobas. aseT pirobebSi saaRsrulebo furcelSi Sesworebis Setanis erT-erT saSualebas warmoadgens samoqalaqo saproceso kodeqsis 260-e muxlis danawesi. 3. sarCeli aRmasruleblis gankargulebis baTilad cnobis Taobaze sasamarTlo axorcielebs saxelmwifo xelisuflebis gansakuTrebul funqcias – marTlmsajulebas, saxelmwifos saxeliT gamotanili gadawyvetilebis kanonier ZalaSi Sesvla ki gulisxmobs mis upirobo da savaldebulo Sesrulebas. moqmedi kanonmdeblobiT, sasamarTlo aqtebis aRsrulebis kompetencia ar aris sasamarTlo sistemis iurisdiqcia. igi ganekuTvneba aRmasrulebeli xelisuflebis uflebamosilebas. specialur kanonSi savsebiT sworadaa gamoyenebuli termini _ `saaRsrulebo moqmedebaTa~ ganxorcieleba, kerZod, `saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb~ saqarTvelos 218 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis kanonis 26-e muxlis Tanaxmad, sasamarTlo aRmasrulebeli saaRsrulebo moqmedebas iwyebs iZulebiTi aRsrulebis Sesaxeb kreditoris werilobiTi gancxadebisa da saaRsrulebo furclis safuZvelze. jerovani da efeqturi marTlmsajuleba miiRweva ara marto sasamarTlos mier konkretuli konfliqtebis gadawyvetis, aramed _ kanonier ZalaSi Sesuli sasamarTlo aqtebis kanonSesabamisi, drouli aRsrulebis uzrunvelyofiTac, rac `saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb” kanonis 17.5 muxlis mixedviT, aRmasruleblis pirdapir movaleobas warmoadgens. kerZod, aRmasrulebeli valdebulia, miiRos yvela kanonieri zoma gadawyvetilebis swrafad da realurad aRsrulebisaTvis, ganumartos mxareebs maTi uflebebi da movaleobebi, daexmaros maT uflebebisa da kanonieri interesebis dacvaSi. saerTo sasamarTloebis mier miRebuli aqtebis aRsrulebis wessa da pirobebs awesrigebs `saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb~ 1999 wlis 16 aprilis kanoni. saaRsrulebo warmoebis specifiurobidan gamomdinare, miTiTebuli normatiuli aqtiT dadgenilia specialuri procedura, romlis safuZvelzec xorcieldeba saaRsrulebo moqmedebebi. sasamarTlos mier gamotanili da kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetilebis aRsrulebasTan dakavSirebuli saqmianoba, rogorc aRmasrulebeli xelisuflebis organoTa iSviaTi saqmianoba, asaxulia saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis 3.4 muxlSi. am muxlis `g~ punqtis Sesabamisad, saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis moqmedeba ar vrceldeba sasamarTlos mier gamotanili da kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetilebis aRsrulebasTan dakavSirebul saqmianobaze, rac niSnavs imas, rom zogadi administraciuli kodeqsis debulebiT dadgenili administraciuli warmoebis saxeebi ar gamoiyeneba saaRsrulebo moqmedebaTa ganxorcielebis stadiaze Sesabamisi individualur administraciul-samarTlebriv aqtebis gamocemisas. es miTiTeba gagebul ar unda iqnes imgvarad, rom saaRsrulebo dawesebulebebis mimarT saerTod ar vrceldeba zogadi administraciuli kodeqsis normebi. zogadi administraciuli kodeqsis 3.1 muxli imperatiulad adgens, rom am kodeqsis moqmedeba vrceldeba yvela administraciuli organos saqmianobaze. Sesabamisad, igi vrceldeba saaRsrulebo dawesebulebaze mxolod im nawilSi, romelic uSualod ukavSirdeba mis, rogorc saxelmwifo organos, saqmianobas, anu administrirebis funqcias. saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis me-2 muxlis `k~ punqtis Sesabamisad, `administraciuli warmoeba~ ganmartebulia rogorc administraciuli organos saqmianoba administraciuli samarTlebrivi aqtis momzadebis, gamocemisa da aRsrulebis, agreTve, administraciuli saCivris 219 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis gadawyvetis mizniT. Sesabamisad, am kodeqsiT dadgenili administraciuli warmoebis saxeebi ver gavrceldeba sasamarTlo aqtebis aRsrulebasTan dakavSirebul saqmianobaze, ramdenadac aRmasruleblis mier saaRsrulebo warmoebis safuZvelze saaRsrulebo moqmedebebis Catareba emsaxureba ara administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemas, aramed _ sasamarTlos kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetilebis aRsrulebas. auqcionis Catarebisas aRmasruleblis nebis gamovlena gamomdinareobs ara garigebis dadebis survilidan, aramed kanonismieri valdebulebidan _ aRasrulos sasamarTlos kanonismier ZalaSi Sesuli aqtebi. am mmarTvelobiTi funqciis Sesrulebisas igi nebis gamovlenas axorcielebs administraciuli aqtis miRebiT, romelic savaldebuloa Sesasruleblad. `saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb~ kanonis 18.1 muxliT gansazRvrulia kreditorisa da movalis uflebebi, maT Soris, ufleba, sasamarTlo aRmasruleblis moqmedeba gaasaCivron sasamarTloSi. am kuTxiT mniSvnelovania gasaCivrebis vada, kerZod, `saaRsrulebo moqmedebaTa Sesaxeb” saqarTvelos kanoniT dadgenilia specialuri erTTviani vada, romlis ganmavlobaSic dasaSvebia aRmasruleblis moqmedebis gasaCivreba. vadis aTvla iwyeba im mementidan, rodesac mxarisaTvis cnobili gaxda an unda gamxdariyo cnobili misi uflebis darRvevis Taobaze. saaRsrulebo biuros aRmasruleblis mier auqcionis Sedegebis amsaxveli gankarguleba warmoadgens zogadi administraciuli kodeqsis me-2 muxlis `d~ qvepunqtiT definirebul individualur administraciul-samarTlebriv aqts, romelic amave dros warmoadgens konkretuli proceduruli moqmedebis Sesrulebis mtkicebulebas da rogorc administraciuli organos _ saaRsrulebo biuros _ mier administraciuli kanonmdeblobis _ `saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb~ kanonis safuZvelze gamocemuli individualuri administraciul-samarTlebrivi aqti, wyvets movalis sakuTrebis uflebas gayidul qonebaze, awesebs SemZenis movaleobas Tanxis srulad gadaxdis Taobaze da adasturebs piris (SemZenis) uflebas SeZenil qonebaze. amdenad, aRmasruleblis gankarguleba warmoadgens individualur administraciul-samarTlebriv aqts. gasaCivrebis SemTxvevaSi sasamarTlo amowmebs kanonTan misi Sesabamisobis sakiTxs. aRsaniSnavia, rom administraciuli organos saqmianobis formis swori kvalifikaciis saprocesosamarTlebrivi mniSvneloba vlindeba imaSi, rom igi warmoadgens aucilebel winapirobas sarCelis swori formis gansazRvrisaTvis. 220 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis 4. sarCeli auqcionis Sedegebis baTilad cnobis Taobaze `saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb~ saqarTvelos kanonidan warmoSobili davebis ganxilvis procesSi gansakuTrebuli yuradReba unda mieqces mxareTa uflebebis dacvis sakiTxs. yoveli konkretuli dava unda gadawydes im kuTxiT, Tu ramdenad mohyva arsebul darRvevas piris uflebebis Selaxva. mag., erT-erT saqmeze saqarTvelos uzenaesma sasamarTlom ganmarta Semdegi: qonebis aRweris (dayadaRebis) aqtis ararseboba mocemul pirobebSi warmoadgens aRsrulebis proceduris formaluri xasiaTis darRvevas, rac ver ganapirobebs auqcionis Sedegebis baTilad cnobas. qonebis aRweris (dayadaRebis) aqtis ZiriTadi daniSnuleba aris iZulebiT aRsrulebas daqvemdebarebuli qonebis aRwera da dayadaReba misi identificirebis, sworad Sefasebisa da SemdgomSi gasxvisebis Tavidan acilebis mizniT. aRmasruleblis mier qonebis aRweris aqtis Seudgenlobas ar gamouwvevia auqcionze gasatani qonebis araswori identifikacia, Sefaseba an auqcionis Catarebamde gasxviseba da aRniSnulis Sedegad _ kasatoris uflebebis darRveva. dadgenil iqna, rom aRsrulebas daqvemdebarebul uZrav qonebas warmoadgenda movalis mier sasesxo valdebulebis uzrunvelyofis mizniT ipoTekiT datvirTuli uZravi qoneba, romlis adgilmdebareoba da maxasiaTeblebi ipoTekis xelSekrulebiT iyo gansazRvruli. aRniSnul uZrav qonebaze movalis sakuTreba registrirebuli iyo sajaro reestrSi da es Canaweri mis mier sadavo ar gamxdara. garda amisa, mas sakuTrebis uflebiT am misamarTze sxva qoneba ar gaaCnda. kasatorma ver daadastura, rom sadavo auqcionze gasxvisebul ar iqna swored is qoneba, romelic ipoTekiT iyo datvirTuli da sajaro reestrSi mis saxelze registrirebuli. amdenad, qonebis aRweris aqtis ararsebobas xeli ar SeuSlia auqcionze gasatani qonebis swori identificirebisaTvis. rac Seexeba qonebis dayadaRebas, misi mizania qonebis SesaZlo gasxvisebis Tavidan acileba da kreditoris interesebis dacva, raTa am qonebaze iZulebiTi aRsrulebis miqcevamde movalem ar gaasxvisos auqcionze gasatani qoneba. ramdenadac qoneba ar gasxvisebula, amdenad aRniSnuli qonebis dayadaRebis aqtis SeudgenlobiT movalis uflebebi ar Selaxula. qonebis aRweris (dayadaRebis) aqtis ararsebobas, sasamarTlos mosazrebiT, aseve ar gamouwvevia qonebis araswori Sefaseba. saqmis masalebiT dadgenilad iqna miCneuli, rom ipoTekiT datvirTuli da auqcionze gasxvisebuli qoneba warmoadgenda e.w. `Savi karkasis~ tipis, gauremontebel, tipiur nagebobas, raime keTilmowyobis gareSe. 221 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis aqve sasamarTlom miuTiTa Semdegze: Tu kasatori ar eTanxmeboda im fass, ramdenadac Sefasda qoneba, mas kanoniT dadgenil erTTvian vadaSi unda gaesaCivrebina Sefasebis aqti, rac mas ar gaukeTebia, xolo, rac Seexeba sarCels, igi aRniSnulis safuZvelze sadavod xdida qonebis Sefasebisas daSvebul procedurul darRvevebs da ar miuTiTebda Tavad qonebis fasis arsebiT Seusabamobaze realur fasTan. amasTan, is saerTod ar gamocxadebula auqcionze, ar warudgenia pretenzia qonebis aramarTlzomier fassa da auqcionis SeCerebis Taobaze. imis Sesaxeb ki, rom sasamarTlo aRmsrulebelma kasators kanoniT dadgenili wesiT ar Seatyobina saaRsruleblo moqmedebebis, maT Soris, qonebis Sefasebisa da sadavo auqcionis TariRis Sesaxeb, kasatorma ver daasabuTa. auqcionis daniSvnis Sesaxeb gankargulebis ararseboba erT-erT saqmeze aseve ar iqna ganxiluli aRsrulebis proceduris arsebiT darRvevad. `saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 71-e muxlis me-2 nawilis Sesabamisad, auqcionis Catarebis dro da adgili gamocxaddeba sajarod, sasamarTlos dafaze gamokruli gancxadebiT da masobrivi informaciis saSualebebiT. dadgenilad iqna miCneuli, rom iZulebiTi auqcionis daniSvnis Sesaxeb sasamarTlo aRmasrulebelma kanoniT dadgenil vadaSi samjer gaakeTa specialuri gancxadeba, romelic mis mier miTiTebul misamarTze kanoniT dadgenili wesiT gaegzavna movales, agreTve, gancxadebaSi miTiTebul sxva pirebsa da dawesebulebebs. gancxadeba iZulebiTi sajaro auqcionis Sesaxeb gamoqveynda gazeT `sityvasa da saqmeSi~ da gaegzavna raionul sasamarTlos. Sesabamisad, dacul iqna `saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 71.2 muxliT gaTvaliswinebuli piroba, kerZod, informacia auqcionis Catarebis Sesaxeb gamocxadda sajarod, masobrivi informaciis saSualebiT, ris gamoc, iZulebiTi sajaro auqcionis daniSvnis Sesaxeb gankargulebis calke arseboba ver moaxdenda raime gavlenas auqcionis daniSvnis namdvilobaze. saqarTvelos uzenaesma sasamarTlom erT-erT saqmeze miuTiTa, rom `saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb~ kanonis 25-e muxlis me-2 punqtis Tanaxmad, aRsrulebis Sesaxeb uwyebas movales, kreditorsa da sxva monawile pirebs abarebs sasamarTlo aRmasrulebeli. imave muxlis me-3 punqtis Tanaxmad ki uwyeba mxareebs unda CahbardeT saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsiT dadgenili wesiT. xsenebuli kanonis 71-e muxlis me-3 punqtSi pirdapiraa miTiTebuli, rom sasamarTlo aRmasrulebeli auqcionis droisa da adgilis Sesaxeb monawile mxareebs acnobebs uwyebis gadacemiT. samoqalaqo saproceso kodeqsis 70-e muxliT ki gaTvaliswinebulia, rom sasamarTlos sxdomis an calkeuli saproceso moqmedebis Sesrulebis droisa 222 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis da adgilis Sesaxeb mxares an mis warmomadgenels ecnobeba sasamarTlo uwyebis meSveobiT; am normis Sinaarsidan gamomdinare, `saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb~ kanoniT gaTvaliswinebuli uwyebis ZiriTadi mizani da daniSnulebaa sadavo samarTlebrivi urTierTobis mxareebisaTvis Setyobineba auqcionis Catarebis drosa da adgilze. sakasacio sasamarTlom miuTiTa, rom arsebiT darRvevad CaiTvleba (rac auqcionis Sedegebis baTilad cnobis safuZvelia), Tu mxares ar Seatyobineben auqcionis Catarebis droisa da adgilis Sesaxeb saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 70-e-78-e muxlebiT dadgenili wesiT. amdenad, sasamarTlom unda daadginos faqtobrivi garemoeba _ aRmasruleblis mier daculia Tu ara xsnebuli debulebani da kanoniT dadgenili wesiT ecnoba Tu ara mxares Casatarebeli auqcionis droisa da adgilis Sesaxeb. erT-erT saqmeze sakasacio sasamarTlom ar gaiziara kasatoris mosazreba imis Taobaze, rom movales ar mouTxovia qonebis gankargvis Sesaxeb gamocemuli gankargulebis, rogorc administraciul-samarTlebrivi aqtis, baTilad cnoba. misi moTxovna iyo auqcionis (`Sedegebis~ gareSe) baTilad cnoba. saapelacio sasamarTlom auqcionis Sedegebis baTilad cnobiT mosarCeles miakuTvna is, rac mxares ar mouTxovia. sakasacio sasamarTlom ganmarta, rom `saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb~ saqarTvelos kanonidan (Tavi XIII) gamomdinare, iZulebiTi auqcioni warmoadgens Sesabamisi saaRsrulebo moqmedebebisagan Semdgar, erTian kompleqsur-sajaro proceduras, romelic iTvaliswinebs rogorc calkeuli moqmedebebis, ise _ Sesabamisi samarTlebrivi rezultatis _ auqcionis Sedegebis elementebs. amasTan, Sesabamisi Sedegebis gareSe auqcionis arseboba (misi Catarebis SemTxvevaSi), faqtobrivad, iuridiulad gamoricxuli da obieqturad SeuZlebelia, ris gamoc auqcionis warmodgena rogorc calke, Sesabamisi Sedegebis gareSe aRebuli saaRsrulebo warmoebis institutisa, mas gadaaqcevs iuridiul fiqciad. Sesabamisad, auqcionis baTilad cnobis moTxovna amave dros moicavs misi Sedegebisa da am Sedegebis realizebis iuridiuli gaformebisaTvis aucilebeli aqtis _ qonebis gankargvis Taobaze gamocemuli gankargulebis gabaTilebis moTxovnasac, radgan winaaRmdeg SemTxvevaSi SeuZlebeli da gamoricxuli iqneba kreditoris materialuri uflebisa da kanonieri interesis Tanxvedra misive moTxovnis namdvil SinaarsTan. sakasacio palatam miiCnia, rom auqcionSi igulisxmeba `saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb~ saqarTvelos kanoniT dadgenili wesebis dacviT kanonier ZalaSi Sesuli sasamarTlo aqtebis iZulebiTi aRsrulebis procedura _ kreditoris mier saaRsrulebo biuroSi gancxadebisa da saaRsrule- 223 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis bo furclis wardgenis momentidan aRmasruleblis im gankargulebis gamocemis dRis CaTvliT, romliTac uZrav qonebaze ufleba gadaecema SemZens. amasTan, aRmasruleblis mier uZrav qonebaze uflebis gadacemis Sesaxeb gankargulebis gamocemiT xdeba aRmasruleblis mier Catarebuli saaRsrulebo moqmedebebis damtkiceba, rasac mohyveba garkveuli samarTlebrivi Sedegi, rac, saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis me-2 muxlis pirveli nawilis `d~ qvepunqtis Tanaxmad, warmoadgens administraciul-samarTlebriv aqts. `saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-18 muxlis pirveli punqtis Tanaxmad, kreditorsa da movales ufleba aqvT, sasamarTloSi gaasaCivron sasamarTlo aRmasruleblis moqmedeba saaRsrulebo moqmedebis ganxorcielebidan erTi Tvis vadaSi. vadis aTvla iwyeba im momentidan, rodesac mxarisaTvis cnobili gaxda an unda gamxdariyo misi uflebis darRvevis Sesaxeb. saqmis masalebiT dasturdeboda, rom movales q. Tbilisis saaRsrulebo biuros aRmasruleblis gankarguleba auqcionis daniSvnis Sesaxeb, agreTve, gankarguleba uZrav qonebaze uflebis gadacemis Sesaxeb ar gagzavnia da ar Cahbarebia saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 70-e-78-e muxlebiT dadgenili wesiT, ris gamoc ar dgindeboda, Tu rodis gaxda cnobili mosarCelisaTvis mis saxelze sakuTrebis uflebiT ricxuli uZravi qonebis iZulebiT auqcionze sajaro vaWrobiT realizaciis faqti. amdenad, sasamarTlom mowinaaRmdege mxaris apelireba sarCelis xandazmulobisa da `saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-18 muxliT gansazRvruli sasamarTlo aRmasruleblis moqmedebis sasamarTloSi gasaCivrebis erTTviani vadis darRvevis Taobaze dausabuTeblad miiCnia. sakasacio sasamarTlom aseve miuTiTa saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis me-601 muxlis me-7 nawilze, romlis mixedviT, administraciuli organo an sasamarTlo administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobasTan erTad gansazRvravs administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedebis Sewyvetis samarTlebriv Sedegebs. amdenad, administraciulsamarTlebrivi aqtis baTilad cnoba imavdroulad iwvevs Sesabamisi samarTlebrivi Sedegebis gabaTilebas, anu avtomaturad iwvevs restitucias _ aRniSnuli aqtis gamocemiT pirdapir da uSualod (individualurad) dazaralebuli piris dauyovnebliv aRdgenas Tavis uflebebSi. amasTan, usafuZvlo gamdidrebis Sedegad warmoSobil kondiqciur valdebulebas iwvevs qonebis usafuZvlod SemZenis gamdidreba kanonieri safuZvlis gareSe, roca kreditoris Sesabamisi moTxovnis ufleba ar emyareba movalis mier xelSekrulebis darRvevas. zemoaRniSnulidan gamomdinare, sakasacio sa- 224 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis samarTlom arasworad miiCnia kasatoris mier saqarTvelos samoqalaqo kodeqsis 976-e-981-e muxlebze miTiTeba da gaiziara saapelacio sasamarTlos mosazreba imis Taobaze, rom saqarTvelos samoqalaqo kodeqsis 170-e-172-e muxlebis safuZvelze auqcionis Sedegad miRebuli uZravi qoneba, rogorc Tanamdevi Sedegi, mesakuTres unda dabruneboda. 5. sarCeli ipoTekiT datvirTuli uZravi qonebis aRsrulebasTan dakavSirebiT saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos didma palatam erT-erT saqmeze ganmarta, rom `saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis XIII Tavi (iZulebiTi auqcioni) uZrav qonebaze aRsrulebis erT-erT saxed iTvaliswinebs iZulebiT auqcions, xolo XIV1 TavSi reglamentirebulia gadaxdevinebuli Tanxebis ganawileba kreditorTa Soris. aRniSnuli Tavis 822 muxlis me-2 punqtis Tanaxmad, yoveli momdevno rigis moTxovna dakmayofildeba wina moTxovnaTa srulad dakmayofilebis Semdeg, xolo amave muxlis me-3 punqti iTvaliswinebs erTi rigis moTxovnaTa dakmayofilebas, kerZod, Tu gasanawilebeli Tanxa sakmarisi ar aris erTi rigis yvela moTxovnis srulad dasakmayofileblad, maSin es moTxovnebi dakmayofildeba TiToeuli kreditorisaTvis mikuTvnebuli Tanxis proporciulad. rac Seexeba aRniSnuli kanonis 823 muxls, xsenebuli norma exeba pirveli, meore da mesame rigis moTxovnebs da ara _ ipoTekarTa rigiTobas. didma palatam aseve miuTiTa saqarTvelos samoqalaqo kodeqsis 290-e muxlze, romlis Tanaxmad, erTi uZravi nivTi SeiZleba ramdenjerme daitvirTos ipoTekiT. amave muxlSi ganmartebulia, rom rigiToba ganisazRvreba ipoTekis Sesaxeb gancxadebis registraciis TariRis mixedviT. amdenad, erTi saxis moTxovniT uzrunvelyofil kreditorTa rigiToba ganisazRvreba sajaro reestrSi registraciis drois mixedviT. Tanabari moTxovnebiT uzrunvelyofil kreditorTa rigiTobis gansazRvris analogiur wess iTvaliswinebda saqarTvelos samoqalaqo kodeqsis 290-e muxlis Zveli redaqciac, im gansxvavebiT, rom xsenebuli muxli kreditorTa rigiTobas gansazRvravda ipoTekis dadgenis drois Sesabamisad. sasamarTlom unda imsjelos imaze, Tu romeli rigis ipoTekars warmoadgens mosarCele, rasac arsebiTi mniSvneloba aqvs saqmis sworad gadawyvetisaTvis, vinaidan `saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb~ saqarTvelos kanoni gadaxdevinebuli Tanxebis erTi rigisa da sxvadasxva rigis kreditorTa Soris ganawilebis gansxvavebul wess iTvaliswinebs. sasamarTlom uZravi qonebis realizaciidan miRebuli Tanxis kreditorTa Soris ganawi- 225 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis lebaze msjelobisas unda gamoiyenos saqarTvelos samoqalaqo kodeqsis 290-e muxli da `saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 822 muxlis me-2 punqti. didma palatam aseve aRniSna, rom `saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 824 muxlis pirveli punqtis Tanaxmad, mravali kreditoris arsebobisas, Tu movalisaTvis gadaxdevinebuli Tanxa ar aris sakmarisi yvela moTxovnis dasakmayofileblad, aRmasrulebeli kreditorTa Soris Tanxas gadaanawilebs da gascems gaangariSebis Sesabamisad. imave muxlis me-2 punqtiT ki, Tu romelime kreditori Sedgenil gaangariSebasTan dakavSirebiT gamoTqvams pretenzias, aRmasrulebeli sami dRis vadaSi gaangariSebas dasamtkiceblad warudgens sasamarTlos. amdenad, sasamarTlom unda imsjelos, waradgina Tu ara mxarem pretenzia sasamarTlo aRmasruleblis mier Sedgenil gaangariSebasTan dakavSirebiT. didi palatis mosazrebiT, aRsrulebis zogadi principia aRsrulebis ganxorcieleba saaRsrulebo furclis safuZvelze da mis farglebSi. es niSnavs, rom saaRsrulebo furcliT dadgenili aRsrulebis saSualeba da wesi aris zustad is qmedeba da meqanizmi, romliTac unda aRsruldes saaRsrulebo furceli. sasamarTlom unda imsjelos, Tu ramdenad SesaZlebelia ipoTekis dros Tanxis naklebobis SemTxvevaSi kreditoris moTxovnis dasakmayofileblad movalis sxva qonebaze aRsrulebis miqceva. saqarTvelos moqmed samoqalaqo kodeqsSi aRniSnulis Taobaze ar aris mkafio daTqma. unda aRiniSnos, rom saqarTvelos samoqalaqo kodeqsis Tavdapirveli redaqciiT, mogiravne (ipoTekari) ar iyo SezRuduli mxolod giravnobis (ipoTekis) sagnis realizaciiT. aRniSnuli mosazreba gamomdinareobda saqarTvelos samoqalaqo kodeqsis im dros moqmedi 272-e muxlis pirveli nawilidan. Tumca saqarTvelos samoqalaqo kodeqsSi `saqarTvelos samoqalaqo kodeqsSi cvlilebebisa da damatebebis Setanis Sesaxeb~ 2007 wlis 29 ivnisis #5127 kanoniT ganxorcielebuli cvlilebebiT arsebiTad Seicvala giravnobisa da ipoTekis sagnis realizaciisa da mogiravnis (ipoTekaris) moTxovnis dakmayofilebis pirobebi. amJamad moqmedi, saqarTvelos samoqalaqo kodeqsis 254-e muxlis Tanaxmad, kreditori (mogiravne) iZens uflebas, daikmayofilos moTxovna dagiravebuli qonebis (giravnobis sagnis) realizaciiT an mxareTa SeTanxmebiT _ misi sakuTrebaSi miRebiT movalis mier valdebulebis Seusruleblobis an arajerovnad Sesrulebis SemTxvevaSi, xolo imave kodeqsis 286-e muxlis pirveli nawilis Tanaxmad, uzrunvelyofil kreditors ufleba aqvs, sxva kreditorebTan SedarebiT pirvel rigSi Tavisi moTxovna daikmayofilos am nivTis realizaciiT an mis sakuTrebaSi gadacemiT (ipoTeka), rac amomwuravad gansazRvravs ipo- 226 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis TekiT uzrunvelyofili kreditoris dakmayofilebis saSualebebs nivTis realizaciiT an am nivTis sakuTrebaSi gadacemiT. aRniSnulis Sesabamisad, saqarTvelos samoqalaqo kodeqsis 276-e muxlis me-2 nawilis axali redaqciiT pirdapir dadginda zogadi wesi, romliTac giravnobis sagnis realizaciisas (agreTve, giravnobis sagnis mogiravnis sakuTrebaSi gadasvlisas) moTxovna dakmayofilebulad CaiTvleba, Tu mxareTa SeTanxmebiT sxva ram ar aris dadgenili, miuxedavad imisa, amonagebi Tanxa faravs Tu ara uzrunvelyofil moTxovnas. msgavs daTqmas iTvaliswinebs samoqalaqo kodeqsi ipoTekasTan mimarTebiT, kerZod, saqarTvelos samoqalaqo kodeqsis me-300 muxlis me-3 nawilis Tanaxmad, ipoTekiT datvirTuli uZravi nivTis kreditoris (ipoTekis) sakuTrebaSi gadasvlisas moTxovna dakmayofilebulad iTvleba im SemTxvevaSic, rodesac ipoTekiT datvirTuli uZravi nivTis Rirebuleba mTlianad ar faravas am moTxovnis odenobas, Tu mxareTa SeTanxmebiT sxva ram ar aris dadgenili. aRniSnul sakiTxTan dakavSirebiT, didma palatam mniSvnelovnad miiCnia, Sexeboda ipoTekis ramdenime ZiriTad princips, kerZod, ipoTekis sagnis realizaciidan amonagebi Tanxis mesakuTrisaTvis dabrunebasa da sabazro fasze dabal fasSi uZravi nivTis realizaciiT movalis dasjis aramarTebulobas. saqarTvelos samoqalaqo kodeqsSi 2007 wlis 29 ivniss ganxorcielebuli cvlilebebiT SeTavazebuli wesebi swored am tendencias pasuxobs. uzrunvelyofis sanivTo uflebis (ipoTekis) dadgenisas mxareebi imTaviTve iTvaliswineben sagnis Rirebulebas, amitom, rogorc wesi, ipoTekis sagnis Rirebuleba ramdenjerme aRemateba uzrunvelyofili moTxovnis odenobas. am SemTxvevaSi windawin iqmneba imis varaudi, rom ipoTekis sagnis realizacia swored moTxovnis dakmayofilebis saSualebaa. igi xels uwyobs kreditors, winaswar Seafasos, ramdenad uzrunvelyofs ipoTekis sagani misi moTxovnis dakmayofilebas movalis mier valdebulebis darRvevis SemTxvevaSi. am pirobebSi naTelia, Tu sad gadis movalis pasuxismgeblobis zRvari. igi xels uwyobs movalis iniciativas, aqtiurad gamoiyenos ipoTeka rogorc valdebulebis Sesrulebis uzrunvelyofis saSualeba. amasTan, ucvleli rCeba im mesakuTris samarTlebrivi statusi, vinc ar aris ipoTekaris piradi movale. aqve unda aRiniSnos, rom am normebs sanivTo samarTalSi Seaqvs saxelSekrulebo Tavisuflebis elementebi, aZlevs ra mxareebs SesaZleblobas, winaswar SeTanxmdnen standartul wesze, kerZod, imaze, rom realizaciidan amonagebi Tanxis naklebobisas moTxovnis ufleba ar gauqmdeba. bunebrivia, kanonisgan gansxvavebuli SeTanxmebis miRweva damokidebulia mxareTa nebaze, rac moqnils xdis ipoTekuri kreditis pirobebs. am SemTxvevaSi gansxvavebuli iqneba realizaciisa da saaRsrulebo moqmedebebis Tanmimdevroba. sxva qo- 227 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis nebaze iZulebiTi aRsrulebis miqceva SesaZlebeli iqneba mxolod maSin, roca ipoTekis sagnis realizacia dasruldeba. didma palatam miiCnia, rom ipoTekis sagnis realizaciisas, kreditoris uflebebis ganxorcielebasTan erTad, unda Sesruldes damcavi debulebebi movalis sasargeblodac, miT umetes, rom bolo wlebSi mis mimarT gamkacrda rogorc saqarTvelos samoqalaqo kodeqsis, ise _ `saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis normebic. axleburad Camoyalibda 301-e, 303-e, 304-e da 309-e muxlebi, gamoiricxa saxelmwifos pasuxismgebloba auqcionis arajerovnad Catarebis gamo da Seicvala auqcionis wesebi. am pirobebSi saqarTvelos samoqalaqo kodeqsis 276-e da me-300 muxlebis axali redaqcia ise Camoyalibda, rom maTSi gaTvaliswinebul iqna movalis damcavi saSualebebic. didma palatam xazgasmiT miuTiTa im garemoebaze, rom samoqalaqo kodeqsis normebi dispoziciuria, rac mxareebs SesaZleblobas utovebs, SeTanxmdnen kanonisgan gansxvavebul samarTlebriv Sedegze. aRniSnuli daTqma pirdapir aris gaTvaliswinebuli saqarTvelos samoqalaqo kodeqsis 276-e muxlis me-2 nawilsa da me-300 muxlis me-3 nawilSi, romlebic iTvaliswinebs mxareTa SeTanxmebis SesaZleblobas gansxvavebul wesze maSin, roca moTxovna ar iTvleba dakmayofilebulad da kreditori (ipoTekari) kvlavac iqneba uflebamosili, moiTxovos sxvaoba amonageb Tanxasa (sagnis Rirebulebasa) da moTxovnis odenobas Soris movalis sxva qonebaze aRsrulebis miqceviT. amdenad, sasamarTlom unda imsjelos da gaarkvios, arsebobs Tu ara sesxisa da ipoTekis xelSekrulebis gaformebisas mxareTa neba da SeTanxmeba imis Taobaze, rom amonagebi Tanxis naklebobisas aRsruleba mieqceoda movalis sxva qonebazec; xelSekrulebis Sinaarsidan gamomdinare, ramdenad SeeZlo movales evarauda aRsrulebis sxva qonebaze miqceva. didma palatam miTiTebul sakiTxTan dakavSirebiT yuradReba gaamaxvila sxva qveynebis magaliTebzec da aRniSna: marTalia, zogierTi qveynis kanonmdebloba iziarebs im mosazrebas, rom ipoTekari uflebamosilia, sagnis realizaciidan amonagebi Tanxis miRma eZios moTxovnis dakmayofilebis saSualeba, magram zogierTi qveynis kanonmdeblobiT, ipoTekis sagnis realizaciidan amonagebi TanxiT uqmdeba kreditoris moTxovnac, Tu mxareTa SeTanxmebiT sxva ram ar aris dadgenili. `saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-5 muxlis me-4 punqtis Tanaxmad, saaRsrulebo biuro Tavis saqmianobaSi xelmZRvanelobs am kanoniT, saqarTvelos sxva normatiuli aqtebiTa da saaRsrulebo biuros debulebiT. amasTan, aRsrulebis periodSi gamoiyeneboda saqarTve- 228 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis los samoqalaqo kodeqsis Sesabamisi muxlebic, rogorc specialuri normebi. didma palatam saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis pirveli muxlis me-2 nawilis, saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis pirveli muxlis me-2 nawilisa da 435-e muxlebis safuZvelze ganmarta, rom proceduruli normebi moqmedebs droSi. analogiur daTqmas iTvaliswinebs `saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 113-e muxlic, romlis pirveli punqtis Tanaxmad, am kanonis amoqmedebamde gamotanili sasamarTlos gadawyvetilebis aRsruleba xdeba mxolod am kanoniT dadgenili wesiT. `saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb~ saqarTvelos kanoni ipoTekis sagnis realizaciis SemTxvevaSi saqarTvelos samoqalaqo kodeqsis normebs ganixilavda rogorc specialur, procedurul normebs, romelTa safuZvelzec sasamarTlo aRmasrulebeli ganaxorcielebda aRsrulebas. amdenad, didma palatam aRniSna, rom `saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-5 muxlis me-4 punqtisa da 113-e muxlis pirveli punqtis Sesabamisad, aRmasrulebeli sasamarTlo gadawyvetilebis aRsrulebisas xelmZRvanelobs aRsrulebis dros moqmedi proceduruli normebiT. 6. sarCeli uflebamonacvle piris sasargeblod da movalis uflebamonacvle piris sawinaaRmdegod saaRsrulebo furclis gacemis Taobaze Tu sasamarTlo gadawyvetilebis aRsrulebis dros dadga uflebamonacvleobis sakiTxi da uflebamonacvle mxare an saaRsrulebo biuro sadavod ar xdis ukve gacemuli saaRsrulebo furclis Sesrulebas, amasTan, uflebamonacvleoba kanonis Tanaxmad dasaSvebia, maSin aRsrulebis problema ar dgas da aRmasrulebels SeuZlia, TviTon ganaxorcielos aRsruleba uflebamonacvle mxaris gaTvaliswinebiT. Tu aRsrulebis stadiaze dadgeba uflebamonacvleobis sakiTxi da uflebamonacvle mxare (Tundac uflebamonacvleoba eWvs ar iwvevdes) uars acxadebs saaRsrulebo furclis Sesrulebaze, maSin aRmasrulebeli valdebulia, axali saaRsrulebo furclis gacemis moTxovniT mimarTos saaRsrulebo furclis gamcem sasamarTlos, romelic ganCinebiT daadgens axali saaRsrulebo furclis gacemas Sesabamisi uflebamonacvlis mimarT, vinaidan `saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 24-e muxlis Tanaxmad, saaRsrulebo furceli SeiZleba gaices gadawyvetilebaSi dasaxelebuli kreditoris uflebamonacvle pirTa sasargeblod an movalis uflebamonacvle pirTa sawinaaRmdegod, Tu uflebamonacvleoba 229 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis aSkaraa an amis damadasturebeli dokumenti Seadgina saTanadod uflebamosilma organom an daamowma notariusma. aRmasrulebels ara aqvs ufleba, TviTon daadginos uflebamonacvle, vinaidan `saaRsulebo warmoebaTa~ Sesaxeb saqarTvelso kanonis me-20 muxlis Tanaxmad, aRmasrulebeli, rogorc wesi, moqmedebs mxolod saaRsrulebo furclis safuZvelze, xolo sasamarTlo gadawyvetilebaze saaRsrulebo furcles gascems mxolod Sesabamisi uflebamosili sasamarTlo. aseT SemTxvevaSi aRmasrulebelma gancxadebiT unda mimarTos imave sasamarTlos, romelmac saaRsrulebo furceli gasca da imave sasamarTlom unda gamoitanos ganCineba, romlis safuZvelzec moxdeba uflebamonacvlis mimarT saaRsrulebo furclis gacema. amasTan, dauSvebelia saaRsrulebo furclis gacemis moTxovniT pirveli instanciis sasamarTlosaTvis sasarCelo gancxadebiT mimarTva da saqmis sasarCelo warmoebis wesiT ganxilva, vinaidan saaRsrulebo furclis gacemis moTxovna ar SeiZleba iyos sasamarTloSi sarCelis aRZvrisa da sasarCelo warmoebis sagani. Tumca unda aRiniSnos, rom arsebobs gamonaklisi. kerZod, rodesac saWiro dadastureba ver xerxdeba saTanadod uflebamosili organos mier Sedgenili an notariusis mier damowmebuli dokumentebis saSualebiT, an ar arsebobs aqti, riTac SesaZlebelia uflebamonacvlis dadgena, am SemTxvevaSi kreditors (an mis uflebamonacvle pirs) SeuZlia aRZras sarCeli da sasarCelo warmoebis gziT moiTxovos uflebamonacvlis dadgena. moTxovnis dadebiTad gadawyvetis SemTxvevaSic amoiwereba axali saaRsrulebo furceli. 230 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tavi XXI. sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobidan warmoSobili davebi 1. gansjadoba 1.1. `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis subieqtebi, sajaro moxeleTa reestri `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis preambulis Tanaxmad, miTiTebuli kanoni adgens saqarTveloSi sajaro samsaxuris organizaciis samarTlebriv safuZvlebs, awesrigebs sajaro samsaxuris ganxorcielebasTan dakavSirebul urTierTobebs, gansazRvravs mosamsaxureTa samarTlebriv mdgomareobas. amdenad, `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanoni awesrigebs sajaro samsaxurSi sajaro mosamsaxureTa saqmianobis samarTlebriv sakiTxebs. `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis pirveli muxlis Tanaxmad, sajaro samsaxuri aris saqmianoba saxelmwifo da adgilobrivi TviTmmarTvelobis saxazino (sabiujeto) dawesebulebebSi – sajaro xelisuflebis organoebSi (1.1 muxli). saxelmwifo Tanamdeboba aris saxelmwifo xelisuflebis organos pirveladi struqturuli erTeuli, romelic gansazRvravs moqalaqis adgils da socialur SromiT rols sajaro samsaxuris sistemaSi, mis uflebebsa da masze dakisrebul movaleobebs (1.2 muxli). saxelmwifo Tanamdebobaze saqmianobad iTvleba SromiTi urTierToba arCeviT an daniSvniT Tanamdebobaze im dawesebulebebSi, romelic kanonmdeblobis safuZvelze axorcielebs sakanonmdeblo, aRmasrulebel da sasamarTlo xelisuflebas, saxelmwifo zedamxedvelobas da kontrols, agreTve, saxelmwifo Tavdacvas (1.4 muxli). sajaro samsaxuri iyofa saxelmwifo samsaxurad da samsaxurad adgilobriv TviTmmarTvelobaSi (3.2 muxli). `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-2 muxlis Tanaxmad, saxazino (sabiujeto) dawesebuleba aris saxelmwifo biujetis an adgilobrivi TviTmmarTvelobis biujetis saxsrebze Seqmnili da biujetis dafinansebaze myofi dawesebuleba, romlis ZiriTadi amocanaa sajaro xelisuflebis ganxorcieleba (2.1 muxli). aRsaniSnavia, rom saxelmwifo dawesebulebebs, romlebSi saqmianobac iTvleba sajaro samsaxurad, warmoadgens: _ saqarTvelos parlamenti (garda saqarTvelos parlamentis fraqciaTa, droebiTi sagamoZiebo komisiisa da sxva droebiTi komisiis aparatebisa); _ saqarTvelos prezidentis administracia; 231 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis _ saqarTvelos mTavrobis kancelaria, saqarTvelos saxelmwifo ministris aparati, saqarTvelos saministroebi da saxelmwifo saqveuwyebo dawesebulebebi; _ saqarTvelos iusticiis umaRlesi sabWo; _ saqarTvelos sakonstitucio sasamarTlo, saerTo sasamarTloebi: _ saqarTvelos erovnuli banki; _ saqarTvelos kontrolis palata; _ saqarTvelos saxalxo damcvelis aparati da saagentoebi; _ saxelmwifo rwmunebuli – gubernatori da misi administracia; _ saqarTvelos iusticiis saministros mmarTvelobis sferoSi Semavali sajaro samarTlis iuridiuli piri – aRsrulebis erovnuli biuro. afxazeTisa da aWaris avtonomiuri respublikebis saxelmwifo dawesebulebebs, romlebSi saqmianobac iTvleba sajaro samsaxurad, warmoadgenen: _ afxazeTisa da aWaris avtonomiuri respublikebis umaRlesi warmomadgenlobiTi organoebi (garda am organoebis fraqciaTa aparatebisa); _ afxazeTisa da aWaris avtonomiuri respublikebis aRmasrulebeli xelisuflebis dawesebulebebi. adgilobrivi TviTmmarTvelobis dawesebulebebs, romlebSi saqmianobac iTvleba sajaro samsaxurad, warmoadgens: _ sakrebulo; _ gamgeoba, meria; _ municipaliteti. `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis subieqts warmoadgens sajaro mosamsaxure. sajaro mosamsaxure aris saqarTvelos moqalaqe, romelic am kanoniT dadgenili wesiT da dakavebuli Tanamdebobis Sesabamisad eweva anazRaurebad saqmianobas saxelmwifo an adgilobrivi TviTmmarTvelobis dawesebulebaSi (4.1 muxli). amdenad, esa Tu is piri sajaro mosamsaxured rom miviCnioT, aucilebelia, rom igi iyos saqarTvelos moqalaqe, kanoniT dadgenili wesiT ekavos garkveuli Tanamdeboba, eweodes anazRaurebad saqmianobas saxelmwifo an adgilobrivi TviTmmarTvelobis dawesebulebaSi. sajaro mosamsaxure SeiZleba iyos saxelmwifo mosamsaxure da adgilobrivi TviTmmarTvelobis mosamsaxure. mosamsaxure, romelsac aqvs samsaxurebrivi urTierToba saxelmwifosTan, aris saxelmwifo mosamsaxure, xolo piri, romelic samsaxurebriv urTierTobaSia adgilobriv TviTmmarTvelobis erTeulTan, aris adgilobrivi TviTmmarTvelobis mosamsaxure (4.2 muxli). `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-5 muxlis Tanaxmad, arsebobs oTxi saxis sajaro mosamsaxure. esenia: 232 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis 1. saxelmwifo-politikuri Tanamdebobis piri. saxelmwifo-politikuri Tanamdeboba aris saqarTvelos konstituciiT, afxazeTisa da aWaris avtonomiuri respublikebis konstituciebiT gaTvaliswinebuli is saxelmwifo Tanamdeboba, romelic politikuria da arCevis an daniSvnis wesi ganisazRvreba Sesabamisad saqarTvelos konstituciiT, afxazeTisa da aWaris avtonomiuri respublikebis konstituciebiT. saxelmwifo-politikuri Tanamdebobis pirebs warmoadgenen: _ saqarTvelos prezidenti; _ saqarTvelos parlamentis wevri; _ saqarTvelos premier-ministri da saqarTvelos mTavrobis sxva wevri; _ afxazeTisa da aWaris umaRlesi warmomadgenlobiTi organos wevri; _ afxazeTisa da aWaris mTavrobaTa xelmZRvanelebi. (1.3 muxli) 2. moxele. moxele aris piri, romelic iniSneba an airCeva saxazino dawesebulebis saStato (StatiT gaTvaliswinebul) Tanamdebobaze. moxeleebi iyofian saxelmwifo moxeleebad da adgilobrivi TviTmmarTvelobis moxeleebad (me-6 muxli). 3. damxmare mosamsaxure. damxmare mosamsaxure aris teqnikuri muSaki, romelic SromiTi xelSekrulebiT miiReba dawesebulebis StatiT gaTvaliswinebul damxmare mosamsaxuris Tanamdebobaze (me-7 muxli). 4. StatgareSe mosamsaxure. StatgareSe mosamsaxure aris piri, romelic daniSvniT an SromiTi xelSekrulebiT garkveuli vadiT miiReba samsaxurSi aramudmiv amocanaTa Sesasruleblad (me-8 muxli). miuxedavad imisa, rom `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis subieqts warmoadgens sajaro mosamsaxure, miTiTebuli kanonis moqmedeba garkveul Tanamdebobis pirebze vrceldeba mTeli rigi SezRudvebiT. `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis moqmedeba, rogorc wesi, ar vrceldeba saxelmwifo-politikur Tanamdebobis pirebze da adgilobrivi TviTmmarTvelobis sakrebulos wevrebze (11.1 muxli). saxelmwifo-politikur Tanamdebobis pirebsa da adgilobrivi TviTmmarTvelobis sakrebulos wevrebze vrceldeba mxolod `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis pirveli (sajaro samsaxurisa da saxelmwifo Tanamdebobis cneba), me-2 (saxazino (sabiujeto) dawesebulebis cneba), me-3 (sajaro samsaxuris saxeebi), me-4 (sajaro mosamsaxuris cneba), me-5 (sajaro mosamsaxuris saxeebi), me-6 (moxelis cneba da saxeebi), me-9 (sajaro mosamsaxureebis TanamdebobaTa dasaxelebebisa da Tanamdebobrivi sargos dadgena), me-10 (saxazino (sabiujeto) dawesebulebebis mosamsaxureTa Statebis damtkiceba), 39-e (ucxoeTSi grZelvadiani mivlineba), 66-e (garigebaTa dadebis SezRudva), 121-e (samsaxuris staJis gamoangariSeba) da 126-e 233 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis (moxelis Sromis wignaki) muxlebis moqmedeba. saxelmwifo-politikur Tanamdebobis pirebze, garda zemoaRniSnuli muxlebisa, vrceldeba aseve am kanonis 71-e muxlis me-3 punqtiT (saklaso CinisaTvis Tanamdebobrivi danamati) gaTvaliswinebuli debulebebi (11.11 muxli). zemoaRniSnuli muxlebis garda, `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanoniT dadgenili sxva normebi da debulebebi saxelmwifo-politikur Tanamdebobis pirebsa da adgilobrivi TviTmmarTvelobis sakrebulos wevrebze ar vrceldeba. zogierT mosamsaxureze `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis moqmedeba vrceldeba mxolod im SemTxvevaSi, Tu saqarTvelos konstituciiT, specialuri kanonmdeblobiT an maT safuZvelze sxva ram ar aris dadgenili. es mosamsaxureebi arian: _ saqarTvelos konstituciis, afxazeTisa da aWaris avtonomiuri respublikebis konstituciebis safuZvelze arCeuli, daniSnuli da damtkicebuli Tanamdebobis pirebi; _ mosamarTleebi; _ prokurorebi; _ saqarTvelos Sinagan saqmeTa saministros TanamSromlebi; _ saqarTvelos finansTa saministros Sesabamisi samsaxuris mosamsaxureebi; _ saqarTvelos dazvervis saxelmwifo departamentis mosamsaxureebi; _ samxedro mosamsaxureebi; _ diplomatiuri samsaxuris TanamSromlebi; _ sajaro samarTlis iuridiuli piris – saqarTvelos finansuri monitoringis samsaxuris TanamSromlebi; _ sasjelaRsrulebis organoebis TanamSromlebi. (11.2 muxli) Tu zemoaRniSnuli mosamsaxureebis mimarT saqarTvelos konstituciiT, specialuri kanonmdeblobiT an maT safuZvelze gansxvavebuli normebia dadgenili, maSin gamoiyeneba specialuri kanonmdeblobiT dadgenili da ara `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanoniT dadgenili normebi da debulebebi. garda zemoaRniSnulisa, `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis moqmedeba aseve vrceldeba am kanonis me-11 muxlis pirveli da me-2 punqtebiT gauTvaliswinebel sxva moxeleebzec mxolod maSin, Tu am kategoriis mosamsaxureTa statusis Sesaxeb sakanonmdeblo aqtebiT sxva ram ar aris dadgenili (11.3 muxli). unda aRiniSnos, rom saqarTvelos prezidentis 2001 wlis 21 ivlisis #286 brZanebulebiT damtkicebulia sajaro mosamsaxureTa TanamdebobaTa reestri, sadac im TanamdebobaTa CamonaTvalia, romeli saqmianobac 234 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis miiCneva sajaro samsaxurad. Tu piri saqmianobas eweva im Tanamdebobaze, romelic ar aris miTiTebuli sajaro mosamsaxureTa TanamdebobaTa reestrSi, maSin is ar miiCneva sajaro mosamsaxured, xolo mis mier dakavebuli Tanamdeboba _ sajaro samsaxurad. sajaro mosamsaxureTa TanamdebobaTa reestrSi miTiTebuli Tanamdebobebi, rogorc wesi, iyofa mTavar sajaro, wamyvan sajaro, ufros sajaro da umcros sajaro Tanamdebobebad. sajaro mosamsaxureTa TanamdebobaTa reestris mixedviT, sajaro mosamsaxureTa Tanamdebobebs warmoadgens: _ saqarTvelos parlamentis aparatis saxelmwifo Tanamdebobebi; _ saqarTvelos prezidentis administraciis saxelmwifo Tanamdebobebi; _ saqarTvelos erovnuli uSiSroebis sabWos aparatis saxelmwifo Tanamdebobebi; _ saqarTvelos mTavrobis kancelariis saxelmwifo Tanamdebobebi; _ saministros saxelmwifo Tanamdebobebi; _ saqarTvelos iusticiis saministros mmarTvelobis sferoSi Semavali sajaro samarTlis iuridiuli piris – aRsrulebis erovnuli biuros Tanamdebobebi; _ saxelmwifo departamentis saxelmwifo Tanamdebobebi; _ saxelmwifo inspeqciis saxelmwifo Tanamdebobebi; _ saqarTvelos prezidentis gamgeblobaSi arsebuli saxelmwifo saqveuwyebo dawesebulebebis saxelmwifo Tanamdebobebi; _ saqarTvelos samTavrobo dawesebulebebTan arsebuli saxelmwifo saqveuwyebo dawesebulebebis saxelmwifo Tanamdebobebi; _ saqarTvelos finansTa saministros saxelmwifo saqveuwyebo dawesebulebis _ Semosavlebis samsaxuris saxelmwifo Tanamdebobebi; _ saqarTvelos finansTa saministros saxelmwifo saqveuwyebo dawesebulebis _ saxazino samsaxuris saxelmwifo Tanamdebobebi; _ saqarTvelos finansTa saministros saxelmwifo saqveuwyebo dawesebulebis _ generaluri inspeqciis saxelmwifo Tanamdebobebi; _ saqarTvelos sasjelaRsrulebis, probaciisa da iuridiuli daxmarebis sakiTxTa saministros sistemaSi Semavali saxelmwifo saqveuwyebo dawesebulebis _ sasjelaRsrulebis departamentisa da mis sistemaSi Semavali sasjelaRsrulebis dawesebulebebis saxelmwifo Tanamdebobebi; _ Tavdacvis saministros saxelmwifo Tanamdebobebi; _ Sinagan saqmeTa saministros saxelmwifo Tanamdebobebi; _ saqarTvelos Sinagan saqmeTa saministros saxelmwifo saqveuwyebo dawesebuleba – saqarTvelos sasazRvro policiis saxelmwifo Tanamdebobebi; 235 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis _ saxelmwifo dacvis specialuri samsaxuris saxelmwifo Tanamdebobebi; _ saqarTvelos iusticiis umaRlesi sabWos aparatis saxelmwifo Tanamdebobebi; _ sakonstitucio sasamarTlos aparatis saxelmwifo Tanamdebobebi; _ uzenaesi sasamarTlos aparatis saxelmwifo Tanamdebobebi; _ saerTo sasamarTloebis materialur-teqnikuri uzrunvelyofis departamentis saxelmwifo Tanamdebobebi; _ Tbilisisa da quTaisis saapelacio sasamarTlos aparatis saxelmwifo Tanamdebobebi; _ raionuli sasamarTloebis aparatis saxelmwifo Tanamdebobebi; _ saqarTvelos erovnuli bankis Tanamdebobebi; _ saqarTvelos kontrolis palatis Tanamdebobebi; _ saxalxo damcvelis aparatisa da saagentoebis Tanamdebobebi; _ saqarTvelos prezidentis saxelmwifo rwmunebulis aparatis saxelmwifo Tanamdebobebi; _ Tanamdebobis pirTa qonebrivi da safinanso mdgomareobis sainformacio biuros saxelmwifo Tanamdebobebi; _ adgilobrivi TviTmmarTvelobis organoebis sajaro Tanamdebobebi; _ q. Tbilisis meriis sajaro Tanamdebobebi; _ q. Tbilisis sakrebulos aparatis sajaro Tanamdebobebi; _ im qalaqebis aRmasrulebeli organoebis sajaro Tanamdebobebi, romlebic ar Sedis raionis SemadgenlobaSi; _ raionis aRmasrulebeli organoebis sajaro Tanamdebobebi; _ soflis Temis, dabis da qalaqis aRmasrulebeli organoebis sajaro Tanamdebobebi; _ centraluri saarCevno komisiis saxelmwifo Tanamdebobebi; _ saqarTvelos parlamentTan arsebuli auditoruli saqmianobis sabWos Tanamdebobebi; _ saqarTvelos parlamentis ilia WavWavaZis saxelobis erovnuli biblioTekis sajaro Tanamdebobebi; _ saqarTvelos parlamentTan arsebuli heraldikis saxelmwifo sabWos sajaro Tanamdebobebi; _ generaluri prokuraturis centraluri aparatis saxelmwifo Tanamdebobebi; _ avtonomiuri respublikebis prokuraturis sajaro Tanamdebobebi; _ transportis, saolqo da Tbilisis prokuraturis saxelmwifo Tanamdebobebi; _ raionuli prokuraturis saxelmwifo Tanamdebobebi; _ mTavari samxedro prokuraturis saxelmwifo Tanamdebobebi. 236 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis 1.2. sajaro moxele da arasajaro moxele a) sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobebidan warmoSobili davebis ganxilvis dros, rogorc wesi, sasamarTloSi ZiriTadad ganixileba davebi sajaro moxelis samsaxurSi aRdgenasTan da iZulebiTi ganacduris anazRaurebasTan dakavSirebiT. `sajaro samsaxruris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-5 muxlis Tanaxmad, sajaro moxele warmoadgens sajaro mosamsaxuris erT-erT saxes. imave kanonis me-6 muxlis mixedviT, moxele aris piri, romelic iniSneba an airCeva saxazino dawesebulebis saStato (StatiT gaTvaliswinebul) Tanamdebobaze. kanonis me-2 muxlis pirveli punqtis mixedviT, saxazino (sabiujeto) dawesebuleba aris saxelmwifo biujetis an adgilobrivi TviTmmarTvelobis biujetis saxsrebze Seqmnili da biujetis dafinansebaze myofi dawesebuleba, romlis ZiriTadi amocana sajaro xelisuflebis ganxorcielebaa. miTiTebuli muxlis me-2 punqtSi CamoTvlilia is saxelmwifo dawesebulebebi, romlebSi saqmianobac iTvleba sajaro samsaxurad. miuxedavad amisa, zogjer aris SemTxveva, rodesac sajaro samsaxuridan muSakis ganTavisuflebis Sesaxeb dava ganixileba ara administraciuli, aramed _ samoqalaqo samarTalwarmoebis wesiT. mag., sajaro samarTlis iuridiuli piris xelmZRvanelis mier muSakis (rigiTi TanamSromlis) ganTavisuflebis Sesaxeb dava, rogorc wesi, warmoadgens ara administraciul, aramed _ samoqalaqo samarTalwarmoebis wesiT gansaxilvel davas. yuradReba unda mieqces im garemoebas, rom saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis me-2 muxliT reglamentirebulia sasamarTlos gansjadi administraciuli saqmeebi. aRniSnuli muxlis me-3 nawilis Tanaxmad, am muxlis pirveli da me-2 nawilebiT gaTvaliswinebuli saqmeebis garda, sasamarTloSi administraciuli samarTalwarmoebis wesiT ganixileba sxva saqmeebic im samarTlebriv urTierTobebTan dakavSirebiT, romlebic, agreTve, gamomdinareobs administraciuli samarTlis kanonmdeblobidan. xsenebuli muxlis pirveli da me-2 nawilebi ufro konkretulad gansazRvravs administraciuli samarTalwarmoebis wesiT gansaxilvel saqmeTa kategoriebs, kerZod, adgens, Tu ra SeiZleba warmoadgendes sasamarTloSi administraciuli davis sagans, anu romeli saqmeebi SeiZleba iqnes ganxiluli administraciuli iurisdiqciis sasamarTlos mier administraciuli samarTalwarmoebis farglebSi. amdenad, ama Tu im davis administraciul-samarTlebrivi kategoriis davad miCnevisaTvis arsebiTi da gadamwyvetia swored saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis me-2 muxlis me-3 nawilSi miTiTebuli normatiuli elementi _ davis gamomdinareoba administraciuli samarTlis kanonmdeblobidan. xSiria 237 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis SemTxvevebi, rodesac sajaro samarTlis iuridiuli piridan muSakis ganTavisufleba xdeba ara administraciuli kanonmdeblobis, aramed _ samoqalaqo kanonmdeblobis, kerZod ki Sromis kanonTa kodeqsis an amJamad moqmedi Sromis kodeqsis safuZvelze. aseT SemTxvevaSi yuradReba unda mieqces saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis me-2 muxlis pirveli nawilis `d~ qvepunqts, romliTac reglamentirebulia individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis cneba. kerZod, xsenebuli qvepunqtis mixedviT, individualuri administraciul-samarTlebrivi aqti aris administraciuli organos mier administraciuli kanonmdeblobis safuZvelze gamocemuli individualuri samarTlebrivi aqti, romelic awesebs, cvlis, wyvets an adasturebs piris an pirTa SezRuduli wris uflebebsa da movaleobebs. amdenad, saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis me-2 muxlis pirveli nawilis `d~ qvepunqtSi mocemuli individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis legaluri definiciis Tanaxmad, individualur administraciul-samarTlebriv aqtad SeiZleba miCneul iqnes mxolod administraciuli kanonmdeblobis safuZvelze gamocemuli individualuri samarTlebrivi aqti, anu, Tu samarTlebrivi aqti gamocemulia kerZo samarTlis safuZvelze, aRniSnuli aqti ar CaiTvleba individualur administraciul-samarTlebriv aqtad. aqedan gamomdinare, Sromis kanonTa kodeqsis (an Sromis kodeqsis) safuZvelze dakavebuli Tanamdebobidan sajaro samarTlis iuridiuli piris rigiTi TanamSromlis gaTavisuflebis Sesaxeb brZaneba ar warmoadgens individualur administraciulsamarTlebriv aqts, ris gamoc dava ar aris Tavisi arsiT administraciulsamarTlebrivi xasiaTis dava. administraciuli organos mier ganxorcielebuli qmedebis administraciul aqtad miCnevisaTvis aucilebelia, is formalur-samarTlebrivi TvalsazrisiT akmayofilebdes zogadi administraciuli kodeqsis 2.1 muxlis `d~ punqtiT gaTvaliswinebul administraciuli aqtis legaluri definiciis yvela elements, kerZod: 1. sadavo urTierTobis erT-erTi mxare aris administraciuli organo _ administraciuli aqtis avtori; 2. sadavo samarTlebrivi urTierToba gamomdinareobs administraciuli /sajaro/ samarTlis kanonmdeblobidan; 3. administraciuli organos RonisZieba mimarTulia konkretuli SemTxvevis mowesrigebisaken. 4. administraciuli organos es RonisZieba (igulisxmeba `awesebs, wyvets an adasturebs~) mimarTulia samarTlebrivi mdgomareobis Secvlisaken, e.i. is awesebs, cvlis, wyvets an adasturebs piris samarTlebriv mdgomareobas. administraciul samarTalSi moqmedi principis mixedviT, administraciul organos aqvs saqmianobis samarTlebrivi formis arCevanis Tavisufleba. administraciul 238 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis organos SeuZlia, konkretuli samarTalurTierToba moawesrigos im samarTlebrivi formis gamoyenebis gziT, romelic, misive azriT, ufro efeqturia konkretul SemTxvevaSi. administraciuli organos arCevanis Tavisuflebis farglebi mTavrdeba iq da mxolod maSin, rodesac kanoni zustad uTiTebs mocemuli urTierTobisaTvis ama Tu im samarTlebrivi formis gamoyenebis aucileblobaze an es gamomdinareobs kanoniT mowesrigebuli urTierTobis Taviseburebidan. sajaro dawesebulebebi, romelTa saqmianoba moqmedi kanonmdeblobiT ar miiCneva sajaro samsaxurad, SromiT-samarTlebriv urTierTobebs amyarebs kerZosamarTlebrivi sakanonmdeblo aqtis _ Sromis kodeqsis (an manamde moqmedi Sromis kanonTa kodeqsis) safuZvelze iseve, rogorc kerZo samarTlis iuridiuli piri. Sromis kanonmdeblobis mixedviT, samuSaoze miRebis administraciis brZanebis formis dadgena arc erT SemTxvevaSi ar SeiZleba gagebul iqnes imgvarad, rom gadawyvetilebis miRebis am formas kanonmdebeli ganakuTvnebs administraciul-samarTlebriv aqts. kerZo da sajaro samarTlis doqtrinis Sesabamisad, Sromis kodeqsi (manamde moqmedi Sromis kanonTa kodeqsi) ar ganekuTvneba sajarosamarTlebriv sakanonmdeblo aqts. Sesabamisad, igi ar SeiZleba warmoadgendes administraciul kanonmdeblobas da mis safuZvelze gamocemuli aqtebi ar Seicavs administraciul-samarTlebrivi aqtis erT-erT aucilebel elements _ aqti ar aris gamocemuli administraciuli kanonmdeblobis safuZvelze. materialur-samarTlebrivi TvalsazrisiT, SromiT-samarTlebrivi urTierToba kerZosamarTlebriv urTierTobas warmoadgens, magram imavdroulad kanonmdeblis mier sajaro samarTlebrivi urTierTobis mowesrigeba uzrunvelyofilia sajaro SromiT-samarTlebrivi normatiuli aqtiT _ `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanoniT, romlis mixedviT, sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobis mowesrigebisaTvis administraciul organos mkafiod ganesazRvra saqmianobis formebi rogorc samarTlebrivi aqtis, aseve _ xelSekrulebis saxiT. sajaro samsaxurSi brZanebis gamocemiT xdeba sajaro moxelisaTvis sajarosamarTlebrivi kompetenciis gadacema da, Sesabamisad, im SeRavaTebis miniWeba da garantiebiT aRWurva, rac kanoniT gaTvaliswinebulia sajaro moxelisaTvis, xolo davis warmoSobis pirobebSi, administraciuli saproceso kodeqsis 2.1 muxlis danawesis mixedviT, rogorc administraciuli kanonmdeblobidan gamomdinare samarTalurTierTobidan warmoSobili dava eqvemdebareba administraciuli samarTalwarmoebiT ganxilvas. im SemTxvevaSi, Tu sadavo brZaneba gamocemulia kerZosamarTlebrivi, maT Soris, Sromis kanonmdeblobis safuZvelze, maSin misi marTlzomierebis Semowmebisas uflebamosil sasamarTlos warmoadgens 239 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis samoqalaqo sasamarTlo saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis me11 muxlis safuZvelze. yuradReba unda mieqces im garemoebasac, rom `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-2 muxliT reglamentirebulia saxazino (sabiujeto) dawesebulebis cneba da mocemulia im saxelmwifo dawesebulebaTa amomwuravi CamonaTvali, romlebSi saqmianobac iTvleba sajaro samsaxurad, aRniSnul CamonaTvalSi ki saerTod ar aris naxsenebi sajaro samarTlis iuridiuli piri. garda amisa, saqarTvelos prezidentis 2001 wlis 21 ivlisis #286 brZanebulebiT damtkicebul `sajaro samsaxuris TanamdebobaTa reestrSi~ rangirebis mixedviT mocemul CamonaTvalSi saerTod ar aris miTiTeba sajaro samarTlis iuridiuli piris TanamSromelze rogorc sajaro samsaxuris farglebSi sajaro samsaxuris ganmaxorcielebel subieqtze. aqedan gamomdinare, sajaro samarTlis iuridiuli piris rigiTi TanamSromeli ar warmoadgens sajaro mosamsaxures da Tu igi samsaxuridan ganTavisuflebulia Sromis kanonTa kodeqsis (axali Sromis kodeqsis) safuZvelze, maSin masze vrceldeba ara `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanoni, aramed _ saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsi (an axali Sromis kodeqsi). amdenad, aseTi kategoriis davebi warmoadgens saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis me-11 muxlis pirveli nawilis `a~ qvepunqtiT gaTvaliswinebul SromiT-samarTlebrivi urTierTobidan warmoSobil davebs. erT-erT saqmeze sakasacio palatam ganmarta, rom, kanonmdebelma gansazRvra ra sajaro moxelis statusi, zustad da mkafiod Camoayaliba is safuZvlebi, romelTa dakmayofilebis SemTxvevaSi iZens es ukanaskneli amgvar statuss. sajaro samarTlis iuridiuli piris TanamSromeli ganixileba rogorc kerZo samarTlis subieqti, ramdenadac kanonmdebelma `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis me-4 muxliT gansazRvra sajaro mosamsaxuris cneba. am muxlis Tanaxmad, sajaro mosamsaxures warmoadgens saqarTvelos moqalaqe, romelic am kanoniT dadgenili wesiT da dakavebuli Tanamdebobis Sesabamisad eweva anazRaurebad saqmianobas saxelmwifo an adgilobrivi TviTmmarTvelobis dawesebulebaSi. amdenad, kanonmdeblobiT ganisazRvra is pirobebi, romelTa dakmayofilebis SemTxvevaSi piri iZens sajaro mosamsaxuris statuss. amdenad, dauSvebelia im piris sajaro mosamsaxured miCneva, romelic `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis me-2 muxlSi reglamentirebul sajaro samsaxuris ganmartebis legalur definiciaSi ar Tavsdeba. sakasacio sasamarTlom ar gaiziara msjeloba imis Taobaze, rom sajaro samarTlis iuridiuli piri, ar Sedis ra `sajaro samsaxuris Sesaxeb” kanonis me-2 muxlis me-2 punqtiT gansazRvrul im saxelmwifo dawesebule- 240 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis bebis CamonaTvalSi, romlebSi saqmianobac iTvleba sajaro samsaxurad, aseve, is garemoeba, rom mosarCelis Tanamdeboba ar aris registrirebuli saqarTvelos prezidentis 2001 wlis 21 ivlisis brZanebulebiT damtkicebul `sajaro samsaxuris TanamdebobaTa reestrSi~, ar aris ganmsazRvreli imisa, rom piris saqmianoba administraciul organoSi (sajaro samarTlis iuridiuli piri) ar CaiTvalos sajaro samsaxurad, xolo aseTi saqmianobis ganmaxorcielebeli piri _ sajaro mosamsaxured. sakasacio palatis ganmartebiT, SromiT-samarTlebrivi urTierToba, materialur-samarTlebrivi TvalsazrisiT, kerZosamarTlebriv urTierTobas warmoadgens, magram imavdroulad kanonmdeblis mier sajaro samarTlebrivi urTierToba wesrigdeba sajaro SromiT-samarTlebrivi normatiuli aqtiT _ `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanoniT. swored miTiTebuli kanonmdeblobiT xdeba sajaro moxelisaTvis sajarosamarTlebrivi kompetenciis gadacema da, Sesabamisad, im SeRavaTebis miniWeba da garantiebiT aRWurva, rac kanoniT gaTvaliswinebulia sajaro moxelisaTvis. saqarTvelos prezidentis 2001 wlis 21 ivlisis brZanebulebiT damtkicebuli `sajaro samsaxuris TanamdebobaTa reestri~ gansazRvravs sajaro TanamdebobaTa nusxas, axdens sajaro moxeleebis rangirebas, rac kidev erTi sakanonmdeblo dadasturebaa sajaro moxeleTaTvis statusTan mimarTebiT. reestris monacemebi rom ar aris amomwuravi, es ar niSnavs, rom arasruli sakanonmdeblo sivrcis gamo SesaZlebelia es sivrce sasamarTlom Seavsos ganmartebis safuZvelze da ssip-is rigiT TanamSromlebs mianiWos amgvari statusi, radgan sasamarTlo aRWurvilia normis ganmartebis da ara normaSemoqmedebis uflebamosilebiT. amdenad, sajaro samarTlis iuridiuli piris rigiTi TanamSromlis samsaxuridan ganTavisuflebisa da iZulebiTi ganacduris anazRaurebis Sesaxeb dava ar ganekuTvneba administraciuli samarTalwarmoebis wesiT gansjad davas sami ZiriTadi samarTlebrivi garemoebis gamo: 1) sajaro samarTlis iuridiuli piris xelmZRvanelis brZaneba rigiTi TanamSromlis samsaxuridan ganTavisuflebis Sesaxeb, rogorc wesi, gamocemulia Sromis kanonTa kodeqsis an axali Sromis kodeqsis safuZvelze, romlebic warmoadgens kerZo samarTlis sakanonmdeblo aqtebs. Sesabamisad, Sromis kanonTa kodeqsis an Sromis kodeqsis safuZvelze gamocemuli brZaneba dakavebuli Tanamdebobidan sajaro samarTlis iuridiuli piris rigiTi TanamSromlis gaTavisuflebis Sesaxeb ar warmoadgens zogadi administraciuli kodeqsis me-2 muxlis pirveli nawilis `d~ qvepunqtiT gaTvaliswinebul individualur administraciul-samarTlebriv aqts, ris gamoc dava Tavisi SinaarsiT ar aris administraciul-samarTlebrivi xasiaTis; 2) `sa- 241 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis jaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-2 muxliT reglamentirebulia saxazino (sabiujeto) dawesebulebis cneba da mocemulia im saxelmwifo dawesebulebaTa amomwuravi CamonaTvali, romlebSi saqmianobac iTvleba sajaro samsaxurad, aRniSnul CamonaTvalSi ki saerTod ar aris naxsenebi sajaro samarTlis iuridiuli piri; 3) saqarTvelos prezidentis 2001 wlis 21 ivlisis #286 brZanebulebiT damtkicebul `sajaro samsaxuris TanamdebobaTa reestrSi~ rangirebis mixedviT mocemul CamonaTvalSi saerTod ar aris miTiTebuli sajaro samarTlis iuridiuli piris TanamSromelze rogorc sajaro samsaxuris farglebSi sajaro samsaxuris ganmaxorcielebel subieqtze. aqedan gamomdinare, sajaro samarTlis iuridiuli piris rigiTi TanamSromeli ar warmoadgens sajaro mosamsaxures da Tu igi samsaxuridan ganTavisuflebulia Sromis kanonTa kodeqsis (axali Sromis kodeqsis) safuZvelze, maSin masze vrceldeba ara `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanoni, aramed _ saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsi (an axali Sromis kodeqsi). b) sasamarTlo praqtika im pirTa Sesaxeb, romelTa samsaxuridan ganTavisuflebis Sesaxeb davebi ganixileba ara administraciuli, aramed _ samoqalaqo samarTalwarmoebis wesiT. magaliTebi: dadgenili praqtikis Tanaxmad, sasarCelo moTxovna eqspertis samsaxuridan gaTavisuflebis Sesaxeb brZanebis baTilad cnobis, samuSaoze aRdgenis, ganacduri xelfasisa da moraluri zianis anazRaurebis Taobaze ar warmoadgens administraciuli kategoriis davas. kerZod, `sajaro samarTlis iuridiuli piris Sesaxeb~ kanonis me-2 muxlis Tanaxmad, sajaro samarTlis iuridiuli piri aris Sesabamisi kanoniT, saqarTvelos prezidentis brZanebulebiT an kanonis safuZvelze administraciuli aqtiT Seqmnili organizacia, romelic saxelmwifos kontroliT axorcielebs politikur, saxelmwifoebriv, socialur, saganmanaTleblo, kulturul da sxva saqmianobas. imave kanonis 9.1 muxlis Tanaxmad, sajaro samarTlis iuridiuli piri SeiZleba Seiqmnas mxolod iseTi sajaro miznebisa da funqciebis Sesasruleblad, romelTa ganxorcieleba uSualod ar Sedis saxelmwifo mmarTvelobis organoebis kompetenciaSi. zogadi administraciuli kodeqsis 2.1 muxlis `a~ punqtis definiciidan gamomdinare, saqarTvelos iusticiis saministros ssip `levan samxaraulis saxelobis sasamarTlo eqspertizis erovnuli biuro~, rogorc sajaro samarTlis iuridiuli piri, `sajaro samarTlis iuridiuli piris Sesaxeb~ kanonis Sesabamisad, sajarosamarTlebrivi institutia da amavdroulad warmoadgens administraciul organos. magram es ar gulisxmobs, rom erovnuli biuros ufrosis mier gamocemuli yvela brZaneba warmoadgens zogadi administraciuli kodeq- 242 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis sis 2.2 muxlis `d~ punqtiT reglamentirebul individualur administraciul-samarTlebriv aqts. `sajaro samsaxuris Sesaxeb” kanonis me-2 muxli adgens da gansazRvravs im dawesebulebaTa CamonaTvals, romelSic saqmianoba iTvleba sajaro saqmianobad. sajaro samarTlis iuridiul piris _ `levan samxaraulis saxelobis sasamarTlo eqspertizis erovnul biuroSi~ saqmianoba ver miiCneva sajaro samsaxurad, radgan am CamonaTvalSi ar aris moxseniebuli. garda amisa, eqsperti, rogorc sajaro mosamsaxure, moxseniebuli ar aris `sajaro samsaxuris TanamdebobaTa reestris Sesaxeb~ saqarTvelos prezidentis 21.07.01w. brZanebulebiT damtkicebul nusxaSi, ris gamoc eqspertis Tanamdeboba ver iqneba ganxiluli sajaro samsaxurad. zemoaRniSnulidan gamomdinare, ssip `levan samxaraulis saxelobis sasamarTlo eqspertizis erovnuli biuros~ eqspertis gaTavisuflebis kanonierebis Sefasebisas ar gamoiyeneba `sajaro samsaxuris Sesaxeb~’ kanonis debulebebi, ramdenadac es ukanaskneli ar warmoadgens miTiTebuli kanonis subieqts, xolo `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis 14.2 muxlis Tanaxmad, sajaro samsaxurTan dakavSirebuli is urTierToba, rac am kanoniT ar wesrigdeba, regulirdeba Sesabamisi kanonmdeblobiT, mocemul SemTxvevaSi _ `Sromis kanonTa kodeqsiT~. aRsaniSnavia, rom eqspertis samsaxuridan gaTavisuflebis dros, erTi mxriv, Sewyda kerZo samarTlebrivi SromiTi urTierToba administraciul organosa da meore mxriv _ fizikur pirs Soris, romlis kanonierebis Sefasebis uflebamosileba gaaCnia samoqalaqo saqmeTa sasamarTlos, ris gamoc aseTi kategoriis saqmeebi ganxilul unda iqnes samoqalaqo samarTalwarmoebis wesiT. sasamarTloSi dadgenili praqtikis Tanaxmad, sajaro skolis maswavleblis samuSaodan gaTavisuflebis Sesaxeb direqtoris brZanebis baTilad cnobisa da samuSaoze aRdgenis Sesaxeb dava ar warmoadgens administraciuli kategoriis davas, aramed ganekuTvneba samoqalaqo samarTalwarmoebis wesiT gansaxilvel davaTa kategorias, vinaidan igi kerZosamarTlebrivi xasiaTis SromiTi urTierTobidan gamomdinareobs. zogadi administraciuli kodeqsis 2.1 muxlis `a~ punqtis definiciidan gamomdinare, ssip sajaro skola warmoadgens administraciul organos, Tumca es ar gulisxmobs, rom skolis direqtoris mier gamocemuli yvela brZaneba warmoadgens zogadi administraciuli kodeqsis 2.2 muxlis `d~ punqtiT reglamentirebul individualur administraciul-samarTlebriv aqts. sajaro skola miTiTebuli ar aris `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis me-2 muxliT gansazRvrul im saxelmwifo dawesebulebebis CamonaTvalSi, romlebSic saqmianoba iTvleba sajaro samsaxurad. aqedan gamomdinare, sajaro skolaSi saqmianoba ver miiCneva sajaro samsaxurad, radgan am nusxaSi 243 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis ar aris moxseniebuli. garda amisa, skolis maswavlebeli, rogorc sajaro mosamsaxure, miTiTebuli ar aris saqarTvelos prezidentis 21.07.01w. brZanebulebiT damtkicebul `sajaro samsaxuris TanamdebobaTa reestrSi~, ris gamoc miTiTebuli Tanamdeboba ver iqneba ganxiluli sajaro samsaxurad. amdenad, sajaro skolis maswavleblis gaTavisuflebis kanonierebis Sefasebisas ar gamoiyeneba `sajaro samsaxuris Sesaxeb~kanonis debulebebi, ramdenadac es ukanaskneli ar warmoadgens miTiTebuli kanonis subieqts, xolo `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis 14.2 muxlis Tanaxmad, sajaro samsaxuridan dakavSirebuli is urTierToba, rac am kanoniT ar wesrigdeba, regulirdeba Sesabamisi kanonmdeblobiT, mocemul SemTxvevaSi _ Sromis kodeqsiT. amdenad, sajaro skolis direqtoris brZaneba skolis maswavlebis Tanamdebobidan ganTavisuflebis Taobaze ar warmoadgens administraciul-samarTlebriv aqts, vinaidan igi ar Seicavs aRniSnuli kodeqsis me-2 muxlis pirveli nawilis `d~ qvepunqtiT reglamentirebuli individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis legaluri definiciis yvela elements, kerZod, igi ara administraciuli kanonmdeblobis, aramed kerZo samarTlis sakanonmdeblo-normatiuli aqtis _ saqarTvelos SromiT kanonTa kodeqsis (an Sromis kodeqsis) safuZvelzea gamocemuli. aseTi brZaneba warmoadgens Sromis uflebis Sewyvetis Sesaxeb samarTlebriv aqts. gansxvavebulad wesrigdeba sajaro skolis direqtoris samsaxuridan ganTavisuflebis an Tanamdebobaze arCevis kanonierebis sakiTxi. damkvidrebuli praqtikis Tanaxmad, saqarTvelos ganaTlebisa da mecnierebis ministris brZaneba skolis direqtoris dakavebuli Tanamdebobidan ganTavisuflebis Sesaxeb warmoadgens individualur administraciulsamarTlebriv aqts, vinaidan igi gamocemulia administraciuli kanonmdeblobis, kerZod, `ganaTlebis Sesaxeb~ kanonis safuZvelze da awesebs, cvlis da wyvets pirTa SezRuduli wris uflebebsa da movaleobebs, ris gamoc gasaCivrebuli brZaneba srul SesabamisobaSia zak-is me-2 muxlis pirveli nawilis `d” qvepunqtiT gansazRvruli administraciuli aqtis samarTlebriv definaciasTan. analogiur saqmeze, sadac davis sagans warmoadgenda sajaro skolis sameurveo sabWos dadgenilebis baTilad cnoba sajaro skolis direqtoris arCevis Sesaxeb, sakasacio platam ar gaiziara msjeloba imis Sesaxeb, rom sajaro samarTlis iuridiuli piri – sajaro skolis sameurveo sabWo ar warmoadgenda administraciul organos. sakasacio palatis miTiTebiT, zogadi administraciuli kodeqsis me-2 muxlis `a~ punqtis Tanaxmad, administraciuli organo aris yvela saxelmwifo an adgilobrivi TviTmmarTvelobisa da mmarTvelobis organo an dawesebuleba, sajaro samarTlis iuridiuli piri (garda politikuri an religiuri 244 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis gaerTianebebisa), agreTve, nebismieri sxva piri, romelic kanonmdeblobis safuZvelze asrulebs sajaro samarTlebriv uflebamosilebas. sajaro skolebSi konkursis Catarebis wessa da pirobebs aregulirebs `zogadi ganaTlebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanoni, romlis Sesabamisad, saqarTvelos ganaTlebisa da mecnierebis saministro sajaro skolis direqtoris kandidaturas arCevs saministros mier dadgenili wesis Sesabamisad, Ria konkursis safuZvelze, gamWvirvalobis, Tanasworobisa da samarTliani konkurenciis principebis dacviT. amave muxlis me-2 punqtis Tanaxmad, saqarTvelos ganaTlebisa da mecnierebis saministro SerCeuli direqtoris kandidaturas warudgens sameurveo sabWos, romelic irCevs direqtors siiTi Semadgenlobis umravlesobiT, faruli kenWisyriT, Tavisufali da Tanaswori arCevnebis safuZvelze. imave muxlis me-4 punqtis Tanaxmad, sameurneo sabWo direqtoris arCevnebis oqmebsa da sameurveo sabWos dadgenilebis damowmebul aslebs waradgens saqarTvelos ganaTlebisa da mecnierebis saministroSi saregistraciod. arCevnebis Sedegebi ZalaSi Sedis aRniSnuli dokumentebis saministroSi registraciis momentidan. sakasacio sasamarTlom miuTiTa, rom sajaro kanonmdeblobis Semadgeneli nawiliT _ `zogadi ganaTlebis Sesaxeb~ kanoniTaa gansazRvruli skolis direqtoris konkursis wesiT arCevis procedura. swored miTiTebuli kanonmdeblobiT wesrigdeba direqtoris arCevis wesi da pirobebi, xolo sameurveo sabWo, romelic konkursis wesiT irCevs skolis direqtors siiTi Semadgenlobis umaravlesobiT, faruli kenWisyriT, Tavisufali da Tanaswori arCevnebis safuZvelze asrulebs sajaro samarTlebriv uflebamosilebas, rac mas, zogadi administraciuli kodeqsis me-2 muxlis `a~ punqtis bolo winadadebis Tanaxmad, administraciuli organos statuss aniWebs, radgan es ukanaskneli aris piri, romelic sajaro kanonmdeblobis _ `zogadi ganaTlebis Sesaxeb~ kanonis safuZvelze asrulebs sajaro samarTlebriv uflebamosilebas, anu kanonis safuZvelze sajarosamarTlebrivi uflebamosileba gadaecema sameurveo sabWos, rac emsaxureba ganaTlebis sistemaSi mmarTvelobis kanonierebis miukerZoeblobis principis realizacias. sakasacio palatis ganmartebiT, sajaro samarTlis iuridiuli piris _ sajaro skolis sameurveo sabWos sxdomis oqmi da dadgenileba warmoadgens administraciuli kanonmdeblobis _ `zogadi ganaTlebis Sesaxeb~ kanoniT mowesrigebuli konkursis Sedegs. swored aRniSnuli konkursis safuZvelze skolis direqtoris Tanamdebobaze airCeva gamarjvebuli kandidati. Sesabamisad, sadavo samarTalurTierTobis monawile subieqti aris administraciuli organo. samarTalurTierToba emyareba sajaro, administraciul kanonmdeblobas, ris gamoc mocemuli saqme ganxilul unda iqnes administra- 245 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis ciuli samarTalwarmoebis wesiT. konkursis Sedegad skolis direqtoris kandidatis SerCeva sameurveo sabWos miniWebuli aqvs `umaRlesi ganaTlebis Sesaxeb~ kanoniT, rac administraciuli kanonmdeblobis nawils warmoadgens, xolo sajaro skolis sameurveo sabWos sxdomis oqmi da dadgenileba Seicavs individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis legaluri definiciis yvela elements. Sesabamisad, misi kanonierebis Taobaze aRZruli sarCeli swored administraciuli samarTalwarmoebis wesiT eqvemdebareba ganxilvas. rac Seexeba universitetis maswavleblis Tanamdebobidan ganTavisuflebis Sesaxeb davas, `umaRlesi ganaTlebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-2 muxlis `h18~ qvepunqtis Tanaxmad, universiteti aris umaRlesi saganmanaTleblo dawesebuleba, romelic umaRlesi akademiuri ganaTlebis samive safexuris saganmanaTleblo programebs axorcielebs. aRniSnuli kanonis me-11 muxlis pirveli punqtis mixedviT ki saxelmwifo umaRles saganmanaTleblo dawesebulebas afuZnebs mxolod sajaro samarTlis iuridiuli piris formiT. saxelmwifo universitetis brZaneba, Tu igi gamocemulia ara administraciuli kanonmdeblobis, aramed kerZo samarTlis sakanonmdeblo-normatiuli aqtis _ saqarTvelos SromiT kanonTa kodeqsis safuZvelze, ar warmoadgens saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsiT gaTvaliswinebul individualur administraciul-samarTlebriv aqts, vinaidan igi ar Seicavs aRniSnuli kodeqsis me-2 muxlis pirveli nawilis `d~ qvepunqtiT reglamentirebuli individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis legaluri definiciis yvela elements. aseTi brZaneba warmoadgens Sromis uflebis Sewyvetis Sesaxeb samarTlebriv aqts. marTalia, saxelmwifo universiteti, rogorc saxelmwifo umaRlesi saganmanaTleblo dawesebuleba _ sajaro samarTlis iuridiuli piri, saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis me-2 muxlis pirveli nawilis `a~ qvepunqtis Tanaxmad, warmoadgens administraciul organos, magram davaSi administraciuli organos mxolod monawileoba ar aris sakmarisi davis administraciuli wesiT gansaxilvelad miCnevisaTvis. amisaTvis ZiriTadi, arsebiTi da gadamwyveti mniSvneloba aqvs sadavo samarTalurTierTobis arss, Sinaarssa da davis sagans, anu im garemoebas, Tu samarTlis romeli dargis normebzea dafuZnebuli mxareTa Soris warmoSobili dava. garda amisa, unda aRiniSnos, rom saxelmwifo universitetis maswavleblis samsaxurSi aRdgenisa da misTvis iZulebiT ganacduri xelfasis anazRaurebis sakiTxis gadawyvetisas ver iqneba gamoyenebuli `sajaro samsaxuris Sesaxeb” saqarTvelos kanoni, radgan, jer erTi, aRniSnul kanonSi mocemulia im saxelmwifo dawesebulebaTa CamonaTvali, romelTa saqmianobac iTvle- 246 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis ba sajaro samsaxurad, sajaro samarTlis iuridiuli piri ki masSi moxseniebuli ar aris da meorec, `sajaro samsaxuris TanamdebobaTa reestris Sesaxeb~ saqarTvelos prezidentis 2001 wlis 21 ivlisis #286 brZanebulebaSi CamoTvlil sajaro mosamsaxureTa Soris saxelmwifo universitetebis maswavleblebi moxseniebuli ar arian, ris gamoc isini sajaro mosamsaxureebad ver CaiTvlebian. analogiur saqmeze davis sagans warmoadgenda ivane javaxiSvilis saxelobis Tbilisis saxelmwifo universitetis erT-erTi fakultetis samecniero kvlevebis ganviTarebis ufrosi specialistis vakansiaze Catarebuli konkursis Sedegebis baTilad cnoba da mopasuxe administraciuli organosaTvis xelaxali konkursis Catarebis davaleba. rogorc saqmis masalebidan irkveoda, ivane javaxiSvilis saxelobis Tbilisis saxelmwifo universitetis administraciis xelmZRvanelis brZanebiT, administraciuli da sxva damxmare personalis saStato ganrigiT gansazRvruli Tanamdebobebis dasakaveblad kandidatebis gamovlenis mizniT, gamocxadda konkursi. konkursis organizebulad CatarebisaTvis Seiqmna sakonkurso komisia. sakonkurso komisiis wardginebis safuZvelze miRebul iqna ivane javaxiSvilis saxelobis Tbilisis saxelmwifo universitetis administraciis xelmZRvanelis brZaneba, romliTac SromiTi urTierToba SeuwydaT garkveul pirebs da konkursis Sedegebis safuZvelze, saStato ganrigiT gaTvaliswinebul Tanamdebobebze dainiSnen sxva pirebi. ivane javaxiSvilis saxelobis Tbilisis saxelmwifo universitetis administraciis xelmZRvanelis brZanebis gamocemis samarTlebrivi safuZveli iyo saqarTvelos Sromis kodeqsis 37-e muxlis pirveli punqtis `d~ qvepunqti, 38-e muxlis me-3 punqtis, me-6 muxlis pirveli punqtis, 31-e muxlis pirveli punqtis, `umaRlesi ganaTlebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 23-e da 24-e muxlebi. sakasacio palatam miuTiTa, rom `umaRlesi ganaTlebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 32-e muxlis Tanaxmad, umaRles saganmanaTleblo dawesebulebaSi arsebobs akademiuri, administraciuli da damxmare Tanamdebobebi. aRniSnuli kanoni gansazRvravs umaRles saswavlo dawesebulebebSi vakansiis dakavebis erTian wesebs. mocemuli kanoni akademiuri Tanamdebobis dakavebis aucilebel winapirobad asaxelebs Ria konkurss. rac Seexeba damxmare personals, amave kanonis 24-e muxlis pirveli punqtis `d~ qvepunqtis Tanaxmad, maTi samsaxurSi miRebis wess, Sromis anazRaurebis odenobas da pirobebs adgens administraciis xelmZRvaneli. zemoaRniSnuli normaTa analizis safuZvelze sakasacio sasamarTlom miuTiTa, rom Tbilisis saxelmwifo universitetis administraciis xelmZRvanels damxmare personalTan mimarTebiT mieniWa samsaxurSi miRebis wesis gansazRvris uflebamosileba. 247 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis kvalificiuri kadrebis SerCevis mizniT igi uflebamosili iyo, Seeqmna profesiuli niSniT dakompleqtebuli komisia, romlis mizani aRniSnuli vakansiisaTvis savaldebulo moTxovnebTan konkursantis Sesabamisobis dadgena iyo. sakonkurso komisiis daskvnis gaTvaliswinebiT, universitetis administraciis xelmZRvaneli iRebda gadawyvetilebas konkursSi gamarjvebuli kandidatis vakantur Tanamdebobaze daniSvnis Taobaze. sakasacio sasamarTlom miiCnia, rom mosarCelesa da ivane javaxiSvilis saxelobis Tbilisis saxelmwifo universitetis administraciis xelmZRvanels Soris warmoqmnili urTierToba aris samoqalaqo-samarTlebrivi, kerZod, Sromis kanonmdeblobis safuZvelze warmoSobili dava, ramdenadac sakonkurso komisiis gadawyvetileba gamocemulia ara administraciuli kanonmdeblobis, aramed miRebulia administraciis xelmZRvanelis mier Sidaorganizaciuli xasiaTis aqtis _ ivane javaxiSvilis saxelobis Tbilisis saxelmwifo universitetis administraciis xelmZRvanelis brZanebis safuZvelze, romelic warmoadgens kerZo samarTlis kanonmdeblobis Sesabamisad gamocemul, samuSaodan ganTavisuflebisa da samsaxurSi miRebis Sesaxeb samarTlebriv aqts. am aqtis kanoniereba unda Semowmdes samoqalaqo samarTalwarmoebis farglebSi da gamoyenebul iqnes swored kerZo samarTlis Sesabamisi sakanonmdeblo aqti. aqedan gamomdinare, sakasacio palatam miiCnia, rom aRniSnuli dava warmoadgens saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis me-11 muxlis pirveli nawilis `a~ qvepunqtiT gaTvaliswinebul SromiT-samarTlebrivi urTierTobidan warmoSobil davas da misi safuZvlianoba ganxilul unda iqnes samoqalaqo samarTalwarmoebis wesiT. analogiur saqmeze sakasacio palatam aRniSna, rom `umaRlesi ganaTlebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 32-e muxlis Tanaxmad, umaRles saganmanaTleblo dawesebulebaSi arsebobs akademiuri, administraciuli da damxmare Tanamdebobebi. miTiTebuli kanoni gansazRvravs umaRles saswavlo dawesebulebebSi vakansiis dakavebis erTian wesebs. mocemuli kanoni akademiuri da administraciuli Tanamdebobis dakavebis aucilebel winapirobad asaxelebs Ria konkurss. rac Seexeba damxmare personals, amave kanonis 24-e muxlis pirveli punqtis `d~ qvepunqtis Tanaxmad, maTi samsaxurSi miRebis wess, Sromis anazRaurebis odenobas da pirobebs adgens administraciis xelmZRvaneli. amdenad, Tbilisis saxelmwifo universitetis administraciis xelmZRvanels damxmare personalTan mimarTebiT miniWebuli aqvs samsaxurSi miRebisa da samsaxuridan gaTavisuflebis uflebamosileba, rasac administraciis xelmZRvaneli Sromis kanonmdeblobis safuZvelze axorcielebs. kvalificiuri kadrebis SerCevis mizniT, igi uflebamosilia, Seqmnas profesiuli niSniT dakompleqtebuli komisia, romlis mizani kon- 248 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis kursantis Sesabamisobis dadgenaa aRniSnuli vakansiisaTvis savaldebulo moTxovnebTan. sakonkurso komisiis daskvnis gaTvaliswinebiT, universitetis administraciis xelmZRvaneli iRebs gadawyvetilebas konkursSi gamarjvebuli kandidatis vakantur Tanamdebobaze daniSvnis Taobaze. sakasacio palatam miuTiTa, rom sakonkurso komisiis gadawyvetileba, rogorc Sidaorganizaciuli aqti, gamoicema administraciis xelmZRvanelis davalebis safuZvelze da warmoadgens sarekomendacio xasiaTis dokuments, romelic mas exmareba gadawyvetilebis miRebis procesSi. administraciis xelmZRvaneli gadawyvetilebas iRebs diskreciis farglebSi, igi moqmedebs `sajaro samarTlis iuridiuli piris Sesaxeb~ kanonisa da Sromis kanonmdeblobis safuZvelze. `sajaro samarTlis iuridiuli piris Sesaxeb~ kanoni ar adgens sajaro samarTlis iuridiul pirSi konkursis wesiT vakansiis dakavebis valdebulebas. Tsu-s administraciis xelmZRvanelis mier konkursis daniSvna da konkursantebis SerCeva ar ganxorcielebula administraciuli kanonmdeblobis safuZvelze. `normatiuli aqtebis Sesaxeb~ kanonis 5.3 muxlis Tanaxmad, saqarTvelos sakanonmdeblo da kanonqvemdebare normatiuli aqtebi qmnis saqarTvelos kanonmdeblobas. Sesabamisad, administraciuli kanonmdebloba moicavs administraciuli sakanonmdeblo da kanonqvemdebare normatiul aqtebs. `umaRlesi ganaTlebis Sesaxeb~ kanoniT da sxva administraciuli sakanonmdeblo da kanonqvemdebare normatiuli aqtiT ar aris dawesebuli umaRles saganmanaTleblo dawesebulebaSi damxmare personalis samsaxurSi miRebis sakonkurso wesi; administraciuli kanonmdebloba ar awesrigebs Tsu-s damxmare personalis konkursis wesiT daniSvnis proceduras. administraciis xelmZRvanelis aqti aris kerZo samarTlis kanonmdeblobis safuZvelze gamocemuli Sidaorganizaciuli xasiaTis aqti, romlis kanonierebac unda Semowmdes samoqalaqo samarTalwarmoebis wesiT. konkursis gamocxadeba, TavisTavad, ar adasturebs saqmis administraciuli samarTalwarmoebis wesiT ganxilvas. konkursis, rogorc arsebuli variantebidan optimaluri variantis SerCevis SesaZleblobis, Catarebas iTvaliswinebs rogorc sajaro, aseve kerZo samarTlis kanonmdebloba. sakonkurso samarTalurTieroba SesaZloa aRmocendes rogorc sajaro, aseve _ kerZo samarTlis sferoSi. aqedan gamomdinare, sakasacio palatam miuTiTa, rom mosarCelesa da ivane javaxiSvilis saxelobis Tbilisis saxelmwifo universitetis administraciis xelmZRvanels Soris warmoqmnili urTierToba aris samoqalaqo-samarTlebrivi, kerZod, Sromis kanonmdeblobis safuZvelze warmoSobili dava. ivane javaxiSvilis saxelobis Tbilisis saxelmwifo universitetis administraciis xelmZRvanelis brZaneba warmoadgens kerZo samarTlis kanonmdeblobis safuZvelze 249 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis gamocemul, samuSaodan ganTavisuflebisa da samsaxurSi miRebis Sesaxeb samarTlebriv aqts, romlis kanonierebac unda Semowmdes samoqalaqo samarTalwarmoebis wesiT. sasamarTlo praqtikis Sesabamisad, ssip `saqarTvelos televiziasa da radiomauwyeblobis~ Tavmjdomaris brZanebis baTilad cnoba reJisoris (sxva rigiTi TanamSromlis) Tanamdebobidan ganTavisuflebis Sesaxeb ar warmoadgens administraciuli samarTalwarmoebis wesiT gansjad davas, radgan, jer erTi, ssip `saqarTvelos televiziasa da radiomauwyebloba~ miTiTebuli ar aris `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-2 muxlis me-2 punqtiT gaTvaliswinebul im saxelmwifo dawesebulebaTa CamonaTvalSi, romelTa saqmianobac iTvleba sajaro samsaxurad da meorec, `sajaro samsaxuris TanamdebobaTa reestris Sesaxeb~ saqarTvelos prezidentis 2001 wlis 21 ivlisis #286 brZanebulebaSi CamoTvlil sajaro mosamsaxureTa Soris ssip `saqarTvelos televiziasa da radiomauwyeblobis~ muSakebi moxseniebuli ar arian, ris gamoc isini sajaro mosamsaxureebad ver CaiTvlebian. amasTan, Tu samsaxuridan ganTavisuflebis Sesaxeb ssip `saqarTvelos televiziasa da radiomauwyeblobis~ Tavmjdomaris brZaneba gamocemulia Sromis kodeqsis (manamde moqmedi Sromis kanonTa kodeqsis safuZvelze), maSin reJisorsa (sxva rigiT TanamSromelsa) da ssip `sazogadoebriv mauwyebels~ Soris dava ar gamomdinareobs administraciuli samarTlis kanonmdeblobidan da ganixileba administraciuli samarTalwarmoebis wesiT. kerZo samarTlis iuridiuli piris (magaliTad, Sps-is) direqtoris samsaxuridan ganTavisuflebis Taobaze gamocemuli sajaro samarTlis iuridiuli piris `sawarmoTa marTvis saagentos~ brZanebis baTilad cnobis Sesaxeb dava ar warmoadgens administraciuli kategoriis davas, vinaidan davis sagani ar gamomdinareobs administraciuli samarTlis kanonmdeblobidan. aq saubaria iseTi kerZo samarTlis iuridiuli piris (Sps-s) `sawarmoTa marTvis saagentos~ direqtoris Tanamdebobidan ganTavisuflebaze, romlis sawesdebo kapitalis 100%-is mflobels warmoadgens saxelmwifo (kerZo samarTlis iuridiuli piris partniori). aRsaniSnavia, rom `mewarmeTa Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis mixedviT, Sps-s aqvs mmarTvelobis damoukidebeli organoebi: partniorTa kreba, direqtorati da saWiroebisas _ sameTvalyureo sabWo. miTiTebuli kanonis 47.3 muxlis Sesabamisad, calsaxad ganisazRvra, rom, Tu sazogadebis wesdeba sxva wesebs ar Seicavs, maSin partniorTa kreba iRebs gadawyvetilebas yvela sakiTxze. mis uflebamosilebas agreTve ganekuTvneba direqtorebis daniSvna da gamowveva, maTTan SromiTi xelSekrulebis dadeba, Sewyveta, da maTi angariSis damt- 250 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis kiceba. amdenad, konkretul sadavo samarTalurTierTobaSi sawarmoTa marTvis saagento ar warmoadgens administraciul organos, romelic administraciuli kanonmdeblobis safuZvelze axorcielebs sajaro samarTlebriv uflebamosilebas, aramed igi warmodgenilia rogorc kerZo samarTlis iuridiul piris partniori _ mmarTvelobis damoukidebeli organo, romelic Sps-s direqtorTa daniSvnas da gamowvevas axorcielebs `mewarmeTa Sesaxeb~ saqarTvelos kanoniT dadgenili wesis Sesabamisad. amdenad, aRniSnuli brZaneba ar warmoadgens administraciul aqts, ramdenadac igi ar Seicavs zogadi administraciuli kodeqsis 2.1. muxlis `d~ punqtiT gaTvaliswinebuli administraciuli aqtis definiciis ganmsazRvrel aucilebel yvela elements. kerZod, sadavo samarTalurTierToba ar gamomdinareobs administraciuli /sajaro/ samarTlis kanonmdeblobidan, aramed sadavo brZaneba samewarmeo kanonmdeblobis safuZvelze awesrigebs `sawarmoTa marTvis saagentos~, rogorc sawarmos partnioris, uflebamosilebas sawarmos direqtoris gamowvevasTan dakavSirebiT. Sesabamisad, sadavo samarTalurTierToba gamomdinareobs ara sajaro, aramed _ kerZo samarTlis kanonmdeblobidan. administraciulma organom _ `sawarmoTa marTvis saagentom~, romelic am samarTalurTierTobaSi kerZo samarTlis subieqtad gamodis, sadavo sakiTxis mosawesrigeblad aramarTebulad gamosca gadawyvetileba, rasac safuZvlad `mewarmeTa Sesaxeb~ kanoni daudo, magram es garemoeba ver gaxdeba davis administraciul kategoriad miCnevis safuZveli, vinaidan sadavo gadawyvetileba gamocemulia ara sajaro samarTlis, aramed kerZo samarTlebrivi normatiuli aqtis _ `mewarmeTa Sesaxeb~ kanonis safuZvelze. zemoaRniSnuli SemTxvevebi ar aris amomwuravi da yvela saxis sajaro samarTlis iuridiuli piris rigiTi TanamSromlis (garda misi xelmZRvanelisa) samsaxuridan ganTavisuflebis Sesaxeb dava ar unda iqnes ganxiluli administraciuli samarTalwarmoebis wesiT, vinaidan aseTi davebi, saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis me-11 muxlis Sesabamisad, warmoadgens samoqalaqo samarTalwarmoebis wesiT gansjad davebs. am wesidan aris erTi gamonaklisi. kerZod, aRniSnuli wesi ar vrceldeba erovnuli bankis TanamSromlebze da maTi samsaxuridan ganTavisflebis Sesaxeb davebi ganxilul unda iqnes administraciuli samarTalwarmoebis wesiT. `saqarTvelos erovnuli bankis Sesaxeb~ 1995 wlis 23 ivnisis saqarTvelos organuli kanonis pirveli muxlis Tanaxmad, saqarTvelos erovnuli banki warmoadgens sajaro samarTlis iuridiul pirs. imave organuli kanonis me-15 muxlis pirveli punqtis `g~ qvepunqtis Tanaxmad, erovnuli bankis prezidenti Tanamdebobaze niSnavs da Tanamdebobidan aTavisuflebs ero- 251 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis vnuli bankis moxeleebsa da damxmare mosamsaxureebs. amdenad, pirdapir aris miTiTebuli, rom erovnuli bankis TanamSromlebi arian moxeleebi da damxmare mosamsaxureebi (sajaro mosamsaxureebi). imaves iTvaliswinebs `saqarTvelos erovnuli bankis Sesaxeb~ 2009 wlis 24 seqtembris axali saqarTvelos organuli kanonis (romelic srulyofilad amoqmeddeba 2009 wlis 1 dekembridan) me-15 muxlis pirveli punqtis `g~ qvepunqtic, romlis mixedviTac, erovnuli bankis prezidenti Tanamdebobaze niSnavs da Tanamdebobidan anTavisuflebs mosamsaxureebs. garda amisa, `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-2 muxlis me-2 punqtis `e~ qvepunqtiT pirdapir aris dadgenili, rom saqarTvelos erovnuli banki warmoadgens im saxelmwifo dawesebulebas, romelSi saqmianobac iTvleba sajaro samsaxurad. aqedan gamomdinare, erovnuli bankis TanamSromlebis samsaxuridan ganTavisuflebis Sesaxeb davebi ganxilul unda iqnes administraciuli samarTalwarmoebis wesiT. 1.3. sajaro samarTlis iuridiuli piris xelmZRvaneli, rogorc arasajaro moxele da administraciuli organos warmomadgenlobiTi uflebamosilebis mqone piri rac Seexeba sajaro samarTlis iuridiuli piris xelmZRvanels, misi samsaxuridan ganTavisuflebisa da samuSaoze aRdgenis Sesaxeb davis sakiTxi wesrigdeba gansxvavebulad. `sajaro samarTlis iuridiuli piris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-2 muxliT gansazRvrulia sajaro samarTlis iuridiuli piris cneba. aRniSnuli muxlis Tanaxmad, sajaro samarTlis iuridiuli piri aris Sesabamisi kanoniT, saqarTvelos prezidentis brZanebulebiT an kanonis safuZvelze saxelmwifo mmarTvelobis organos administraciul-samarTlebrivi aqtiT Seqmnili organizacia, romelic saxelmwifos kontroliT damoukideblad axorcielebs politikur, saxelmwifoebriv, socialur, saganmanaTleblo, kulturul da sxva saqmianobas. imave kanonis me-9 muxlis `saqmianoba~ pirveli punqtis mixedviT, sajaro samarTlis iuridiuli piri SeiZleba Seiqmnas mxolod iseTi sajaro miznebisa da funqciebis Sesasruleblad, romelTa ganxorcieleba uSualod ar Sedis saxelmwifo mmarTvelobis organoebis kompetenciaSi. xsenebuli kanonis me-10 muxlis (`marTva da warmomadgenloba~) me-2 punqtis Tanaxmad, sajaro samarTlis iuridiul pirs marTavs xelmZRvaneli, romelic Sesabamisi kanonis, saqarTvelos prezidentis brZanebulebis (avtonomiuri respublikis umaRlesi aRmasrulebeli organos mier dafuZnebis SemTxvevaSi – misi saTanado normatiuli aqtis), wesdebis (debulebis) da wevrTa gadawyvetilebebis (Tu sajaro samarTlis iuridiuli piri wevrobazea dafuZnebuli) 252 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis farglebSi damoukideblad moqmedebs. imave muxlis me-3 punqtis mixedviT ki sajaro samarTlis iuridiuli piris xelmZRvaneli saqmeebs uZRveba erTpirovnulad. masve ekisreba sajaro samarTlis iuridiuli piris warmomadgenloba da personalurad agebs pasuxs misi saqmianobis sworad warmarTvaze. aRniSnuli kanonis me-11 muxliT reglamentirebulia sajaro samarTlis iuridiul pirze saxelmwifo kontrolis ganxorcieleba, xolo me-12 muxlSi CamoTvlilia sajaro samarTlis iuridiuli piris saqmianobis Semadgeneli is qmedebebi, romelTa ganxorcieleba saWiroebs saxelmwifos mxridan Tanxmobas. amdenad, zemoaRniSnul sakanonmdeblo normebi iTvaliswinebs sajaro samarTlis iuridiuli pirisa da misi xelmZRvanelis saqmianobis mmarTvelobiT xasiaTs, aseve, saxelmwifo kontrolisa da Sesabamisi saxis saqmianobaze xelmZRvanelis saxelisuflebo SezRudvis elementsac. sajaro samarTlis iuridiuli piris xelmZRvaneli, romelic, `sajaro samarTlis iuridiuli piris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-10 muxlis me-2 punqtis mixedviT, marTavs sajaro samarTlis iuridiul pirs, erTpirovnulad uZRveba mis saqmianobas da gansazRvrul farglebSi damoukideblad moqmedebs. swored aRniSnuli niSniT gansxvavdeba sajaro samarTlis iuridiuli piris rigiTi TanamSromlisagan. amasTan, yuradReba unda mieqces `sajaro samarTlis iuridiuli piris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-10 muxlis me-4 da me-41 punqtebs, romelTa Tanaxmad, saxelmwifo qonebis safuZvelze Seqmnili sajaro samarTlis iuridiuli piris xelmZRvanels Tanamdebobaze niSnavs da Tanamdebobidan aTavisuflebs saqarTvelos prezidenti an kanoniT (prezidentis brZanebulebiT) gansazRvruli saxelmwifo mmarTvelobis organo. am kanonis me-5 muxlis me-2 punqtis „d“ qvepunqtis Sesabamisad (avtonomiuri respublikis umaRlesi aRmasrulebeli organos normatiuli aqtiT, avtonomiuri respublikis kompetencias mikuTvnebuli sakiTxebis gadasawyvetad) Seqmnili sajaro samarTlis iuridiuli piris xelmZRvanels Tanamdebobaze niSnavs da Tanamdebobidan aTavisuflebs Sesabamisi avtonomiuri respublikis umaRlesi aRmasrulebeli organo. sajaro samarTlis iuridiuli piris rigiTi TanamSromlisagan gansxvavebiT, sajaro samarTlis iuridiuli piris xelmZRvanels Tanamdebobaze niSnavs da Tanamdebobidan aTavisuflebs saqarTvelos prezidenti an kanoniT (prezidentis brZanebulebiT) gansazRvruli saxelmwifo mmarTvelobis organo (avtonomiuri respublikis umaRlesi aRmasrulebeli organos normatiuli aqtiT, avtonomiuri respublikis kompetencias mikuTvnebuli sakiTxebis gadasawyvetad Seqmnili sajaro samarTlis iuridiuli piris xelmZRvanels _ Sesabamisi avtonomiuri respublikis umaRlesi aRmasrulebeli organo). amdenad, sajaro samarTlis iuridiuli piris xelmZRvanelis Tanamdebobaze daniSvna da Tanamdebobidan gaTavisufleba 253 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis xdeba Sesabamisi administraciuli organos mier saTanado aqtiT, anu individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtiT. Sesabamisad, sajaro samarTlis iuridiuli piris xelmZRvanelis samuSaoze aRdgenis Sesaxeb dava warmoadgens administraciuli kategoriis davas, romelic ganxilul unda iqnes administraciuli samarTalwarmoebis wesiT. 1.4. sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobidan warmoSobil davaTa gamijvna kerZo samarTlebrivi xasiaTis SromiTi davebisgan sajaro samsaxurSi SromiTi samarTlebrivi urTierTobidan gamomdinare davebi Tavisi warmoSobis materialur-samarTlebrivi bunebiT, aseve, ganxilvis procesualur–samarTlebrivi reJimiT, gansxvavdeba kerZo samarTlebrivi davebisgan; kerZo samarTlebrivi davebi warmoiSoba kerZo xasiaTis Sromis samarTlebrivi urTierTobidan, romelic dafuZnebulia mxareTa Tanasworuflebianobis safuZvelze nebis Tavisufali gamovlenis Sedegad miRweul SeTanxmebaze; am urTierTobis subieqtebi arian damsaqmebeli – fizikuri an iuridiuli piri, romlisTvisac SromiTi xelSekrulebis safuZvelze sruldeba garkveuli samuSao da dasaqmebuli - fizikuri piri, romelic SromiTi xelSekrulebis safuZvelze damsaqmeblisaTvis asrulebs garkveul samuSaos. kerZo xasiaTis Sromis samarTlebrivi urTierTobis warmoSobis Sesaxeb damsaqmebelsa da dasaqmebuls Soris miRweuli SeTanxmeba SeiZleba gamoixatos rogorc werilobiT, aseve _ zepiri xelSekrulebiTac. amasTan, SeTanxmeba SeiZleba iTvaliswinebdes mxareTa Soris Sromis samarTlebrivi urTierTobis arsebobas gansazRvruli vadiT an ganusazRvreli vadiT, an samuSaos Sesrulebis vadiT; kerZo xasiaTis Sromis samarTlebrivi urTierToba mTlianad wesrigdeba saqarTvelos Sromis kodeqsiT. kerZod, Sromis kodeqsi adgens kerZo xasiaTis SromiTi urTierTobis warmoSobis safuZvlebs, samuSaos Sesrulebis pirobebs, samuSao, Sesvenebis da dasvenebis dros, Sromis anazRaurebis pirobebs, Sromis pirobebis dacvis wesebs, SromiTi urTierTobis SecvlaSeCerebis da Sewyvetis safuZvlebs, pasuxismgeblobisa da davaTa gadawyvetis pirobebs. kerZo xasiTis Sromis samarTlebrivi urTierTobidan gamomdinare davebis ganxilva da gadawyveta, matarialur-samarTlebrivi TvalsazrisiT, efuZneba Sromis kodeqsis debulebebs; amasTan, am urTierTobidan gamomdinare miyenebuli zianisaTvis matarialuri pasuxismgeblobis anazRaurebis sakiTxebi wesrigdeba samoqalaqo kodeqsis Sesabamisad. 254 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis aRsaniSnavia, rom Sromis kodeqsma gaiTvaliswina iseTi debulebebi, romlebic adgens specialur, e.w. `SemaTanxmebel procedurebs~ SromiTi davis ganxilva-gadawyvetisaTvis. kerZod, dadgenilia, rom SromiTi dava unda gadawydes mxareTa Soris SemaTanxmebeli procedurebiT, romlis dawyebis Sesaxeb mxarem meore mxares unda gaugzavnos werilobiTi Setyobineba davis warmoSobis safuZvlisa da moTxovnebis miTiTebiT. aseve dadgenilia, rom, Tu SemaTanxmebeli procedurebis dros mxareTa Soris SeTanxmeba ver miiRweva an, Tu mxarem Tavi aarida am proceduraSi monawileobas, meore mxares ufleba aqvs, mimarTos sasamarTlos. Sromis kodeqsiT dadgenili, zemoT aRniSnuli, e.w. `SemaTanxmebeli procedurebis~ mxaris mier daucvelobas ar SeuZlia gamoiwvios SromiTi davis Taobaze sasamarTloSi sarCelis aRZvris dauSvebloba, radgan saqarTvelos konstituciiT aRiarebuli da daculia piris ufleba sasamarTlo wesiT Tavisi uflebebis dacvaze. Sesabamisad, miTiTebuli proceduris gamoyeneba sasamarTloSo SromiTi davis dawyebamde mxaris uflebad da ara valdebulebad unda ganimartos. sainteresoa kerZo xasiaTis SromiTi davebis sasarCelo xandazmulobis sakiTxi, romelic Sromis kodeqsiT ar wesrigdeba. vinaidan Sromis kodeqsiT ar aris gaiTvaliswinebuli SromiTi davis aRZvris Taobaze sasarCelo xandazmulobis sakiTxebi, amitom am davebis mimarT gamoiyeneba samoqalaqo kodeqsis 129-e muxliT saxelSekrulebo moTxovnebisaTvis dadgenili samwliani xandazmulobis vada, radgan Sromis xelSekruleba warmoadgens kerZo xasiaTis samoqalaqo samarTlebrivi xelSekrulebis erT-erT nairsaxeobas; Sesabamisad, SromiTi samarTlebrivi urTierTobidan gamomdinare moTxovnebis aRZvris xandazmulobis vadis denis aTvla, samoqalaqo kodeqsis 130-e muxlis Sesabamisad, daiwyeba moTxovnis warmoSobis momentidan, rac, Tavis mxriv, ukavSirdeba im dros, roca pirma Seityo an unda Seetyo uflebis darRvevis Sesaxeb. amasTan, SromiTi davebis mimarT moqmedebs xandazmulobis vadis denis SeCerebis da SewyvetisaTvis samoqalaqo kodeqsiT dadgenili pirobebi. kerZo xasiaTis Sromis samarTlebrivi davebi gamomdinareobs ra kerZo xasiaTis SromiTi xelSekrulebebidan, romlebic, Tavis mxriv, efuZneba samoqalqo kodeqsiT regulirebul samarTalurTierTobebs, sasamarTloebSi ganixileba samoqalaqo samarTalwarmoebis wesiT, samoqalaqo saproceso kodeqsis me-11 muxlis Sesabamisad. sajaro samsaxurSi SromiTi samarTlebrivi urTierTobidan warmoSobili davebi miekuTvneba administraciuli kategoriis davebs da, Sesabamisad, maTi ganxilva sasamarTloebSi xdeba administraciuli samarTlwar- 255 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis moebis wesiT. am davebis administraciul-samarTlebriv xasiaTs upirvlesad is ganapirobebs, rom maT axasiaTebs administraciuli saproceso kodeqsis me-2 muxlis pirveli nawiliT gansazRvruli normatiuli elementi – davis gamomdinareoba administraciuli kanonmdeblobidan, radgan sajaro samsaxurSi SromiTi samarTlebrivi urTierToba efuZneba administraciul kanonmdeblobas _ `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanons; amasTan, `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis 127–e muxlis Tanaxmad, sajaro moxelis samuSaodan ganTavisuflebis Sesaxeb brZaneba warmoadgens individualur administraciul-samarTlebriv aqts, romelic gamoicema zogadi administraciuli kodeqsis me-2 muxlis `d~ qvepunqtisa da am kodeqis me-4 Tavis debulebaTa Sesabamisad, martivi administraciuli warmoebis wesebis dacviT. 2. saxelmwifo baJis sakiTxi sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobidan warmoSobil davebSi sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobebidan warmoSobili davebis ganxilvis dros yuradReba unda mieqces saxelmwifo biujetis sasargeblod saxelmwifo baJis gadaxdevinebis sakiTxs. saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis me-9 muxlis pirveli nawilis Tanaxmad, saxelmwifo baJi ar gadaixdeba saxelmwifo socialuri dacvis sakiTxTan dakavSirebiT aRZrul sarCelze. saqarTvelos konstituciiTa da saerTaSoriso konvenciebiT SromiTi uflebebi socialur-ekonomikur uflebebsa da Tavisuflebebs miekuTvneba. kerZod, saqarTvelos konstituciis 30-e da 32-e muxlebi (`adamianis ZiriTadi socialur-ekonomikuri uflebebi da Tavisuflebebi~) adgens, rom Sroma Tavisufalia da saxelmwifo icavs saqarTvelos moqalaqeTa SromiT uflebebs rogorc qveynis SigniT, ise _ sazRvargareT. saxelmwifo umuSevrad darCenil saqarTvelos moqalaqes xels uwyobs dasaqmebaSi. unda aRiniSnos, rom Sromis, rogorc socialuri ufleba daculia `evropis socialuri qartiiT~ (ratificirebulia saqarTvelos parlamentis 2005 wlis 1 ivlisis #1876 dadgenilebiT da, Sesabamisad, warmoadgens saqarTvelos kanonmdeblobis Semadgenel nawils), romelic gansazRvravs adamianis uflebaTa miniWebisa da dacvis meqanizmebs swored Sromis samarTlebriv urTierTobebSi. `evropis socialuri qartia~ aRiarebs adamianis uflebas, gamoikvebos Tavi SromiT, romelsac irCevs sakuTari nebiT; yovel adamians ufleba aqvs, hqondes samarTliani samuSao; yovel mSromels ufleba aqvs, miiRos samarTliani gasamrjelo (`qartiis~ meore nawili, me-2, me-3 da me-4 256 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis muxlebi). adamianisaTvis Sromis samarTliani da xelSemwyobi pirobebis Seqmnas aRiareben ekonomikuri, socialuri da kulturuli uflebebis Sesaxeb saerTaSoriso paqtis monawile qveynebi, maT Soris, saqarTveloc. amdenad, Sromis ufleba warmoadgens adamianis socialur uflebas da masTan dakavSirebuli sadavo sakiTxebi, maT Soris, samsaxuridan ganTavisuflebis brZanebis baTilad cnobis, samsaxurSi aRdgenis, iZulebiT ganacduri xelfasis anazRaurebis Sesaxeb davebi, saxelfaso davebi, konkursis wesiT Tanamdebobaze daniSvnasTan dakavSirebiT aRZruli davebi da sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobebidan warmoSobili nebismieri sxva saxis dava sasamarTloebis mier ganxilul unda iqnes saxelmwifo baJis gadaxdevinebis gareSe. saxelmwifo baJi Sedis sasamarTlos xarjebSi saqmis ganxilvasTan dakavSirebul xarjebTan erTad. amasTan, sakuTriv sasamarTlo xarjebi aris procesis xarjebis Semadgeneli nawili sasamarTlos gareSe xarjebTan erTad; saxelmwifo baJis gadaxdasTan dakavSirebul procesualur sakiTxebs administraciul samarTalwarmoebaSi awesrigebs administraciuli saproceso kodeqsis me-9 _ me-11 muxlebi da administraciuli saproceso kodeqsis 1.2 muxlze dayrdnobiT samoqalaqo saproceso kodeqsis me-5 TaviT dadgenili normebi. aseve, saxelmwifo baJis gadaxdevinebis sakiTxis gadawyvetisas, administraciuli samarTalwarmoebis dros, sasamarTlo xelmZRvanelobs `saxelmwifo baJis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-5 muxliT gansazRvruli danawesebiT. sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobidan warmoSobil davebze saxelmwifo biujetis sasargeblod sasamarTlo xarjebis gadaxdisagan Tavisufldebian mxareebi administraciuli saproceso kodeqsis me-9 muxlis da `saxelmwifo baJis~ Sesaxeb saqarTvelos kanonis me-5 muxlis `u~ punqtis safuZvelze. kerZod, administraciuli saproceso kodeqsis 9.1 muxlis mixedviT, saxelmwifo baJi ar gadaixdevineba saxelmwifo socialuri dacvis sakiTxTan dakavSirebiT aRZrul sarCelze. miTiTebuli normis moqmedebis gavrcelebisaTvis SromiT samarTlebrivi urTierTobidan gamomdinare davebze unda ganimartos, ganekuTvneba Tu ara SromiTi dava socialuri dacvis sakiTxTan dakavSirebiT aRZrul davas; saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos mier `evropis socialur qartiaze~ dayrdnobiT ganmartebul iqna, rom SromiTi dava, romelic dakavSirebulia Sromis, rogorc socialuri uflebis, realizaciasTan, ganxilul iqnes socialuri dacvis sakiTxTan dakavSirebiT aRZrul davad. zemoaRniSnulidan gamomdinare, SromiT davebze saxelmwifo baJis gadaxdisagan mosarCeleTa ganTavisuflebis safuZvelia administraciuli 257 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis saproceso kodeqsis 9.1 muxli. amgvari kategoriis saqmeebze saxelmwifo baJis gadaxda aseve ar ekisrebaT mopasuxe sajaro dawesebulebebs `saxelmwifo baJis Sesaxeb~ kanonis me-5 muxlis `u~ punqtis Sesabamisad, romelic adgens yvela kategoriis saqmeze im dawesebulebebis (organizaciebis) gaTavisuflebas saxelmwifo biujetis sasargeblod saxelmwifo BbaJis gadaxdisagan, romelTa xarjebi finanasdeba mxolod saxelmwifo biujetidan. 3. sarCelis dasaSveboba sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobidan warmoSobili davebis ganxilvisas sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobidan warmoSobili davebis Taobaze aRZruli sarCelebi ganixileba ra administraciuli samarTalwarmoebis wesiT, isini gaivlian yvela im stadias, rac zogadad dadgenilia mocemuli samarTalwarmoebisaTvis. kerZod, es aris sarCelis miRebis stadia, sarCelis dasaSvebobis Semowmeba, sarCelis dasabuTebulobis dadgena. mas Semdeg, rac sasamarTlos mier sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobidan warmoSobil davasTan dakavSirebiT sarCeli warmoebaSi miiReba saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 177-e_179-e muxlebis moTxovnaTa Sesabamisobis dadgenis gziT, sasamarTlo gadadis saRniSnuli sarCelis dasaSvebobis Semowmebis stadiaze. administraciuli sarCelis dasaSveboba, procesualuri TvalsazrisiT, aris mosarCelis ufleba, mimarTos sasamarTlos sasarCelo gancxadebiT darRveuli uflebis aRdgenis moTxovniT, risTvisac sasamarTlo ikvlevs sarCelis Sesabamisobas sask-is 22-e_25-e muxlebis moTxovnebTan. Tu ki dasaSvebobis sakiTxis gadawyveta saeWvoa an sasamarTlos miaCnia, rom sarCeli dauSvebelia, sasamarTlo sarCelis miRebidan 2 kviris vadaSi daniSnavs gamwesrigebel sxdomas sarCelis dasaSvebobis sakiTxis ganxilvisaTvis; imdenad, ramdenadac sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobidan warmoSobil davebSi sarCelis moTxovnas warmoadgens im administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnoba an Zaladakargulad gamocxadeba, rasac Sedegad mohyva muSaksa (mosarCeles) da sajaro dawesebulebas Soris arsebuli SromiTi urTierTobis Sewyveta an Secvla. sasamarTlo aseT moTxovnasTan mimarTebiT adgens sarCelis dasaSvebobas sask-is 22-e muxlis moTxovnebis Sesabamisobis dadgenis gziT; kerZod, administraciuli saproceso kodeqsis 22-e muxlis meore nawilis Tanaxmad, sarCeli dasaSvebia, Tu administraciuli samarTlebrivi aqti an misi nawili pidapir da uSulo zians ayenebs mosarCelis kanonier uflebas an interess, an ukanonod zRu- 258 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis davs mis uflebas. Sesabamisad, sarCeli, sask-is 22-e muxlze dayrdnobiT, dasaSvebia, Tu: 1. sarCelis mizania administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnoba an Zaladakargulad gamocxadeba; 2. mosarCele asabuTebs, rom gasaCivrebuli aqti zRudavs mis subieqtur uflebas, ayenebs individualur zians; 3. daculia gasaCivrebis vadebi. dasaSvebobis es ukanaskneli kriteriumi sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobidan warmoSobil davebTan dakavSirebiT xasiaTdeba im TaviseburebiT, rom sasamarTlo sajaro moxelesTan SromiTi urTierTobis Sewyvetis an Secvlis Sesaxeb miRebuli individualur–administraciuli aqtis gasaCivrebis vadas amowmebs `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis 127-e muxlis pirveli nawilis moTxovnaTa Sesabamisad, romelic adgens moxelis mier sasamarTloSi samsaxurebriv sakiTxebze gamocemuli aqtebis da qmedebis gasaCivrebis 1-Tvian vadas. amave normiT dadgenilia gasaCivrebis vadis aTvlis wesi, rac ukavSirdeba gasaCivrebuli aqtis zogadi administraciuli wesiT moxelisaTvis gacnobas. sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobidan gamomdinare davebis Tavisebureba mdgomareobs imaSi, rom mosarCele iTxovs ra samuSaoze aRdgenas, procesualuri formiT misi moTxovna yalibdeba administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis moTxovnaSi, ra drosac sasamarTlo, ask-is 23-e muxlze dayrdnobiT, amowmebs sarCelis dasaSvebobas. sarCeli dasaSvebia Tu: 1. sarCelis mizania administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocema; 2. administraciuli organos uari administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemaze pirdapir an uSulo zians ayenebs mosarCelis kanonier uflebebs an interesebs; 3. daculia gasaCivrebis vadebi. aRniSnuli muxlis mesame nawilis Sesabamisad, sarCeli sasamarTlos unda waredginos administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemaze uaris miRebidan erTi Tvis vadaSi. sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobidan gamomdinare davebi aseve xasiaTdeba Semdegi TaviseburebiT: sarCelis moTxovnas warmoadgens administraciuli organos mier qmedebis ganxorcielebiT iZulebiTi ganacduris anazRaureba. aseTi sarCelis dasaSvebobas sasamarTlo amowmebs ask-is 24-e muxlis safuZvelze. sarCeli dasaSvebia Tu: 1. sarCelis mizania iseTi qmedebis ganxorcileba an iseTi qmedebisagan Tavis Sekaveba, romelic ar gulisxmobs administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemas; 2. administraciuli organos mier raime moqmedebis ganxorcileba an uari raime moqmedebis ganxorcilebaze pirdapir da uSulo zians ayenebs mosarCelis kanonier uflebas an interess. 259 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis dasaSvebobis zemoT aRniSnuli pirobebis daudgenlobis SemTxvevaSi sasamarTlos gamoaqvs ganCineba saqmis warmoebis Sewyvetis Sesaxeb, rac saCivrdeba kerZo saCivriT. 3.1. zemdgom administraciul organoebSi erTjeradad gasaCivrebis uflebamosileba da ara valdebuleba administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobis Taobaze aRZruli sarCelebis dasaSvebobisaTvis dadgenili erT-erTi kriteriumi _ sadavo aqtis zemdgom administraciul organoSi erjeradi gasaCivreba _ ar warmoadgens savaldebulo kriteriums sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobidan gamomdinare administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobis Taobaze aRZruli sarCelebisaTvis. sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobidan gamomdinare davebis (sarCelebis) dasaSveboba xasiaTdeba im TaviseburebiT, rom aseTi sarCelebis dasaSveboba SezRuduli ar aris imiT, mimarTa Tu ara dainteresebulma mxarem darRveuli uflebis dacvis mizniT administraciul organos, anu gamoiyena Tu ara administraciul organoSi erTjeradad gasaCivrebis ufleba. kerZod, administraciul saCivars aqvs sarCelis dasaSvebobis winapirobis aucilebeli funqcia. dainteresebul mxares ufleba aqvs, mimarTos sasamarTlos darRveuli uflebis dacvis mizniT, Tuki is pirvel rigSi gamoiyenebs zogadi administraciuli kodeqsiT dadgenili uflebis dacvis saSualebas. szak-is 177-e muxlis mixedviT, dainteresebul mxares ufleba aqvs, gaasaCivros administraciuli organos mier gamocemuli administraciul _ samarTlebrivi aqti. administraciul saCivarze administraciuli warmoebis farglebSi mowmdeba administraciuli organos mier miRebuli gadawyvetilebis mizanSewoniloba da kanoniereba. administraciuli warmoebiT efeqturad aris SesaZlebeli, mxarem Selaxuli uflebebi daicvas, magram mxaris mier am uflebis gamouyenebloba SromiT davebSi ar iwvevs sarCelis dauSveblobas, rac efuZneba `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis principebs da debulebebs. dasaxelebuli kanoni aris specialuri normatiuli aqti, romelic awesrigebs sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobebidan gamomdinare davebs. igi SromiTi urTierTobebidan gamomdinare moTxovnis materialursamarTlebriv safuZvlebTan erTad adgens procesualur normebsac; kerZod, dasaxelebuli kanonis 127-e muxli awesebs ra sajaro samsaxurSi SromiTi davis gadawyvetas sasamarTlo wesiT, pirdapir adgens moxelis uflebamosilebas samsaxurebriv sakiTxebze miRebuli aqtebis sasamarTlo wesiT gasaCivrebas administraciuli saCivris wardgenis gareSe. Tumca aRniSnuli 260 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis ar zRudavs moxelis uflebas, isargeblos administraciul organoSi samsaxurebriv sakiTxebze miRebuli aqtebis erjeradad gasaCivrebis uflebiT. 3.2. xandazmuloba sajaro samsaxurSi SromiT-samarTlebrivi urTierTobidan gamomdinare davebis (an _ davebTan dakavSirebuli) sasarCelo xandazmulobis sakiTxi ukavSirdeba sajaro samsaxuris Sesaxeb kanonis 127-e muxls. dasaxelebuli normis pirveli punqtis mixedviT, moxeles ufleba aqvs, kanonmdeblobiT dadgenili wesiT erTi Tvis vadaSi gaasaCivros sasamarTloSi samsaxurebriv sakiTxebze gamocemuli brZaneba, gankarguleba, gadawyvetileba, agreTve, moqmedeba. amave muxlis 21 punqtis mixedviT, am muxliT gansazRvruli samarTlebrivi aqtebis gasaCivrebis xandazmulobis vada aiTvleba kanonmdeblobiT dadgenili wesiT aqtis gacnobidan. zogadi administraciuli kodeqsis 2.1 `d~ qvepunqtis Sesabamisad, individualuri administraciul-samarTlebrivi aqti administraciuli organos mier administraciuli kanonmdeblobis safuZvelze gamocemuli individualuri samarTlebrivi aqtia, romelic awesebs, cvlis, wyvets an adasturebs piris an pirTa SezRuduli wris uflebebs da movaleobebs. sajaro samsaxuris Sesaxeb kanonis 127-e muxlis da zogadi administraciuli kodeqsis 2.1 muxlis `d~ qvepunqtis Sinaarsidan gamomdinare, cxadia, rom muSakis samsaxuridan gaTavisuflebis Taobaze gamocemuli brZaneba, formalur-samarTlebrivi TvalsazrisiT, warmoadgens individualur administraciul-samarTlebriv aqts, romlis safuZvelzec wydeba SromiTsamarTlebrivi urTierToba administraciasa da muSaks Soris. administraciul saproceso kodeqsis 22.3 muxli awesebs individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis kanonierebis Taobaze sarCelis aRZvris erTTvian vadas, romlis dena, amave normis mixedviT, iwyeba sadavo aqtis gacnobidan. is, Tu ra igulisxmeba kanonmdeblobis mier individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis gacnobaSi, reglamentirebulia zogadi administraciuli kodeqsis 58.1 muxliT, romlis Sesabamisad, dainteresebuli mxarisaTvis individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis oficialuri gacnoba niSnavs misTvis individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis gadacemas an fostiT gagzavnas. amdenad, sajaro samsaxurSi SromiTsamarTlebrivi urTierTobidan gamomdinare davebTan dakavSirebiT sadavo individulaur-administraciul- 261 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis samarTlebrivi aqtebis gasaCivrebisaTvis `sajaro samsaxuris Sesaxeb” kanonis 127-e muxliT dadgenili erTTviani gasaCivrebis vadis dena iwyeba im momentidan, rodesac pirs oficialurad Cahbarda sadavo aqti. amitom yovel konkretul SemTxvevaSi sasamarTlom unda dadginos sadavo aqtis mosarCelisaTvis piradad gadacemis TariRi da am TariRidan unda aiTvalos sarCelis sasamarTloSi wardgenis erTTviani vada, xolo im SemTxvevaSi, Tu dadgindeba, rom pirma uari ganacxada aqtis piradad Cabarebaze, rac unda dasturdebodes uaris Tqmis Sesaxeb Sesabamisi aqtiT, maSin xandazmulobis vadis dena daiwyeba aseTi aqtis Sedgenis momentidan. sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobidan gamomdinare davebi xasiaTdeba im TaviseburebiTac, rom sasamarTlo praqtikis Sesabamisad, maTi sasarCelo xandazmulobis sakiTxebi ukavSirdeba sarCelis dasaSvebobas. Sesabamisad, es sakiTxebi ixileba gamwesrigebel sxdomaze da am vadebis darRvevas mosdevs procesualur samarTlebrivi Sedegi sarCelze saqmis warmoebis Sewyveta, maSin, roca kerZo xasiaTis SromiTi davebis ganxilvisas sasarCelo xandazmulobis sakiTxi ixileba saqmis arsebiTi ganxilvis dros da mis darRvevas mosdevs materialur-samarTlebrivi Sedegi _ sarCelis dakmayofilebaze uaris Tqma. 4. sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobidan warmoSobil davebTan dakavSirebiT (samsaxuridan ganTavisuflebis Sesaxeb brZanebis (dadgenilebis, gankargulebis) baTilad cnoba) individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobis sakiTxi sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobebidan warmoSobil davebTan mimarTebiT, kerZod, samsaxuridan ganTavisuflebis Sesaxeb brZanebis (dadgenilebis, gankargulebis) baTilad cnobis Sesaxeb davebTan dakavSirebiT yuradReba unda mieqces imas, rom, didi palatis ganCinebis Sesabamisad, gankarguleba (dadgenileba, brZaneba) muSakis samsaxuridan ganTavisuflebis Sesaxeb warmoadgens ara administraciuli garigebis Sewyvetas, aramed _ individualur administraciul-samarTlebriv aqts. unda aRiniSnos, rom `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 127-e muxlis 21 da 22 punqtebis Tanaxmad, sajaro moxelis samuSaodan ganTavisuflebis Sesaxeb brZaneba warmoadgens individualur administraciul-samarTlebriv aqts, romelic gamocemul unda iqnes zogadi administraciuli kodeqsis me-2 muxlis `d~ qvepunqtisa da IV TaviT dadgenili normebis Sesabamisad _ martivi administraciuli warmoebis wesiT. 262 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis me-2 muxlis pirveli nawilis `d~ qvepunqtSi /2000 w. redaqcia/ mocemulia terminis _ `administraciuli aqtis~ /24.06.2005 wlis redaqciis mixedviT _ `individualuradministraciul samarTlebrivi aqti~/ definicia, xolo, kodeqsis IV Tavis debulebebiT gansazRvrulia formaluri wesi administraciuli organoebisaTvis, romelic maT unda daicvan administraciul-samarTlebrivi aqtebis gamocemisas. imave Tavis normebiT dadgenilia administraciulsamarTlebrivi aqtis baTilad cnobis da Zaladakargulad gamocxadebis safuZvlebi, xolo saproceso kanonmdeblobiT gansazRvrulia misi gasaCivrebis SesaZlebloba da wesi. administraciuli marTlmsajulebis procesSi ganmsazRvreli mniSvneloba eniWeba administraciuli organos mier konkretuli samarTlebrivi urTierTobis mosawesrigeblad gamoyenebuli samarTlebrivi formis swor kvalifikacias. administraciuli organos saqmianobis formis swori kvalifikaciis saproceso samarTlebrivi mniSvneloba vlindeba imaSi, rom igi warmoadgens aucilebel winapirobas sarCelis swori formis gansazRvrisaTvis, kerZod, administraciuli saproceso kodeqsis 22-e muxliT gaTvaliswinebuli administraciuli sarCeli damokidebuli da ganpirobebulia administraciuli aqtis arsebobiT. administraciuli organos mier ganxorcielebuli qmedebis administraciul aqtad miCnevisaTvis aucilebelia, rom is formalur-samarTlebrivi TvalsazrisiT akmayofilebdes zogadi administraciuli kodeqsis 2.1 muxlis `d~ punqtiT gaTvaliswinebul administraciuli aqtis legaluri definiciis yvela elements, kerZod: 1. sadavo urTierTobis erT-erTi mxare aris administraciuli organo _ administraciuli aqtis avtori; 2. sadavo samarTlebrivi urTierToba gamomdinareobs administraciuli /sajaro/ samarTlis kanonmdeblobidan; 3. administraciuli organos RonisZieba mimarTulia konkretuli SemTxvevis mowesrigebisaken. 4. administraciuli organos es RonisZieba /igulisxmeba _ `awesebs, wyvets an adasturebs~/ mimarTulia samarTlebrivi mdgomareobis Secvlisaken, e.i. is awesebs, cvlis, wyvets an adasturebs piris samarTlebriv mdgomareobas. es cnebebi uciloblad gulisxmobs, rom sajaro dawesebulebis nebis Sesabamisad RonisZieba mimarTulia iqiTken, rom calmxrivad da Sesasruleblad savaldebulo ZaliT uSualo samarTlebrivi Sedegi warmoSvas. mowesrigebis, romlis maxasiaTebeli swored isaa, rom samarTlebrivi Sedegi uSualod sajaro dawesebulebis nebis Sedegad dgeba, calmxrivoba da misi Sesrulebis savaldebuloba administraciuli aqtis cnebis is elementebia, romlebic mas ganasxvavebs administraciuli organos saqmianobis sxva formebisagan, 263 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis kerZod _ administraciuli xelSekrulebisagan. zemoaRniSnulis erT-erT mkafio magaliTs warmoadgens `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis normebi, kerZod, 26.1 da 110.1 muxlebis mixedviT Tanamdebobaze daniSvna da gaTavisufleba formdeba brZanebiT, gankargulebiT an dadgenilebiT, anu esaa sajaro dawesebulebis mier nebis calmxrivi gamovlena. amave TvalsazrisiT, gansakuTrebiT mniSvnelovania amave kanonis 95-e muxlis debuleba: `piri Tavisi iniciativiT Tavisufldeba samsaxuridan, Tu misi samsaxurSi miRebis uflebis mqone moxele an dawesebuleba daakmayofilebs mis werilobiT gancxadebas.~ amdenad, piri Tavisi iniciativiT samsaxuridan Tavisufldeba im SemTxvevaSi, Tu amis saTanado nebas gamoavlens sajaro dawesebuleba _ daakmayofilebs piris gancxadebas, rac, aseve, kanonis 110.1 muxlis safuZvelze dakavSirebulia administraciuli aqtis gamocemasTan. saerTo sasamarTloebma administraciuli organoebis mier ganxocielebuli qmedebis marTlzomierebis garkvevisas /Sesabamisi kvalifikaciis moxdenis mizniT/ yuradReba unda gaamaxvilon ara sadavo urTierTobis samarTlebriv Sinaarsze, aramed _ am samarTlebrivi urTierTobis mowesrigebis formaze, vinaidan, Tu administraciuli organo konkretuli samarTlebrivi urTierTobis mosawesrigeblad gamoxatul nebas miscems administraciuli aqtis saxes, igi, miuxedavad misi Sinaarsisa, unda Sefasdes da ganxilul iqnes rogorc administraciuli aqti. administraciuli organos nebis gamovlenis formis dasadgenad sakmarisia samarTlebrivi aqtis /brZanebis, gankargulebis da a.S/ gamocemis faqti, maSinac ki, rodesac administraciuli organo kanonmdeblobis moTxovnaTa sawinaaRmdegod irCevs saqmianobis araswor formas. sasamarTlo xelisuflebas ara aqvs ufleba /SesaZlebloba/, es xarvezi imiT gamoasworos, rom Seucvalos mas saxelwodeba da administraciuli aqtis subieqts /adresats/ SesTavazos misi uflebis dacvis sxva saSualeba. administraciuli organos RonisZiebis adresats unda mieces SesaZlebloba, gamoiyenos Tavisi subieqturi uflebis dacvis is adekvaturi saproceso saSualeba, rac saproceso kanonmdeblobiT administraciuli organos saqmianobis am formisTvisaa gaTvaliswinebuli, ramdenadac administraciuli saproceso kodeqsis 22-e_25-e muxlebiT kanonmdeblis mier konkretulad aris gansazRvruli, administraciuli organos saqmianobis romel formas romeli sarCelis saxiT SeuZlia daupirispirdes. sasamarTlo xelisufleba saqarTvelos konstituciis, `saerTo sasamarTloebis Sesaxeb~ organuli kanoniT da saproceso kanonmdeblobiT uflebamosilia, Seafasos administraciuli organos qmedeba, imsjelos mis marTlzomierebaze, magram sasamarTlo kontrolis cneba ar niSnavs 264 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis imas, rom sasamarTlos SeuZlia ukarnaxos aRmasrulebel xelisuflebas, Tu ra formiT ganaxorcielos mis winaSe mdgari amocanebi. administraciul samarTalSi moqmedi principis mixedviT, administraciul organos aqvs saqmianobis samarTlebrivi formis arCevanis Tavisufleba. administraciul organos SeuZlia konkretuli samarTalurTierToba moawesrigos im samarTlebrivi formis gamoyenebis gziT, romelic, misive azriT, ufro efeqturia konkretul SemTxvevaSi. administraciuli organos arCevanis Tavisuflebis farglebi mTavrdeba iq da mxolod maSin, rodesac kanoni zustad uTiTebs mocemuli urTierTobisaTvis ama Tu im samarTlebrivi formis gamoyenebis aucileblobas an es gamomdinareobs kanoniT mowesrigebuli urTierTobis Taviseburebidan. mxolod sakanonmdeblo xelisufleba aris uflebamosili, erTgvarovani samarTlebrivi urTierTobis mosawesrigeblad administraciul organos ganusazRvros saqmianobis konkretuli samarTlebrivi forma im SemTxvevebSi, rodesac aRniSnuli sakanonmdeblo doneze ar aris mowesrigebuli. xelisuflebis danawilebis konstituciuri principidan gamomdinare, administraciul organos konkretuli samarTlebrivi urTierTobis mosawesrigeblad gaaCnia saqmianobis samarTlebrivi instrumenti _ administraciuli aqti da normatiul-administraciul samarTlebrivi aqtisagan gansxvavebiT, misi gamoyenebis SemTxvevaSi ar esaWiroeba sakanonmdeblo xelisuflebis mier TiToeuli konkretuli SemTxvevisaTvis uflebamosilebiT aRWurva. amdenad, administraciuli organos mier brZanebis, gankargulebis gamocema miuTiTebs konkretuli SemTxvevis calmxrivi mowesrigebis nebaze, metic, mas aqvs amis samarTlebrivi safuZvlebi. kerZod, im viTarebaSi, roca `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanoniT kanonmdebelma sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobis mowesrigebisaTvis administraciul organos mkafiod ganusazRvra saqmianobis formebi, rogorc samarTlebrivi aqtis, aseve, xelSekrulebis /ix. muxli me-7/ saxiT. amdenad, sajaro SromiT samarTlebriv urTierTobaSi administraciuli organos saqmianobis legaluri formis _ administraciuli aqtis ignonireba dauSvebelia. daniSvnis brZanebis gacemiT xdeba sajaro moxelisaTvis sajarosamarTlebrivi kompetenciis gadacema da, Sesabamisad, im SeRavaTebis miniWeba da garantiebiT aRWurva, rac kanoniT gaTvaliswinebulia sajaro moxelisaTvis. TavisTavad, piris nebis gamovlena samsaxurSi miRebis Taobaze ar ganapirobebs administraciuli organos nebis pozitiur gamovlenas da Sesabamis samarTlebriv Sedegs _ am piris samsaxurSi miRebas. nebis gamovlena garigebis gansazRvris fundamentia. amasTan, samoqalaqo samarTali im Tvalsazriss emyareba, rom pirebma erTmaneTTan ur- 265 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis TierToba Tavad unda moawesrigon. am princips kerZo avtonomia ewodeba, romlis ganxorcielebis yvelaze TvalsaCino da gavrcelebul saSualebas samoqalaqo samarTalSi warmoadgens garigeba. garigebad miiCneva mxolod iseTi nebis gamovlena, romelic mimarTulia samarTlebrivi urTierTobis warmoSobis, Secvlis an Sewyvetisaken. amasTan, nebis yovelgvari gamovlena ar warmoadgens garigebas. aRniSnuli gansakuTrebiT TvalsaCinoa maSin, roca samarTalurTierTobis erT-erT subieqts administraciuli organo warmoadgens, romelsac, saqmianobis formebis specifikidan gamomdinare, mmarTvelobiTi RonisZiebis ganxorcielebis Semdegi saxeebi gaaCnia: administraciul-samarTlebrivi aqti, realaqti da administraciuli xelSekruleba. samsaxuridan ganTavisuflebis Sesaxeb gankargulebis (brZanebis, dadgenilebis) gamocemisas, zogadi administraciuli kodeqsis 65-e muxlis mixedviT, administraciuli organos uflebamosileba /dados administraciuli garigeba/ ar gamoiyeneba, ramdenadac SromiTsamarTlebrivi urTierTobis Sewyvetisas administraciuli organos nebis gamovlena gamomdinareobs ara garigebis dadebis an garigebis Sewyvetis survilidan, aramed kanonismieri uflebamosilebidan _ ganaxorcielos sajarosamsaxurebrivi urTierToba. am mmarTvelobiTi funqciis Sesrulebisas igi nebas gamoavlens ara xelSekrulebis formiT, aramed _ administraciuli aqtis miRebiT, romelic savaldebuloa Sesasruleblad. administraciuli organos RonisZiebis Sefasebisas yuradReba unda mieqces ara mis samarTlebriv bunebas, aramed _ misi saqmianobis administraciul formas da samarTlis im normis xasiaTs, romelic administraciul organos qmedebis uflebamosilebiT aRWuravs, aseve, imas, samarTlis romel sferoSi iCens Tavs samarTlebrivi Sedegi, anu gadamwyvetia, saidan modis RonisZieba da ara is, Tu saiTkenaa igi mimarTuli. calmxrivi garigebis brZanebis saxiT gamoxatvas moqmedi kanonmdebloba ar iTvaliswinebs. metic, calmxrivi garigebis cnebis administraciul samarTalSi damkvidreba gaumarTlebelia. mas ar Seswevs unari, iyos moqmedi instrumenti administraciuli organos xelSi, ramdenadac zogad administraciul da saproceso samarTalSi ar aris Cadebuli is meqanizmi, romelic am instituts aamoqmedebs. administraciul samarTalSi calmxrivi garigebis aRiareba ewinaaRmdegeba administraciuli samarTlis principebs, amocanebs da ar Seesabameba doqtrinas administraciuli organos saqmianobis samarTlebrivi formebis Sesaxeb, radgan administraciuli organos saqmianobis samarTlebrivi formebis dadgeniT administraciul samarTals Semoaqvs wesrigi organos mravalmxriv da qaosur saqmianobaSi, uqvemdebarebs mas 266 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis samarTlis normebs da gamWvirvales xdis administraciul organosa da moqalaqeebs Soris urTierTobas. aRniSnulis gaTvaliswinebiT, qarTul administraciul samarTalSi damkvidrebuli cneba _ `administraciuli garigeba~ /zogadi administraciuli kodeqsis V Tavi/, saqarTvelos saerTo sasamarTloebis mier normis interpretaciis uflebamosilebaze dayrdnobiT, eqvemdebareba ormxrivi da mravalmxrivi garigebis mniSvnelobiT gagebas, vinaidan xelSekruleba ormxrivi garigebis klasikuri formaa. xelSekrulebis, rogorc garigebis, daxasiaTebisas aucilebelia Sinaarsobrivad TanmTxvedri nebis gamovlinebis urTierTgacvla or an ramdenime pirs Soris, romlebic xelSekrulebis mxareebs warmoadgenen, anu zogadi administraciuli kodeqsis /2000w. redaqcia/ termini _ `administraciuli garigeba~ ganmartebul unda iqnes `administraciuli xelSekrulebis~ mniSvnelobiT, radgan administraciuli xelSekrulebisaTvis damaxasiaTebelia swored is, rom uSualo samarTlebrivi Sedegi ara administraciuli organos calmxrivi nebis, aramed _ mxolod xelSekrulebis mxareTa survilis damTxvevis Sedegad dgeba. administraciuli organos calmxrivi nebis gamovlenis formas warmoadgens administraciuli aqti da realaqti. gasaTvaliswinebelia, rom imTaviTve administraciul aqts administraciuli samarTlis mecnierebaSi gabatonebuli mdgomareoba uWiravs, xolo xelSekrulebis, rogorc administraciuli organos saqmianobis samarTlebrivi formis, gamoyenebis SesaZlebloba aRiarebul iqna mxolod germaniis federaluri administraciuli sasamarTlos 1966 wlis gadawyvetilebiT da am mosazrebam asaxva hpova germaniis `administraciuli warmoebis Sesaxeb~ 1976 wlis federalur kanonSi. administraciuli samarTlis ganviTarebis Sedegad Tanamedrove etapze administraciuli xelSekruleba aRiarebulia rogorc legaluri da aucilebeli instrumenti administraciuli organos xelSi. is aratipuri SemTxvevebisaTvis moqnili mmarTvelobiTi saqmianobis ganxorcielebis SesaZleblobas iZleva. gansakuTrebiT, administraciuli xelSekruleba pasuxobs warmodgenebs Tanamedrove, samarTlebrivi da demokratiuli mmarTvelobiTi sistemis Sesaxeb, romelic moqalaqeebSi ara ubralod `qveSevrdoms~ /vinaidan sajaro samarTali urTierTdaqvemdebarebis principzea agebuli, xolo xelSekruleba mxareebs Soris Tanasworuflebianobis princips emyareba/, aramed damoukidebel samarTlis subieqts da partniors gulisxmobs. sayuradReboa, rom piris /sajaro moxelis/ samsaxurSi miReba an gaTavisufleba aris ara calmxrivi garigeba, aramed administraciuli aqti, romelic /miRebis SemTxvevaSi/ saWiroebs am piris Tanxmobas. Tanxmo- 267 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis bis mizans ar warmoadgens piris CarTva gadawyvetilebis miRebis procesSi (rogorc administraciuli xelSekrulebis dadebis dros xdeba), aramed uzrunvelyofs iseTi gadawyvetilebis miRebis Tavidan acilebas, romelic ar Sedis moqalaqis interesebSi (piris Tanxmobis gareSe samsaxurSi daniSvnas moqmedi kanonmdebloba ar icnobs). moqalaqis nebis gamovlenas administraciuli xelSekrulebisaTvis sicocxlisunarianobis, xolo administraciuli aqtisaTvis _ kanonierebis ganmsazRvreli funqcia aqvs. Tu ar arsebobs SeTanxmeba, xelSekruleba dadebulad ar CaiTvleba, xolo, Tu administraciuli aqti, adresatis Tanxmobis saWiroebis SemTxvevaSi aseTis gareSe gamoicema, aris kanonsawinaaRmdego da gasaCivrebis SemTxvevaSi miecema Sesabamisi samarTlebrivi Sefaseba. amdenad, administraciuli organos saqmianobis samarTlebrivi formis garkvevisas yuradReba unda mieqces im garemoebas, rom adresatis mier gamoxatuli neba gadawyvetilebis Sinaarsis ganmsazRvrelia /administraciuli xelSekruleba/, Tu ifargleba Tanxmobis gamoxatvis SesaZleblobiT /administraciuli aqti/. aseve aRsaniSnavia, rom saqarTvelos parlamentis mier 2005 w. 24 ivniss zogad administraciul da administraciul saproceso kodeqsebSi ganxorcielebuli sakanonmdeblo cvlilebebis Sedegad /amoqmedda 2005 w. 15 ivliss/ miTiTebul normatiul aqtebSi gamoyenebuli termini _ `administraciuli garigeba~ Seicvala terminiT _ `administraciuli xelSekruleba~. rogorc ukve aRvniSneT, saqarTvelos 2005 wlis 24 ivnisis kanonis safuZvelze 2005 wlis 15 ivlisidan amoqmedebuli sakanonmdeblo cvlilebebis Sedegad saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis 2.1 muxlis `z~ qvepunqtiT gansazRvruli da amave kodeqsis me-5 TaviT reglamentirebuli `administraciuli garigeba~ Seicvala `administraciuli xelSekrulebiT~, rac samarTlebrivad arsebiTad gansxvavdeba administraciuli garigebisgan da gamoricxavs calmxrivi garigebis arsebobas administraciul samarTalurTierTobebSi. Sesabamisi cvlileba ganicada `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 127-e muxlma da masze damatebuli 21 da 22 punqtebiT dadginda, rom samsaxurebriv sakiTxebze gamocemuli samarTlebrivi aqtebis (brZanebis, gankargulebis) gasaCivrebis vadis aTvla iwyeba kanonmdeblobiT dadgenili wesiT aqtis gacnobidan, xolo sarCelis wardgena samsaxuridan gaTavisuflebis Sesaxeb individualuri administraciul-samarTlebriv aqtTan dakavSirebiT ar iwvevs sadavo aqtis moqmedebis SeCerebas. aqedan gamomdinare, aRniSnuli cvlilebebis Tanaxmad, samsaxuridan gaTavisuflebis Sesaxeb administraciuli organos brZaneba (gadawyvetileba, gankarguleba) aris zogadi administraciuli kodeqsis me-2 muxlis pirveli nawilis `d~ qvepunqtiT da imave kodeqsis me-4 TaviT 268 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis reglamentirebuli individualuri administraciul-samarTlebrivi aqti da samsaxurebriv sakiTxebTan dakavSirebuli davebis ganxilvisas unda Semowmdes am sakiTxebze gamocemuli administraciuli aqtis Sesabamisoba zogadi administraciuli kodeqsis me-4 Tavis, `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonisa da saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis normebiT dadgenil moTxovnebTan. aris SemTxvevebi, rodesac muSakis sajaro samsaxurSi iReben gamosacdeli vadiT, xolo am vadis gasvlis Semdeg, aradamakmayofilebeli Sedegebis gamo, muSaki Tavisufldeba samsaxuridan. amasTan dakavSirebiT didma palatam ganmarta, rom `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis 24-e muxlis me-2 punqtis Tanaxmad, gamosacdeli vadis ganmavlobaSi mowmdeba moxelis profesiuli Cvevebis, SesaZleblobebisa da piradi Tvisebebis Sesabamisoba dakavebul TanamdebobasTan, ris gamoc administraciis gadasawyvetia da mis diskreciul uflebamosilebas ganekuTvneba gamosacdeli vadiT daniSnul mosamsaxuresTan SromiTi xelSekrulebis gagrZeleba. administraciis uflebamosilebas ganekuTvneboda misi Tanamdebobaze datovebis sakiTxis gadawyvetac. didi palatis ganmartebiT, `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis 24.2 muxlis Tanaxmad, aradamakmayofilebeli Sedegebis SemTxvevaSi gamosacdeli vadiT miRebuli moxele SeiZleba gaTavisufldes dakavebuli Tanamdebobidan gamosacdeli vadis ganmavlobaSi am kanoniT dadgenili wesiT, xolo Sromis kanonTa kodeqsis 22.4 muxlSi miTiTebulia, rom sagamocdo vadis ganmavlobaSi muSakze mTlianad vrceldeba am kodeqsiT dadgenili wesebi, rac iZleva im daskvnis gakeTebis safuZvels, rom sajaro samsaxurSi Tanamdebobaze gamosacdeli vadiT miRebul pirzec mTlianad vrceldeba `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanoniT dadgenili ufleba-movaleobani. yuradReba unda mieqces im garemoebas, rom `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonSi 2005 wlis 23 dekembris cvlilebebis Setanamde moqmedebda imave kanonis 97-e muxlis me-2 punqti, romlis Tanaxmad, moxele ar SeiZleba ganTavisuflebuliyo samsaxuridan, Tu igi Tanaxma iyo sxva Tanamdebobis SeTavazebaze. SeTavazebuli SeiZleba yofiliyo sxva, igive an ufro dabali rangis Tanamdeboba, an samuSao adgili, magram SeTavazeba aucileblad unda momxdariyo da mxolod amis Semdeg hqonda ufleba administracias, mieRo gadawyvetileba muSakis Tanamdebobidan gaTavisuflebis Sesaxeb. Tavad administracias ekisreboda valdebuleba, dasaTxovi muSakisaTvis SeeTavazebina sxva Tanamdeboba; muSakis mier gancxadebiT mimarTvis ararseboba administracias ar aTavisuflebda aRniSnuli movaleobisagan. amdenad, kanonmdeblobiT dadgenili iyo SeTavazebis valdebuleba, xolo 269 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis konkretulad ra Tanamdeboba iqneboda SeTavazebuli, unda gadaewyvita administracias arsebuli vakansiebis, piris kvalifikaciis, staJis, asakis da sxv. garemoebaTa gaTvaliswinebiT. SeTavazebis valdebuleba iTvaliswinebda daniSvnis SeTavazebas ama Tu im dawesebuleba-organizaciis sistemaSi zogadad da ara mxolod konkretul teritoriul erTeulSi, struqturul danayofSi da sxv. `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonSi 2005 wlis 23 dekembers Setanili cvlilebis Sedegad gauqmda imave kanonis 97-e muxlis me-2 punqti, ris gamoc am cvlilebis amoqmedebis momentidan samsaxuris administracia aRar aris valdebuli, samsaxuridan ganTavisuflebis dros sajaro moxeles SesTavazos sxva Tanamdeboba. magram, Tu konkretul SemTxvevaSi saqmis ganxilvis dros sadavo samarTalurTierToba (samsaxuridan moxelis ganTavisufleba) ukve arsebobda cvlilebis Setanamde, anu 2006 wlis 1 ianvramde, maSin gamoyenebul unda iqnes im dros moqmedi norma sxva samuSaos SeTavazebis valdebulebis Taobaze, vinaidan ar daiSveba kanonisaTvis ukuqceviTi Zalis miniWeba, Tu igi zianis momtania an auaresebs piris mdgomareobas. Sesabamisad, aseT dros sadavo administraciuli aqtis kanoniereba misi gamocemis dros moqmedi kanonmdeblobis safuZvelze unda Semowmdes. aRsaniSnavia, rom normis moqmedeba Tavidanve ar gamoiyeneboda Sinagan saqmeTa saministros mosamsaxureebis mimarT. erT-erT saqmeze sakasacio palatam miuTiTa, rom saqarTvelos Sinagan saqmeTa saministros mosamsaxureebis rezervSi gadayvanisa da samsaxuridan daTxovnis dros maT mimarT ar unda gamoyenebuliyo Sesabamis periodSi moqmedi Sromis kanonTa kodeqsis 36.1 muxliT gaTvaliswinebuli samsaxurSi upiratesi darCenis ufleba, vinaidan aRniSnul pirebze vrceldeba specialuri kanonmdeblobiT dadgenili moTxovnebi. Sinagan saqmeTa saministros TanamSromlebisaTvis specialur kanons warmoadgens `policiis Sesaxeb~ kanoni, romlis 22-e muxlis me-7 qvepunqti, sadavo samarTalurTierTobis warmoSobis dros moqmedi redaqciis Tanaxmad, iTvaliswinebda, rom Statebis Semcireba warmoadgenda policiis TanamSromlis samsaxuridan daTxovnis safuZvels. sakasacio sasamarTlom miiCnia, rom Statebis Semcireba policielis samsaxuridan gaTavisuflebis sakmaris safuZvels qmnis da ar gaizira kasatoris mosazreba administraciis mier sadavo brZanebis miRebis dros moqmedi `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis 97.2 muxlis darRvevis Sesaxeb. sakasacio sasamarTlom miiCnia, rom xsenebuli norma ar unda gamoyenebuliyo policiis TanamSromlebis mimarT. sakasacio palatam ganmarta, rom `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis me-11 muxlis Tanaxmad, aRniSnuli kanonis moqmedeba policiis TanamSromlebze vrceldeba mxolod im SemTxvevaSi, Tu 270 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis specialuri normebi ar ewinaaRmdegeba kanons. specialuri kanonmdebloba Statebis Semcirebisas sxva Tanamdebobis SeTavazebis valdebulebas ar iTvaliswinebda. sakasacio palatam ganmarta, rom qveyanaSi moqmedi sistema ar emyareba precedentul samarTals. rac Seexeba sasamarTlo praqtikas, instanciurobis gamo, masSi wamyvani roli eniWeba umaRles sasamarTlo instancias, romelsac sadavo sakiTxis mimarT erTiani praqtika aqvs SemuSavebuli. mas ar cvlis qveda instanciis ZalaSi Sesuli calkeuli gadawyvetileba. sakasacio sasamarTlom aRniSna, rom `saqarTvelos Sinagan saqmeTa organoebSi samsaxuris gavlis wesis Sesaxeb~ debulebis 67-e muxlis `v~ qvepunqtis mixedviT, oficerTa Semadgenlobis pirebi Ss organoebidan SeiZleba daiTxovon samxedro Zalebis TadarigSi Statebis SemcirebiT. amave debulebis me-12 muxlis me-7 punqtis Tanaxmad, Ss organoebSi organizaciul, saStato RonisZiebaTa ganxorcielebisas Ss ministris brZanebiT StatgareSe darCenili TanamSromeli iricxeba kadrebis gankargulebaSi ara umetes 4 TviT, 2 Tvis mTliani xelfasis SenarCunebiT, xolo momdevno 2 Tvis ganmavlobaSi mas miecema specialuri wodebis, namsaxurobis procentuli danamati da sasursaTo ulufis kompensacia. aRniSnuli vadis gasvlamde unda gadawydes TanamSromlis SromiTi mowyobis sakiTxi. xsenebul normaSi kanonmdebeli gulisxmobs administraciuli organos SesaZlo moqmedebis or alternatiul variants: pozitiurs da negatiurs, kerZod, moxelis sxva Tanamdebobaze gadayvanas an samsaxuridan ganTavisuflebas. amdenad, zemoaRniSnuli normatiuli aqtebi ar iTvaliswinebs reorganizaciis an/da Statebis Semcirebis SemTxvevaSi administraciis valdebulebas, SesTavazos moxeles sxva Tanamdeboba. SeTavazebis valdebulebis ararseboba gamoricxavs kadrebis Semcirebisas kanonmdeblobiT gaTvaliswinebuli upiratesobis pirobis gamoyenebas. kasatori Ss organoebidan daTxovnil iqna ara rogorc StatSi myofi TanamSromeli, sajaro moxele, aramed rogorc kadrebis gankargulebaSi myofi, StatgareSe darCenili piri. Sesabamisad, ar arsebobs kasatoris samsaxurSi aRdgenis valdebuleba. xSiri iyo moxelis samsaxuridan ganTavisuflebis SemTxvevebi dawesebulebis likvidaciisa da reorganizaciis dros. `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 96-e muxlis pirveli punqtis Tanaxmad, moxele SeiZleba ganTavisufldes samsaxuridan dawesebulebis likvidaciis gamo. am SemTxvevaSi moxele samsaxuridan Tavisufldeba dawesebulebis saqmianobis Sewyvetis dRidan. amdenad, kanoni adgens, rom dawesebulebis likvidaciis dros dawesebulebis xelmZRvaneli uflebamosilia, upirobod gaanTavisuflos moxele samsaxuridan. dawesebuleba likvidaciisas mTlianad wyvets funqcionirebas, anu ar xdeba misi uflebamonacvle organi- 271 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis zaciis dadgena, romelzec unda gadavides likvidirebuli dawesebulebis ufleba-movaleobebi. erT-erT saqmeze sakasacio sasamarTlom ganmarta, rom dawesebulebis likvidacia warmoadgens struqturul cvlilebas, romliTac dawesebuleba, rogorc subieqti, wyvets saqmianobas, aRar ganagrZobs funqcionirebas da misi uflebebi da movaleobebi sxva subieqts ar gadaecema. amasTan, likvidacia Tavisi arsiT dauSveblad miiCnevs uflebamonacvleobas. gansxvavebulad regulirdeba moxelis samsaxuridan ganTavisuflebis sakiTxi dawesebulebis reorganizaciis dros. `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 96-e muxlis me-2 nawilis Tanaxmad, dawesebulebis reorganizacia ar qmnis safuZvels moxelis gasaTavisufleblad. rodesac dawesebulebis reorganizacias Tan sdevs Statebis Semcireba, moxele SeiZleba ganTavisufldes samsaxuridan am kanonis safuZvelze. amdenad, dawesebulebis reorganizacia, rogorc wesi, ar warmoadgens moxelis samsaxuridan ganTavisuflebis safuZvels. dawesebulebis reorganizaciis dros moxele samsaxuridan SeiZleba ganTavisufldes mxolod imitom, rom dawesebulebis reorganizaciasTan erTad mcirdeba dadgenili Statebi. am SemTxvevaSi ganTavisufleba unda moxdes imave kanonis 97-e muxlis safuZvelze. unda aRiniSnos, rom likvidaciisagan gansxvavebiT, reorganizacia gulisxmobs mxolod dawesebulebis struqturebis SigniT gadanacvlebas, rac ar iwvevs am samsaxuris funqciebisa da ufleba-movaleobebis ukvalod gaqrobas. Statebis Semcireba gulisxmobs imas, rom cvlileba Sedis saStato ganrigSi da uqmdeba an icvleba moxelis saStato-erTeuli. aseve aRsaniSnavia, rom `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 96-e muxlis me-4 nawilis Tanaxmad, dawesebulebis daqvemdebarebis Secvla ar warmoadgens moxelis samsaxuridan ganTavisflebis safuZvels. amdenad, Tu ar xdeba dawesebulebis likvidacia an reorganizacia Statebis SemcirebiT, aramed _ mxolod dawesebulebis daqvemdebarebis Secvla, es ar warmoadgens samsaxuridan ganTavisuflebis safuZvels. `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis 97-e muxlis pirveli nawilis Tanaxmad, moxele SeiZleba gaaTavisuflon samsaxuridan dawesebulebis StatebiT gaTvaliswinebul TanamdebobaTa Semcirebisas an arakanonierad ganTavisuflebuli moxelis samsaxurSi aRdgenisas. amdenad, dawesebulebis StatebiT gaTvaliswinebul TanamdebobaTa Semcireba warmoadgens moxelis samsaxuridan ganTavisuflebis safuZvels. magram am muxlis ganmarteba dauSvebelia imgvarad, rom moxele Statebis Semcirebis SemTxvevaSi upirobod da avtomaturad unda gaaTavisuflon samsaxuridan. sajarosamarTlebrivi normebis mizans warmoadgens stabiluri sajaro wesrigis 272 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis damkvidreba. `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis me-13 muxlis `T~ qvepunqtis Tanaxmad, kanonis erT-erT ZiriTad princips mosamsaxureTa kadrebis stabiluroba warmoadgens. aqedan gamomdinare, moxelis samsaxuridan ganTavisuflebis dros kargad unda iqnes Seswavlili misi profesiuli Cvevebi, kvalifikacia, dakavebul TanamdebobasTan misi piradi Tvisebebisa da SesaZleblobebis Sesabamisoba da moxele unda ganTavisufldes mxolod maSin, Tu gamoiricxeba imave dawesebulebaSi misi Semdgomi dasaqmebis SesaZlebloba sxva Sesabamis Tanamdebobaze vakansiis ararsebobis gamo. aRsaniSnavia, rom Sromis kanonTa kodeqsis (Zveli varianti) 36-e muxli aseT SemTxvevaSi iTvaliswinebda samuSaoze darCenis upirates uflebas garkveuli pirobebis dakmayofilebis SemTxvevaSi. erT-erT saqmeze sakasacio sasamarTlom miuTiTa `sajaro samsaxuris Sesaxeb” saqarTvelos kanonis me-11 muxlis me-2 punqtis `d~ qvepunqtze (2008 wlis 27 ivnisamde moqmedi redaqcia; 2008 wlis 27 ivnisidan moqmedi redaqciiT _ saqarTvelos Sinagan saqmeTa saministros TanamSromlebze), romlis Tanaxmad, am kanonis moqmedeba policiis TanamSromlebze vrceldeba mxolod im SemTxvevaSi, Tu saqarTvelos konstituciiT, specialuri kanonmdeblobiT an maT safuZvelze sxva ram ar aris dadgenili. `policiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 22-e muxlis pirveli punqtis `e~ qvepunqtis Tanaxmad, policieli SeiZleba samsaxuridan daTxovnil iqnes reorganizaciis an/da Statebis Semcirebisas. amave muxlis me-3 punqtis mixedviT, kadrebis gankargulebaSi ayvanili policielebi gankargulebaSi ayvanis dRidan iTvlebian SesaZlo daTxovnis Sesaxeb gafrTxilebulad. `saqarTvelos Sinagan saqmeTa organoebSi samsaxuris gavlis wesis Sesaxeb debulebis~ me-12 muxlis me-7 punqtis Tanaxmad, Ss organoebSi organizaciul, saStato RonisZiebaTa ganxorcielebisas, Ss ministris brZanebiT, StatgareSe darCenili TanamSromeli iricxeba kadrebis gankargulebaSi 4 Tvemde vadiT, ara umetes ori Tvis xelfasis (fuladi sargos) SenarCunebiT bolo dakavebuli Tanamdebobis Sesabamisad. aRniSnuli vadis gasvlamde unda gadawydes TanamSromlis SromiTi mowyobis sakiTxi. amave punqtis SeniSvnis mixedviT, sajaro samarTlis iuridiuli piris _ saqarTvelos Sinagan saqmeTa saministros dacvis policiis departamentSi reorganizaciis an/da Statebis Semcirebis SemTxvevaSi, departamentis Tavmjdomaris brZanebiT, rigiTi Semadgenlobis pirTa kadrebis gankargulebaSi yofnis vada ganisazRvreba oTx Tvemde, ara umetes ori Tvis xelfasis (fuladi sargos) SenarCunebiT bolo dakavebuli Tanamdebobis Sesabamisad. aqedan gamomdinare, sakasacio sasamarTlom ganmarta, rom `policiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 22-e muxlis pirveli punqtis `e~ qvepunqtis mixedviT, policielis samsaxu- 273 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis ridan daTxovnis safuZvlebia reorganizacia an/da Statebis Semcireba. Sesabamisad, reorganizacia warmoadgens policielis samsaxuridan daTxovnis damoukidebel safuZvels, miuxedavad imisa, reorganizaciis Sedegad ganxorcielda Tu ara Statebis Semcireba. sakasacio sasamarTlos mosazrebiT, davis gadawyvetisas saapelacio sasamarTlos unda gamoeyenebina `policiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanoni, rogorc konkretuli SemTxvevisaTvis specialuri kanoni. `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 96-e muxlis me-3 nawilis Tanaxmad, dawesebulebis reorganizaciisas, romelsac Tan sdevs Statebis Semcireba, dawesebulebis xelmZRvaneli uflebamosilia, gaiTvaliswinos atestaciis Sedegebi. erT-erT saqmeze sakasacio sasamarTlom ganmarta, rom Statebis SemcirebiT reorganizaciis dros atestaciis Sedegebis gaTvaliswineba ar aris savaldebulo dawesebulebis xelmZRvanelisaTvis da mis diskrecias warmoadgens atestaciagavlili moxelis samuSaoze datovebis sakiTxis gadawyveta. amdenad, Statebis SemcirebiT dawesebulebis reorganizaciisas atestaciis Sedegebis gaTvaliswineba warmoadgens dawesebulebis administraciis ara valdebulebas, aramed _ diskreciul uflebamosilebas. Tumca msgavs saqmeze sakasacio palatam ganmarta, rom `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanoni dawesebulebaSi Statebis Semcirebisas administracias aniWebs diskreciul uflebamosilebas, adekvaturad, obieqturad Seafasos TanamSromelTa profesiuli Cvevebi, kvalifikacia, Sromis disciplina da a.S. da miiRos Sesabamisi motivirebuli gadawyvetileba, vinaidan es mniSvnelovania ara mxolod konkretuli sajaro moxelis, aramed _ mTlianad sajaro samsaxurisaTvis. swored amgvari obieqturi SerCeva ganapirobebs sajaro samsaxuris stabilur, kvalificiur da efeqtian muSaobas, rac sajaro moxeleebisadmi ndobis xarisxs da avtoritets unda ganapirobebdes. amdenad, diskreciuli uflebamosilebis miuxedavad, administraciis xelmZRvaneli valdebulia, adekvaturad, obieqturad Seafasos TanamSromelTa profesiuli Cvevebi, kvalifikacia, Sromis disciplina, sxva sakiTxebi da mxolod amis Semdeg miiRos motivirebuli gadawyvetileba moxelis samuSaoze datovebis an samuSaodan ganTavisuflebis Taobaze. `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis 108-e muxlis pirveli nawilis Tanaxmad, moxeles erTi TviT adre unda ecnobos dawesebulebis likvidaciis, Tanamdebobis Semcirebis, atestaciis aradamakmayofilebeli Sedegebis an asakis gamo samsaxuridan gaTavisuflebis Sesaxeb. xangrZlivi Sromisuunarobis gamo ganTavisuflebis Sesaxeb moxeles werilobiT unda ecnobos ganTavisuflebamde 2 kviriT adre mainc. imave muxlis me-2 nawilis 274 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tanaxmad, am muxlis pirveli punqtiT gaTvaliswinebuli vadis darRvevis SemTxvevaSi, am kanonis 109-e muxliT gaTvaliswinebuli kompensaciis garda moxeles eZleva xelfasi yoveli gadacilebuli dRisaTvis. aris SemTxvevebi, rodesac moxelis samsaxuridan ganTavisufleba xdeba gafrTxilebis vadis dacvis gareSe, ris gamoc samsaxuridan ganTavisuflebuli moxele iTxovs samsaxuridan ganTavisuflebis Sesaxeb brZanebis (gankargulebis, dadgenilebis) baTilad cnobas da samsaxurSi aRdgenas. aRniSnulTan dakavSirebiT erT-erT saqmeze sakasacio palatam ganmarta, rom kanoniT dadgenili, aRniSnuli valdebulebis Sesruleba SesaZleblobas aZlevs moxeles, erT TveSi (rac minimaluri vadaa) moemzados mosalodneli gaTavisuflebisaTvis. miTiTebuli normis, misi Sinaarsisa da miznebis gaTvaliswinebiT, moTxovna irRveva mxolod maSin, Tu damsaqmebeli dawesebuleba gaTavisuflebamde saerTod ar gaafrTxilebs an moxeles gaaTavisuflebs gafrTxilebis momentidan erTi Tvis gasvlamde. aseTi kategoriis davebis ganxilvisas yuradReba unda mieqces im garemoebas, rom `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 108-e muxlis meore punqtis Sinaarsidan gamomdinare, imave muxlis pirveli punqtiT gaTvaliswinebuli winaswari gafrTxilebis vadis darRveva warmoadgens ara ganTavisflebis Sesaxeb gamocemuli administraciuli aqtis baTilad cnobisa da samsaxurSi aRdgenis safuZvels, aramed imave kanonis 109-e muxliT gaTvaliswinebuli kompensaciis garda yoveli gadacilebuli dRisaTvis xelfasis gacemis safuZvels. aseve sayuradReboa, rom `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis 108-e muxlis pirveli nawilis Tanaxmad, moxeles samsaxuridan mosalodneli ganTavisuflebis Sesaxeb yvela SemTxvevaSi unda gafrTxildes werilobiTi formiT. sakasacio sasamarTlo ar daeTanxma msjelobas imis Taobaze, rom `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 108-e muxlis pirveli punqti ar avaldebulebs administracias, mis gafrTxilebas hqondes werilobiTi forma da TiTqos werilobiTi gafrTxileba savaldebuloa mxolod xangrZlivi Sromisuunarobis dros. sakasacio sasamarTlom ganmarta, rom werilobiTi gafrTxileba savaldebuloa rogorc xangrZlivi Sromisuunarobis dros, ise dawesebulebis likvidaciis, Tanamdebobis Semcirebis, atestaciis aradamakmayofilebeli Sedegebis an asakis gamo moxelis samsaxuridan gaTavisuflebisas. aris SemTxvevebi, rodesac dawesebulebidan moxelis ganTavisufleba xdeba dawesebulebis xelmZRvanelis _ ministris mier moxelis uSualo ufrosTan SeTanxmebis gareSe. migvaCnia, rom am SemTxvevaSi ar aris aucilebeli samsaxuris xelmZRvaneli moxelis ganTavisflebis Taobaze Seu- 275 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tanxmdes moxelis uSualo ufross, Tu isic imave dawesebulebaSi msaxurobs. mag., erT-erT saqmeze kasatori uTiTebda, rom misi samsaxuridan gaTavisuflebisas dairRva `xelqveiTobis wesi~, rac gamoixata imaSi, rom ministris brZaneba misi gaTavisuflebis Taobaze gamoica mis uSualo xelmZRvanelobasTan SeuTanxmeblad, romelic araTu misi gaTavisuflebis, aramed misi Tanamdebobaze daniSvnis winadadebiT mimarTavda saministros xelmZRvanelobas. amasTan dakavSirebiT, sakasacio sasamarTlom miuTiTa `saqarTvelos mTavrobis struqturis, uflebamosilebisa da saqmianobis wesis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-20 muxlis 1-l punqtze, romlis Tanaxmad, saministros xelmZRvanelobs ministri. imave muxlis me-2 punqtis `d~ qvepunqtis Tanaxmad ministri, saqarTvelos kanonmdeblobiT dadgenili wesiT, sakuTari kompetenciis farglebSi Tanamdebobaze niSnavs da Tanamdebobidan aTavisuflebs saministros saStato ganrigiT gaTvaliswinebul sajaro mosamsaxureebs. `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-2 muxlis me-2 punqtis Sesabamisad, saqarTvelos saministro miekuTvneba im saxelmwifo dawesebulebas, romelSic saqmianoba iTvleba sajaro samsaxurad. imave kanonis 22-e muxlis 1-li punqti gansazRvravs, rom Tanamdebobaze piris daniSvnis ufleba aqvs Sesabamisi dawesebulebis xelmZRvanels, xolo imave kanonis 93-e muxlis Tanaxmad, moxele SeiZleba samsaxuridan gaaTavisuflos pirma, romelsac misi samsaxurSi miRebis ufleba aqvs. aRniSnul normebze dayrdnobiT, sakasacio sasamarTlos miaCnia, rom ministri uflebamosili iyo, erTpirovnulad, sxva Tanamdebobis pirebTan yovelgvari SeTanxmebis gareSe, gamoeca brZaneba samsaxuridan moxelis daTxovnis Sesaxeb. aRsaniSnavia, rom saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis 36-e muxli iTvaliswinebda muSakTa ricxovnobis an Statebis Semcirebisas samsaxuridan daTxovnis dros muSakis samuSaoze darCenis upirates uflebas am muxliT gaTvaliswinebul SemTxvevebSi, rac aseve gamoiyeneboda sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobidan warmoSobili davebis ganxilvis dros. saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsi gauqmebul iqna saqarTvelos parlamentis 2006 wlis 25 maisis kanoniT, ris Semdegac amoqmedda saqarTvelos Sromis kodeqsi, sadac samuSaoze darCenis upiratesi ufleba gaTvaliswinebuli ar aris. aris SemTxvevebi, rodesac moxelis samsaxuridan ganTavisufleba xdeba disciplinuri gadacdomisaTvis ise, rom mas manamde Sefardebuli ar hqonda disciplinuri pasuxismgeblobis sxva zoma. aqvs Tu ara ufleba dawesebulebis xelmZRvanels, moxele pirdapir gaanTavisuflos samsaxuridan disciplinuri gadacdomisaTvis maSin, Tu mas manamde Sefardebuli ar 276 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis hqonda disciplinuri pasuxismgeblobis sxva zoma? `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 79-e muxlis pirveli punqtis Tanaxmad, samsaxuridan ganTavisufleba aris disciplinuri pasuxismgeblobis erT-erTi (da yvelaze mkacri) saxe. `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis 99-e muxlis pirveli nawilis mixedviT, moxele SeiZleba gaaTavisuflon samsaxuridan am kanoniT gaTvaliswinebuli disciplinuri gadacdomisaTvis. imave muxlis 99-e muxlis me-2 punqti iTvaliswinebs samsaxurebriv movaleobaTa darRvevisaTvis moxelis gaTavisuflebis SesaZleblobas, Tu mis mimarT ukve moqmedebs disciplinuri pasuxismgeblobis nebismieri sxva zoma, xolo me-3 punqtis Sesabamisad, moxele SeiZleba gaaTavisuflon samsaxuridan disciplinuri pasuxismgeblobis moqmedebis gareSec, Tu igi uxeSad daarRvevs samsaxurebriv movaleobebs. amdenad, rogorc wesi, moxelis samsaxuridan ganTavisufleba xdeba maSin, Tu mis mimarT ukve moqmedebs disciplinuri pasuxismgeblobis nebismieri sxva zoma. moxele SeiZleba gaaTavisuflon samsaxuridan pirdapir, disciplinuri pasuxismgeblobis sxva zomis moqmedebis gareSec mxolod maSin, Tu igi uxeSad daarRvevs samsaxurebriv movaleobebs. Tu ra iTvleba samsaxurebrivi movaleobis uxeS darRvevad, es kanoniT ar aris ganmartebuli da es sakiTxi unda dadgindes yovel konkretul saqmeze damoukideblad saqmis garemoebebis srulyofilad Seswavlisa da gamokvlevis Semdeg. `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis IX Tavi (88-e-92-e muxlebi) iTvaliswinebs moxelis samsaxurebrivi urTierTobis SeCerebis SesaZleblobas. kanonis 88-e muxlis Tanaxmad, moxelis samsaxurebrivi urTierTobis SeCereba niSnavs moxelis droebiT ganTavisuflebas samsaxurebrivi movaleobis Sesrulebisagan da Sesabamisi dawesebulebis ganTavisuflebas moxelis samsaxuriT uzrunvelyofis movaleobisagan. samsaxurebrivi urTierTobis SeCerebis periodSi moxeles kanoniT dadgenil SemTxvevebSi da wesiT unarCundeba Tanamdebobrivi sargo, danamati da eZleva sxvagvari kompensacia, garda am kanonis 89-e muxlis `v~ qvepunqtiT gaTvaliswinebuli samxedro savaldebulo samsaxurSi gawvevis SemTxvevebisa. zemoaRniSnuli kanonis 89-e muxli miuTiTebs samsaxurebrivi urTierTobis SeCerebis safuZvelze, kerZod, moxelis samsaxurebrivi urTierToba SeCerdeba: a) moxelis werilobiTi gancxadebis safuZvelze, Tu moxelis samsaxurSi miRebis uflebis mqone piri an dawesebuleba amis winaaRmdegi ar aris; b) Svebulebis dros; g) droebiT Sromisuunarobis dros; d) kanoniT dadgenil SemTxvevebSi da wesiT moxelisaTvis sxva samsaxurebrivi davalebis dakisrebisas; e) moxelis kandidatad wamoyenebisas saprezidento an warmomadgenlobiTi organoebis arCevnebSi Tu kanoniT sxva ram ar aris 277 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis dadgenili; v) samxedro samsaxurSi gawvevisas, samxedro sarezervo samsaxuris gavlis, agreTve samxedro sarezervo samsaxuris mosamsaxureTa mobilizaciis dros, Tu moxeles aRar SeuZlia samsaxurebrivi movaleobis Sesruleba; z) im periodSi, rodesac moxelisagan iTxoven davalebis Sesrulebas sxva samsaxurebriv adgilze da igi uarzea; T) moxelis samsaxuridan CamoSorebis periodSi am kanonis 90-e da 91-e muxlebis pirveli punqtebiT gaTvaliswinebul SemTxvevebSi, agreTve moxelis samsaxuridan CamoSorebisas raime sxva kanonieri safuZvliT; i) moxelis droebiT ganTavisuflebis sxva SemTxvevebisas (kanonis Sesabamisad an mis safuZvelze). `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis 90-e da 91-e muxlebi iTvaliswinebs moxelis samsaxuridan CamoSorebas samsaxurSi nasvam mdgomareobaSi yofnisas da mis mimarT disciplinuri warmoebis periodSi. amasTan, disciplinuri warmoebis periodSi moxeles unarCundeba Tanamdebobrivi sargo danamatebTan erTad. moxelis samsaxurebrivi urTierTobis SeCerebas ukavSirdeba garkveuli samarTlebrivi Sedegebi. mag., `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 111-e muxlis Tanaxmad, anazRaurebad SvebulebaSi yofnisas, savaldebulo samxedro samsaxurSi gawvevis, saswavlo Sekrebis, rezervistTa mobilizaciis dros, moxelis kandidatad wamoyenebisas saprezidento an warmomadgenlobiTi organoebis arCevnebSi (garda kanoniT gaTvaliswinebuli SemTxvevebisa), moxele ar SeiZleba ganTavisuflebel iqnes samsaxuridan Statebis Semcirebis, asakis an atestaciis Sedegebis gamo. garda amisa, rogorc ukve aRvniSneT, moxelis samsaxurebrivi urTierTobis SeCereba niSnavs moxelis droebiT gaTavisuflebas samsaxurebrivi movaleobis Sesrulebisagan da Sesabamisi dawesebulebis gaTavisuflebas moxelis samsaxuriT uzrunvelyofis movaleobisagan. amdenad, samsaxurebrivi movaleobis SeCerebis periodSi moxele ar aris uflebamosili, raime formiT warmoadgendes im dawesebulebas, sadac is muSaobs, anu ar aris uflebamosili, raime saxis urTierTobaSi gamovides dawesebulebis saxeliT. amasTan, Tu moxele disciplinur gadacdomas Caidens samsaxurebrivi urTierTobis SeCerebis periodSi, aseT dros igi pasuxs agebs Cveulebriv, kanoniT dadgenili wesiT. moxelis samsaxurebrivi urTierTobis SeCereba ar niSnavs imas, rom saerTod wydeba samsaxurebrivi urTierToba dawesebulebasa da moxeles Soris. Sesabamisad, Tu samsaxurebrivi urTierTobis SeCerebis periodSi moxele Caidens raime saxis disciplinur gadacdomas, maSin mas Cveulebriv Seefardeba `sajaro samsaxuris Sesaxeb kanoniT~ gaTvaliswinebuli disciplinuri pasuxismgeblobis zoma. 278 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 111-e muxli iTvaliswinebs samsaxuridan ganTavisuflebis SezRudvas garkveuli periodis mixedviT. miTiTebuli muxlis pirveli punqtis Tanaxmad, moxele ar SeiZleba ganTavisuflebel iqnes samsaxuridan Statebis Semcirebis, asakis an atestaciis Sedegebis gamo im drois ganmavlobaSi, rodesac misi samsaxurebrivi urTierToba SeCerebulia: anazRaurebad SvebulebaSi yofnisas, savaldebulo samxedro samsaxurSi gawvevis, saswavlo Sekrebis, rezervistTa mobilizaciis dros; moxelis kandidatad wamoyenebisas saprezidento an warmomadgenlobiTi organoebis arCevnebSi, garda kanoniT gaTvaliswinebuli SemTxvevebisa. imave muxlis me-2 punqtis mixedviT, moxele (qali) ar SeiZleba ganTavisufldes samsaxuridan orsulobis an bavSvis 3 wlis asakamde aRzrdis periodSi Statebis Semcirebis, xangrZlivi Sromisuunarobis an janmrTelobis mdgomareobis, agreTve, atestaciis Sedegebis gamo. erT-erT saqmeze sadavo iyo konkretuli samarTlebrivi sakiTxi _ `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 111-e muxlis me-2 punqtis normis Sinaarsi. sakasacio palatis mosazrebiT, aRniSnuli norma mizanSewonilia ganimartos `evropis socialuri qartiis~ (ratificirebulia saqarTvelos parlamentis 2005 wlis 1 ivlisis #1876-rs dadgenilebiT) me-8 muxlis me-2 punqtis normasTan erTobliobiT. sakasacio sasamarTlom miuTiTa rogorc `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 111-e muxlis me-2 punqtze, aseve `evropis socialuri qartiis~ me-8 muxlis me-2 punqtze, romlis mixedviT, orsulobisa da bavSvis gaCenis Semdeg, dasaqmebul qalTa uflebis efeqturad ganxorcielebis mizniT, mxareebi valdebulebas iReben, ukanonod miiCnion damsaqmeblis mier qalisaTvis samsaxuridan daTxovnis Sesaxeb gadawyvetilebis Setyobineba, qalis mier fexmZimobis Sesaxeb damsaqmeblisaTvis informaciis miwodebidan dekretuli Svebulebis dasrulebamde periodis ganmavlobaSi an qalisaTvis samsaxuridan daTxovnis Sesaxeb Setyobinebis gadacema am periodis amowurvisas. sakasacio sasamarTlom ganmarta, rom `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanoni iTvaliswinebs sajaro mosamsaxuris Sromis uflebebis dacvis mniSvnelovan garantiebs, maT Soris, am kanonis 111-e muxli amave muxliT reglamentirebul SemTxvevebSi - dawesebulebis administraciisaTvis moxele orsuli qalis samsaxuridan gaTavisuflebis SezRudvis dawesebas. sakasacio sasamarTlom zemoaRniSnuli normebis SejerebiT, romlebic Sinaarsobrivad erTmaneTs avsebs, ganmarta, rom dauSvebelia dawesebulebis administraciis iniciativiT orsuli qalis daTxovna samuSaodan zemoaRniSnuli safuZvlebiT (xsenebuli normebi ar exeba samsaxuridan orsuli qalis gaTavisuflebas misive iniciativiT), xolo damsa- 279 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis qmeblisaTvis orsulobis Sesaxeb Setyobinebis valdebuleba ekisreba TviTon orsul qals. xsenebuli Setyobineba ki SeiZleba iyos rogorc werilobiTi, ise zepiri, Tu orsul qals ar SeuZlia waradginos orsulobis cnoba moqmedi kanonmdeblobis Sesabamisad. orsulobis Taobaze zepiri Setyobineba unda dadasturdes Sesabamisi mtkicebulebiT, kerZod, mowmis CvenebiT, aseTis arsebobis SemTxvevaSi. amasTan, orsuli qalis mier samuSaoze darCenis aRniSnuli upiratesobiT sargeblobisaTvis aucilebelia, rom man pirveli SesaZleblobisTanave warudginos mopasuxe administracias samedicino dawesebulebis mier gacemuli orsulobis damadasturebeli oficialuri cnoba. 5. sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobidan warmoSobil davebTan dakavSirebiT individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocema (aqtis gamocemis moTxovna samsaxurSi aRdgenis Taobaze) `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 112-e muxlis Tanaxmad, samsaxuridan ukanonod ganTavisuflebuli moxele uflebamosilia, moiTxovos ganTavisuflebis ukanonod cnoba, ganTavisuflebis safuZvlis Secvla da xelfasis anazRaureba samsaxurSi iZulebiT aryofnis mTeli periodis ganmavlobaSi. imave kanonis 127-e muxlis me-5 punqtis mixedviT, sasamarTlos mier samsaxuridan ganTavisuflebaze an gadayvanaze gacemuli brZanebis, gankargulebis an gadawyvetilebis arakanonierad aRiarebis SemTxvevaSi moxele eqvemdebareba dauyovnebliv aRdgenas, garda im SemTxvevisa, roca igi uars ambobs aRdgenaze. amdenad, samsaxuridan ukanonod ganTavisuflebul muSaks ufleba eZleva, moiTxovos: 1. samsaxuridan ganTavisuflebis Sesaxeb gamocemuli brZanebis, gankargulebisa Tu dadgenilebis (individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtebis) baTilad cnoba; 2. samsaxurSi aRdgena; 3. iZulebiT ganacduri xelfasis anazRaureba. muSaks SeuZlia sasamarTlos mimarTos samive moTxovniT an moiTxovos mxolod erT-erTi, mag., moiTxovos samsaxurSi aRdgena da uari Tqvas iZulebiT ganacduri xelfasis anazRaurebaze an piriqiT. samsaxurSi aRdgenasTan dakavSirebiT garkveul sakiTxebze arsebobs erTiani sasamarTlo praqtika. yofila SemTxveva, rodesac moxelis ganTavisuflebis Semdeg is Stati gauqmebula, romelzec igi muSaobda ganTavisuflebamde. aseT SemTxvevebSi piri xSirad iTxovs mis ganTavisuflebamde arsebuli Tanamdebobis tolfas Tanamdebobaze aRdgenas. erT-erT saqmeze didma palatam ganmarta, rom sajaro moxeleze vrceldeba `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonisa 280 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis da saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis (amJamad gauqmebulia) moTxovnebi. `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis normebSi ar aris mocemuli `tolfasi Tanamdebobis~ cneba, Sesabamisad, ar aris gaTvaliswinebuli da gansazRvruli daTxovnili muSakis tolfas Tanamdebobaze aRdgenis daSvebis SesaZlebloba. saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis 206-e_207-e muxlebSi gaTvaliswinebuli iyo kanonieri safuZvlis gareSe daTxovnil an sxva samuSaoze ukanonod gadayvanil muSa-mosamsaxureTa aRdgena winandel samuSaoze. miTiTebul kodeqsSi termini _ `tolfasi Tanamdeboba~ moxseniebuli iyo mxolod 109-e muxlSi, romelic arCeviT Tanamdebobaze arCeul muSakTa garantiebs exeboda. didi palatis ganmartebiT, es norma ar SeiZleba mTlianobaSi yofiliyo gavrcelebuli SromiT urTierTobebTan dakavSirebuli sadavo sakiTxebis gadawyvetisas, vinaidan 109-e muxli gamonaklis SemTxvevas awesrigebda da dakavSirebuli iyo samuSaodan gaTavisuflebasTan muSakis arCeviT Tanamdebobaze arCevis gamo, rac srulebiT ar niSnavda muSakis administraciis iniciativiT gaTavisuflebas. aRsaniSnavia, rom arc amJamad moqmedi Sromis kodeqsi iTvaliswinebs tolfasi Tanamdebobis cnebas. amdenad, arc `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanoni da arc Sromis kodeqsi (manamde moqmedi Sromis kanonTa kodeqsi) ar iTvaliswinebs samsaxuridan ukanonod ganTavisuflebuli muSakis aRdgenas tolfas an msgavs Tanamdebobaze, ris gamoc migvaCnia, rom samsaxuridan ganTavisuflebis Sesaxeb brZanebis, gankargulebis an dadgenilebis gauqmebis SemTxvevaSi muSaki eqvemdebareba mxolod ganTavisuflebamde arsebul, anu winandel Tanamdebobaze aRdgenas. erT-erT saqmeze sakasacio palatam miuTiTa, rom Tu piri ar eqvemdebareba samsaxurSi aRdgenas, gaTavisuflebul pirsa da samsaxurs Soris SromiTi urTierToba ar aRdgeba. migvaCnia, rom, Tu samsaxuridan ganTavisuflebis Semdeg moxelis mier dakavebuli Tanamdeboba gauqmda, igi veRar aRdgeba Tanamdebobaze am Tanamdebobis ararsebobis gamo, maSinac ki, rodesac misi samsaxuridan ganTavisufleba ukanonod moxda. Tu sasamarTlos kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetilebiT dadgindeba, rom moxele ukanonod aris ganTavisuflebuli Tanamdebobidan, magram misi Tanamdebobaze aRdgena veRar xdeba winandeli Tanamdebobis ararsrebobis gamo (da ara imis gamo, rom uars ambobs aRdgenaze), maSin moxeles SeuZlia moiTxovos zianis anazRaureba. aris SemTxvevebi, rodesac sasamarTlo, saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 32-e muxlis me-4 nawilis Sesabamisad, sadavo sakiTxis gadauwyvetlad baTilad cnobs administraciuli organos mier gamocemul brZanebas (gankargulebas, dadgenilebas) da imave administraciul organos avalebs axali individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemas. aseT SemTxvevaSi zogjer administraciuli organo saq- 281 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis mis xelaxali Seswavlis Semdeg ganTavisuflebul muSaks aRadgens romelime Tanamdebobaze, rasac zogjer muSaki ar eTanxmeba da miuTiTebs, rom igi aRdgenili unda yofiliyo sxva da ara im Tanamdebobaze, romelzec aRadgines. mag., erT-erT saqmeze dadgenilia, rom sasamarTlos gadawyvetilebis safuZvelze saministros brZanebiT mosarCele aRdgenil iqna specialistis Tanamdebobaze, rasac mosarCele ar daeTanxma. faqtobrivad davis sagans warmoadgenda is, iTvleboda Tu ara saministros brZaneba moasarCelis specialistis Tanamdebobaze aRdgenis Taobaze sasamarTlos gadawyvetilebis aRsrulebad. aRniSnul saqmeze sakasacio palatam miuTiTa, rom sasamarTlos gadawyvetilebiT saministros davalebuli hqonda ara konkretuli administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocema mosarCelis ama Tu im konkretul Tanamdebobaze aRdgenis an piriqiT, samuSaodan gaTavisuflebis Sesaxeb, aramed mopasuxes TviTon unda mieRo gadawyvetileba, Tu ra saxis administraciul-samarTlebrivi aqti gamoeca. imave gadawyvetilebiT saministros davalebuli hqonda axali individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocema mosarCelis samuSaodan ganTavisuflebis periodSi damtkicebuli axali saStato ganrigiT saministroSi axal saStato erTeulebze mosarCelis upiratesi darCenis sakiTxis gamosarkvevad Sesabamisi faqtobrivi garemoebebis dadgenisa da Sefasebis gziT, aseve, imis gaTvaliswinebiT, hqonda Tu ara saministros im dros mosarCelisaTvis igive an sxva vakanturi Tanamdebobis SeTavazebis SesaZlebloba, rac ar gamoricxavda aRniSnul sakiTxze gadawyvetilebis miRebas ara marto saministros centraluri aparatis, aramed saministros mTeli sistemis, maT Soris, teritoriuli organoebis farglebSi. sasamarTlos gadawyvetilebiT, mosarCelis samuSaoze aRdgena dakavSirebuli iyo Sesabamisi vakanturi Tanamdebobis arsebobasTan, romlis SeTavazebac, saministros diskreciuli uflebamosilebis gaTvaliswinebiT, mosarCelisaTvis SesaZlebeli iyo. mocemul SemTxvevaSi saministros mier mosarCelis mimarT SeTavazeba ganxorcielda aqtis gamocemiT, kerZod, mosarCeles SesTavazes Tanamdeboba vakanturi saStato erTeulze saministros teritoriul organoSi. sakasacio palatam ganmarta, rom sakiTxi imis Sesaxeb, Tu ratom miiRo saministrom swored am vakanturi da ara sxva Tanamdebobis SeTavazebis gadawyvetileba, aris am ukanasknelis diskreciuli uflebamosilebis sfero. amdenad, migvaCnia, rom, Tu sasamarTlos gadawyvetilebiT administraciul organos pirdapir daevaleba moxelis aRdgena gadawyvetilebaSi miTiTebul konkretul Tanamdebobaze, maSin igi valdebulia, moxele aRadginos sasamarTlos gadawyvetilebaSi miTiTebul Tanamdebobaze. xolo im SemTxve- 282 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis vaSi, rodesac sasamarTlo, saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 32-e muxlis me-4 nawilis Sesabamisad, sadavo sakiTxis gadauwyvetlad baTilad cnobs administraciuli organos mier gamocemul brZanebas (gankargulebas, dadgenilebas) da imave administraciul organos avalebs axali individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemas mosarCelis samsaxurSi aRdgenis sakiTxis gadasawyvetad, maSin saqmis garemoebebebis xelaxali Seswavlis Semdeg administraciuli organo uflebamosilia, TviTon gadawyvitos moxelis samsaxurSi aRdgenis an araRdgenis sakiTxi. amasTan, administraciul organos diskreciul uflebamosilebas warmoadgens moxelisaTvis nebismieri vakanturi Tanamdebobis (rogorc centralur aparatSi, aseve _ teritoriul organoebSi) SeTavazeba. Tu moxele ar daeTanxmeba aseT SeTavazebas, mas ufleba aqvs, amis Taobaze idavos sasamarTloSi. erT-erT analogiur saqmeze dadginda, rom likvidacia ganicada im departamentma da Sesabamisma Tanamdebobam, romelzec mosarCele ganTavisuflebamde muSaobda, ris gamoc igi ver aRadgines winandel Tanamdebobaze. sakasacio palatam ar gaiziara mosazreba imis Sesaxeb, rom aRniSnuliT dairRva saqarTvelos konstituciiT daculi Sromis Tavisufleba da samuSaos arCevis ufleba. sakasacio palatam ganmarta, rom Tavisufali Sromis ufleba niSnavs adamianis uflebas, Tavad gankargos sakuTari SesaZleblobebi SromiT saqmianobaSi, Tavad airCios SromiTi saqmianobis esa Tu is sfero. imavdroulad aRniSnuli ufleba gulisxmobs saxelmwifos valdebulebas, daicvas dasaqmebul moqalaqeTa SromiTi uflebebi, aRasrulos sasamarTlos gadawyvetileba piris dasaqmebis Sesaxeb, magram saxelmwifos ukve aRar ekisreba moqalaqeTa SromiTi dasaqmebis valdebuleba. Sroma ar aris gaigivebuli valdebulebasTan. amdenad, samsaxuris daniSvnis Sesaxeb aqti ar gamoricxavs survilis SemTxvevaSi mosarCelis uflebas, uari Tqvas samsaxurze, radganac Sromis Tavisufleba moicavs moqalaqisaTvis miniWebul uflebas, Tavad gankargos sakuTari SesaZleblobebi SromiT saqmianobaSi (saqmianobis Tavisufleba). Sromis Tavisuflebis meore elementi _ SromiTi saqmianobis sferos Tavisufali arCevis SesaZlebloba (profesiuli saqmianobis arCevis Tavisufleba) SeiZleba SeizRudos saxelmwifo nebarTvis ara mxolod obieqturi (struqturuli erTeulis, vakansiis ararsebobis), aramed subieqturi (kvalifikaciis, asakis, ganaTlebis) kriteriumis mixedviTac. sakasacio sasamarTlom miiCnia, rom Tanamdebobaze daniSvna aris administraciuli organos diskreciuli uflebamosilebis ganxorcieleba da sasamarTlos ar hqonda ufleba, daevalebina saministrosaTvis konkretuli Tanamdebobis SeTavazeba mosarCeleTaTvis. moce- 283 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis mul SemTxvevaSi diskreciuli uflebamosilebis ganxorcielebisas kerZo da sajaro interesebis dacvis proporciuloba gamoixata imaSi, rom saministros aparatis sistemaSi, Sesabamisi Tanamdebobrivi vakansiis ararsebobis miuxedavad, miRebul iqna gadawyvetileba mosarCelis SromiTi mowyobis Sesaxeb. 6. sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobidan warmoSobil davebTan dakavSirebiT qmedebis ganxorcieleba (iZulebiT ganacduri xelfasis anazRaureba) `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 37-e muxlis pirveli punqtis Tanaxmad, am kanonis me-9 muxlis safuZvelze mosamsaxures ufleba aqvs, samsaxurSi miRebis dRidan samsaxuridan gaTavisuflebis dRemde miiRos Sromis gasamrjelo (xelfasi). mosamsaxuris SromiTi gasamrjelo (xelfasi) moicavs Tanamdebobriv sargos, premias da kanoniT gaTvaliswinebul sxva danamatebs. danamatebis gacema unda ganxorcieldes mxarjavi dawesebulebebisaTvis biujetis kanoniT damtkicebuli asignebebis farglebSi. imave kanonis 112-e muxlis Tanaxmad, samsaxuridan ukanonod gaTavisuflebuli moxele uflebamosilia, moiTxovos xelfasis anazRaureba samsaxurSi iZulebiTi aryofnis mTeli periodis ganmavlobaSi. iZulebiTi ganacduris anazRaureba efuZneba saqarTvelos konstituciis 30-e muxlis me-4 punqtiT aRiarebul SromiTi uflebebis dacvisa da Sromis samar Tliani anazRaurebis princips. amdenad, samsaxuridan ukanonod ganTavisuflebul moxeles kanoni aZlevs uflebas, moiTxovos iZulebiT ganacduri xelfasis anazRaureba, magram iZulebiT ganacduri xelfasis anazRaurebis sakiTxis ganxilvis dros mxedvelobaSi unda iqnes miRebuli ramdenime garemoeba. pirvel rigSi aucilebelia, rom sasamarTlos kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetilebiT baTilad unda iqnes cnobili moxelis samsaxuridan ganTavisuflebis Sesaxeb gamocemuli administraciuli aqti, anu unda dadgindes samsaxuridan misi ukanonod ganTavisuflebis sakiTxi, winaaRmdeg SemTxvevaSi SeuZlebelia moxelisaTvis iZulebiT ganacduri xelfasis anazRaureba. amdenad, Tu sasamarTlos kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetilebiT ar aris dadgenili moxelis samsaxuridan ukanonod ganTavisuflebis faqti da ar aris gauqmebuli Sesabamisi brZaneba samsaxuridan ganTavisuflebis Sesaxeb, moxeles ganacduri xelfasi ver aunazRaurdeba. romeli periodisaTvis gacemul Tanxas warmoadgens iZulebiT ganacduri xelfasi? rogorc ukve aRvniSneT, `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqar- 284 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tvelos kanonis 112-e muxlis Tanaxmad, samsaxuridan ukanonod gaTavisuflebuli moxele uflebamosilia, moiTxovos xelfasis anazRaureba samsaxurSi iZulebiTi aryofnis mTeli periodis ganmavlobaSi. amdenad, iZulebiT ganacduri xelfasi aris samsaxurSi iZulebiTi aryofnis mTeli periodis ganmavlobaSi miuRebeli xelfasi, romelsac miiRebda, samsaxuridan igi ukanonod rom ar gaeTavisuflebinaT. aqedan gamomdinare, moxelis samsaxuridan ganTavisuflebis Sesaxeb gamocemuli administraciuli aqtis gauqmebis SemTxvevaSi moxeles iZulebiT ganacduri xelfasi SeiZleba aunazRaurdes samsaxuridan misi ganTavisuflebis Sesaxeb brZanebis (gankargulebis, dadgenilebis) gamocemidan iZulebiT ganacduri xelfasis anazRaurebis Sesaxeb kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetilebis aRsrulebamde, anu mis realurad anazRaurebamde periodSi. moxelem SeiZleba Seamciros moTxovna da moiTxovos ufro naklebi periodis iZulebiT ganacduri xelfasis anazRaureba, rac misi uflebaa. ra igulisxmeba iZulebiT ganacdur xelfasSi? igulisxmeba mxolod Tanamdebobrivi sargo Tu kanoniT gaTvaliswinebuli danamatebic? moxelis iZulebiT ganacduri xelfasis gamoangariSeba unda moxdes ganTavisuflebamde misi Tanamdebobrivi sargos odenobis Sesabamisad. Tanamdebobrivi sargo warmoadgens xelfasis aucilebel, savaldebulo rekvizits, romelsac mosamsaxure aucileblad miiRebs samsaxurSi muSaobis periodSi. rac Seexeba premias da kanoniT gaTvaliswinebul sxva danamatebs, rogorc wesi, misi gacema garkveul pirobebze aris damokidebuli. kerZod, `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 37-e muxlis pirveli punqtis Tanaxmad, danamatebi unda gaices mxarjavi dawesebulebebisaTvis biujetis kanoniT damtkicebuli asignebebis farglebSi. garda amisa, imave muxlis me-3 punqtis Tanaxmad, am muxliT gaTvaliswinebuli danamati mosamsaxures saerTod ar eZleva an SeiZleba Seumcirdes mis mimarT disciplinuri pasuxismgeblobis moqmedebis periodSi. aRniSnuli garemoebebis gaTvaliswinebiT Teoriulad SesaZlebelia, rom moxeles saerTod ar mieRo danamatebi samsaxurSi muSaobis periodSi. amdenad, iZulebiTi ganacduris gamoangariSebisas mxedvelobaSi unda iqnes miRebuli mxolod is Tanamdebobrivi sargo, romelsac muSaki iRebda samsaxuridan ganTavisuflebamde da aucileblad miiRebda, misi samsaxuridan ukanonod rom ar gaeTavisuflebinaT. yofila SemTxveva, rodesac kanonier ZalaSi Sesuli sasamarTlos gadawyvetilebiT administraciul organosTvis dauvalebiaT moxelisaTvis iZulebiT ganacduri xelfasis anazRaureba, moxele ki sadavod xdida asanazRaurebeli iZulebiT ganacduri xelfasis odenobas (daangariSebas) 285 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis imis gamo, rom misi samsaxuridan ganTavisuflebis Semdeg gazrdili iyo misi Statis Sesabamisi Tanamdebobrivi sargo, xolo administraciuli organo valdebuli iyo, gaangariSeba moexdina gazrdili xelfasis Sesabamisad. erT-erT analogiur saqmeze sakasacio palatam ganmarta, rom samsaxurSi aRdgenis faqti warmoSobs iZulebiTi ganacduris anazRaurebis valdebulebas, romelic miznad isaxavs piris uflebebSi aRdgenas. iZulebiTi ganacduris anazRaureba mimarTulia im uflebebSi aRdgenisaken, romelSic piri imyofeboda samsaxuridan gaTavisuflebamde. samsaxuridan gaTavisuflebis Sesaxeb brZanebis baTilad cnoba ar iTvaliswinebs samomavlo uflebis aRdgenas. kanonier ZalaSi Sesuli sasamarTlos gadawyvetilebis safuZvelze piris samsaxurSi aRdgena warmoSobs administraciis valdebulebas, aRadginos mdgomareoba, romelic iarsebebda, rom ar damdgariyo anazRaurebis mavaldeblebeli garemoeba. samsaxuridan gaTavisuflebis Sesaxeb brZanebis baTilad cnoba ar adasturebs imas, rom moxele aucileblad dainiSneboda sxva Tanamdebobaze da miiRebda gazrdil xelfass. kanonier ZalaSi Sesuli sasamarTlos gadawyvetilebiT gansazRvruli administraciuli organos valdebuleba, aunazRauros moxeles ganacduri xelfasi gaTavisuflebidan kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetilebis aRsrulebamde, anu axali individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemamde, niSnavs imas, rom ganacduri xelfasis odenobis gaangariSebas safuZvlad unda daedos is saSualo anazRaureba, romelsac moxele iRebda misi gaTavisuflebis Sesaxeb brZanebis gamocemamde. ganacduri xelfasis anazRaureba unda moxdes sasamarTlos kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetilebiT baTilad cnobili aqtis gamocemamde arsebuli anazRaurebis Sesabamisad. gazrdili xelfasi moxeles daeniSneboda mxolod sasamarTlos gadawvetilebis aRsasruleblad gamocemuli aqtiT samsaxurSi daniSvnis Semdeg. erT-erT saqmeze sakasacio sasamarTlom ganmarta, rom `sajaro samsaxuris Sesaxeb“ saqarTvelos kanonis 112-e muxlis aRmWurveli norma ar ganasxvavebs iZulebiTi ganacduris anazRaurebas imis mixedviT, aRdgenili iqneba Tu ara moxele winandel samsaxurSi da arsebiT mniSvnelobas aniWebs samsaxuridan moxelis ukanonod gaTavisuflebas. xolo, Tu sasamarTlo gadawyvetilebiT dadasturda moxelis gaTavisuflebis ukanonoba da, Sesabamisad, baTilad iqna cnobili amis Taobaze gamocemuli individualuri administraciul-samarTlebrivi aqti, ganacduris anazRaurebisaTvis aRar aqvs mniSvneloba, aRdgenili iqneba Tu ara moxele winandel samsaxurSi, radgan misi samsaxurSi iZulebiTi aryofna gamowveuli iyo swored dawesebulebis administraciis ukanono moqmedebiT. am SemTxvevaSi ar ar- 286 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis sebobs xelfasis gaucemlobis safuZveli, mopasuxe dawesebulebisaTvis axali individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis davaleba SromiTi mowyobis Taobaze ki uzrunvelyofs samsaxurSi iZulebiTi aryofnis periodisa da, Sesabamisad, iZulebiTi ganacduri xelfasis odenobis dazustebas. yuradReba unda mieqces erT garemoebas, kerZod, im SemTxvevaSi, Tu samsaxuris reorganizaciis gamo moxelis winandeli Tanamdeboba aRar arsebobs da misi aRdgena faqtobrivi mdgomareobis gamo SeuZlebelia, sasamarTlo ar unda SeiWres administraciuli organos diskreciul uflebamosilebaSi da daavalos mas, saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis, `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonisa da saqarTvelos Sromis kodeqsis Sesabamisad axali individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemiT gadawyvitos am moxelis SromiTi mowyobis sakiTxi. axali individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemamde iTvleba, rom moxele, kanoniT dadgenili wesiT, samsaxuridan ganTavisuflebuli ar aris, ris gamoc mas miecema iZulebiT ganacduri xelfasi `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 112-e muxlis Sesabamisad im xelfasis farglebSi, rasac is iRebda sadavo brZanebis gamocemamde. 7. Segebebuli sarCelis dauSvebloba sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobidan warmoSobili davebis ganxilvisas sajaro samsaxurSi SromiT samarTlebrivi urTierTobidan gamomdinare davebi, marTalia, ganixileba administraciul samarTalwarmoebis wesiT, magram administraciuli saproceso kodeqsis 1.2 muxlis mixedviT, Tu am kodeqsiT sxva ram ar aris dadgenili administraciul samarTalwarmoebaSi gamoiyeneba saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis debulebani. Sesabamisad, sajaro samsaxurSi SromiT samarTlebrivi urTierTobidan gamomdinare davebSi (roca gasaCivrebulia individualuri administraciulsamarTlebrivi aqti) samoqalqo saproceso kodeqsze dayrdnobiT mopasuxe administraciul organos SeuZlia, sarCelisagan Tavis dasacavad waradginos procesualuri Sesagebeli, aseve _ materialur-samarTlebrivi Sesagebeli, magram is SezRudulia, Tavi daicvas Segebeuli sarCelis wardgeniT; kerZod, procesualur SesagebelSi mopasuxe administraciuli organo miuTiTebs, rom ar arsebobs sarCelis aRZvris anda procesis warmoebis winapirobebi, mag., miuTiTebs sssk-is 186-e muxlis `b~ qvepunqtze da ganmartavs, rom am davaze arsebobs sasamarTlos kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetileba. 287 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis materialur-samarTlebriv Sesagebeli arsebobs im SemTxvevaSi, roca mopasuxe administraciuli organo uaryofs mis mimarT wardgenil moTxovnas arsebiTad, materialur-samarTlebriv normebze dayrdnobiT, mag., miuTiTebs sarCelis xandazmulobaze. Segebebuli sarCelis aRZvra, rogorc sarCelisagan Tavis dacvis SesaZlebloba, administraciul organos SezRuduli aqvs administraciuli saproceso kodeqsis 22.6 muxliT, romelSic miTiTebulia, rom administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobis Sesaxeb sarCelis aRZvris SemTxvevaSi ar daiSveba Segebebuli sarCelis wardgena. aRniSnuli ganpirobebulia imiT, rom Segebebuli sarCeli warmoadgens mopasuxis damoukidebel matarialur-samarTlebriv moTxovnas mosarCelisadmi da masze vrceldeba yvela is moTxovna, rac sarCels waeyeneba; gamomdinare iqidan, rom individualuri administraciul-samarTlebrivi aqti adgens mxolod konkretuli, individualuri piris an pirTa jgufis samarTlebriv mdgomareobas, am aqtis mimarT administraciul organos, romlis mimarTac aranairi samarTlebrivi Sedegi damdgara sadavo aqtiT, ver eqneba damoukidebeli matarialur-samarTlebrivi moTxovna mosarCelisadmi. Sesabamisad, aRniSnuli ganapirobebs aseTi saxis Segebebul sarCelis dauSveblobas. 8. mesame pirTa Cabmis sakiTxi sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobidan warmoSobil davebSi sajaro samsaxurSi SromiT samarTlebrivi urTierTobidan gamomdinare davebSi problematuria mesame pirTa monawileobis sakiTxi. `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis 97.1 muxlis mixedviT, moxele SeiZleba gaaTavisuflon samsaxuridan dawesebulebis StatebiT gaTvaliswinebul TanamdebobaTa Semcirebisas an arakanonierad ganTavisuflebuli moxelis samsaxurSi aRdgenisas. dasaxelebul normaze dayrdnobiT, imdenad, ramdenadac arakanonierad ganTavisuflebuli moxelis samsaxurSi aRdgenas Tan sdevs im moxelis samsaxuridan daTxovna, romelic daniSnul iqna ukanonod ganTavisuflebuli moxelis adgilas, SesaZlebelia daisvas sakiTxi am ukanasknelTa saqmeSi mesame pirad CarTvis Taobaze. administraciul saproceso kodeqsSi reglamentirebuli mesame pirebis intituti ar iZleva imis procesualur safuZvels, rom zemoT dasaxelebuli pirebi mesame pirebis statusiT monawileobdnen SromiT davebSi, vinaidan es instituti uflebas aZlevs mesame pirebs, daicvan TavianTi kerZo, subieqturi interesebi da moaxdinon maTi realizeba adminisatraciuli 288 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis procesis farglebSi. zogadi principidan gamomdinare, administraciul procesSi mesame pirebis monawileoba dasaSvebia da ukavSirdeba mxolod maTi piradi, subieqturi uflebebis dacvas. aRniSnuli midgoma calsaxad gamomdinareobs administraciuli saproceso kodeqsis me-16 muxlis definiciidan, romelic adgens mesame piris saxiT saqmeSi im pirebis mowvevas, romlis interesebsac SeiZleba Seexos sasamarTlos gadawyvetileba. aqve unda aRiniSnos, rom miTiTebul interesSi moiazreba piris ara yvela interesi, aramed mxolod samarTlebrivi interesi, romelic gulisxmobs mxolod da mxolod samarTlis normebiT dacul interess. `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis 97.1 muxlSi gamoxatuli mesame piris interesi moxelesa da administraciul organos Soris aRZrul SromiT davaSi ver iqneba is samarTlebrivi interesi, romelic qmnis safuZvels mesame piris statusiT davaSi monawileobisaTvis, radgan ar ikveTeba is konkretuli, samarTlebrivi Sedegi, razec gavlenas moaxdens sasamarTlos gadawyvetileba. kerZod, sarCelis dakmayofilebis SemTxvevaSi ukanonod daTxovnili moxele aRdgeba ra winandel Tanamdebobaze, sajaro samsaxuris Sesaxeb kanonis 97.1 muxlis imperatiuli moTxovnis Sedegad gaTavisufldeba daTxovnili moxelis Tanamdebobaze daniSnuli sxva moxele. amdenad, kanonis imperatiuli danawesidan gamomdinare, am ukanasknelis interesi davis mimarT iqneba ara samarTlebrivi, aramed _ zogadi. 9. saxelfaso davebi (maT Soris, Sss da Tavdacvis saministros TanamSromlebisaTvis xelfasis, kvebis ulufis, sanivTe qonebis kompensaciisa da erTjeradi gasasvleli daxmarebis sakiTxi, valis aRiarebis sakiTxi, xandazmulobis sakiTxi, samivlinebo Tanxebis anazRaurebis sakiTxi da sxva) sasamarTloSi xSiria davebi miuRebeli xelfasis, maT Soris, Tanamdebobrivi sargos, kvebis ulufis, sanivTe qonebis kompensaciisa da erTjeradi gasasvleli daxmarebis anazRaurebis Taobaze. saxelfaso davebTan dakavSirebiT mizanSewonilia, gaTvaliswinebul iqnes sasamarTlo praqtika mTel rig sakiTxebze, maT Soris, Tanamdebobrivi sargos, kvebis ulufis, sanivTe qonebis kompensaciisa da erTjeradi gasasvleli daxmarebis anazRaurebis sakiTxebze. 289 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis 9.1. xelfasis, rogorc Tanamdebobrivi sargos anazRaureba zogadad, Tanamdebobriv sargosTan dakavSirebiT unda aRiniSnos, rom `ekonomikuri, socialuri da kulturuli uflebebis Sesaxeb~ saerTaSoriso paqtis me-6 muxlis pirveli nawilis Tanaxmad, am paqtis monawile saxelmwifoebi aRiareben Sromis uflebas, romelic Seicavs TiToeuli adamianis uflebas, saarsebo saxsrebi moipovos sakuTari SromiT. imave paqtis me-7 muxlis mixedviT, saxelmwifoebi aRiareben, rom TiToeuls hqondes Sromis samarTliani da xelSemwyobi pirobebi, maT Soris, samarTliani xelfasi. `evropis socialuri qartiis~ me-4 muxli exeba Sromis samarTliani anazRaurebis miRebis uflebas, romlis Tanaxmadac, xelSekrulebis mxareebi aRiareben muSakTa mier iseTi anazRaurebis miRebis uflebas, romelic uzrunvelyofs maTi cxovrebis Rirseul dones. `adamianis uflebaTa sayovelTao deklaraciis~ 23-e muxlis mixedviT, yovel muSaks aqvs ufleba, iRebdes samarTliansa da damakmayofilebel gasamrjelos, romelic uzrunvelyofs Rirseul adamianur arsebobas TviTon misTvis da misi ojaxisaTvis. saqarTvelos konstituciis 30-e muxlis me-4 punqtis mixedviT daculia moqalaqeTa SromiTi uflebebi da aRiarebulia Sromis samarTliani anazRaureba. garda amisa, `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-11 muxlis me-2 punqtis `T~ qvepunqtis Tanaxmad, samxedro mosamsaxureze aRniSnuli kanonis moTxovnebi vrceldeba mxolod im SemTxvevaSi, Tu saqarTvelos konstituciiT, specialuri kanonmdeblobiT an maT safuZvelze sxva ram ar aris dadgenili. imave kanonis 37-e muxlis pirveli punqtis mixedviT, am kanonis me-9 muxlis safuZvelze mosamsaxures ufleba aqvs, samsaxurSi miRebis dRidan samsaxuridan gaTavisuflebis dRemde miiRos Sromis gasamrjelo (xelfasi). mosamsaxuris SromiTi gasamrjelo (xelfasi) moicavs Tanamdebobriv sargos, premias da kanoniT gaTvaliswinebul sxva danamatebs. amdenad, Sesrulebuli samuSaosaTvis muSakis mier kanoniT dadgenili gasamrjelos miReba damsaqmeblis kanonismieri valdebulebaa, vinaidan rogorc saerTaSoriso aqtebi, aseve saqarTvelos kanonmdebloba aRiarebs mosamsaxuris uflebas, miiRos SromiTi gasamrjelo (xelfasi). amasTan, `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 37-e muxlis me-4 punqtis mixedviT, mosamsaxureTa SromiTi gasamrjelos (xelfasis) fondis formirebis wyaroa Sesabamisi biujeti. sabiujeto asignebaTa Semcireba ar SeiZleba iyos mosamsaxureTa SromiTi gasamrjelos (xelfasis) da am kanoniT gaTvaliswinebuli sxva garantiebis dafinansebis Semcirebis safuZveli. amdenad, muSaks ufleba aqvs, moiTxovos Tanamdebobrivi sargos, rogorc xelfasis Semadgeneli nawilis, anazRaureba. aseve 290 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis aRsaniSnavia, rom `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis 1341 muxlis Tanaxmad, 2005 wlis 1 ianvramde samsaxuridan gaTavisuflebul sajaro mosamsaxureze kuTvnili Tanxis (garda am kanoniT gansazRvruli kompensaciisa) gacema unda ganxorcieldes wina wlebSi warmoqmnili sabiujeto davalianebis dafarvis wesis Sesabamisad. maSasadame, saxelmwifom aRiara 2005 wlis 1 ianvramde samsaxuridan gaTavisuflebuli sajaro mosamsaxurisaTvis kuTvnili saxelfaso davalianebis (maT Soris _ Tanamdebobrivi sargos) anazRaureba, Tumca saxelmwifos ar uRiarebia sajaro mosamsaxurisaTvis kompensaciis davalianebis anazRaureba. 9.2. kvebis (sasursaTe ulufis) da sanivTe qonebis kompensaciis anazRaureba kvebis (sasursaTe ulufis) da sanivTe qonebis kompensaciis anazRaurebis Sesaxeb davebTan dakavSirebiT gasaTvaliswinebelia, rom kvebis kompensaciisa da sanivTe qonebis kompensaciis Tanxa ar warmoadgens `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 37-e muxlis pirveli punqtiT gaTvaliswinebul xelfasSi Semaval danamats da igi xelfasisagan damoukidebeli fuladi gasacemelia, romelzec vrceldeba saqarTvelos samoqalaqo kodeqsis 129-e muxlis me-2 nawiliT dadgenili 3-wliani xandazmulobis vada. `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 37-e muxlis pirveli punqtis meore winadadebaSi mocemulia mosamsaxuris xelfasis cneba, romlis Tanaxmad, mosamsaxuris SromiTi gasamrjelo (xelfasi) moicavs Tanamdebobriv sargos, premias da kanoniT gaTvaliswinebul danamatebs. imave punqtis mesame winadadebis mixedviT, danamatebis gacema unda ganxorcieldes mxarjavi dawesebulebebisaTvis biujetis kanoniT damtkicebuli asignebebis farglebSi. amdenad, Tanamdebobrivi sargos garda, SromiT gasamrjelos (xelfass) miekuTvneba premia da is danamatebi, romlebic kanoniTaa gaTvaliswinebuli. kvebis kompensacia da sanivTe qonebis kompensacia warmoadgens `samxedro mosamsaxuris statusis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-12 muxlis me-3 punqtiT reglamentirebul kompensacias. aRniSnuli kanonis me-12 muxlis me-3 punqtis (2007 wlis 11 maisamde moqmedi redaqcia) mixedviT, samxedro mosamsaxures saqarTvelos kanonmdeblobiT dadgenili normiT saxelmwifos xarjze eZleoda sasursaTo ulufa da formis tansacmeli an Sesabamisi fuladi kompensacia. amdenad, samxedro mosamsaxure samxedro samsaxuris periodSi `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 37-e muxliT gaTvaliswinebul SromiT gasamrjelosTan (xelfas- 291 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tan) erTad Rebulobda kompensacias sasursaTo uzrunvelyofisaTvis _ ulufas da sanivTe uzrunvelyofisaTvis _ formis tansacmels. yuradReba unda mieqces `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis gardamavali normis Semcvel 1341 muxls (angariSsworebis wess samsaxuridan gaTavisuflebisas), romlis Tanaxmad, 2005 wlis 1 ianvramde samsaxuridan gaTavisuflebul sajaro mosamsaxureze kuTvnili Tanxis (garda am kanoniT gansazRvruli kompensaciisa) gacema unda ganxorcieldes wina wlebSi warmoqmnili sabiujeto davalianebis dafarvis wesis Sesabamisad. amdenad, aRniSnuli muxliT reglamentirebulia sajaro mosamsaxurisaTvis wina wlebSi warmoSobili davalianebis anazRaureba, magram igi ar exeba sajaro mosamsaxurisaTvis kompensaciis anazRaurebas am muxliT dadgenili wesiT. sasursaTo ulufa da sanivTe qonebis kompensacia warmoadgens samxedro mosamsaxuris uzrunvelyofis saxes da amavdroulad _ periodulad Sesasrulebel valdebulebas. amasTan, xelfasi gansxvavdeba uzrunvelyofis saxisagan _ sasursaTo ulufisa da sanivTe qonebis kompensaciisagan, rac gansxvavebuladaa mowesrigebuli `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 1341 muxliT. amdenad, zemoaRniSnuli gardamavali norma (`sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 1341 muxli) aRniSnul kompensaciaze ar vrceldeba, vinaidan sasursaTo ulufa da sanivTe qonebis kompensacia warmoadgens samxedro mosamsaxuris mier misaRebi kompensaciis saxes. Sesabamisad, Tu saqarTvelos Tavdacvis saministros safinanso sammarTvelos (an samxedro nawilis) mier gacemul sainformacio cnobaSi saxelfaso davalianebasTan erTad, miTiTebulia kvebis ulufisa da sanivTe qonebis davalianebaze. xelfasisagan gansxvavebiT, kvebis ulufisa da sanivTe qonebis davalianebis mimarT gamoyenebul unda iqnes saqarTvelos samoqalaqo kodeqsis 129-e muxlis me-2 nawiliT gansazRvruli sasarCelo xandazmulobis 3-wliani vada. aRniSnuli vada ki unda aiTvalos sasamarTloSi sarCelis wardgenis TariRidan ukusvliT, miuxedavad imisa, Tu rodis iqna daTxovnili piri samxedro samsaxuridan. zemoaRniSnuli wesiT unda iqnes ganxiluli rogorc saqarTvelos Tavdacvis saministros, aseve Sinagan saqmeTa saministros yofili mosamsaxuris mier moTxovnili kvebis kompensaciis anazRaurebis sakiTxi. amasTan, Sinagan saqmeTa saministros mosamsaxureTa mimarT kvebis kompensaciis anazraurebis sakiTxis ganxilvisas gaTvaliswinebuli unda iyos sxva garemoebebic. kerZod, `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-11 muxlis me-2 punqtis `d~ qvepunqtis Tanaxmad, saqarTvelos Sinagan saqmeTa saministros TanamSromlebze aRniSnuli kanonis moTxovnebi vrceldeba mxolod im SemTxvevaSi, Tu saqarTvelos konstituciis, specialuri ka- 292 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis nonmdeblobiT an maT safuZvelze sxva ram ar aris dadgenili. 2000 wlis 28 ivnisamde moqmedi redaqciiT `policiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 31-e muxlis me-2 nawiliT policiis TanamSromeli policiaSi samsaxurisaTvis iRebda yovelTviur xelfass, romelic Seicavda Tanamdebobrivi da specialuri wodebisTvis dadgenil ganakveTs, welTa namsaxurobis danamats, raionul koeficients, sadac igi dawesebuli iyo, danamats dasvenebisa da uqme dReebSi muSaobisaTvis, Ramis saaTebSi da zeganakveTuri muSaobisTvis da sxva gasamrjelos, kanonmdeblobiT gaTvaliswinebul sxva danamatebsa da kompensaciebs. aseTive danawess Seicavda saqarTvelos prezidentis 1997 wlis 17 martis #139 brZanebulebiT damtkicebuli `saqarTvelos Sinagan saqmeTa organoebSi samsaxuris gavlis wesis Sesaxeb debulebis~ 55-e muxli, romlis pirveli abzaciT dadgenili iyo, rom policiaSi samsaxurisaTvis TanamSromeli iRebda xelfass, romelic Seicavda Tanamdebobrivi da specialuri wodebisaTvis dadgenil ganakveTs, namsaxurobis danamats, sasursaTo ulufis Rirebulebas (Tu igi naturiT ar eZleodaT), raionul koeficients, sadac igi dawesebuli iyo, danamats dasvenebisa da uqme dReebSi muSaobisaTvis da sxva gasamrjelos, kanonmdeblobiT gaTvaliswinebul danamatebsa da kompensaciebs. zemoaRniSnulidan gamomdinare, 2000 wlis 28 ivnisamde moqmedi redaqciiT `policiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanoniT, iseve, rogorc `saqarTvelos Sinagan saqmeTa organoebSi samsaxuris gavlis Sesaxeb debulebis~ Sesabamisi normebiT dadgenili iyo, rom policielis xelfasi moicavda ara marto Tanamdebobrivi da specialuri wodebisaTvis dadgenil ganakveTs, aramed _ namsaxurobis danamats, sasursaTo ulufis Rirebulebas da sxva. Tumca 2000 wlis 28 ivnisis #413 kanoniT `policiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonSi ganxorcielebuli cvlilebiT xsenebuli kanonis 31-e muxli Camoyalibda axali redaqciiT, romlis Tanaxmad, xelfasi moicavda mxolod Tanamdebobrivi da specialuri wodebisaTvis dadgenil ganakveTs. `normatiuli aqtebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 47-e muxlis pirveli punqti adgens, rom normatiul aqts ukuZala aqvs mxolod im SemTxvevaSi, Tu es pirdapir aris dadgenili am normatiuli aqtiT. udavoa, rom `policiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis, agreTve, `saqarTvelos Sinagan saqmeTa organoebSi samsaxuris gavlis wesis Sesaxeb debulebis~ arc erTi muxli ar Seicavs daTqmas axali redaqciis normebisaTvis ukuZalis miniWebis Taobaze. amdenad, zemoaRniSnuli normatiuli aqtebis Sesabamisi muxlebis axali redaqcia Zvel urTierTobebze ar unda gavrceldes, radgan kanonis axal normas ar aqvs miniWebuli ukuqmedebis Zala. amdenad, Sss mosamsaxuris kvebis kompensaciis sakiTxis gadasawyvetad gamoyenebul unda iqnes is samarTlebrivi normebi (im redaqciis samarTlebrivi nor- 293 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis mebi), romelTa moqmedebis drosac warmoiSva saxelfaso davalianeba. kerZod, vinaidan `policiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonSi 2000 wlis 28 ivniss ganxorcielebul cvlilebamde policielis xelfasi moicavda ara marto Tanamdebobrivi da specialuri wodebisaTvis dadgenil ganakveTs, aramed _ namsaxurobis danamatsa da sasursaTo ulufis Rirebulebasac, amitom am periodSi warmoSobil kvebis (sasursaTo) ulufis davalianebaze, rogorc xelfasSi Semaval komponentze, xandazmulobis vada ar vrceldeba. ufro metic, `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 1341 muxli avaldebulebs saxelmwifos, 2005 wlis 1 ianvramde gaTavisuflebul sajaro mosamsaxureebze gasces kuTvnili Tanxa. 2006 wlis 29 dekembers miRebuli `saqarTvelos 2007 wlis saxelmwifo biujetis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-9 muxliT saxelmwifom aseve aRiara wina wlebSi warmoqmnili davalianebebi da saxelmwifo biujetis dafinansebaze myof dawesebulebebsa da organizaciebs SesaZlebloba miecaT, finansTa saministrosTan SeTanxmebiT gamoiyenon xarjebis ekonomikuri klasifikaciis Sesabamisi muxliT damtkicebuli asignebebi arsebuli davalianebebis dasafaravad. vinaidan `policiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 31-e muxlSi 2000 wlis 28 ivnisis #413 kanoniT ganxorcielebuli cvlilebis Sedegad policiis TanamSromlis xelfasis cnebaSi igulisxmeba mxolod Tanamdebobrivi da specialuri wodebisaTvis dadgenil ganakveTi, amitom kvebis (ulufis) kompensaciis Tanxa 2000 wlis 28 ivnisis Semdeg `policiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis moqmedi redaqciis 31-e muxliT gaTvaliswinebul xelfasSi Semaval danamats ar warmoadgens da igi xelfasisagan damoukidebeli fuladi gasacemelia, romelzec vrceldeba saqarTvelos samoqalaqo kodeqsis 129-e muxlis me-2 nawiliT dadgenili 3-wliani xandazmulobis vada. `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 1341 muxliT saxelmwifom ar aiRo valdebuleba, aenazRaurebina wina wlebSi warmoqmnili kompensacia (romelic ar Sedis xelfasSi da xelfasisagan damoukidebeli danamatia). saxelfaso davebTan dakavSirebiT aucileblad unda iqnes gaTvaliswinebuli is garemoeba, rom administraciuli organos mier gacemuli oficialuri dokumenti, maT Soris, ama Tu im pirze gacemuli cnoba, romelic Seicavs piris mimarT am organos saxelfaso davalianebis Sesaxeb informacias, warmoadgens amave organoSi dacul da mis mier informaciis Tavisuflebis farglebSi kanoniT dadgenili wesiT gacemul sajaro informacias da ara administraciuli organos mier am piris mimarT valis aRiarebis damadasturebel dokuments, rac ar iwvevs saxelfaso davalianebebis moTxovnis xandazmulobis vadis denis Sewyvetas. saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis me-2 muxlis pirveli nawilis `m~ 294 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis qvepunqtis Tanaxmad, sajaro informacia aris oficialuri dokumenti (maT Soris, naxazi, maketi, gegma, sqema, fotosuraTi, eleqtronuli informacia, video da audioCanawerebi), anu sajaro dawesebulebaSi daculi, agreTve, sajaro dawesebulebis an mosamsaxuris mier samsaxurebriv saqmianobasTan dakavSirebiT miRebuli, damuSavebuli, Seqmnili an gagzavnili informacia. rac Seexeba valis aRiarebis sakiTxs, imisaTvis, rom administraciuli organos mier gacemuli dokumenti ganxilul iqnes am organos mier valis aRiarebad, masSi pirdapir, naTlad da garkveviT unda iyos gamoxatuli administraciuli organos neba valis gadaxdis Taobaze. amasTan, igi aucileblad unda Seicavdes amave organos mier valis gadaxdis Taobaze dapirebas, rom momavalSi daubrundeba am sakiTxs da/an aanazRaurebs davalianebas. Tu aseTi ram werilobiT dokumentSi ar aris miTiTebuli, maSin igi ar CaiTvleba valis aRiarebis damadasturebel dokumentad. 9.3. welTa namsaxurebis danamatis anazRaureba xSirad sajaro mosamsaxureebi iTxoven welTa namsaxurebis danamatis anazRaurebas `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 37-e muxlis Sesabamisad. amasTan dakavSirebiT erT-erT saqmeze sakasacio sasamarTlom aRniSna, rom `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanoni miRebul iqna 1997 wlis 31 oqtombers. `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 37-e muxlis me-2 punqtis Tavdapirveli redaqcia iTvaliswinebda, rom SromiTi gasamrjelos (xelfasis) garda mosamsaxures eZleoda danamati namsaxurevi wlebisaTvis, Tanamdebobrivi sargos Semdegi odenobiT: a) 5 wlamde _ 10%; b) 5-dan 10 wlamde _ 20%; g) 10-dan 15 wlamde _ 25%; d) 15 weli da meti _ 30%. am kanonis 137-e muxlis (Tavdapirveli redaqciiT) Tanaxmad, es kanoni amoqmedda 1997 wlis 1 dekembridan. `sajaro samsaxuris Sesaxeb” saqarTvelos kanonSi cvlilebebisa da damatebebis Setanis Taobaze~ saqarTvelos 1998 wlis 20 Tebervlis kanoniT am kanonis 137-e muxls daemata Semdegi Sinaarsis me-2 punqti: am kanonis 37-e muxlis me-2 da me-3 punqtebi amoqmeddes 1999 wlis 1 ianvridan. `saqarTvelos zogierT sakanonmdeblo aqtSi cvlilebebis Setanis Sesaxeb~ saqarTvelos 1999 wlis 19 martis kanoniT `sajaro samsaxuris Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 137-e muxlis me-2 punqti Camoyalibda Semdegi redaqciiT: `am kanonis 37-e muxlis me-2 da me-3 punqtebi amoqmeddes 2000 wlis 1 ianvridan~. `saqarTvelos zogierT sakanonmdeblo aqtSi cvlilebebisa da damatebebis Setanis Taobaze~ saqarTvelos 1999 wlis 24 dekembris kanoniT `sajaro 295 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis samsaxuris Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 137-e muxlis me-2 punqtSi ricxvi _ 2000 _ Seicvala ricxviT _ 2001. `sajaro samsaxuris Sesaxeb” saqarTvelos kanonSi cvlilebebisa da damatebebis Setanis Taobaze~ saqarTvelos 2002 wlis 15 Tebervlis kanonis pirveli muxlis me-2 punqtiT am kanonis 137-e muxlis me-2 punqti Camoyalibda Semdegi redaqciiT: `am kanonis 37-e muxlis me-2 punqtis moqmedeba SeCerdes 2003 wlis 1 ianvramde~. `sajaro samsaxuris Sesaxeb” saqarTvelos kanonSi cvlilebebis Setanis Taobaze~ saqarTvelos 2003 wlis 29 ianvris kanonis pirveli muxlis me-2 punqtiT am kanonis 137-e muxlis me-2 punqti Camoyalibda Semdegi redaqciiT: `am kanonis 37-e muxlis me-2 punqtis moqmedeba SeCerdes 2004 wlis 1 ianvramde~. `sajaro samsaxuris Sesaxeb” saqarTvelos kanonSi damatebisa da cvlilebis Setanis Taobaze~ saqarTvelos 2003 wlis 31 dekembris kanonis pirveli muxlis me-2 punqtiT am kanonis 137-e muxlis me-2 punqti Camoyalibda Semdegi redaqciiT: `am kanonis 37-e muxlis me-2 punqtis moqmedeba SeCerdes 2005 wlis 1 ianvramde~. `sajaro samsaxuris Sesaxeb” saqarTvelos kanonSi cvlilebebis Setanis Taobaze~ saqarTvelos 2004 wlis 29 dekembris kanonis pirveli muxlis me-2 punqtiT `sajaro samsaxuris Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 137-e muxlis me-2 punqti Camoyalibda Semdegi redaqciiT: am kanonis 37-e muxlis me-2 punqtis moqmedeba SeCerdes 2006 wlis 1 ianvramde. `sajaro samsaxuris Sesaxeb” saqarTvelos kanonSi damatebebisa da cvlilebebis Setanis Taobaze~ saqarTvelos 2005 wlis 23 dekembris kanonis pirveli muxlis me-2 punqtiT am kanonis 37-e muxli Camoyalibda axali redaqciiT, kerZod, Seicvala am muxlis me-2 punqtis manamde arsebuli redaqcia _ aRniSnuli punqtidan saerTod iqna amoRebuli namsaxurevi wlebisaTvis danamatis gansazRvra Tanamdebobrivi sargos procentuli odenobis mixedviT da xsenebuli punqti Camoyalibda Semdegi redaqciiT: `saxelmwifo dawesebulebis xelmZRvanels ufleba aqvs, moxeles, zeganakveTuri muSaobisa da gansakuTrebiT sapasuxismgeblo funqciuri datvirTvis gaTvaliswinebiT, yovelwliurad Sromis anazRaurebis fondSi warmoqmnili ekonomiis farglebSi, dadgenili wesiT, safinanso wlis ganmavlobaSi dauwesos sxva danamatebi~. amdenad, `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis amoqmedebidan am kanonis 37-e muxlis me-2 punqtis moqmedeba araerTxel gadaido da SeCerda, xolo 2005 wlis 23 dekembers moxda misi arsebiTi transformireba da 2006 wlis 1 ianvridan Camoyalibda axali redaqciiT. 296 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis sakasacio sasamarTlom miuTiTa saqarTvelos sakonstitucio sasamarTlos pirveli kolegiis 2005 wlis 23 martis #1/3/301 gadawyvetilebaze, romliTac arakonstituciurad iqna cnobili saqarTvelos konstituciis 30-e muxlis me-4 punqtsa da 32-e muxlTan mimarTebiT `sajaro samsaxuris Sesaxeb” saqarTvelos kanonSi cvlilebebis Setanis Taobaze~ 2004 wlis 29 dekembris kanonis pirveli muxlis me-2 punqti, amave kanonis 137-e muxlis me-2 punqti (am punqtis CamonaTvalidan amave kanonis 47-e muxlis, 71-e muxlis me-3 punqtisa da 109-e muxlis me-3 punqtis gamoricxviT). sakasacio sasamarTlom aRniSna, rom saqarTvelos konstituciis 89-e muxlis me-2 punqtis Tanaxmad, sakonstitucio sasamarTlos gadawyvetileba sabolooa. arakonstituciurad cnobili normatiuli aqti an misi nawili iuridiul Zalas kargavs sakonstitucio sasamarTlos Sesabamisi gadawyvetilebis gamoqveynebis momentidan. amdenad, sakasacio sasamarTlom miuTiTa, rom `sajaro samsaxuris Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 37-e muxlis me-2 punqtiT (2005 wlis 23 dekembramde arsebuli da 2006 wlis 1 ianvramde moqmedi redaqcia) dadgenili, namsaxurevi wlebisaTvis Tanamdebobrivi sargos Sesabamisi procentuli odenobis danamatis gacemis SeCereba saqarTvelos sakonstitucio sasamarTlos zemoxsenebuli gadawyvetilebis gamoqveynebis momentidan iuridiulad Zaladakargulad iqna cnobili. marTalia, saqarTvelos sakonstitucio sasamarTlos pirveli kolegiis 2005 wlis 23 martis #1/3/301 gadawyvetilebiT Zaladakargulad iqna cnobili namsaxurevi wlebisaTvis Tanamdebobrivi sargos Sesabamisi procentuli odenobis danamatis gacemis SeCereba da amoqmedda is norma, romelic iTvaliswinebda sajaro mosamsaxureebisaTvis welTa namsaxurobis danamatis anazRaurebas namsaxurevi wlebisaTvis, namsaxurevi wlebis Sesabamisad, Tanamdebobrivi sargos sxvadasxva procentuli odenobiT, magram saqarTvelos sakonstitucio sasamarTlos pirveli kolegiis 2005 wlis 23 martis #1/3/301 gadawyvetilebiT, normatiuli sakanonmdeblo aqtis _ `sajaro samsaxuris Sesaxeb” saqarTvelos kanonis arakonstituciurad cnobilma nawilma iuridiuli Zala dakarga sakonstitucio sasamarTlos amave gadawyvetilebis gamoqveynebis momentidan _ 2005 wlis 28 martidan. aqedan gamomdinare, marTalia, dasaxelebul periodSi `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 37-e muxlis me-2 punqtis norma ar iyo sakanonmdeblo wesiT gauqmebuli, magram am normas misi amoqmedebis gadavadebisa da moqmedebis SeCerebis periodSi ar gaaCnda iuridiuli Zala. garda amisa, sakasacio sasamarTlom ganmarta, rom normis Zaladakargulad cnoba niSnavs misi moqmedebis Sewyvetas Zaladakargulad cnobis momentidan. aqedan gamomdinare, welTa namsaxurobis danamatis Sesaxeb miTiTebuli 297 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis normis moqmedebis SeCerebisas, anu misi umoqmedobisas, amave normis amoqmedebamde ver warmoiSoboda welTa namsaxurobis danamatis gacemis valdebuleba da Sesabamisad _ welTa namsaxurobis danamatis miRebis uflebac. welTa namsaxurebis danamatTan dakavSirebiT erT-erT saqmeze sakasacio sasamarTlom ganmarta, rom `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-11 muxlis me-2 punqtis `d~ qvepunqtis Tanaxmad, saqarTvelos Sinagan saqmeTa saministros TanamSromlebze aRniSnuli kanonis moTxovnebi vrceldeba mxolod im SemTxvevaSi, Tu saqarTvelos konstituciiTa da specialuri kanonmdeblobiT sxva ram ar aris dadgenili. amave kanonis 37-e muxlis pirveli punqtiT ki dadgenilia, rom mosamsaxures ufleba aqvs, samsaxurSi miRebis dRidan samsaxuridan gaTavisuflebis dRemde miiRos SromiTi gasamrjelo (xelfasi). 2000 wlis 28 ivnisamde moqmedi redaqciiT `policiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 31-e muxlis me-2 nawili iTvaliswinebda, rom policiis TanamSromeli policiaSi samsaxurisaTvis iRebda yovelTviur xelfass, romelic Seicavda Tanamdebobrivi da specialuri wodebisTvis dadgenil ganakveTs; welTa namsaxurobis danamats; raionul koeficients, sadac igi dawesebuli iyo, danamats dasvenebisa da uqme dReebSi muSobisTvis, Ramis saaTebSi da zeganakveTuri muSaobisTvis da sxva gasamrjelos; kanonmdeblobiT gaTvaliswinebul sxva danamatebsa da kompensaciebs. aseTive danawess Seicavda mosarCelis saxelfaso davalianebis warmoSobis dros moqmedi saqarTvelos prezidentis 1997 wlis 17 martis #139 brZanebulebiT damtkicebuli `saqarTvelos Sinagan saqmeTa organoebSi samsaxuris gavlis wesis Sesaxeb debulebis~ 55-e muxli, romlis pirveli abzaciT dadgenili iyo, rom policiaSi samsaxurisaTvis TanamSromeli iRebda xelfass, romelic Seicavda Tanamdebobrivi da specialuri wodebisaTvis dadgenil ganakveTs, namsaxurobis danamats; sasursaTo ulufis Rirebulebas (Tu igi naturiT ar eZleodaT); raionul koeficients, sadac igi dawesebuli iyo; danamats dasvenebisa da uqme dReebSi muSaobisaTvis da sxva gasamrjelos; kanonmdeblobiT gaTvaliswinebul danamatebsa da kompensaciebs. zemoaRniSnulidan gamomdinare, sakasacio sasamarTlom aRniSna, rom 2000 wlis 28 ivnisamde moqmedi redaqciiT `policiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanoniT, iseve, rogorc `saqarTvelos Sinagan saqmeTa organoebSi samsaxuris gavlis Sesaxeb debulebis~ Sesabamisi normebiT dadgenili iyo, rom policielis xelfasi moicavda ara marto Tanamdebobrivi da specialuri wodebisaTvis dadgenil ganakveTs, aramed _ namsaxurobis danamats, sasursaTo ulufis Rirebulebas da sxva. 2000 wlis 28 ivnisis #413 kanoniT `policiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonSi ganxorcielebuli cvlilebiT, xsenebuli kanonis 31-e muxli Camoya- 298 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis libda axali redaqciiT, romlis Tanaxmad, xelfasi moicavda mxolod Tanamdebobrivi da specialuri wodebisaTvis dadgenil ganakveTs. sakasacio sasamarTlos miTiTebiT, 1998, 1999, 2000 wlebis kvebis (ulufis) kompensaciis da welTa namsaxurobis danamatis davalianeba mopasuxes warmoeSva `policiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 31-e muxlis Zveli redaqciis moqmedebis periodSi, roca xelfasSi gaTvaliswinebuli iyo ara mxolod Tanamdebobrivi da specialuri wodebisaTvis dadgenili ganakveTi, aramed _ namsaxurobis danamati, sasursaTo ulufis Rirebuleba da sxva, xolo 2003 wlis kvebis (ulufis) kompensaciis da welTa namsaxurobis danamatis davalianeba mopasuxes warmoeSva `policiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 31-e muxlSi 2000 wlis 28 ivnisis #413 kanoniT ganxorcielebuli cvlilebis Semdeg, roca policiis TanamSromlis xelfasi moicavda mxolod Tanamdebobrivi da specialuri wodebisaTvis dadgenil ganakveTs. sakasacio sasamarTlom ganmarta, rom `normatiuli aqtebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 47-e muxlis pirveli punqti adgens, rom normatiul aqts ukuZala aqvs mxolod im SemTxvevaSi, Tu es pirdapir aris dadgenili am normatiuli aqtiT. udavoa, rom `policiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis, agreTve, `saqarTvelos Sinagan saqmeTa organoebSi samsaxuris gavlis wesis Sesaxeb debulebis~ arc erTi muxli ar Seicavs daTqmas axali redaqciis normebisaTvis ukuZalis miniWebis Taobaze. amdenad, zemoaRniSnuli normatiuli aqtebis Sesabamisi muxlebis axali redaqcia Zvel urTierTobebze ar unda gavrceldes, radgan kanonis axal normas ar aqvs miniWebuli ukuqmedebis Zala. sakasacio sasamarTlom miuTiTa, rom `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 1341 muxlis (angariSsworebis wesi samsaxuridan gaTavisuflebisas) Tanaxmad, dadgenilia da, Sesabamisad, aRiarebulia, rom 2005 wlis 1 ianvramde gaTavisuflebul sajaro mosamsaxureebze kuTvnili Tanxis gacema (garda am kanoniT gaTvaliswinebuli kompensaciisa) unda ganxorcieldes wina wlebSi warmoqmnili sabiujeto davalianebis dafarvis wesis Sesabamisad. 2006 wlis 29 dekembers miRebul iqna `saqarTvelos 2007 wlis saxelmwifo biujetis Sesaxeb~ saqarTvelos kanoni, romlis me-9 muxlis Tanaxmad, saxelmwifo aRiarebda wina wlebSi warmoqmnil faqtobriv davalianebebs da saxelmwifo biujetis dafinansebaze myof dawesebulebebsa da organizaciebs SesaZleblobas aZlevda, finansTa saministrosTan SeTanxmebiT, gamoeyenebinaT xarjebis ekonomikuri klasifikaciis Sesabamisi muxliT damtkicebuli asignebebi arsebuli davalianebebis dasafaravad. Sesabamisad, sakasacio sasamarTlom ukanonod miiCnia mopasuxe administraciuli organos mier (romelic warmoadgens saxelmwifo biujetis dafinansebaze myof dawesebulebas) mosarCelis mimarT arsebuli saxelfaso 299 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis davalianebis (romelSic 2000 wlis 28 ivnisamde gaTvaliswinebuli iyo kvebis (ulufis) kompensacia) anazRaurebaze uari. 2003 wlis kvebis (ulufis) kompensaciis da welTa namsaxurobis danamatis mopasuxisaTvis mosarCelis sasargeblod dakisrebis Taobaze sasarCelo moTxovnasTan dakavSirebiT, sakasacio sasamarTlom miuTiTa, rom `policiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 31-e muxli, 2000 wlis 28 ivnisis #413 kanoniT ganxorcielebuli cvlilebis Sedegad, policiis TanamSromlis xelfasis cnebaSi gulisxmobda mxolod Tanamdebobrivi da specialuri wodebisaTvis dadgenil ganakveTs. amdenad, kvebis (ulufis) kompensaciis da welTa namsaxurobis danamatis Tanxa 2000 wlis 28 ivnisis Semdeg moqmedi redaqciis `policiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 31-e muxliT gaTvaliswinebul xelfasSi Semaval danamats ar warmoadgens da igi xelfasisagan damoukidebeli fuladi gasacemelia, romelzec vrceldeba saqarTvelos samoqalaqo kodeqsis 129e muxlis me-2 nawiliT dadgenili 3-wliani xandazmulobis vada. 9.4. erTjeradi (gasasvleli) daxmarebis anazRaureba xSiria SemTxveva, rodesac samsaxuridan ganTavisuflebis Semdeg yofili samsaxedro mosamsaxurebi iTxoven erTjeradi (gasasvleli) daxmarebis anazRaurebas. amasTan dakavSirebiT Camoyalibebulia sasamarTlo praqtika, rac mxedvelobaSi unda iqnes miRebuli. kerZod, erT-erT saqmeze mosarCeleTa moTxovnas warmoadgenda `saqarTvelos Tavdacvis saministros samxedro mosamsaxureTa da samoqalaqo pirTa socialuri dacvisa da materialuri uzrunvelyofis Sesaxeb~ saqarTvelos prezidentis 2004 wlis 5 noembris #493 brZanebulebis 33-e da 331 punqtebis safuZvelze, saqarTvelos Tavdacvis saministrosTvis maT sasargeblod samsaxuridan gaTavisuflebis gamo, erTjeradi (gamosasvleli) daxmarebis anazRaurebis dakisreba. sakasacio sasamarTlom miuTiTa `saqarTvelos Tavdacvis saministros samxedro mosamsaxureTa da samoqalaqo pirTa socialuri dacvisa da materialuri uzrunvelyofis Sesaxeb~ saqarTvelos prezidentis 2004 wlis 5 noembris #493 brZanebulebis (ZalaSi Sevida 2004 wlis 15 noembridan) 33-e punqtze (amoRebul iqna saqarTvelos prezidentis 2007 wlis 21 seqtembris #531 brZanebulebiT), romlis Tanaxmad, samxedro mosamsaxureebs (garda savaldebulo samxedro samsaxuris samxedro mosamsaxureebisa, kursantebisa da rezervidan Caricxuli msmenelebisa), romlebic daTxovnili iyvnen SeiaraRebuli Zalebis rigebidan zRvruli asakis miRwevis, avadmyofobis gamo an reorganizaciasa da Statebis SemcirebasTan dakavSirebiT, namsaxurebi wlebis (garda savaldebulo samxedro samsaxurSi namsaxurebi 300 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis wlebisa) mixedviT (maT Soris, yofili ssrk-sa da sxva saxelmwifos SeiaraRebul ZalebSi namsaxurebi wlebis CaTvliT), eZleodaT erTjeradi (gamosasvleli) daxmareba fuladi sargoebis Semdegi odenobiT: a) or wlamde (magram aranakleb eqvsi Tvisa) _ sammagi; b) 2-dan 10 wlamde _ xuTmagi, xolo omisa da samxedro Zalebis veteranebs 10 wlamde _ eqvsmagi; g) 10-dan 15 wlamde _ rvamagi; d) 15-dan 20 wlamde _ aTmagi; e) 20 weli da meti _ Tormetmagi. aqedan gamomdinare, im samxedro mosamsaxureebisaTvis, romlebic daTxovnil iqnen SeiaraRebuli Zalebis rigebidan reorganizaciasa da Statebis SemcirebasTan dakavSirebiT, erTjeradi (gamosasvleli) daxmarebis gasacemi fuladi sargoebis diferencirebuli odenobebi ganisazRvreboda namsaxurebi wlebis mixedviT, anu daTxovnil samxedro mosamsaxures erTjeradi (gamosasvleli) daxmareba eZleoda imis gaTvaliswinebiT, Tu ramdeni weli hqonda mas namsaxurebi, magram misi namsaxurobis vada ar unda yofiliyo eqvs Tveze naklebi, radgan, winaaRmdeg SemTxvevaSi, samxedro mosamsaxures erTjeradi (gamosasvleli) daxmareba ar miecemoda. amdenad, samxedro mosamsaxureze erTjeradi (gamosasvleli) daxmarebis gacemis sakiTxis gadawyvetisa da am daxmarebis odenobis gansazRvrisaTvis arsebiTi mniSvneloba hqonda imis garkvevasa da saTanado mtkicebulebis meSveobiT dadgenas, Tu ramdeni weli hqonda samxedro mosamsaxures namsaxurebi. amis mixedviT ganisazRvreboda, miecemoda Tu ara mas erTjeradi (gamosasvleli) daxmareba da Tu miecemoda, ra odenobis Tanxa unda gacemuliyo masze. garda amisa, erTjeradi (gamosasvleli) daxmarebis odenobis gaangariSebisaTvis aucilebeli iyo samxedro mosamsaxuris fuladi sargos odenobis gansazRvrac, radgan swored fuladi sargos odenoba warmoadgenda erTjeradi (gamosasvleli) daxmarebis odenobis gansazRvris safuZvels. imave saqmeze sakasacio sasamarTlom miuTiTa, rom saqarTvelos prezidentis 2004 wlis 31 dekembris #640 brZanebulebiT cvlileba Sevida saqarTvelos prezidentis 2004 wlis 5 noembris #493 brZanebulebaSi, romlis 33-e punqti Camoyalibda axali redaqciiT da saqarTvelos prezidentis 2004 wlis 5 noembris #493 brZanebulebas daemata 331 punqti (amoRebul iqna saqarTvelos prezidentis 2007 wlis 21 seqtembris #531 brZanebulebiT), romliTac gaTvaliswinebul iqna samxedro mosamsaxureebze (garda savaldebulo samxedro samsaxuris samxedro mosamsaxureebisa, kursantebisa da rezervidan Caricxuli msmenelebisa), romlebic daiTxoves SeiaraRebuli Zalebis rigebidan zRvruli asakis miRwevis, reorganizaciasa da Statebis SemcirebasTan dakavSirebiT, namsaxurebi wlebis (garda savaldebulo samxedro samsaxurSi namsaxurebi wlebisa) mixedviT, erTjeradi daxmarebis gacema am debulebis 33-e punqtiT gaTvaliswinebuli odenobiT. amas- 301 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tan, saqarTvelos prezidentis 2004 wlis 31 dekembris #640 brZanebulebiT saqarTvelos prezidentis 2004 wlis 5 noembris #493 brZanebulebas daemata 611 punqti, romliTac saqarTvelos prezidentis 2004 wlis 5 noembris #493 brZanebulebis 331 punqtis moqmedeba SeCerda 2006 wlis 1 ianvramde. sakasacio sasamarTlo ar daeTanxma msjelobas imis Sesaxeb, rom, aRniSnuli brZanebulebis 331 punqtis mosarCeleebze gavrceleba dauSvebelia, vinaidan saqarTvelos prezidentis 2004 wlis 5 noembris #493 brZanebulebis 331 punqtis moqmedeba 2005 wels, amave brZanebulebis 611 muxliT, 2006 wlis 1 ianvramde SeCerebuli iyo. sakasacio sasamarTlom miiCnia, rom, marTalia, saqarTvelos prezidentis 2004 wlis 31 dekembris #640 brZanebulebiT saqarTvelos prezidentis 2004 wlis 5 noembris #493 brZanebulebas daemata 611 punqti, romliTac saqarTvelos prezidentis 2004 wlis 5 noembris #493 brZanebulebis 331 punqtis moqmedeba SeCerda 2006 wlis 1 ianvramde, magram mocemuli saqmis ganxilvisa da sasamarTlo gadawyvetilebis miRebisas aRniSnuli punqtis moqmedeba aRar iyo SeCerebuli, ris gamoc ar arsebobs mosarCeleebisaTvis am motiviT sarCelis dakmayofilebaze uaris Tqmis safuZveli. msgavs saqmeebze sakasacio palatam araerTxel miuTiTa, rom saqarTvelos prezidentis 2004 wlis 5 noembris #493 brZanebulebis 331 punqti moqmedebda 2006 wlis 1 ianvridan 2007 wlis 21 seqtembramde. sakasacio sasamarTlom ar gaiziara argumentacia zemoaRniSnuli muxlis im pirebze gavrcelebis dauSveblobis Sesaxeb, romlebic gaTavisufldnen 2005 wels da gaiziara msjeloba imis Taobaze, rom brZanebulebis 611 punqtis safuZvelze 2006 wlis 1 ianvramde 331 punqtiT gaTvaliswinebuli erTjeradi gamosasvleli daxmarebis miRebis uflebis realizeba, rac ar niSnavs miTiTebuli punqtiT gansazRvruli da dadgenili uflebis gauqmebas. msgavs saqmeze sakasacio palatam aseve ganmarta, rom `saqarTvelos Tavdacvis saministros samxedro mosamsaxureTa da samoqalaqo pirTa socialuri dacvisa da materialuri uzrunvelyofis Sesaxeb~ saqarTvelos prezidentis 2004 wlis 5 noembris #493 brZanebulebis 33-e muxlis Sesabamisad dadginda, rom samxedro mosamsaxureebs (garda savaldebulo samxedro samsaxuris samxedro mosamsaxureebisa, kursantebisa da rezervidan Caricxuli msmenelebisa), romlebic daTxovnili arian SeiaraRebuli Zalebis rigebidan zRvruli asakis miRwevis, avadmyofobis gamo an reorganizaciisa da Statebis SemcirebasTan dakavSirebiT, namsaxuri wlebis mixedviT eZlevaT erTjeradi (gamosasvleli) daxmareba fuladi sargos saxiT. brZanebuleba amoqmedda 2004 wlis 15 noembridan. 2004 wlis 31 dekembris saqarTvelos prezidentis #640 brZanebulebiT cvli- 302 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis leba Sevida #493 brZanebulebaSi, ris safuZvelzec zemoaRniSnuli 33-e punqti faqtobrivad gaiyo or punqtad da erTjeradi daxmarebis gacemis wesi im pirebze, romlebic daTxovnili arian SeiaraRebuli Zalebis rigebidan zRvruli asakis miRwevis, reorganizaciisa da Statebis SemcirebasTan dakavSirebiT, ganisazRvra brZanebulebis 331 punqtiT. imave #640 brZanebulebis 611 punqtiT brZanebulebis 331 punqtis moqmedeba SeCerda 2006 wlis 1 ianvramde. sakasacio sasamarTlom ar gaiziara kasatoris msjeloba normis moqmedebasTan dakavSirebiT da ganmarta, rom winamdebare SemTxvevaSi arsebobs normis moqmedebis SeCerebis faqti da ara misi amoqmedeba, rac principulad cvlis normis Sefardebis sakiTxs. sakasacio sasamarTlom miiCnia, rom winamdebare SemTxvevaSi normebi pirobiTad daiyo or nawilad, kerZod, pirveli nawiliT moxda uflebis aRiareba (samxedro mosamsaxureebs aqvT erTjeradi daxmarebis fuladi sargos saxiT miRebis ufleba), xolo meore nawilSi Caido uflebis realizebis meqanizmi, romliTac dadginda, rom aRiarebuli ufleba realizdeboda 2006 wlis 1 ianvridan. erT-erT saqmeze sakasacio sasamarTlom ganmarta, rom saqarTvelos prezidentis 1997 wlis 17 martis #139 brZanebulebiT damtkicebuli `saqarTvelos Sinagan saqmeTa organoebSi samsaxuris gavlis wesis Sesaxeb~ debulebis 75-e muxlSi saqarTvelos prezidentis 2004 wlis 10 ivnisis #213 brZanebulebiT Sevida cvlileba da dadginda, rom Sinagan saqmeTa organos TanamSromels, romelic samsaxuridan daTxovnilia pensiis miRebis uflebiT, erTdrouli daxmarebis saxiT eZleva ukanaskneli 4 Tvis xelfasi. miTiTebuli brZanebuleba amoqmedda gamoqveynebidan me-15 dRes da moqmedebda saqarTvelos prezidentis 2004 wlis 30 dekembris #624 brZanebulebis amoqmedebamde, romlis me-2 muxliT miTiTebuli debulebis 75-e muxlis moqmedeba SeCerda 2006 wlis 1 ianvramde. Sesabamisad, sakasacio sasamarTlom miiCnia, rom saqarTvelos prezidentis 2004 wlis 10 ivnisis #213 brZanebulebis miRebiTa da amoqmedebiT Sinagan saqmeTa organos TanamSromlebs da maT Soris _ mosarCeles warmoeSvaT samomavlo ufleba _ samuSaodan daTxovnis SemTxvevaSi erTdrouli daxmarebis miRebis Sesaxeb. Sesabamisad, amgvari uflebis arsebobaze gavlenas ver moaxdens is garemoeba, rom saqarTvelos prezidentis 2004 wlis 30 dekembris #624 brZanebulebis me-2 muxliT `saqarTvelos Sinagan saqmeTa organoebSi samsaxuris gavlis wesis Sesaxeb~ debulebis 75-e muxlis moqmedeba SeCerda 2006 wlis 1 ianvramde. aRniSnulTan dakavSirebiT, sakasacio sasamarTlom ganmarta, rom sakanonmdeblo cvlilebiT Camoyalibebuli axali redaqciis amoqmedebis vadis daTqma arc erT SemTxvevaSi ar ganapirobebs arse- 303 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis buli normis SeCerebas an umoqmedobas, ramdenadac moqmedi samarTlebrivi sivrce _ sakanonmdeblo baza ar icnobs iseT iuridiul termins, rogoricaa `umoqmedo norma~, misi alogikurobis gamo. aseve, samarTlebrivi nonsensia `SeCerebuli norma~. aRniSnuli vrceldeba aseve kanonqvemdebare normatiuli aqtebis mimarTac, radgan `normatiuli aqtebis Sesaxeb~ kanonis 5.3 muxlis Sesabamisad, saqarTvelos sakanonmdeblo da kanonqvemdebare normatiuli aqtebi qmnis saqarTvelos kanonmdeblobas. sakasacio sasamarTlom aseve ganmarta, rom samarTlebrivi saxelmwifos principi uzrunvelyofs samarTlebriv ndobas, rac Tavis mxriv moiTxovs kanonis normebis sicxades. kanonmdeblobis `arawinaaRmdegobriobis~ principi ki ganapirobebs kanonmdeblobas rogorc harmoniul urTierTobas, romelic Tavisufalia Sida winaaRmdegobisagan. samarTlebrivi saxelmwifos principi awesebs kanonis normebis erTmaneTTan ise Sexamebis valdebulebas, rom esa Tu is moqalaqe ar aRmoCndes daucveli urTierTsawinaaRmdego movaleobisagan. kanonSemoqmedebiTi saqmianobis ganxorcielebisas kanonmdebeli SezRudulia normatiuli, socialuri, logikuri, enobrivi da sxva xasiaTis SezRudvebiT, kerZod, kanonmdeblis normatiuli SezRudva konstituciisa da samarTlebrivi sistemis konstituciiT dacul normaTa kompleqsidan gamomdinareobs. aRniSnulTan dakavSirebiT sakasacio sasamarTlom gaiTvaliswina saqarTvelos sakonstitucio sasamarTlos pirveli kolegiis 2005 wlis 23 martis #1/3/301 gadawyvetileba, romelic exeboda kanonis im normis Sesabamisobas saqarTvelos konstituciis 30.4 da 32-e muxlebTan, romliTac SeCerda ukve arsebuli normis moqmedeba. sakonstitucio sasamarTlom arakonstituciurad miiCnia amgvari norma da samarTlianad aRniSna, rom `normatiuli aqtis miRebisas kanonmdebeli valdebulia, sworad gansazRvros misi moqmedebis savaraudo Sedegebi. kanonmdeblis prognozi am TvalsazrisiT unda iyos dasabuTebuli da gamarTlebuli, raTa kanonis amoqmedeba xSirad ar gadavaddes da ar moxdes adamianis uflebaTa martooden deklarireba. kanonmdeblis mier sakanonmdeblo procesisadmi aseTi damokidebuleba miCneul unda iqnes mis erT-erT konstituciur valdebulebad~. sakonstitucio sasamarTlom aseve aRniSna, rom `amgvari midgomiT eWvis qveS dgeba ara marto uflebis realizacia, aramed _ TviT am uflebis arsebobac. aseT viTarebaSi, uflebebi fiqtiur xasiaTs iZenes da Sinaarsgamoclili xdeba~. sakasacio palatam ganmarta, rom administraciuli organoebi sakanonmdeblo aqtis safuZvelze aRWurvili arian normaTSemoqmedebis kompetenciiT, rac gamovlindeba normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqtebis miRebiT. normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis- 304 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tvis uflebamosili organo ganisazRvreba im kanoniT, romelic Sesabamis organoebs aRWuravs aseTi aqtis gamocemis uflebamosilebiT. Sesabamisi administraciuli organosTvis moqmedi kanonmdeblobis Tanaxmad miniWebuli administraciuli normaSemoqmedebis ufleba misi kompetenciis umniSvnelovanesi elementic aris, vinaidan aRmasrulebeli xelisuflebis ZiriTadi funqciaa samarTalgamoyenebiTi, normaSefardebiTi saqmianoba. administraciuli organoebis normaSemoqmedebiTi xasiaTis saqmianoba mxolod am mizans emsaxureba da am funqciiT aris determinirebuli. amdenad, administraciul-samarTlebriv normebs orgvari iuridiuli datvirTva aqvs – samarTalgamoyenebiTi da samarTaldamdgeni. es normebi emsaxureba samarTalgamoyenebis, anu aRsrulebis mizans, ris gamoc, moqmedi kanonmdeblobis mixedviT, aRmasrulebeli organos normatiuli aqtebi gamoicema kanonis aRsrulebis mizniT, anu isini kanonqvemdebare aqtebia. normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis uflebamosilebis zogadi samarTlebrivi safuZvlebi Cadebulia saqarTvelos konstituciaSi, `normatiuli aqtebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonsa da saqarTvelos zogad administraciul kodeqsSi. aseve, calkeuli kanonebi Seicavs specialur miTiTebas, rom konkretuli mmarTvelobis organo aRWurvilia uflebiT, amave kanonis safuZvelze gamosces normatiul administraciul-samarTlebrivi aqti. sakanonmdeblo aqtis safuZvelze normatiul administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis SemTxvevaSi mniSvnelovania TviT am kanonSi normatiul administraciulsamarTlebrivi aqtis gamocemis uflebamosilebis `Sinaarsis, mizanisa da moculobis~ gansazRvra, e.i. TviTon kanonmdebelma unda gansazRvros momavalSi normatiul administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemiT ganxorcielebuli samarTlebrivi mowesrigebis CarCoebi da mimarTulebebi ise, rom mmarTvelobis organos SeeZlos kanonmdeblis nebis farglebSi Sesabamisad moqmedeba. sakasacio sasamarTlom miiCnia, rom `saqarTvelos Sinagan saqmeTa organoebSi samsaxuris gavlis wesis Sesaxeb debulebis damtkicebis Taobaze~ saqarTvelos prezidentis 1997 wlis 17 martis #139 brZanebulebaSi damatebis Setanis Sesaxeb~ saqarTvelos prezidentis 2004 wlis 30 dekembris #624 brZanebulebis me-2 punqti samarTlebrivi TvalsazrisiT gagebul unda iqnes Semdegnairad: normaSemoqmedebis momentSi saqarTvelos prezidentis namdvil nebas warmoadgenda debulebis 75-e muxlis moqmedebis gadavadeba, ramdenadac normis SeCerebis uflebamosilebiT administraciuli organoebi ar arian aRWurvili. zogadi administraciuli kodeqsis 5.1 muxlis mixedviT, administraciul organos ufleba ar aqvs, kanonmdeblobis moTxovnebis sawinaaRmdegod 305 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis ganaxorcielos raime qmedeba, rac gulisxmobs, rom administraciuli organoebi TavianT saqmianobaSi, maT Soris, normaSemoqmedebiTi funqciisas SeboWili arian sakanonmdeblo aqtiT gansazRvruli uflebamosilebis farglebiT. 9.5. samivlinebo xarjebis anazRaureba sasamarTloSi zogjer davis sagans warmoadgens samivlinebo xarjebis anazRaureba. `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 38-e muxlis Tanaxmad, mosamsaxures aqvs misTvis samsaxurebrivi mivlinebis xarjebis anazraurebis ufleba saqarTvelos kanonmdeblobiT dadgenili wesiTa da odenobiT. samsaxurebrivi mivlinebis periodSi mosamsaxures unarCundeba moxelis an damxmare mosamsaxuris dakavebuli Tanamdeboba da Sesabamisi SromiTi gasamrjelo (xelfasi, danamati). imave kanonis 391 muxlis Tanaxmad, mosamsaxureTaTvis samsaxurebrivi mivlinebis xarjebis anazraurebis wess adgens saqarTvelos prezidenti, xolo saqarTvelos parlamentis wevrTTaTvis da parlamentis aparatis sajaro mosamsaxureTaTvis samsaxurebrivi mivlinebis xarjebis anazRaurebis wess _ saqarTvelos parlamentis Tavmjdomare. mosamsaxure SeiZleba mivlinebul iqnes qveynis SigniT da gareT. `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 39-e muxlis Tanaxmad, ucxoeTSi grZelvadian mivlinebad iTvleba mosamsaxuris gagzavna ucxo saxelmwifoSi erT Tveze meti vadiT. saqarTvelos prezidentis 2005 wlis 20 aprilis #231 brZanebulebiT damtkicebul iqna mosamsaxureTaTvis samsaxurebrivi mivlinebis xarjebis anazRaurebis wesi. miTiTebuli wesis Tanaxmad, samsaxurebriv mivlinebad iTvleba Sesabamisi dawesebulebis xelmZRvanelis brZanebiT mosamsaxuris gamgzavreba samsaxurebrivi davalebis Sesasruleblad mudmivi samuSao adgilis farglebs gareT. qveynis farglebs gareT mivlineba SeiZleba iyos moklevadiani da grZelvadiani. qveynis farglebs gareT grZelvadian mivlinebad iTvleba mosamsaxuris gagzavna ucxo saxelmwifoSi erT Tveze meti vadiT. mivlinebaSi yofnis periodSi mosamsaxures unarCundeba dakavebuli Tanamdeboba da xelfasi. mosamsaxures, romelsac gzavnian samsaxurebriv mivlinebaSi, srulad unda aunazraurdes samivlinebo xarjebi mivlinebaSi yofnis mTeli periodis ganmavlobaSi, garda dadgenili gamonaklisebisa. samivlinebo xarjebi Sedgeba sadReRamiso, mgzavrobisa da sacxovrebeli farTobis daqiravebisaTvis gaweuli xarjebisagan, xolo 30 km-mde manZilze mivlinebisas, rodesac SesaZlebelia samuSao (sacxovrebel) adgilze imave dRes dabruneba, anazRaurdeba mxolod mgzavrobis xarjebi. 306 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis mivlinebis xarjebis anazRaurebis Sesaxeb davebis ganxilvis dros sasurvelia gaTvaliswinebul iqnes sasamarTlo praqtika calkeul sakiTxebze. magaliTad, erT-erT saqmeze sakasacio palatam ganmarta, rom, marTalia, `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 38-e muxlis me-2 punqtis Tanaxmad, samsaxurebrivi mivlinebis periodSi mosamsaxures unarCundeba moxelis an damxmare mosamsaxuris dakavebuli Tanamdeboba da Sesabamisi SromiTi gasamrjelo (xelfasi, danamati), magram samivlinebo Tanxa, iseve, rogorc xelfasis Tanxa da danamati, periodulad Sesasrulebeli valdebulebaa, vinaidan, mosamsaxuris mivlinebaSi gaSveba da Sesabamisi samivlinebo Tanxis misTvis anazRaureba dakavSirebulia drois garkveul periodTan, Tumca samivlinebo Tanxa, xelfasis Tanxisa da danamatisagan gansxvavebiT, ar aris moqceuli `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 1341 muxlis moqmedebis farglebSi. amdenad, samivlinebo Tanxis, rogorc periodulad Sesasrulebeli valdebulebis, moTxovna eqvemdebareba saqarTvelos samoqalaqo kodeqsis 129-e muxlis me-2 nawiliT reglamentirebul xandazmulobis 3-wlian vadas. analogiur saqmeze sakasacio palatam ganmarta, rom `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis 38-e, 39-e, 391-e muxlebis, `samxedro mosamsaxuris statusis Sesaxeb~ kanonis 12.2 muxlis Tanaxmad, samxedro mosamsaxures aqvs samsaxurebrivi mivlinebis xarjebis anazRaurebis ufleba saqarTvelos kanonmdeblobiT dadgenili wesiTa da odenobiT. `saqarTvelos Tavdacvis saministros samxedro mosamsaxureTa da samoqalaqo pirTa socialuri dacvisa da materialuri uzrunvelyofis Sesaxeb” saqarTvelos prezidentis 05.11.04w. #493-e brZanebulebis sadavo periodSi moqmedi me-40 muxlis Tanaxmad, saswavleblad wargzavnil samxedro mosamsaxureebs, romlebic gaTavisuflebuli iyvnen dakavebuli Tanamdebobidan da wargzavnil iqnen msmenelebad sxvadasxva saswavleblebSi, swavlis mTeli periodis ganmavlobaSi unarCundebodaT fuladi sargoebi, welTa namsaxurobis procentuli danamati, sasursaTo ulufisa da formis tansacmlis nacvlad dawesebuli fuladi kompensaciebi, xolo samoqalaqo pirebs _ Tanamdebobrivi sargo da welTa namsaxurobis danamati, amasTanave, eZleodaT samivlinebo Tanxebi dadgenili wesiT (Tu sxva ram ar iyo gaTvaliswinebuli). imave brZanebulebis 41-e punqti adgenda, rom saswavleblad grZelvadiani mivlinebiT wargzavnis mosamsaxureebs samivlinebo xarjebi SeiZleba anazRaurebodaT Sesabamisi qveynis valutiT. anazRaurebis normebs gansazRvravda Tavdacvis ministri. `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis 39-e, 391 muxlebis mixedviT, ucxoeTSi grZelvadian mivlinebad iTvleba mosamsaxuris gagzavna ucxo saxelmwifoSi erT Tveze meti vadiT; ucxo saxelmwifoSi 307 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis grZelvadian mivlinebaSi mosamsaxuris samivlinebo xarjebis anazRaurebis da kompensaciis odenoba da pirobebi, agreTve, amasTan dakavSirebuli sxva socialuri garantiebi ganisazRvreba moqmedi kanonmdeblobiT. mosamsaxureTaTvis samsaxurebrivi mivlinebis xarjebis anazRaurebis wess adgens saqarTvelos prezidenti. sakasacio palatis ganmartebiT, mosarCelis mivlinebaSi yofnis periodSi (01.07.03w. – 21.09.05w.) samivlinebo Tanxebis anazRaurebis wess gansazRvravda `mosamsaxuresaTvis samsaxurebrivi mivlinebis xarjebis anazRaurebis Sesaxeb” saqarTvelos prezidentis 04.04.98w. #220 brZanebuleba, romlis #2 danarTis (`qveynis farglebs gareT samsaxurebrivi mivlinebis xarjebis anazRaurebis wesi”) me-3 punqtis Tanaxmad, muSakebs qveynis farglebs gareT grZelvadiani samsaxurebrivi mivlinebisas dRiuri xarjebi unazRaurdebodaT amave brZanebulebis #3 danarTis mixedviT sazRvargareT saqarTvelos dawesebulebaTa muSakebisaTvis moklevadiani mivlinebisas im saxelmwifos SigniT, sadac es dawesebuleba mdebareobs. danarTis me-6 punqtis Tanaxmad ki, Tu muSakebis mivlinebas qveynis farglebs gareT mimRebi mxare uzrunvelyofs kvebis xarjiT, maSin maT unazRaurdebaT mxolod dRiuri normis 30 procenti da am gankargulebis #4 danarTiT gaTvaliswinebuli danamati. amave danarTis me-7 punqtis Tanaxmad, sacxovrebeli farTobis daqiravebis xarjebi anazRaurdeba faqtobrivi xarjebis mixedviT, damadasturebeli sabuTebis wardgenis Semdeg. sakasacio sasamarTlom aRniSna, rom mosarCelis moTxovnis dakmayofilebis safuZvlianobas ar adasturebda saqarTvelos prezidentis 05.11.04w. brZanebulebis 41-e punqti, romelic adgenda, rom saswavleblad grZelvadiani mivlinebiT wargzavnili mosamsaxureebis samivlinebo xarjebi SeiZleboda anazRaurebuliyo Sesabamisi qveynis valutiT; anazRaurebis normebs gansazRvravda Tavdacvis ministri. `sazRvargareT umaRles samxedro saswavleblebSi saswavleblad wargzavnil saqarTvelos Tavdacvis saministros samxedro mosamsaxureTa fuladi da sanivTe kmayofiT, materialuri daxmarebis uzrunvelyofis Sesaxeb~ saqarTvelos Tavdacvis ministris 30.10.98w. #302 brZanebiT samxedro mosamsaxuris swavlis periodSi fuladi kmayofa gaicema binis daqiravebis SemTxvevaSi (2p.), mgzavrobis Rirebuleba anazRaurdeba mxolod im SemTxvevaSi, rodesac mimRebi qveyana TavisTavze ar iRebs mgzavrobis xarjebs (5p). gansaxilvel SemTxvevaSi mosarCelem daadastura, rom piradi xarjebis anazRaurebas uzrunvelyofda mimRebi mxare. sakasacio palatis ganmartebiT, sasarCelo moTxovnis dakmayofilebis safuZvels ar qmnis is garemoeba, rom saministros finansebis marTvis departamentis weriliT moxda moTxovnis aRiareba. sakasacio palatis miTiTebiT, sask-is me-3 308 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis muxlis Tanaxmad, administraciul samarTalwarmoebaSi monawile administraciuli organo uflebamosilia, cnos sarCeli mxolod im SemTxvevaSi, Tu cnoba ar ewinaaRmdegeba kanonmdeblobis moTxovnebs. amdenad, administraciuli samarTalwarmoebis inkviziciuri xasiaTidan gamomdinare, mopasuxis warmomadgenlis mier moTxovnis cnoba ar iwvevda sasarCelo gancxadebis upirobo dakmayofilebas. mosarCelis samivlinebo Tanxebis anazRaureba unda momxdariyo saqarTvelos prezidentis 04.04.98w. #220 brZanebulebiT dadgenili wesis gaTvaliswinebiT. mxedvelobaSia misaRebi agreTve is garemoeba, rom samivlinebo periodis ganmavlobaSi saqarTvelos prezidentis 04.04.98w. #220 brZanebuleba Zaladakargulad gamocxadda `mosamsaxurisaTvis samsaxurebrivi mivlinebis xarjebis anazRaurebis Sesaxeb~ saqarTvelos prezidentis 20.04.05w. #231 brZanebulebiT. saqmeSi daculi, saqarTvelos Tavdacvis ministris 06.08.05w. #2135 brZanebis mixedviT, mosarCele gfr-Si saswavlo mivlinebaSi imyofeboda 2005 wlis 21 ivnisamde. Sesabamisad, mivlinebaSi yofnis periodi moicavs, agreTve, saqarTvelos prezidentis 20.04.05w. #231 brZanebulebis moqmedebis periodsac. xsenebuli brZanebulebis #1 danarTis me-18 punqtis mixedviT, qveynis farglebs gareT mivlinebidan dabrunebulma mosamsaxurem dawesebulebas unda warudginos mgzavrobisaTvis faqtobrivad gaweuli xarjebis damadasturebeli sabuTebi. amave danarTis me-16 punqtiT, im SemTxvevaSi, rodesac mimRebi mxare uzrunvelyofs mosamsaxuris mivlinebasTan dakavSirebuli xarjebis srulad dafarvas, mosamsaxures miecema mxolod am brZanebulebis #3 danarTiT gansazRvruli danamati. #3 danarTi ki iTvaliswinebs danamatis gacemas maRali rangis Tanamdebobis pirTaTvis, romelTac mosarCele ar ganekuTvneboda. sakasacio palatam imave saqmeze ganmarta, rom mosamsaxuris mivlinebaSi gaSveba da Sesabamisi samivlinebo Tanxebis anazRaureba drois garkveul periods ukavSirdeba, ris gamoc samivlinebo Tanxebis anazRaureba warmoadgens periodulad Sesasrulebel valdebulebas da masze vrceldeba samoqalaqo kodeqsis 129-e muxlis me-2 nawiliT gansazRvruli xandazmulobis vada. 9.6. jildosa da materialuri daxmarebis anazRaureba `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ 37-e muxlis pirveli punqtis Tanaxmad, mosamsaxuris SromiTi gasamrjelo (xelfasi) moicavs Tanamdebobriv sargos, premias da kanoniT gaTvaliswinebul danamatebs. xSiria iseTi SemTxveva, rodesac sajaro mosamsaxure iTxovs danamatis saxiT miuRebeli jildosa da materialuri daxmarebis anazRaurebas. aseT saqmeebTan dakavSirebiT 309 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis sasurvelia, mxedvelobaSi iqnes miRebuli sasamarTlo praqtika mTel rig sakiTxebze. erT-erT saqmeze sakasacio palatam ar gaiziara kasatoris mosazreba imis Sesaxeb, rom sarCeli miuRebeli xelfasisa da jildos mopasuxisaTvis dakisrebis Taobaze xandazmuli iyo, ris gamoc sasamarTlos unda gamoeyenebina `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis 127-e muxlis pirveli punqti an ukidures SemTxvevaSi _ samoqalaqo kodeqsis 129-e muxliT gansazRvruli 3-wliani xandazmulobis vada. sakasacio palatam ganmarta, rom mocemul SemTxvevaSi saxelfaso davalianebis anazRaurebis moTxovnis mimarT ver gavrceldeboda `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis 127-e muxlis pirveli punqtiT da samoqalaqo kodeqsis 129-e muxliT gansazRvruli sasarCelo xandazmulobis vadebi, radgan `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis 37-e muxlis pirveli punqtis pirveli winadadebis Tanaxmad, am kanonis me-9 muxlis safuZvelze mosamsaxures ufleba aqvs, samsaxurSi miRebis dRidan samsaxuridan gaTavisuflebis dRemde miiRos SromiTi gasamrjelo (xelfasi). saqmis masalebis mixedviT, mosarCele samuSaodan daiTxoves iyo 2006 wlis 25 noembers, xolo 1998-99-2000 wlebSi miuRebeli xelfasis anazRaurebis Taobaze sasamarTlos mimarTa 2007 wlis agvistos, e.i. samuSaodan misi daTxovnidan erTi wlis ganmavlobaSi. sakasacio palatam dausabuTeblad miiCnia kasatoris mosazreba imis Sesaxeb, rom jildo ar Sedis xelfasSi da igi periodulad Sesasrulebeli valdebulebaa. sakasacio sasamarTlom ganmarta, rom `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis 37-e muxlis pirveli punqtis meore winadadebaSi gansazRvrulia mosamsaxuris xelfasis cneba, romlis Tanaxmad, mosamsaxuris SromiTi gasamrjelo (xelfasi) moicavs Tanamdebobriv sargos, premias da kanoniT gaTvaliswinebul danamatebs. danamatis gacema unda ganxorcieldes mxarjavi dawesebulebebisaTvis biujetis kanoniT damtkicebuli asignebebis farglebSi. amdenad, Tanamdebobrivi sargos garda, SromiT gasamrjelos (xelfass) miekuTvneba aseve premia da is danamatebi, romlebic kanoniTaa gaTvaliswinebuli. sakasacio palatam ganmarta, rom imave kanonis 74-e muxliT gaTvaliswinebulia moxelisaTvis danamatis gacemis iseTi forma, rogoricaa erTdrouli fuladi jildo. am muxlis pirveli punqtis `b~ qvepunqtSi miTiTebulia, rom mosamsaxuris mier samsaxurebriv movaleobaTa sanimuSo SesrulebisaTvis, xangrZlivi da keTilsindisieri samsaxurisaTvis, gansakuTebuli sirTulis an mniSvnelovani davalebis SesrulebisaTvis wesdeba waxalisebis forma _ erTdrouli fuladi jildo. amdenad, fuladi jildo warmoadgens im kanoniT gaTvaliswinebul danamats, romelic Tanamdebobriv sargosTan erTad Seadgens xelfasis Sinaarss. moxelis xelfasis ganmsazRvreli kanoniT 310 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis gaTvaliswinebuli danamatis Sesaxeb miTiTebulia `samxedro mosamsaxuris statusis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-12 muxlis meore punqtSi. am normis Tanaxmad, samsaxurebrivi movaleobis keTilsindisierad Sesrulebis, sanimuSo disciplinisa da sabrZolo momzadebaSi warCinebuli maCveneblebisaTvis samxedro mosamsaxures wlis ganmavlobaSi SeiZleba mieces fuladi jildo da/an materialuri daxmareba, xolo samxedro swavlebebSi monawileobisas samivlinebo xarjebis garda miecema yoveldRiuri anazRaureba saqarTvelos kanonmdeblobiT dadgenili wesiT. erT-erT saqmeze davis sagans warmoadgenda saqarTvelos iusticiis saministros sasjelaRsrulebis departamentis davaldebuleba erTdrouli daxmarebis Tanxis anazRaurebis Taobaze. amasTan dakavSirebiT sakasacio sasamarTlom miuTiTa `saqarTvelos iusticiis saministros sasjelaRsrulebis organoebSi saxelmwifo samsaxuris gavlis wesis Sesaxeb~ saqarTvelos prezidentis 1999 wlis 31 dekembris #706 brZanebulebis 34-e muxlze (samsaxuridan gaTavisufleba), romlis pirveli punqtis Tanaxmad, mosamsaxure samsaxuridan Tavisufldeba `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanoniT dadgenil SemTxvevebSi da wesiT. amave muxlis me-2 punqti ki Seexeba mosamsaxureTa samsaxuridan daTxovnas. xsenebuli brZanebulebis 39-e muxlis (oficerTa daTxovna TadarigSi) `a~ qvepunqti iTvaliswinebs, rom umcros, ufros da umaRles oficerTa Semadgenlobis pirebi sasjelaRsrulebis organoebidan SeiZleba daiTxovon samxedro Zalebis TadarigSi asakis gamo _ pirebi, romelTac miaRwies dadgenil asaks, xolo amave muxlis `z~ qvepunqti _ maTi daTxovnis SesaZleblobas piradi gancxadebiT. kasatori _ administraciuli organo sadavod xdida imas, rom mosarCele ar aris `saqarTvelos iusticiis saministros sasjelaRsrulebis organoebSi saxelmwifo samsaxuris gavlis wesis Sesaxeb~ saqarTvelos prezidentis 1999 wlis 31 dekembris #706 brZanebulebiT daTxovnili. sakasacio sasamarTlom miuTiTa `saqarTvelos iusticiis saministros sasjelaRsrulebis organoebSi saxelmwifo samsaxuris gavlis wesis Sesaxeb~ saqarTvelos prezidentis 1999 wlis 31 dekembris #706 brZanebulebis 44-e muxlze, romelic iTvaliswinebda daTxovnilTa SeRavaTebsa da anazRaurebas (aRniSnuli muxli moqmedebda mocemuli davis warmoSobis periodSi), romlis pirveli punqtis mixedviT, mosamsaxures, romelic samsaxuridan daTxovnili iyo pensiis miRebis uflebiT, eZleoda erTdrouli daxmareba _ ukanaskneli 10 Tvis xelfasi, xolo pensiis gareSe daTxovnisas (uaryofiTi motiviT daTxovnis SemTxvevis garda) _ gamosasvleli daxmareba ukanaskneli 5 Tvis xelfasis odenobiT. sakasacio sasamarTlom ganmarta, rom `saqarTvelos iusticiis saministros sasjelaRsrulebis 311 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis organoebSi saxelmwifo samsaxuris gavlis wesis Sesaxeb~ saqarTvelos prezidentis 1999 wlis 31 dekembris #706 brZanebulebis 34-e muxlis pirvel da me-2 punqtebSi mocemul terminebs Soris _ `gaTavisufleba~ da `daTxovna~, raime gansxvaveba ar arsebobs. principuli gansxvaveba am brZanebulebis 34-e da 39-e muxlebs Soris mdgomareobs ara terminebSi: `gaTavisufleba~ da `daTxovna~, aramed _ `samsaxuridan gaTavisuflebasa~ da `TadarigSi daTxovnaSi~. amasTan, sagulisxmoa, rom imave brZanebulebis 44-e muxlSi ar iyo naxsenebi `TadarigSi daTxovna~, aramed am muxlSi zogadad iyo aRniSnuli samsaxuridan daTxovna. sayuradReboa isic, rom xsenebuli muxlis pirvel punqtSi gaTvaliswinebuli iyo gamosasvleli daxmarebis miRebis ori SemTxveva, romelTagan erTi dakavSirebuli iyo pensiis miRebis uflebiT samsaxuridan daTxovnasTan, xolo meore SemTxveva _ pensiis gareSe daTxovnasTan (uaryofiTi motiviT daTxovnis SemTxvevis garda), romlisTvisac reglamentirebuli iyo erTdrouli daxmarebis sxvadasxva odenoba, kerZod, pirveli maTganisaTvis _ ukanaskneli 10 Tvis xelfasi, xolo meorisaTvis _ ukanaskneli 5 Tvis xelfasi. amdenad, Tu piri samsaxuridan daTxovnil iqna kanoniT dadgenili wesiT, piradi gancxadebiT da ara asakis gamo pensiasTan dakavSirebiT, mas SeiZleboda miscemoda erTdrouli daxmarebis saxiT mxolod ukanaskneli 5 Tvis xelfasi. 10. konkursis wesiT Tanamdebobaze daniSvnasTan dakavSirebiT aRZruli davebi samsaxurSi miRebis erT-erTi gavrcelebuli formaa Tanamdebobaze daniSvna konkursis wesiT. `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 29-e_36-e muxlebi adgenen konkursis gamocxadebisa da Catarebis zogad wesebs. kerZod, miTiTebuli kanonis 29-e muxlis Tanaxmad, piri Tanamdebobaze SeiZleba dainiSnos konkursis Sedegebis gaTvaliswinebiT. saxelmwifo an adgilobrivi TviTmmarTvelobis dawesebulebis xelmZRvanelis gadawyvetilebiT. am dawesebulebaSi garkveuli Tanamdebobis dasakaveblad SeiZleba gamocxaddes konkursi, garda 30-e muxliT gaTvaliswinebuli SemTxvevebisa. konkursis Catarebis wesi ganisazRvreba saqarTvelos prezidentis brZanebulebiT. imave kanonis 30-e muxlis Sesabamisad, Tanamdebobaze ukonkursod SeiZleba dainiSnon: a) saqarTvelos prezidentis, saqarTvelos parlamentis, saqarTvelos parlamentis Tavmjdomaris, saqarTvelos premier-ministris mier Tanamdebobaze dasaniSni an asarCevi moxeleebi; b) afxazeTisa da aWaris avtonomiuri respublikebis umaRlesi warmomadgenlobiTi organoebis mier asarCevi moxeleebi; g) Tanamdebobaze 312 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis droebiT Semcvlelebi; d) droebiT movaleobis Semsruleblebi im vakantur Tanamdebobaze, romelic konkursis wesiT unda Seivsos; e) samsaxurebrivi dawinaurebis SemTxvevaSi; v) rezervSi Caricxuli pirebi. `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 33-e da 34-e muxlebis Tanaxmad, sakonkurso-saatestacio komisia afasebs kandidatis Sesabamisobas vakanturi Tanamdebobis dasakaveblad dadgenil moTxovnebTan, aucileblobis SemxvevaSi ismens aRniSnul Tanamdebobaze daniSvnis uflebis mqone piris azrs da gamoaqvs Tavisi gadawyvetileba kanonmdeblobiT dadgenili wesiT. sakonkurso-saatestacio komisia vakantur Tanamdebobaze dasaniSnad wamoayenebs erT-erT kandidats an uars acxadebs kandidatis wamoyenebaze. sasamarTloSi xSirad aris davebi sakonkurso Sedegebis baTilad cnobisa da administraciuli organosaTvis axali konkursis Catarebis davaldebulebis Taobaze. aseTi davebis ganxilvisas yuradReba unda mieqces ramdenime garemoebas. erT-erT saqmeze sakasacio sasamarTlom ar gaiziara msjeloba imasTan dakavSirebiT, rom sakonkurso-saatestacio komisiis mier sxdomaze gakeTebuli daskvna TavisTavad ar warmoSobda raime samarTlebriv Sedegs, aramed igi atarebda sarekomendacio xasiaTs. sakasacio sasamarTlom ganmarta, rom sakonkurso-saatestacio komisiis mier sxdomaze gakeTebuli daskvna TavisTavad ar warmoSobs raime samarTlebriv Sedegs, aramed igi atarebs sarekomendacio xasiaTs. sakonkurso-saatestacio komisiis gadawyvetileba aris moxelis Tanamdebobaze daniSvnis savaldebulo komponenti. komisiis gadawyvetileba aris iuridiuli faqti, romelsac efuZneba administracia gadawyvetilebis miRebisas. miuxedavad imisa, rom sakonkurso-saatestacio komisia warmoadgens ministris brZanebis safuZvelze damtkicebul e.w. Sida qvedanayofs, mas udavod gaaCnia kanonmdeblobiT gansazRvruli garkveuli sajaro-samarTlebrivi uflebamosileba. am SemTxvevaSi moxda dawesebulebasa da amave dawesebulebis farglebSi Seqmnil sakonkurso-saatestacio komisias Soris uflebamosilebaTa erTgvari gamijvna, kerZod, sakonkurso-saatestacio komisia uflebamosilia, gamoitanos Sesasruleblad savaldebulo gadawyvetileba, magram moklebulia SesaZleblobas, TviTon aRasrulos igi. Sesabamisad, administraciuli organos xelmZRvaneli uflebamosilia, aRasrulos gadawyvetileba, Tumca, imavdroulad ar aris uflebamosili, gamoitanos gadawyvetileba konkretuli kandidatis atestirebis Sedegebis Taobaze. rac Seexeba sapretenzio komisias, am komisiasac gaaCnia kanonmdeblobiT gansazRvruli garkveuli sajarosamarTlebrivi uflebamosileba, romlis farglebSic iseve, rogorc 313 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis sakonkurso-saatestacio komisia, Tavis sajaro-samarTlebriv uflebamosilebas axorcielebs. rac Seexeba sapretenzio gancxadebas, administraciuli saCivris legaluri definiciidan gamomdinare, sapretenzio gancxadebac warmoadgens swored werilobiT moTxovnas imave an qvemdgomi organos mier darRveuli uflebis aRdgenis Taobaze. sakasacio sasamarTlom miuTiTa saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis me-2 muxlis pirveli nawilis `l~ qvepunqtze, romlis Tanaxmad, diskreciuli uflebamosileba aris uflebamosileba, romelic administraciul organos an Tanamdebobis pirs aniWebs Tavisuflebas, sajaro da kerZo interesebis dacvis safuZvelze kanonmdeblobis Sesabamisi, ramdenime gadawyvetilebidan SearCios yvelaze misaRebi gadawyvetileba. amdenad, saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis imperatiul moTxovnas warmoadgens diskreciuli uflebamosilebis realizebis dros sajaro da kerZo interesebis proporciulobis principis dacva, romlis materialuri Sinaarsi mdgomareobs sajaro da kerZo interesebis Tanazomier gawonasworebasa da maT marTlzomier dabalansebaSi. amasTan, dauSvebelia sxva nebismieri organosa Tu piris Careva administraciuli organos mier sakuTari, misTvis kanonmdeblobiT erTmniSvnelovnad da calsaxad miniWebuli diskreciuli uflebamosilebis ganxorcielebaSi, rasac SeiZleba, saboloo jamSi, Sedegad mohyves diskreciuli uflebamosilebis farglebSi administraciuli organosTvis miniWebuli Tavisufali moqmedebis SezRudva da aRniSnuli uflebamosilebis realizebaSi dabrkolebebis Seqmna. sakasacio sasamarTlom aRniSna, rom saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis me-2 muxlis pirveli nawilis `d~ qvepunqtis Sesabamisad, individualuri administraciul-samarTlebrivi aqti aris administraciuli organos mier gamocemuli dokumenti, romelsac SeiZleba mohyves samarTlebrivi Sedegebi. saministros sakonkurso-saatestacio komisiis Semajamebel sxdomis oqms, romelSic mosarCelis mimarT gakeTda Semdegi daskvna: `ar Seesabameba dakavebul Tanamdebobas da unda gaTavisufldes dakavebuli Tanamdebobidan~, mohyva samarTlebrivi Sedegi _ xsenebul daskvnaze dayrdnobiT miRebul iqna gadawyvetileba mosarCelis samsaxuridan gaTavisuflebis Sesaxeb. aRsaniSnavia, rom `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 81-e muxlis Sesabamisad, moxelis atestacia aris misi profesiuli Cvevebis, kvalifikaciis, SesaZleblobisa da piradi Tvisebebis dakavebul (an dasakavebel) TanamdebobasTan wayenebul moTxovnebTan Sesabamisobis Sefaseba. amdenad, sakonkurso-saatestacio komisiis Seqmnis ZiriTad mizans warmoadgens imis dadgena, ramdenad Seesabameba esa Tu is piri dakavebul 314 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tanamdebobas, ra SemTxvevaSic arsebiTi mniSvneloba eniWeba profesiuli unar-Cvevebis Sefasebas. amasTan dakavSirebiT sakasacio sasamarTlom ganmarta, rom, marTalia, sakonkurso-saatestacio komisiis mier atestaciis safuZvelze moxelis Sefaseba warmoadgens amave komisiis diskreciul uflebamosilebas, magram aRniSnuli ar niSnavs imas, rom piri moklebulia uflebas, moiTxovos mis mier gacemuli pasuxebis mimarT Sefasebis obieqturi kriteriumis gamoyeneba, xolo Tu miiCnevs, rom Sefaseba araobieqturi iyo, ufleba aqvs waradginos gancxadeba-pretenzia sapretenzio komisiaSi. dava, romelic warmoiSoba atestaciis Sedegebis gamo, SeiZleba gasaCivrdes saqarTvelos kanonmdeblobis Sesabamisad. rogorc saqmis masalebidan dadginda, gasaubrebis dros ar xdeboda stenogramis warmoeba, anu ar momxdara TiToeuli SekiTxvisa da gacemuli pasuxis sityvasityviTi Cawera da Semdgom oqmSi asaxva. aseTi stenogramis warmoebis valdebuleba sakonkurso-saatestacio komisias, ministris mier damtkicebuli debulebiT, ar hqonda. im viTarebaSi, rodesac saqarTvelos soflis meurneobis saministros mier wardgenil ar iqna arc erTi dokumenti, romelic asaxavda gasaubrebis mimdinareobas, dasmul SekiTxvebsa da maTze gacemul pasuxebs, sakasacio palatis mosazrebiT, gaugebaria, sakonkurso-saatestacio komisias kontrolis ra meqanizmi hqonda Tundac imave administraciuli saCivris safuZvelze administraciuli warmoebis procesSi, romlis gamoyenebis SesaZleblobasac ar gamoricxavs debulebis zemoaRniSnuli muxli da rac, Tavis mxriv, sasamarTlos Sinagani rwmenis Camoyalibebisa da imis dadgenis SesaZleblobas arTmevs, moxelis Sefasebisas iyo Tu ara ganmsazRvreli moxelis profesionalizmi. sakasacio sasamarTlom aRiara ra komisiis sruli uflebamosileba, damoukideblad ganesazRvra moxelis kvalifikaciis Sesabamisoba dakavebul TanamdebobasTan, imavdroulad, arsebiTad miiCnia, rom moxelisaTvis uzrunvelyofili da Tavidanve cnobili unda yofiliyo gasaubrebis Tematika da Sefasebis konkretuli safuZveli, romelTa ararsebobac sasamarTlos mier miCneul unda iqnes moxeleTa uflebebis uxeS darRvevad. gansaxilvel SemTxvevaSi sakasacio sasamarTlom miuTiTa, rom aRniSnul sakiTxze msjeloba scildeba sasamarTlos uwyebriv kompetencias, radgan igi administraciuli organos diskreciul uflebamosilebas ganekuTvneba. aqedan gamomdinare, sakasacio palatis miTiTebiT, dasaxelebul SemTxvevaSi, gamoyenebul unda iqnes saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 32-e muxlis me-4 nawili, mosarCelis samuSaoze aRdgenis Sesaxeb sadavo sakiTxis gadauwyvetlad baTilad unda iqnes cnobili ministris brZaneba mosarCelesTan mimarTebiT da mopasuxe admi- 315 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis nistraciul organos, `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonisa da saministros sakonkurso-saatestacio komisiis debulebis moTxovnaTa Sesabamisad, daevalos saqmisaTvis arsebiTi mniSvnelobis mqone garemoebebis gamokvlevisa da Sefasebis Semdeg mosarCelis mimarT axali individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocema. yovelive zemoaRniSnulidan gamomdinare, sasamarTlo praqtikis Sesabamisad unda davaskvnaT, rom komisiis diskreciul uflebamosilebas miekuTvneba moxelis profesiuli unar-Cvevebis Sefaseba. Sesabamisad, sakonkurso-saatestacio komisiis mier atestacias daqvemdebarebuli piris Sefasebis kriteriumebis ganxilva ver gaxdeba sasamarTlos msjelobis sagani, garda im SemTxvevisa, Tu aRniSnuli komisia daarRvevs atestaciis Catarebis proceduras. unda aRiniSnos, rom sakonkurso-saatestacio komisia iqmneba administraciul organoSi kanonmdeblobiT gansazRvruli miznisa da funqciebis gansaxorcieleblad. sakonkurso-saatestacio komisiis sxdomis oqmi atarebs sarekomendacio xasiaTs da savaldebulo Zalas iZens mxolod saamisod uflebamosili pirisaTvis (kanoniT dadgenili wesiT saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis ministrisaTvis) Sesabamisi rekomendaciis wardgenis Semdeg, am ukanasknelis mier saTanado gadawyvetilebis miRebiT. komisiis rekomendaciiT, administraciuli organos (xelmZRvanelis) gadawyvetilebis miRebis diskreciuli uflebamosileba ar aris SezRuduli da igi uflebamosilia, TviTon miiRos gadawyvetileba atestirebuli moxelis dakavebul Tanamdebobaze datovebis, dawinaurebis, CamoqveiTebis an gaTavisuflebis Sesaxeb. erT-erT saqmeze sakasacio palatam ganmarta, rom ministri moklebulia uflebamosilebas, Tanamdebobaze daniSnos is piri, romelmac ar, an ver gaiara konkursi, an atestirebis safuZvelze daeqvemdebara Tanamdebobidan gaTavisuflebas. ministris diskreciuli uflebamosileba _ Tanamdebobaze daniSnos an gaaTavisuflos piri, am SemTxvevaSi ar aris absoluturi da igi efuZneba komisiis gadawyvetilebas. sakonkurso-saatestacio komisiis Semajamebeli aqti eqvemdebareba calke gasaCivrebas da misi kanonierebis Semowmeba unda moxdes individualur administraciul-samarTlebrivi aqtisaTvis dadgenili moTxovnebis Sesabamisad. 316 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis 11. materialuri zianis anazRaurebis sakiTxi sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobidan warmoSobil davebSi (maT Soris, dasaxiCrebiT miyenebuli zianis anazRaurebis Sesaxeb warmoSobil davebSi) sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobidan warmoSobil davebSi matarialuri zianis anazRaurebis sakiTxi ukavSirdeba SromiTi movaleobis Sesrulebisas moxelis janmrTelobis dazianebas. amgvari davebi saqarTvelos mTavrobis 2007 wlis 24 martis #53 dadgenilebiT damtkicebuli `SromiTi movaleobis Sesrulebisas muSakis janmrTelobisaTvis miyenebuli zianis anazRaurebis wesis~ miRebamde wesrigdeboda saqarTvelos prezidentis 1999 wlis 9 Tebervlis # 48 brZanebulebiT damtkicebuli `SromiTi movaleobis Sesrulebisas muSakis janmrTelobisaTvis vnebis miyenebis Sedegad zianis anazRaurebis wesis~ Sesabamisad. saqarTvelos mTavrobis 2007 wlis 24 martis #53 dadgenilebiT damtkicda `SromiTi movaleobis Sesrulebisas muSakis janmrTelobisaTvis miyenebuli zianis anazRaurebis wesi~. aRniSnuli wesis pirveli muxlis pirveli punqtis Tanaxmad, sawarmoSi, dawesebulebasa da organizaciaSi, organizaciul-samarTlebrivi formis miuxedavad, SromiTi movaleobis Sesrulebisas dasaqmebulis janmrTelobisaTvis miyenebuli ziani anazRaurdeba am wesiT, saqarTvelos Sromis kodeqsiTa da samoqalaqo kodeqsiT gansazRvrul SemTxvevebSi. aRniSnuli dadgenilebiT axleburad mowesrigda SromiTi movaleobis Sesrulebisas dasaqmebuli pirisaTvis zianis anazRaurebis wesebi. saqarTvelos prezidentis 2007 wlis 6 Tebervlis #93 brZanebulebiT Zaladakargulad gamocxadda prezidentis 1999 wlis 9 Tebervlis #48 brZanebulebiT damtkicebuli wesebi. Sesabamisad, yvela sadavo urTierToba, dakavSirebuli SromiTi movaleobis Sesrulebisas janmrTelobis dazianebis gamo miyenebuli zianis anazRaurebasTan, gadawyvetil unda iqnes saqarTvelos mTavrobis 2007 wlis 24 martis #53 dadgenilebiT damtkicebuli `SromiTi movaleobis Sesrulebisas muSakis janmrTelobisaTvis miyenebuli zianis anazRaurebis wesis~ Sesabamisad, romelic, Tavis mxriv, uTiTebs Sromis kodeqsiTa da samoqalaqo kodeqsiT dadgenil wesebze. sayuradReboa, rom miyenebuli zianisaTvis materialuri pasuxismgeblobis gansazRvris Sesaxeb Sromis kodeqsis 44-e muxli adgens SromiTi urTierTobisas mxaris mier meore mxarisaTvis miyenebuli zianis anazRaurebas saqarTvelos kanonmdeblobiT dadgenili wesiT. yovelive zemoaRniSnulidan gamomdinare, cxadia, rom sajaro samsaxurSi SromiTi movaleobis Sesrulebisas janmrTelobis dazianebis gamo miye- 317 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis nebuli zianis anazRaurebis sakiTxi unda gadawydes zianis samoqalaqo kodeqsiT dadgenili normebis Sesabamisad. samoqalaqo kodeqsiT dadgenilia zianis miyenebisaTvis pasuxismgeblobis dakisrebis wanamZRvrebi, kerZod, ziani anazRaurdeba, Tu arsebobs faqtobrivi qonebrivi danaklisi – ziani; dadgenilia zianis mimyeneblis marTlsawinaaRmdego qmedeba; dadgenilia marTlsawinaaRmdego qmedebasa da damdgar zians Soris mizezobrivi kavSiri, anu ziani gamowveulia uSualod zianis mimyeneblis qmedebiT; dadgenilia zianis mimyeneblis brali. sajaro samsaxurSi SromiTi movaleobis Sesrulebisas janmrTelobis dazianebis gamo miyenebuli zianis anazRaurebis Taobaze davis gadawyvetisas sasamarTlos mier yovel konkretul SemTxvevaSi dadgenil unda iqnes sajaro moxelis janmrTelobis dazianebis faqti da xarisxi, moxelis janmrTelobis dazianebis gamowveva sajaro dawesebulebis marTlsawinaaRmdego da braleuli qmedebiT, rac SeiZleba gamoixatebodes sajaro dawesebulebis mier usafrTxo da jansaRi samuSao garemos Seqmnis valdebulebis braleul darRvevaSi. sajaro samsaxurSi SromiTi movaleobis Sesrulebisas janmrTelobis dazianebis gamo miyenebuli zianis anazRaurebis moTxovnis materialur- samarTlebriv safuZvels warmoadgens samoqalaqo kodeqsis 408-e muxli. miTiTebuli normis mixedviT, Tu sxeulis dazianebiT an janmrTelobisaTvis vnebis miyenebis Sedegad dazaralebuls waerTva Sromis unari an Seumcirda igi, anda izrdeba misi moTxovnilebebi, dazaralebuls unda aunazRaurdes ziani yovelTviuri sarCos dawesebiT. amave muxlis me-3 nawilis Tanaxmad, dazaralebuls ufleba aqvs, mkurnalobis xarjebi moiTxovos winaswar. aqve ganvmartavT, rom damkvidrebuli sasamarTlo praqtikis Sesabamisad, mkurnalobis xarjebi aris is ziani, romelic dazaralebulma SeiZleba moiTxovos rogorc gaweuli mkurnalobis Semdeg mis mier gaRebuli xarjebis asanazRaureblad, aseve _ winaswar, mkurnalobis dasawyebad. sasamarTlo praqtikaSi msgavsi kategoriis davebTan dakavSirebiT metad problemuria sarCos odenobis gansazRvra, anu ra odenobis sarCo unda dauwesdes dazaralebuls; miTiTebuli sakiTxis gadawyvetisas sasamarTlo unda daeyrdnos samoqalqo kodeqsis 408-e muxlis pirveli nawilis danawess imis Sesaxeb, rom im pirma, romelic valdebulia, aanazRauros ziani, unda aRadginos is mdgomareoba, romelic iarsebebda, rom ar damdgariyo zianis anazRaurebis mavaldebulebeli garemoeba. dasaxelbuli normidan gamomdinare, sarCos odenobis gansazRvris kriteriumi unda iyos xelfasis is odenoba, rasac dazaralebuli sajaro dawesebulebidan iRebda janmrTelobis dazianebamde, Sromis unaris dakargvis xarisxis gaTvaliswinebiT. 318 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis amasTan, gaTvaliswinebuli unda iqnes moxelis janmrTelobis dazianebaSi dawesebeulebis braleulobis xarisxic. samoqalaqo kodeqsis 415-e muxlis mixedviT, Tu zianis warmoSobas xeli Seuwyo dazaralebulis moqmedebamac, maSin zianis anazRaurebis valdebuleba da anazRaurebis moculoba damokidebulia imaze, Tu romeli mxaris braliT aris ufro metad ziani gamowveuli. es wesi gamoiyeneba maSinac, roca dazaralebulis brali gamoixateba mis umoqmedobaSi – Tavidan aecilebina an Seemcirebina ziani. kerZod, Tu sasamarTlo daadgens, rom zianis dadgomas, anu moxelis janmrTelobis dazianebas xeli Seuwyo TviTon dazaralebulis qmedebamac, maSin asanazRaurebeli sarCos odenoba ganaxevrdeba. saqarTvelos mTavrobis 2007 wlis 24 martis #53 dadgenilebiT damtkicebuli `SromiTi movaleobis Sesrulebisas muSakis janmrTelobisaTvis miyenebuli zianis anazRaurebis wesis~ me-4 muxliT imperatiulad ganisazRvra, rom 2007 wlis 1 martis Semdeg ar SeiZleba dawesdes axali gasacemlebi `SromiTi movaleobis Sesrulebisas muSakis janmrTelobisaTvis vnebis miyenebis Sedegad zianis anazRaurebis wesis Sesaxeb~ saqarTvelos prezidentis 1999 wlis 9 Tebervlis # 48 brZanebulebis im debulebebis safuZvelze, romlebic aregulirebda uflebamonacvlis ararsebobis pirobebSi gasacemis daniSvnis safuZvlebs, miuxedvad imisa, mimdinareobs Tu ara am sakiTxebze samarTalwarmoeba sasamarTloSi. amdenad, saqarTvelos prezidentis 1999 wlis 9 Tebervlis # 48 brZanebulebis Sesabamisi debulebebis safuZvelze uflebamonavclis ararsebobis pirobebSi gasacemis daniSvnis safuZvlebi (uflebamonacvlis ararsebobis SemTxvevaSi zianis anazRaurebis mizniT gasacemlebis daweseba saxelmwifo biujetidan gamoyofili saxsrebis xarjze) aRar moqmedebs 2007 wlis 24 martis #53 dadgenilebiT damtkicebuli `SromiTi movaleobis Sesrulebisas muSakis janmrTelobisaTvis miyenebuli zianis anazRaurebis wesis~ samoqmedod SemoRebis Semdeg, anu 2007 wlis 1 martidan aikrZala axali gasacemlebis daweseba saxelmwifo biujetis xarjze uflebamonacvlis ararsebobis SemTxvevaSi. saqarTvelos mTavrobis 2007 wlis 24 martis #53 dadgenilebiT ganisazRvra ssip–is socialuri subsidiebis saagentos valdebuleba _ 2007 wlis 1 martamde periodze gasces saqarTvelos saxelmwifos meTauris 1995 wlis 15 oqtombris #429-a brZanebulebisa (`saqnaxSiris~ departamentis Saxtebsa da sxva sawarmoebSi Seqmnili mdgomareobisa da maTi muSaobis gaumjobesebis RonisZiebaTa Sesaxeb~) da saqarTvelos prezidentis 1999 wlis 9 Tebervlis #48 brZanebulebis (`SromiTi movaleobis Sesrulebisas muSakis janmrTelobisaTvis vnebis miyenebis Sedegad zianis anazRaurebis 319 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis wesis Sesaxeb~) 421 punqtis safuZvelze (100%-iani saxelmwifo wilobrivi monawileobiT Seqmnil sawarmoebSi, romlebsac uflebamonacvleebi ar hyavs, sawarmoo travmiT dazaralebul pirTa aRricxvas, zianis anazRaurebis gaangariSebas da gacemas uzrunvelyofs ssip –_ socialuri dazRvevis erTiani saxelmwifo fondi, saqarTvelos saxelmwifo biujetis kanonSi am daniSnulebiT gaTvaliswinebuli asignebebis farglebSi) daniSnuli sarCos arsebuli davalianebebi im moTxovnebze, romlebic 2007 wlis 1 martamde iyo registrirebuli ssip – saqarTvelos socialuri dazRvevis erTian fondSi an amave periodamde dadasturebul iqna sasamarTlos kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetilebiT. amave muxliT dadginda am muxlSi miTiTebuli pirebisaTvis 2007 wlis 1 martidan sarCos gacemis Sewyveta da dawesebul iqna sarCos gacemis valdebulebis Sewyvetis gamo erTjeradi kompensaciis gacema daniSnuli sarCos eqvsi Tvis odenobiT. praqtikaSi problematuria am kategoriis davaTa gadawyveta iseTi garemoebis arsebobisas, roca samsaxureobrivi movaleobis Sesrulebisas janmrTelobis dazianebis gamo (profesiuli daavadeba, sawarmoo travma) sarCos daniSvnis valdebuleba warmoSobilia da sarCo daniSnulia 1999 wlis 9 Tebervlis #48 brZanebulebis moqmedebis periodSi, xolo mosarCele miuRebeli sarCos anazRaurebas iTxovs 2007 wlis 24 martis #53 dadgenilebis samoqmedod SemoRebis Semdeg. saqarTvelos mTavrobis 2007 wlis 24 martis #53 dadgenilebis meore muxlis pirveli punqtis mixedviT, `SromiTi movaleobis Sesrulebisas muSakis janmrTelobisaTvis vnebis miyenebis Sedegad zianis anzRaurebis wesis Sesaxeb~ saqarTvelos prezidentis 1999 wlis 9 Tebervlis #48 brZanebulebis moTxovnaTa dacviT daniSnuli sarCo eqvemdebareba anazRaurebas damsaqmeblis an misi uflebamonacvlis mier, garda me-3 punqtiT gaTvaliswinebuli SemTxvevisa (dawesebulebis gakotreba an likvidacia). amasTan, me-2 muxlis me-2 punqtis Sesabamisad, SesaZlebelia mxareTa SeTanxmeba sarCos nacvlad erTjeradi kompensaciis gacemaze. amdenad, miTiTebuli normis mixedviT, #48 brZanebulebis safuZvelze daniSnuli `zianis anazRaurebis sarCos~ anazRaureba savaldebuloa damsaqmeblis an misi uflebamonacvlis mier. am wesidan gamonaklisia damsaqmeblis likvidacia an gakotreba, rasac kanonmdebeli ukavSirebs #48 brZanebulebis safuZvelze daniSnuli `zianis anazRaurebis sarCos~ gacemis valdebulebis Sewyvetas, kerZod, me-2 muxlis me-3 nawilis Sesabamisad, damsaqmeblis (maT Soris _ saministros, saqveuwyebo dawesebulebis, struqturuli erTeulis an sajaro samarTlis iuridiuli piris gakotrebis an likvidaciis SemTxvevaSi wydeba daniSnuli `zianis anazRaurebis yovelTviuri sarCos~ gacemis valdebuleba. Sesabamisad, yovel konkretul SemTxvevaSi unda dadgindes 320 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis damsaqmeblis (an misi uflebamonacvlis) likvidaciis dro da masTan mimarTebiT unda ganisazRvros daniSnuli sarCos gacemis periodi; amgvari kategoriis davebze saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos mier ganmartebul iqna Semdegi: saqarTvelos prezidentis 2007 wlis 6 Tebervlis #93 brZanebulebiT 2007 wlis 1 martidan Zaladakargulad gamocxadda `SromiTi movaleobis Sesrulebisas muSakis janmrTelobisaTvis vnebis miyenebis Sedegad zianis anazRaurebis wesis Sesaxeb~ saqarTvelos prezidentis 1999 wlis 9 Tebervlis #48 brZanebuleba; amasTan, saqarTvelos mTavrobas daevala aRniSnuli sakiTxis mosawesrigeblad normatiuli aqtis miRebis uzrunvelyofa. aRniSnuli brZanebulebis Sesabamisad, saqarTvelos mTavrobis mier miRebul iqna normatiul administraciul-samarTlebrivi aqti _ `SromiTi movaleobis Sesrulebisas muSakis janmrTelobisaTvis miyenebuli zianis anazRaurebis wesis Sesaxeb~ 2007 wlis 24 martis #53 dadgenileba, romlis me-2 muxlis me-3 punqtis Sesabamisad ganisazRvra, rom damsaqmeblis (maT Soris _ administraciuli organoebis) gakotrebis an likvidaciis SemTxvevaSi wydeba daniSnuli zianis anazRaurebis yovelTviuri sarCos gacemis valdebuleba. saqarTvelos uzenaesma sasamarTlom ganmarta, rom, marTalia, 2007 wlis 24 martis #53 dadgenilebiT damsaqmeblis an misi uflebamonacvlis likvidaciis an gakotrebis SemTxvevaSi wydeba daniSnuli sarCos gacemis valdebuleba, magram yovel konkretul SemTxvevaSi unda dadgindes dawesebulebis likvidaciis an gakotrebis dasrulebis TariRi, rac ukavSirdeba salikvidacio komisiis saqmianobis iuridiul da ara faqtobriv Sewyvetas, e.i. im samarTlebrivi safuZvlis gauqmebas, ris safuZvelzec dawesebulebis salikvidacio samuSaoebs warmarTavda salikvidacio komisia, anu daniSnuli sarCo gaicema iuridiulad salikvidacio komisiis funqcionirebis Sewyvetamde (saqme #bs-943-907 (k-08), 10.04.09w. ganCineba); saqarTvelos uzenaes sasamarTlos aRniSnul sakiTxze miRebuli aqvs kidev erTi saintereso gadawyvetileba (saqme #bs-1059-1012(k-07) 22.10.08w.), romliTac zianis anazRaurebis valdebuleba aRiarebulia kanonier ZalaSi Sesuli sasamarTlo gadawyvetilebiT, maT Soris, im dawesebulebis mimarT, romelic dReisaTvis likvidirebulia. aseTi moTxovna udavo moTxovnad unda iqnes miCneuli. saqarTvelos mTavrobis 24.03.07w. #53 dadgenilebiT damtkicebuli `SromiTi movaleobis Sesrulebisas muSakis janmrTelobisaTvis miyenebuli zianis anazRaurebis wesis~ safuZvelze anazRaurebas eqvemdebareba ara mxolod ssip-is _ saqarTvelos socialuri dazRvevis erTiani saxelmwifo fondis winaaRmdeg gamotanili gadawyvetilebiT dadasturebuli moTxovnebi, aramed im sawarmo-dawesebulebebis mimarT arsebuli momTxovnebic, romlebsac aRar hyavT uflebamonacvleebi, Tu aRniSnuli 321 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis valdebuleba dadasturebulia sasamarTlo gadawyvetilebiT. saqarTvelos mTavrobis 24.03.07w. #53 dadgenilebiT damtkicebuli `SromiTi movaleobis Sesrulebisas muSakis janmrTelobisaTvis miyenebuli zianis anazRaurebis wesi~ ar gansazRvravs, rom valdebulebis damdgeni, kanonier ZalaSi Sesuli sasamarTlo gadawyvetileba gamotanili unda iyos mxolod da mxolod ssipis – socialuri dazRvevis erTiani saxelmwifo fondis mimarT. moTxovnis dakmayofilebaze uaris Tqmis safuZvels ar qmnis mosazreba imis Sesaxeb, rom moTxovna fondSi ar iyo registrirebuli, xolo wesis me-3 muxli vrceldeba mxolod fondSi registrirebuli moTxovnebis mimarT. saqarTvelos mTavrobis 24.03.07w. #53 dadgenilebiT damtkicebuli `SromiTi movaleobis Sesrulebisas muSakis janmrTelobisaTvis miyenebuli zianis anazRaurebis wesis~ me-3 muxliT ssip-s – socialuri subsidiebis saagentos daevala saqarTvelos prezidentis 09.02.99w. #48 brZanebulebis 421 punqtis safuZvelze, 2007 wlis 1 martamde ssip saqarTvelos socialuri dazRvevis erTian fondSi registrirebul, agreTve, aRniSnul periodamde sasamarTlos kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetilebebiT dadasturebuli udavo moTxovnebiT warmoqmnili davalebebis dafarva 2007 wlis 1 martamde periodze. saqarTvelos prezidentis 09.02.99w. #48 brZanebulebiT damtkicebuli wesis 421 muxlis Tanaxmad, 100%-iani saxelmwifo wilobrivi monawileobiT Seqmnil sawarmoebSi, romlebsac uflebamonacvle ara hyavs, sawarmoo travmiT dazaralebul pirTa aRricxvis, zianis anazRaurebis gaangariSebebis, gacemis uzrunvelyofa, saqarTvelos prezidentis 07.11.05w. #923 brZanebulebiT wesSi Setanili cvlilebebis Tanaxmad, Tavdapirvelad saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis saministros, xolo SemdgomSi _ saqarTvelos prezidentis 20.02.06w. #156 brZanebulebiT Setanili cvlilebiT _ Tavad fonds evaleboda. saqarTvelos mTavrobis 24.03.07w. #53 dadgenilebiT damtkicebuli wesis me-3 muxli iTvaliswinebs 2007 wlis 1 martamde sasamarTlos kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetilebebiT dadasturebuli udavo moTxovnebiT warmoqmnili davalianebebis dafarvas 1 martamde. amdenad, aseTi kategoriis sarCelTan dakavSirebiT SesaZloa moTxovna safuZvlianad miviCnioT 2007 wlis 1 martamde davalianebis dafarvis nawilSi, xolo 2007 wlis 1 martis Semdeg zianis anazRaurebis yovelTviuri sarCos dakisrebis safuZveli uflebamonacvle sawarmos arsebobis pirobebSi aRar arsebobs. saqarTvelos mTavrobis 24.03.07w. #53 dadgenilebiT damtkicebuli `SromiTi movaleobis Sesrulebisas muSakis janmrTelobisaTvis miyenebuli zianis anazRaurebis wesis~ me-3 muxlis me-2 punqtis Tanaxmad, am muxlis pirveli punqtiT gaTvaliswinebuli pirebisaTvis wydeba 322 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis sarCosa da sxva gasacemlebis gacemis valdebuleba 2007 wlis 1 martidan, xolo im pirebs, romlebsac aRar daekisraT maTi gacemis valdebuleba, es valdebulebebi aRar unda warmoeSvaT. amasTan, xsenebuli dadgenilebis me-3 muxlis me-3 punqtis bolo winadadebis safuZvelze, ssip socialuri subsidiebis saagento (ssip socialuri momsaxurebis saagento) valdebulia, saagentos mier sarCos gacemis valdebulebis Sewyvetis gamo, damatebiT gasces erTjeradi kompensaciis zianis anazRaurebis sarCo eqvsi Tvis odenobiT. 323 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tavi XXII. Sesabamisi fsiqiatriuli dawesebulebis administraciis mimarTvis safuZvelze aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT piris stacionarSi moTavseba 1. aranebayoflobiTi stacionaruli fsiqiatriuli daxmarebis arsi da mizani saqarTvelo, rogorc demokratiuli saxelmwifo, aRiarebs, rom fsiqikuri janmrTeloba aris adamianis janmrTelobis fundamenturi nawili da sazogadoebis keTildReobis aucilebeli piroba, xolo fsiqikuri aSlilobis mqone pirTa uflebebis dacva saxelmwifos movaleobaa. amdenad, fsiqiatriuli daxmarebis Sesaxeb saqarTvelos kanoniT ganisazRvra fsiqikuri aSlilobis mqone pirTa fsiqiatriuli daxmarebis formebi, maTi uflebebi. xsenebuli sakanonmdeblo aqtis mizans warmoadgens uzrunvelyos fsiqikuri aSlilobis mqone pirTaTvis fsiqiatriuli daxmarebis xelmisawvdomoba da uwyvetoba, aRniSnul pirTa uflebebis, Tavisuflebebisa da Rirsebis dacva, agreTve gansazRvros fsiqiatriis dargis muSakTa uflebebi da movaleobani. fsiqiatriuli daxmareba niSnavs RonisZiebaTa kompleqss, romlis mizania fsiqikuri aSlilobis mqone piris gamokvleva, mkurnaloba da daavadebis gamwvavebis Tavidan acileba, misi socialuri adaptaciisa da sazogadoebaSi reintegraciis xelSewyoba. fsiqiatriuli daxmarebis organizaciuli formebia ambulatoriuli da stacionaruli fsiqiatriuli daxmareba. Tavis mxriv, fsiqiatriuli daxmarebis mizniT piris stacionarSi moTavseba atarebs nebayoflobiT da aranebayoflobiT xasiaTs. pacienti nebayoflobiTi mkurnalobisaTvis stacionarSi Tavsdeba: _ pacientis TxovniT an/da informirebuli TanxmobiT; _ 16 wlamde pacientis kanonieri warmomadgenlis TxovniTa da informirebuli TanxmobiT; _ qmeduunaro pacientis kanonieri warmomadgenlis TxovniTa da informirebuli TanxmobiT. aranebayoflobiTi stacionaruli fsiqiatriuli daxmareba tardeba, rodesac: _ pirs fsiqikuri aSlilobis gamo ar gaaCnia gacnobierebuli gadawyvetilebis miRebis unari da misTvis fsiqiatriuli daxmarebis gaweva SeuZlebelia stacionarSi moTavsebis gareSe; 324 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis _ daxmarebis dayovneba safrTxes Seuqmnis pacientis an sxvis sicocxles an/da janmrTelobas; _ pacientma sakuTari moqmedebiT SeiZleba miiRos an sxvas miayenos mniSvnelovani materialuri zarali. yuradReba unda mieqces im garemoebas, rom aranebayoflobiTi stacionaruli fsiqiatriuli daxmarebis Cvenebis dros ar aris aucilebeli pacientis an misi kanonieri warmomadgenlis, xolo misi ararsebobis SemTxvevaSi _ naTesavis Tanxmoba. 2. administraciuli samarTalwarmoeba aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT piris stacionarSi moTavsebasTan dakavSirebiT 2006 wlis 14 ivlisis saqarTvelos kanoniT administraciul saproceso kodeqss daemata VII4 Tavi, romliTac, aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT, piris stacionarSi moTavsebasTan dakavSirebuli procedura ganekuTvna administraciul samarTalwarmoebas da saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis me-6 muxlis `z~ qvepunqtis mixedviT, aRniSuli sakiTxis ganxilva magistrat mosamarTleTa gansjad saqmeTa kategorias miekuTvna. saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis mixedviT, Sesabamisi fsiqiatriuli dawesebulebis administraciis (fsiqiatriuli dawesebulebis xelmZRvanelis) mimarTvis safuZvelze aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT piris stacionarSi moTavsebis Sesaxeb brZanebas gamoscems magistrati mosamarTle, xolo im administraciul-teritoriul erTeulSi, sadac ar moqmedebs magistrati mosamarTle – raionuli (saqalaqo) sasamarTlos mosamarTle fsiqiatriuli dawesebulebis adgilsamyofelis mixedviT. 2.1. aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT piris stacionarSi moTavsebis Sesaxeb sasamarTlosaTvis mimarTvis wesi da vadebi pacientis stacionarSi aranebayoflobiTi winaswari moTavseba xdeba stacionaris morige eqimis gadawyvetilebiT. pacientis stacionarSi moTavseba iTvleba aranebayoflobiTi mkurnalobis dasawyisad. stacionarSi moTavsebidan 48 saaTSi eqim-fsiqiatrTa komisiam unda Seiswavlos pacientis fsiqikuri mdgomareoba da gadawyvitos aranebayoflobiTi stacionaruli fsiqiatriuli daxmarebis mizanSewonilobis sakiTxi. Tu 325 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis eqim-fsiqitrTa komisia daaskvnis, rom aranebayoflobiTi stacionaruli fsiqiatriuli daxmareba aucilebelia, fsiqiatriuli dawesebulebis administracia mimarTavs magistrat mosamarTles an raionul (saqalaqo) sasamarTlos, aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT, pacientis stacionarSi moTavsebis Sesaxeb Sesabamisi brZanebis gamocemis moTxovniT piris stacionarSi moTavsebidan 48 saaTSi. fsiqiatriuli dawesebulebis administraciis (fsiqiatriuli dawesebulebis xelmZRvanelis) mimarTva unda iyos dasabuTebuli da efuZnebodes eqim-fsiqiatrTa komisiis daskvnas, romelic pacientis saidentifikacio dokumentebTan (pasportTan, piradobis mowmobasTan, qorwinebis mowmobasa da a.S.) erTad (maTi arsebobis SemTxvevaSi) unda daerTos fsiqiatriuli dawesebulebis administraciis mimarTvas. `fsiqiatriuli daxmarebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-19 muxli gansazRvravs araidentificirebuli pirisaTvis aranebayoflobiTi stacionaruli fsiqiatriuli daxmarebis gawevis procedurebs. araidentificirebuli pacienti stacionarSi aranebayoflobiT Tavsdeba stacionaris morige eqimis gadawyvetilebiT. pacientis stacionarSi moTavseba iTvleba aranebayoflobiTi mkurnalobis dasawyisad. fsiqiatriuli dawesebulebis administracia valdebulia, araidentificirebuli pacientis stacionarSi moTavsebis Sesaxeb dauyovnebliv Seatyobinos pacientis aRmoCenis adgilis Sesabamisad policiis qalaqis (raionul) ganyofilebas, romelmac am Setyobinebis miRebis Semdeg piris vinaobis dasadgenad unda Caataros Sesabamisi RonisZiebebi. amasTan, policiis TanamSromeli adgens oqms, romelSic aRiwereba piris yvela SesaZlo garegnuli niSani (savaraudo asaki, sqesi, simaRle, Tmis, Tvalis feri, garegnobisa da ieris sxva Taviseburebebi), romlebiTac SesaZlebelia am piris identificireba (oqms unda daerTos fotosuraTi). Tu am kanonis me-18 muxliT gaTvaliswinebuli safuZvlebis arsebobisas sasamarTlo saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsiT dadgenili wesiT gamoscems brZanebas aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT piris stacionarSi moTavsebis Sesaxeb, maSin araidentificirebul pacients eniWeba saidentifikacio nomeri ganxiluli administraciuli saqmis nomris mixedviT da moixsenieba rogorc `araidentificirebuli pacienti #. . .“, rac unda dafiqsirdes mosamarTlis brZanebaSi da amis Semdeg igi yvela dokumentSi aRniSnuli saxelwodebiT unda iqnes moxseniebuli. stacionarSi moTavsebis Semdeg sasamarTlo ganxilvis an/da mkurnalobis nebismier etapze, Tu policia daadgens araidentificirebuli pacientis vinaobas, maSin am pacientis yvela dokumentSi miniWebuli saxelwodeba _ `araidentificirebuli pacienti N#. . . ~ Seicvleba pacientis dadgenili saxeliT. 326 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis amdenad, Tu aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT stacionarSi mosaTavsebeli piris vinaoba (saxeli, gvari, asaki, sqesi, moqalaqeoba, sacxovrebeli adgilis misamarTi) daudgenelia, radgan ar arsebobs misi saidentifikacio dokumentebi, fsiqiatriuli dawesebulebis mimarTvas unda daerTos `fsiqiatriuli daxmarebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-19 muxlis me-3 punqtiT gaTvaliswinebuli oqmi, Tu igi Seadgina policiis TanamSromelma. 2.2. aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT piris stacionarSi moTavsebis saqmis ganxilvisa da brZanebis gamocemis wesi mosamarTle aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT piris stacionarSi moTavsebis saqmes ganixilavs da gadawyvetilebas iRebs Sesabamisi mimarTvis wardgenidan 24-saaTian vadaSi. aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT piris stacionarSi moTavsebis saqmes mosamarTle ganixilavs erTpirovnulad, daxurul sasamarTlo sxdomaze. sxdomaze daswrebis ufleba aqvT mxolod pacientis mkurnalobis procesSi CarTul pirebs, agreTve im pirebs, romelTa monawileobac aucilebelia administraciuli samarTalwarmoebis uzrunvelsayofad. saqmis ganxilvaSi unda monawileobdnen fsiqiatriuli dawesebulebis administraciis warmomadgeneli, Sesabamisi eqim-fsiqiatrTa komisiis erTi wevri mainc, pacienti da misi advokati. Tu pacients ara aqvs advokatis ayvanis SesaZlebloba, sasamarTlo valdebulia, dauniSnos mas advokati saxelmwifos xarjze. saqmis ganxilvaSi, agreTve, monawileobs pacientis kanonieri warmomadgeneli, an aseTis ararsebobisas – naTesavi. fsiqiatriuli daxmarebis Sesaxeb saqarTvelos kanonis me-4 muxli iZleva terminTa ganmartebas, romlis `T~ qvepunqtis Sesabamisad, pacientis naTesavs warmoadgens pacientis mSobeli, Svili, meuRle, da-Zma, papa da bebia, SviliSvili an/da saqarTvelos samoqalaqo kodeqsiT gansazRvruli sxva aRmavali da daRmavali xazis naTesavi, an pacientTan mudmivad mcxovrebi piri. gansakuTrebul SemTxvevaSi, rodesac pacientis sasamarTloSi miyvana SeuZlebelia misi avadmyofobis gamo an sxva obieqturi mizeziT, mosamarTle aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT piris stacionarSi moTavsebis sakiTxis gansaxilvelad atarebs gasvliT sasamarTlo sxdomas im stacionarSi, romelSic pacienti imyofeba. mosamarTle sasamarTlo sxdomis gaxsnis Semdeg acxadebs, Tu ra mimarTva ganixileba, asaxelebs sasamarTlo procesis monawileebs, arkvevs, aris Tu ara mosamarTlis mimarT acileba. fsiqiatriuli dawesebulebis admi- 327 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis nistraciis warmomadgeneli asabuTebs Tavis mier wardgenil mimarTvas, ris Semdegac upasuxebs mosamarTlis, pacientis, misi advokatis, kanonieri warmomadgenlis an/da naTesavis SekiTxvebs. pacientis kanonieri warmomadgenlis an naTesavis sasamarTlo sxdomaze gamoucxadebloba ar aris mimarTvis ganxilvis gadadebis safuZveli. mosamarTles ufleba aqvs, gamoiZaxos da dakiTxos eqim-fsiqiatrTa komisiis wevrebi, romelTa daskvnis safuZvelzedac mimarTa fsiqiatriuli dawesebulebis administraciam sasamarTlos, agreTve sxva piri, romlis Cvenebac (cnobebi) asabuTebs mimarTvas. pacienti, misi advokati, kanonieri warmomadgeneli an/da naTesavi uflebamosilia, moiTxovos sxva pirTa dakiTxvac, romelTa Cvenebas saqmesTan dakavSirebiT SeiZleba arsebiTi mniSvneloba hqondes. pacients, mis advokats, kanonier warmomadgenels an/da naTesavs ufleba aqvs, sasamarTlos misces ganmartebebi da Camoayalibos sapirispiro mosazrebebi. sasamarTlo sxdomaze dgeba oqmi. mimarTvis dasabuTebulobis Semowmebisa da `fsiqiatriuli daxmarebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-18 muxlis pirveli punqtiT gansazRvruli safuZvlebis Sefasebis Semdeg, mosamarTle gamoscems dasabuTebul brZanebas aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT pacientis aranebayoflobiTi mkurnalobis kriteriumebis amowurvamde, magram ara umetes 3 Tvisa, stacionarSi moTavsebis Sesaxeb. aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT, piris stacionarSi moTavsebis Sesaxeb mosamarTlis brZanebaSi mieTiTeba: a) brZanebis gamocemis TariRi da adgili; b) mosamarTlis gvari; g) fsiqiatriuli dawesebuleba, romlis administraciamac waradgina sasamarTloSi mimarTva; d) sasamarTlo procesis monawile mxareebi; e) gankarguleba aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT piris stacionarSi moTavsebis Sesaxeb, Sesabamisi dasabuTebiT da stacionarSi mosaTavsebeli piris vinaoba (Tu piris vinaoba daudgenelia, radgan ar arsebobs misi identifikaciis damadasturebeli dokumenti, faqti an monacemi, maSin mosamarTlis brZanebaSi aRiniSneba – `araidentificirebuli pacienti ¹#......~ da ganxiluli administraciuli saqmis saregistracio nomris mixedviT mas mieniWeba pirobiTi nomeri); v) aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT piris stacionarSi moTavsebis Sesaxeb brZanebis moqmedebis vada, romelic ar unda aRematebodes 3 Tves. brZanebaSi, rogorc wesi, mieTiTeba, rom igi moqmedebs pacientis aranebayoflobiTi mkurnalobis kriteriumebis amowur- 328 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis vamde, rasac Sesabamisi eqim-fsiqiatrTa komisia daskvnis safuZvelze adgens; z) fsiqiatriuli dawesebuleba (misi xelmZRvaneli), romelmac unda Seasrulos brZaneba; T) mosamarTlis xelmowera da sasamarTlos beWedi. Tu ar arsebobs aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT piris stacionarSi moTavsebis kanoniT dadgenili safuZvlebi, mosamarTles gamoaqvs dadgenileba aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT piris stacionarSi moTavsebaze uaris Sesaxeb. am SemTxvevaSi aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT stacionarSi moTavsebuli piri dauyovnebliv unda gaeweros stacionaridan. aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT, piris stacionarSi moTavsebaze uaris Sesaxeb mosamarTlis dadgenilebaSi mieTiTeba: a) dadgenilebis gamotanis TariRi da adgili; b) mosamarTlis gvari; g) fsiqiatriuli dawesebuleba, romlis administraciamac waradgina sasamarTloSi mimarTva; d) sasamarTlo procesis monawile mxareebi; e) gankarguleba aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT piris stacionarSi moTavsebaze uaris Sesaxeb, Sesabamisi dasabuTebiT, da im piris vinaoba, romelic unda moTavsebuliyo stacionarSi (Tu piris vinaoba daudgenelia, radgan ar arsebobs misi identifikaciis damadasturebeli dokumenti, faqti an monacemi, maSin mosamarTlis dadgenilebaSi aRiniSneba – `araidentificirebuli pacienti N#.....~ da ganxiluli administraciuli saqmis saregistracio nomris mixedviT mas mieniWeba pirobiTi nomeri); v) fsiqiatriuli dawesebuleba (misi xelmZRvaneli), romelmac unda Seasrulos dadgenileba; z) mosamarTlis xelmowera da sasamarTlos beWedi. mosamarTlis brZaneba (dadgenileba) dgeba sam calad, romelTagan erTi egzavneba mimarTvis warmdgen fsiqiatriul dawesebulebas, meore – pacients, mis kanonier warmomadgenels an naTesavs, xolo mesame rCeba sasamarTloSi. mosamarTlis brZaneba (dadgenileba) ZalaSi Sedis mxareebisaTvis brZanebis (dadgenilebis) gamocxadebisTanave. fsiqiatriuli dawesebulebis administracias ufleba aqvs, sasamarTloSi mimarTvis ganxilvisas mosamarTlis saTaTbiro oTaxSi gasvlamde gamoiTxovos Tavisi mimarTva. 329 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis 2.3. aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT piris stacionarSi moTavsebis Sesaxeb mosamarTlis brZanebis moqmedebis vada da misi moqmedebis vadis gagrZelebis wesi aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT, piris stacionarSi moTavsebis Sesaxeb mosamarTlis brZaneba moqmedebs pacientis aranebayoflobiTi mkurnalobis kriteriumebis amowurvamde, rac dasturdeba eqimfsiqiatrTa komisiis daskvnis safuZvelze, magram es vada ar unda aRematebodes 3 Tves. stacionarSi moTavsebis vada aiTvleba piris stacionarSi moTavsebidan. eqim-fsiqiatrTa komisia valdebulia yovelTviurad ganixilos pacientis aranebayoflobiTi stacionaruli fsiqiatriuli daxmarebis gagrZelebis mizanSewonilobis sakiTxi. Tu eqim-fsiqiatrTa komisia saWirod miiCnevs aranebayoflobiTi stacionaruli fsiqiatriuli daxmarebis 3 Tveze meti vadiT gagrZelebas, fsiqiatriuli dawesebulebis administracia pacientis aranebayoflobiTi stacionaruli fsiqiatriuli daxmarebis 3-Tviani vadis amowurvamde 72 saaTiT adre mimarTavs sasamarTlos am vadis gagrZelebis Sesaxeb. Suamdgomloba ganixileba saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 2118 muxliT dadgenili wesiT, fsiqiatriuli dawesebulebis administraciis Sesabamisi mimarTvis wardgenidan 72 saaTSi. fsiqiatriuli dawesebulebis administracia uflebamosilia, eqimfsiqiatrTa komisiis daskvnis safuZvelze aranebayoflobiTi stacionaruli fsiqiatriuli daxmarebis vadis gagrZelebis TxovniT mimarTos sasamarTlos SeuzRudavad, vidre ar amoiwureba aranebayoflobiTi stacionaruli fsiqiatriuli daxmarebis kriteriumebi. aranebayoflobiTi stacionaruli fsiqiatriuli daxmarebis kriteriumebis amowurvisas pacienti unda gaeweros stacionaridan. gadawyvetilebas pacientis gaweris Sesaxeb iRebs fsiqiatriuli dawesebulebis administracia eqim-fsiqiatrTa komisiis daskvnis safuZvelze, rac dauyovnebliv ecnobeba magistrat mosamarTles an/da Sesabamis raionul (saqalaqo) sasamarTlos. 330 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis 2.4. aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT piris stacionarSi moTavsebasTan dakavSirebiT mosamarTlis brZanebis (dadgenilebis) gasaCivrebis wesi da vada aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT piris stacionarSi moTavsebasTan dakavSirebiT mosamarTlis brZaneba (dadgenileba) SeiZleba gaasaCivros fsiqiatriuli dawesebulebis administraciam, pacientma, misma advokatma, kanonierma warmomadgenelma an/da naTesavma saapelacio sasamarTloSi. saCivari mosamarTlis dasabuTebuli brZanebis (dadgenilebis) gauqmebis Sesaxeb Seitaneba brZanebis (dadgenilebis) gamomcem (gamomtan) sasamarTloSi mxarisTvis brZanebis (dadgenilebis) aslis gadacemidan 48-saaTian vadaSi. mosamarTle saCivars saqmis masalebTan erTad dauyovnebliv gadaugzavnis saapelacio sasamarTlos. saCivrisa da TandarTuli masalebis aslebi gadaegzavneba meore mxaresac. saapelacio sasamarTloSi mosamarTlis brZanebis (dadgenilebis) gasaCivreba ar aCerebs mis moqmedebas. saCivari saapelacio sasamarTloSi ganixileba arsebiTad, kolegiuri wesiT, saCivris Setanidan erTi kviris vadaSi, saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 2118 muxliT gaTvaliswinebuli wesiT. amasTan, saapelacio saCivris ganxilvisas sasamarTlos ufleba aqvs pacientis fsiqikuri mdgomareobis dadgenis mizniT sakuTari iniciativiT an mxareTa moTxovniT daniSnos damatebiTi sasamarTlo-fsiqiatriuli eqspertiza. damatebiTi sasamarTlo-fsiqiatriuli eqspertiza tardeba saxelmwifos xarjze, garda im SemTxvevisa, rodesac damatebiTi sasamarTlo-fsiqiatriuli eqspertizis daniSvnas moiTxovs procesis monawile erT-erTi mxare. saapelacio sasamarTlo gasaCivrebul brZanebas auqmebs brZanebiT, xolo gasaCivrebul dadgenilebas – dadgenilebiT. saapelacio sasamarTlos brZaneba (dadgenileba) sabolooa da gasaCivrebas ar eqvemdebareba. 331 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis saqme # _____________ ganCineba saqarTvelos saxeliT aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT piris stacionarSi moTavsebis Suamdgomlobis warmoebaSi miRebis Sesaxeb _______________ _______________w. ricxvi q. _______________________________________ Tve __________________________________________________________________________________________________________ (ganCinebis mimRebi sasamarTlos dasaxeleba) mosamarTle _______________________________________ zepiri mosmenis gareSe ganixila aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT _______________________________________________________________________________________ (saxeli, gvari, piradobis mowmoba, pasporti, qorwinebis mowmoba da a.S.) stacionarSi moTavsebis Taobaze __________________________________________________________ (Suamdgomlobis warmomdgeni) _____________________________________________ Suamdgomlobis warmoebaSi miRebis sakiTxi g a m o a r k v i a: 200-wlis _______________ _______________ ____________________________________________________ ricxvi Tve (Suamdgomlobis warmomdgeni) SuamdgomlobiT momarTa sasamarTlos aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT _________________________________________________________ stacionarSi saxeli, gvari, piradobis mowmoba, pasporti, qorwinebis mowmoba moTavsebis Taobaze. sasamarTlo gaecno ra warmodgenil Suamdgomlobas, Seamowma misi samarTalwarmoebaSi miRebis formaluri safuZvlebi miaCnia, rom Suamdgomloba warmodgenilia saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 2116, 2117, 2118 muxliT gaTvaliswinebuli wesiT, sasamarTlom, ixelmZRvanela ra saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis pirveli muxlis me-2 332 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis nawiliT, VII4 TaviT da saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis me-7, 284-e, 285-e muxliT d a a d g i n a: 1. __________________________________________________________________________________________________ Suamdgomloba aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT _______________________________ saxeli, gvari, piradobis mowmoba, _____________________ stacionarSi moTavsebis Taobaze miRebul iqnes warmoebaSi. pasporti, qorwinebis mowmoba 2. saqmeze dainiSnos gasvliTi sasamarTlo sxdoma 200-wlis ____________ ________________________ sT-ze, ___________________________________________________________________ fsiqiatriuli dawesebulebis dasaxeleba da misamarTi 3. ecnobos sajaro samarTlis iuridiul pirs _ iuridiuli daxmarebis samsaxuris teritoriul organos, saxelmwifos xarjze, advokatis gamoyofis Taobaze. 4. saqmis momzadeba daevalos mosamrTlis TanaSemwes. 5. ganCineba ar saCivrdeba. mosamarTle: / / 333 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis saqme # _____________ Bd a d g e n i l e b a aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT piris stacionarSi moTavsebaze uaris Tqmis Sesaxeb _______________ _______________w. ricxvi q. _______________________________________ Tve __________________________________________________________________________________________________________ (dadgenilebis mimRebi sasamarTlos dasaxeleba) mosamarTle _______________________________________ mdivani ______________________________________________ erTpirovnulad, daxurul, gasvliT sasamarTlo sxdomaze, Suamdgomlobis warmomdgeni piri _________________________________________________________, eqim-fsiqiatrTa komisiis/mkurnali eqimis ____________________________________________, pacientis ___________________________________________________________________________________________, saxeli, gvari piradobis mowmoba, pasporti, qorwinebis mowmoba advokatis __________________________________________________________________________________________, pacientis kanonieri warmomadgenelis ___________________________________________________ monawileobiT, ganixila Suamdgomloba aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT pacientis stacionarSi moTavsebis Sesaxeb, g a m o a r k v i a: 200- wlis _________________ __________________ ____________________________________________________ (Suamdgomlobis warmomdgeni) gancxadebiT momarTa _______________________________________________________________________ sasamarTlos romelmac `fsiqiatriuli daxmarebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-18 334 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis muxlis da saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis Sesabamisad moiTxova aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT pacientis __________________________________________________________________________________________________________ saxeli, gvari, piradobis mowmoba, pasporti, qorwinebis mowmoba stacionarSi moTavsebis Sesaxeb brZanebis gacema. saqmis masalebiT dadgenilia, rom sasamarTlo sxdomaze damswre pirTa axsna-ganmartebebis mosmenis da saqmis sxva masalebis Seswavlis Sedegad, sasamarTlos miaCnia, rom __________________________________________________________________________________________________________ (Suamdgomlobis warmomdgeni) __________________________________________________________________________________________________________ Suamdgomloba pacientis __________________________________________ aranebayoflobiTi saxeli, gvari fsiqiatriuli daxmarebis mizniT stacionarSi moTavsebis Sesaxeb ar unda dakmayofildes Semdeg garemoebaTa gamo: sasamarTlom ixelmZRvanela ra saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 2116, 2118, 2119, 2120 muxlebiT, d a a d g i n a: 1. ar dakmayofildes ____________________________________________________________________________ (Suamdgomlobis warmomdgeni, misamarTi) Suamdgomloba aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT pacientis ___________________________________________________________________________________ saxeli, gvari, piradobis mowmoba, pasporti, qorwinebis mowmoba ___________________________________________ stacionarSi ____________________________________________ (stacionaris dasaxeleba) moTavsebis Taobaze. 2. dadgenilebis Sesruleba daevalos _____________________________________________________ (Suamdgomlobis warmomdgeni, misamarTi) 335 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis 3. dadgenileba SeiZleba gasaCivrdes mxarisaTvis misi aslis gadacemidan 48 saaTSi ________________________________________________ (mdebare: ___________________________________________) (im sasamarTlos dasaxeleba, sadac saCivrdeba dadgenileba) (im sasamarTlos misamarTi, sadac saCivrdeba dadgenileba) ________________________________________________ (mdebare: ___________________________________________) (saqmis ganmxilveli sasamarTlos dasaxeleba) (saqmis ganmxilveli sasamarTlos dasaxeleba) meSveobiT. mosamarTle: 336 / / praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis saqme # _____________ brZaneba aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT piris stacionarSi moTavsebis Sesaxeb _______________ _______________w. ricxvi q. _______________________________________ Tve __________________________________________________________________________________________________________ (brZanebis mimRebi sasamarTlos dasaxeleba) mosamarTle _______________________________________ mdivani ______________________________________________ erTpirovnulad, daxurul, gasvliT sasamarTlo sxdomaze, Suamdgomlobis warmomdgeni piri _________________________________________________________, eqim-fsiqiatrTa komisis wevri/mkurnali eqimi _______________________________________, pacientis ___________________________________________________________________________________________, saxeli, gvari, piradobis mowmoba, pasporti, qorwinebis mowmoba advokatis __________________________________________________________________________________________, pacientis kanonieri warmomadgenelis ______________________________ monawileobiT, ganixila Suamdgomloba aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT pacientis stacionarSi moTavsebis Sesaxeb, g a m o a r k v i a: 200- wlis _________________ __________________ _______________________________________________________ (Suamdgomlobis warmomdgeni) gancxadebiT momarTa __________________________________________________________________________ sasamarTlos romelmac `fsiqiatriuli daxmarebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-18 337 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis muxlis da saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis Sesabamisad moiTxova aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT pacientis __________________________________________________________________________________________________________ saxeli, gvari, piradobis mowmoba, pasporti, qorwinebis mowmoba stacionarSi moTavsebis Sesaxeb brZanebis gacema. saqmis masalebiT dadgenilia, rom sasamarTlo sxdomaze damswre pirTa axsna-ganmartebebis mosmenis da saqmis sxva masalebis Seswavlis Sedegad, sasamarTlos miaCnia, rom __________________________________________________________________________________________________________ (Suamdgomlobis warmomdgeni) __________________________________________________________________________________________________________ Suamdgomloba pacientis __________________________________________ aranebayoflobiTi saxeli, gvari fsiqiatriuli daxmarebis mizniT stacionarSi moTavsebis Sesaxeb unda dakmayofildes Semdeg garemoebaTa gamo: sasamarTlom ixelmZRvanela ra saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 2116, 2117,2118, 2119, 2120 muxlebiT, b r Z a n e b s: 1. pacienti __________________________________________________________________________________________ saxeli, gvari, dabadebis weli, Tve, ricxvi, piradobis mowmoba, pasporti, qorwinebis mowmoba aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT moTavsdes stacionarSi __________________________ (stacionaris dasaxeleba, misamarTi) aranebayoflobiTi mkurnalobis kriteriumebis amowurvamde, magram ara umetes 3 (sami) Tvis vadiT. 2. pacientis __________________________________________ aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT stacionarSi moTavsebis vada aiTvalos 200-- wlis _________ _________________ ____________ saaTidan. 338 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis 3. dadgenilebis Sesruleba daevalos _____________________________________________________ (Suamdgomlobis warmomdgeni) 4. brZaneba SeiZleba gasaCivrdes mxarisaTvis misi aslis gadacemidan 48 saaTSi ________________________________________________ (mdebare: ___________________________________________) (im sasamarTlos dasaxeleba, sadac saCivrdeba dadgenileba) (im sasamarTlos misamarTi, sadac saCivrdeba dadgenileba) ________________________________________________ (mdebare: ___________________________________________) (saqmis ganmxilveli sasamarTlos dasaxeleba) (saqmis ganmxilveli sasamarTlos dasaxeleba) meSveobiT. mosamarTle: / / 339 specialuri nawili Tavi XXIII. saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos rekomendaciebi magistrati mosamarTlis gansjad administraciul davebze saqarTvelos uzenaes sasamarTloSi administraciul-samarTlebriv sakiTxebze mosamarTleTa Sexvedrebi gaimarTa 2006 wlis 19 Tebervals, 2 aprils, 2007 wlis 21 ivlissa da 7 oqtombers, ris Semdegac Camoyalibda Semdegi rekomendaciebi: I. gasaCivrebuli individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCerebasa da misi gasaCivrebis procedurasTan dakavSirebiT (ask-is 29-e muxlTan mimarTebiT) pirveli instanciis sasamarTlos mosamarTleTaTvis gaurkveveli aRmoCnda, Tu ra igulisxmeboda ask-is 29-e muxlis me-4 nawilSi _ saubari iyo kerZo saCivarze, Tu mxaris (mxareTa) Suamdgomlobaze, anu ra Sinaarsobrivi mimarTeba iyo xsenebul nawilsa da amave muxlis me-9 nawils Soris. ask-is 29-e muxlis me-4 nawilis Tanaxmad, mxaris moTxovniT, sasamarTlos SeuZlia am muxlis pirveli nawiliT gaTvaliswinebul SemTxvevebSi gaauqmos individualuri administraciulsamarTlebrivi aqtis an misi nawilis moqmedebis SeCereba, Tu arsebobs individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis an misi nawilis gadaudebeli aRsrulebis aucilebloba, rac dakavSirebulia mniSvnelovan (arsebiT) zianTan an zRudavs mxaris kanonier uflebas, an interess. ask-is 29-e muxlis pirveli nawilis Tanaxmad, sarCelis miReba sasamarTloSi aCerebs gasaCivrebuli individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedebas. amdenad, ask-is 29-e muxlis pirveli nawili iTvaliswinebs sasamarTloSi sarCelis miRebisas gasaCivrebuli individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis an misi nawilis moqmedebis SeCerebis avtomatur reJims, anu aqtis an misi nawilis moqmedebis SeCereba ar aris damokidebuli mxaris nebaze an sasamarTlo gadawyvetilebaze. askis 29-e muxlis me-9 nawilis mixedviT, individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCerebis Sesaxeb sasamarTlo ganCinebaze daiSveba kerZo saCivari. sakiTxi daisva Semdegnairad: aqtis gasaCivrebis Semdeg mowinaaRmdege mxarem sasamarTlos unda mimarTos kerZo saCivriT Tu SuamdgomlobiT (gancxadebiT), raTa sasamarTlom, aRniSnuli muxlis me-4 nawilis Sesabamisad, gaauqmos gasaCivrebuli da ukve SeCerebuli indi- 340 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis vidualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis an misi nawilis moqmedebis SeCereba. mosamarTleebi SeTanxmdnen imaze, rom individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCerebis gauqmeba SesaZlebelia rogorc ask-is 29-e muxlis me-9 nawiliT gaTvaliswinebuli kerZo saCivris wardgeniT, ise _ am muxlis me-4 nawiliT gaTvaliswinebuli Suamdgomlobis dayenebiT. mowinaaaRmdege mxaris Suamdgomloba, romliTac igi moiTxovs individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis an misi nawilis moqmedebis SeCerebis gadasinjvas, efuZneba ask-is 29-e muxlis me-4 nawilSi mocemul motivebs, aRniSnuli moTxovnis dayenebis ufleba ki mxares gaaCnia administraciuli procesis nebismier stadiaze. rac Seexeba kerZo saCivars, misi Setana mxares SeuZlia administraciuli procesis mocemul stadiaze kanoniT dadgenil vadaSi, xolo is garemoeba, Tu romel maTgans _ Suamdgomlobas Tu kerZo saCivars waradgens mxare, damokidebulia mis Sexedulebaze. II. saqarTvelos Tavdacvis saministros safinanso sammarTvelom (an Sesabamisma samxedro nawilma) gasca mosarCeleze cnoba, Tu ra odenobis saxelfaso davalianeba, kvebis ulufa da sanivTe kompensacia ergeba mis yofil mosamsaxures. mopasuxe Tavdacvis saministro acxadebs, rom igi aRniSnul cnobas miiCnevs ara davalianebis aRiarebad, aramed _ administraciuli organos mier gacemul sajaro informaciad. ramdenad marTebulia aRniSnuli mosazreba? saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis me-2 muxlis pirveli nawilis `d~ qvepunqtis Tanaxmad, individualuri administraciul-samarTlebrivi aqti aris administraciuli organos mier administraciuli kanonmdeblobis safuZvelze gamocemuli individualuri samarTlebrivi aqti, romelic awesebs, cvlis, wyvets an adasturebs piris an pirTa SezRuduli wris uflebebsa da movaleobebs. individualur administraciul-samarTlebriv aqtad CaiTvleba, agreTve, administraciuli organos mier miRebuli gadawyvetileba mis uflebamosilebas mikuTvnebuli sakiTxis dakmayofilebaze ganmcxadeblisaTvis uaris Tqmis Sesaxeb, aseve, administraciuli organos mier gamocemuli an dadasturebuli dokumenti, romelsac SeiZleba mohyves samarTlebrivi Sedegebi. saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis me-2 muxlis pirveli nawilis `m~ qvepunqtis Tanaxmad, sajaro informacia aris oficialuri dokumenti (maT Soris: naxazi, maketi, gegma, sqema, fotosuraTi, eleqtro- 341 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis nuli informacia, video da audioCanawerebi), anu sajaro dawesebulebaSi daculi, agreTve, sajaro dawesebulebis an mosamsaxuris mier samsaxurebriv saqmianobasTan dakavSirebiT miRebuli, damuSavebuli, Seqmnili, an gagzavnili informacia. sasamarTlos mier imis gasarkvevad, mocemul SemTxvevaSi esaa administraciuli organos mier gamocemuli individualuri administraciul-samarTlebrivi aqti Tu xsenebuli organos mier, zemoaRniSnuli kodeqsis III Tavis (informaciis Tavisufleba) Tanaxmad, gacemuli sajaro informacia, gadamwyveti mniSvneloba aqvs imas, gaaCnia Tu ara cnobis momTxovn pirs interesi, miiRos iseTi cnoba, romliTac administraciuli organo aRiarebs da daadasturebs saxelfaso davalianebis arsebobas. im SemTxvevaSi, Tu pirs aqvs aseTi interesi, saxelfaso davalianebis, kvebis ulufisa da sanivTe kompensaciis Sesaxeb cnoba ar iqneba sajaro informacia. im SemTxvevaSi, Tu pirs ar gaaCnia zemoaRniSnuli interesi, anu, Tu informacia mxolod gaicema saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis III Tavis (informaciis Tavisufleba) Sesabamisad, es iqneba administraciuli organos mier gacemuli sajaro informacia. saqarTvelos samoqalaqo kodeqsis 128-e muxlis me-3 nawilis mixedviT, xandazmulobis saerTo vada Seadgens 10 wels, amave kodeqsis 129-e muxlis pirveli nawilis Tanaxmad ki saxelSekrulebo moTxovnebis xandazmulobis vada 3 welia. rac Seexeba sasarCelo moTxovnis xandazmulobis vadas, gamoiTqva azri imis Taobaze, rom am SemTxvevaSi gamoyenebul unda iqnes saqarTvelos samoqalaqo kodeqsis 128-e muxlis pirveli nawiliT dadgenili sasarCelo xandazmulobis saerTo 10-wliani vada (mosamarTle al. ioseliani). mosamarTleTa umravlesobam azri gamoTqva da SeTanxmdnen, rom mocemul SemTxvevaSi gamoyenebul unda iqnes saqarTvelos samoqalaqo kodeqsis 129e muxlis pirveli nawiliT dadgenili saxelSekrulebo moTxovnebis sasarCelo xandazmulobis 3-wliani vada. III. `arqiteqturul-samSeneblo saqmianobaze saxelmwifo zedamxedve lobis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonSi ganxorcielebuli cvlilebebis Sedegad, kerZod, am kanonis me-41 muxlis Tanaxmad, arqmSeninspeqcias ufleba aqvs, pirdapir daajarimos piri da aRsasruleblad miaqcios dadgenileba xsenebuli kanonisa da `saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb~ saqarTvelos kanoniT dadgenili wesebis Sesabamisad. sasamarTlo warmoebaSi imyofeba saqmeebi, romelTa mixedviTac, arqmSeninspeqcias 342 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis sarCelebi aRZruli aqvs aRniSnul kanonSi cvlilebebis Setanamde. ismis kiTxva: sasamarTlom Cveulebrivad unda gaagrZelos saqmeebis ganxilva Tu Sewyvitos maTi warmoeba xsenebuli saqmeebis qvemdebareobis Secvlis motiviT? `arqiteqturul-samSeneblo saqmianobaze saxelmwifo zedamxedvelobis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-41 muxlis me-6 nawilis Tanaxmad, damrRvevis mier kanonmdeblobis darRveviT mimdinare mSeneblobis an unebarTvo demontaJis SeCerebis Sesaxeb arqiteqturul-samSeneblo saqmianobaze saxelmwifo zedamxedvelobis organoebis dadgenilebis nebayoflobiT aRusruleblobis SemTxvevaSi misi aRsruleba xdeba „saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb“ saqarTvelos kanoniT dadgenili wesiT. `arqiteqturul-samSeneblo saqmianobaze saxelmwifo zedamxedvelobis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonSi 2005 wlis 22 dekembris kanoniT ganxorcielebuli cvlilebebis Sedegad, amave kanonis me-6 muxlis me-2, me-4 da me-5 punqtebis safuZvelze, arqiteqturul-samSeneblo saqmianobaze saxelmwifo zedamxedvelobis organoebis dadgenilebis aRsasruleblad miqcevisaTvis saWiro ar aris sasamarTlos gadawyvetileba. aRniSnuli muxlis me-2 punqtis Tanaxmad, arqiteqturul-samSeneblo saqmianobaze saxelmwifo zedamxedvelobis organoebis dadgenileba damrRvevisaTvis jarimis dakisrebis Sesaxeb warmoadgens administraciul-samarTlebriv aqts, romlis aRsrulebis uzrunvelyofa (damrRvevis mier dadgenilebis nebayoflobiT aRusruleblobis SemTxvevaSi) xdeba iZulebiT `saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb~ saqarTvelos kanoniT dadgenili wesiT (amave muxlis me-4 punqti). mosamarTleebi SeTanxmdnen imis Taobaze, rom mocemul SemTxvevaSi gaTvaliswinebul unda iqnes konkretuli zogadsamarTlebrivi principebi, anu, erTi mxriv, procesis ekonomiurobis prioritetuli principi, xolo, meore mxriv, moTxovnis warmoSobis momentisas moqmedi kanonis safuZvelze gadawyvetilebis miRebis principi. am ukanaskneli principis realizaciis iuridiul SesaZleblobasa da mizanSewonilobasTan organuladaa dakavSirebuli kanonisTvis ukuZalis miniWebis sakiTxi da am sakiTxis gadawyvetisadmi zogadsamarTlebrivi midgomebi, anu SeiZleba iyos ori diferencirebuli da urTierTsapirispiro SemTxveva, romelTa faqtobrivi arsebobac samarTlebrivad dgindeba samarTlis konkretuli normebis SedarebiTi normatiul-Sinaarsobrivi Sefaseba-analizis safuZvelze. im SemTxvevaSi, Tu axali kanoni aumjobesebs konkretuli piris mdgomareobas, mas eniWeba ukuZala mis amoqmedebamde warmoSobil samarTlebriv urTierTobebTan dakavSirebiT. winaaRmdeg SemTxvevaSi gamoiyeneba moTxovnis warmoSobis momentisas moqmedi kanonis safuZvelze gadawyvetilebis miRebis principi, 343 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis anu aseT SemTxevvaSi dauSvebelia axali kanonisTvis ukuZalis miniWeba. Sesabamisad, ar unda Sewydes ganxilvis stadiaze myofi saqmeebis warmoeba da sasamarTlom Cveulebrivad unda gaagrZelos maTi ganxilva. `normatiuli aqtebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 47-e muxlis me-3 punqtis mixedviT, Tu samarTaldarRvevis Cadenis Semdeg kanoniT gauqmda an Semsubuqda pasuxismgebloba aseTi samarTaldarRvevis CadenisTvis, moqmedebs axali kanoniT dadgenili norma. aRiniSna, rom `arqiteqturul-samSeneblo saqmianobaze saxelmwifo zedamxedvelobis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonSi 2005 wlis 22 dekembris kanoniT ganxorcielebuli cvlilebebis Sedegad axleburad Camoyalibda bevri norma, romlebic iTvaliswinebs ama Tu im konkretuli darRvevisaTvis sxvadasxva odenobis jarimas. gamoiTqva mosazreba, rom administraciuli procesis dainteresebuli mxaris (subieqtis), mocemul SemTxvevaSi _ mopasuxis Sesabamisi Txovnis arsebobisas ukuZala unda mieniWos xsenebuli kanonis im normebs, romlebiTac mis mier konkretuli samarTaldarRvevis Cadenis Semdeg Semsubuqda pasuxismgebloba am samarTaldarRvevisaTvis da, Sesabamisad, gaumjobesda misi mdgomareoba. IV. saaRsrulebo furclis gauqmebas iTxovs mosarCele (saaRsrulebo furceli samoqalaqo saqmeze iyo gamowerili). mopasuxed dasaxelebulia saaRsrulebo biuro. mosarCelis argumentia is, rom `saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 21-e muxlis mesame nawilis `v~ qvepunqtis Tanaxmad, saaRsrulebo furcelSi rekvizitebi swored ar iyo miTiTebuli. visi gansjadia xsenebuli dava da, saerTod, ramdenad aris sasamarTlos qvemdebare aRniSnuli saqme? `saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 21-e muxlis mesame nawilis `v~ qvepunqtis mixedviT, saaRsrulebo furcelSi unda aRiniSnos kreditoris, movalis dasaxeleba da maTi rekvizitebi. gamoiTqva mosazreba imis Sesaxeb, rom saaRsrulebo furceli, rogorc saaRsrulebo aqti, qarTuli samarTlis, iseve, rogorc germanuli samarTlis mixedviT, ar warmoadgens administraciul-samarTlebriv aqts, vinaidan mas ar axasiaTebs xsenebuli aqtisTvis damaxasiaTebeli niSnebi, pirvel yovlisa ki gamocemuli ar aris administraciuli organos mier (rac uSualod aniWebs aqts administraciul-samarTlebrivi aqtis statuss). saaRsrulebo furclis saSualebiT xdeba sasamarTlo gadawyvetilebis iZulebiTi aRsruleba da, amdenad, saaRsrulebo furceli aris sasamarTlo gadawyvetilebis aRsrulebis saSualeba. sasamarTlos mier gamowerili 344 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis saaRsrulebo furceli unda gaimijnos saaRsrulebo organos mier miRebuli saaRsrulebo sabuTisagan. isev gamoiTqva Semdegi mosazreba: vinaidan `saRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 36-e muxlis `d~ qvepunqti dasaSvebad miiCnevs movalis mier saaRsrulebo furcelze sarCelis aRZvras, rac miTiTebul kanonSi aRniSnuli normis arsebobamde aCerebs aRsrulebas. ar SeiZleba saaRsrulebo furclis gauqmebis moTxovniT sasamarTloSi aRZruli sarCelis dauSveblad miCneva im motiviT, rom saqme ar aris sasamarTlos qvemdebare (mosamarTle n. qadagiZe). umravlesobam gamoTqva azri da miRweul iqna SeTanxmeba imis Taobaze, rom dauSvebelia sasamarTloSi sarCelis aRZvra saaRsrulebo furclis gauqmebis moTxovniT (saaRsrulebo sabuTis gauqmebis moTxovnisagan gansxvavebiT) da Tu mainc iqneba aseTi sarCeli wardgenili sasamarTloSi, igi dauSveblad unda iqnes miCneuli, vinaidan aRniSnuli sarCeli ar aris uwyebrivad sasamarTlos qvemdebare. V. saapelacio da sakasacio instanciebis sasamarTloebs Soris arsebobs araerTgvarovani mosazreba imis Sesaxeb, aris Tu ara sagadasaxado Semowmebis aqti da sagadasaxado samarTaldarRvevis oqmi individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtebi saqarTvelos sagadasaxado kodeqsis 120-e muxlis pirveli nawilis Tanaxmad, sagadasaxado Semowmebis Sedegebis Sesaxeb dgeba aqti. amave kodeqsis 127-e muxli iTvaliswinebs sagadasaxado samarTaldarRvevis Sesaxeb saqmis warmoebas, romlis me-2 nawilis mixedviT, sagadasaxado inspeqciis uflebamosili piri gadasaxadis gadamxdelTan/sxva valdebul pirTan am kodeqsiT gaTvaliswinebuli samarTaldarRvevis gamovlenisas (garda sagadasaxado Semowmebis dros gamovlenili samarTaldarRvevebisa) adgens sagadasaxado samarTaldarRvevis oqms. amave muxlis me-8 nawilis mixedviT, sagadasaxado Semowmebisas gamovlenili samarTaldarRvevebi aRiniSneba sagadasaxado Semowmebis aqtSi (am SemTxvevaSi ar dgeba sagadasaxado samarTaldarRvevis oqmi), romelSic aisaxeba yvela sagadasaxado samarTaldarRvevis arsi. gamoiTqva mosazrebebi da Sejerdnen imis Taobaze, rom sagadasaxado Semowmebis aqtisa da sagadasaxado samarTaldarRvevis oqmis individualur administraciul-samarTlebriv aqtad miCneva damokidebulia maT faqtobriv Sinaarssa da mimarTebaze, kerZod, Tu aRniSnul aqtebSi miTiTebulia, rom pirs ekisreba ama Tu im Tanxis gadaxda (rac SeiZleba dasturdebodes sagadasaxado samarTaldarRvevis oqmis danarTiTac _ masze darTuli Se- 345 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis sabamisi weriliT), anu, Tu xsenebuli aqtebi Seicavs piris konkretul sagadasaxado valdebulebaze pirdapir miTiTebas, mxolod aseT SemTxvevaSi CaiTvleba isini individualur administraciul-samarTlebriv aqtebad (riTac dasturdeba piris konkretuli movaleoba). im SemTxvevaSi, Tu sagadasaxado Semowmebis aqtsa da sagadasaxado samarTaldarRvevis oqmSi ganyenebulad aris mocemuli informacia sagadasaxado organosTan piris mimdinare sagadasaxado-samarTlebrivi urTierTobebis mdgomareobaze ama Tu im aspeqtiT da CamoTvlilia is davalianebebi, romlebic ar aris gadaxdili piris mier, anu, Tu maTSi mocemulia mxolod konkretuli informacia da aqcenti ar aris gakeTebuli piris konkretul valdebulebaze, maSin iqneba ara administraciul-samarTlebrivi aqti, aramed _ Sidauwyebrivi gamoyenebisaTvis gamiznuli, informaciuli datvirTvis mqone dokumenti. VI. SeiaraRebuli Zalebis rigebidan samxedro mosamsaxureebis daTxovnisas SeCerebuli iyo im normis moqmedeba, romelic mosamsaxures aZlevda erTdrouli daxmarebis miRebis uflebas. mosamarTleebs ainteresebdaT unda gacemuliyo Tu ara erTdrouli daxmareba im pirebze, romlebic daiTxoves im periodSi, rodesac xsenebuli norma ar moqmedebda (SeCerebuli iyo)? mosamarTleebi SeTanxmdnen imaze, rom mocemul sakiTxze msjelobisas yuradReba miqceuliyo imaze, sakiTxi exeboda saqarTvelos Tavdacvis saministros Tu saqarTvelos Sinagan saqmeTa saministros mosamsaxureebs. mosamarTleebi Sejerdnen imaze, rom Tavdacvis saministros mosamsaxureebisaTvis erTjeradi (gamosasvleli) daxmarebis micemis sakiTxi gadawydes `saqarTvelos Tavdacvis saministros samxedro mosamsaxureTa da samoqalaqo pirTa socialuri dacvisa da materialuri uzrunvelyofis Sesaxeb~ saqarTvelos prezidentis 2004 wlis 5 noembris #493 brZanebulebis safuZvelze, romlis 33-e punqtis Tanaxmad, samxedro mosamsaxureebs (garda savaldebulo samxedro samsaxuris samxedro mosamsaxureebisa, kursantebisa da rezervidan Caricxuli msmenelebisa), romlebic daTxovnili arian SeiaraRebuli Zalebis rigebidan avadmyofobis gamo, namsaxurebi wlebis (garda savaldebulo samxedro samsaxurSi namsaxurebi wlebisa) mixedviT (maT Soris _ yofili ssrk-sa da sxva saxelmwifos SeiaraRebul ZalebSi namsaxurebi wlebis CaTvliT), eZlevaT erTjeradi (gamosasvleli) daxmareba fuladi sargoebis amave punqtiT gaTvaliswinebuli odenobiT. zemoxsenebuli brZanebulebis 331 punqtis mixedviT, samxedro mosamsaxureebs (garda savaldebulo samxedro samsaxuris samxedro mo- 346 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis samsaxureebisa, kursantebisa da rezervidan Caricxuli msmenelebisa), romlebic daTxovnili arian SeiaraRebuli Zalebis rigebidan zRvruli asakis miRwevis, reorganizaciasa da Statebis SemcirebasTan dakavSirebiT, namsaxurevi wlebis (garda savaldebulo samxedro samsaxurSi namsaxurevi wlebisa) mixedviT (maT Soris _ yofili ssrk-sa da sxva saxelmwifos SeiaraRebul ZalebSi namsaxurevi wlebis CaTvliT), eZlevaT erTjeradi (gamosasvleli) daxmareba fuladi sargoebis am debulebis 33-e punqtiT gaTvaliswinebuli odenobiT. mosamarleebma yuradReba miaqcies zemoaRniSnuli brZanebulebis 611-e 1 punqts, romlis mixedviT, am brZanebulebis 33 punqtis moqmedeba SeCerebuli iyo 2006 wlis 1 ianvramde. amasTan dakavSirebiT, mosamarTleebma ganmartes, rom ama Tu im normis moqmedebis vadis garkveuli droiT gadaweva ar niSnavs xsenebuli normis absolutur umoqmedobas da mis gauqmebas, vinaidan moqmedi kanonmdebloba aRniSnuls ar iTvaliswinebs. kerZod, iuridiuli TvalsazrisiT, ar arsebobs absoluturad umoqmedo norma. marTalia, `saqarTvelos Tavdacvis saministros samxedro mosamsaxureTa da samoqalaqo pirTa socialuri dacvisa da materialuri uzrunvelyofis Sesaxeb~ saqarTvelos prezidentis 2005 wlis 5 noembris #493 brZanebulebis 611 punqtis safuZvelze SeCerebul iqna am brZanebulebis 331 punqtiT gaTvaliswinebuli erTjeradi (gamosasvleli) daxmarebis miRebis uflebis realizacia 2006 wlis 1 ianvramde, magram ar gauqmebula xsenebuli brZanebulebiT gansazRvruli da dadgenili erTjeradi (gamosasvleli) daxmarebis gacemis piroba da wesi. zemoaRniSnulidan gamomdinare, mosamarTleebma sabolood gadawyvites, rom saqarTvelos prezidentis miTiTebuli brZanebulebis safuZvelze erTjeradi (gamosasvleli) daxmareba unda mieceT ara mxolod im samxedro mosamsaxureebs, romlebic samsaxuridan daTxovnil iqnen 2006 wlis 1 ianvris (kompensaciis Taobaze SeCerebuli normis amoqmedebis) Semdeg, aramed kompensacia unda mieceT im samxedro mosamsaxureebsac, romlebic daTxovnil iqnen 2006 wlis 1 ianvramdec (e.i. normis SeCerebis periodSi). rac Seexeba Sinagan saqmeTa saministros muSakebisaTvis erTjeradi (gamosasvleli) daxmarebis micemis sakiTxs, mosamarTleebi SeTanxmdnen imaze, rom am SemTxvevaSi gamoyenebul unda iqnes saqarTvelos prezidentis 2005 wlis 23 dekembris #1082 brZanebuleba `saqarTvelos Sinagan saqmeTa saministros mosamsaxureTa da samoqalaqo pirTa socialuri dacvisa da materialuri uzrunvelyofis Sesaxeb~. miTiTebuli brZanebulebis me-11 punqtis mixedviT, saministros mosamsaxures (garda savaldebulo samxedro samsaxuris samxedro mosamsaxurisa), romelic daTxovnilia zRvruli asa- 347 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis kis miRwevis, avadmyofobis, likvidaciis an reorganizaciisa da Statebis Semcirebis gamo, saministroSi namsaxurebi wlebis (garda savaldebulo samxedro samsaxurSi namsaxurebi wlebisa) mixedviT, ministris samarTlebrivi aqtiT eZleva erTdrouli (gasasvleli) daxmareba, xolo amave brZanebulebis me-12 punqtis mixedviT, saministros mosamsaxures, romelic daTxovnilia piradi gancxadebis safuZvelze da namsaxurevi aqvs aranakleb 10 wlisa, eZleva erTdrouli (gasasvleli) daxmareba 400 laris odenobiT. `saqarTvelos Sinagan saqmeTa saministros mosamsaxureTa da samoqalaqo pirTa socialuri dacvisa da materialuri uzrunvelyofis Sesaxeb~ saqarTvelos prezidentis 2005 wlis 23 dekembris #1082 brZanebulebis 26-e punqtSi 2006 wlis 19 oqtombers Sevida cvlileba, romliTac amave brZanebulebis me-11 da me-12 punqtebis (romlebic exeba Sss saministros mosamsaxureebis daTxovnisas maTTvis erTdrouli (gasasvleli) daxmarebis micemas) amoqmedeba gadaido 2008 wlis 1 ianvramde. amrigad, Sinagan saqmeTa saministros mosamsaxureebisaTvis erTdrouli (gasasvleli) daxmarebis mimniWebeli norma amJamad SeCerebulia da jer ar amoqmedebula. VII. mosamarTleebma wamoWres Semdegi: Tu sasamarTlo gadawyvetilebis aRsrulebis dros dadga mxareTa uflebamonacvleobis sakiTxi, maSin SeuZlia Tu ara sasamarTlosaTvis mimarTvis gareSe aRmasrulebelma TviTon aRasrulos gadawyvetileba uflebamonacvle mxareebis gaTvaliswinebiT? mosamarTleebma miuTiTes, rom, Tu sasamarTlo gadawyvetilebis aRsru lebis dros dadga uflebamonacvleobis sakiTxi da uflebamonacvle mxare an saaRsrulebo biuro sadavod ar xdis ukve gacemuli saaRsrulebo furclis Sesrulebas, amasTan, uflebamonacvleoba kanonis Tanaxmad dasaSvebia, maSin aRsrulebis probleba ar dgas da aRmasrulebels SeuZlia TviTon ganaxorcielos aRsruleba uflebamonacvle mxaris gaTvaliswinebiT. rogor unda gadawydes sakiTxi im SemTxvevaSi, Tu aRsrulebis stadiaze dadgeba uflebamonacvleobis sakiTxi da uflebamonacvle mxare (Tundac uflebamonacvleoba eWvs ar iwvevdes) uars acxadebs saaRsrulebo furcliT gaTvaliswinebuli valdebulebis Sesrulebaze? rogor unda moiqces aRmasrulebeli am SemTxvevaSi _ TviTon daadginos uflebamonacvle da daiwyos aRsruleba, Tu igi valdebulia, uflebamonacvlis dadgenisa da axali saaRsrulebo furclis gacemis moTxovniT mimarTos sasamarTlos? mosamarTleebi SeTanxmdnen imaze, rom, Tu aRsrulebis dros dadga uflebamonacvleobis sakiTxi, magram uflebamonacvle uars acxadebs saaRsrulebo furcliT gaTvaliswinebuli valdebulebis Sesrulebaze, 348 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis maSin aRmasrulebeli valdebulia, axali saaRsrulebo furclis gacemis moTxovniT mimarTos saaRsrulebo furclis gamcem sasamarTlos, romelic ganCinebiT daadgens axali saaRsrulebo furclis gacemas Sesabamisi uflebamonacvlis mimarT, vinaidan, `saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 24-e muxlis Tanaxmad, saaRsrulebo furceli SeiZleba gacemul iqnes gadawyvetilebaSi dasaxelebuli kreditoris uflebamonacvle pirTa sasargeblod an movalis uflebamonacvle pirTa sawinaaRmdegod, Tu uflebamonacvleoba garkveulia an amis damadasturebeli dokumenti Seadgina saTanadod uflebamosilma organom, an daamowma notariusma. aRmasrulebels ara aqvs ufleba, TviTon daadginos uflebamonacvle, vinaidan, `saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-20 muxlis Tanaxmad, aRmasrulebeli, rogorc wesi, moqmedebs mxolod saaRsrulebo furclis safuZvelze, xolo sasamarTlo gadawyvetilebaze saaRsrulebo furcels gascems mxolod Sesabamisi uflebamosili sasamarTlo. aqve daisva kiTxva imis Sesaxeb, Tu miTiTebul SemTxvevaSi romel sasamarTlos mimarTos aRmasrulebelma sarCeliT _ pirveli instanciis sasamarTlos da Cveulebrivi sasarCelo warmoebis wesiT moiTxovos uflebamonacvlis dadgena da axali saaRsrulebo furclis gacema, Tu gancxadebiT mimarTos saaRsrulebo furclis gamcem sasamarTlos da moiTxovos axali saaRsrulebo furclis gacema? mosamarTleebi Sejerdnen imaze, rom aseT SemTxvevebSi aRmasrulebelma gancxadebiT unda mimarTos imave sasamarTlos, romelmac saaRsrulebo furceli gasca da imave sasamarTlom unda gamoitanos ganCineba, romlis safuZvelzec uflebamonacvlis mimarT gaicema saaRsrulebo furceli. amasTan, dauSvebelia saaRsrulebo furclis gacemis moTxovniT pirveli instanciis sasamarTloSi sasarCelo gancxadebis Setana da saqmis sasarCelo warmoebis wesiT ganxilva, vinaidan saaRsrulebo furclis gacemis moTxovna ar SeiZleba iyos sasamarTloSi sarCelis aRZvrisa da sasarCelo warmoebis sagani. VIII. saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 23-e muxlis Sesabamisad, Tu kanoniT sxva ram ar aris dadgenili, sarCeli dasaSvebia, Tu administraciuli organos uari administraciul-samarlebrivi aqtis gamocemaze pirdapir da uSualo (individualur) zians ayenebs mosarCelis kanonier uflebas an interess. mosamarTleebs ainteresebdaT, aq igulisxmeboda Tu ara administraciuli organos mxolod werilobiTi uaris aucilebloba. 349 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis dasaSvebobis savaldebulo pirobas aseTi sarCelebis mimarT warmoadgens sarCelis aRZvramde administraciuli organosadmi mimarTva da aRniSnuli mimarTvis dakmayofilebaze administraciuli organos mier uaris Tqma. am sakiTxze msjelobisas mosamarTleebi SeTanxmdnen imaze, rom administraciul samarTalwarmoebaSi davis sagani SeiZleba iyos ara mxolod administraciuli organos werilobiTi uari administraciuli aqtis gamocemaze, aramed _ administraciuli organos mier aqtis gamocemis vadis darRvevac, anu dadgenil vadaSi administraciuli aqtis gamoucemloba (zogadi administraciuli kodeqsis 177 muxlis me-2 nawili, administraciuli saproceso kodeqsis 33-e muxlis pirveli nawili). IX. mosamarTleebma dasves kiTxva imis Sesaxeb, Tu rogor gadawyvetiliyo sasarCelo xandazmulobis vadebi administraciul procesSi sarCelis gamoxmobis Semdeg (saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 831 muxli). mosamarTleebma miuTiTes, rom sssk-is 831 muxlis gamoyenebiT, administraciul samarTalwarmoebaSi, samoqalaqo samarTalwarmoebis msgavsad, sarCelis gamoxmobis SemTxvevaSi mosamarTles gamoaqvs ganCineba sarCelis ganuxilvelad datovebis Sesaxeb, xolo amave kodeqsis 277-e muxlis mixedviT, sarCelis (gancxadebis) ganuxilvelad datovebis SemTxvevaSi sasarCelo xandazmulobis vada ar Sewydeba. mosamarTleebma aseve yuradReba gaamaxviles saqarTvelos samoqalaqo kodeqsis 140-e muxlze, romlis me-2 nawilis mixedviT, Tu uflebamosili piri 6 Tvis vadaSi Seitans axal sarCels, maSin xandazmulobis vada Sewyvetilad iTvleba pirveli sarCelis Setanis droidan, xolo amave kodeqsis 141-e muxlis mixedviT, Tu Sewyda xandazmulobis vadis dena, maSin Sewyvetamde ganvlili dro mxedvelobaSi ar miiReba da vada daiwyeba Tavidan. zemoaRniSnuli normebis gaTvaliswinebiT, daisva kiTxva imis Sesaxeb, yvela SemTxvevaSi dasaSvebia Tu ara administraciul samarTalwarmoebaSi sarCelis gamoxmoba da erTnairad vrceldeba Tu ara sxvadasxva kategoriis davebze sarCelis gamoxmobis SemTxvevebze vadebi? mosamarTleebi SeTanxmdnen Semdegze: vinaidan administraciul samarTalwarmoebaSi, Sesabamisi Taviseburebebis gaTvaliswinebiT, gamoiyeneba samoqalaqo saproceso kodeqsis normebi, xolo aRniSnuli kodeqsis 831 muxli mosarCeles aZlevs sarCelis gamoxmobis uflebas, amitom administraciul samarTalwarmoebaSic mosarCeles ver aekrZaleba sarCelis gamoxmobis ufleba, e.i. administraciul samarTalwarmoebaSi sarCelis gamoxmoba dasaSvebi unda iyos yvela kategoriis saqmeebze. 350 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis rac Seexeba vadebs, mosamarTleebi Sejerdnen Semdegze: a) Tu administraciuli samarTalwarmoebis dros sasarCelo davis sagans warmoadgens administraciuli xelSekrulebis dadeba, Sesruleba an Sewyveta, maSin aseTi kategoriis davebze SesaZlebeli unda iyos saqarTvelos samoqalaqo kodeqsis 140-e muxlis me-2 nawilis gamoyeneba da pirs unda SeeZlos 6 Tvis vadaSi axali sarCelis Setana, vinaidan administraciul samarTalwarmoebaSi aRiarebiTi sarCelebisa da administraciuli organos qmedebis gasaCivrebis mimarT moqmedi kanonmdebloba vadebs ar iTvaliswinebs, e.i. administraciuli xelSekrulebis gasaCivrebis mimarT kanoniT Semcirebuli vadebi ar aris dawesebuli; b) Tu administraciul samarTalwarmoebaSi sasarCelo davis sagans warmoadgens administraciuli aqtis baTilad cnoba, maSin aseT SemTxvevebSi mizanSeuwonelia da sarCelis gamoxmobis Semdeg ar unda xdebodes samoqalaqo kodeqsis 140-e muxlis me-2 nawiliT gaTvalisinebuli gasaCivrebis 6-Tviani vadis gavrceleba, vinaidan administraciuli kanonmdebloba administraciuli aqtebis gasaCivrebis mimarT Semoklebul vadebs iTvaliswinebas. amitom administraciuli aqtebis baTilad cnobis Sesaxeb sarCelis gamoxmobis dros sarCelis xelmeored Setanis SemTxvevaSi xandazmulobis vada Sewyvetilad ar CaiTvleba pirveli sarCelis Setanis droidan. X. daisva kiTxva imis Sesaxeb, mosamarTlem dauSveblobis motiviT unda Sewyvitos saqmis warmoeba, rodesac administraciul samarTalwarmoebaSi administraciuli aqti saCivrdeba arasaTanado mosarCelis mier, Tu arasaTanado mosarCele Secvalos saTanado mosarCeliT? mosamarTleebi SeTanxmdnen imaze, rom mocemuli sakiTxi unda gadawydes imis mixedviT, Tu ras exeba davis sagani _ administraciul aqts Tu administraciul xelSekrulebas. Tu administraciul samarTalwarmoebaSi sarCelis dasaSvebobis stadiaze davis sagani exeba administraciul aqtebs da arsebobs arasaTanado mosarCele, maSin aseT SemTxvevaSi misi Secvla saTanado mosarCeliT ar SeiZleba da mosamarTle valdebulia, saqmis warmoeba dauSveblobis motiviT Sewyvitos. mosamarTleebma yuradReba gaamaxviles saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 262 muxlze, romlis pirveli nawilis mixedviT, sarCelis miRebidan ori kviris vadaSi gamwesrigebel sxdomaze sasamarTlo mxareTa monawileobiT ganixilavs am kodeqsis 22-e_25-e muxlebiT gaTvaliswinebuli sarCelebis dasaSvebobis sakiTxs, xolo amave muxlis me-2 nawilis Tanaxmad, sasamarTlo ganCinebiT Sewyvets saqmis war- 351 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis moebas, Tu igi ar akmayofilebs am kodeqsis 22-e_25-e muxlebiT dadgenil dasaSvebobis moTxovnebs. administraciuli saproceso kodeqsis 22-e, 23-e da 24-e muxlebiT gaTvaliswinebuli sarCelebis daSvebis aucilebel pirobas warmoadgens is garemoeba, rom administraciul-samarTlebrivi aqti, mis gamocemaze uaris Tqma an administraciuli organos qmedeba (umoqmedoba) pirdapir da uSualo (individualur) zians unda ayenebdes mosarCelis kanonier uflebas an interess, an ukanonod zRudavdes mas. amrigad, Tu administraciuli aqtis Taobaze sarCeli aRZrulia ara im piris mier, visac pirdapiri da uSualo ziani miadga (e.i. arasaTanado mosarCelis mier), maSin administraciuli saproceso kodeqsis 262 muxlis safuZvelze sasamarTlo valdebulia, sarCelis dasaSvebobis stadiaze dauSveblobis motiviT Sewyvitos saqmis warmoeba da aseT SemTxvevaSi mas ufleba ara aqvs, arasaTanado mosarCele Secvalos saTanado mosarCeliT. gansxvavebulad gadawydeba sakiTxi im SemTxvevaSi, rodesac davis sagani exeba administraciul xelSekrulebas. mosamarTleebi SeTanxmdnen Semdegze: vinaidan administraciuli saproceso kodeqsis 251 muxliT gaTvaliswinebul administraciul xelSekrulebebze ar tardeba amave kodeqsis 262 muxliT gaTvaliswinebuli gamwesrigebeli sxdoma da administraciuli xelSekrulebebis Taobaze Setanili sarCelebis dasaSvebobis sakiTxi ar ixileba, amitom mosamarTles ufleba aqvs, kanoniT dadgenili wesiT arasaTanado mosarCele Secvalos saTanado mosarCeliT. XI. mosamarTleebma wamoWres Semdegi sakiTxi: Tu sasamarTlo sxdomis oqmi ar aris xelmowerili im mdivnis mier, romelic monawileobda bolo sasamarTlo sxdomaze (mxare eWvis qveS ar ayenebs procesis Catarebas da masSi dafiqsirebul procesis mimdinareobis realobas), aseve, Tu sasamarloSi mxarem Seamcira sarCeli an ramdenime sasarCelo moTxovnidan uari ganacxada zogierT maTganze, magram sasamarTlos saTanado procesualuri aqtiT (ganCinebiT) ar daufiqsirebia es, aseT SemTxvevebSi samoqalaqo saproceso kodeqsis 393-e muxlis Sesabamisad, aris Tu ara es procesualuri darRvevis damatebiTi kriteriumebi, romelic iwvevs gadawyvetilebis gauqmebas? mosamarTleebi Sejerdnen imaze, rom, Tu sasamarTlo sxdomis oqmi saerTod ar aris xelmowerili mdivnis mier (Tundac es teqnikuri xarvezi iyos), an xelmowerilia im mdivnis mier, romelsac monawileoba ar miuRia am oqmis SedgenaSi, maSin es ganixileba iseT SemTxvevad, rodesac saqmeSi sxdomis 352 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis oqmi saerTod ar arsebobs da es aris gadawyvetilebis gauqmebis absoluturi safuZveli. mosamarTleebi SeTanxmdnen imazec, rom, Tu mxarem saqmis zepiri ganxilvisas uari Tqva sarCelze da es dafiqsirebulia sxdomis oqmSi, maSin, samoqalaqo saproceso kodeqsis 272-e muxlis `g~ qvepunqtis Tanaxmad, savaldebuloa ganCinebis (saoqmo ganCinebis) gamotana saqmis warmoebis Sewyvetis Sesaxeb. kargi iqneboda, saqmeSi arsebobdes mosarCelis werilobiTi uari sarCelze, rac Tavidan agvacilebda gaugebrobas. amasTan, sasamarTlo valdebulia, mxares daakonkretebinos, igi uars ambobs sarCelis nawilze, amcirebs sarCelis moTxovnas Tu ubralod, azustebs sarCels. es aucilebelia, vinaidan sarCelis dazustebas ar sWirdeba saqmis warmoebis Sewyvetis Sesaxeb ganCinebis gamotana. im SemTxvevaSi, rodesac sxdomis oqmSi miTiTebulia, rom mosarCelem Seamcira sarCeli an ramdenime sasarCelo moTxovnidan uari Tqva zogierTze, magram saoqmo ganCineba saqmeze warmoebis Sewyvetis Taobaze ar arsebobs da arc mosarCele eTanxmeba mis mier sarCelze uaris Tqmas, maSin sasamarTlo valdebulia, imsjelos mosarCelis mTlian moTxovnaze. XII. privatizebul saxelmwifo qonebasTan dakavSirebuli sadavo sakiTxebis xandazmulobis vada aris 3 weli. privatizebis procedura iwyeba qonebis saprivatizebo nusxaSi SetaniT da mTavrdeba sakuTrebis mowmobis gacemiT. SualedSi gamoicema sxvadasxva aqtebi, mag.: qonebis nusxaSi Setana, auqcionis an konkursis Taobaze gazeTSi gamoqveyneba, auqcionis an konkursis Sedegebis oqmi da sxva. mosamarTleebs ainteresebdaT Semdegi: rodesac privatizaciis saqmeebze sarCeli Sesulia romelime am administraciulsamarTlebrivi aqtis an sakuTrebis damadasturebeli mowmobis baTilad cnobis moTxovniT, aRniSnulze unda gavrceldes xandazmulobis 1-Tviani Tu 3-wliani vada da saidan unda aiTvalos es vada? mosamarTleebma miuTiTes, rom privatizacia aris erTiani procesi, romelic Sedgeba sxvadasxva stadiisagan, mag., informaciis gamoqveyneba privatizaciis Taobaze, piris gamarjvebulad gamocxadeba (aRmWurveli administraciuli aqtis gamocema), auqcionSi gamarjvebulTan privatizaciis xelSekrulebis (administraciuli xelSekrulebis) dadeba da sxva. mosamarTleebi Sejerdnen imaze, rom privatizaciis Taobaze davis dros, yvela SemTxvevaSi, maT Soris, sakuTrebis mowmobis baTilad cnobis Sesaxeb davazec unda gavrceldes ara administraciuli saproceso kodeqsiT dadgenili xandazmulobis 1-Tviani vada, aramed _ `saxelmwifo 353 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis qonebisa da adgilobrivi TviTmmarTveli erTeulis qonebis privatizebisa da sargeblobis uflebiT gadacemis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-11 muxlis me-3 nawiliT dadgenili xandazmulobis 3-wliani vada, vinaidan aRniSnuli normis mixedviT: `privatizebul saxelmwifo qonebasTan da adgilobrivi TviTmmarTveli erTeulis qonebasTan dakavSirebuli sadavo sakiTxebis sasarCelo xandazmulobis vadaa 3 weli~. saidan unda aiTvalos xandazmulobis 3-wliani vada? Sejerdnen Semdegze: Tu saCivrdeba privatizaciis calkeuli etapi, maSin vadis aTvla daiwyeba Sesabamisi etapis dasrulebis momentidan. mag., Tu mxareebi daoben mxolod privatizaciis xelSekrulebaze, maSin xelSekrulebis dadebis momentidan aiTvleba xandazmulobis 3-wliani vada. privatizaciis Taobaze msjelobisas mosamarTleebma miuTiTes, rom Tu auqcionis an konkursis Catarebis Semdeg gamarjvebulTan daido privatizaciis xelSekruleba, magram sasamarTlos mier baTilad gamocxadda xelSekrulebis dadebamde gamocemuli administraciul-samarTlebrivi aqtebi (mag., piris gamarjvebulad gamocxadeba da a.S.), maSin zogadi administraciuli kodeqsis 70-e muxlis me-2 nawilis safuZvelze privatizaciis xelSekrulebac baTilad unda iqnes cnobili. XIII. daisva kiTxva: aRmasruleblis mier auqcionis Catarebisas oqmis da gankargulebis gasaCivrebisas gamoyenebul unda iqnes administraciuli saproceso kodeqsiT dadgenili 1-Tviani vada da, Sesabamisad, aqtis Cabarebad miCneul iqnes zogadi administraciuli kodeqsis 58-e muxliT dadgenili wesi, Tu gasaCivrebis vada ganisazRvros `saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb~ kanonis me-18 muxliT da vadis aTvlis momentad miCneul iqnes amave muxliT dadgenili wesi (rodesac mxarisTvis cnobili gaxda an unda gamxdariyo misi uflebis darRvevis Sesaxeb)? gamoiTqva mosazreba, rom, vinaidan, zogadi administraciuli kodeqsis me-3 muxlis Tanaxmad, am kodeqsis moqmedeba ar vrceldeba sasamarTlos mier gamotanil da kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetilebis aRsrulebis sakiTxebze, amitom aRmasruleblis mier auqcionis Catarebis Sesaxeb oqmisa da gankargulebis gasaCivrebisas gamoyenebul unda iqnes `saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb~ kanonis me-18 muxli da vadis aTvlis momentad miCneul iqnes amave muxliT dadgenili dro, rodesac mxarisTvis cnobili gaxda an unda gamxdariyo misi uflebis darRvevis Sesaxeb. mosamarTleebma yuradReba gaamaxviles imaze, rom `saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb~ kanonis me-18 muxliT dadgenili wesi da xandazmulobis 354 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis 1-Tviani vada gamoiyeneba maSin, rodesac auqcions eswrebodnen kreditori, movale da romelime maTgani asaCivrebs auqcionis Sedegebs. Tu mesame piri asaCivrebs auqcionis Sedegebs da iTxovs misi kuTvnili nivTebis amoricxvas auqcionze gatanili qonebis CamonaTvalidan, maSin `saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb~ kanonis 32-e muxlis safuZvelze mopasuxea ara saaRsrulebo biuro, aramed _ kreditori da movale. Sesabamisad, mocemuli dava iqneba ara administraciuli, aramed _ samoqalaqo samarTalwarmoebis wesiT gansaxilveli. XIV. `arqiteqturul-samSeneblo saqmianobaze saxelmwifo zedamxedvelobis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis Sesabamisad, zedamxedvelobis samsaxuris mier Sedgenili administraciuli samarTaldarRvevis dajarimebisa da mSeneblobis dangrevis Taobaze miRebuli dadgenilebis aRsrulebis raime saSualeba ar aris gaTvaliswinebuli, ris gamoc zedamxedvelobis samsaxuri mimarTavda sasamarTlos. kanonSi Sesuli cvlilebebiT dajarimebis, dangrevis da am aqtebis aRsrulebis procedurebis ganxorcielebis neba daerTo zedamxedvelobis samsaxurs. ukve aRZruli sarCelebi Sewyvetil iqna, radgan dava ganekuTvneboda administraciuli organos kompetencias (sskis 272-e muxli). saapelacio sasamarTlom Sewyvetis ganCinebis gauqmebis safuZvlad miuTiTa samarTaldamrRvevi piris axali kanoniT pasuximgeblobis damZimebaze. dRes moqmedi samarTlebrivi norma ar iTvaliswinebs sarCelSi miTiTebuli safuZvliT davis gadawyvetas. rogor unda moiqces sasamarTlo am SemTxvevaSi _ Sewyvitos `arqiteqturul-samSeneblo saqmianobaze saxelmwifo zedamxedvelobis Sesaxeb~ kanonSi cvlilebebis Setanamde sasamarTloSi aRZrul sarCelebze warmoeba da dajarimebisa da demontaJis sakiTxi damoukideblad gadawyviton Sesabamisma administraciulma organoebma, Tu gaagrZelos saqmis warmoeba da TviTon sasamarTlom daavalos (an ar daavalos) Sesabamis organoebs demontaJi da daakisros pirebs jarima? davas ar iwvevs is garemoeba, rom, Tu sarCeli Setanilia sasamarTloSi ukanono mSeneblobis demontaJisa da dajarimebis Taobaze `arqiteqturul-samSeneblo saqmianobaze saxelmwifo zedamxedvelobis Sesaxeb~ kanonSi cvlilebebis Setanis Semdeg, maSin sasamarTlo sarCels ar dauSvebs rogorc sasamarTlos araqvemdebares, vinaidan moqmedi kanonmdeblobiT, ukanono mSeneblobis demontaJsa da dajarimebas axdenen TviTon saxelmwifo arqiteqturuli organoebi da ara sasamarTlo. magram rogor unda gadawydes sakiTxi im SemTxvevaSi, rodesac kanonSi cvlilebebis Setanamde moxda sasamarTloSi sarCelebis Setana da saqmee- 355 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis bi jer ganxiluli ar aris? sabolood mosamarTleebi Sejerdnen imaze, rom, Tu sasamarTloSi kanonis Zveli redaqciis safuZvelze Setanilia sarCelebi ukanono demontaJisa da dajarimebis Taobaze, maSin saqmis ganxilva unda gagrZeldes, sasamarTlom imsjelos demontaJisa da jarimis dakisrebis kanonierebaze da Semdeg daavalos (an ar daavalos) arqmSeninspeqcias demontaJis ganxorcieleba. mosamarTleebma ganmartes, rom, marTalia, `arqiteqturul-samSeneblo saqmianobaze saxelmwifo zedamxedvelobis Sesaxeb~ kanonis (axali redaqcia) me-41 muxlis mixedviT, ukanono mSeneblobis demontaJis ufleba TviTon arqiteqturul organoebs gaaCniaT sasamarTlos gadawyvetilebis gareSe, magram Zveli saqmeebis Sewyveta gamoiwvevs moqalaqeTa uflebebis darRvevas, vinaidan sasamarTloSi sarCelis Setanis periodSi moqmedi kanonmdeblobiT, moqalaqeebs hqondaT ufleba, sarCeli SeetanaT sasamarTloSi, romelsac unda gadaewyvita demontaJis kanonierebisa da, Sesabamisad, maTi darRveuli uflebebis aRdgenis sakiTxi. garda amisa, saqmis Sewyvetis SemTxvevaSi ZalaSi darCeba arqtiteqturuli organoebis mier Tavis droze gamocemuli administraciul-samarTlebrivi aqtebis (dadgenilebebis) ZalaSi datovebis gadawyvetileba da aRar iarsebebs maTi aRsrulebis meqanizmi. mosamarTleebi aseve Sejerdnen, rom, Tu arqiteqturuli organoebis mier ukanono mSeneblobisaTvis pirs daekisra jarima da kanonSi cvlilebis Setanamde sasamarTloSi gasaCivrebulia jarimis dakisrebis kanonierebis sakiTxi, kanonis Zveli redaqciiT gaTvaliswinebuli sanqcia ki ufro msubuqia, vidre _ axali redaqciiT, maSin gamoiyeneba kanonis Zveli redaqciiT gaTvaliswinebuli ufro msubuqi sanqcia, xolo, Tu piriqiT _ kanonSi cvlilebis Setanis Semdeg miRebuli axali norma iTvaliswinebs ufro msubuq sanqcias, vidre pirs dadgenilebiT aqvs Sefardebuli, maSin gamoiyeneba axali normiT dadgenili ufro msubuqi sanqcia. XV. `saxelmwifo baJis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-5 muxlis pirveli nawilis `u~ qvepunqtiT, saxelmwifo baJis gadaxdisagan Tavisufldebian dawesebulebebi (organizaciebi), romelTa xarjebi finansdeba saxelmwifo biujetidan. im SemTxvevaSi, rodesac gamodis gadawyvetileba sajaro samarTlis iuridiuli piris (sajaro reestris erovnuli saagentos, skolebis da a.S.) winaaRmdeg, unda daekisroT Tu ara maT saxelmwifo baJis gadaxda? vin unda daasabuTos, aqvs Tu ara konkretul sajaro samarTlis iuridiul pirs damoukidebeli Semosavali? 356 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis mosamarTleebi Sejerdnen Semdegze: sajaro samarTlis iuridiul piris debulebidan an sxva dokumentebidan irkveva, rom maT, saxelmwifo biujetidan dafinansebis garda, sxva damatebiTi Semosavlebi gaaCniaT, maSin Cveulebriv unda daekisroT saxelmwifo baJis gadaxda. Tu debuleba saqmeSi ar devs, maSin sajaro samarTlis iuridiul pirs unda mieces vada xarvezis Sesavsebad, kerZod _ debulebis warmosadgenad. sabolood, yvela SemTxvevaSi sasamarTlom unda gadawyvitos, gaaCnia Tu ara sajaro samarTlis iuridiul pirs damatebiTi Semosavlebi da unda daekisros Tu ara saxelmwifo baJis gadaxda. rogor unda moiqces sasamarTlo im SemTxvevaSi, rodesac debulebis mixedviT gaTvaliswinebulia sajaro samarTlis iuridiuli piris mier damatebiTi Semosavlebis miRebis SesaZlebloba, magram realurad mas es Semosavlebi ar gaaCnia an es Semosavlebi pirdapir iricxeba biujetSi da Semosavlebs sajaro samarTlis iuridiuli piri ver gankargavs? aseT SemTxvevaSi, Tu sajaro samarTlis iuridiuli piri werilobiT daasabuTebs, rom mas, biujetidan dafinansebis garda, sxva damatebiTi Semosavlebi ar gaaCnia, maSin sasamarTlos SeuZlia gaiziaros da gaaTavisuflobs baJis gadaxdis movaleobisagan. konkretul SemTxvevaSi es damokidebulia sasamarTlos Sexedulebaze. rac Seexeba erovnul banks, kanonmdeblobiT igi pirdapir aris gaTavisuflebuli saxelmwifo baJis gadaxdis movaleobisagan. XVI. saapelacio palatam kerZo saCivari ganixila zepiri mosmenis gareSe, ar daakmayofila igi da kerZo saCivris avtors saxelmwifo biujetis sasargeblod daakisra saxelmwifo baJis gadaxda. kerZo saCivris avtorma sasamarTlos warudgina gancxadeba (an kerZo saCivari), rasac daurTo socialurad daucveli ojaxebis monacemTa erTian bazaSi registraciis damadasturebeli mowmoba da moiTxova ganCinebis gauqmeba saxelmwifo baJis dakisrebis nawilSi. gasaTvaliswinebelia, rom sssk-is 419.3 muxlis Tanaxmad, miTiTebuli ganCineba sabolooa. rogor unda moiqces sasamarTlo am SemTxvevaSi? mocemul viTarebaSi, erTi mxriv, arsebobs kanonier ZalaSi Sesuli ganCineba, romliTac pirs daekisra saxelmwifo baJis gadaxda, xolo, meore mxriv, `saxelmwifo baJis Sesaxeb~ kanoniT socialurad daucveli ojaxebis monacemTa erTian bazaSi registrirebuli piri gaTavisuflebulia saxelmwifo baJis gadaxdisagan. rogori procesualuri gamosavali unda moZebnos sasamarTlom? am SemTxvevaSi samoqalaqo saproceso kodeqsis 423-e muxlis 357 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis safuZvelze, axlad aRmoCenil garemoebaTa gamo, ver gauqmdeba ganCineba da saqmis warmoeba ver ganaxldeba, vinaidan socialurad daucveli ojaxebis monacemTa erTian bazaSi registraciis faqti mxarisaTvis cnobili iyo Tavidanve da es ar aris axali garemoeba. ver moxdeba aseve damatebiTi gadawyvetilebis gamotana, vinaidan samoqalaqo saproceso kodeqsis 261-e muxli aseT SemTxvevaSi damatebiTi gadawyvetilebis gamotanis SesaZleblobas ar iTvaliswinebs. sabolood, mosamarTleebi Sejerdnen imaze, rom aseT SemTxvevaSi umjobesia samoqalaqo saproceso kodeqsis 260-e muxlis safuZvelze ganCinebaSi Sesworebis Setana da ganCinebidan baJis dakisrebis nawilis amoReba. marTalia, es ar iqneba ganCinebaSi usworobis (meqanikuri Secdomis) gasworeba klasikuri gagebiT, magram mxaris kanonieri interesebidan gamomdinare da `saxelmwifo baJis Sesaxeb~ kanonis gaTvaliwinebiT, mizanSewonilia sakiTxis amgvari gadawyveta. XVII. saapelacio sasamarTlom apelants, fizikur pir a-s, romelic individualuri mewarmea, dauniSna vada saapelacio saCivris xarvezis Sesavsebad _ saxelmwifo baJis gadasaxdelad. individualurma mewarme a-m sasamarTlos saxelmwifo baJis gadaxdis damadasturebeli qviTris nacvlad daniSnul vadaSi warudgina Tavisi invalidobis damadasturebeli sabuTi da ganmarta, rom igi, rogorc invalidi, saxelmwifo baJis gadaxdisagan gaTavisuflebulia `saxelmwifo baJis Sesaxeb~ kanonis me-5 muxlis pirveli punqtis `m~ qvepunqtis safuZvelze. im motiviT, rom a., marTalia, invalidia, magram igi, rogorc individualuri mewarme, saxelmwifo baJis gadaxdis movaleobisagan ar Tavisufldeba, sask-is me-9.4 muxlis Tanaxmad, sasamarTlom saapelacio saCivari ganuxilvelad datova. sworad moiqca Tu ara sasamarTlo? mocemul SemTxvevaSi arsebobs kanonTa kolizia: administraciuli saproceso kodeqsis me-9 muxli individualur mewarmes (Tundac invalidi iyos) ar aTavisuflebs saxelmwifo baJis gadaxdisagan, xolo `saxelmwifo baJis Sesaxeb~ kanonis me-5 muxliT invalidebi gaTavisuflebulebi arian saxelmwifo baJis gadaxdisagan. rogor unda moiqces sasamarTlo am SemTxvevaSi? gamoiTqva mosazreba, rom, marTalia, individualuri mewarme fizikuri piria, magram igi mainc mewarmea da samewarmeo saqmianobidan iRebs Semosavals, amitom igi (Tundac _ invalidi) ar unda gaTavisufldes saxelmwifo baJis gadaxdisagan. gamoiTqva sawinaaRmdego mosazrebac, romlis Tanaxmadac, marTalia, individualuri mewarme samewarmeo saqmianobis dros iRebs Semosavals, magram igi mainc fizikuri piria. garda amisa, `saxelmwo baJis Sesaxeb~ kanoni invalids swored invalidobis gamo aTavi- 358 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis suflebs saxelmwofo baJis gadaxdis valdebulebisagan da am SemTxvevaSi mis samewarmeo saqmianobas gadamwyveti mniSvneloba ara aqvs. gasaTvaliswinebelia is garemoebac, rom mocemuli sakiTxis gadawyvetisas `saxelmwifo baJis Sesaxeb~ kanoni specialuri kanonia administraciul saproceso kodeqsTan SedarebiT. yovelive zemoaRniSnulidan gamomdinare, mosamarTleebi Sejerdnen imaze, rom `saxelmwifo baJis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis Sesabamisad, invalid individualur mewarmes saxelmwifo baJis gadaxda ar unda daekisros. XVIII. sagadasaxado Semowmebis safuZvelze piris mimarT aRiZra sisxlis samarTlis saqme, imavdroulad sagadasaxado organom gamosca sagadasaxado moTxovna da brZaneba. sisxlis samarTlis saqmeze dadga ganaCeni (an saproceso SeTanxmeba), romliTac pirs Seumcirda daricxuli Tanxa, magram sagadasaxado organom kvlav daaricxa Tavdapirveli Tanxa. piri asaCivrebs administraciuli samarTalwarmoebis wesiT sagadasaxado aqtebs da iTxovs daricxuli Tanxis im odenobamde Semcirebs, romelic ganaCeniT daudginda. dasaSvebia Tu ara administraciuli wesiT maTi gasaCivreba? unda mieniWos Tu ara sisxlis samarTlis ganaCens preiudiciuli Zala administraciul saqmeze? uzenaesi sasamarTlos didi palatis gadawyvetilebis gaTvaliswinebiT, mosamarTleebi Sejerdnen imaze, rom sisxlis samarTlis saqmeze gamotanil da kanonier ZalaSi Sesul ganaCens unda mieniWos preiudiciuli Zala im administraciuli saqmis mimarT, sadac ixileba im sagadasaxado aqtis safuZvelze pirisaTvis Tanxis dakisrebis sakiTxi, romelic safuZvlad daedo sisxlis samarTlis saqmeze bralis wayenebas. mosamarTleebma ganmartes, rom samoqalaqo saproceso kodeqsis 106-e muxlis `g~ punqtis Tanaxmad, mtkicebas ar saWiroebs faqtebi imis Sesaxeb, ganxorcielda Tu ara moqmedeba da Caidina Tu ara es moqmedeba am pirma, rac dadgenilia sisxlis samarTlis saqmeze gamotanili, kanonier ZalaSi Sesuli sasamarTlos ganaCeniT, roca saqmes ixilavs sasamarTlo im piris moqmedebis samoqalaqo-samarTlebrivi Sedegebis Sesaxeb, romlis mimarTac gamotanilia ganaCeni. ganaCenis preiudiciulobis sakiTxi dgeba im saqmeze, romlis davis sagania im piris moqmedebis samarTlebrivi Sedegebi, vis mimarTac gamotanilia ganaCeni. aqedan gamomdinare, msgavs saqmeebze kanonier ZalaSi Sesul ganaCens (saproceso SeTanxmebas) aucileblad unda mieniWos preiudiciuli Zala. 359 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis XIX. mosamarTleebs ainteresebdaT uzenaesi sasamarTlos praqtika vaxtang gorgaslis ordenosani pensionrebisaTvis sapensio danamatis daniSvnasTan dakavSirebul davebze. uzenaesi sasamarTlos praqtikis gaTvaliswinebiT ganimarta, rom `samxedro, Sinagan saqmeTa organoebisa da saxelmwifo dacvis specialuri samsaxurebidan TadarigSi daTxovnil pirTa da maTi ojaxis wevrTa sapensio uzrunvelyofis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 41-e muxlis `a~ qvepunqtiT (aRniSnuli norma gauqmebul iqna 2005 wlis 23 dekembris cvlilebiT) gansazRvrul pirTa kategoriaSi, romelTac aRniSnuli kanonis Sesabamisad daniSnuli pensia gaudiddebaT 50%-iT, igulisxmebian is pirebi, romlebic dajildoebuli arian vaxtang gorgaslis erT-erTi, romelime xarisxis ordeniT da am muxliT dawesebuli pensiis momatebis aucilebel pirobas ar warmoadgens piris samive xarisxis ordeniT dajildoeba. swored 41-e muxlis `a~ da `b~ qvepunqtebis SedarebiTi analizi iZleva aRniSnuli daskvnis gakeTebis SesaZleblobas, radgan `b~ qvepunqtSi miTiTebuli, saqarTvelos sxva ordenebSi ar moiazreba `a~ qvepunqtSi miTiTebuli, vaxtang gorgaslis ordeni, vinaidan `a~ qvepunqtSi amomwuravadaa CamoTvlili, ra saxis ordenebi unda hqondes pirs miRebuli, raTa masze gavrceldes am punqtiT gaTvaliswinebuli SeRavaTebi, xolo `b~ punqtSi saubaria sxva, anu im ordenebze, romlebic ar aris `a~ qvepunqtis CamonaTvalSi. ar SeiZleba sxva ordenebSi moazrebul iqnes is ordeni, romelzec ukve miTiTebulia wina punqtSi. ganimarta, rom konteqstSi _ `samive xarisxis ordeni~ sityva _ `samive~ _ ganartavs sityva `xarisxs~ da ara ordenTa raodenobas, winaaRmdeg SemTxvevaSi sityva `ordeni~ warmodgenili iqneboda mravlobiT ricxvSi. aRniSnulidan gamomdinare, mosamarTleebi SeTanxmdnen imaze, rom `samxedro, Sinagan saqmeTa organoebisa da saxelmwifo dacvis specialuri samsaxurebidan TadarigSi daTxovnil pirTa da maTi ojaxis wevrTa sapensio uzrunvelyofis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 41-e muxlis `a~ qvepunqtiT dadgenili am kanonis Sesabamisad daniSnuli pensiis gadideba exebaT im pirebs, romlebic dajildoebuli arian vaxtang gorgaslis ara samive, aramed _ erTi, romelime xarisxis ordeniT. amitom am pirebs vaxtang gorgaslis erT-erTi ordeniT dajildoebis momentidan ekuTvniT ara 25%-iani, aramed 50%-iani danamati. rogorc ukve aRvniSneT, `samxedro, Sinagan saqmeTa organoebisa da saxelmwifo dacvis specialuri samsaxurebidan TadarigSi daTxovnil pirTa da maTi ojaxis wevrTa sapensio uzrunvelyofis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 41-e muxli da, Sesabamisad, am muxliT gaTvaliswinebuli 360 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis danamatic gauqmda amave kanonSi 2005 wlis 23 dekembers Setanili cvlilebiT. aris SemTxvevebi, rodesac pirebi vaxtang gorgaslis ordeniT dajildovdnen miTiTebuli normis moqmedebis periodSi da warmoeSvaT danamatis miRebis ufleba, magram sarCeli sasamarTloSi Seitanes kanonis normis gauqmebis Semdeg. am SemTxvevaSi unda mieceT Tu ara dajildoebul pirebs 50%-iani danamati? mosamarTleebma gadawyvites, rom am SemTxvevaSic aseT pirebs unda mieceT 50%-iani danamati (Tu maTi moTxovna xandazmuli ar aris), vinaidan maT sapensio danamati daeniSnaT kanonis zemoaRniSnuli normis moqmedebis periodSi, xolo sadavoa swored daniSnuli danamatis odenobis siswore da sarCelis Setana sasamarTloSi kanonis normis gauqmebis Semdegac ar arTmevT maT danamatis moTxovnis uflebas. XX. diskusiis sagani gaxda saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis (SemdgomSi – sask-i) 22-e muxlis me-3 nawilis norma – `Tu kanoniT sxva ram ar aris dadgenili, sarCeli sasamarTlos unda waredginos, Sesabamisad, individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis an administraciul saCivarTan dakavSirebuli gadawyvetilebis gacnobidan, aseve, administraciul saCivarTan dakavSirebuli gadawyvetilebis gamotanisaTvis dadgenili vadis gasvlidan erTi Tvis vadaSi, xolo normatiuli aqtis SemTxvevaSi – uSualo zianis miyenebidan sami Tvis ganmavlobaSi~. dasmul iqna SekiTxva: unda gavrceldes Tu ara saqarTvelos sagadasaxado kodeqsis 146-e muxlis me-3 nawilSi miTiTebuli gasaCivrebis vada im SemTxvevebze, rodesac gadasaxadis gadamxdelma, saqarTvelos sagadasaxado kodeqsis 146.1 muxlis `g~ qvepunqtis Tanaxmad, sagadasaxado davis gadawyvetis formad Tavidanve airCia davis gadawyveta sasamarTlos mier da sasamarTloSi sarCeli waradgina sask-is 22-e muxlSi me-5 nawilis damatebamde? aRsaniSnavia, rom dasmuli SekiTxva exeba sask-is 22-e muxlis me-5 nawils: `sarCeli saqarTvelos sagadasaxado da sabaJo kodeqsebiT gansazRvrul individualur adnministraciul-samarTlebriv aqtze sasamarTlos unda waredginos sagadasaxado da sabaJo kodeqsebiT dadgenil vadaSi da dadgenili wesiT~, romelic aRniSnul kodeqss daemata `saqarTvelos administraciul saproceso kodeqsSi damatebis Sesaxeb~ saqarTvelos 2006 wlis 29 dekembris #4259 kanoniT da amoqmedda 2007 wlis 1 ianvridan. marTalia, `saqarTvelos administraciul saproceso kodeqsSi cvlilebebisa da damatebebis Setanis Sesaxeb~ saqarTvelos 2007 wlis 28 dekembris #5670 kano- 361 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis niT miTiTebuli norma amoRebul iqna, magram misi ekvivalenturi norma kanonmdebelma gaiTvaliswina sask-is 22-e muxlis me-3 nawilSi, ris gamoc problema isev aqtualuria. wamoiWra sakiTxi misi Taobaze, rom saqarTvelos sagadasaxado kodeqsiT gaTvaliswinebuli gasaCivrebis specialuri wesisa da vadis arsebobisas garkveuli gaugebroba iqmneba im sarCelebis dasaSvebobis Semowmebisas, romlebic, marTalia, wardgenilia sasamarTloSi 2007 wlis 1 ianvramde, magram maTi dasaSvebobis Semowmebisas ukve moqmedebda sask-is 22-e muxlis me-5 nawili. saqarTvelos sagadasaxado kodeqsis 146.3 muxlis Tanaxmad, Tu gadasaxadis gadamxdelma/sagadasaxado agentma an sxva valdebulma pirma davis gadawyvetis formad airCia misi gadawyveta saqarTvelos finansTa saministros sistemaSi, mas ufleba aqvs, davis gadawyvetis nebismier etapze miRebuli gadawyvetileba kanoniT dadgenili wesiT gaasaCivros sasamarTloSi imave vadaSi, romelSic mas aqvs gadawyvetilebis finansTa saministros sistemaSi gasaCivrebis ufleba. amave muxlis pirveli punqtis `g~ punqtis Tanaxmad, sagadasaxado davis gadawyvetis erT-erTi formaa davis gadawyveta sasamarTlos mier. sask-is 22.3 muxli moqmedebs mxolod maSin, Tu sxva specialuri kanoniT ar aris dadgenili gasaCivrebis specialuri vada da wesi. am konkretul SemTxvevaSi, saqarTvelos sagadasaxado kodeqsi adgens gasaCivrebis specialur, gansxvavebul wessa da vadebs. sask-is 1.2 muxlis Tanaxmad, Tu am kodeqsiT sxva ram ar aris dadgenili, administraciul samarTalwarmoebaSi gamoiyeneba saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis debulebani. vinaidan sask-i saproceso kanonmdeblobis droSi moqmedebasTan dakavSirebiT ar adgens specialur normebs, gamoyenebul unda iqnes saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis Sesabamisi normebi (SemdgomSi – sssk-i). sssk-is 1.2 da 435-e muxlebis Tanaxmad, samoqalaqo saqmeebis warmoeba sasamarTloSi xorcieldeba saproceso kanonmdeblobiT, romelic moqmedebs saqmis ganxilvis, calkeuli saproceso moqmedebis Sesrulebis an sasamarTlo gadawyvetilebaTa aRsrulebis dros. amdenad, Tu pirma gadawyvita Tavisi darRveuli uflebebis aRdgena sasamarTlosaTvis sarCeliT mimarTvis konstituciuri uflebis gamoyenebis gziT da sarCelis wardgena sasamarTlosaTvis moxda 2007 wlis 1 ianvramde, sasamarTlo valdebulia, sarCelis dasaSveboba Seamowmos im saproceso normebis safuZvelze, romelic moqmedebda sarCelis aRZvris momentisaTvis. 362 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis sabolood, miRweul iqna SeTanxmeba Semdegze: Tu sarCeli sasamarTloSi wardgenilia 2007 wlis 1 ianvramde (anu saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 22-e muxlisaTvis damatebuli me-5 nawilis amoqmedebamde), individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis kanonierebasTan dakavSirebiT aRZruli sarCelis dasaSvebobis Semowmebisas sasamarTlom unda ixelmZRvanelos imave muxlis me-3 nawilis 2007 wlis 1 ianvramde moqmedi redaqciiT (`sarCeli sasamarTlos unda waredginos Sesabamisad individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis an administraciul saCivarTan dakavSirebuli gadawyvetilebis gacnobidan erTi Tvis vadaSi~) dadgenili 1-Tviani vadiT _ Tu sarCeli aRZrulia am vadis dacviT, igi akmayofilebs kanoniT dadgenil dasaSvebobis pirobas gasaCivrebis vadasTan mimarTebiT. XXI. dReisaTvis sxvadasxva instanciis sasamarTlos warmoebaSia davebi im administraciul-samarTlebrivi aqtebis kanonierebasTan dakavSirebiT, romlebiTac fizikur da iuridiul pirebs unebarTvo nagebobis mSeneblobisaTvis daekisraT jarima da daevalaT mSeneblobis obieqtis pirvandel mdgomareobaSi moyvana. saqmis ganxilvis (maT Soris - saapelacio wesiT ganxilvisas) procesSi gamoica `proeqtis SemTanxmebeli da mSeneblobis nebarTvis gamcemi organos mier unebarTvod an/da proeqtis darRveviT aSenebuli obieqtis da maTi nawilebis legalizaciis Sesaxeb gadawyvetilebis miRebis wesis damtkicebis Taobaze~ saqarTvelos prezidentis 2007 wlis 25 noembris # 660 brZanebuleba, romlis safuZvelze SesaZlebeli gaxda saTanado organosadmi mimarTviT proeqtis darRveviT an/da unebarTvod aSenebuli obieqtis legalizacia. dasmul iqna SekiTxva: Tavisufldeba Tu ara piri sakiTxis dadebiTad gadawyvetis SemTxvevaSi gadawyvetilebiT dakisrebul orive (jarima/demontaJi) Tu erT-erTi (demontaJi) sanqciisagan? 2007 wlis bolos saqarTvelos kanonmdeblobaSi ganxorcielebuli cvlilebaTa Sesabamisad, `fizikuri da kerZo samarTlis iuridiuli pirebis mflobelobaSi (sargeblobaSi) arsebul miwis nakveTebze sakuTrebis uflebis aRiarebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis, aseve, kanonqvemdebare normatiuli aqtebis miRebiT, kerZod: saqarTvelos prezidentis 2007 wlis 15 seqtembris #525 (`fizikuri da kerZo samarTlis iuridiuli pirebis mflobelobaSi (sargeblobaSi) arsebul miwis nakveTebze sakuTrebis uflebis aRiarebis wesisa da sakuTrebis uflebis mowmobis formis damtkicebis 363 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Sesaxeb~) da 2007 wlis 24 noembris #660 (`proeqtis SemTanxmebeli da mSeneblobis nebarTvis gamcemi organos mier unebarTvod an/da proeqtis darRveviT aSenebuli obieqtebis an maTi nawilebis legalizebis Sesaxeb gadawyvetilebis miRebis wesis damtkicebis Sesaxeb~) brZanebulebiT gamoixata saxelmwifos neba: unebarTvod an/da proeqtis darRveviT aSenebuli obieqtis legalizebis Sesaxeb uflebamosili administraciuli organos gadawyvetilebis safuZvelze xdeba saxelmwifos mier am obieqtis arsebuli saxiT kanonierebis aRiareba. Sesabamisad, gamoricxulia misi demontaJi. `arqiteqturul-samSeneblo saqmianobaze saxelmwifo zedamxedvelobis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-5 muxlis me-6 punqtis axali redaqciiT (cvlileba ganxorcielda saqarTvelos 28.12.07w. #5646 kanoniT) unebarTvod an/da proeqtis darRveviT aSenebuli obieqtis legalizebis Sesaxeb gadawyvetilebis miRebisas aRar aris gaTvaliswinebuli dainteresebuli piris mier jarimis gadaxda, magram am normas, `normatiuli aqtebis Sesaxeb~ kanonis 47.1 muxlis Tanaxmad, ver mieniWeba ukuZala, radgan amis Sesaxeb araa pirdapir miTiTebuli normatiul aqtSi. amdenad, rac Seexeba ukve dakisrebuli jarimis Sesaxeb dadgenilebis aRsrulebas, moqmedi kanonmdebloba ar iTvaliswinebs samarTlebriv safuZvlebs obieqtis legalizebis dros manamde dakisrebuli jarimis gadaxdisagan samarTaldamrRvevis gaTavisuflebis mizniT. aRniSnulidan gamomdinare, jarimis dakisrebis Sesaxeb administraciul-samarTlebrivi aqti unda darCes ZalaSi, Tu saqmis ganxilvis Sedegad ar gamoirkva misi gauqmebis sxva safuZvlebi. XXII. diskusiis sagani gaxda SemTxveva, rodesac faqtobrivad modave mxareebs warmoadgenen kerZo samarTlis subieqtebi, magram sasarCelo moTxovna mimarTuli iyo sajaro reestris erovnuli saagentos mimarT (realuri mopasuxe miTiTebulia mesame pirad) da moTxovnili iyo sajaro reestris CanawerSi ganxorcielebuli cvlilebis baTilad cnoba. kerZod, erT-erT saqmeze sajaro reestris CanawerSi cvlilebis ganxorcielebas safuZvlad daedo samoqalaqo garigeba: 10 wlis winaT mxareebi (axlandeli mosarCele da mesame piri) morigdnen sadavo binaze wilebis gayofis Sesaxeb, rac sasamarTlo ganCinebiT damtkicda (saqme samoqalaqo samarTalwarmoebis wesiT iqna ganxiluli). amis Semdeg warmoSobili dava, realurad, amJamadac fizikur pirebs Soris mimdinareobs, Tumca, formalurad, sasarCelo moTxovnas warmoadgens administraciuli organos mier sajaro reestris CanawerSi ganxorcielebuli cvlilebis baTilad cnoba. 364 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis dasmul iqna SekiTxva: mocemuli dava administraciuli Tu samoqalaqo samarTalwarmoebis wesiTaa gansaxilveli? gamoiTqva mosazreba imis Sesaxeb, rom, mosarCelis mier mopasuxed miCneuli subieqtis samarTlebrivi statusis gaTvaliswinebiT, aRniSnuli dava ganxilul unda iqnes administraciuli samarTalwarmoebis wesiT, radgan sarCeli aRZrulia administraciuli organos mier ganxorcielebuli moqmedebis (sajaro reestrSi cvlilebis Setanis) baTilad cnobis moTxovniT. xazgasmiT aRiniSna Semdegi: vinaidan mocemuli dava realurad mimdinareobs or fizikur pirs Soris, romelic Seexeba kerZo sakuTrebaSi arsebul qonebaze wilebis gansazRvras, sajaro reestris CanawerSi cvlilebis Setana faqtobrivad warmoadgens davis gadawyvetis Tanamdev Sedegs: amgvar davaze gamotanili sasamarTlo gadawyvetilebis Sesabamisad sajaro reestri an ganaxorcielebs Sesabamis cvlilebas, an kidev ucvlelad datovebs ukve arsebul Canawers. amdenad, msgavsi davebi, radganac isini gamomdinareobs samoqalaqo samarTlis kanonmdeblobidan, saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis me-11 muxlis 1-li nawilis `a~ qvepunqtis Tanaxmad (`samoqalaqo saproceso kanonmdeblobiT dadgenili wesiT sasamarTlo ganixilavs saqmeebs darRveuli Tu sadavod qceuli uflebis, agreTve, kanoniT gaTvaliswinebuli interesis Sesaxeb, ganxilul unda iqnes samoqalaqo samarTalwarmoebis wesiT, kerZod: samoqalaqo, saojaxo, Sromis, saadgilmamulo, bunebrivi resursebis gamoyenebisa da garemos dacvis urTierTobebidan warmoSobil davebs moqalaqeebs, moqalaqeebsa da iuridiul pirebs, agreTve, iuridiul pirebs Soris~), ganxilul unda iqnes samoqalaqo samarTalwarmoebis wesiT. sabolood SeTanxmeba iqna miRweuli imis Taobaze, rom sasamarTlo konkretuli saqmis garemoebebis Sefasebis Semdeg msjelobs, samoqalaqo samarTlis kanonmdeblobidan gamomdinareobs konkretuli dava Tu administraciuli samarTlis kanonmdeblobidan. sanam sasamarTlo gadawyvets, rom saqme unda gadaigzavnos gansjadobis mixedviT gansaxilvelad, anu gansjadobis sakiTxze msjelobamde da mis gadawyvetamde, unda dadgindes saqmeze realuri mopasuxe – sajaro reestris erovnul saagentosTan erTad is konkretuli piric, romlis winaaRmdegac realurad mimarTulia sasarCelo moTxovna. XXIII. gansaxilveli sakiTxi ukavSirdeba saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 23-e muxlis me-2 nawils – `Tu kanoniT sxva ram ar aris dadgenili, sarCeli dasaSvebia, Tu administraciuli organos uari admi- 365 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis nistraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemaze pirdapir da uSualo (individualur) zians ayenebs mosarCelis kanonier uflebas an interess~. dasmul iqna SekiTxva: saapelacio palatam unda imsjelos Tu ara sarCelis dasaSvebobis Sesaxeb im pirobebSi, rodesac sarCeli aRZrulia saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 23-e muxlis safuZvelze administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis moTxovniT, magram mosarCeles sarCelis aRZvramde ar miuRia administraciuli organos uari administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemaze. imavdroulad, saqmis msvlelobisas dadginda, rom administraciuli organo uars acxadebs administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemaze da sadavod ar xdis sarCelis dasaSvebobas. gamoiTqva mosazreba imis Sesaxeb, rom aseT SemTxvevaSi sarCelis dasaSvebobis Semowmebas aRar aqvs azri, vinaidan administraciuli organo, Tavisi warmomadgenlis meSveobiT, uars acxadebs administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemaze. Sesabamisad, esaa dava, romelic gansaxilvelad eqvemdebareba sasamarTlos. xazgasmiT aRiniSna, rom dava arsebiTad ar unda iqnes ganxiluli manam, sanam ar Semowmdeba sarCelis dasaSvebobis pirobebis arseboba. is garemoeba, rom mopasuxis warmomadgeneli zepiri formiT uars acxadebs administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemaze, aseTi formiT gamoxatuli uari ar aris sakmarisi administraciuli organos nebis gamosavlenad, radgan igi mxolod erTi piris – administraciuli organos warmomadgenlis mosazrebas warmoadgens. SesaZlebelia, administraciuli organo am sakiTxze gadawyvetilebis miRebisas sxva, specifikuri wesiT moqmedebdes (mag.: kolegiuri wesiT gadawyvetilebis miReba da sxv.). sabolood, SeTanxmeba iqna miRweuli imis Taobaze, rom yvela SemTxvevaSi aucilebelia, uari administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemaze ganacxados uSualod administraciulma organom. Tu saqmis masalebidan aRniSnuli garemoeba ar ikveTeba, sasamarTlom unda imsjelos sarCelis dasaSvebobaze. XXIV. gansaxilveli sakiTxi ukavSirdeba saxelmwifo baJis gadaxdisagan gaTavisuflebas `saxelmwifo baJis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-5 muxlis `a~ qvepunqtis (`saxelmwifo baJis gadaxdisagan ganTavisuflebuli arian fizikuri pirebi _ sarCelebze xelfasis gadaxdevinebis Sesaxeb da sxva moTxovnebze Sromis anazRaurebis Taobaze, romlebic momdinareobs Sromis samarTlebrivi urTierTobebidan~) da saqarTvelos administraciuli 366 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis saproceso kodeqsis me-9 muxlis 1-li nawilis (`saxelmwifo baJi ar gadaixdevineba saxelmwifo socialuri dacvis sakiTxTan dakavSirebiT aRZrul sarCelze~) safuZvelze, agreTve, am normaTa urTierTmimarTebas. dasmul iqna SekiTxvebi: moxelis samsaxuridan gaTavisuflebis Sesaxeb brZanebis (gankargulebis) gasaCivrebisas gadaxdil unda iqnes Tu ara saxelmwifo baJi? vrceldeba Tu ara administraciuli saproceso kodeqsis me-9 muxlis 1-li nawiliT dadgenili SeRavaTi aseTi saxis sarCelebze? ra moiazreba konkretulad saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis me-9 muxlis 1-l nawilSi miTiTebul `saxelmwifo socialuri dacvis sakiTxebSi~? avsebs Tu ara aRniSnuli norma `saxelmwifo baJis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-5 muxlis 1-l punqts da ra ganapirobebs am normis arsebobas? SekiTxva gamowveulia imiT, rom moqmedi kanonmdeblobiT ar aris reglamentirebuli `saxelwifo socialuri dacvis sakiTxis~ cneba da, Sesabamisad, aseTi sakiTxebis amomwuravi CamonaTvali. `saxelmwifo baJis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-5 muxlis 1-li punqti saxelmwifo baJisagan gaTavisuflebis sakiTxis ganxilvisa da gadawyvetisas, SromiT samarTlebrivi urTierTobebidan warmoqmnili davis SemTxvevaSi, warmoadgens specialur normas. rac Seexeba saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis me-9 muxlis 1-li nawils, igi zogadi xasiaTis normaa, radgan xazgasmiTaa aRsaniSnavi _ `saxelmwifo socialuri dacvis sakiTxebis“ amomwuravi CamonaTvali ver iqneba Camoyalibebuli, radgan amgvari sakiTxebi Zalian mravalferovani SeiZleba iyos (mag.: SromiTi davebi, sapensio davebi da a.S.), amitom SeiZleba iTqvas, rom saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis me-9 muxlis 1-li nawilis norma moicavs `saxelmwifo baJis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-5 muxlis 1-li punqtiT dadgenil normas. sabolood, SeTanxmeba iqna miRweuli Semdegze: Sromis uflebis dacva udavod miekuTvneba saxelmwifo socialuri dacvis sakiTxTan dakavSirebiT aRZrul davas. Sromis ufleba daculia 1996 wlis 3 maisis evropis socialuri qartiiTac (ratificirebulia saqarTvelos parlamentis 2005 wlis 1 ivlisis #1876 dadgenilebiT da Sesabamisad, warmoadgens saqarTvelos kanonmdeblobis nawils), romelic gansazRvravs adamianis uflebaTa miniWebisa da dacvis meqanizmebs swored SromiT samarTlebriv urTierTobebSi. aRniSnulidan gamomdinare, am kategoriis davebze mosarCele udavod unda gaTavisufldes saxelmwifo baJis gadaxdisagan. rac Seexeba sxva saxis davebis miCnevas saxelmwifo socialuri dacvis Taobaze aRZrul davebad, dadginda, rom yovel konkretul SemTxvevaSi, 367 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis saqarTvelos kanonmdeblobis Sesabamisad, yvela garemoebis Sefasebis Sedegad unda gakeTdes daskvna – miekuTvneba Tu ara konkretuli sakiTxi saxelmwifo socialuri dacvis sakiTxTa rigs. XXV. gansaxilveli sakiTxi Seexeba saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 440-e muxls – pirebs, romlebsac ar gauvliaT testireba da ar arian gawevrianebuli saqarTvelos advokatTa asociaciaSi, ekrZalebaT warmomadgenlis uflebamosilebis ganxorcieleba saapelacio da sakasacio instanciebis sasamarTloebSi. dasmul iqna SekiTxva: aseTi SezRudva unda gavrceldes Tu ara im pirTa mimarT, romelTac testireba mxolod sisxlis samarTlis specialobiT aqvT gavlili da surT warmomadgenlobiTi uflebamosilebis ganxorcieleba administraciuli samarTalwarmoebisas? gamoiTqva mosazreba imis Taobaze, rom saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 440-e muxli Seicavs zogad miTiTebas piris mier advokatTa testirebis gavlaze, specializaciis dakonkretebis gareSe, Sesabamisad, sisxlis samarTlis specializaciiT testirebagavlili advokati daSvebul unda iqnes saapelacio da sakasacio instanciebis sasamarTloebSi mimdinare administraciul samarTalwarmoebisas warmomadgenlobiTi uflebamosilebis ganxorcielebisas. saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 440-e muxlis definiciidan gamomdinare saapelacio da sakasacio sasamarTloebSi warmomadgelad monawileobis ufleba eniWebaT mxolod advokatebs – pirebs, romelTac „advokatTa Sesaxeb“ saqarTvelos kanoniT dadgenili wesiT gaiares testireba da gawevrianebuli arian ssip „saqarTvelos advokatTa asociaciaSi“. „advokatTa Sesaxeb“ saqarTvelos kanonis me-11 muxlis me-8 punqtis Tanaxmad, „advokats, romelsac testireba gavlili aqvs specializaciis mixedviT, saadvokato saqmianobis ganxorcielebis ufleba eZleva Sesabamis dargSi. sakonstitucio samarTalwarmoebaSi advokatad monawileobis ufleba aqvs nebismier advokats“. amdenad, saerTo sasamarTloebis sistemaSi, kerZod, saapelacio da sakasacio instanciaSi administraciuli samarTalwarmoebisas pirs, romelsac gavlili aqvs testireba sisxlis samarTlis specializaciiT, moqmedi kanonmdeblobiT ar aqvs miniWebuli ufleba, warmoadginos da daicvas mxare. SesaZloa, advokats hqondes Sesabamisi codna da gamocdileba, magram mas gavlili unda hqondes testirebac saerTo an samoqalaqo da administraciuli specializaciiT da imavdroulad unda iyos gawevrianebuli saqarTvelos advokatTa asociaciaSi. 368 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis aRniSnulidan gamomdinare, SeTanxmeba iqna miRweuli imis Taobaze, rom yuradReba mieqces, Tu ra specializaciiT aqvs gavlili advokats testireba. im SemTxvevaSi, Tu advokats testireba gavlili aqvs sisxlis samarTlis specializaciiT, igi saapelacio da sakasacio instanciebSi administraciul saqmeze warmomadgenlad daiSveba. XXVI. gansaxilveli sakiTxi ukavSirdeba saqarTvelos sagadasaxado kodeqsis 87-e-88-e muxlebs – sagadasaxado organo uflebamosilia, aRiarebuli sagadasaxado valdebulebis arsebobisas daados yadaRa movalis qonebas da mosamarTlis brZanebis safuZvelze ganaxorcielos misi realizacia. dasmul iqna SekiTxva: Tu saqmeze ar arsebobs aRiarebuli sagadasaxado valdebuleba, amasTan, movalis qonebas dadebuli aqvs yadaRa sagadasaxado organos mier, rac ar gasaCivrebula kanoniT dadgenil vadaSi, evaleba Tu ara sasamarTlos, qonebis realizaciis Sesaxeb sagadasaxado organos moTxovnis ganxilvisas arsebiTad ganixilos sagadasaxado valdebulebis dakisrebis kanoniereba da moTxovna daakmayofilos mxolod dadgenili valdebulebis farglebSi? gamoiTqva mosazreba imis Taobaze, rom, formalurad, saqarTvelos sagadasaxado kodeqsis 88-e muxlis safuZvelze yadaRadadebuli qonebis realizaciis ufleba mosamarTlis brZanebis safuZvelze gaaCnia sagadasaxado organos, miTumetes, Tu yadaRis dadeba gasaCivrebuli ar aris dainteresebuli piris mier kanoniT dadgenil vadaSi. magram gasaTvaliswinebelia is garemoeba, rom sagadasaxado valdebuleba ar aris aRiarebuli. saqarTvelos sagadasaxado kodeqsis 87-e muxlis 1-li nawilis Tanaxmad ki movalis qonebaze yadaRis dadebis aucilebeli winapiroba swored isaa, rom arsebobdes aRiarebuli sagadasaxado davalianeba. Sesabamisad, SeTanxmeba iqna miRweuli imis Taobaze, rom sasamarTlom yadaRadadebuli qonebis realizaciis Sesaxeb brZanebis gacemamde aucileblad arsebiTad unda ganixilos sagadasaxado valdebulebis dakisrebis kanoniereba, radgan movalis mier sagadasaxado valdebulebis auRiarebloba ar iZleva yadaRadadebuli qonebis realizaciis uflebas manam, sanam ar gairkveva sagadasaxado moTxovnis kanoniereba. XXVII. gansaxilveli sakiTxi Seexeba saqarTvelos Tavdacvis saministros safinanso sammarTvelos (an Sesabamisi samxedro nawilis) mier gacemul cnobas saxelfaso davalianebis, kvebis ulufisa da sanivTe kompensaciis odenobis Sesaxeb. 369 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis dasmul iqna SekiTxvebi: 1. aRniSnuli cnobebi warmoadgens sajaro informaciis gacemas Tu valdebulebis arsebobis dadasturebas (aRiarebas) movale piris mier kreditoris winaSe? 2. sasarCelo xandazmulobis 3-wliani vada vrceldeba Tu ara saxelfaso davalianebebze? 3. erTmaneTisgan unda gaimijnos Tu ara saxelfaso davalianebis, jildos da kvebis kompensaciis sakiTxebi? sasarCelo xandazmuloba gansxvavebulad gavrceldeba maTze Tu ara? saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis me-2 muxlis pirveli nawilis `d~ qvepunqtis Tanaxmad, individualuri administraciul-samarTlebrivi aqti aris administraciuli organos mier administraciuli kanonmdeblobis safuZvelze gamocemuli individualuri samarTlebrivi aqti, romelic awesebs, cvlis, wyvets an adasturebs piris an pirTa SezRuduli wris uflebebsa da movaleobebs. individualur administraciul-samarTlebriv aqtad CaiTvleba, agreTve, administraciuli organos mier miRebuli gadawyvetileba mis uflebamosilebas mikuTvnebuli sakiTxis dakmayofilebaze ganmcxadeblisaTvis uaris Tqmis Sesaxeb, aseve, administraciuli organos mier gamocemuli an dadasturebuli dokumenti, romelsac SeiZleba mohyves samarTlebrivi Sedegebi. saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis me-2 muxlis pirveli nawilis `m~ qvepunqtis Tanaxmad, sajaro informacia aris oficialuri dokumenti (maT Soris: naxazi, maketi, gegma, sqema, fotosuraTi, eleqtronuli informacia, video da audioCanawerebi), anu sajaro dawesebulebaSi daculi, agreTve, sajaro dawesebulebis an mosamsaxuris mier samsaxurebriv saqmianobasTan dakavSirebiT miRebuli, damuSavebuli, Seqmnili, an gagzavnili informacia. sasamarTlos mier imis gasarkvevad, konkretul SemTxvevaSi administraciuli organos mier gamocemulia individualuri administraciul-samarTlebrivi aqti, Tu zemoaRniSnuli kodeqsis III Tavis (informaciis Tavisufleba) Tanaxmad, xsenebuli organos mier gacemulia sajaro informacia, gadamwyveti mniSvneloba aqvs Semdegs: gaaCnia Tu ara cnobis momTxovn pirs imis interesi, rom miiRos iseTi cnoba, romliTac administraciuli organo aRiarebs da daadasturebs saxelfaso davalianebis arsebobas. im SemTxvevaSi, Tu pirs aqvs aseTi interesi, saxelfaso davalianebis, kvebis ulufisa da sanivTe kompensaciis Sesaxeb cnoba ar iqneba sajaro informacia. im SemTxvevaSi, Tu pirs ar gaaCnia zemoaRniSnuli interesi, anu, Tu informacia gacemulia mxolod saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis III Tavis (informaciis Tavisufleba) Sesabamisad, es iqneba administraciuli organos mier gacemuli sajaro informacia. 370 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis saqarTvelos samoqalaqo kodeqsis 128-e muxlis me-3 nawilis mixedviT, xandazmulobis saerTo vada Seadgens aT wels, amave kodeqsis 129-e muxlis pirveli nawilis Tanaxmad ki saxelSekrulebo moTxovnebis xandazmulobis vada 3 welia. rac Seexeba sasarCelo moTxovnis xandazmulobis vadas, gamoiTqva azri imis Taobaze, rom am SemTxvevaSi gamoyenebul unda iqnes saqarTvelos samoqalaqo kodeqsis 128-e muxlis pirveli nawiliT dadgenili sasarCelo xandazmulobis saerTo aTwliani vada (mosamarTle al. ioseliani). mosamarTleTa umravlesobam gamoTqva azri da SeTanxmeba iqna miRweuli, rom aseT SemTxvevaSi gamoyenebul unda iqnes saqarTvelos samoqalaqo kodeqsis 129-e muxlis pirveli nawiliT dadgenili saxelSekrulebo moTxovnebis sasarCelo xandazmulobis samwliani vada. 371 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tavi XXIV. adamianis uflebaTa evropuli sasamarTlos praqtika samarTalwarmoebis zogad principebsa da administraciul davaTa ganxilvis specifikaze 1. evropis sasamarTlo praqtikis ganzogadeba saqarTvelos konstituciis me-6 muxlis me-2 punqtisa da `normatiuli aqtebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-19 muxlis Sesabamisad, saerTaSoriso xelSekrulebas saqarTvelos samarTlebriv sistemaSi konstituciis, konstituciuri kanonebisa da konstituciuri SeTanxmebis Semdeg aqvs upiratesi iuridiuli Zala organul Tu mimdinare kanonebTan SedarebiT. adamianis uflebaTa dacvis TvalsazrisiT miRebul saerTaSoriso aqtebs Soris gansakuTrebuli adgili ukavia `adamianis uflebaTa da ZiriTad TavisuflebaTa dacvis konvencias~, romelic cnobilia adamianis uflebaTa da TavisuflebaTa dacvis evropul konvenciis saxeliT. konvencias xeli moewera romSi 1950 wlis 4 noembers da ZalaSi Sevida 1953 wlis 3 seqtembers. saqarTvelom miTiTebul konvencias xeli moawera 1999 wlis 27 aprils da ZalaSi Sevida 1999 wlis 20 maiss, saqarTvelos parlamentSi misi ratificirebis Semdeg. saqarTvelos saxelmwifosaTvis adamianis uflebaTa evropuli konvencia qveynis sakanonmdeblo sistemis Semadgeneli nawilia da sasamarTlo, iseve, rogorc sajaro xelisuflebis danarCeni organoebi, valdebulia, gamoiyenos konvenciis debulebebi. procesis monawile pirebs ufleba aqvT, pirdapir daeyrdnon konvenciis normebs da maT Soris, adamianis uflebaTa evropuli sasamarTlos precedentul samarTals. amasTan, mxedvelobaSia misaRebi is garemoeba, rom adamianis uflebaTa erovnul kanonmdeblobasTan SedarebiT evropul konvencias upiratesoba unda mieniWos da maT Soris winaaRmdegobis arsebobisas gamoyenebul iqnes swored evropuli konvencia. adamianis uflebaTa da TavisuflebaTa dacvis evropuli konvenciis gansakuTrebuli mniSvnelobidan gamomdinare, Znelia gankerZoebiT mis romelime muxlze saubari, Tumca sasamarTlo praqtikis ganzogadebis mizniT SevexebiT mxolod ramodenime maTgans. am TvalsazrisiT Zalian sainteresoa konvenciis me-6 muxlis pirveli nawili. aRniSnuli muxlis Sesabamisad, samoqalaqo uflebaTa da movaleobaTa gansazRvrisas an wardgenili nebismieri sisxlis samarTlebrivi braldebis safuZvlianobis gamorkvevisas yvelas aqvs gonivrul vadaSi Tavisi saqmis samarTliani da saqveyno ganxilvis ufleba kanonis safuZvelze Seqmnili damoukidebeli da miukerZoe- 372 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis beli sasamarTlos mier. sasamarTlo gadawyvetileba cxaddeba saqveynod, Tumca, demokratiul sazogadoebaSi moralis, sazogadoebrivi wesrigis an erovnuli uSiSroebis interesebidan gamomdinare, mTel sasamarTlo procesze an mis nawilze presa da sazogadoeba SeiZleba ar dauSvan, agreTve, maSin, rodesac amas moiTxovs arasrulwlovanTa interesebi an mxareTa piradi cxovrebis dacva, an, sasamarTlos azriT, es aucilebelia gansakuTrebuli garemoebebis gamo da saqveynooba zians miayenebs marTlmsajulebis interesebs. aRniSnuli uflebis did mniSvnelobasa da mis fundamentalobas naTlad mowmobs is faqti, rom strasburgis sasamarTloebis mier gamotanili gadawyvetilebaTa umravlesoba swored samarTliani sasamarTlos uflebis darRvevas exeba. amasTan, samarTliani sasamarTlos ganxilvis garantiebi dacul unda iqnes zemdgomi sasamarTlos mier qvemdgomi sasamarTlos gadawyvetilebis gadasinjvis drosac. sagulisxmoa, rom sasamarTlos xelmisawvdomobis ufleba miTiTebuli muxlis safuZvelze ar aris absoluturi. es ufleba, Tavisi bunebidan gamomdinare, saWiroebs saxelmwifo reglamentacias da SeiZleba daeqvemdebaros garkveul SezRudvebs, romelic ar unda ewinaaRmdegebodes konvenciis sxva muxlebiT aRiarebul principebs da ar unda laxavdes adamianis fundamentur uflebebs. mag., strasburgis sasamarTlom saqmeze _ Ashingdane v.the United Kingdom daadgina, rom ufleba xelmisawvdomobaze absoluturi ar aris, amasTan, Sefardebuli SezRudvebi ar unda zRudavdes an amcirebdes pirisaTvis nebadarTul xelmisawvdomobas im zRvramde, rom Seilaxos Tavad uflebis arsi. SezRudva ar aris me-6 muxlis I punqtis Sesabamisi, Tu igi ar isaxavs miznad kanonier interess da ar arsebobs gonivruli Tanafardoba aRniSnul mizansa da gamoyenebul zomebs Soris. aRniSnulidan gamomdinare, imisaTvis, rom saxelmwifosaTvis miniWebuli diskreciis safuZvelze sasamarTlo xelmisawvdomobasTan dakavSirebiT dadgenili SezRudvebi CaiTvalos konvenciis me-6 muxlTan Sesabamisi, is unda akmayofilebdes Semdeg moTxovnebs: _ SezRudva unda emsaxurebodes kanonier mizans; _ SezRudva unda Seesabamebodes proporciulobis princips; _ SezRudva zians ar unda ayenebdes sasamarTloze xelmisawvdomobis uflebis ZiriTad arss. amdenad, rogorc strasburgis sasamarTlos praqtika cxadyofs, sasamarTlos xelmisawvdomobaze uflebis SezRudva gamarTlebulia mxolod im SemTxvevaSi, Tu igi emsaxureba kanonier mizans, dawesebul SezRudvasa da dasaxul mizans Soris arsebobs gonivruli Tanazomiereba. 373 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis sagulisxmoa, rom adamianis uflebaTa evropuli konvenciis me-6 muxliT (samarTliani sasamarTlos ufleba) garantirebuli ufleba vrceldeba ara marto sasamarTlo ganxilvasa da mis winmswreb, aramed Semdgom etapzec, rogoricaa, magaliTad, sasamarTlo ganxilvis Sedegad gamotanili gadawyvetilebis aRsruleba. zemoaRniSnuli principidan gamomdinare, CvenTvis gansakuTrebiT sainteresoa saqarTvelosTan mimarTebiT strasburgis sasamarTlos mier 2005 wels gamotanili gadawyvetileba saqmeze: `Amat-G~ ltd and Mebaghishvili V. Georgia~. evropulma sasamarTlom, miTiTebul saqmesTan iseve, rogorc analogiuri tipis saqmeebTan dakavSirebiT aRniSna, rom `gamotanili gadawyvetilebis aRsruleba aRqmul unda iqnes rogorc sasamarTlo ganxilvis ganuyofeli nawili me-6 muxlis miznebisaTvis~. evropuli konvenciis me-11 muxli uzrunvelyofs iseT Rirebulebas, rogoricaa adamianTa Sekrebisa da gaerTianebis ufleba. me-11 muxliT uzrunvelyofili ufleba mWidrodaa dakavSirebuli azris gamoxatvis TavisuflebasTan, romelic daculia amave konvenciis me-10 muxliT. me-11 muxlTan dakavSirebiT evropuli sasamarTlo gansakuTrebiT detalurad ganixilavs ganacxadebs, romelic exeba politikuri xasiaTis mqone Sekrebebs. amasTan, sayuradReboa, rom Sekreba aucileblad unda iyos mSvidobiani, raTa is moxvdes konvenciis me-11 muxlis dacvis sferoSi. me-11 muxli ar icavs Sekrebas, romelsac aqvs Zaladobrivi xasiaTi, danaSaulebrivi miznebi da romelic SemdgomSi gadaizrdeba sazogado areulobaSi. konvencia ara marto avaldebulebs xelSekrulebis monawile saxelmwifoebs, pativi scen konvenciiT gansazRvrul uflebebsa da Tavisuflebebs, aramed, aseve, moiTxovs maTgan, rom uzrunvelyon uflebaTa da TavisuflebaTa nebismieri darRevis aRkveTa da darRveviT gamowveuli Sedegebis aRmofxvra. evropis sasamarTlom erT-erT saqmeze miuTiTa Semdegi: `mSvidobiani Sekrebis efeqtiani ganxorcieleba ar SeiZleba Semoifarglebodes saxelmwifos mier im valdebulebiT, rom ar Caerios uflebis ganxorcielebaSi. mxolod negatiuri koncefcia ar iqneboda me-11 muxlis moTxovnis Sesabamisi. me-8 muxlis msgavsad me-11 muxli zogjer moiTxovs pozitiur RonisZiebas, romelic unda ganxorcieldes Tundac pirTan mimarTebiT, ra Tqma unda, Tu amis saWiroeba warmoiSoba. am TvalsazrisiT sainteresoa saqme _ Plattform ,,Arzte fur das beden~ v. Austria. winamdebare saqmis masalebiT dgindeboda Semdegi: miuxedavad imisa, rom xelisuflebis organoebs ganTavsebuli hyavdaT policiis Zalebi demons- 374 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis traciis Catarebis adgilas, demonstraciis mowinaaRmdegeebma SeaCeres msvlelobis monawileebi, miayenes Seuracxyofa, dauSines kvercxebi, magram arcerTi maTgani ar daSavebula. ganmcxadeblebi amtkicebdnen, rom maT arasakmarisad icavda policia. strasburgis sasamarTlom miuTiTa: marTalia, saxelmwifoebs ekisrebaT pozitiuri valdebuleba, ganaxorcielon gonivruli da Sesabamisi RonisZiebebi, raTa xeli Seuwyon kanonieri demonstraciis gamarTvas, magram es ar niSnavs imas, rom xelisuflebis organoebi valdebuli iyvnen, es ganexorcielebinaT absolutur formebSi. amdenad, evropuli sasamarTlos ganmartebiT, xelisuflebis organoebs ekisrebaT valdebuleba, mxolod gonivrul farglebSi da saqmis konkretuli garemoebebidan gamomdinare, ganaxorcielon mSvidobiani Sekrebis uzrunvelyofis RonisZiebebi, risi gaTvaliswinebiTac, zemoaRniSnul saqmesTan mimarTebiT, saxelmwifo xelisuflebis organoTa mier darRveva ar dafiqsirebula. sainteresoa evropuli sasamarTlos praqtika, romelic ukavSirdeba gamoxatvisa da informaciis Tavisuflebas. erT-erT saqmeze evropulma sasamarTlom miuTiTa, rom `gamoxatvis Tavisufleba demokratiuli sazogadoebis erT-erTi arsebiTi safuZvelia misi progresisa da TiToeuli adamianis ganviTarebis erT-erTi ZiriTadi pirobaa. me_10 muxlis me-2 punqtis Tanaxmad, igi gamoiyeneba ara marto `informaciisa~ da `mosazrebebis~ mimarT, romlebsac bevri iziarebs an gulgrilad ekideba, aramed imaT mimarTac, romlebic Seuracxmyofeli, Tavzardamcemi an SemaSfoTebelia saxelmwifos an mosaxleobis nawilisaTvis. amgvaria moTxovnebi plurarizmisa, Semwynareblobisa da farTo TvalTaxedvisa, romelTa gareSec SeuZlebelia demokratiuli sazogadoebis arseboba~. amasTan, me-10 muxliT garantirebuli uflebebi, iseve, rogorc zemomiTiTebul SemTxvevebSi, ar aris absoluturi. saxelmwifo am SemTxvevaSic uflebamosilia, ganaxorcielos marTlzomieri Careva gamoxatvisa da informaciis TavisuflebaSi. rogorc sasamarTlo praqtika cxadyofs, saxelmwifo uflebamosilia, daawesos SezRudvebi, Tu: _ am SezRudvebis daniSnulebaa sazogadoebrivi interesebis, erovnuli uSiSroebis, teritoriuli mTlianobis, sazogadoebrivi usafrTxoebis, danaSaulis Tavidan acilebisa da janmrTelobis dacva; _ sxva pirTa uflebebis dacva; _ sasamarTlo xelisuflebis avtoritetisa da miukerZoeblobis SenarCuneba. sasamarTlo praqtikisaTvis mniSvnelovania evropuli konvenciis I oqmis I-li muxlis strasburgis sasamarTlos ganmarteba. am TvalsazrisiT 375 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis sainteresoa evropuli sasamarTlos gadawyvetilebebi Semdeg saqmeebze: Raimondo v. Italy, Agozi v. the United Kingdom da Reinhardt and Slamane-Kaid v. France. evropulma sasamarTlom gaakeTa mniSvnelovani gancxadeba xelyofis dasabuTebis principTan dakavSirebiT: sasamarTlom unda daadginos, SenarCunebul iqna Tu ara samarTliani balansi sazogadoebis saerTo interesebsa da piris fundamentur uflebaTa dacvis moTxovnebs Soris. amgvari balansis dadgena konvenciis ganuyofeli nawilia da asaxulia pirveli damatebiTi oqmis pirvel muxlSi. aRniSnuli standartis gamoyenebiT, evropulma sasamarTlom saqmeSi _ Sporrong and Lonnroth v. Sweden aRniSna, rom dairRva samarTliani balansi. aqve sasamarTlom gaakeTa principuli gancxadeba: zomaTa am ori saxis kombinirebam gamoiwvia sakuTrebis dacvis uflebasa da zogadi interesis moTxovnaTa Soris arsebuli savaldebulo samarTliani balansis xelyofa: sporongis samflobelosa da q-n lonorTs daekisraT individualuri da gansakuTrebuli tvirTi, romelic SeiZleba kanonieri yofiliyo mxolod im SemTxvevaSi, Tu maT eqnebodaT vadebis Semcirebis an kompensaciis moTxovnis ufleba. SvedeTis kanonmdebloba gamoricxavs am SesaZleblobas davis arsebobis dros. sasamarTlos zemoaRniSnuli gadawyvetileba gagebul unda iqnes imgvarad, rom sakuTrebis nebismieri xelyofis dros gaTvaliswinebul unda iqnes sakuTrebis uflebis dacvasa da zogadi interesis moTxovnas Soris samarTliani balansis arsebobis sakiTxi. amgvari samarTliani balansi ver iarsebebs, rodesac qonebis mesakuTres ekisreba `gansakuTrebuli~ tvirTi. qonebis CamorTmeva unda iyos `kanoniT dadgenili pirobebis Sesabamisi~. amasTan, sagulisxmoa termini _ `kanoniT dadgenili pirobebis Sesabamisi~, rac ar moicavs mxolod Sidasaxelmwifoebriv kanonebs da SezRuduli ar aris mxolod am ukanaskneliT. konvencia moiTxovs, rom TviT Sida kanonmdebloba Seesabamebodes saerTaSoriso samarTlis moTxovnebs, iyos samarTliani da ar iZleodes TviTnebobis SesaZleblobas. aseve, Zalian mniSvnelovania, arsebobdes procesualuri garantiebi, rac calkeul subieqtebs daicavs saxelmwifos Zalauflebis borotad gamoyenebisagan. yovelive zemoaRniSnulidan gamomdinare, SeiZleba davaskvnaT, rom sasamarTlo pirveli damatebiTi oqmis 1-li muxliT garantirebuli sakuTrebis uflebis darRvevis arsebobis dasadgenad, arkvevs Semdeg sakiTxebs: _ xvdeba Tu ara sakuTrebis ufleba an qoneba 1-li muxlis farglebSi; _ arsebobs Tu ara xelyofis faqti; _ emsaxureba Tu ara xelyofa sajaro an saerTo interesiT ganpirobebul kanonier mizans; 376 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis _ aris Tu ara xelyofa proporciuli, e.i. daculia Tu ara samarTliani balansi sazogadoebis saerTo interessa da piris fundamenturi uflebis dacvis moTxovnebs Soris; _ Seesabameba Tu ara xelyofa kanonierebis princips. sasamarTlo praqtikaSi proporciulobis standartis gamoyenebis saintereso magaliTia Agozi v. the United Kingdom. miTiTebuli saqme gaanalizebul iqna ara erT statiasa Tu sasamarTlo gadawyvetilebaSi, riTac ufro gaizarda am saqmisadmi interesi. miTiTebul saqmeSi ganmcxadebels warmoadgenda genmanuli kompania ss `agosi~, romelic samewarmeo saqmianobas eweoda liTonis gadamamuSavebel industriaSi. orma fizikurma pirma miakiTxa kompaniis qarxanas germaniaSi da ganacxada, rom surdaT 1500 krugerandis (samxreT afrikuli oqros monetis) SeZena. monetebis Rirebuleba Seadgenda 120 000 girvanqa sterlings. mxareTa Soris Sedga garigeba da angariSsworeba moxda erT-erTi britanuli bankis angariSze gamowerili sabanko Cekis meSveobiT. mas Semdeg, rac saaqcio sazogadoebam moindoma Cekis ganaRdeba aRmoCnda, rom aRniSnuli SeuZlebeli iyo. sagulisxmoa, rom nasyidobis xelSekrulebis Sesabamisad, monetebi rCeboda saaqcio sazogadoebis sakuTrebaSi manam, sanam Rirebuleba srulad ar anazRaurdeboda. imavdroulad fizikuri pirebis mier gadatanili monetebi aRmoCenil da dayadaRebul iqna gaerTianebuli samefos sazRvarze da CaiTvala kontrabandad, ramdenadac gaerTianebuli samefos kanonmdeblobiT akrZaluli iyo oqros monetebis importi. aRniSnulis Semdeg saaqcio sazogadoebam moiTxova monetebis dabruneba im motiviT, rom Tanxis gadaxdamde is rCeboda miTiTebuli monetebis mesakuTred, razedac gaerTianebuli samefos sabaJo samsaxurebis mier miiRo uari. Sida sasamarTlo procedurebis amowurvis Semdeg saaqcio sazogadoeba `agosma~ mimarTa adamianis uflebaTa evropul sasamarTlos. saerTaSoriso sasamarTlom miiCnia, rom oqros monetebis importis akrZalva udavod awesebda kontrols qonebiT sargeblobaze, monetebis dayadaReba da konfiskacia ki iyo am akrZalvis uzrunvelyofis zoma. monetebis konfiskacia udavod iyo qonebis CamorTmeva, magram maTi konkretul garemoebaSi CamorTmeva gaerTianebul samefoSi oqros krugerandebiT sargeblobaze arsebuli kontrolis Semadgenel nawilad iTvleboda. Sesabamisad, gamoiyeneboda mesame _ sargeblobis kontrolTan dakavSirebuli wesi. rac Seexeba zomebis gamoyenebis dasabuTebulobas, sasamarTlom aRniSna, rom krugerandebis importis akrZalva udavod SesabamisobaSi modioda 377 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis pirveli damatebiTi oqmis 1-l muxlTan da emsaxureboda sajaro interesiT ganpirobebul kanonier mizans. sasamarTlom miuTiTa, rom saxelmwifos aqvs Sefasebis farTo zRvari rogorc aRsrulebis arCevisas, ise _ imis dadgenisas, gamarTlebulia Tu ara aRsrulebis Sedegebi sajaro interesiT Sesabamisi kanonieri miznis misaRwevad. evropulma sasamarTlom aRniSna, rom yovel monawile saxelmwifoSi, aRiarebuli samarTlis zogadi principebis Sesabamisad, kontrabandiT Semotanili saqoneli SeiZleba konfiskacias daeqvemdebaros. imasTan dakavSirebiT, rom saaqcio sazogadoeba `agosi~ warmoadgenda `udanaSaulo~ mesakuTres, sasamarTlom ganmarta Semdegi: samarTliani balansis arseboba mraval faqtorzea damokidebuli da qonebis mesakuTris qceva, maT Soris, misi bralisa da monawileobis xarisxi mxolod erT-erTi elementia mxedvelobaSi misaReb garemoebaTa Soris. sasamarTlos unda daedgina, arsebobda Tu ara Sesabamisi procedurebi qveyanaSi mosarCelis bralis an monawileobis dasadgenad. strasburgis sasamarTlom Seiswavla inglisis sasamarTlo gadasinjvis procedura da daadgina, rom is sakmarisi iyo pirveli damatebiTi oqmis 1-li muxlis moTxovnaTa dasakmayofileblad. Sesabamisad, gadawyda, rom saaqcio sazogadoeba `agosis~ sakuTrebis ufleba ar darRveula. Sida sasamarTlo praqtikisaTvis aseve mniSvnelovania evropuli konvenciis pirveli oqmis me-3 muxli. aRniSnuli muxli aRiarebs Tavisufali arCevnebis uflebas da miuTiTebs, rom maRali xelSemkvreli mxareebi valdebulebas iReben, gonivruli periodulobiT Caataron Tavisufali arCevnebi. Tavisufal arCevnebTan dakavSirebiT mniSvnelovania saqme _ Hirste v. the United Kingdom (#2) da Zdanoka v. Latvia. sasamarTlom aRniSnul saqmeebTan dakavSirebiT miuTiTa Semdegze: marTalia, pirveli oqmis me-3 muxli gansxvavdeba konvenciiTa da TandarTuli oqmebiT garantirebuli uflebebisagan, magram igi Camoyalibebulia imgvarad, rom avaldebulebs wevr saxelmwifoebs, Caataron Tavisufali arCevnebi, romelic uzrunvelyofs xalxis Sexedulebis Tavisufal gamoxatvas da konkretul uflebasa Tu Tavisuflebas ar iTvaliswinebs. Tumca pirveli oqmis me-3 muxlis SemuSavebasTan dakavSirebuli mosamzadebeli samuSaoebisa da konvenciis am debulebis intenpretaciis gaTvaliswinebiT, xsenebuli muxli iZleva individualuri uflebebis, maT Soris, xmis micemisa da arCevnebSi monawileobis miRebis garantias. xsenebuli muxlis unikaluri forma miznad isaxavs wevri saxelmwifoebis valdebulebisaTvis ufro didi mniSvnelobis miniWebas. 378 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis evropulma sasamarTlom gadawyvetilebaSi xazgasmiT miuTiTa Semdeg mosazrebaze: I oqmis me-3 muxliT garantirebul uflebebs aqvs udidesi mniSvneloba kanonis uzenaesobis principiT gansazRvruli efeqtiani da Rirseuli demokratiis safuZvlebis dadgenisa da SenarCunebisaTvis. sasamarTlom aRniSna, rom xmis micemis ufleba ar aris privilegia. XXI saukuneSi demokratiul saxelmwifoSi sayovelTao arCevnebis ufleba da masSi monawileoba adamianis ZiriTadi uflebaa. evropulma sasamarTlom amave gadawyvetilebebSi miuTiTa, rom am muxliT garantirebuli uflebebi ar aris absoluturi xasiaTis da arsebobs garkveuli SezRudvebis dawesebis SesaZlebloba. Sesabamisad, wevri saxelmwifoebi uzrunvelyofili unda iyvnen Sefasebis zRvriT, am sferoSi Sefasebis zRvari ki, sasamarTlos miTiTebiT, gavrcobilia da evropis istoriuli ganviTarebis, kulturuli mravalsaxeobisa da politikur SexedulebebSi arsebuli gansxvavebebis mravalferovneba SesaZleblobas aZlevs wevr saxelmwifoebs, SeimuSaon sakuTari demokratiuli versia. pirveli oqmis me-3 muxlTan Sesabamisobis sakiTxis dadgenisas evropuli sasamarTlo ZiriTadad apelirebs or kriteriumze: a) arsebobda Tu ara TviTneboba da proporciulobis principi; b) gamoiwvia Tu ara SezRudvam sazogadoebis Sexedulebis Tavisufali gamoxatvis ufleba. aRniSnuli mxolod mokle mimoxilvaa im didi praqtikisa, rac dagrovda evropuli sasamarTlos mier adamianis uflebebsa da TavisuflebebTan dakavSirebiT miRebul gadawyvetilebebSi, romelTa gamoyenebas gansakuTrebuli yuradReba unda mieqces erovnul samarTalwarmoebaSi. 2. adamianis uflebaTa evropuli sasamarTlos gadawyvetilebebi I. Sps `amat-ji~ da mebaRiSvili saqarTvelos winaaRmdeg CASE of “AMAT-G” and MEBAGHISHVILI v. GEORGIA (#2507/03) 2002 wlis 10 dekembers Sps `amat-jim~ (ganmcxadebelma kompaniam) da saqarTvelos moqalaqe vaJa mebaRiSvilma (meore ganmcxadebelma) ganac xadiT mimarTes strasburgSi adamianis uflebaTa sasamarTlos, adamianis uflebaTa da ZiriTad TavisuflebaTa dacvis evropuli konvenciis 34-e muxlis Sesabamisad. 2005 wlis 27 seqtembers sasamarTlom ganixila ganacxadi (#28537/02) da daadgina, rom darRveulia konvenciis me-6 muxlis I nawili da pirveli oqmis I muxli. 379 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis saqmis faqtobrivi garemoebebi 1995 wels `Amat Shipping Company Limited-ma~ da meore ganmcxadebelma saqarTveloSi daaarses SezRuduli pasuxismgeblobis sazogadoeba `amatji.~ meore ganmcxadebeli dainiSna aRniSnuli kompaniis direqtorad. `amat-ji~ afrikis qveynebidan saqarTveloSi Tevzis produqtis imports eweoda. 1996-1998 wlebSi kompaniam saxelmwifo biujetSi gadasaxadebis saxiT gadaixada 1 000 000 aSS dolarze meti (daaxloebiT 851861 evro), ris gamoc saxelmwifo sagadasaxado departamentma igi `msxvil gadamxdelad~ miiCnia. 1998-99 wlebSi `amat-ji” saqarTvelos Tavdacvis saministros sxvadasxva fasad sxvadasxva saxeobis TevzeuliT amaragebda. Tavdacvis saministrom `amat-jis” Tavisi davalianebis mxolod nawili gadauxada. 1999 wlis 29 oqtombers ganmcxadeblebma kontraqtis pirobebis darRvevisa da amis Sedegad 662526 laris (296771 evros) zianis anazRaurebis moTxovniT saqarTvelos Tavdacvis saministros winaaRmdeg samoqalaqo sarCeli aRZres Tbilisis saolqo sasamarTloSi. Tbilisis saolqo sasamarTlos samoqalaqo da samewarmeo saqmeTa palatam 1999 wlis 6 dekembris gadawyvetilebiT nawilobriv daakmayofila ganmcxadebeli kompaniis sarCeli da Tavdacvis saministros kompaniisaTvis 254188 laris (113860 evros) odenobis kompensaciis gadaxda daavala. gadawyvetileba ar gasaCivrebula da 2000 wlis 6 ianvars ZalaSi Sevida rogorc savaldebulo. 2000 wlis 22 marts ganmcxadeblebma iusticiis saministros saaRsrulebo biuros mimarTes gancxadebiT, romliTac iTxovdnen gadawyvetilebis dauyovnebliv aRsrulebas. 2000 wlis 23 marts iusticiis saministros saaRsrulebo biuros sasamarTlo aRmasrulebelma Tavdacvis saministros mosTxova, erTi Tvis vadaSi nebayoflobiT daefara ganmcxadebeli kompaniis mimarT arsebuli davalianeba. am periodis gasvlisTanave saaRsrulebo biuros aRmasrulebelma Tavdacvis saministros winaaRmdeg mimarTa iZulebiTi aRsrulebis zomebs. man iusticiis saministros eqspertizis centrs gaugzavna im arasamxedro nagebobaTa sia, romelTa gayidvac valis dafarvis mizniT, satendero wesiT iyo SesaZlebeli. es iyo erTaderTi miRebuli zoma. 1999 wlis 6 dekembris gadawyvetileba isev aRusrulebeli darCa. 2000 wlis 10 ivliss Tavdacvis saministrom gancxadebiT mimarTa Tbilisis saolqo sasamarTlos, romliTac, samoqalaqo saproceso kodeqsis 263-e muxlis Tanaxmad, 1999 wlis 6 dekembris gadawyvetilebis aRsrulebis gadavadebas iTxovda, magram 2000 wlis 3 agvistos saolqo sasamarTlom Tavdacvis saministros Txovna ar daakmayofila da daaskvna, rom `gada 380 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis wyvetilebis aRsrulebis gadadeba zians moutanda ganmcxadebeli kompaniis interesebs da daarRvevda samarTliani, miukerZoebeli sasamarTlos princips~. saministrom valis gadaxda verc amis Semdeg SeZlo. 2001 wlis seqtemberSi kompania `amat-jim”, 1999 wlis 6 dekembris gadawyvetilebis aRusruleblobiT miyenebuli zianis gamo, samoqalaqo kodeqsis 411-e muxlis safuZvelze Tavdacvis, iusticiisa da finansTa saministroebis winaaRmdeg maTi koleqtiuri pasuxismgeblobis aRiarebis moTxovniT sarCeli Seitana Tbilisis saolqo sasamarTlos administraciuli samarTlisa da sagadasaxado palataSi. kompaniam 1855621 aSS dolarisa (2036673 evros) da 41213 laris (18460 evros) odenobis zianis anazRaureba moiTxova. saolqo sasamarTlom 2002 wlis 20 Tebervals samoqalaqo kodeqsis me12 muxlis moTxovnis safuZvelze sarCeli ar daakmayofila. 2002 wlis 10 ivliss saqarTvelos uzenaesma sasamarTlom ganmcxadebel kompanias uari uTxra saolqo sasamarTlos 2002 wlis 20 Tebervlis gadawyvetilebis apelaciaze. 1999 wlis 6 dekembris aRiarebuli davalianeba jerac, xuTnaxevari wlis Semdegac, gadauxdelia. sasamarTlos mtkicebulebebi konvenciis me-6 muxlis I punqtis savaraudo darRveva gadawyvetilebis aRusruleblobasTan dakavSirebiT sasamarTlo kidev erTxel aRniSnavs, rom samarTliani sasamarTlo ganxilvis ufleba moicavs ZalaSi Sesuli sasamarTlo gadawyvetilebis aRsrulebis uflebas, romelic ararealuri iqneboda, Tu xelSemkvreli saxelmwifos erovnuli samarTlebrivi sistema SesaZlebels gaxdida, rom ZalaSi Sesuli saboloo gadawyvetileba erTi mxaris sazianod araqmediTad darCeniliyo. nebismieri sasamarTlos mier gamotanili gadawyvetilebis aRsruleba, me-6 muxlis miznebidan gamomdinare, `sasamarTlo procesis~ ganuyofel nawilad unda ganixilebodes.1 sasamarTlo aseve miuTiTebs, rom miuRebelia, sasamarTlo gadawyve tilebiT aRiarebuli davalianebis gadauxdelobis sababad saxelmwifo organo fondebis ukmarisobas imizezebdes.2 sasamarTlos gadawyvetilebis aRsrulebis SeCereba dasaSvebia gansakuTrebuli garemoebebis SemTxvevaSi, Tumca aseTma SeCerebam ar unda Selaxos me-6 muxlis I punqtiT miniWebuli ufleba.3 1 hornsbi saberZneTis winaaRmdeg, 19/031997, 1997-II, gv.510, §40 2 popovi moldovas winaaRmdeg, #74153/01, §54, 18/01/2005; Smalko ukrainis winaaRmdeg, #60750/00, §§44, 20.07.2004 3 prodani moldovas winaaRmdeg, #49806/99, §53, ECHR 2004 381 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis sasamarTlo askvnis, rom aseTi saxelmwifo davalianebebis gadaxdasTan dakavSirebiT mTavrobis #62 gankarguleba ar SeiZleba iyos miCneuli gansakuTrebul garemoebad, ris safuZvelzec gamarTlebuli iqneboda valis daufaraoba xuT welze meti xnis ganmavlobaSi, rac ukve moxda aRniSnul SemTxvevaSi.4 Sesabamisad, sasamarTlos miaCnia, rom, saxelmwifos finansuri sirTuleebis gamo, ganmcxadebel kompanias xeli ar unda SeSloda, raTa emoqmeda Tavis sasargeblod gamotanili sasamarTlo gadawyvetilebiT, rasac misi funqcionirebisaTvis sasicocxlo mniSvneloba hqonda. vinaidan saqarTvelos oficialurma organoebma xuTi wlisa da rva Tvis ganmavlobaSi ver uzrunvelyves 1999 wlis 6 dekembris ZalaSi Sesuli sasamarTlo gadawyvetilebis aRsruleba, konvenciis me-6 muxlis I punqtSi Camoyalibebuli debulebebi uSedego gaxda. Sesabamisad, dairRva konvenciis me-6 muxlis I punqti. konvenciis me-13 muxlis savaraudo darRveva sasamarTlo, Tavis mxriv, miuTiTebs mis mier zemoT dadgenil faqtobriv garemoebebze. am faqtebis safuZvelze sasamarTlo askvnis, rom konvenciis me-13 muxlis moTxovnis Sesabamisad, ganmcxadebel kompanias ar hqonia Sidasaxelmwifoebrivi samarTlebrivi dacvis efeqturi saSualeba im zianis asanazRaureblad, romelic mas sasamarTlo warmoebis Seferxebis gamo miadga.5 Sesabamisad, darRveulia aRniSnuli moTxovna. pirveli oqmis I muxlis savaraudo darRveva sasamarTlo miuTiTebs, rom pirveli oqmis I muxlis mTavari mizania adamianis dacva saxelmwifos mier gaumarTlebeli Carevisagan im uflebaSi, rom man mSvidobianad isargeblos Tavisi sakuTrebiT.6 evropuli sasamarTlos precedentuli samarTlis Tanaxmad, ganmcxadeblis mimarT mis sasargeblod gamotanili gadawyvetilebis aRsrulebis SeuZlebloba war moadgens sakuTrebis mSvidobiani miznebiT gamoyenebis uflebaSi Carevas, rogorc es pirveli oqmis I muxlis pirvel winadadebaSia gacxadebuli.7 mocemul SemTxvevaSi mTavroba sadavod ar miiCnevs im faqts, rom Tbilisis saolqo sasamarTlos 1999 wlis 6 dekembris gadawyvetilebiT dakmayofilda ganmcxadeblis ganxorcielebadi moTxovna, rac pirveli oqmis I muxlis Tanaxmad, warmoadgens `sakuTrebas~.8 mTavrobam aseve aRiara, rom Caeria 4 5 6 7 8 Immobiliare Saffi v. Italy, #22774/93, §§69-74, ECHR 1999-V voitenko ukrainis winaaRmdeg, #18966/02, §§46-48, 29/06/2004 broniovski poloneTis winaaRmdeg, #31443/96, §143, ECHR 2004 bakalovi ukrainis winaaRmdeg, # 14201/02, §39, 30/11/2004 dimitrios georgiadisi saberZneTis winaaRmdeg, #41209/98, §31, 28/03/2000; burdovi ruseTis winaaRmdeg, #59498/00, §40, ECHR 2002 382 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis ganmcxadebeli kompaniis sakuTrebis uflebebSi. uflebebSi aseTi Careva arc eqspropriaciis tolfasia da arc _ sakuTrebis gamoyenebaze kontroli, aramed Seesabameba I muxlis I punqtis pirveli winadadebis moTxovnas.9 sakuTrebiT mSvidobianad sargeblobis uflebaSi saxelmwifo organos nebismieri Careva kanonieri unda iyos. es pirveli oqmis I muxlis pirveli da umniSvnelovanesi moTxovnaa. pirveli punqtis meore winadadeba dasaSvebad miiCnevs qonebis CamorTmevas `kanoniT gaTvaliswinebuli pirobebis safuZvelze~.10 aqedan gamomdinare, im sakiTxis relevanturobis dasabuTeba _ miiRweva Tu ara samarTliani Tanafardoba sazogadoebis sayovelTao interessa da adamianis ZiriTadi uflebebis dacvis moTxovnebs Soris _ SesaZlebelia mxolod mas Semdeg, rac dadgindeba, rom es Careva kanonierebis moTxovnas akmayofilebs da ar aris TviTneburi. am konkretul saqmesTan dakavSirebiT sasamarTlo aRniSnavs, rom kompetenturi saxelmwifo or ganoebi valdebuli iyvnen, jer kidev 2004 wlis 2 ivlisamde, anu mTavrobis #62 gankargulebis miRebis dRemde, aResrulebinaT 1999 wlis 6 dekembris gadawyvetileba, romelic ZalaSi Sevida 2000 wlis 6 ianvars. ganmcxadebli kompaniisaTvis mis sasargeblod gamotanili sasamarTlo gadawyvetilebis aRusrulebloba warmoadgenda Tavisi sakuTrebiT mSvidobianad sargeblobis uflebaSi Carevas, razec miuTiTebs pirveli oqmis I muxlis pirveli punqti. mTavrobas ar warmoudgenia raime sarwmuno argumenti am Carevis gasamarTleblad. sasamarTlo miiCnevs, rom gadawyvetilebis aRusrulebloba sabiujeto saxsrebis ukmarisobis motiviT gaumarTlebelia. sasamarTlo yovelTvis xazs usvams, rom konvenciaSi cnebebi - `kanoni~ da `kanonieri~ - `ubralod Sidasaxelmwifoebriv kanonze ki ar miuTiTebs, aramed kanonis kriteriumebsac exeba da moiTxovs, rom kanoni Seesabamebodes kanonis uzenaesobis princips~.11 saqarTvelos kanonmdeblobis Tanaxmad, mTavrobis gankarguleba normatiuli samarTlebrivi aqtebis kategorias (rogorebicaa konstitucia, kanonebi, dadgenilebebi da brZanebulebebi) ar ganekuTvneba; is warmoadgens individualur-samarTlebriv aqts. aseTi aqti kanonieria mxolod erTjeradad da misi daniSnuleba ar aris zogadi saxelmZRvanelo wesis gansazRvra mravaljeradi gamoyenebisaTvis. individualur-samarTlebrivi aqti arc kanonmdeblobis nawilia. igi Sedgeba sakanonmdeblo an qve-sakanonmdeblo Sinaarsis normatiuli aqtebisagan. individualuri aqti normatiul aqtebs unda Seesabamebodes, misi gamocema SeiZleba mxolod normatiuli aqtiT gaTvaliswinebul safuZvelze da am ukanaskneliT dadgenil vadebSi. am SemTxvevaSi sasamarT9 dimitrios georgiadisis saqme, #32 10 iatridisi saberZneTis winaaRmdeg , #31107/96, §58, ECHR 1999 11 jeimsi da sxvebi gaerTianebuli samefos winaaRmdeg, 21/02/1986, §67 383 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis lo miiCnevs, rom mTavrobis mier warmodgenili mtkicebulebebi ar Seicavs raime miniSnebas imaze, rom ZalaSi Sesuli sasamarTlo gadawyvetilebis aRsrulebis gadadeba da mTavrobis gankargulebiT sxvadasxva aRiarebuli davalianebis gadaxdis gadavadeba Seesabameboda an ganisazRvreboda mocemul periodSi moqmedi Sidasaxelmwifoebrivi kanonmdeblobis norma tiuli aqtiT. nebismier SemTxvevaSi saWiroa imis miTiTeba, rom demokratiuli sazogadoebis erT-erTi umTavresi principi _ kanonis uzenaesoba _ konvenciis yvela debulebaSia asaxuli, rogorc ganuyofeli piroba12 da gulisxmobs saxelmwifos movaleobas, Seasrulos mis winaaRmdeg gamotanili sasamarTlo gadawyvetilebebi Tu brZanebulebebi.13 yovelive zemoaRniSnulis safuZvelze sasamarTlo miiCnevs, rom Careva ganmcxadebeli kompaniis uflebaSi, mSvidobianad isargeblos sakuTrebiT, ar SeiZleba CaiTvalos iseT samarTlebriv zomad, romelic Seesabameba konvenciaSi Camoyalibebuli kanonierebis moTxovnebs. aseT viTarebaSi sasamarTlos ar moeTxoveba, daadginos, Seesabameboda Tu ara ganmcxadebeli kompaniis sakuTrebiT mSvidobianad sargeblobis uflebaSi Careva kanonier mizans, xolo Tu Seesabameboda, miiRweoda Tu ara samarTliani Tanafardoba mTavrobis mier SeTavazebul, sazogadoebis sayovelTao interesis saWiroebebsa da adamianis ZiriTadi uflebebis dacvis moTxovnebs Soris. Sesabamisad, sasamarTlo askvnis, rom darRveulia pirveli damate biTi oqmis pirveli muxli. aRniSnuli garemoebebidan gamomdinare, sasamarTlo Semadgenlobam erTxmad daadgina, rom darRveulia konvenciis me-6 muxlis I punqti, konvenciis me-13 muxli da pirveli damatebiTi oqmis I muxli. saxelmwifos daekisra 200 000 evros gadaxda ganmcxadeblis sasar geblod. mosamarTle mularonis Tanmxvedri azri saqmeze Sps `amat-ji~ da mebaRiSvili saqarTvelos winaaRmdeg14 veTanxmebi umravlesobis daskvnas imasTan dakavSirebiT, rom dairRva konvenciis me-6 muxlis I punqti da pirveli oqmis I muxli. miuxedavad amisa, msurs mogaxsenoT Semdegi: 12 zvolski da zvolska CexeTis respublikis winaaRmdeg, #46129/99, §65, ECHR 2002-IX 13 antoneto italiis winaaRmdeg, #15918/89, §35, 20/07/2000 14 konvenciis 45-e muxlis me-2 punqtis Tanaxmad, Tu ganCineba mTlianad, an nawilobriv ar gamoxatavs mosamarTleTa erTmxriv azrs, nebismieri mosamarTle uflebamosilia, mas daurTos calke azri. evropuli sasamarTlos reglamentis 74-e wesis me-2 punqtis Tanaxmad, nebismieri mosamarTle, romelmac monawileoba miiRo saqmis ganxilvaSi, uflebamosilia, daurTos ganaCens rogorc Tavisi gancalkevebuli mosazreba, romelic Tanmxvedri an gansxvavebulia ganaCenisagan, aseve – mxolod gancxadeba, rom igi ar eTanxmeba ganaCens. 384 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis mTavrobis mtkicebis sawinaaRmdegod, naTelia, rom mTavrobis aqti sa kanonmdeblo RonisZiebas ar warmoadgens. aseve, naTelia isic, rom saqarT velos kanonmdeblobis Tanaxmad, mTavrobis gankarguleba normatiulsamarTlebriv aqtTa kategorias ar ganekuTvneba da warmoadgens indi vidualur-samarTlebriv aqts, romelic mxolod erTjeradad aris kanonieri da misi daniSnuleba ar aris zogadi saxelmZRvanelo wesis gansazRvra mravaljeradi gamoyenebisaTvis. aRniSnuli garemoeba sakmaris safuZvels maZlevs davaskvna, rom 2004 wlis 2 ivlisidan moyolebuli ganmcxadebeli kompaniis uflebaSi Careva, sakuTrebis mSvidobian gamoyenebasTan dakavSirebiT, pirveli oqmis I muxlis moTxovnebiT ar iyo kanonieri. amis miuxedavad, garkveulwilad miWirs, daveTanxmo umravlesobas im sakiTxSi, rom saxelisuflo organoebis mxridan ganmcxadebeli kompaniis uflebaSi Carevis meore mcdelobas, mSvidobianad gamoeyenebina Tavisi sakuTreba, mohyva kamaTis sagnad qceuli mTavrobis gankarguleba. Cemi rwmeniT, es saqme unda ganvasxvaoT im sasamarTlo gadawyveti lebebisagan, romlebic gamotanilia saqmeebze: Stran Greek Refineries da stratis andreadisi saberZneTis winaaRmdeg15 da antonakopolosi, vorcela da antonakopulu saberZneTis winaaRmdeg,16 ori mniSvnelovani garemoebis gamo: jer erTi, am saqmeebisagan gansxvavebiT, ganacxadis Tanaxmad, mopasuxe mTavrobas arasodes uaruyvia ganmcxadebeli kompaniisaTvis gadasaxdeli davalianebis arseboba. meorec, saxelmwifo doneze ar arsebobda raime mcdeloba, rom kanon mdeblobis gziT gaeuqmebinaT saxelmwifo sasamarTloebis mier aRiarebuli sakuTrebis ufleba. im garemoebebis gaTvaliswinebiT, rom, saxsrebis simwiris gamo, yvela aRiarebuli valis erTdroulad gadaxda ararealuri iyo, saqarTvelos mTavrobam danerga gadauxdeli valebis TandaTanobiTi dafarvis meqanizmi _ sasamarTlo gadawyvetilebaTa aRsrulebaze daawesa rigiToba. mimaCnia, rom, Tu Rrma ekonomikuri krizisis gamo, qveyana rTul ekonomikur mdgomareobaSi imyofeba da ar gaaCnia sakmarisi fuladi saxsrebi aRiarebuli valebis erTdroulad dafarvis uzrunvelsayofad, mopasuxe mxaris mier kanonieri droebiTi RonisZiebis gatareba, romlis mizani yvela gadasaxdeli valis TandaTanobiTi dafarvaa, ubralod, ugulebelyofili ar unda iqnes, rogorc aragonivruli an `ukanono~ mxolod da mxolod imitom, rom is adamianis sakuTrebis flobis uflebaSi Carevis miuRebel mcdelobad CaiTvleba. viziareb im azrs, rom aseT viTarebaSi 15 ganacxadi #301-B, 09.12.1994 16 ganacxadi #37098/97, 14.12.1999 385 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis aRiarebuli valebis dafarvisas rigiTobis SemoReba mopasuxe mxaris gonivrul gadawyvetilebad SeiZleba CaiTvalos, radgan mas, principSi, saerTaSoriso sasamarTloze ukeT ZaluZs Seafasos, mosaxleobis romeli nawili daziandeba ufro metad gadasaxadis dagvianebis gamo. sruliad Tamamad SemiZlia vTqva, rom msgavsi Careva, SesaZlebelia, kanonier mizans emsa xurebodes. dasadgenia is sakiTxi, miiRweva Tu ara samarTliani Tanafardoba sazogadoebis sayovelTao interessa da adamianis ZiriTadi uflebebis dacvis moTxovnebs Soris. aseve miWirs, daveTanxmo umravlesobis kidev erT motivs pirveli oqmis I muxlis darRvevis aRiarebis safuZvlad kamaTis sagnad qceuli gankar gulebis `ukanonod~ miCnevasTan dakavSirebiT, kerZod, im nawilSi, rom is ganmcxadebel kompanias ar aZlevda saSualebas, ganeWvrita, zustad rodis iqneboda gadaxdili misi vali. unda SevniSno, rom ramdenime saxelmwifoSi arsebuli valauvalobis kanoni (romlebic, rogorc aseTi, garkveul qveynebSi mxolod kerZo kompaniebs ar exeba) Znelad Tu daakmayofilebda sizustisa da ganWvretadobis moTxovnebs, kreditorTa gadasaxadebis dafarvis zusti drois dadgenis TvalsazrisiT. yovelive amis Semdeg, Tumca vici, rom es sasamarTlo, Cveulebriv, rodesac Tvlis, rom Careva `kanonieri” ar aris, ar axdens saqmis Semdgom gadaxedvas imis dasadgenad, iqna Tu ara miRweuli samarTliani Tanafardoba sazogadoebis sayovelTao interessa da adamianis ZiriTadi uflebebis dacvis moTxovnebs Soris, mainc visurvebdi am sakiTxze kidev erTi mosazrebis gamoTqmas. am sasamarTlos precedentuli samarTali naTlad miuTiTebs, rom sasamarTlo gadawyvetilebiT aRiarebuli davalianebis gadauxdelobis sababad fondebis ukmarisobis momizezeba saxelmwifo organos mxridan miuRebelia. aqve unda aRiniSnos isic, rom dasaSvebia sasamarTlos gada wyvetilebis aRsrulebis dagvianeba gansakuTrebul SemTxvevaSi, Tumca aseTma dagvianebam ar unda avnos me-6 muxlis I nawiliT miniWebuli uflebis moTxovnas.17 igive principi udevs safuZvlad pirveli damatebiTi oqmis I muxls: dagvianebam ar unda avnos am debulebiT miniWebuli uflebis moTxovnas. Sesabamisad, Cemi daskvna aseTia: 2004 wlis 2 ivlisidan moyolebuli ganmcxadebeli kompaniis uflebaSi Careva sakuTrebiT mSvidobianad sargeblobasTan dakavSirebiT, am saqmis konkretuli garemoebebidan gamomdinare, ukanono iyo, Tumca, davZen, rom, ZalaSi Sesuli gadawyvetilebis xuT weliwadze meti xnis ganmavlobaSi aRusruleblobis gamo, samarT17 burdovi ruseTis winaaRmdeg, #59498/00, §35, CEDH-2002-III, §48 386 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis liani Tanafardoba sazogadoebis sayovelTao interesis moTxovnebsa da ganmcxadebeli kompaniis sakuTrebis flobis uflebis dacvis moTxovnas Soris ar iqna miRweuli. II. Sps `iza~ da makraxiZe saqarTvelos winaaRmdeg CASE of “IZA” Ltd and MAKRAKHIDZE v. GEORGIA (#28537/02) 2002 wlis 30 maiss Sps `izam” (ganmcxadebelma kompaniam) da saqarT velos moqalaqe nodar makraxiZem (meore ganmcxadebelma) ganacxadiT mimarTes strasburgSi adamianis uflebaTa sasamarTlos, adamianis uflebaTa da ZiriTad TavisuflebaTa dacvis evropuli konvenciis 34-e muxlis Sesabamisad. 2005 wlis 27 seqtembers sasamarTlom ganixila ganacxadi (#28537/02) da erTsulovnad daadgina, rom darRveulia konvenciis me-6 muxlis I nawili, me-13 muxli da pirveli oqmis I muxli. saqmis faqtobrivi garemoebebi ganmcxadebeli kompania kaspis raionuli sasamarTlos 1995 wlis 27 dekembris gadawyvetilebis safuZvelze daregistrirebulia SezRuduli pasuxismgeblobis sazogadoebad. meore ganmcxadebeli daibada 1956 wels da cxovrobs TbilisSi. 1998 wlis 23 ivliss meore ganmcxadebelma - samSeneblo kompania Sps `izas~ damfuZnebelma da direqtorma saxelmwifo skolasTan xeli moawera kontraqts remontis Catarebis Taobaze. kontraqti uzrunvelyofda ganaT lebis saministros biujetidan 117514 laris (53892,50 evros) gadaricxvas ganmcxadebeli kompaniis angariSze. sanacvlod, ganmcxadebelma kompaniam ivaldebula skolis remontis Catareba. imis miuxedavad, rom 1998 wlis agvistosaTvis ganmcxadebel kompanias ukve hqonda Sesrulebuli 13000 laris (5965 evros) Sesabamisi saremonto samuSaoebi, saqarTvelos ganaTlebis saministrom kompaniis angariSze mxolod 5800 lari (2661 evro) gadaricxa. sagadasaxado samsaxurma ganmcxadebeli kompaniisa da piradad meore ganmcxadeblis winaaRmdeg aRZra saqme 30735 laris (14104 evros) gadaxdis moTxovniT. ganmcxadebelTa mtkicebiT, gadaxdis moTxovna efuZneboda gadasaxadis saerTo odenobas, romelic maTTvis unda gadaexadaT 1998 wlis 23 ivlisis kontraqtiT gaTvaliswinebuli samuSaosaTvis, sinamdvileSi ki ganmcxadebelma kompaniam mxolod nawilobrivi dafinanseba miiRo. kaspis raionulma sasamarTlom 2001 wlis 23 ianvars nawilobriv daakmayofila sagadasaxado organoebis moTxovna. raionulma sasamarTlom ar 387 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis daakmayofila moTxovna ganmcxadebeli kompaniisaTvis 26388 laris (12106 evros) odenobis gadasaxadis dakisrebaze, vinaidan CaTvala is dausabu Teblad da imavdroulad, meore ganmcxadeblis mier jer kidev 1998 wlis 22 aprilisaTvis (ganaTlebis saministrosTan kontraqtis gaformebamde didi xniT adre) saxelmwifo biujetisadmi arsebuli davalianebis aRiarebis gaTvaliswinebiT, piradad meore ganmcxadebels daavala, gadaexada damatebiTi Rirebulebis gadasaxadis davalianeba 4347 laris (1994 evros) odenobiT. ganmcxadebelma kompaniam, romelsac warmoadgenda meore ganmcxa debeli, sarCeli Seitana ganaTlebis saministros winaaRmdeg Sesrulebuli samuSaosaTvis darCenili Tanxis _ 7200 larisa (3304 evros) da piradad meore ganmcxadeblisTvis dakisrebuli sagadasaxado davalianebis _ 4347 laris (1994 evros) gadaxdis moTxovniT, radgan saministrom ver SeZlo kontraqtiT gaTvaliswinebuli valdebulebebis Sesruleba. didubeCuRureTis raionulma sasamarTlom 2001 wlis 14 maisis gadawyvetilebiT srulad daakmayofila ganmcxadebeli kompaniis moTxovnebi. 2001 wlis 14 maisis gadawyvetileba ar gasaCivrebula da, Sesabamisad, 2001 wlis 14 ivniss is ZalaSi Sevida, rogorc savaldebulo. aRniSnuli ga dawyvetilebis safuZvelze 2001 wlis 2 ivliss raionulma sasamarTlom gamosca brZaneba, romlis Tanaxmadac, ganaTlebis saministro valdebuli iyo, ganmcxadebeli kompaniisaTvis gadaexada 11628 lari (5332 evro), magram brZaneba ar aRsrulebula. 2002 wlis 19 aprils meore ganmcxadebelma, ganmcxadebeli kompaniis saxeliT, mimarTa iusticiis saministros saaRsru lebo biuros da misgan sasamarTlos 2001 wlis 14 maisis gadawyvetilebis aRsruleba iTxova. pasuxad 2002 wlis 13 maiss saaRsrulebo biuros ufrosma mas auxsna, rom saxelmwifo sabiujeto dawesebulebaTa winaaRmdeg gamotanil gadawyvetilebaTa aRsruleba saaRsrulebo organoebisaTvis kvlavac erT-erT urTules sakiTxad rCeboda. mas ganmcxadeblisaTvis ar miuwodebia raime informacia imis Taobaze, Tu konkretulad rodis iqneboda mosalodneli gadawyvetilebis aRsruleba. meore ganmcxadebelma 2002 wlis 29 oqtombers kvlav mimarTa iusticiis saministros, amjerad _ piradad iusticiis ministrs da gadawyvetilebis dauyovnebliv aRsruleba moiTxova. es moTxovnac upasuxod darCa. imave dRes, 2002 wlis 29 oqtombers, meore ganmcxadebelma sisxlis samarTlis kodeqsis 381-e muxlis Tanaxmad, generalur prokuraturas mimarTa ZalaSi Sesuli gadawyvetilebis aRusruleblobis gamo sisxlis samarTlis saqmis aRZvris moTxovniT, magram 2002 wlis 27 dekembers ganmcxadebels uari eTqva am moTxovnis dakmayofilebaze. 388 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis 2002 wlis 10 noembers kaspis raionulma sagadasaxado samsaxurma #35 Setyobinebis safuZvelze ganmcxadebel kompanias daakisra jarima 74500 laris (34174 evros) odenobiT, meore ganmcxadeblis mier 4347 laris (1994 evros) odenobis daufaravi sagadasaxado davalianebis gamo dagrovili gadasaxadis saxiT, magram, ganmcxadebeli kompaniis sasamarTlo davis gamo, kaspis raionulma sasamarTlom Setyobineba baTilad cno. Tbilisis saolqo sasamarTlom 2003 wlis 5 maiss es gadawyvetileba ZalaSi datova. Setyo binebis baTilad cnobasTan erTad sasamarTlom sagadasaxado samsaxurs daavala, faqtebis safuZvliani gadaxedvisa da xelaxla Sefasebis Semdeg mieRo axali administraciuli aqti. konvenciis me-6 muxlis I nawilis savaraudo darRveva gadawyvetilebis aRusruleblobasTan dakavSirebiT sasamarTlo kvlav aRniSnavs, rom samarTliani ganxilvis ufleba moicavs ZalaSi Sesuli gadawyvetilebis aRsrulebis uflebas, romelic ararealuri iqneboda, Tu kontraqtori saxelmwifos erovnuli samarTlebrivi sistema SesaZlebels gaxdida, ZalaSi Sesuli saboloo gadawyvetileba erTi mxaris sazianod miCneuliyo araqmediTad. nebismieri sasamarTlos mier gamotanili gadawyvetilebis aRsruleba, konvenciis me-6 muxlis miznebidan gamomdinare, `sasamarTlo procesis~ ganuyofel nawilad unda ganixilebodes.18 miuxedavad amisa, sasamarTlos gadawyvetilebis aRsrulebis SeCereba garkveuli vadiT, sazogadoebriv wesrigTan dakavSirebuli sirTuleebis mogvarebis aucileblobidan gamomdinare, SesaZlebelia, ga marTlebuli iyos gansakuTrebul SemTxvevaSi.19 sasamarTlos miaCnia, rom ganmcxadebel kompanias xeli ar unda SeSloda, gamoeyenebina mis sasargeblod gamotanili sasamarTlo gadawyvetileba, rasac sasicocxlo mniSvneloba hqonda misi funqcionirebisaTvis. saqarTvelos oficialuri organoebis mizeziT, konvenciis me-6 muxlis I nawilis moTxovnebi sruliad uSedego gaxda, radgan maT oTx welze meti xnis ganmavlobaSi ver uzrunvelyves ZalaSi Sesuli sasamarTlo gadawyvetilebis aRsruleba. Sesabamisad, amiT dairRva me-6 muxlis I nawili. konvenciis me-13 muxlis savaraudo darRveva sasamarTlo miuTiTebs, rom mis mier dadgenil faqtobriv garemoebebze Sidasaxelmwifoebrivi samarTlebrivi dacvis saSualebebi amowurulia. imave safuZvelze sasamarTlo askvnis, rom ganmcxadebel kompanias ar hqonia Sidasaxelmwifoebrivi samarTlebrivi dacvis efeqturi saSualeba, ro18 burdovi ruseTis winaaRmdeg, #59498/00, §34, ECHR 2002-III; hornsbi saberZneTis winaaRmdeg, 19/03/1997, 1997-II, gv.510, §40 19 prodani moldovas winaaRmdeg, #49806/99, §53, ECHR 2004 389 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis gorc amas konvenciis me-13 muxli iTxovs, im zianis asanazRaureblad, romelic mas sasamarTlo warmoebis Seferxebis gamo miadga. Sesabamisad, amiT darRveulia aRniSnuli piroba. pirveli damatebiTi oqmis I muxlis savaraudo darRveva sasamarTlo precedentul samarTalze miTiTebiT aRniSnavs, rom ganmcxadeblis mimarT mis sasargeblod gamotanili gadawyvetilebis aRusrulebloba warmoadgens sakuTrebiT mSvidobianad sargeblobis uflebaSi Carevas, rogorc es pirveli damatebiTi oqmis pirveli muxlis I winadadebaSia Camoyalibebuli.20 sasamarTlo askvnis, rom mocemul SemTxvevaSi ganmcxadebeli kompanii saTvis 2002 wlis 7 ivnisidan dRemde mis sasargeblod gamotanili gadawyve tilebis aRusrulebloba warmoadgenda sakuTrebis mSvidobiani sargeblobis uflebaSi Carevas, razec miuTiTebs pirveli damatebiTi oqmis pirveli muxlis pirveli abzaci. mTavrobas ar warmoudgenia raime argumenti am Carevis gasamarTleblad. Sesabamisad, sasamarTlo miiCnevs, rom aseve darRveulia pirveli damatebiTi oqmis I muxli. zemoaRniSnuli garemoebebidan gamomdinare, sasamarTlo Semadgen lobam erTxmad daadgina‚ rom dairRva konvenciis me-6 muxlis I nawili‚ me-13 muxli da pirveli damatebiTi oqmis I muxli. saxelmwifos daekisra 10 000 evros gadaxda ganmcxadeblis sasargeb lod. III. donaZe saqarTvelos winaaRmdeg CASE of DONADZE v. GEORGIA (#74644/01) 2000 wlis 12 oqtombers givi donaZem ganacxadiT mimarTa strasburgSi adamianis uflebaTa sasamarTlos, adamianis uflebaTa da ZiriTad TavisuflebaTa dacvis konvenciis 34-e muxlis Sesabamisad. 2006 wlis 7 marts sasamarTlom ganixila ganacxadi (#74644/01) da erTxmad daadgina, rom dairRva konvenciis me-6 muxlis I nawili. saqmis faqtobrivi garemoebebi ganmcxadebeli givi donaZe saqarTvelos moqalaqea. is gamoCenili inJineria da muSaobs saqarTvelos mecnierebaTa akademiis kibernetikis institutSi. xelmZRvanelobasTan garTulebuli urTierTobis gamo man iTxova 20 burdovis saqme, §40; bakalovi ukrainis winaaRmdeg, # 14201/02, §39, 30/11/2004 390 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis roboteqnikis departamentSi gadasvla. misi gadayvana gadawyda 1991 wels, magram ganmcxadebeli ver uzrunvelyves Sesabamisi kabinetiTa da laboratoriiT. 1999 wlis oqtomberSi ganmcxadebelma sarCeli aRZra institutis direqtoris winaaRmdeg. is Cioda, rom 1991_dan 1998 wlamde mas ar hqonda saSualeba, institutis axal SenobaSi esargebla Tavisi kabinetiT, xolo mas Semdeg, rac gadaeca samuSao kabineti, ori wlis manZilze ver SeZlo laboratoriis damontaJeba. 1999 wels, omis veteranTa Sesaxeb aqtis me-19 muxlis uxeSi darRveviT, Statebis Semcirebis safuZvelze is gaaTavisufles samsaxuridan, ris Sedegadac man dakarga xelfasi, romelic 1997 wlidan unda aeRo. pirveli instanciis sasamarTlom ar daakmayofila misi moTxovna, rac gaasaCivra saapelacio sasamarTloSi. saapelacio sasamarTlom uari Tqva sarCelis dakmayofilebaze im motiviT, rom sarCeli ar iyo dasabuTebuli. 2000 wlis 26 ivliss uzenaesma sasamarTlom uari Tqva sarCelis dak mayofilebaze. ganmcxadebeli Civis, rom mis mimarT darRveulia konvenciis me-6 muxlis I nawili (samarTliani sasamarTlos ufleba). sasamarTlos mtkicebulebebi saqmis konkretuli garemoebebis ganxilvis Semdeg sasamarTlo askvnis, rom saqmis arsebiTad ganmxilveli sasamarTloebis gadawyvetilebebi moTxovnis dakmayofilebaze uaris Tqmis Sesaxeb sityva-sityviT imeorebs mowinaaRmdege mxaris naTqvams da ar Cans, rom ganmcxadeblis moTxovnebi guldasmiT iqna ganxiluli. zogierTi TariRisa da faqtebis erTmaneTSi areviT, sasamarTloebi ganmcxadebels miaweren misi moTxovnebis sapirispiro mtkicebas. sasamarTlo aRniSnavs, rom arc erTma Sida instanciis sasamarTlom mxedvelobaSi ar miiRo Semdegi garemoeba: ganmcxadebeli amtkicebda, rom 1991-1998 wlebSi institutis axal SenobaSi samuSao adgili ar hqonda, misi miRebis Semdeg ki ori wlis ganmavlobaSi Zveli laboratoria axal kabinetSi ver daamontaJa, xolo `omisa da samxedro Zalebis veteranTa Sesaxeb~ kanonis me-19 muxlis darRveviT Semcirebis gamo, damqiravebelma gasaTavisuflebel pirTa siaSi Cawera, rasac Sedegad mohyva xelfasis danamatebis gauqmeba, romliTac igi sargeblobda 1997 wlidan. ganmcxadebels wardgenili hqonda mtkicebulebebi, romlebzec amyarebda Tavis moTxovnebs. pasuxad Sida instanciis sasamarTloebma daaskvnes, rom ganmcxadebeli 1997 wlidan sargeblobda xelfasis danamatiT, xolo 1998 wlidan mas hqonda 391 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis samuSao kabineti institutis axal SenobaSi, maSin, rodesac ganmcxadeblis mier sadavod gamxdari sakiTxebi arasdros exeboda am faqtebs. zemoxsenebulis garda, sasamarTlo aRniSnavs, rom saapelacio sa samarTlom uari ganacxada ganmcxadeblis damatebiTi moTxovnis miRebaze, rac axsna ganmcxadeblis mier zogierT argumentze saTanado mtkicebu lebebis warmoudgenlobiT. im mtkicebulebebs, romlebic Tan erTvoda sadavod gamxdar damatebiT moTxovnas, uzenaesma sasamarTlom sakasacio wesiT ganxilvisas pasuxi ar gasca. zemoaRniSnulis mxedvelobaSi miRebiT sasamarTlo miiCnevs, rom sa samarTlo gadawyvetilebis daskvnebi ar adasturebs Sida instanciebis mier ganmcxadeblis argumentebis siRrmiseul da seriozul ganxilvas; sasamarTloebi daeyrdnen ganmcxadeblis mtkicebulebebs, romlebic man warmoadgina mowinaaRmdege mxaris mimarT da amiT daasabuTes ganmcxadeblis moTxovnebis dakmayofilebaze uaris Tqma, Tumca maSinac, roca sasamarTloebi ar arian valdebuli, miuTiTon mxaris TiToeuli argumentis reagirebis gareSe datovebis motivebze,21 isini valdebuli arian, jerovnad ganixilon da upasuxon dainteresebuli mxaris mTavar argumentebs. am naklovanebebma da aseve saapelacio sasamarTlos mier damatebiTi moTxovnis ganxilvaze uaris Tqmam, ganmcxadebeli Caayena aSkarad araxel sayrel da araTanabar mdgomareobaSi mowinaaRmdege mxaresTan. mTavrobis Sexedulebebi, romlebsac Tan ar axlavs dokumenturi mtkicebulebebi, ar iZleva gansxvavebuli daskvnis gakeTebis SesaZleblobas, amasTan, sityvasityviT imeorebs sadavo gadawyvetilebebs da ver arwmunebs sasamarTlos. aqedan gamomdinare, sasamarTlo askvnis, rom ganmcxadeblis argumentebi Sida sasamarTloebma efeqturad ar moismines, maT ar uzrunvelyves misTvis samarTliani sasamarTlos ufleba, konvenciis me-6 muxlis I nawilis Tanaxmad. Sesabamisad, es muxli darRveulia. ganmcxadebeli Tavs Seuracxyofilad miiCnevs mosamarTleTa daudevari da upativcemulo mopyrobis gamo, ramac masSi gamoiwvia undobloba da gaRizianeba. is sasamarTlos yuradRebas amaxvilebs mosamarTle n.d-s qcevaze, romelmac saqme ganixila pirvel instanciaSi. warmodgenili garemoebebis mxedvelobaSi miRebiT sasamarTlo ar uar yofs, rom mosamarTleTa daudevar mopyrobas, aseve q-n n.d-s SemaSfoTebel mourideblobas SeeZlo, daengria ganmcxadeblis ndoba samarTlian sasamarTloze. amasTan, zemoT miTiTebuli darRvevis mxedvelobaSi miRebiT, sasamarTlos zedmetad miaCnia, daadginos, dairRva Tu ara am mxriv me-6 muxlis pirveli nawili. 21 Kaufman c. Belgique (dec), 09/12/ 1994, §29 392 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis zemoxsenebulidan gamomdinare, sasamarTlo Semadgenlobam erTxmad daadgina, rom dairRva konvenciis me-6 muxlis I punqti. saxelmwifos daekisra 3 500 evros gadaxda ganmcxadeblis sasargeblod. IV. apostoli saqarTvelos winaaRmdeg CASE of APOSTOL v. GEORGIA (#40765/02) 2002 wlis 25 oqtombers leonid apostolma ganacxadiT mimarTa strasburgSi adamianis uflebaTa sasamarTlos, adamianis uflebaTa da ZiriTad TavisuflebaTa dacvis konvenciis 34-e muxlis Sesabamisad. 2006 wlis 28 noembers sasamarTlom ganixila leonid apostolis ganacxadi (#40765/02) da erTxmad daadgina, rom darRveulia konvenciis me-6 muxlis I nawili. saqmis faqtobrivi garemoebebi ganmcxadebeli saqarTvelos moqalaqea da cxovrobs baTumSi. man samo qalaqo sarCeliT mimarTa sasamarTlos kerZo piris winaaRmdeg. 2001 wlis 21 noembers baTumis saqalaqo sasamarTlom daakmayofila sarCeli da movales daakisra davalianebis _ 2, 000 aSS dolaris (1,595 evros) da sasamarTlo xarjebis - 100 laris (43,75 evros) gadaxda. gadawyvetileba ar gasaCivrebula da Sevida kanonier ZalaSi. movalem kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetilebis aRsrulebaze uari ganacxada. ganmcxadebelma saaRsrulebo warmoebis dawyebis moTxovniT mimarTa aWaris avtonomiuri respublikis (SemdgomSi `aWaris a/r”) iusticiis saministros. 2002 wlis 27 noembris weriliT iusticiis saministrom ganmcxadebels acnoba, rom `saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb” kanonis 26-e muxlis Tanaxmad, ekisreboda aRsrulebis saSualebebTan dakavSirebuli winaswari xarjebis anazRaurebis valdebuleba, Tumca werilSi dakonkretebuli ar iyo aRsrulebis saSualebaTa saxeebi da gasawevi xarjebis odenoba. ganmcxa debels saaRsrulebo warmoebis xarjebis gaweva ar SeeZlo, vinaidan mis Semosavals mxolod pensia _ 45 lari (19 evro) Seadgenda. man mimarTa aWaris a/r-is Sinagan saqmeTa saministrosa da prokuraturas movalis winaaRmdeg sisxlis samarTlis saqmis aRZvrisa (sisxlis samarTlis kodeqsis 381-e muxli) da gadawyvetilebis aRsrulebis moTxovniT, magram _ uSedegod. aRniSnulma organoebma upasuxes, rom isini ver Caereodnen samarTal warmoebis procesSi. 393 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis winamdebare saqmeSi ganmcxadeblis saCivari Seexeba kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetilebis aRsrulebis moTxovnis uflebas, romelic konven ciaSi calke debulebis saxiT ar aris gaTvaliswinebuli, gamomdinareobs konvenciis me-6 muxlis pirveli nawilidan da konvenciis organoebi mas aRiqvamen rogorc samarTalwarmoebis Semadgenel nawils.22 sasamarTlos mtkicebulebebi sasamarTlo aRniSnavs, rom arc konstituciis 42-e muxlis I nawili da arc sxva konstituciuri debuleba ar Seicavs kanonier ZalaSi Sesuli ga dawyvetilebebis aRusruleblobis winaaRmdeg raime garantiebs, rac ar Seesabameba sasamarTlos precendentuli samarTlis praqtikas. konstitu ciuri debulebis dakvirvebiT wakiTxva naTels xdis, rom igi realurad uzrunvelyofs sasamarTlosadmi mimarTvis uflebas. Tumca, mTavrobam ver daasaxela sakonstitucio sasamarTlos verc erTi gadawyvetileba, romelic, msgavsad precedentuli samarTlisa, ganmartavda konstituciis 42-e muxlis pirvel nawils, rogorc uflebas gadawyvetilebis aRsrulebis moTxovnaze. sasamarTlo kvlav aRniSnavs, rom konvenciis me-6 muxlis I nawili icavs yvela piris samarTliani sasamarTlos uflebas Tavisi samoqalaqo-samarT lebrivi ufleba-movaleobebis gansazRvrisas.23 sasamarTlosadmi mimarTvis ufleba ar aris mxolod Teoriuli saboloo gadawyvetilebis miRebaze uflebis aRiarebis Sesaxeb, aramed is gulisxmobs agreTve gadawyvetilebis aRsrulebis kanonier molodins. modave mxareTa efeqturi dacva da samarTlianobis aRdgena gulisxmobs administraciuli organoebis valdebulebas, daemorCilon saboloo gadawyvetilebas.24 sasamarTlo miiCnevs, rom saCivris Sinaarsidan gamomdinare, konvenciis me-6 muxlis pirvel nawilTan mimarTebiT mniSvneloba ara aqvs, gadawyve tilebis aRsrulebis Semdeg aunazRaurdeboda Tu ara ganmcxadebels wi naswar gadaxdili aRsrulebis xarjebi. mTavaria, rom, aRsrulebasTan da kavSirebuli xarjebis winaswar gadauxdelobis gamo, mis sasargeblod gamotanili gadawyvetileba ver aRsrulda. vinaidan aRsrulebis procesi samarTalwarmoebis Semadgeneli nawilia,25 sasamarTlos miaCnia, rom ufleba sasamarTloze Tanabrad uzrunvelyofs rogorc pirveli instanciisa da saapelacio sasamarTlos,26 ise aRsrulebis etapis xelmisawvdomobasac samoqalaqo uflebebisa da movaleobe22 23 24 25 26 Hornsby v.Greece, 19/05/1997, 1997-II, p.510, §40 Golder v. United Kingdom, 21/02/1975, Series A, #18, p.13-18, §§28-36 ix. hornsbis saqme (Hornsby), §§40 Burdov v. Russia, #59498/00, §34, ECHR 2002-III Kreuz v. Poland, #28249/95, §§53-54, ECHR 2001-VI 394 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis bis gansazRvris dros da gulisxmobs aRsrulebis procesis inicirebis uflebas.27 unda aRiniSnos, rom sasamarTlosadmi mimarTvis ufleba ar aris absoluturi da is SeiZleba SeizRudos kidec, vinaidan es ufleba Tavisi bunebiT iseTia, rom moiTxovs saxelmwifos mxridan mowesrigebas. Tumca, sasamarTlo unda darwmundes, rom gamoyenebuli SezRudvebi ar iqneba imdagvari, rom individisaTvis miniWebuli ufleba SeizRudos an Semcirdes iseTi zomiT, an im saxiT, rom daknindes uflebis mTliani arsi. metic, SezRudva ar iqneba me-6 muxlis pirveli nawilis Sesabamisi, Tu is ar emsaxureba kanonier mizans da ar arsebobs Tanafardobis gonivruli kavSiri gamoyenebul saSualebebsa da misaRwev mizans Soris.28 sasamarTlos azriT, konvenciis me-6 muxlis pirveli nawilidan gamomdi nare, uflebebis efeqturi dacvis valdebuleba ar gulisxmobs mxolod Caurevlobas, aramed moicavs saxelmwifosaTvis sxvadasxva pozitiuri qme debis ganxorcielebis davalebasac. sasamarTlo askvnis, rom aRsrulebis procesis organizebisaTvis, finansuri uzrunvelyofis ganmcxadebelze dakisrebiT, saxelmwifo Seecada, Tavi daeRwia pozitiuri valdebule bisgan, rac gulisxmobs gadawyvetilebaTa aRsrulebis iseTi sistemis Camoyalibebas, romelic efeqturi iqneba rogorc kanonis doneze, aseve _ praqtikaSi.29 zemoaRniSnuli mosazrebebis gaTvaliswinebiT, mTavrobis pozicia, daavaldebulos ganmcxadebeli, winaswar gadaixados xarjebi, raTa moxdes aRsrulebis procesis inicireba da amasTan, ar gaiTvaliswinos ganmcxade blis materialuri mdgomareoba, warmoadgens gadametebul tvirTs, riTac izRudeba ganmcxadeblis sasamarTlosadmi mimarTvis ufleba. aRniSnul mizezTa gamo, sasamarTlo Semadgenlobam erTxmad daadgina, rom dairRva konvenciis me-6 muxlis I nawili. aseve daadgina, rom mopasuxe saxelmwifos evaleba, ganCinebis ZalaSi Sesvlidan sami Tvis vadaSi (konvenciis 44-e muxlis II punqti) saTanado saSualebebiT uzrunvelyos 2001 wlis 21 noembris sasamarTlo gadawyvetilebis aRs ruleba. 27 Manoilescu and Dobrescu v. Romania, #60861/00, ECHR 2005 28 Waite and Kennedy v. Germany, #26083/94, §59, ECHR 1999-I 29 Fuklev v. Ukraine, #71186/01, §84, 07/06/2005 395 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis V. riJamaZe saqarTvelos winaaRmdeg CASE of RIZHAMADZE v. GEORGIA (#2745/03) 2002 wlis 10 maiss avTandil riJamaZem ganacxadiT mimarTa stras burgSi adamianis uflebaTa sasamarTlos, adamianis uflebaTa da ZiriTad TavisuflebaTa dacvis konvenciis 34-e muxlis Sesabamisad. 2007 wlis 31 ivliss sasamarTlom ganixila ganacxadi (#2745/03) da erTxmad daadgina, rom ar darRveula konvenciis me-6 muxlis I nawili.. saqmis faqtobrivi garemoebebi ganmcxadebeli avTandil riJamaZe mebaJed muSaobda finansTa saministros sabaJo departamentis regionul samsaxurSi (SemdgomSi _ „sabaJo departamentis Zveli samsaxuri”). 1995 wlis 30 ivniss Catarebuli struqturuli reorganizaciis Sedegad 1995 wlis 5 agvistos sxva TanamSromlebTan erTad igi gaaTavisufles dakavebuli Tanamdebobidan. gaTavisuflebis Taobaze brZanebaSi aRniSnuli iyo, rom gaTavisuflebuli TanamSromlebi unda gadaeyvanaT sxva, axlad Seqmnil regionul samsaxurSi (SemdgomSi _ „axali sabaJo samsaxuri”). 1995 wlis 5 agvistos ganmcxadebelma TxovniT mimarTa sabaJo depar taments axal samsaxurSi muSaobis dawyebis Taobaze. mas am Txovnaze pasuxi ar miuRia. momdevno 6 wlis ganmavlobaSi man mravaljer mimarTa saCivriT sxvadasxva samTavrobo uwyebas imis gamo, rom ar eZleoda muSaobis gagrZe lebis SesaZlebloba. 2001 wlis 21 martis weriliT departamentma ganmcxadebels acnoba, rom 1995 wlis 30 ivniss Catarebuli reorganizaciis Sedegad moxda kadrebis mniSvnelovani Semcireba da vinaidan Zvel sabaJo samsaxurSi igi didi xnis ganmavlobaSi unebarTvod acdenda samuSaos, administraciam miiRo gadawyvetileba misi sabolood ganTavisuflebis Taobaze. rogorc werilSi iyo miTiTebuli, msgavsi gadawyvetilebis kanonier safuZvels warmoadgenda Sromis kanonTa kodeqsis Sesabamisi debulebebi. miTiTebuli kodeqsi erTaderTi sakanonmdeblo aqti iyo im droisTvis, riTic wesrigdeboda sajaro moxeleTa SromiTi davebi. ganmcxadebeli miiwvies kadrebis ganyofilebaSi ganTavisuflebis Taobaze brZanebis aslisa da sabuTebis gadasacemad. 2001 wlis 23 maiss man Seitana sarCeli sasamarTloSi departamentis winaaRmdeg ukanono gaTavisuflebis gamo, moiTxova samsaxurSi aRdgena da kompensacia xelfasis dakargvis gamo. vinaidan ganmcxadebeli erovnuli sasamarTlos mier ganxiluli saqmis Sedegebs eWvqveS ayenebs, igi mimarTavs strasburgis adamianis ufle- 396 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis baTa sasamarTlos TxovniT, Seasrulos „meoTxe instanciis” saapelacio sasamarTlos roli. miuxedavad amisa, sasamarTlo xazgasmiT aRniSnavs, rom erovnuli sasamarTloebi warmoadgens mtkicebulebis saTanadoobis Sefasebisa da materialuri da saproceso- samarTlebrivi normebis ganmartebisa da gamoyenebis saukeTeso instancias.30 vinaidan Sidasaxelmwifoebrivi sasamarTlos mier miRebuli gadawyvetilebebi ar Seicavs aSkara TviTnebur dasabuTebas,31 sasamarTlo miiCnevs, rom ganmcxadeblis sarCelis es nawili, konvenciis me-6 muxlis pirveli punqtis Sesabamisad, aris aSkarad arasworad Camoyalibebuli da, konvenciis 35-e muxlis me-3 da me-4 punqtebis Tanaxmad, unda iqnes uaryofili. sasamarTlos mtkicebulebebi sasamarTlo dasawyisSive aRniSnavs, rom uzenaes sasamarTloSi mimdinare saqmis ganxilva (ganmcxadeblis mier xandazmulobis vadis dacvis gaTva liswinebiT) ar warmoadgens davas ganmcxadeblis samoqalaqo uflebebis Taobaze. miuxedavad amisa, ganmcxadeblis sarCelSi moyvanili SromiT uf lebebTan dakavSirebuli faqtebisa da Sesabamisi kompensaciis moTxovnis Seswavla gaxda sasamarTlo ganxilvis Sedegi.32 rac Seexeba mTavrobis protests sarCelis SesabamisobasTan dakavSirebiT, im mizeziT, rom ganmcxadebeli iyo sajaro moxele, sasamarTlo acxadebs, rom didma palatam cota xnis win, pelegrinis saqmeze gadawyvetilebis gamotanamde,33 Seitana Sesworeba Tavis „funqcionalur kriteriumSi”, romelsac igi eyrdnoboda. Sesabamisad, amJamad miCneulia, rom konvenciis me-6 muxlis pirveli punqti vrceldeba sajaro moxeleebis SromiT davebzec. mxolod is faqti, rom ganmcxadebeli, Tavisi sajaro samsaxuris wyalobiT, monawileobs saxelmwifos suverenuli uflebamosilebis ganxorcielebaSi, veRar CaiTvleba gadamwyvet argumentad. pelegrinis saqmeze dadgenili „funqcionaluri kriteriumis” nacvlad miRebulia da amJamad moqmedebs orsafexuriani testi. Sesabamisad, imisaTvis, rom mopasuxe saxelmwifos mieces saSualeba, moiTxovos gamonaklisi konven ciis me-6 muxlis pirveli punqtiT gaTvaliswinebuli dacvis garantiebidan, rac, rogorc wesi, vrceldeba yvela sajaro moxeleze, mopasuxe saxelmwifom unda daamtkicos, rom aRniSnuli SezRudva, sasamarTlos xelmisawvdo mobaze konkretul TanamdebobasTan dakavSirebiT, ganmtkicebulia erovnu30 Vidal v. Belguim, 22/04/1992, #235-B, pp.32-33, §32; Gurepka v. Ukraine, #61496/00, §45, 06/09/2005 31 Donadze v. Georgia, #74644/01, §32, 07/03/2006 32 Zander v. Sweden, 25/11/1993, #279-B, p.38, §22; Moreira de Azevedo v. Portugal, 23/10/1990, #189, p.17, §66 33 Vilho Eskelinen and others v. Finland, #63235/00, §§55-56, 19/04/2007 397 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis li kanonmdeblobiT. kanonierebis moTxovnis SesrulebisTanave mopasuxe mTavrobam unda moaxdinos imis demonstrireba, rom arsebobs obieqturi saxelmwifo interesi, romelic damoukidebelia saxelmwifosa da moxeles Soris „gansakuTrebuli ndobisa da erTgulebis valdebulebisagan”, rac amarTlebs sasamarTlosadmi mimarTvis uflebis SezRudvas.34 arsebul saqmeSi mxareebisaTvis saerTo safuZvels qmnis is garemoeba, rom ganmcxadebels xeli miuwvdeboda erovnul sasamarTloebze. erovnuli kanonmdeblobiT, mas ar ekrZaleboda sarCelis Setana saxelmwifos winaaRmdeg Tanamdebobaze aRdgenis moTxovniT. ufro metic, erovnulma sasamarTloebma gansakuTrebulad aRniSnes, rom im droisaTvis, rodesac ganmcxadebeli iTxovda kompensacias, isini iyenebdnen Sromis kanonTa kodeqss, romelic awesrigebda dasaqmebasTan dakavSirebul kerZo samarT lebriv urTierTobebs. sxvagvarad, saxelmwifom ganmcxadeblis, rogorc sajaro moxelis, mimarT daikava igive pozicia, rogoric kerZo daqiravebuli piris mimarT. amgvar garemoebebSi, konvenciis meqanizmebiT gaTvaliswinebuli subsi diurobis principis dacviT, sasamarTlos ar SeuZlia daikavos kompetenturi saxelmwifo organos adgili da ivaraudos, rom saxelmwifos gaaCnia imuniteti samoqalaqo pasuxismgeblobisagan ganmcxadeblis usamarTlo ganTavisuflebisa da dakarguli anazRaurebis Taobaze mis sarCelTan dakavSirebiT.35 Sesabamisad, mTavrobis mier warmodgenili protesti uaryofil iqna. amgvarad, sasamarTlo Tvlis, rom konvenciis me-6 muxlis pirveli punqti vrceldeba am konkretul davaze. aranairi sxva safuZveli ganacxadis dauSveblad cnobisTvis ar gamovlinda. amdenad, aRniSnuli ganacxadi sasa marTlos mier daSvebulad iqna cnobili. sasamarTlos, agreTve, miaCnia, rom pirveli da erTaderTi instanciis sasamarTlo ganxilvis dros, Cveulebriv, arsebobs zepiri ganxilvis ufleba,36 Tumca zepiri ganxilvis ararseboba meore da mesame instanciebSi SeiZleba ganpirobebuli iyos saqmis ganxilvasTan dakavSirebuli konkretuli TaviseburebebiT im SemTxvevaSi, Tu zepiri ganxilva moxda pirveli instanciis sasamarTloSi.37 sasamarTlos miaCnia, rom sajaro ganxilvis ufleba, romelic garanti rebulia konvenciis me-6 muxlis pirveli punqtiT, gulisxmobs zepiri gan xilvis uflebas. miuxedavad amisa, konvenciis me-6 muxlis pirveli punqtis 34 35 36 37 Vilho Eskelinen and others v. Finland, §§61-62 Vilho Eskelinen and others v. Finland, §§61-62 Hakansson and Sturesson v. Sweden, 03/02/1990, #171, p.20, §.64 Helmess v. Sweden 29/10/1991, #212, p.16, §36 398 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis mixedviT, zepiri ganxilvis valdebuleba ar warmoadgens absolutur uf lebas. amgvarad, zepiri ganxilvis ararseboba SesaZloa, Seesabamebodes konvenciis me-6 muxlis moTxovnas, rodesac gansaxilveli sakiTxi ar iwvevs eWvs im faqtebTan an kanonTan dakavSirebiT, romelic saqmeSi warmodgenili masalebisa da mxareTa werilobiTi dokumentaciis safuZvelze SeuZlebelia adekvaturad iqnes gadawyvetili.38 rac Seexeba saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos sakasacio funqcias, sasamarTlo miiCnevs, rom misi roli mdgomareobda saapelacio sasamarTlos gadawyvetilebis kanonierebis SefasebaSi. es gamomdinareobs mTavrobis mier warmodgenili argumentebidan, romlebic ganmcxadebels sadavod ar gauxdia da romlebic uzrunvelyofilia erovnuli kanonmdeblobiTa da praqtikiT, rac gulisxmobs Semdegs: sakasacio sasamarTlo ar iyo is kompetenturi organo, romelsac SeeZlo faqtobriv garemoebebTan dakavSirebuli sakiTxebis gadawyveta. mas SeeZlo mxolod materialuri da proce sualuri kanonmdeblobiT gaTvaliswinebuli debulebebis ganmartebisa da gamoyenebis Sefaseba. miuxedavad amisa, ganmcxadebels hqonda ufleba, gaesaCivrebina dadgenili faqtebi damatebiTi da argumentebuli sakasacio pretenziis aRZvris safuZvelze, im moTxovniT, rom aseTi faqtebi qvemdgomma instanciebma daadgines procesualuri normebis darRveviT. sasamarTlos miaCnia, rom aRniSnuli sarCelis gaTvaliswinebiT, uzenaes sasamarTlos gaaCnda qvemdgomi instanciebis mier gamosayenebeli samarTlis ganmartebis SesaZlebloba mxareTa mier ukve wardgenili argumentebisa da saqmis sxva masalebis safuZvelze. samarTlebrivi argumentebi, iseve, rogorc teqnikuri faqtobrivi sakiTxebi, SesaZlebelia ufro efeqturad iqnes warmodgenili werilobiTi formiT, vidre - zepirad.39 sasamarTlo aRniSnavs, rom sakasacio sarCelSi ganmcxadebeli iTxovda saqmis faqtobrivi garemoebebis gadaxedvas. miuxedavad amisa, man ar daakonkreta saapelacio sasamarTlos mier misi mdgomareobis Sefasebis proceduruli naklovanebebi. aseT viTarebaSi sasamarTlos miaCnia, rom uzenaesma sasamarTlom, romelsac ar gaaCnia sakmarisi kompetencia, Seiswavlos sadavo gadawyvetilebis dasabuTebuloba an moipovos axali mtkicebuleba, kanonierad ganacxada uari saqmis garemoebebis ganxilvaze da nacvlad amisa, daadastura saapelacio sasamarTlos mier samoqalaqo saproceso kodeqsis 407-e muxlis safuZvelze miRebuli gadawyveti38 Fredin v. Sweden, #2, 23/02/1994, #283, §§21-22; Fischer v. Austria, 26/04/1995, #312, §44 39 Pursiheimo v.Finland, #57795/00, 25/11/2003; Dury v. Sweden #28394/95, §37, 12/11/2002; Sutter v. Switzerland, 22/02/1984, #74, §30; Coorplan-Jenni GmbH and Hascic v. Austria, #10523/02, , 27/07/2006; Salomonsson v. Sweden, #38978/97, §39, 12/11/2002; Guz v. Turkey [GC], #36590/97, §51, ECHR 2002-V 399 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis leba. saapelacio sasamarTlos gadawyvetilebis mxolod samarTlebrivi dasabuTebulobis gadamowmebiT (samoqalaqo saproceso kodeqsis 404-e muxlis pirveli punqti) sakasacio sasamarTlom Sromis kanonTa kodeqsis 204-e muxlis safuZvelze miiRo gadawyvetileba xandazmulobis vadis dasaSvebobisa da misi gamoTvlis Taobaze. vinaidan saapelacio sasamarTloSi xandazmulobis vadis sakiTxi ukve iyo msjelobis sagani zepiri ganxilvis dros, ganmcxadeblisaTvis imave sakiTxis xelmeored ganxilvaze uari SesaZlebelia, naklebad mniSvnelovnad iqnes miCneuli. Sesabamisad, sakasacio procesis bunebidan gamomdinare, es ufleba SesaZlebelia, uaryofil iqnes sxva, ufro mniSvnelovani kanonieri interesebis gamo.40 am SemTxvevaSi sasamarTlo iRebs mTavrobis miTiTebas saTanadoobisa da ekonomiurobis Taobaze. mis xelT arsebuli masalebis gaTvaliswinebiT, sasamarTlo aRniSnavs, rom departamentma ar warmoadgina aranairi pasuxi ganmcxadeblis sakasacio sarCelze. amdenad, am ukanasknels ar SeuZlia ganacxados, rom zepiri ganxilvis ararsebobis gamo saboloo gadawyvetilebis miRebamde mas ar miecemoda meore mxaris mier warmodgenili argumentebis gacnobis saSua leba.41 da bolos, sasamarTlo gansakuTrebul mniSvnelobas aniWebs im faqts, rom arsebul saqmeSi zepiri ganxilvis ararseboba ar arRvevda ganmcxadeblis uflebas SejibrebiTobis principze dafuZnebul sasamarTlo ganxilvaze, razec ganmcxadebelma Secileba ar gaakeTa. zemoxsenebulidan gamomdinare, sasamarTlo Semadgenlobam erTxmad daadgina, rom ar darRveula konvenciis me-6 muxlis pirveli punqti. VI. kanala slovakeTis winaaRmdeg CASE OF KANALA v. SLOVAKIA (#57239/00) 2000 wlis marts ivan kanalam ganacxadiT mimarTa strasburgSi adamianis uflebaTa sasamarTlos, adamianis uflebaTa da ZiriTad Tavi suflebaTa dacvis evropuli konvenciis 34-e muxlis Sesabamisad. 2007 wlis 31 ivliss sasamarTlom ganixila ganacxadi (#57239/00) da daadgina, rom darRveulia konvenciis pirveli damatebiTi oqmis I muxli. 40 Ekbatani v. Sweden 26/05/1988, #134, p.14, §31; Helmers v. Sweden, §36 41 Lobo Machado v. Portugal 26/02/1996, 1996-1, §31; Vermeulen v. Belgium, 20/02/1996, 1996-1, §33; Frette v. France, #36515/97, §47, ECHR 2002-I 400 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis saqmis faqtobrivi garemoebani 1991 wels aplikantma auqcionze 560,000 Cexoslovakiur kronad SeiZina uZravi qoneba, romelic denacionalizebuli saxelmwifo sakuTreba iyo da mdebareobda slovakeTis erT-erTi qalaqis centrSi. qonebis sawyisi fasi iyo 245,000 Cexoslovakiuri krona. Tanxis gadaxdis mizniT man bankidan aiRo sesxi. 1992 wels man kidev aiRo ramdenime sesxi, maT Soris, 190,000 Cexoslovakiuri krona Senobebis rekonstruqciisaTvis. 1993 wels raionulma sasamarTlom daadgina, rom aRniSnuli qoneba aplikantma SeiZina Tavis partniorTan, baton T-sTan, erTad. TiToeuli maTgani Tanabari mesakuTre iyo. Sesabamisad, batonma T-m sakuTrebis garemontebul nawilSi daiwyo Tavisi biznesis warmoeba. vinaidan aplikanti ver sargeblobda nagebobaTa nawiliT, man ganacxada, rom ar SeeZlo valis dafarva bankSi. 1997 wlis TebervalSi raionulma sasamarTlom mosTxova aplikants da mesame pirs, romelic Tavdebad daudga ganmcxadebels, gadaexada Tanxa kreditori bankisaTvis. gadawyvetileba ZalaSi Sevida 1997 wlis 20 agvistos. 1997 wlis 11 agvistos raionulma sasamarTlom aplikantsa da mis garantors (Tavdeb pirs) gasca gadaxdis orderi da miuTiTa, rom unda gadaexadaT valis danarCeni nawili. gadaxdis braZaneba ZalaSi Sevida 1997 wlis 4 noembers. 1998 wlis 12 marts kreditori bankis moTxovnis safuZvelze raionulma sasamarTlom aRmasrulebel oficers daavala, rom aResrulebina zemoxsenebuli gadawyvetilebebi. kreditori banki daTanxmda, rom xelaxla dawyebuliyo valis dafarva aplikantis zemoxsenebuli uZravi qonebis wilis gayidviT. aplikantma ganacxada, rom misi Zma SeuTanxmda aRmasrulebel oficers, rom igi (anu aplikantis Zma) iRebda valdebulebas valis gadaxdaze da moiTxova, aRar gacemuliyo qonebis gayidvis brZaneba. rogorc saqmis masalebidan irkveva, aRsulebis procesi mainc daiwyo, rac 1998 wlis 8 ivniss gasaCivrda sasamarTloSi aplikantis mier im safuZvliT, rom mas moTxovnili hqonda saqmis xelaxali ganxilva qonebis sakuTrebasTan dakavSirebiT. 1998 wlis 16 ivniss raionulma sasamarTlom ar daakmayofila ganmcxadeblis es moTxovna. 1998 wlis 24 ivliss aRmasrulebelma oficerma gankarguleba gasca aplikantis sadavo sakuTrebis wilis gayidvaze. 1998 wlis 18 agvistos aplikantma kvlav mimarTa sasamarTlos da moiTxova aRsrulebis gadadeba. 1998 wlis 17 seqtembers raionulma sasamarTlom ar daakmayofila es moTxovna. 1998 wlis 14 oqtombers aRmasrulebelma oficerma acnoba ganmcxadebels, rom saaRsrulebo samsaxuris mier mowveulma eqspertma 1998 wlis 30 seqtembrisaTvis mTliani qoneba Seafasa 390,590 kronad. 401 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis aplikantma da kreditorma bankma gaaprotrestes Sefaseba. kerZod, 1998 wlis 19 oqtombris weriliT bankis warmomadgenelma warmoadgina bankis mier mowveuli eqspertis 1992 wlis 19 oqtombris mosazreba, romelic momzadda aplikantis mier bankidan Tanxis gamotanis dros. am dokumentis Tanaxmad, qoneba Sefasebuli iyo maSindeli fasebis regulaciis mixedviT. Tavis werilSi banki acxadebda, rom amasobaSi uZravi qoneba ramdenjerme gaZvirda da Tanac aplikantmac uZrav qonebas Cautara rekonstruqcia. amasTan, aRniSnuli uZravi qoneba mdebareobda qalaqis centrSi, sadac misi fasi momatebuli iyo. aRmasrulebelma oficerma moiTxova sxva eqspertis mosazreba, romlis Tanaxmadac, uZravi qonebis fasi 1998 wlis 23 noembrisaTvis Seadgenda 439,280 kronas. qoneba Sefasda #465/1991 maregulirebeli normis mixedviT, romelic ar asaxavda uZravi qonebis sabazro Rirebulebas. 1998 wlis 21 dekembers aRmasrulebelma oficerma gamoacxada, rom aplikantis wili sakuTrebaSi gaiyideboda auqcionis wesiT 1999 wlis 22 ianvars da misi sawyisi fasi iqneboda 219,640 krona, rac erT-erTi eqspertis SefasebiT warmoadgenda qonebis mTliani Rirebulebis mxolod naxevars. 1998 wlis 28 dekembers sakuTrebis meore Tanamflobelma isargebla Sesyidvis upiratesi uflebiT da aRmasrulebeli oficeris TandaswrebiT sabanko depozitze Seitana 219,640 krona. 1999 wlis 15 ianvars aRmasrulebelma oficerma acnoba raionul sasamarTlos da aplikants, rom uZravi qoneba aRar gaiyideboda auqcionze, radgan Tanamflobelma sabanko depozitze Seitana uZravi qonebis Rirebulebis Sesabamisi Tanxa. 1999 wlis 25 ianvars aplikantma sasamarTloSi gaasaCivra aRsruleba. is Cioda, rom auqcioni Catarda misi gverdis avliT, rom misma Zmam aiRo valdebuleba valis dafarvaze da rom Tanxa ukve samjer iyo Caricxuli 1998 wlis seqtembridan dekembramde. aplikanti SemdgomSi aRniSnavs, rom eqspertis mier uZravi qoneba Sefasebuli iyo disproporciulad dabal fasSi. kerZod, aplikanti davobda, rom gansxvavebulma eqspertebma Tavis 1992 wlis angariSSi qoneba Seafasa 656,679 kronad da 400,000 kronaze meti investicia Caido TviT SenobaSi. ganmcxadebelma moiTxova, rom sxva eqspertsac Seefasebina sakuTreba. 1999 wlis 26 marts raionuli sasamarTlos mosamarTlem acnoba aRmasrulebel oficers, rom aRsruleba ganxorcielda arasworad. werilSi xazgasmiT iyo aRniSnuli, rom sakuTrebis sabazro Rirebuleba unda gansazRvruliyo aRsrulebis miznebidan gamomdinare. mosamarTlem mosTxova aRmsarulebel oficers, rom eqsperts Seetana Sesabamisi Sesworebebi Tavis SefasebaSi. 402 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis 1999 wlis 15 ivliss aRmasrulebelma oficerma acnoba raionul sasamarTlos, rom eqspertebi xelmZRvanelobdnen konkretuli margulirebeli normiT da, Sesabamisad, isini ver gaiTvaliswinebdnen sabazro Rirebulebebs sadavo qonebaze. 1999 wlis 13 seqtembris gadawyvetilebaSi raionulma sasamarTlom dadgenilad miiCinia, rom Tanamflobelma SeiZina aplikantis wili sakuTreba da sabanko depozitze Seitana 219,640 krona. raionulma sasamarTlom SemdgomSi ar daakmayofila aplikantis protesti sakuTrebis SefasebasTan dakavSirebiT da daadgina, rom eqspertebi xelmZRvanelobdnen #465/1991 maregulirebeli normiT. is faqti, rom aRmasrulebelma oficerma ugulebelyo zemoxsenebuli SeTanxmeba, romlis Tanaxmadac aplikantis Zmas unda daewyo valis gadaxda, iyo ararelevanturi, radgan aseTi SeTanxmebis arseboba unda daemtkicebina kreditors. aranairi mtkicebuleba amis Taobaze kreditors ar warmoudgenia. raionuli sasamarTlos gadawyvetileba ar gasaCivrebula. adgilobrivi sasamarTlos praqtika slovakeTis uzenaesi sasamarTlos samoqalaqo saqmeTa palatam Tavis 1997 wlis 20 oqtombris mosazrebaSi (gadawyvetilebaSi) daadgina, rom sasamarTloebma mxedvelobaSi unda miiRon sakuTrebis zogadi Rirebuleba (es aris is fasi, ramdenadac SesaZlebelia qonebis gayidva), rodesac wyveten saerTo qonebis ganawilebisa da mxarisaTvis adekvaturi kompensaciis miniWebis sakiTxs. sakuTrebis amgvari zogadi Rirebuleba ar SeiZleba ganisazRvros arsebuli fasebis regulirebis gziT. zogadi Rirebuleba, agreTve, unda gamoiyenebodes im SemTxvevaSic, roca Tanamflobels upiratesi Sesyidvis uflebiT SeuZlia qonebis Sesyidva. Sesabamisad, daculi iyo Tanasworuflebianobis konstituciuri principi. sasamarTlos Sefaseba aRsrulebis procesis mixedviT, aplikantis sakuTrebis wili sadavo uZrav qonebaSi gadaeca Tanamflobels. miuxedavad imisa, rom gansaxilvelma Carevam ar gamoiwvia saxelmwifos mier eqsproproacia, sadavo zomebma Sedegad SezRuda aplikantis sakuTrebis ufleba. mTavrobam ver warmoadgina raime damamtkicebeli argumenti imisa, rom konvenciis pirveli damatebiTi oqmis I muxlis mixedviT ar SezRudula sakuTrebis ufleba da Sesabamisad, sasamarTlo ganixilavs davas aRniSnuli normis mixedviT (see, for example, Bruncrona v. Finland, no. 41673/98, § 65, 16 November 2004 or Beyeler v. Italy [GC], no. 33202/96, §§ 108-14, ECHR 2000-I). konvenciis pirveli oqmis I muxlis Tanaxmad, sakuTrebis uflebis aseTi SezRudva unda Seesabamebodes kanonierebis, sazogadoebriv interesebs 403 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis da iseTi saSualebebiT miaRwios amas, romelic gonivrulad proporciulia gansaxorcielebel mizanTan (see, for example, Jahn and Others v. Germany [GC], nos. 46720/99, 72203/01 and 72552/01, §§ 81-94, ECHR 2005). kerZod, `samarTliani balansi~ unda arsebobdes sazogadoebriv an zogad interesebsa da individdTa fundamenturi uflebebis dacvis moTxovnebs Soris. Sesabamisi kanonmdeblobis mixedviT, kompensaciis sakiTxi aris mtkicebis sagani, Tu ramdenad icavs sadavo RonisZiebebi samarTliani balansis moTxovnebs da gansakuTrebiT _ aplikantze amis araproporciulad dakisrebas (see Former King of Greece and Others, [GC], no. 25701/94, § 89, ECHR 2000-XII). sakuTrebis daufleba mis RirebulebasTan SedarebiT aragonivruli Tanxis gadaxdis gziT, rogorc wesi, warmoadgens araproporciul Carevas, rac SeuZlebelia gamarTlebuli iyos konvenciis pirveli damatebiTi oqmis I muxliT. amis miuxedavad, es norma nebismier SemTxvevaSi ar iZleva garantias mTliani kompensaciis uflebaze, radgan arsebobs kanonieri garemoebebi `sazogadoebrivi interesis~ saxiT, romelTa safuZvelze SesaZlebelia sabazro RirebulebebTan SedarebiT naklebi odenobiT anazRaurebis moTxovna (see, among other authorities, Papachelas v. Greece [GC], no. 31423/96, § 48, ECHR 1999-II). kompensaciis gareSe sakuTrebis uflebis darRveva am konkretul saqmeSi Seesabameba am oqmis I muxls (see the Jahn and Others v. Germany [GC], judgment referred to above, § 117). warmodgenil saqmeSi aplikantis qoneba gaiyida aRsrulebis Sesaxeb gankargulebis Tanaxmad. rac Seexeba aplikantis arguments imaze, rom aRsruleba unda SeCerebuliyo mas Semdeg, rac misma Zmam daiwyo valis dafarva. 1999 wlis 13 seqtembris gadawyvetilebaSi raionulma sasamarTlom aRniSna, rom kreditorma bankma ver warmoadgina raime mamtkicebeli dokumenti amis Taobaze. sasamarTlom aseve ver aRmoaCina raime miniSneba imis Taobaze, rom gasaCivrebuli Careva ar iyo kanonieri. aRmasrulebelma oficerma Sesabamisi sasamarTlo gadawyvetilebebi aRasrula sajaro auqcionze aplikantis sakuTrebis wilis gayidviT. gayidvidan miRebuli SemosavliT daifareboda aplikantis davalianeba. orives _ aplikantsa da kreditor banks realuri interesi hqondaT, rom sakuTreba gayiduliyo im droisaTvis umaRles fasad.  unda aRiniSnos, rom sasamarTlo ver Seafasebs, Tu ra fasad iyo SesaZlebeli uZravi qonebis gayidva sajaro auqcionze imisaTvis, rom Tanamflobels ar esargebla upiratesi Sesyidvis uflebiT. miuxedavad amisa, TanamflobelisaTvis aplikantis sakuTrebis wilis upiratesi Sesyidvis uflebis miniWebiT, sabazro Rirebulebaze dabal fasad SeeZina qoneba, adgilobrivma organoebma aplikants ar misces gonivruli Sansi, raTa qoneba gayi- 404 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis duliyo iseT fasad, rom am ukanasknels SesZleboda Tavisi valebis didi nawilis dafarva. is, rom sakuTrebis Tanamflobels SesaZlebloba hqonda, aplikantis wili SeeZina upiratesi Sesyidvis uflebiT, ar SeiZleba gaxdes kritikis safuZveli. sasamarTlos azriT, samarTliani balansisa da konkurentuli interesebis dacvisas saWiro iyo, rom aplikants micsemoda SesaZlebloba, Tavisi qoneba gaeyida sabazro Rirebulebis Sesabamis fasad. magaliTad, amis ganxorcieleba SeasZlebeli iqneboda maSin, Tu Tanamflobeli isargeblebda upiratesi Sesyidvis uflebiT mxolod maSin, roca daixureboda sajaro auqcioni. aRsaniSnavia rom, slovakeTis uzenaesi sasamarTlo gansxvavebul konteqstSi adgens imas, rom sasamarTloebma mxedvelobaSi unda miiRon sakuTrebis zogadi Rirebuleba _ is fasi, ramdenadac SesaZlebelia qonebis gayidva. sakuTrebis amgvari zogadi Rirebuleba ar SeiZleba gansazRvruliyo arsebuli fasebis regulirebis gziT. mosazrebaSi (gadawyvetilebaSi) naTqvamia, rom zogadi Rirebuleba unda gamoyenebuliyo im SemTxvevaSic, roca Tanamflobels upiratesi Sesyidvis uflebiT SeeZlo qonebis SeZena. Sesabamisad, daculi iqneboda Tanasworuflebianobis konstituciuri principi. uzenaesi sasamarTlos mosazreba am SemTxvevaSi emTxveva strasburgis sasamarTlos mosazrebas. ufro metic, Sedegad Sesabamisi kanoni Seicvala im kuTxiT, rom auqcionze gasayidad gatanili yvelaze dabali fasi Sesabamisi yofiliyo sabazro Rirebulebisa. miuxedavad amisa, es ver Secvlida mdgomareobas warmodgenil saqmeSi. am garemoebebis gaTvaliswinebiT, sasamarTlo ar aris darwmunebuli, rom zemoxsenebuli ganxilvebis konteqstSi daculi iyo `samarTliani balansi~ sazogadoebrivi interesebis moTxovnebsa da aplikantis uflebebis dacvis moTxovnebs Soris. Sesabamisad, sasamarTlom miiCnia, rom dairRva konvenciis I damatebiTi oqmis I muxli. saqmis garemoebebis gaTvaliswinebiT, sasamarTlos miaCnia, rom Tanxis mikuTvnebis nawilSi is mzad araa, gamoitanos gadawyvetileba, radgan SesaZlebelia miRweul iqnes SeTanxmeba aplikantsa da saxelmwifos Soris. sasamarTlom erTxmad daadgina, rom dairRva konvenciis pirveli damatebiTi oqmis I muxli. 405 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis VII. martins kastro da alves koreia de kastro portugaliis winaaRmdeg AFFAIRE MARTINS CASTRO ET ALVES CORREIA DE CASTRO v. PORTUGAL (#33729/06) 2006 wlis 28 ivliss martins kastrom da alves koreia de kastrom ganacxadiT mimarTes strasburgSi adamianis uflebaTa sasamarTlos, adamianis uflebaTa da ZiriTad TavisuflebaTa dacvis evropuli konvenciis 34-e muxlis Sesabamisad. 2008 wlis 10 ivniss sasamarTlom ganixila ganacxadi (#33729/06) da daadgina, rom darRveulia konvenciis me-6 muxlis I nawili da me-13 muxli. saqmis faqtobrivi garemoebebi ganmcxadeblebi daibadnen 1950 wels da cxovroben safrangeTSi. 1993 wlis 24 noemebrs maT mimarTes Matosinhos-s tribunals C wyvilis winaaRmdeg, damqiraveblebis gaZevebis moTxovniT. 1994 wlis 30 seqtembers erT-erTma mopasuxem waradgina Segebebuli sarCeli. 2001 wlis 25 maiss sasamarTlom gamoitana winaswari gadawyvetileba faqtobrivi garemoebebis dadgenis mizniT. saqmis ganxilva Sedga 2002 wlis 3 dekembers. sasamarTlom amave dRes gamoitana gadawyvetileba, riTac daakmayofila sarCeli da uari ganacxada Segebebuli sarCelis dakmayofilebaze. 2004 wlis 6 ianvars ganmcxadeblebma portos administraciul tribunalSi saxelmwifos winaaRmdeg Seitanes saCivari arasaxelSekrulebo zi anis anazRaurebis motiviT. isini asaCivrebdnen samoqalaqo samarTalwarmoebis gaWianurebas. 2004 wlis 29 marts mopasuxe mxarem Tavis SesagebelSi ganacxada, rom gasaCivrebuli vada iyo gonivruli da es asec rom ar yofiliyo, portugaliis samarTlebrivi wesrigi ar iTvaliswinebda saxelmwifos pasuxismgeblobas sasamarTlos aqtTan dakavSirebiT. 2004 wlis 21 noembers administraciulma tribunalma mosarCeleebis saCivari ar daakmayofila im motiviT, rom, marTalia, sasamarTlom saqme ganixila aragonivrul vadaSi, magram ganmcxadeblebma ver warmoadgines mtkicebulebebi moraluri zianis dasasabuTeblad. dasaxelebuli gadawyvetileba gaasaCivres ganmcxadeblebma, Tumca maTi moTxovna arc am SemTxvevaSi dakmayofilda. 2006 wlis 30 marts CrdiloeTis centralurma administraciulma tribunalma ZalaSi datova ga- 406 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis saCivrebuli gadawyvetileba. aRsaniSnavia, rom erT-erTma mosamarTlem dawera gansxvavebuli azri da miuTiTa, rom moraluri zianis Taobaze mtkicebulebebi ar iyo saWiro, radgan saqmis ganxilvis aragonivruli vada dadgenilad iyo miCneuli. ganmcxadeblebma mimarTes uzenaes administraciul sasamarTlos, romelmac saCivari dauSveblad cno misi arasakmarisi iuridiuli da socialuri mniSvnelobis motiviT. sasamarTlos Sefaseba ganmcxadeblebis mtkicebiT, sasamarTlo procesis gaWianurebiT dairRva konvenciis me-6 muxlis I nawilis moTxovnebi (sasamarTlo procesi mimdinareobda 1993 wlis 24 noembridan 2002 wlis 4 dekembramde.) sasamarTlom aRniSna, rom saqmis ganxilvis vadis gonivruloba dgindeba yovel konkretul SemTxvevaSi saqmis garemoebebis gaTvaliswinebiT da mxedvelobaSi miiReba sasamarTlo praqtikiT dadgenili kriteriumebi, gansakuTrebiT ki saqmis sirTule, ganmcxadeblebis da kompetenturi xelisuflebis qceva da saqmis mniSvneloba dainteresebuli mxareebisaTvis (voir, parmi beaucoup d’autres, Frydlender c. France [GC], no 30979/96, § 43, CEDH 2000-VII). sasamarTlom saqmis masalebis Seswavlis Sedegad miiCnia, rom mTavrobam veranairi faqti da argumenti ver warmoadgina Tavisi poziciis gasamyareblad. Sesabamisad, sasamarTlom mocemul SemTxvevaSi daadgina, rom saqmis ganxilvis vada iyo aragonivruli. amrigad, darRveuli iyo konvenciis me-6 muxlis I nawilis moTxovnebi. ganmcxadeblebma gaasaCivres aseve arasaxelSekrulebo zianis anazRa urebis araefeqturoba konvenciis me-13 muxlis safuZvelze. sasamarTlom miuReblad miiCnia CrdiloeTis centraluri administraciuli sasamarTlos pozicia imis Taobaze, rom saqmis ganxilvis gaWianurebiT miyenebuli ziani ar eqvemdebareboda anazRaurebas. man ganacxada, rom kanonmdeblobiT mkacrad unda ganisazRvros saqmis ganxilvis vadebi, am vadebis darRvevisTvis ki dazaralebul mxares unda aunazRaurdes moraluri ziani. SesaZlebelia, msgavs situaciaSi dainteresebul pirs miekuTvnos moraluri zianis anazRaureba minimaluri odenobiT an es ziani sulac ar anazRaurdes, magram sasamarTlom gadawyvetileba amis Taobaze saTanadod unda daasabuTos. sasamarTlom miuTiTa, rom uzenaesi administraciuli sasamarTlo pativs scems adamianis uflebaTa sasamarTlos mier praqtikiT dadgenil principebs, rac saqmis masalebidanac Canda, Tumca sasamarTlo praqtikis SesabamisobaSi ar iqna moyvanili qveynis samarTlebrivi sistema. kerZod, 407 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis man dauSveblad cno saCivari imis gamo, rom igi moklebuli iyo iuridiul da socialur interess. yovelive zemoaRniSnulis gaTvaliswinebiT, sasamarTlom konvenciis me13 muxlis moTxovnebi darRveulad miiCnia. sasamarTlom xazi gausva saxelmwifos valdebulebas, rom ara marto aunazRauros dazaralebul mxares miyenebuli ziani sasamarTlos mier dadgenili odenobiT, aramed rogorc xelSemkvrelma mxarem sasamarTlos mier dadgenil praqtikasTan SesabamisobaSi moiyvanos qveynis samarTlebrivi sistema. es yovelive unda ganxorcieldes ministrTa komitetis zedamxedvelobis qveS, Tumca saxelmwifos mier gansazRvruli saSualebebiT. yovelive zemoTqmulidan gamomdinare, sasamarTlo Semadgenlobam erTxmad daadgina, rom dairRva konvenciis me-6 muxlis I nawili da me-13 muxli. sasamarTlos gadawyvetilebiT, aplikantebis sasargeblod saxelmwifos daekisra moraluri zianisaTvis 9500 evros, xolo materialuri danaxarjebisaTvis – 3 370,60 evros gadaxda. VIII. zaicevsi latviis winaaRmdeg CASE OF ZAICEVS v. LATVIA (#65022/01) 2000 wlis 18 dekembers vasili zaicevsma ganacxadiT mimarTa strasburgSi adamianis uflebaTa sasamarTlos, adamianis uflebaTa da ZiriTad TavisuflebaTa dacvis evropuli konvenciis 34-e muxlis Sesabamisad. 2007 wlis 31 ivliss sasamarTlom ganixila ganacxadi (#65022/01) da daadgina, rom darRveulia konvenciis me-7 oqmis me-2 muxli. saqmis faqtobrivi garemobebi aplikanti, arasamTavrobo organizaciis prezidentia, romelic dafuZnebulia qalaq liepaSi da miznad isaxavs (wesdebis mixedviT) pensionrebis, invalidebis, naklebad uzrunvelyofili pirebisa da sxva daucveli kategoriebis interesebis dacvas. 2000 wlis 20 ivliss qalbatoni n.l., romlis interesebsac icavda vasili zaicevsi, gamocxadda liepas raionul sasamarTloSi, raTa mieRo Tavisi samoqalaqo saqmis ganxilvis oqmis asli. qalbatoni n.l-s TxovniT sasamarTloSi mas Tan axlda ganmcxadebeli. isini Sevidnen mosamarTle m.j-s 408 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis samuSao oTaxSi, romelic ixilavda mis saqmes. mosamarTlem uari uTxra dokumentis gacemaze da mosTxova maT kabinetis datoveba. rogorc ki aplikantma datova oTaxi mosamarTle m.j-m moamzada samarTaldarRvevis faqtze moxseneba, sadac aRniSnuli iyo, rom batoni v. zaicevsi nebarTvis gareSe SeiWra masTan kabinetSi, xeli SeuSala mas muSaobaSi, uxeSi da agresiuli formiT iTxovda informaciis miRebas, riTic daarRvia qcevis wesebi, Semofargluli teritoria da upativcemulod eqceoda yvelas, riTac v. zaicevsma daarRvia samarTaldarRvevaTa kodeqsis Sesabamisi muxlebi. braldebulma mxarem ver warmoadgina raime axsna-ganmarteba, radgan ukve datovebuli hqonda sasamarTlos teritoria. imave dRes mosamarTlem Tavisi moxseneba gadasca sasamarTlos Tavmjdomares, romelSic vrclad iyo aRwerili aRniSnuli incidenti. amis Semdeg, maleve, sasamarTlos kancelariis gayofilebis sxva wevrebmac, romlebic Seeswrnen am incidents, igive ganmartebebi gaakeTes momxdaris Taobaze. momdevno dRes, 2000 wlis 21 ivliss, sasamarTlos Tavmjomarem kancelarias daavala aplikantis miyvana sasamarTloSi 25 ivlisisaTvis, raTa gaerkvia, moxda Tu ara sasamarTlosadmi upativcemulobis faqti. aplikanti ar gamocxadda sasamarTloSi da mosamarTlem policias ubrZana, moeZiaT aplikanti da iZulebis wesiT mieyvanaT sasamarTloSi. momdevno dRes policiis oficerma sasamarTlos Tavmjdomares acnoba, rom aplikanti ar iyo saxlSi da mas ver miakvlies. 2000 wlis 2 agvistos aplikanti TavisiT mivida liepas sasamarTloSi raTa daecva sxva klientis interesebi, romelic dazaralebuli iyo sisxlis samarTlis saqmeSi. saqmis ganxilvis Semdeg aplikants acnobes, rom mas ibarebdnen sasamarTloSi 2000 wlis 7 agvistos, adrindeli samarTaldarRvevis gamo. aplikantis TqmiT, es moxda mxolod mas Semdeg, rac man moismina mis winaaRmdeg wamoyenebuli braldeba. igi maSinve gaemarTa sasamarTlos Tavmjdomaris sanaxavad da moiTxova dro konsultaciisaTvis da saqmis masalebis gacnoba, raTa momzadebuliyo dacvisaTvis. misi moTxovna ar dakmayofilda da aplikantma dauyovnebliv gaakeTa SeniSna am faqtze, ris Semdegac kancelarias ukan daubruna Setyobineba. 2000 wlis 3 agvistos werilSi, romelic gaigzavna prokuraturasa da iusticiis saministroSi, aplikanti asaCivrebda imas, rom mosamarTlem uari uTxra saqmis gacnobaze. am werilze mas pasuxi ar miuRia. 2000 wlis 7 agvistos mosamarTlem ufleba misca aplikants, gascnoboda saqmes da ufasod gadaeRo dokumentebis aslebi. mTavrobis mier warmodgenil axsna-ganmartebebSi, romelic ar gauprotestebia aplikants, saqme Sedgeboda mxolod Svidi furclisagan. 409 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis 2000 wlis 9 agvistos liepas raionuli sasamarTlos sxva mosamarTlem ganixila aplikantis winaaRmdeg arsebuli braldebis arsebiTi mxare. mosmenisas aplikantma ganacxada, rom Tavs ar cnobda damnaSaved aRniSnuli samarTaldarRvevis CadenaSi. kerZod, is ar eTanxmeboda mosamarTle m.j-s moxsenebiT baraTSi moyvanil faqtebs da miaCnda rom axsna-ganmarteba ar Seesabameboda simarTles. sasamarTlos saboloo gadawyvetilebiT aplikants miesaja sami dRiT `administraciuli patimroba~ sasamarTlos SeuracyofisaTvis, romelic wesrigdeba administraciuli samarTaldarRvevaTa kodeqsiT. mosamarTlem gaiTvaliswina, rom aplikantis brali jerovnad iyo dasabuTebuli werilobiTi axsna-ganmartebebiT mosamarTlis da aparatis TanamSromelebis mier, romlebic Seeswrnen incidents. policiis ganyofilebas ebrZana, rom aResrulebina Sesabamisi gankarguleba miRebisTanave. aplikantma aRniSnuli sasjeli moixada adgilobrivi policiis ganyofilebis sakanSi 2000 wlis 9 agvistodan 12 agvistos CaTvliT. 2000 wlis agvistodan oqtombris CaTvliT aplikantma generalur prokuraturas mimarTa sxvadasxva saCivriT, magram mas aranairi pasuxi ar miuRia. sasamarTlos mtkicebulebebi aplikanti Civis, rom mis mimarT dairRva konvenciis me-7 oqmis me-2 muxli, romlis Tanaxmadac: muxli 2 - sisxlis samarTlis saqmis gasaCivrebis ufleba: 1. yvelas, vinc sasamarTlos mier msjavrdebulia sisxlis samarTlis danaSaulis CadenisaTvis, aqvs ufleba, misi msjavrdeba an misTvis daniSnuli sasjeli gadaasinjvinos zemdgomi instanciis sasamarTlos. am uflebis ganxorcieleba, im safuZvlebis CaTvliT, romlebze dayrdnobiTac is SeiZleba ganxorcieldes, mowesrigebulia kanoniT. 2. am wesidan gamonaklisi dasaSvebia mcire mniSvnelobis danaSaulis mimarT, rogoradac igi kanoniT aris gansazRvruli, an rodesac Sesabamisi piri pirveli instanciis wesiT gasamarTlebulia umaRlesi instanciis sasamarTlos mier, anda mas xelaxla daedo msjavri mis mimarT gamotanili gamamarTlebeli ganaCenis gadasinjvis Sedegad. mTavrobis mtkicebiT, mas aRniSnuli muxli ar daurRvevia, radgan aplikanti braldebuli iyo `kanoniT gaTvaliswinebuli msubuqi danaSaulis CadenaSi.~ aseve, miuTiTa imaze, rom latviis kanonmdeblobis mixedviT, samarTaldarRveva ar iyo kvalificirebuli rogorc sisxlis samarTlis danaSauli, radgan is iyo naklebad seriozuli simZimis. aplikanti daobs, rom mas ar mieca ganaCenis gasaCivrebis saSualeba, riTic mis mimarT dairRva konvenciis me-7 oqmis me-2 muxli. 410 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis sasamarTlo kvlav imeorebs, rom `sisxlis samarTlis danaSaulis~ ganmarteba (koncefcia), me-7 oqmis me-2 muxlis mixedviT, Seesabameba `konvenciis me-6 muxlis I nawiliT gansazRvrul `sisxlissamarTlebriv braldebas~ (see Gurepka v. Ukraine, no.61406/00, §55, 6 September 2005). imis gaTvaliswinebiT, rom warmodgenil saqmeSi sasamarTlom daadgina konvenciis me-6 muxlis I nawilis gamoyeneba, sasamarTlos aseve saWirod miaCnia, imsjelos konvenciis me-7 oqmis me-2 muxlis darRvevaze. mTavrobam aRniSna, rom danaSauli, romelic aplikantma Caidina, me-7 oqmis me-2 muxlis me-2 nawilis Tanaxmad, warmoadgenda `naklebad mZime xasiaTis danaSauls~. amasTan dakavSirebiT sasamarTlo miiCnevs, rom me-7 oqmis ganmartebis mixedviT, imis gadawyvetisas, aris Tu ara danaSauli mZime an naklebad mZime xasiaTis, mniSvnelovani kriteriumia imis gansazRvra, dasjadia Tu ara es danaSauli patimrobiT. warmodgenil saqmeSi, aRniSnuli samarTaldarRveva, Sesabamisi kodeqsis mixedviT, dasjadia 15 dRemde patimrobiT. me-7 oqmis me-2 muxlis Sinaarsis gaTvaliswinebiT, sasamarTlos miaCnia, rom braldeba, romlis gamoc mTavar sasjelad kanoniT dadgenilia patimrobis ganaCeni, ar SeiZleba ganixilebodes rogorc `naklebad mZime~ danSauli. da bolos, sasamarTlo aRniSnavs: latviis sakonsitucio sasamarTlom Tavis 2002 wlis 20 ivnisis gadawyvetilebaSi daadgina, rom samarTaldaRvevaTa Sesaxeb kanonis garkveuli muxlebi, romlebiTac gasamarTlda aplikanti, ar Seesabameba konvenciis me-7 oqmis me-2 muxlis moTxovnebs da sakonstitucio sasamarTlos gadawyvetilebiT, aRniSnuli muxlebi kanonSi gauqmda. miuxedavad amisa, es ar asaxula ganmcxadeblis saqmeze, romelmac srulad ganicada aw ukve gauqmebuli muxlebis Sedegebi da, Sesabamisad, kvlavac rCeba `msxverplis~ statusis qveS. aRniSnulis gaTvaliswinebiT, sasamarTlom erTxmad daadgina, rom dairRva konvenciis me-7 oqmis me-2 muxli. IX. mamidakisi saberZneTis winaaRmdeg CASE OF MAMIDAKIS v. GREECE (#35533/04) 2004 wlis 29 seqtembers kiriakos mamidakisma ganacxadiT mimarTa strasburgSi adamianis uflebaTa sasamarTlos, adamianis uflebaTa da ZiriTad TavisuflebaTa dacvis evropuli konvenciis 34-e muxlis Sesabamisad. 2007 wlis 11 ianvars sasamarTlom ganixila ganacxadi (#35533/04) da daadgina, rom darRveulia konvenciis I damatebiTi oqmis I muxli. 411 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis saqmis faqtobrivi garemoebebi aplikanti erovnebiT berZenia, daibada 1932 wels da cxovrobs aTenSi. is aris navTob-kompania `mamidoil-jetoil sa-s~ (Mamidoil–Jetoil SA) prezidenti. 1997 wels aplikants daekisra sabaJo jarimis gadaxda 3,008,216 evros odenobiT benzinis kontrabandis gamo. amave dros, mas aseve daekisra sxva pirebTan erTad, erToblivad da cal-calke, sxvadasxva saxis jarimebis gadaxda sabaJo wesebis darRvevis gamo. jamSi jarimis Tanxam Seadgina 4,946,145 evro. aplikantma es gadawyvetileba gaasaCivra sasamarTloSi. 2004 wlis 2 aprils uzenaesma administraciulma sasamarTlom misi moTxovna ar daakmayofila. sasamarTlos Sefaseba aplikanti Cioda, rom mas ar mieca saSualeba, gamoeyenebina saqmis samarTliani ganxilvis ufleba da miuTiTa, rom jarimis saxiT didi Tanxis dakisrebam daarRvia misi ufleba, Tavisuflad da daubrkoleblad esargebla Tavisi sakuTrebiT. amasTan, ganmcxadeblis mtkicebiT, mis mimarT dairRva udanaSaulobis prezumfciac. man miuTiTa, rom sasamarTloebma mtkicebulebebi saTanadod ar gamoikvlies. aplikantis azriT, sasamarTlom ar gaiTvaliswina is garemoeba, rom mis mimarT ar ganxorcielebula sisxlis samarTlebrivi devna. Sesabamisad, miiCnevs, rom mis mimarT dairRva konvenciis me-6 muxlis I nawili da I damatebiTi oqmis I muxli. sasamarTlom miuTiTa, rom ganmcxadebels hqonda SesaZlebloba, waredgina sasamarTlosTvis argumentebi, xolo sasamarTlos gadawyvetilebaSi moyvanili mosazebebis gauziarebloba ar aris misi aramotivirebulad miCnevis safuZveli, Tu mxare amis Taobaze saTanado argumentebs ar warmoadgens. sasamarTlom aRniSna, rom ganmcxadebelma ver warmoadgina raime argumenti imis dasamtkiceblad, rom administraciulma organoebma is damnaSaved miiCnies manam, sanam amaze Sesabamis gadawyvetilebas gamoitandnen. rogorc saqmis ganxilvisas gamoirkva, ar arsebobs raime mtkicebuleba imisa, rac Tundac mcireoden eWvs mainc gamoiwvevda saqmis arasamarTlian ganxilvasTan dakavSirebiT. sasamarTlom erTsulovnad miiCnia, rom am SemTxvevaSi ar darRveula konvenciis me-6 muxli. ganmcxadebeli aseve apelirebda konvenciis I oqmis I muxlis darRvevaze. amasTan, igi miuTiTebda rom mis mimarT gamoyenebuli jarima iyo gadaWarbebuli, TviTneburi da araproporciuli da misi qonebis eqspropriaciiT dairRva konvenciis pirveli oqmis pirveli muxliT miniWebuli ufleba. 412 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis sasamarTlom miiCnia, rom, marTalia, dadgenili sanqcia Seesabameboda erovnul kanonmdeblobas, romelic, Tavis mxriv, emsaxureboda saerTo interesebs kontrabandis prevenciasTan dakavSirebiT, magram aqve daadgina, rom dakisrebuli jarima araproporciuli iyo. da bolos, sasamarTlos miaCnia, rom sadavo jarimis dakisrebam mniSvnelovani ziani miayena aplikantis finansur mdgomareobas, radgan igi iyo araproporciuli kanonieri miznebis misaRwevad. sasamarTlom CaTvala, rom dairRva konvenciis I oqmis I muxli ganmcxadeblisaTvis qonebis CamorTmevis saxiT. Sesabamisad sasamarTlom erTsulovnad daadgina, rom aplikantis mimarT dairRva konvenciis I damatebiTi oqmis I muxli da saxelmwifos daekisra 10000 evros gadaxda moraluri zianisa da 10000 evros gadaxda materialuri xarjebis anazRaurebisaTvis. X. kalinova bulgareTis winaaRmdeg CASE OF KALINOVA v. BULGARIA (#45116/98) 1998 wlis 20 ivniss bronka kalinovam ganacxadiT mimarTa strasburgSi adamianis uflebaTa sasamarTlos, adamianis uflebaTa da ZiriTad TavisuflebaTa dacvis evropuli konvenciis Zveli redaqciis 25-e muxlis Sesabamisad. 2007 wlis 8 noembers sasamarTlom ganixila ganacxadi (#45116/98) da daadgina, rom darRveulia konvenciis I damatebiTi oqmis I muxli. saqmis faqtobrivi garemoebebi a. ganmcxadeblis mier sadavo qonebis SeZena ganmcxadebeli bronka kalinova daibada 1950 wels da cxovrobs nova zagoraSi. 1990 wlis 11 dekembers qalaq nova zagoras administraciasTan dadebuli xelSekrulebiT ganmcxadebelma sakuTrebaSi miiRo 115 kv.m sacxovrebeli saxli, romelic saxelmwifos sakuTrebas warmoadgenda. saxelSekrulebo Tanxad ganisazRvra 14 397 bulgaruli levi. aRniSnuli saxli da miwis nakveTi, iseve, rogorc sxva mravali, axlo mdebare uZravi qoneba daeqvemdebara eqspropriacias `teritoriuli da urbanuli mowyobis Sesaxeb~ 1984 wlis kanoniT. 1986 wels Zvelma mesakuTreebma miiRes qonebis kompensaciad 18 176 bulgaruli levi, rac im droisaTvis arsebuli fasebis Sesabamisi Tanxa iyo. aRniSnuli eqspropriaciis mizans saerTo sacxovreblebis mSenebeloba warmoadgenda, rac gaTvaliswinebuli iyo urbanizaciis gegmiT. 413 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis b. Zveli mesakuTreebis mier sadavo qonebis dabrunebis mcdeloba 1992 wlis 21 Tebervals gamoica kanoni `restituciis Sesaxeb,~ romelic iTvaliswinebda saxelmwifo sakuTrebaSi miqceuli qonebis Zveli mesakuTreebisaTvis dabrunebas. kerZod, saqme exeboda im qonebas, romelic CamorTmeul iqna saerTo sacxovreblebis aSenebis mizniT. aRniSnuli garemoebis safuZvelze, qonebis Zvelma mesakuTreebma mimarTes Sesabamis instanciebs TavianTi uflebebis aRsadgenad (anu qonebis dasabruneblad). 1994 wlis 14 Tebervals nova zagoras raionulma sasamarTlom ar daakmayofila Zveli mesakuTreebis moTxovna sakuTrebis dabrunebis Taobaze. aRniSnuli gadawyvetileba gasaCivrda sakasacio instanciaSi, romelmac saqme xelaxali ganxilvisaTvis daubruna imave raionul sasamarTlos. raionulma sasamarTlom xelaxali ganxilvisas daadgina, rom aplikantma (igulisxmeba kalinova) qoneba SeiZina kanonierad da aranairi garemoebebi ar miuTiTebda imaze, rom am ukanasknelma qonebis SeZenisas borotad gamoiyena Tavisi profesiuli Tu politikuri mdgomareoba. Zvelma mesakuTreebma es gadawyvetileba saapelacio wesiT gaasaCivres slivenis saolqo sasamarTloSi. 1996 wlis 16 seqtembers slivenis saolqo sasamarTlom gaauqma pirveli instanciis sasamarTlos gadawyvetileba, radgan miiCnia, rom garigeba, romliTac ganmcxadebels sakuTrebaSi gadaeca qoneba, winaaRmdegobaSi modioda `saxelmwifo sakuTrebis Sesaxeb~ dekretis 110-e muxlis pirvel punqtTan (am punqtis mixedviT dauSvebeli iyo samsarTulian nagebobaze dabali Senobis gayidva maRali konstruqciebis asaSeneblad) da igi baTilad cno. 1996 wlis 15 noembers ganmcxadebelma zemoxsenebuli gadawyvetileba gaasaCivra sakasacio wesiT. man miuTiTa, rom dasaxelebuli dekretis mizans warmoadgenda koleqtiuri qonebis mSeneblobis xelSewyoba. imis gaTvaliswinebiT, rom aRniSnuli mSenebloba sadavo qonebaze ukve ganxorcielda da xeli ar SeuSlia qonebis flobaSi, gasaCivrebuli gadawyvetileba unda gauqmebuliyo. 1998 wlis 21 ianvars uzenaesma sakasacio sasamarTlom saCivari ar daakmayofila. Semdgomi gasaCivrebis Sedegad Zvelma mesakuTreebma miaRwies imas, rom eqspropriaciis aqtebi baTilad iqna cnobili. ganmcxadebels komunisaTvis gadaxdili Tanxis ukan dabrunebis Sesaxeb moTxovna ar dauyenebia, radgan inflaciis gamo zemoxsenebuli Tanxa Zalian dabali iyo. 414 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis g. aplikantis mier saqmis gasaCivreba strasburgis sasamarTloSi aplikantma ganacxadiT mimarTa strasburgis sasamarTlos da miuTiTa, rom man sadavo qoneba SeiZina kanonis sruli dacviT da ar arsebobda raime samarTlebrivi safuZveli imisa, rom yidvis xelSekruleba gauqmebuliyo. aplikants miaCnia, rom xelSekrulebis gauqmebiT mis mimarT dairRva konvenciis I oqmis I muxliT garantirebuli sakuTrebis ufleba. aseve, aplikanti acxadebs, rom mas ekuTvnoda adekvaturi kompensacia, vinaidan igi iyo sadavo qonebis keTilsindieri SemZeni. sasamarTlos Sefaseba ganmcxadebelma mocemul saqmeze miiCnia, rom darRveuli iyo konvenciis I damatebiTi oqmis I muxliT daculi sakuTrebis ufleba. sasamarTlom ganacxada, rom dainteresebulma pirma moqmedi kanonmdeblobis Sesabamisad wlebis win SeiZina sadavo saxli, flobda mas da miiCneoda kanonier mesakuTred wlebis ganmavlobaSi manam, sanam Sida instanciis sasamarTlom ar gaauqma nasyidoba. yovelive amis gaTvaliswinebiT, sasamarTlom miiCnia, rom dainteresebuli piri iyo qonebis mesakuTre konvenciis I damatebiTi oqmis I muxlis moTxovnebidan gamomdinare, xolo sasamarTlos gadawyvetilebis safuZvelze sakuTrebis uflebis CamorTmeva ukavSirdeboda amave muxlis me-2 winadadebas (Brumărescu c. Roumanie [GC], no 28342/95, § 77, CEDH 1999‑VII ; Velikovi et autres, précité, §§ 159-160). aqve, sasamarTlom miuTiTa: sakuTrebis uflebis CamorTmeva rom iyos kanonieri, igi unda akmayofilebdes konvenciis I damatebiTi oqmis I muxlis me-2 winadadebiT gaTvaliswinebul moTxovnebs. kerZod, sakuTrebis uflebis CamorTmevis pirobebi kanoniT unda iyos gansazRvruli. sakuTrebis uflebis CamorTmeva unda moxdes sazogadoebrivi saWiroebisaTvis, saerTo da individis fundamenturi uflebebis dacvis interesebis Tanazomierebis gaTvaliswinebiT. sasamarTlom miuTiTa, rom mocemul SemTxvevaSi sakuTrebis uflebis CamorTmeva moxda arsebuli kanonis safuZvelze, Tumca ganmcxadebeli apelirebda imaze, rom mas aklda sizuste da ganWvretadoba. sasamarTlom daskvnebisaTvis miuTiTa saqmeze _ Velikovi et autres c. Bulgarie, #43278/98(§§ 162167). amasTan, aRniSna, rom restituciis Sesaxeb kanonis da Sida instanciis sasamarTloebis Sefasebis sarwmunoobis Taobaze msjelobis dros mxedvelobaSi unda yofiliyo miRebuli qveynis ekonomikuri da politikuri cvlilebebis gardamavali da specifikuri periodi. Sesabamisad, sasamarTlom daaskvna, rom aRniSnuli garemoebebis gaTvaliswinebiT, mas ar SeeZlo mieCnia dasaxelebuli aqti dauzusteblad da naklebad ganWvretad, rac mas konvenciis I damatebiTi oqmis I muxlTan Seusabamos gaxdida. 415 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis rac Seexeba sakuTrebis uflebis CamorTmevis mizans, sasamarTlom mxedvelobaSi miiRo qveyanaSi avtoritaruli reJimidan demokratiuli sazogadoebisaken arsebuli gardamavali periodi da aRniSna, rom im kanonmdeblobis mizani, romelic iTvaliswinebda warsulSi CamorTmeuli Tu saxelmwifo sakuTrebaSi miqceuli qonebis restitucias saTanado kompensaciiT, ukavSirdeboda sazogadoebriv saWiroebas (Pincová et Pinc c. République tchèque, no 36548/97, § 51, CEDH 2002‑VIII ; Velikovi et autres, précité, §§ 168-172). vinaidan iuridiuli aqtebis gauqmebis Sesaxeb kanonmdebloba emsaxureboda sxva pirTa sakuTrebis dacvas da samarTlebrivi urTierTobebis regulirebas, sasamarTlom darRveva verc am aspeqtSi aRmoaCina. sasamarTlom aseve miuTiTa: imaze msjelobis dros, dairRva Tu ara konvenciis pirveli damatebiTi oqmis pirveli muxli, mxedvelobaSi unda iqnes miRebuli Semdegi sakiTxi, kerZod, ukavSirdeba Tu ara konkretuli SemTxveva `restituciis Sesaxeb~ kanonis miznebs. amis Sefasebis dros sasamarTlom mxedvelobaSi unda miiRos garemoebebi, romelTa arsebobisas ganmcxadebelma sakuTrebaSi miiRo qoneba da motivebi, ris gamoc CamoerTva mas es sakuTreba. meore faqtori ukavSirdeba im zians, romelic ganicada ganmcxadebelma da miyenebuli zianis adekvatur anazRaurebas an am anazRaurebis ararsebobas. sasamarTlom miuTiTa, rom `restituciis~ Sesaxeb kanoni ar iTvaliswinebda misi debulebebis gavrcelebas iseT SemTxvevaze, rodesac qoneba ar yofila CamorTeuli saerTo sacxovreblebis aSenebis mizniT, Tumca Sida instanciis sasamarTloebi kanons vrclad ganmartavdnen da am debulebebs avrcelebdnen dasaxelebul SemTxvevaze. Sesabamisad, ganmcxadeblisaTvis qonebis CamorTmeva ar Tavsdeboda kanonis legitimur miznebSi, miT umetes, rom ganmcxadebelma sadavo qoneba SeiZina im droisaTvis miRebuli wesebis dacviT, Sida instanciebma ki qonebis SeZenasTan dakavSirebul veranair darRvevaze miuTiTes. saqmis masalebze dayrdnobiT sasamarTlom miuTiTa, rom ganmcxadebels unda mieRo qonebis CamorTmevisaTvis saTanado anazRaureba. mxolod am SemTxvevaSi iqneboda daculi konvenciis I damatebiTi oqmis I muxlis moTxovnebi, Tumca mocemul SemTxvevaSi es ar momxdara. sasamarTlos azriT, xelisuflebam ver SeZlo, Tanazomierebis principis Sesabamisad daedgina garkveuli sazRvrebi sxvadasxva mdgomareobas Soris, rasac aseve moiTxovda socialuri samarTlianobis principi. mocemul SemTxvevaSi dairRva proporciuloba `restituciis Sesaxeb~ kanoniT gaTavliswinebul sazogadoebriv interessa da individis uflebebis dacvas Soris, rasac moiTxovs konvenciis I damatebiTi oqmis I muxli. 416 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Sesabamisad, sasamarTlom konvenciis I damatebiTi oqmis I muxlis moTxovnebi darRveulad miiCnia. yovelive zemoTqmulidan gamomdinare, sasamarTlo Semadgenlobam erTxmad daadgina, rom: 1. dairRva konvenciis I damatebiTi oqmis pirveli muxli; 2. mopasuxe saxelmwifom ganmcxadebels unda gadauxados 27 000 evro materialuri zianisaTvis, xolo 3 000 evro - moraluri zianisaTvis. XI. karsoni da sxvebi gaerTianebuli samefos winaaRmdeg CASE OF CARSON and others v. The UK (#42184/05) 2005 wlis 24 noembers aneta karsonma da sxvebma ganacxadiT mimarTes strasburgSi adamianis uflebaTa sasamarTlos, adamianis uflebaTa da ZiriTad TavisuflebaTa dacvis evropuli konvenciis 34-e muxlis Sesabamisad. 2008 wlis 4 noembers sasamarTlom ganixila ganacxadi (#42184/05) da eqvsi xmiT erTis winaaRmdeg daadgina, rom konvenciis I damatebiTi oqmis I muxlTan mimarTebiT ar darRveula konvenciis me-14 muxli. saqmis faqtobrivi garemoebani ganmcxadeblebi: 1. aneta karsoni daibada 1931 wels. igi didi xnis manZilze, kerZod, 1989 wlamde cxovrobda da muSaobda gaerTianebul samefoSi da, Sesabamisad, ixdida erovnuli dazRvevis gadasaxads. 1989-1999 wlebSi erovnuli dazRvevis gadasaxadi man nebayoflobiT gadaixada, raTa ar daekarga ufleba saxelmwifosagan srul sapensio Tanxebis miRebaze. 2000 wels mas daeniSna saxelmwifo pensia, kviraSi 103.62 britanul funtis odenobiT. imis gamo, rom samxreT afrikis respublikaSi ar arsebobs socialuri uzrunvelyofis gamarTuli sistema, q-ni karsoni acxadebs, rom igi mTlinad damokidebulia britanul pensiaze da mas sxva saxsrebi ar gaaCnia, garda mciredi honorarisa, romelsac igi Tavisi publicisturi saqmianobiT iRebs. q-ni karsoni asaCivrebs qveyanaSi arsebul procedurebs, ris gamoc mas uari eTqva gazrdili sapensio Tanxis miRebaze. 2. ganmcxadeblebi: bernard jeqsoni, venis stiuarti, eTel kendali, eTel kendali, keneT dini, robert buxnani, terens doili, jon gouldi geof danseri, penelope hili, bernard SubSole, laTor markiviCi da rozmeri godfrei. 417 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis adgilobrivi sasamarTloebis mier karsonis saqmis ganxilva 2002 wels q-nma karsonma daiwyo dava Tavisi kuTvnili pensiis indeqsaciis ararsebobis gamo. karsonma miuTiTa adamianis uflebaTa konvenciis I damatebiTi oqmis I muxlsa da konvenciis me-14 muxlze. misi ganmartebiT, miTiTebul SemTxvevaSi darRveul iqna konvenciis I damatebiTi oqmiT ganmtkicebuli sakuTrebis ufleba, radgan, sxva Tanamoqalaqeebisgan gansxvavebiT, mas ar mieca pensiis indeqsirebis (momatebuli pensiis miRebis) SesaZlebloba im motiviT, rom cxovrobda sazRvargareT, iseT qveynaSi, romelsac ar hqonda gaformebuli ormxrivi SeTanxmeba gaerTianebul samefosTan. ganmcxadebeli Tvlis, rom esaa konvenciis me-14 muxliT akrZaluli qmedeba - diskriminacia. erovnulma sasamarTlom ar gaiziara mxaris argumenti da miiCnia, rom pensiis indeqsirebis uflebis miucemlobiT ar darRveula misi qonebrivi uflebebi konvenciis I damatebiTi oqmis I muxlTan mimarTebiT. rac Seexeba diskiminiacias, sasamarTlom miuTiTa, rom aplikanti ar yofila Tanabar mdgomareobaSi im moqalaqeebTan, romlebsac mieniWaT indeqsirebis ufleba, imdenad, ramdenadac aplikanti da sxva moqalaqeebi cxovrobdnen qveynebSi, romlebSic gansxvavebuli ekonomikuri mdgomareoba da sagadasaxado sistemaa. Sesabamisad, SeuZlebeli iqneboda imis gansazRvra, finansurad isini Tanabar mdgomareobaSi iyvnen Tu ara im moqalaqeebTan SedarebiT, romlebic gazrdil pensias iRebednen. pirveli instanciis sasamarTlos gadawyvetileba saapelacio wesiT gaasaCivra karsonma. saapelacio sasamarTlom gaiziara pirveli instanciis sasamarTlos argumentacia da ganacxada, rom, vinaidan I damatebiTi oqmis I muxli ar gulisxmobs sakuTrebis SeZenis uflebas, ar darRveula konvenciis miTiTebuli muxli. rac Seexeba konvenciis 14-e muxlis darRvevas konvenciis I damatebiTi oqmis I muxlTan mimarTebiT, saapelacio sasamarTlom miuTiTa, rom sacxovrebeli adgili aris mxolod piris `statusi~, personaluri maxasiaTebeli konvenciis miznebidan gamomdinare. aplikanti iyo materialurad gansxvavebul mdgomareobaSi im pirebTan SedarebiT, romelTa msgavsadac igi iTxovda indeqsaciis uflebas. sasamarTlos ganmartebiT, pensiaTa indeqsaciis gegma miznad isaxavda fasebis zrdisa da inflaciis donis gadafarvas. aqedan gamomidnare, aRniSnuli gegma ver gavrceldeboda yvela qveyanaSi mcxovreb pensionerebze. gaerTianebul samefoSi saxelmwifo pensia eZleva moqalaqes sapensio asakis miRwevisTanave, romelic garkveuli periodis ganmavlobaSi muSaobda qveyanaSi da ixdida Sesabamis gadasaxadebs. sapensio Tanxebis odenoba garantirebulia specialuri kanonmdeblobiT. yoveli sagadasaxado wlis 418 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis dasawyisSi saxelmwifo departamentis specialuri samsaxuri valdebulia, gaiTvaliswinos qveyanaSi arsebuli inflaciis done, fasebis zdra, raTa gacemuli sapensio Tanxa iyos SesabamisobaSi qveyanaSi arsebul fasebTan. aRniSnuli kanonis moqmedeba vrceldeba sacxovreblad sxva qveyanaSi piris gadasvlis SemTxvevaSic, mciredi gamonaklisebiT. kerZod, britaneTis kanomdeblobis Sesabamisad, im pirs, romelic mudmivad aRar cxovrobs britaneTis teritoriaze, SesaZlebelia SeezRudos damatebiTi SeRavaTebis gacema, vidre igi ar dabrundeba britaneTSi mudmiv sacxovreblad. britaneTis kanonmdeblobis Tanaxmad, dedofali uflebamosilia, daawesos gamonaklisebic calkeul qveynebTan mimarTebiT, ormxrivi xelSekrulebis gaformebis gziT. aRniSnuli SeTanxmebebis mizania, uzrunvelyos ormxrivi safuZveli meti socialuri dacvis mizniT im pensionerTa da maTi ojaxebisaTvis, romlebic sacxovreblad gadadian sxva qveynebSi. msgavsi ormxrivi SeTanxmeba gaerTianebul samefos gaformebuli aqvs mTel rig qveynebTan. Tumca aseTi xelSekruleba gaerTianebul samefos ar aqvs dadebuli samxreT afrikis respublikasTan. saqmis arsebiTi ganxilva sasamarTlos precedentuli samarTlis mixedviT, diskriminaciad miiCneva gansxvavebuli midgoma identuri maxasiaTeblebis an igive statusis SemTxvevaSi (ix. Kjeldsen, Busk Madsen and Pedersen). imisaTvis, rom konvenciis me-14 muxlis darRveva dafiqsirdes, unda arsebobdes gansxvavebuli midgoma im pirebTan mimarTebiT, romlebic imyofebian analogiur an msgavs situaciaSi (ix. D.H. and Others v. the Czech Republic [GC], no. 57325/00, § 175, ECHR 2007). amasTan, aRniSnuli midgoma ar unda ewinaaRmdegebodes kanonier mizans. xelSemkvreli saxelwifo sargeblobs damoukideblobiT, Tavad gansazRvros, samarTliania Tu ara msgavs situaciebSi arsebuli ori an ramdenime sxvadasxva piris mimarT gansxvavebuli midgoma. aRniSnuli damoukideblobis farglebi (diskrecia) ar aris myari da damokidebulia saqmis arsebul garemoebebze, vinaidan saxelmwifo ukeT icnobs sazogadoebas da mis problematikas, vidre _ adamianis uflebaTa evropuli sasamarTlos mosamarTle. amdenad, sasamarTlo pativs scems saxelmwifos politikas am mimarTebiT, garda im SemTxvevisa, Tu igi aSkarad kanonsawinaaRmdego da dausabuTebelia. sasamarTlo miiCnevs, rom saqmeze arsebuli garemoebebis mixedviT, mudmivi sacxovrebelis da moqalaqeobis cnebebi unda iqnes gagebuli, rogorc piradi statusis nawili. amasTan, sacxovebeli adgilis mixedviT, moqalaqeTa mimarT gansxvavebuli mopryroba Tavsdeba konvenciis 14-e muxlis da- 419 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis nawesis farglebSi. diskriminacia gulisxmobs msgavsi viTarebis SemTxvevaSi gansxvavebul mopyrobas. amdenad diskrimancia ar arsebobs, rodesac garemoebebi saqmeze gansxvavebulia. aplikantebi miuTTeben, rom isini imyofebian msgavs viTarebaSi, vinaidan yvelani gaerTianebuli samefos moqalaqeebi arian, isini imave periodSi cxovrobdnen da muSaobdnen gaerTianebul samefoSi, maT, daaxlovebiT, imave odenobis Tanxa aqvT gadaxdili gaerTianebuli samefos sapensio fondSi muSaobis Sedegad gadasaxadebis gadaxdis gziT. xelSemkvrel saxelmwifos evaleba, rom misma socialuri dacvis sistemam uzrunvelyos im pirTa minimaluri standartiT materialuri uzrunvelyofa, romlebic cxovroben qveynaSi da asakis gamo aRar SeuZliaT anazRaurebadi samuSaos Sesruleba (aRniSnuls moiTxovs Sromis saerTaSoriso organizacia da `socialuri uzrunvelyofis Sesaxeb~ evropis sabWos konvencia). sasamarTlos miaCnia, rom qveynis SigniT da mis gareT mcxovrebi pensionerebi ar arian analogiur mdgomareobaSi. sasamarTlo ver poulobs analogs im pensionerebTan mimarTebiT, romlebic, erTi mxriv, cxovroben e.w. `gayinul qveynebSi~ (anu im qveynebSi, romlebTanac gaerTinebul samefos ar aqvs ormxrivi xelSekruleba gaformebuli) da gaerTianebul samefos gareT _ im qveynebSi, sadac indeqsirebuli pensiis gacema aris SesaZlebeli. nebismier SemTxvevaSi SeiZleba iTqvas, rom aplikantebi im qveynebSi mcxovreb pensionerebTan SedarebiT, sadac SesaZlebelia indeqsirebuli pensiis gacema, imyofebian araTanabar mdgomareobaSi. aRniSnuls gaaCnia obieqturi da gonivruli safuZveli. sasamarTlo iziarebs mTavrobisa da erovnuli sasamarTloebis arguments da miaCnia, rom pirebs ar esaWiroebaT yvela SemTxvevaSi Tandayolili maxasiaTeblebis gamo (sqesi, rasobrivi, religiuri kuTvnileba) gansxvavebuli mopyrobisagan dacva (ix. Van Raalte v. the Netherlands, judgment of 21 February 1997, Reports of Judgments and Decisions 1997-I, § 39; D.H. and Others, cited above, § 176, and compare Magee, cited above, § 50), miTumetes, rom saxelmwifo afTxilebs Tavis moqalaqeebs msgavsi situaciebis Sesaxeb sacxovreblad sxva qveyanaSi gadasvlisas. aRniSnulidan gamomdinare, sasamarTlos miaCnia, rom ar iqna darRveuli konvenciis me-14 muxli konvenciis I damatebiTi oqmis I muxlTan mimarTebiT. konvenciis me-14 muxlis savaraudo darRveva konvenciis me-8 muxlTan mimarTebiT. aplikantebi aseve Ciodnen imasTan dakavSirebiT, rom, gazrdili pensiebis miuxedavad, zogierTi maTganisTvis, visac sxva qveyanaSi mouxda sacxovreblad gadasvla, indeqsirebis uflebis miuniWebloba warmoadgenda 420 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis konvenciis 14-e muxlis darRvevas konvenciis me-8 muxlTan mimarTebiT. sasamarTlos miaCnia, rom igive argumenti unda iqnes gamoyenebuli, rac zemoT iqna aRniSnuli konvenciis I damatebiTi oqmis I muxlis savaraudo darRvevasTan dakavSirebiT da aRniSnuli sakiTxis calke ganxilva ar warmoadgens aucileblobas. yovelive zemoaRniSnulidan gamomdinare sasamarTlo adgnes: erTxmad dauSveblad iqnes miCneuli konvenciis I damatebiTi oqmis I muxlis Taobaze saCivari, xolo saCivari konvenciis 14-e muxlis savaraudo darRvevis Taobaze konvenciis I damatebiTi oqmis I muxlTan mimarTebiT miCneul iqnes dasaSvebad. eqvsi xmiT erTis winaaRmdeg ar iqna darRveuli konvenciis 14-e muxli konvenciis I damatebiTi oqmis I muxlTan mimarTebiT. erTxmad gadawyvites, rom ar arsebobs saWiroeba konvenciis me-8 muxlis savaraudo darRvevis sakiTxis ganxilvisa konvenciis I damatebiTi oqmis I muxlTan mimarTebiT. mosamarTle garlikis gansxvavebuli azri ar viziareb palatis gadawyvetilebas, konvenciis darRvevis ararsebobis Taobaze. gansaxilveli saqme Seexeba pensionerebs, romlebic cxovroben sazRvargareT da espobaT indeqsirebis ufleba – momatebuli pensiis aRebis SesaZlebloba, romliTac sargebloben gaerTianebul samefoSi mcxovrebi pensionerebi. sadavo ar aris is faqti, rom arsebobs gansxvaveba sxvadasxva kategoriis pensionerebs Soris, maTi amJamindeli mudmivi sacxovrebelis gaTvaliswinebiT. amdenad, saqme unda ganxilul iqnes konvenciis 14-e muxlis WrilSi. Cemi azriT, xsenebul gansxvavebuli mopyroba ar aris gonivruli da dasabuTebuli. marTalia, sasamarTlos mier moyvanili argumentebi ar aris moklebuli damajereblobas, Tumca arsebobs sxva _ 4 argumenti, romelic iZleva gansxvavebuli daskvnis gakeTebis saSualebas. pirveli _ saxelmwifo sapensio sqema savaldebulo xasiaTisaa da dafuZnebulia kontribuciis principze, maSinac ki, rodesac avtomaturad ar arsebobs kavSiri kontribuciis (Senatanis) da momavalSi misaRebi pensiis odenobas Soris. ideaSi aRniSnuli Seexeba valdebulebaTa ganawilebas im pirTa Soris, romlebmac Tavisi wvilili Seitanes saxelmwifo sapensio fondSi. am pirTa Soris arian iseTebi, romlebmac ukve miaRwies sapensio asaks da elian saxelmwifosagan daxmarebas. q-nma karsonma, iseve, rogorc sxva aplikantebma, srulyofilad Seasrules Tavisi valdebuleba. gaerTianebul samefoSi cxorebis periodSi q-ni karsoni ixdida gadasaxadebs, maT Soris, socialuri dazRvevis gadasaxads, rasac saxelmwifo 421 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis uproblemod iRebda. mis mer gaRebuli Tanxebi ixarjeboda (savaraudod) im dros saxelmwifoze finansurad damokidebul pensionerebze, maTi pensiebis indeqsirebaze. amJamad aplikanti sapensio asakisaa da axla ukve saxelmwifos valia, Seasrlos Tavisi valdebuleba mis sasargeblod, Tumca saxelmwifo gansxvavebulad epyroba mas mxolod misi amJamindeli sacxovrebeli adgilis gamo. is faqti, rom igi aRar cxovrobs gaerTianebul samefoSi, ar warmoadgens damatebiT xarjebs saxelmwifosaTvis, Tumca, cxadia, rom igi aRar aris gaerTianebul samefos gadasaxadebis gadamxdeli, konvencia ar akisrebs pirs valdebulebas, gadauxados gaerTianebuli samefos amave saxelmwifosagan miRebuli TanxebisaTvis gadasaxadebi, magram maTgan gansxvavebiT, romlebic agrZeleben cxovrebas gaerTianebul samefoSi, aplikants waerTva indeqsirebuli pensiis miRebis ufleba. socialuri samarTlianoba moiTxovs, rom pirs, romelic Tavisi Semosavlidan ixdida Tanxebs sxva pirTaTvis pensiiT jerovnad uzruvelsayofad, ar unda moepyron gansxvavebulad. miT ufro, rodesac gansxvavebuli mopyroba efuZneba mxolod mis amJamindel sacxovrebel adgils, rasac aranairi kavSiri aqvs pensiebis Tanamedrove xasiaTTan. aRniSnulis gamo, miTiTebuli moklebulia socialur samarTlianobas. meore argumenti, romelic dasmulia saxelmwifos mier, Seexeboda gaerTianebul samefosa da sxva saxelmwifoebis gansxvavebul ekonomikas. simarTles Seesabameba is, rom miTiTebul saxelmwifoebs Soris arsebobs ganxvavebuli ekonomikuri zrdis maCvenebeli, gansxvavebuli inflaciis done, gansxvavebuli valutis gacvliTi kursi funtTan mimarTebiT. miuxedavad aRniSnulisa, yvela qveyanas axasiaTebs erTi saerTo maxasiaTebeli niSani _ inflacia. amdenad, Znelia imis Tqma, rom gaerTianebul samefoSi situacia arsebiTad gansxvavebdeba sxva qveynebis situaciisgan. kanonmdebels, rasakvirvelia, ar ekisreba valdebuleba, gazardos pensiebi inflaciis proporciulad, Tumca ar SeiZleba aRniSnuli faqtoris, rogorc Tanamedrove msoflios zogadekonomikuri maxasiaTeblis, mTlianad uaryofa da gauTvaliswinebloba. msgavsi wesebi warmoadgens sasjels im pirebisaTvis, romlebmac jerovnad Seasrules TavianTi sagadasaxado valdebulebebi, ris Semdegac gadavidnen sxva qveyanaSi sacxovreblad. aseTi midgoma ewinaaRmdegeba pirad Tavisuflebas, ris gamoc ar SeiZleba iqnes miCneuli gonivrulad da samarTlianad. mesame – gaerTianebul samefoSi moqmedi sistema ar aris damajerebeli, rogorc es xelisuflebis warmomadgenelbis mier iqna miTiTebuli. Znelia, mivyveT logikas arsebul situaciaSi, ar arsebobs aRniSnuli sistemis Tanamimdevruli modeli. Sedegad, britaneTSi moqmedi socialuri dacvis 422 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis sistema ar aris erTgvarovani, rac ganapirobebs damoukideblobis farglebis (diskreciis) Sesaxeb doqtrinis nakleb damajereblobas. miTiTebuli doqtrinis Tanaxmad, saxelmwifos eZleva ufleba, TviTon gansazRvros socialuri da ekonomikuri problemis mogvarebis gzebi. aqvs Tu ara gaerTianebul samefos logikurad Tanamimdevruli, erTgvarovani sakiTxis gadawyvetis gzebi? damoukideblobis farglebis (diskreciis) doqtrina ver moaxdens logikas moklebuli sistemis legitimacias. me pativs vcem lordTa palatis im mosazrebas, rom miTiTebuli sakiTxi ufro sakanonmdeblo problemaa, vidre _ iuridiuli, Tumca msgavsi argumenti, erovnul doneze damajereblobis miuxedavad, ar unda iyos damajerebeli Cveni sasamarTlosaTvis. darRveva, romelic ganpirobebulia Sesabamisi kanonmdeblobis ararsebobiT, mainc moeqca evropis yuradRebis qveS. sasamarTlom ramdenime saqmeze SeniSna, rom socialuri sargeblis miRebisaTvis erovnuli niSniT diferenciacia, Tavisi arsiT, saeWvoa. saqmeebze _ in Gaygusuz v. Austria (16 September 1996, Reports of Judgments and Decisions 1996‑IV), Koua Pouirrez v. France (no. 40892/98, ECHR 2003‑X) and Luczak v. Poland (no. 77782/01, ECHR 2007‑...) pirTa erovnuli (moqalaqeebis) niSniT diferencireba miCneul iqna konvenciis me-14 muxlis darRvevad. me ar var darwmunebuli, rom moqalaqeTa diferencireba, maTi sacxovrebeli adgilis mixedviT, aris fundamenturad gansxvavebuli q-n karsonis saqmisagan. 423 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tavi XXV. sasamarTlos gadawyvetilebaTa nimuSebi magistrati mosamarTlis gansjad administraciul davebze saqme # _____________ dadgenileba saqarTvelos saxeliT administraciuli saxdelis dadebis Sesaxeb _____________, 2009 w. q. Tbilisi Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegiis mo samarTle _________ ma, __________ is mdivnobiT Ria sasamarTlo sxdomaze ganixila saqarTvelos sapatrulo policiis departamentis q. Tbilisis sapatrulo policiis mTavari sammarTvelodan Semosuli samarTaldarRvevis oqmi da masalebi _____________ (dab.: _________ wels, mcxovrebi _____________) mimarT, saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 45-e muxliT gaTvaliswinebuli qmedebis CadenisaTvis, g a m o a r k v i a: 2009 wlis _________s Sedga administraciuli samarTaldarRvevis oqmi _____________ mimarT maszed, rom igi 2009 wlis __________s savaraudod imyofeboda narkotikuli nivTierebis zemoqmedebis qveS. _____________ 2009 wels iqna dakavebuli da wardgenili Sss saeqsperto-kriminalistikur mTavar sammarTveloSi, sadac mas Semowmebisas daudginda tetrahidrokanabinolis (marixuana), agreTve opiumis jgufidan narkotikuli saSualebis, agreTve buprenorfinis miRebis faqti, riTac ______________ Caidina administraciuli samarTaldarRvevaTa kodeqsis 45-e muxliT gaTvaliswinebuli samarTaldarRveva. 424 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis 2009 wlis _____________ sasamarTlo sxdomaze gamocxadda patrul-inspeq tori _____________, romelic daeTanxma warmodgenil samarTaldarRvevis oqms da moiTxova ___________________ mimarT gamoyenebul iqnes administraciuli samarTaldarRvevaTa kodeqsis 45-e muxliT gaTvaliswinebuli administraciuli saxdeli jarima _ 500 laris odenobiT. sasamarTlo sxdomaze warmodgenili _________________, romelic daeTanxma samarTaldarRvevis oqms. zemoaRniSnulidan gamomdinare sasamarTlom ganixila ra saqmis masalebi, moismina mxareTa ganmartebebi, miaCnia, rom _______________ mier Cadenilia administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 45-e muxliT gaTvaliswinebuli administraciuli samarTaladrRveva, rac dadasturebulia administraciuli samarTaldarRvevis oqmiT, Sss saeqsperto-kriminalistikuri mTavari sammarTvelos _______________ .2009 wlis # _____________ gamokvlevis daskvniT, saqmis masalebiT da samarTaldamrRvevis aRiarebiT. amdenad _____________ unda daedos administraciuli saxdeli jarima administraciuli samarTaldarRvevaTa kodeqsis 45-e muxliT gaTvaliswinebuli sanqciis farglebSi. sasamarTlom ixelmZRvanela ra saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 45-e, 266-267-e muxlebiT, d a a d g i n a: 1. moq. _____________ (dab.: ___________ wels, mcxovrebi _____________) saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 45-e muxlis Sesabamisad daedos administraciuli saxdeli da dajarimdes 500 (xuTasi) lariT. 2. ganemartos administraciul samarTaldamrRvevs, rom man dakisrebuli saxdeli (jarima) unda gadaixados dajarimebis Sesaxeb dadgenilebis misTvis Cabarebidan 30 dRis vadaSi, rac Caricxul unda iqnes centralur biujetSi, erTiani angariSi 200 122 900, saxelmwifo xazinis kodi 220 101 222, saxazino kodi 30077 3243. jarimis Tanxis nebayoflobiT gadaxdis SemTxvevaSi Tanxis gadaxdis damadasturebeli dokumenti (qviTari, qviTrebi) umokles vadaSi warmodgenili iqnes q. Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegiaSi (mdeb.: q. Tbilisi, d. aRmaSeneblis xeivani, me-12 km., #6). 3. ganemartos administraciul samarTaldamrRvevs, rom administraciuli saxdelis dadeba ar aTavisuflebs mas im movaleobis Sesrulebisagan, romlis SeusruleblobisaTvisac mas daedo administraciuli saxdeli. 425 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis 4. miRebuli dadgenileba sabolooa da administraciuli samarTaldar Rvevis warmoebis wesiT gasaCivrebas ar eqvemdebareba. 5. dadgenileba SeiZleba gauqmdes an Seicvalos saqarTvelos adminis traciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 279-e muxlis Sesabamisad zemdgomi sasamarTlos – Tbilisis saapelacio sasamarTlos (mdebare q. Tbilisi gr. robaqiZis gamz. #7a) Tavmjdomaris mier. mosamarTle: _______________________________________ 426 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis saqme # _____________ dadgenileba saqarTvelos saxeliT _____________, 2009 w. q. Tbilisi Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegiis mosamarTle _____________ma, _____________s mdivnobiT, Ria sasamarTlo sxdomaze ganixila saqarTvelos Sinagan saqmeTa saministros q. Tbilisis mTavari sammarTvelos gldani-naZaladevis sammarTvelos me-3 ganyofilebidan Semosuli samarTaldarRvevis oqmi da masalebi _____________is (dab. _____________ w. mcx.: _____________ piradobis mowmobis piradi nomeri: _____________) mimarT, saqarTvelos administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 45-e muxliT gaTvaliswinebuli qmedebis CadenisaTvis, aRwerilobiTi nawili: 2009 wlis _____________ Sedga administraciuli samarTaldarRvevis oqmi _____________ mimarT, maszed, rom igi 2009 wlis _____________, q. TbilisSi, _____________, _____________ savaraudod imyofeboda narkotikuli saSualebis zemoqmedebis qveS. _____________ _____________ wels dakavebul iqna da gamokvlevis mizniT gadayvanil iqna saeqsperto-kriminalistikur sammarTveloSi, sadac mas Semowmebisas daudginda klinikurad narkotikuli saSualebis zemoqmedebis qveS yofnis faqti, riTac _____________ Caidina administraciuli samarTaldarRvevaTa kodeqsis 45-e muxliT gaTvaliswinebuli samarTaldarRveva. 2009 wlis _____________ sasamarTlo sxdomaze gamocxadda ubnis inspeqtorgamomZiebeli _____________, romelmac mxari dauWira samarTaldarRvevis oqms. 2009 wlis _____________ sasamarTlo sxdomaze warmodgenil iqna _____________, romelmac miuTiTa, rom man namdvilad moixmara dakavebis wina dRes narkotikuli saSualeba `suboteqsi~. manve ganmarta, rom igi 2008 wlis _____________ ganaCeniT cnobil iqna damnaSaved saqarTvelos sisxlis samarTlis kodeqsis 273-e muxliT da sabolood sasjelis saxed ganesazRvra jarima 2000 (ori aTasi) laris odenobiT, rac dReis mdgomareobiT gadaxdili ar aqvs. 427 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis 2009 wlis _____________ sasamarTlo sxdomaze gamocxadda _____________ advokati – _____________, romelmac ganmarta, rom _____________ namdvilad aqvs moxdili 2008 wlis _____________ ganaCeniT Sefardebuli sasjeli, kerZod, srulad aqvs gadaxdili jarimis Tanxa; ganaCenis gamotanamde _____________ Seefarda aRkveTi RonisZieba _ girao, ris gamoc _____________ gadaixada 2000 lari jer kidev 2007 wlis _____________; aRniSnuli Tanxa CaiTvala ganaCeniT dakisrebuli jarimis angariSSi. saqmeze Sekrebil mtkicebulebebze dayrdnobiT sasamarTlos mier dadgenil iqna Semdegi garemoebani: saqmeSi arsebuli dokumentiT, kerZod Tbilisis saqalaqo sasamarTlos sisxlis samarTlis saqmeTa kolegiis 2008 wlis _____________ # _____________ ganaCeniT gamoirkva, rom 2007 wlis _____________ Cadenili gadacdomis faqtze aRZrul sisxlis samarTlis saqmeze _____________ cnobil iqna damnaSaved saqarTvelos sisxlis samarTlis kodeqsis 273-e muxliT da sasjelis saxed ganesazRvra jarima 2000 (ori aTasi) laris odenobiT; amave ganaCeniT, saqarTvelos sisxlis samarTlis kodeqsis 59-e muxlis me-2 nawilis Tanaxmad, am ganaCeniT daniSnul sasjels mTlianad daemata wina ganaCeniT daniSnuli sasjelis mouxdeli nawili – 4 (oTxi) weli, 11 (TerTmeti) Tve da 22 (ocdaori) dRe pirobiTi msjavri, 5 (xuTi) wlis gamosacdeli vadiT da sabolood _____________ ganesazRvra jarima 2000 (ori aTasi) laris odenobiT da 4 (oTxi) weli, 11 (TerTmeti) Tve da 22 (ocdaori) dRe pirobiTi msjavri, 5 (xuTi) wlis gamosacdeli vadiT. # _____________ sisxlis samarTlis saqmis masaliT dadgenilia, rom 2007 wlis _____________ Cadenili gadacdomis faqtze aRZrul sisxlis samarTlis saqmeze Tbilisis saqalaqo sasamarTlos sisxlis samarTlis saqmeTa kolegiis 2007 wlis _____________ brZanebiT _____________ aRkveTi RonisZiebis saxiT Seefarda girao _ 2 000 (ori aTasi) laris odenobiT; # _____________ sisxlis samarTlis saqmis masaliT dadgenilia, rom _____________ giraos Tanxa _ 2 000 lari gadaixada 2007 wlis _____________ (ixileT _____________ wlis `sagadasaxado davaleba~); dadgenilia, rom 2008 wlis -------- #-------- ganaCeniT gauqmebul iqna moq. ------------- mimarT gamoyenebuli aRkveTi RonisZiebis saxe _ girao. samotivacio nawili: saqmis masalis Seswavlisa da mxareTa mosmenis Sedegad sasamarTlo im daskvnamde mivida, rom moq. _____________ mimarT _____________ wels Sedgenili #_____________ administraciuli samarTaldarRvevis oqmis gamo aRZruli saqmis warmoeba unda Sewydes Semdeg mosazrebaTa gamo: 428 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis saqarTvelos administarciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 232-e muxlis 1-li nawiliT dadgenilia, rom administraciuli samarTaldarRvevis saqmis warmoeba ar SeiZleba daiwyos, xolo dawyebuli saqme unda Sewydes: administraciuli samarTaldarRvevis SemTxvevis ararsebobis gamo; aseve, saqarTvelos administarciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis me10 muxlis me-2 abzaciT dadgenilia, rom am kodeqsiT gaTvaliswinebuli samarTaldarRvevebisaTvis administraciuli pasuxismgebloba dgeba im SemTxvevaSi, Tu es darRvevebi TavianTi xasiaTiT moqmedi kanonmdeblobis Sesabamisad ar iwveven sisxlis samarTlis pasuxismgeblobas. sasamarTlos miaCnia, rom moq. _____________mier 2009 wlis _____________Cadenili gadacdoma ar warmoadgens administraciuli wesiT dasjad qmedebas, radgan es ukanaskneli Seicavs saqarTvelos sisxlis samarTlis kodeqsis 273-e muxliT gaTvaliswinebuli danaSaulis niSnebs. kerZod 273-e muxliT dadgenilia, rom piradi moxmarebisaTvis narkotikuli saSualebis, misi analogis an prekursoris mcire odenobiT ukanono damzadeba, SeZena, Senaxva anda eqimis daniSnulebis gareSe ukanonod moxmareba, Cadenili aseTi qmedebisaTvis administraciulsaxdelSefardebuli an am danaSaulisaTvis nasamarTlevi piris mier, - isjeba jarimiT an sazogadoebisaTvis sasargeblo SromiT vadiT as ocidan as oTxmoc saaTamde anda Tavisuflebis aRkveTiT vadiT erT wlamde, saqarTvelos sisxlis samarTlis kodeqsis 79-e muxlis 1-li nawiliT dadgenilia, rom msjavrdebuli nasamarTlevad iTvleba gamamtyunebeli ganaCenis kanonier ZalaSi Sesvlis dRidan nasamarTlobis gaqarwylebis an moxsnis momentamde. imave 79-e muxlis me-3 nawilis `b~ puqntiT dadgenilia, rom nasamarTloba gaqarwyldeba: Tavisuflebis aRkveTaze ufro msubuqi sasjeliT msjavrdebulisa _ sasjelis moxdidan erTi wlis Semdeg; sasamarTlos miaCnia, rom _____________ samarTaldarRvevis oqmSi miTiTebuli gadacdoma – narkotikuli saSualebis eqimis daniSnulebis gareSe moxmareba Caidina saqarTvelos sisxlis samarTlis kodeqsis 273-e muxliT gaTvaliswinebuli danaSaulisTvis nasamarTleobis pirobebSi. kerZod, dadgenilia, rom _____________ mimarT gamamtyunebeli ganaCeni gamotanilia 2008 wlis _____________; imis gaTvaliswinebiT, rom ganaCenis gamotanas droSi win uswrebda _____________ mimarT aRkveTi RonisZiebis saxiT giraos Sefardeba da giraos saxiT Tanxis _ 2 000 laris gadaxdis faqti, _____________ nasamarTlobis gaqarwylebis erTwliani vadis aTvla unda daiwyos ganaCenis gamotanis dRidan – 2008 wlis _____________ (nasamarTloba gaqarwyldeba 2009 wlis _____________ Semdeg), radgan giraos saxiT Tanxis _ 2 000 laris gadaxdis pirobebSi SesaZloa _____________ aRar warmoeSvas SemdgomSi ganaCeniT Sefardebuli jarimis Tanxis – 2 000 laris gadaxdis valdebuleba, unda CaiTvalos, rom ganaCe- 429 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis niT Sefardebuli sasjeli _____________ moixada (anu jarima gadaxdilad unda CaiTvalos) ganaCenis gamotanis dRidan, radgan swored 2008 wlis _____________ ganaCeniT ganisazRvra piris braleuloba danaSaulis CadenaSi, ganaCeniT ganisazRvra agreTve sasjelis saxe da zoma. am msjelobidan gamomdinare iTvleba, rom gadacdomis Cadenis dRes – 2009 wlis ______ _____________ iyo (da aris) saqarTvelos sisxlis samarTlis kodeqsis 273-e muxliT gaTvaliswinebuli danaSaulisTvis nasamarTlobis mqone piri. saqarTvelos adminsitraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 238-e muxliT dadgenilia, rom Tu saqmis ganxilvis dros organo (Tanamdebobis piri) daaskvnis, rom darRveva Seicavs danaSaulis niSnebs, igi masalebs gadascems prokurors an winaswari gamoZiebis organos. zemoaRniSnulidan gamomdinare, _____________ mimarT administraciuli samarTaldarRvevis saqme unda Sewydes warmoebiT, da saqmis masalebi gadaegzavnos q. Tbilisis prokuraturas qmedebaSi sisxlis samarTlis niSnebis arsebobis gamo. sarezolucio nawili: sasamarTlom ixelmZRvanela ra saqarTvelos administraciul samarTal darRvevaTa kodeqsis me-10, 232-e da 238-e muxlebiT, daadgina: 1. _____________ (dab. _____________ w. mcx.: ___________________ piradobis mowmobis piradi nomeri: _____________) mimarT aRZruli administraciuli samarTaldarRvevis saqme # _____________Sewydes warmoebiT da saqmis masala srulad gadaegzavnos q. Tbilisis prokuraturas. 2. miRebuli dadgenileba sabolooa da administraciuli samarTaldarRve vis warmoebis wesiT gasaCivrebas ar eqvemdebareba. 3. dadgenileba SeiZleba gauqmdes an Seicvalos saqarTvelos adminis traciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 279-e muxlis Sesabamisad zem dgomi sasamarTlos – Tbilisis saapelacio sasamarTlos (mdebare q. Tbilisi robaqiZis gamz. #7a) Tavmjdomaris mier. mosamarTle: _______________________________________ 430 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis saqme # _____________ brZaneba saqarTvelos saxeliT _____________, 2009 w. q. Tbilisi Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegiis mosamarTle _____________ma, _____________s mdivnobiT, erTpirovnulad, daxurul sasamarTlo sxdomaze ganixila, saqarTvelos finansTa saministros Semosavlebis samsaxuris _____________ departamentis Suamdgomloba S.p.s. `_____________~ (s/n _____________; mis.: ___________________) samewarmeo saqmianobis sakontrolo gasvliTi sagadasaxado Semowmebis Sesaxeb brZanebis gacemis Taobaze. g a m o a r k v i a: Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegias _____________wels SuamdgomlobiT momarTa saqarTvelos finansTa saministros Semosavlebis samsaxuris _______________ departamentma S.p.s. `__________________~ (s/n _____________; mis.:__________________________) samewarmeo saqmianobis sakontrolo gasvliTi sagadasaxado Semowmebis Casatarebis mizniT, brZanebis gacemis moTxovniT. Suamdgomlobis avtori ganmartavs, rom ______________________ departamentis _______________________________________________________________________________ 2009 wlis _____________ #_____________ samsaxurebrivi baraTiT gadmogzavnil iqna informacia S.p.s. `_____________~ mier sagadasaxado kanonmdeblobis darRvevis SesaZlo faqtebis arsebobis Sesaxeb, ris gamoc moTxovnilia S.p.s. `_____________~ saqmianobis sakontrolo gasvliTi sagadasaxado Semowmebis Catareba. Suamdgomlobis avtori ganmartavs, rom S.p.s. `_____________~ Sesaxeb Semosavlebis samsaxuris erTiani eleqtronuli sainformacio bazis monacemebis analiziT ikveTeba mTeli rigi Seusabamobebi, kerZod, gadasaxadis gadamxdelis mier sagadasaxado organoSi wardgenili 2006 wlis mogebis gadasaxadis wliuri deklaraciiT sasaqonlo materialuri mogebis sawyisi naSTis 431 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Rirebuleba gansxvavebulia 2005 wlis mogebis gadasaxadis wliuri deklaraciiT, rac erTidaigive raodenobrivi maCvenebeli unda iyos. makontrolebeli organos ganmartebiT, SesaZlebelia, rom arasworad iyos gamoangariSebuli Sesabamisi saangariSo periodebis mogebis gadasaxadebi. 2007 wlis mogebis gadasaxadis wliuri deklaraciiT gamoqveynebul xarjebSi sasaqonlo zednadebebiT SeZenili saqonlisa da momsaxurebis wili savaraudod aris _____________ lari, xolo es faqti vinaidan sasaqonlo zednadebebi ar warmoadgens mkacri aRricxvis sagadasaxado dokuments aris garkveuli riskis matarebeli, ris gamoc SesaZlebelia, rom arasworad iyos gamoangariSebuli Sesabamisi saangariSo periodebis mogebis gadasaxadi. Suamdgomlobis avtori ganmartavs, rom gadasaxadis gadamxdelis saqmianobis sagadasaxado Semowmeba ar Catarebula. saqarTvelos sagadasaxado kodeqsis 113-e muxlis me-6 nawilis `a~ da `d~ punqtebis Tanaxmad, zemoaRniSnuli garemoebebi warmoadgens sakontrolo gasvliTi sagadasaxado Semowmebis Catarebis safuZvels. kerZod: `sakontrolo gasvliTi sagadasaxado Semowmeba tardeba werilobiTi SetyobinebiT gareSe. sakontrolo gasviliTi sagadasaxado Semowmebis mizniT sasamarTlosaTvis mimarTvis an gadaudebeli sakontrolo sakontrolo gasvliTi sagadasaxado Semowmebis Catarebis Sesaxeb gadawyvetilebas iRebs sagadasaxado organos ufrosi/misi moadgile, Tu: a) bolo sagadasaxado Semowmebisas gamovlinda gadasaxadis gadasaxadis gadamxdelis mier sagadasaxado valdebulebaTa mniSvnelovani darRvevis faqtebi an arsebobs sxva faqtebi, romlebic adasturebs aseTi darRvevebis SemTxvevebs; d) sagadasaxado organoSi warmodgenili sagadasaxado deklaraciebiT da sxva dokumentebiT ar dasturdeba dabegvris obieqtebisa da gamoangariSebuli gadasaxadebis realoba; zemoaRniSnulidan gamomdinare Suamdgomlobis avtori iTxovs, saqarTvelos sagadsaxado kodeqsis 113-e muxlis me-6 nawilis `a~ da `d~ punqtebis da saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis VII1 TaviT dadgenili samarTlebrivi normebis safuZvelze, gacemul iqnes mosamarTlis brZaneba S.p.s. `_____________~ (s/n _____________; mis.: _____________) samewarmeo saqmianobis sakontrolo gasvliTi sagadasaxado Semowmebis Sesaxeb; sagadasaxado Semowmebis Catareba daevalos saqarTvelos finansTa saministros Semosavlebis samsaxuris _____________ departaments; brZanebis moqmedebisa da sagadasaxado Semowmebis vada ganisazRvros faqtobrivad Semowmebis dawyebidan 15 samuSao dRiT; S.p.s. `_____________~ saqmianobis sagadasaxado Semowmebam moicvas 2005 wlis _____________ (registraciis dRidan) 2009 wlis _____________ saangariSgebo periodi. 432 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis 2009 wlis _____________sasamarTlo sxdomaze ar gamocxadda S.p.s. `_____________~ warmomadgeneli. sasamarTlo sxdomis adgilisa da drois Taobaze mxares gaegzavna sasamarTlo uwyeba kanoniT dadgenili wesiT. amave sasamarTlo sxdomaze gamocxadda saqarTvelos finansTa saministros Semosavlebis samsaxuris _____________ departamentis warmomadgenlebi _____________ da _____________, romlebmac mxari dauWires Suamdgomlobas da iTxoves misi dakmayofileba. sasamarTlom ganixila ra Suamdgomlobis dasabuTebuloba, agreTve SuamdgomlobaSi miTiTebuli informaciis damadasturebeli dokumentacia, im daskvnamde mivida, rom moTxovna safuZvliania da igi unda dakmayofildes. kerZod, arsebobs dasabuTebuli da safuZvliani eWvi S.p.s. `________________~ (s/n _____________; mis.: ____________________________) mier sagadasaxado kanonmdeblobis moTxovnebis darRvevis Sesaxeb. aRniSnulidan gamomdinare sasamarTlom ixelmZRvanela ra saqarTvelos kanonis `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb~ me-5 muxlis me-4 nawiliT da saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 211, 212 da 213 muxlebiT, b r Z a n e b s: 1. dakmayofildes saqarTvelos finansTa saministros Semosavlebis samsaxuris ________________ departamentis Suamdgomloba S.p.s. `________________~ (s/n_____________; mis.: _______________________________________) samewarmeo saqmianobis sakontrolo gasvliTi sagadasaxado Semowmebis Taobaze; 2. Semosavlebis samsaxuris _____________ departaments neba daerTos brZanebis kanonier ZalaSi Sesvlis dRidan 15 (TxuTmeti) dRis vadaSi, Caataros S.p.s. `_________________~ (s/n _____________; mis.: _____________________________________) samewarmeo saqmianobis sakontrolo gasvliTi sagadasaxado Semowmeba. 3. Semowmebis periodi ganisazRvros 2005 wlis _____________ (registraciis dRidan) 2009 wlis _____________ saangariSgebo periodiT. 4. brZaneba SeiZleba gasaCivrdes mxarisaTvis aslis gadacemidan 48 saaTis ganmavlobaSi Tbilisis saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palataSi (mdeb. q. Tbilisi, gr. robaqiZis gamz. #7a) amave sasamarTlos (mis.: Tbilisi, d. aRmaSeneblis xeivani, me-12 km., #6) meSveobiT. mosamarTle: _______________________________________ 433 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis saqme # _____________ brZaneba saqarTvelos saxeliT _____________, 2009 w. q. Tbilisi Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegia mosamarTle ____________________________________________________ sxdomis mdivani ______________________________________________ sasamarTlom Ria sasamarTlo sxdomaze ganixila makontrolebeli organos _ saqarTvelos Sinagan saqmeTa saministros sajaro samarTlis iuridiuli piris _ dacvis policiis departamentis Suamdgomloba S.p.s. `________________~ (mdebare: faqtobrivi misamarTi ____________________________, iuridi uli misamarTi ____________________________________, direqtori ______________________________) samewarmeo saqmianobis Semowmebis Sesaxeb. sasamarTlom gamoarkvia: 2009 wlis _____________ Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegiaSi warmodgenil iqna saqarTvelos Sinagan saqmeTa saministros sajaro samarTlis iuridiuli piris _ dacvis policiis departamentis Suamdgomloba S.p.s. `________________~ samewarmeo saqmianobis Semowmebis Sesaxeb moTxovniT; SuamdgomlobaSi miTiTebulia Semdegi: `kerZo dacviTi saqmianobis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 24-e muxlis Tanaxmad, dacviT saqmianobaze controls axorcielebs dacvis policiis departamenti; Suamdgomlobis avtori _ dacvis policiis departamenti Tvlis, rom arsebobs sakmarisi eWvi maszed, rom S.p.s. ` _________________~ kanonis moTxovnaTa uxeSi darRveviT axorcielebs samewarmeo saqmianobas; kerZod, aRniSnuli organizacia dacviT saqmianobas axorcielebs dacviTi organizaciisTvis 434 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis damtkicebuli mcvelis samsaxurebrivi formis tansacmlis tarebis wesis darRveviT, riTac ar sruldeba `kerZo dacviTi saqmianobis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 21-e muxlis me-3 punqtis `k~ qvepunqtis moTxovna; makontrolebelma organom _ dacvis policiis departamentma sasamarTloSi Suamdgomlobis aRZvramde daiwyo sawarmos _ S.p.s. ` __________________~ winaswari Semowmeba, rac imaSi gamoixata, rom 2009 wlis __________________ Semowmebul iqnen or obieqtze _ _______________ mdebare maRazia ` ____________________ ~ da __________________ mdebare maRazia ` ___________________~ momuSave S.p.s. ` __________________~ mcvelebi, ra drosac aRmoCnda, rom mcvelebi samsaxurs asrulebdnen formis tansacmlis tarebis wesis darRveviT, kerZod, halstuxis gareSe; makontrolebeli organo _ saqarTvelos Sinagan saqmeTa saministros sajaro samarTlis iuridiuli piri _ dacvis policiis departamenti moiTxovs, rom sasamarTlom gasces brZaneba S.p.s. ` _____________ ~ samewarmeo saqmianobis Sesamowmeblad; makontrolebeli organo sawarmos samewarmeo saqmianobis Semowmebis vadad moiTxovs oTx dRes; 2009 wlis _____________ sasamarTlo sxdomaze makontrolebeli organos _ dacvis policiis departamentis warmomadgenelma _____________ mxari dauWira warmodgenil Suamdgomlobas, iTxova misi dakmayofileba; amave sasamarTlo sxdomaze gamocxadnen S.p.s. ` __________________~ warmomadgenlebi _ ___________________ da ___________________, romlebic ar daeTanxmnen Suamdgomlobas, maTve sasamarTlos winaSe ganmartes Semdegi: dacvis policiis departamentis analogiuri Suamdgomlobis gamo sasamarTlos mier erTi Tvis win gacemuli brZanebis safuZvelze erTxel ukve Semowmda S.p.s. `_________________~, Semowmebam moicva sawarmos kerZo dacviTi saqmianobis yvela sfero; rac Seexeba 2009 wlis _____________ maRaziebSi _ `________________~ da `_________________~ winaswar Catarebul Semowmebas, am ukanasknelis dros gamovlenili faqtebi, kerZod, S.p.s. `__________________~ mcvelebis halstuxebis gareSe yofna ar warmoadegns kanondarRevvas, anu mcvelebis da maSasadame sawarmos (________________) mxridan adgili ar hqonia formis tansacmlis tarebis wesis raime saxiT darRvevas; kerZod, dacvis policiis departamentis Tavmjdomaris 2009 wlis _______________ #_____________ brZanebiT Setanil iqna cvlileba dacvis policiis departamentis Tavmjdomaris 2009 wlis _____________ #_____________ brZanebaSi imdagvarad, rom S.p.s. `__________________~ mcvelis samsaxurebrivi formis tansacmlis winaswar damtkicebul nimuSebs daemata axali nimuSebi; Tanaxmad am axali nimuSebisa, `_________________~ mcvelis formaSi Tumca gaTvaliswinebulia halstuxi, danarTebSi arsebuli SeniSvnis Tanaxmad, am ukanasknelis (halstuxis) tareba savaldebulo ar 435 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis aris, rac imas niSnavs, rom 2009 wlis _____________ mdgomareobiT maRaziebSi _ `_____________~ da `_____________~ momuSave S.p.s. `__________________~ mcvelebis hal stuxebis gareSe yofna iyo kanonieri, amiT ar irRveoda samsaxurebrivi formis tarebis konkretuli wesi; S.p.s. `__________________~ warmomadgenlebi Tvlian, rom makontrolebel organos aseT pirobebSi ar gaaCnia safuZvliani eWvi imis samtkiceblad, rom Sesamowmebeli obieqti (sawarmo) Tavisi saqmianobis procesSi arRvevs kanonis moTxovnebs. sasamarTlom saqmeze Sekrebil mtkicebulebebze dayrdnobiT dadgenilad miiCnia Semdegi faqtobrivi garemoebani: dadgenilia, rom makontrolebelma organom _ dacvis policiis departamentma sasamarTloSi Suamdgomlobis aRZvramde daiwyo Sesamowmebeli obieqtis _ S.p.s. `__________________~ samewarmeo saqmianobis Semowmeba, rac imaSi gamoixata, rom makontrolebeli organos TanamSromleba 2009 wlis _____________ winaswar, mosamarTlis brZanebis gareSe, Seamowmes maRaziebSi _ `__________________~ da `_________________~ S.p.s. `__________________~ mcvelebis mier formis tansacmlis tarebis sakiTxi; Semowmebis Sedegad Sedga #_____________ da #_____________ Semowmebis oqmebi, romlebSic dafiqsirda, rom ________________ mdebare maRazia `_______________~ da _______________ mdebare maRazia `__________________~ momuSave S.p.s. `__________________~ mcvelebi samsaxurebrivi movalebis Sesrulebis procesSi formis tansacmels atarebdnen halstuxebis gareSe; dadgenilia, rom dacvis policiis departamentis Tavmjdomaris 2009 wlis ________________ #_______________ brZanebiT Setanil iqna cvlileba dacvis policiis departamentis Tavmjdomaris 2009 wlis ______________ #_____________ brZanebaSi imdagvarad, rom S.p.s. `__________________~ mcvelis samsaxurebrivi formis tansacmlis winaswar damtkicebul nimuSebs daemata axali nimuSebi; Tanaxmad am axali nimuSebisa, `_________________~ mcvelis formaSi Tumca gaTvaliswinebulia halstuxi, danarTebSi arsebuli SeniSvnis Tanaxmad, am ukanasknelis (halstuxis) tareba savaldebulo ar aris; samotivacio nawili: Suamdgomlobis ganxilvis Sedegad sasamarTlo im daskvnamde mivida, rom moTxovna usafuZvloa da igi ar unda dakmayofildes Semdeg mosazrebaTa gamo: Tanaxmad `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb~ saqarTvelos ka nonis me-3 muxlis me-3 punqtisa, mosamarTle brZanebas mewarmis saqmianobis Semowmebis Sesaxeb gascems mxolod im SemTxvevaSi, Tu makontrolebeli 436 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis organo mas warudgens Sesabamis informacias dasabuTebuli da safuZvliani eWviT mewarmis mier kanonmdeblobis moTxovnebis darRvevis Sesaxeb. Tanaxmad saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 212-e muxlis me-3 nawilisa, makontrolebeli organos Suamdgomloba mewarmis saqmianobis Semowmebis Sesaxeb unda Seicavdes sakmaris safuZvels brZanebis gasacemad. SuamdgomlobaSi mieTiTeba im mewarmis zusti monacemebi, romelic unda Semowmdes, Semowmebis vada, xasiaTi da farglebi. sasamarTlos miaCnia, rom makontrolebelma organom – dacvis policiis departamentma dasaxelebuli normebis moTxovnaTa sawinaaRmdegod sasamarTlos ver warmoudgina dasabuTebuli da safuZvliani eWvi maszed, rom Sesamowmebeli subieqti _ S.p.s. `__________________~ kerZo dacviTi saqmianobis ganxorcielebis procesSi arRvevs kanonmdeblobis moTxovnebs; kerZod, makontrolebelma organom xsenebuli eWvis dasabuTebulobis mizniT Tavis SuamdgomlobaSi miuTiTa mxolod im faqtobriv garemoebaze, rom 2009 wlis _____________ mdgomareobiT, _____________ mdebare maRazia `_______________~ da _____________ mdebare maRazia `________________~ momuSave S.p.s. `________________~ mcvelebi samsaxurebrivi movalebis Sesrulebis procesSi formis tansacmels atarebdnen halstuxebis gareSe; makontrolebelma organom aRniSnuli garemoeba, anu halstuxebis gareSe formis tansacmlis tareba miiCnia formis tansacmlis tarebis winaswar damtkicebuli wesis darRvevad, am wesis darRveva _ mewarmis mier samewarmeo saqmianobis (kerZo dacviTi saqmianobis) procesSi kanonmdeblobis moTxovnis darRvevad, xolo gamovlenili darRveva _ kanoniT gaTvaliswinebuli eWvis dasabuTebulobisa da safuZvlianobis damadasturebel faqtorad; sasamarTlom ar iziarebs zemoT moyvanil msjelobas, radgan saqmis ganxilvis procesSi gamoirkva, rom 2009 wlis _____________ mdgomareobiT, _____________ mdebare maRazia `__________________~ da _________________ mdebare maRazia `_________________~ momuSave S.p.s. `__________________~ mcvelebis mier formis tansacmlis tareba halstuxebis gareSe ar warmoadens formis tansacmlis tarebis winaswar damtkicebuli wesis da maSasadame _ kanonmdeblobis am konkretuli moTxovnis darRvevas; dacvis policiis departamentis Tavmjdomaris 2009 wlis _____________ #_____________ brZanebis, am brZanebis danarTebis Tanaxmad S.p.s. `________________~ mcvelebi uflebamosilni arian formis tansacmeli ataron rogorc halstuxiT, ise – halstuxis gareSe. garda formis tansacmlis tarebis wesis darRvevisa makontrolebelma organom Tavis SuamdgomlobaSi ver miuTiTa sxva iseT faqtebze da Sesabamis mtkicebulebebze, romlebic daasabuTebda mewarmis mier kanonmdeblobis moTxovnaTa darRvevis gamo eWvis safuZvlianobas. kerZod, radgan, 437 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis makontrolebeli organis mier SuamdgomlobaSi miTiTebuli faqti ar ganixileba kanondarRvevad da radgan makontrolebeli organo Tavis SuamdgomlobaSi ver miuTiTebs sxva kanondarRvevis faqtze, iTvleba, rom warmodgenili Suamdgomloba usafuZvloa da igi ar unda dakmayofildes; Tanaxmad `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-3 muxlis me-4 punqtisa, Tu mosamarTle ar gascems brZanebas mewarmis saqmianobis Semowmebis Sesaxeb, mewarmis Semowmeba ar ganxorcieldeba. Tu mewarmis Semowmeba ukve dawyebulia, mosamarTlis mier Semowmebis Sesaxeb brZanebis gacemaze uaris Tqmisas igi dauyovnebliv unda Sewydes... sarezolucio nawili: zemoaRniSnulidan gamomdinare sasamarTlom ixelmZRvanela ra saqarTvelos kanonis `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb~ 1-li, me-2, me-3 muxlebiT da saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 212-e da 213-e muxliT, b r Z a n e b s: 1. ar dakmayofildes makontrolebeli organos _ saqarTvelos Sinagan saqmeTa saministros sajaro samarTlis iuridiuli piris _ dacvis policiis departamentis Suamdgomloba S.p.s. `________________~ (mdebare: faqtobrivi misamarTi _ _________________ iuridiuli misamarTi _ _________________, direqtori _ _________________) samewarmeo saqmianobis Semowmebis Taobaze; 2. Sewydes makontrolebeli organos _ saqarTvelos Sinagan saqmeTa saministros sajaro samarTlis iuridiuli piris _ dacvis policiis departamentis mier 2009 wlis --------- S.p.s. ,,------------------’’ mimarT dawyebuli samewarmeo saqmianobis Semowmebis procesi; 3. mosamarTlis brZaneba SeiZleba gasaCivrdes Tbilisis saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palataSi (mdebare q.Tbilisi, robaqiZis q.#7a), Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegiis meSveobiT (mdebare q. Tbilisi, d. aRmaSeneblis xeivani, me-12 km., #6) 48 saaTis ganmavlobaSi brZanebis aslis mxareTaTvis gadacemis momentidan. mosamarTle: _______________________________________ 438 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis saqme # _____________ dadgenileba aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT piris stacionarSi moTavsebaze uaris Tqmis Sesaxeb _____________, 2009 w. q. Tbilisi Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegia mosamarTle ____________________________________________________ sxdomis mdivani ______________________________________________ daxurul, gasvliT sasamarTlo sxdomaze, s.s. m. asaTianis saxelobis fsiqiatriis samecniero-kvleviTi institutis mkurnali eqimis _________________, pacientis _________________, misi advokatis _________________, pacientis naTesavis _________________ monawileobiT, ganixila Suamdgomloba aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT __________________________ stacionarSi moTavsebis Sesaxeb, g a m o a r k v i a: 2009 wlis _____________ Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegias momarTa s.s. m.asaTianis saxelobis fsiqiatriis samecniero kvleviTi institutis direqtorma, saeqsperto dargSi, __________________________, romelmac `fsiqiatriuli daxmarebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-18 muxlisa da saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 2116-2120-e muxlebis Sesabamisad, moiTxova aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT ______________________ stacionarSi moTavsebis Sesaxeb brZanebis gamocema. saqmeSi warmodgenili eqim-fsiqiatrTa 2009 wlis _____________ daskvnis Tanaxmad, pacienti __________________________ stacionarSi miyvanil iqna patrulis mier. saxlSi iyo konfliqturi, Cxubobda, agresiuli iyo irgvliv myofebis 439 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis mimarT, stacionarSi miyvanis dros iyo agresiuli axloblebis mimarT, ayenebda maT sityvier Seuracxyofas. 2008 wlis _______________ gasvliT sasamarTlo sxdomaze _______________ mkurnalma eqimma ganmarta, rom __________________________ mxridan agresiuloba asakobrivi cvlilebebis xarjze alkoholiT aris gamowveuli. stacionarSi mosaTavsebeli piris ____________________advokati _____________________ ar daeTanxma ss m.asaTianis saxelobis fsiqiatriis samecniero kvleviTi institutis direqtoris _______________________ Suamdgomlobas da ganmarta, rom pacientis agresiuloba gamowveulia alkoholis sistematiuri miRebiT. sasamarTlo sxdomaze gamocxadebuli pacientis meuRlis __________________ ganmartebiT, igi iTxovs _________________________ iZulebiT mkurnalobas, vinidan xSirad Cxubobs umizezod, emuqreba mokvliTa da saxlis gadawviT. sasamarTlo gaecno ra warmodgenil Suamdgomlobasa da eqim-fsiqiatrTa komisiis 2009 wlis _____________ daskvnasa da mxareTa-axsna ganmartebebs, sasamarTlos miaCnia, rom ss m.asaTianis saxelobis fsiqiatriis samecniero kvleviTi institutis eqim-fsiqiatrTa komisiis mier pacient __________________________ aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT stacionarSi moTavsebis Sesaxeb Suamdgomloba ar unda dakmayofildes Semdeg garemoebaTa gamo: `fsiqiatriuli daxmarebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanoni gansazRvravs fsiqikuri aSlilobis mqone pirTa fsiqiatriuli daxmarebis formebs, maT uflebebs, agreTve fsiqiatriis dargis muSakTa saqmianobis wesebsa da pirobebs. amave kanonis me-18 muxlis Sesabamisad aranebayoflobiTi stacionaruli fsiqiatriuli daxmareba, tardeba, rodesac pirs fsiqikuri aSlilobis gamo ar gaaCnia gacnobierebuli gadawyvetilebis miRebis unari da misTvis fsiqiatriuli daxmarebis gaweva SeuZlebelia stacionarSi moTavsebis gareSe, agreTve Tu: a) daxmarebis dayovneba safrTxes Seuqmnis pacientis an sxvis sicocxles an/da janmrTelobas; b) pacientma sakuTari moqmedebiT SeiZleba miiRos an sxvas miayenos mniSvnelovani materialuri zarali. sasamarTlo miiCnevs, rom gansaxilvel SemTxvevaSi arcerT zemoaRniSnul garemoebebs adgili ar aqvs, vinaidan pacientis fsiqikuri aSliloba gamowveulia alkoholuri Trobis gamo. saqmis masalebiT ver dgindeba eqim-fsiqiatrTa komisiis mier iyo Tu ara pacientis fsiqikuri mdgomareoba Seswavlili da aseve gadawyvetileba aranebayoflobiTi stacionaruli fsiqiatriuli daxmarebis mizanSewonilobis sakiTxis gadawyvetilebis miRebis Taobaze, romelic eqim-fsiqiatrTa komisiis mier miiReba xmaTa umravlesobiT. 440 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis zemoaRniSnulidan gamomdinare, sasamarTlom ixelmZRvanela ra saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 2116, 2118, 2119, 2120 muxlebiT, d a a d g i n a: 1. ar dakmayofildes ss m.asaTianis saxelobis fsiqiatriis samecniero kvleviTi institutis direqtoris _______________________________________ Suamdgomloba aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT _____________ stacionarSi - ss m.asaTianis saxelobis fsiqiatriis samecniero kvleviTi institutSi moTavsebis Taobaze. 2. dadgenileba SeiZleba gasaCivrdes mxarisaTvis misi aslis gadacemidan 48 saaTSi Tbilisis saapelacio sasamarTloSi (mdebare: q.Tbilisi, gr. robaqiZis gamz. #7a) Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegiis meSveobiT (mdebare: q.Tbilisi, aRmaSeneblis xeivani me-12 km. #6). mosamarTle: _______________________________________ 441 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis saqme # _____________ Bb r Z a n e b a aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT piris stacionarSi moTavsebis Sesaxeb _____________, 2009 w. q. Tbilisi Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegia mosamarTle ____________________________________________________ sxdomis mdivani ______________________________________________ daxurul, gasvliT sasamarTlo sxdomaze, s.s. m. asaTianis saxelobis fsiqiatriis samecniero-kvleviTi institutis pirveli ganyofilebis gamgis ____________________. mkurnali eqimis ____________________, pacientis ____________________, misi advokatis ___________________, pacientis naTesavis __________________ monawileobiT, ganixila Suamdgomloba aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT _______________________ stacionarSi moTavsebis Sesaxeb, a R w e r i l o b i T i n a w i l i: 2009 wlis _____________ Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegias momarTa s.s. m.asaTianis saxelobis fsiqiatriis samecniero kvleviTi institutis direqtorma, saeqsperto dargSi, ____________________________, romelmac `fsiqiatriuli daxmarebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-18 muxlisa da saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 2116-2120-e muxlebis Sesabamisad, moiTxova aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT _____________________ stacionarSi moTavsebis Sesaxeb brZanebis gamocema. saqmeSi warmodgenili eqim-fsiqiatrTa 2009 wlis _____________ daskvnis Sesabamisad, pacienti ____________________ avadaa 18 wlis asakidan, ramdenjerme Catarebuli aqvs stacionaruli mkurnaloba. ojaxis wevrebis gadmocemiT 442 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis daaxloebiT erTi kviraa daerRva Zili, aris agznebuli, bevrs laparakobs, gaxda konfliqturi ojaxis wevrebisa da mezoblebis mimarT, ZmisSvils daniT mokvliT emuqreboda, dauziana mezoblebs gazis mili, ambobda, rom mas aviwroeben, ebrZvian, advilad Riziandeboda, dawva saxlSi nivTebi. sasamarTlo sxdomaze fsiqiatriis samecniero-kvleviTi institutis mkurnalma eqimma __________________________. s.s. m. asaTianis saxelobis fsiqiatriis samecniero-kvleviTi institutis ganyofilebis gamgem _______________________________, daadastures komisiis daskvnaSi miTiTebuli garemoebebi. pacientis mkurnali eqimis ______________________ ganmartebiT, pacienti – aseTi mdgomareoba ar aris pirveli SemTxveva, mas dasmuli aqvs diagnozi: `Sizoafeqturi aSliloba~ da saWiroebs mkurnalobas, medikamentebis miRebaze ambobs uars, dReisaTvis aucilebelia misi janmrTelobis mdgomareobidan gamomdinare aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT ____________________________ stacionarSi moTavseba. eqim-fsiqiatrTa komisiis daskvnaSi miTiTebuli garemoebebi daadastura aseve pacientis _ dedam – __________________________ miuTiTa, rom bolo aTi dRea, cdilobs SvilTan ______________________________________ kontaqtSi Sesvlas, Seatyo, rom ganerviulebuli iyo, aRniSnulis gamo eqims sTxova mieca mkurnalobis mizniT wamlebis daniSnuleba. _________________ wamlebis miRebaze uari ganacxada, igi xSirad svams (imyofeba arafxizel mdgomareobaSi), ris gamoc ver akontrolebs qcevebs, gansakuTrebiT agresiulia ZmisSvilis mimarT. pacientis dedam _ iTxova __________________________ janmrTelobis mdgomareobidan gamomdinare, misi aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT stacionarSi moTavseba. pacientma -__________________________ da misma advokatma __________________________ ar dauWires mxari Suamdgomlobas. pacientis _________________________ ganmartebiT, is ar unda iqnes moTavsebuli fsiqiatriuli daxmarebis mizniT stacionarSi, saxlSi miiRebs samkurnalo saSualebebs (wamlebs), Tuki moiwonebs daniSnulebas. s a m o t i v a c i o n a w i l i: sasamarTlo gaecno ra warmodgenil Suamdgomlobasa da eqim-fsiqiatrTa komisiis 2009 wlis _____________ daskvnasa da mxareTa-axsna ganmartebebs, sasamarTlos miaCnia, rom ss m.asaTianis saxelobis fsiqiatriis samecniero kvleviTi institutis eqim-fsiqiatrTa komisiis mier __________________________ aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT stacionarSi moTavsebis Sesaxeb Suamdgomloba unda dakmayofildes Semdeg garemoebaTa gamo: 443 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis `fsiqiatriuli daxmarebis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis me-2 muxlis Tanaxmad, es kanoni gansazRvravs fsiqikuri aSlilobis mqone pirTa fsiqiatriuli daxmarebis formebs, maT uflebebes agreTve fsiqiatriis dargis muSakTa saqmianobis wesebsa da pirobebs. amave kanonis me-18 muxlis Sesabamisad, aranebayoflobiTi stacionaluri fsiqiatriuli daxmareba, tardeba rodesac pirs fsiqikuri aSlilobis gamo ar gaaCnia gacnobierebuli gadawyvetilebis miRebis unari da misTvis fsiqiatriuli daxmarebis gaweva SeuZlebelia stacionarSi moTavsebis gareSe agreTve Tu: a) daxmarebis dayovneba safrTxes Seuqmnis pacientis an sxvis sicocxles an/da janmrTelobas; b) pacientma sakuTari moqmedebiT SeiZleba miiRos an sxvas miayenos mniSvnelovani materialuri ziani. saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 2118 muxlis pirveli nawilis Tanaxmad, mosamarTle aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT piris stacionarSi moTavsebis saqmes ganixilavs da gadawyvetilebas iRebs Sesabamisi mimarTvis wardgenidan 24 saaTis vadaSi. amave muxlis me-5 muxlis Tanaxmad, ki mimarTvis dasabuTebulobis Semowmebisa da “fsiqiatriuli daxmarebis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis me-18 muxlis pirveli punqtiT gansazRvruli safuZvlebis Sefasebis Semdeg mosamarTle gamoscems dasabuTebul brZanebas aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT pacientis aranebayoflobiTi mkurnalobis kriteriumebis amowurvamde, magram araumetes 3 Tvisa, stacionarSi moTavsebis Sesaxeb. sasamarTlo sxdomaze damswre pirTa axsna-ganmartebebis mosmenis da saqmis sxva masalebis Seswavlis Sedegad, sasamarTlo im daskvnamde mivida, rom s.s. m. asaTianis saxelobis fsiqiatriis samecniero kvleviTi institutis eqim-fsiqiatrTa komisiis mier pacient ___________________________________ janmrTelobis mdgomareobidan gamomdinare, misi aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT stacionarSi moTavsebis mizanSewonilobis Sesaxeb daskvna miRebulia `fsiqiatriuli daxmarebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-18 muxlis moTxovnaTa dacviT da ________________________________ mimarT gamoyenebuli unda iqnes dasaxelebuli muxliT gaTvaliswinebuli RonisZieba. s a r e z o l u c i o n a w i l i: sasamarTlom ixelmZRvanela ra saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 2116, 2118, 2119, 2120 muxlebiT, 444 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis b r Z a n e b s: 1. aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT pacienti – ______________________________ dabadebuli _____________ wels, mcxovrebi: Tbilisi, __________________________ moTavsdes stacionarSi – s.s. m. asaTianis saxelobis fsiqiatriis samecniero kvleviT institutSi aranebayoflobiTi mkurnalobis kriteriumebis amowurvamde, magram ara umetes 3 (sami) Tvis vadiT. 2. ____________________________________ aranebayoflobiTi fsiqiatriuli daxmarebis mizniT stacionarSi moTavsebis vada aiTvalos misi stacionarSi moTavsebidan _ 2009 wlis _______________, 17:30 saaTidan. 3. brZanebis Sesruleba daevalos s.s. m. asaTianis saxelobis fsiqiatriis samecniero kvleviTi instituts (direqtori ___________________________). 4. brZaneba SeiZleba gasaCivrdes mxarisaTvis misi aslis gadacemidan 48 saaTSi Tbilisis saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palataSi (mdebare: Tbilisi, gr. robaqiZis gamz. #7a) Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegiis meSveobiT (mdebare: q. Tbilisi, d. aRmaSeneblis xeivani, me-12 km., #6). mosamarTle: _______________________________________ 445 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis #bs-1059-1012(k-07) #8 kupraSvili 22 oqtomberi, 2008 w. q. Tbilisi administraciul da sxva kategoriis saqmeTa palatam Semdegi SemadgenlobiT: nugzar sxirtlaZe (Tavmjdomare, momxsenebeli) mariam ciskaZe, levan murusiZe sxdomis mdivani – qeTevan maRraZe kasatori (mosarCele) – avTandil kupraSvili, warmomadgeneli i. giorgaZe (rwmunebuleba 24.09.08w. #1-6715) mowinaaRmdege mxare (mopasuxe) – saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis saministro, warmomadgeneli l. CxeiZe (rwmunebuleba 08.07.08w. #01-12/06/8459; ssip socialuri subsidiebis saagento, warmomadgeneli e. sabiaSvili (mindobiloba 02.10.07w. #04/09-6241) gasaCivrebuli ganCineba – Tbilisis saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis 26.09.07w. ganCineba davis sagani – dasaxiCrebiT gamowveuli zianis anazRaureba aRwerilobiTi nawili: a. kupraSvilma 07.09.05w. sasarCelo gancxadebiT mimarTa Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegias. mosarCelem miuTiTa, rom igi 1963 wlis 27 seqtembridan muSaobda marneulis raionis sof. araplos merZeveoba-mebostneobis sabWoTa meurneobaSi mTavar inJiner-meqanikosad. 27.12.63w. samsaxurebrivi movaleobis Sesrulebis dros miRebuli travmis Sedegad dauzianda xerxemali da mkurnalobda fsiqonevrologiur dispanserSi. 14.05.81w. saqarTvelos ssr socialuri uzrunvelyofis saministros saeqimo-SromiTi saeqsperto komisiis SromiTi eqspertizis #62 Semowmebis aqtiT warmoebaSi miRebuli travmis Sedegad daudginda profesiuli Sromis unaris 100%-iT, saerTos - 80%-iT dakargva uvadod. 06.02.80w. q. Tbilisis orjonikiZis saxelobis raionis saxalxo sasamarTlos gadawyvetilebiT mopasuxe organizacias daekisra mosarCelis sasargeblod miRebuli dazianebidan gamomdinare zaralis sazRaurad er- 446 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tdrouli Tanxis, pensiasa da xelfass Soris sxvaobis yovelTviurad, aseve gareSe momvlelis xarjebis anazRaureba. sasamarTlos gadawyvetilebis safuZvelze mosarCeles aunazRaurda ziani da gareSe momvlelis xarjebi, xolo pensiasa da xelfass Soris sxvaobas Rebulobda 1997 wlis ianvramde. mosarCelem aRniSna, rom misi yovelTviuri xelfasi Seadgenda 170 maneTs, rac dasturdeboda 06.02.80w. gadawyvetilebiT da soflis meurneobis muSakTa profkavSirebis ck-is teqnikuri inspeqtoris daskvniT. statistikis departamentis mier 11.07.05w. gacemuli #3/4-16/194 cnobis Tanaxmad, 01.07.05w. mdgomareobiT 1963 wlis 170 maneTi Seadgens 143.06 lars. 11.08.96w. marneulis raionis sofel araplos merZeveobisa da mebostneobis meurneoba likvidirebuli iqna da mis daqvemdebarebaSi (uflebamonacvle) raime sawarmo ar aRricxula. mosarCelem ganmarta, rom saqarTvelos prezidentis 09.02.99w. #48 brZanebulebiT damtkicebuli `SromiTi movaleobis Sesrulebisas muSakis janmrTelobisaTvis vnebis miyenebis Sedegad zianis anazRaurebis wesis~ Tanaxmad, SromiTi movaleobis Sesrulebisas miRebuli travmis Sedegad dazaralebuls me-2 da me-3 muxlebisa da me-11 muxlis «a~, «g~, «d~ qvepunqtebis Sesabamisad aunazRaurdeba yovelTviuri sarCo dakarguli profesiuli Sromis unaris (100%-is) gaangariSebiT, rac Seadgens 13 156 lars. mosarCelem ganmarta, rom janmrTelobis mZime mdgomareobis gamo zianis anazRaurebis Sesaxeb vake-saburTalos raionis gamgeobas ver mimarTa 2005 wlis 11 agvistomde. vake-saburTalos gamgeobam uflebamosilebis ar qonis gamo ver gadawyvita gancxadebaSi miTiTebuli sakiTxebi. mosarCelem moiTxova mopasuxisaTvis SromiTi movaleobis Sesrulebis dros miRebuli travmis Sedegad dakarguli profesiuli Sromis unaris mixedviT miuRebeli xelfasisa da pensias Soris sxvaobis 1997 wlis ianvridan 13156 laris gadaxdis dakisreba mopasuxesaTvis, agreTve ssk-is 46-e muxlis `b” qvepunqtis Sesabamisad, sasamarTlo xarjebisagan gaTavisufleba. Tbilisis saqalaqo sasamarTlos 13.10.05w. gadawyvetilebiT a. kupraSvilis sarCeli dakmayofilda nawilobriv, saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis saministros mosarCelis sasargeblod daekisra zianis anazRaureba 2005 wlis 12 seqtembridan, TveSi 143.06 laris odenobiT. saqalaqo sasamarTlos gadawyvetileba saapelacio wesiT gaasaCivres a. kupraSvilma da saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis saministrom. a. kupraSvilma saapelacio saCivriT moiTxova saqalaqo sasamarTlos gadawyvetilebis gauqmeba da axali gadawyvetilebis miRebiT saapelacio saCivris dakmayofileba, kerZod, 1997 wlis ianvridan zianis – 14 157 larisa da momvlelis xarjis _ 11880 laris, sul - 26037 laris, aseve yovelTviurad, zianis _ 143 larisa da momvlelis xarjis - 120 laris ana- 447 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis zRaureba. saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis saministrom saapelacio saCivriT moiTxova saqalaqo sasamarTlos gadawyvetilebis gauqmeba da sarCelis dakmayofilebaze uaris Tqma. Tbilisis saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis 16.11.06w. ganCinebiT a. kupraSvilis saapelacio saCivari dakmayofilda nawilobriv, saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis saministros saapelacio saCivari dakmayofilda, gauqmda Tbilisis saqalaqo sasamarTlos 13.10.05w. gadawyvetileba da saqme xelaxla gansaxilvelad daubrunda imave sasamarTlos. Tbilisis saqalaqo sasamarTlos 17.05.07w. gadawyvetilebiT a. kupraSvilis sarCeli ar dakmayofilda. aRniSnuli gadawyvetileba saapelacio wesiT gaasaCivra a. kupraSvilma da saqalaqo sasamarTlos gadawyvetilebis gauqmeba da sasarCelo moTxovnis dakmayofileba moiTxova. Tbilisis saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis 26.09.07w. ganCinebiT, ssk-is 92-e muxlis safuZvelze, saqarTvelos socialuri dazRvevis erTiani saxelmwifo fondi Seicvala misi uflebamonacvliT – ssip – socialuri subsidiebis saagentoTi. Tbilisis saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis 26.09.07w. ganCinebiT a. kupraSvilis saapelacio saCivari ar dakmayofilda, ucvlelad darCa Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegiis 17.05.05w. gadawyvetileba. saapelacio sasamarTlom gaiziara saqalaqo sasamarTlos mier dadgenili faqtobrivi garemoebebi da samarTlebrivi Sefasebebi. saapelacio palatam aRniSna, rom kanonier ZalaSi Sesuli q. Tbilisis orjonikiZis saxelobis raionuli saxalxo sasamarTlos 06.02.1980w. gadawyvetilebiT mopasuxe marneulis raionis sofeli arpalos merZeveoba-mebostneobis meurneobas daekisra zaralis, xelfasisa da pensiis sxvaobis, aseve, gareSe momvlelis xarjebis anazRaureba gadamowmebamde, 1981 wlis 21 maisamde. a. kupraSvili aRniSnul Tanxas iRebda 1997 wlis ianvramde. saqarTvelos prezidentis 11.08.96w. #500 brZanebulebis safuZvelze likvidirebuli iqna marneulis raionis sofel arpalos merZeveoba-mebostneobis meurneoba. saapelacio sasamarTlom miiCnia, rom a. kupraSvilis mimarT ver gavrceldeboda saqarTvelos mTavrobis 24.03.07w. #53 dadgenilebis me-3 muxlis 1-li da me-2 punqtebiT gaTvaliswinebuli SeRavaTebi. saapelacio sasamarTlos mosazrebiT, xsenebuli dadgenilebis 3.2 muxlis Tanaxmad, warmoqmnili davalianebebis dafarva 2007 wlis 1 martamde unda ganxorcieldes mxolod im SemTxvevaSi, Tu am periodamde arsebobda kanonier ZalaSi Sesuli sasamarTlo gadawyvetileba dadasturebuli udavo moTxovnebiT ssip saqarTvelos socialuri dazRvevis erTiani saxelmwifo fon- 448 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis dis mimarT. saapelacio sasamarTlom aRniSna, rom gansaxilvel SemTxvevaSi arsebobda sasamarTlos kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetileba sxva piris mimarT, rac saapelacio moTxovnis dakmayofilebis safuZvels ar qmnida. Tbilisis saapelacio sasamarTlos 26.09.07w. ganCineba sakasacio wesiT gaasaCivra a. kupraSvilma da Tbilisis saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis 26.09.07w. ganCinebis gauqmeba da sasarCelo moTxovnis dakmayofileba moiTxova. kasatoris ganmartebiT, 1963 wlis 27 seqtembridan muSaobda marneulis raionis sofel araplos merZeveoba-mebosteobis sabWoTa meurneobaSi mTavar inJiner-meqanikosad. yovelTviuri xelfasi Seadgenda 170 maneTs. 27.12.1963w. ubeduri SemTxvevis Sedegad miiRo Tavis travma, xerxemlis dazianeba. 14.05.81w. #62 Semowmebis aqtiT warmoebaSi miRebuli travmis Sedegad daudginda profesiuli Sromis unaris dakargva 100%-iT, saerTo _ 80%-iT, uvadod. 06.02.1980w. saxalxo sasamarTlos gadawyvetilebiT mopasuxe organizacias daekisra 27.12.1963w. miRebuli dazianebidan gamomdinare, zianis erTdrouli Tanxis, pensiasa da xelfass Soris sxvaobisa da gareSe momvlelis xarjebis anazRaureba. pensiasa da xelfass Soris sxvaobas iRebda 1997 wlis ianvramde. kasatoris ganmartebiT, SromiTi movaleobis Sesrulebisas janmrTelobisaTvis vnebis miyenebis Sedegad zianis anazRaureba dadgenili iyo 06.02.80w. orjonikiZis raionis saxalxo sasamarTlos gadawyvetilebiT da aRniSnuli gadawyvetileba saTanadod iyo registrirebuli, ris safuZvelzec Rebulobda pensiasa da xelfass Soris sxvaobas 1997 wlamde. Sesabamisad, mis moTxovnas warmoadgenda pensiis ganaxleba da miuRebeli zianis anazRaureba, romelic unda anazRaurebuliyo 1997 wlis ianvridan an mis mier sasamarTloSi mimarTvis dRidan, bolo sami wlis periodidan, radgan valdebuleba, romelic xsenebuli gadawyvetilebiT ekisreboda organizacias, iyo periodulad Sesasrulebeli valdebuleba da maszed vrceldeboda samoqalaqo kodeqsis 129-e muxlis moTxovnebi. qveyanaSi Seqmnilma politikurma da socialurma mdgomareobam Seqmna vakuumi da misi uflebebis ganxorcieleba SesaZlebeli gaxda saqarTvelos prezidentis 09.02.99w. #48 brZanebulebiT damtkicebuli `SromiTi movaleobis Sesrulebisas muSakis janmrTelobisaTvis vnebis miyenebis Sedegad zianis anazRaurebis wesis~ safuZvelze. magram sasamarTloSi saqmis ganxilvis gaWianurebam da kanonebSi sistematurma cvlilebebma ganapiroba iseTi gadawyvetilebis miReba, romelic mimdinare kanonsac ar Seesabameba da iwvevs misi uflebebis Selaxvas. kasatoris ganmartebiT, sasamarTlos unda gamoeyenebina saqarTvelos prezidentis 09.02.99w. #48 brZanebulebiT damtkicebuli `SromiTi movaleobis Sesrulebisas muSakis janmrTelobisaTvis vnebis miyenebis Sedegad zianis 449 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis anazRaurebis wesi~ da 24.03.07w. saqarTvelos mTavrobis #53 dadgenilebiT damtkicebuli `SromiTi movaleobis Sesrulebisas muSakis janmrTelobisaTvis miyenebuli zianis anazRaurebis wesis” pirveli muxlis me-4 punqti da me-3 muxlis pirveli da me-2 punqtebi, romelTa Tanaxmad, im pirebze, romelTac am dadgenilebis amoqmedebamde dauwesdaT gasacemebi am punqtSi miTiTebuli safuZvlebiT, vrceldeba am wesis me-3 muxlis debulebebi, saqarTvelos prezidentis 09.02.99w. #48 brZanebulebiT damtkicebuli `SromiTi movaleobis Sesrulebisas muSakis janmrTelobisaTvis vnebis miyenebis Sedegad zianis anazRaurebis wesis~ 421 punqtis safuZvelze, 2007 wlis 1 martamde fondSi registrirebul, agreTve aRniSnul periodamde sasamarTlos kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetilebebiT udavo moTxovnebiT warmoqmnili davalianebebis dafarva unda ganxorcielebuliyo 2007 wlis 1 martamde periodze. 2007 wlis 1 martamde arsebobda 06.02.1980w. kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetileba davalianebis dafarvis ganxorcielebis Sesaxeb da amis safuZvelze, zemoT xsenebuli brZanebulebis Tanaxmad, unda dakmayofilebuliyo misi sasarCelo moTxovna. saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos 09.07.08w. ganCinebiT a. kupraSvilis sakasacio saCivari dasaSvebad iqna miCneuli. sakasacio palatis sxomaze kasatorma da misma warmomadgenelma moiTxoves saapelacio palatis ganCinebis gauqmeba, saqmis xelaxali ganxilvisaTvis dabruneba. mowinaaRmdege mxarem – saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis saministros da ssip-socialuri subsidiebis saagentos warmomadgenlebma sakasacio saCivrebi ar cnes da iTxoves sakasacio saCivris dakmayofilebaze uaris Tqma. samotivacio nawili: sakasacio palata saqmis masalebis, sakasacio saCivris safuZvlebis gacnobis, mxareTa axsna-ganmartebebis mosmenis da gasaCivrebuli ganCinebis kanonierebis Semowmebis Sedegad miiCnevs, rom a. kupraSvilis sakasacio saCivari unda dakmayofildes, gasaCivrebuli ganCineba unda gauqmdes da saqme xelaxali ganxilvisaTvis unda daubrundes saapelacio sasamarTlos Semdeg garemoebaTa gamo: `saxelmwifo pensiis Sesaxeb” kanonis 27-e muxlis Tanaxmad, SromiTi movaleobis Sesrulebisas muSakis janmrTelobisaTvis miyenebuli zianis anazRaurebasTan dakavSirebuli urTierTobebi (e.w. regresuli pensiebi) regulirdeba calke kanonmdeblobiT. saqarTvelos prezidentis 09.02.99w. #48 brZanebulebiT damtkicebuli `SromiTi movaleobis Sesrulebisas mu- 450 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Sakis janmrTelobisaTvis vnebis miyenebis Sedegad zianis anazRaurebis wesi~, romelic Zaladakargulad iqna cnobili saqarTvelos prezidentis 06.02.07w. #93 brZanebulebiT, awesrigebda saqarTvelos teritoriaze ganTavsebul sawarmoebSi, dawesebulebebSi, organizaciebSi, miuxedavad maTi sakuTrebisa da organizaciul-samarTlebrivi formisa, dasaqmebul muSakTa SromiTi movaleobis Sesrulebisas sawarmoo travmiT, profesiuli daavadebiT an janmrTelobisaTvis vnebis miyenebis Sedegad zianis anazRaurebis samarTlebriv safuZvlebs. aRniSnuli wesis me-3 punqtis Sesabamisad, sxeulis dazianebis an janmrTelobisaTvis vnebis miyenebis Sedegad dazaralebuls ziani unazRaurdeboda yovelTviuri sarCos gadaxdiT im damqiraveblis mier, romelTanac igi zianis miyenebisas SromiT urTierTobaSi imyofeboda, am ukanasknelis bralis arsebobis SemTxvevaSi, wesis 421 muxlis Tanaxmad, 100%-iani saxelmwifo wilobrivi monawileobiT Seqmnil sawarmoebSi, romlebsac uflebamonacvle ar hyavdaT, sawarmoo travmiT dazaralebul pirTa aRricxvas, zianis anazRaurebis gaangariSebas da gacemas uzrunvelyofda ssip - socialuri dazRvevis erTiani saxelmwifo fondi, saqarTvelos saxelmwifo biujetis kanonSi am daniSnulebiT gaTvaliswinebuli asignebebis farglebSi. saqarTvelos mTavrobis 24.03.07w. #53 dadgenilebiT damtkicebuli `SromiTi movaleobis Sesrulebisas muSakis janmrTelobisaTvis miyenebuli zianis anazRaurebis wesis~ pirveli muxlis me-4 punqtiT ganisazRvra, rom 2007 wlis 1 martis Semdeg ar SeiZleboda axali gasacemlebis daweseba `SromiTi movaleobis Sesrulebisas muSakis janmrTelobisaTvis vnebis miyenebis Sedegad zianis anazRaurebis wesis~ saqarTvelos prezidentis 09.02.99w. #48 brZanebulebis im debulebebis safuZvelze, romlebic aregulirebdnen uflebamonacvlis ararsebobis pirobebSi gasacemebis daniSvnis safuZvlebs, miuxedavad imisa, mimdinareobda Tu ara am sakiTxze samarTalwarmoeba sasamarTloebSi. amasTanave, saqarTvelos mTavrobis 24.03.07w. #53 dadgenilebiT damtkicebuli wesis me-3 muxlis Tanaxmad, saqarTvelos prezidentis 09.02.99w. #48 brZanebulebis 421 punqtis safuZvelze, 2007 wlis 1 martamde ssip saqarTvelos socialuri dazRvevis erTian saxelmwifo fondSi registrirebul, agreTve aRniSnul periodamde sasamarTlos kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetilebebiT dadasturebuli udavo moTxovnebiT warmoqmnili davalianebebis dafarvis uzrunvelyofa 2007 wlis 1 martamde periodze daevala ssip socialuri subsidiebis saagentos. saqmeze dadgenilad aris miCneuli, rom kanonier ZalaSi Sesuli q. Tbilisis orjonikiZis saxelobis raionuli saxalxo sasamarTlos 06.02.1980w. gadawyvetilebiT mopasuxe marneulis raionis sofeli arpalos merZeveoba- 451 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis mebostneobis meurneobas a. kupraSvilis sasargeblod daekisra zaralis, xelfasisa da pensiis sxvaobis, aseve, gareSe momvlelis xarjebis anazRaureba gadamowmebamde. 14.05.81w. saqarTvelos ssr socialuri uzrunvelyofis saministros saeqimo-SromiTi saeqsperto komisiis SromiTi eqspertizis #62 morigi Semowmebis aqtiT warmoebaSi miRebuli travmis Sedegad daudginda, rom profesiuli Sromis unari a. kupraSvils udaod aqvs dakarguli 100%-iT, xolo saerTo Sromis unari – 80%-iT. a. kupraSvili sasamarTlos gadawyvetilebiT daniSnul Tanxas iRebda 1997 wlis ianvramde. saqarTvelos prezidentis 11.08.96w. #500 brZanebulebis safuZvelze likvidirebuli iqna marneulis raionis sofel arpalos merZeveoba-mebostneobis meurneoba. sakasacio sasamarTlo aRniSnavs, rom gansaxilvel SemTxvevaSi a. kupraSvilis moTxovna zianis anazRaurebaze aRiarebulia kanonier ZalaSi Sesuli sasamarTlo gadawyvetilebiT, zianis anazRaurebis valdebuleba dadgenilia q. Tbilisis orjonikiZis saxelobis raionuli saxalxo sasamarTlos 06.02.1980w. gadawyvetilebiT, ris gamoc igi udavo moTxovnad unda iqnes miCneuli. sakasacio palata ar iziarebs saapelacio sasamarTlos mosazrebas imis Taobaze, rom saqarTvelos mTavrobis 24.03.07w. #53 dadgenilebiT damtkicebuli `SromiTi movaleobis Sesrulebisas muSakis janmrTelobisaTvis miyenebuli zianis anazRaurebis wesis~ safuZvelze anazRaurebas eqvemdebareba mxolod ssip - saqarTvelos socialuri dazRvevis erTiani saxelmwifo fondis winaaRmdeg gamotanili gadawyvetilebiT dadasturebuli moTxovnebi. saqarTvelos mTavrobis 24.03.07w. #53 dadgenilebiT damtkicebuli `SromiTi movaleobis Sesrulebisas muSkis janmrTelobisaTvis miyenebuli zianis anazRaurebis wesi” ar gansazRvravs, rom valdebulebis damdgeni kanonier ZalaSi Sesuli sasamarTlo gadawyvetileba gamotanili unda iyos mxoloddamxolod ssip – socialuri dazRvevis erTiani saxelmwifo fondis mimarT, saapelacio palatis aRniSnuli mosazreba ar emyareba saqarTvelos mTavrobis 24.03.07w. dadgenilebiT damtkicebuli wesis Sinaarss. moTxovnis dakmayofilebaze uaris Tqmis safuZvels ar qmnis agreTve mowinaaRmdege mxaris – saagentos warmomadgenlis mosazreba imis Sesaxeb, rom moTxovna fondSi ar iyo registrirebuli, xolo wesis me-3 muxli vrceldeba mxolod fondSi registrirebuli moTxovnebis mimarT. saqarTvelos mTavrobis 24.03.07w. #53 dadgenilebiT damtkicebuli `SromiTi movaleobis Sesrulebisas muSakis janmrTelobisaTvis miyenebuli zianis anazRaurebis wesis” me-3 muxliT ssip – socialuri subsidiebis saagentos daevala saqarTvelos prezidentis 09.02.99w. #48 brZanebulebis 421 punqtis safuZvelze, 2007 wlis 1 martamde ssip – saqarTvelos 452 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis socialuri dazRvevis erTian fondSi registrirebul, agreTve aRniSnul periodamde sasamarTlos kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetilebebiT dadasturebuli udavo moTxovnebiT warmoqmnili davalebebis dafarva 2007 wlis 1 martamde periodze. sakasacio palata aRniSnavs, rom saqarTvelos prezidentis 09.02.99w. #48 brZanebulebiT damtkicebuli wesis 421 muxlis Tanaxmad 100%-iani saxelmwifo wilobrivi monawileobiT Seqmnil sawarmoebSi, romlebsac uflebamonacvle ara hyavT, sawarmoo travmiT dazaralebul pirTa aRricxvis, zianis anazRaurebis gaangariSebebis, gacemis uzrunvelyofa, saqarTvelos prezidentis 07.11.05w. #923 brZanebulebiT wesSi Setanili cvlilebebis Tanaxmad, Tavdapirvelad saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis saministros, xolo SemdgomSi, saqarTvelos prezidentis 20.02.06w. #156 brZanebulebiT Setanili cvlilebiT, Tavad fonds evaleboda. amasTanave, a. kupraSvils peensiasa da xelfass Soris sxvaobis miReba daniSnuli hqonda q. Tbilisis orjonikiZis saxelobis raionis saxalxo sasamarTlos 06.02.80w kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetilebiT, gadawyvetileba miqceuli iyo aRsasruleblad, 25.12.81w. saaRsrulebo furclis safuZvelze a. kupraSvils miRebuli aqvs zaralis anazRaurebis Tanxa, gareSe momvlelis xarjebi da 1997 wlis ianvramde Rebulobda pensiasa da xelfass Soris sxvaobas. saqarTvelos mTavrobis 24.03.07w. #53 dadgenilebiT damtkicebuli wesis me-3 muxli iTvaliswinebs 2007 wlis 1 martamde sasamarTlos kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetilebebiT dadasturebuli udavo moTxovnebiT warmoqmnili davalianebebis dafarvas 1 martamde. amdenad, arsebobs mosarCelisaTvis 2007 wlis 1 martamde davalianebis dafarvis safuZveli. sakasacio palata Tvlis, rom ar arsebobs a. kupraSvilis sasargeblod mowinaaRmdege mxarisaTvis 2007 wlis 1 martis Semdeg zianis anazRaurebis yovelTviuri sarCos dakisrebis safuZveli. saqarTvelos mTavrobis 24.03.07w. #53 dadgenilebiT damtkicebuli `SromiTi movaleobis Sesrulebisas muSakis janmrTelobisaTvis miyenebuli zianis anazRaurebis wesis~ me-3 muxlis me-2 punqtis Tanaxmad, am muxlis pirveli punqtiT gaTvaliswinebuli pirebisaTvis wydeba sarCosa da sxva gasacemlebis gacemis valdebuleba 2007 wlis 1 martidan, xolo im pirebis mimarT, romlebzec ar ganxorcielebula maTi gacemis valdebulebis dakisreba, miTiTebuli valdebulebebi aRar unda warmoiSvas. amasTanave, xsenebuli dadgenilebis me-3 muxlis me-3 punqtis bolo winadadebis safuZvelze, ssip socialuri subsidiebis saagento valdebulia saagentos mier sarCos gacemis valdebulebis Sewyvetis gamo damatebiT gasces erTjeradi kompensaciis zianis anazRaurebis sarCo eqvsi Tvis odenobiT. 453 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis sasarCelo gancxadebiT a. kupraSvili iTxovs sarCelis aRZvramde miuRebel xelfassa da pensias Soris sxvaobis – 13156 lars (92 Tve X 143 l.). sakasacio palata Tvlis, rom moTxovna unda dakmayofildes pensiasa da xelfass Soris sxvaobis dadgenis Sedegad. imis gaTvaliswinebiT, rom sarCelis aRZvris droisaTvis muSakis janmrTelobisaTvis vnebis miyenebis Sedegad zianis anazRaurebis momwesrigebeli kanonmdebloba (saqarTvelos prezidentis 09.02.99w. #48 brZanebulebiT damtkicebuli wesis 51 muxli) Sromis unaris xarisxis dakargvidan gancxadebis mogvianebiT Setanis SemTxvevaSi anazRaurebis gacemas ukavSirebs gancxadebis Setanis dRes, saqmeze unda dadgindes kompetentur organoSi sarCos daniSvnis moTxovniT mimarTvis dRe. vinaidan mosarCele sasarCelo gancxadebiT iTxovs pensiasa da xelfass Soris sxvaobis Tanxis gadaxdas, saqmeze unda dadgindes sabWoTa meurneobaSi a. kupraSvilis yovelTviuri xelfasis odenoba, xelfasis Tanxis sadReiso ekvivalenti larebSi, pensiis odenoba, romelsac Rebulobs mosarCele. aRniSnulidan gamomdinare sakasacio palata Tvlis, rom arsebobs ssk-is 412-e muxlis safuZvelze sakasacio sasamarTlos ganCinebis gauqmebisa da saqmis xelaxali ganxilvisaTvis dabrunebis safuZveli. zemoaRniSnulidan gamomdinare, sakasacio palata Tvlis, rom a. kupraSvilis sakasacio saCivari unda dakmayofildes, unda gauqmdes gasaCivrebuli ganCineba da saqme xelaxla gansaxilvelad unda daubrundes imave sasamarTlos. sarezolucio nawili: sakasacio sasamarTlom ixelmZRvanela saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis pirveli muxlis me-2 nawiliT, saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 390-e, 399-e, 412-e muxlebiT da daadgina: 1. a. kupraSvilis sakasacio saCivari dakmayofildes. gauqmdes Tbilisis saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis 26.09.07w. ganCineba, saqme xelaxali ganxilvisaTvis daubrundes imave sasamarTlos; 2. saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos ganCineba sabolooa da ar saCivrdeba. Tavmjdomare mosamarTleebi: 454 n. sxirtlaZe m. ciskaZe l. murusiZe praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis #bs-147-138(k-07) #8- T. kilanava 1 agvisto, 2007 w. q. Tbilisi administraciul da sxva kategoriis saqmeTa palatam Semdegi SemadgenlobiT: nugzar sxirtlaZe (Tavmjdomare, momxsenebeli), maia vaCaZe, lali lazaraSvili saqmis ganxilvis forma – zepiri mosmenis gareSe kasatorebi (mosarCeleebi): – T. kilanava, n. kandelaki, m. nasariZe, m. RibraZe, l. arCvaZe mowinaaRmdege mxare (mopasuxeebi): – saqarTvelos iusticiis umaRlesi sabWo; saqarTvelos iusticiis umaRlesi sabWos saerTo sasamarTloebis departamenti; saqarTvelos finansTa saministro; saqarTvelos socialuri dazRvevis erTiani saxelmwifo fondi davis sagani: – qmedebis ganxorcieleba, uflebis arsebobis gasaCivrebuli ganCineba: – Tbilisis saapelacio sasamarTlos aRiareba administraciul saqmeTa palatis 01.12.06w. ganCineba aRwerilobiTi nawili: 25.04.06 w. T. kilanavam, n. kandelakma, m. nasariZem, m. RibraZem da l. arCvaZem saqarTvelos iusticiis umaRlesi sabWosa da saqarTvelos iusticiis umaRlesi sabWos saerTo sasamarTloebis departamentis mimarT sasarCelo gancxadebiT mimarTes q. Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul kolegias. mosarCeleebma moiTxoves samosamarTleo uflebamosilebis vadis amowurvamde saapelacio sasamarTlos moqmed mosamarTlisaTvis dadgenili Tanamdebobrivi sargos odenobiT Tanxis yovelTviurad mopasuxeebisTvis dakisreba; imis aRiareba, rom samosamarTlo uflebamosilebis vadis damTavrebisas an sapensio asakis miRwevisas maT samisdReSio pensiis miRebis ufleba aqvT, rac icvleba moqmedi mosamarTlis Tanamdebobrivi sargos SecvlasTan erTad da aRiareba amisa, rom marCenalis gardacvalebis SemTxvevaSi gardacvlili mosamarT- 455 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis lis ojaxis arasrulwlovan an Sromisuunaro wevrebs eniSnebaT pensia moqmedi mosamarTlis Tanamdebobrivi sargos sruli odenobiT, TiToeuls Tanabari proporciiT. mosarCeleTa ganmartebiT, saqarTvelos prezidentis brZanebulebebis safuZvelze 10 wliani uflebamosilebis vadiT daniSnulni iyvnen q. Tbilisis saolqo sasamarTlos mosamarTleebad. `saerTo sasamarTloebis Sesaxeb~ saqarTvelos organul kanonSi 23.06.05w. da 25.11.05w. Setanil cvlilebebis Tanaxmad, 2005 wlis 1 noembridan likvidirebuli iqna q. Tbilisis saolqo sasamarTlo, Tumca faqtobrivad ganxorcielda sasamarTlos ara likvidacia, aramed reorganizacia. mosarCeleebma aRniSnes, rom saqarTvelos prezidentis 29.11.05w. #972, 992, 976, 985, 977 brZanebulebebiT, `saerTo sasamarTloebis Sesaxeb~ saqarTvelos organuli kanonis 54-e muxlis 1-li punqtis `o~ qvepunqtis da 541 muxlis me-2 punqtis safuZvelze, ganTavisufldnen Tbilisis saolqo sasamarTlos mosamarTleTa Tanamdebobidan da Cairicxnen saerTo sasamarTloebis mosamarTleTa rezervSi. maTi ganTavisuflebis dros ZalaSi iyo `saerTo sasamarTloebis Sesaxeb” organuli kanonis 541 muxlis me-3 punqti, romlis Tanaxmad, mosamarTle, romelic ganTavisuflda dakavebuli Tanamdebobidan am muxlis me-2 punqtiT dadgenili wesiT (sasamarTlos likvidaciisas) da ar amoricxula rezervidan, misi samosamarTlo uflebamosilebis vadis amowurvamde iRebs Tanamdebrobriv sargos kanonmdeblobiT gansazRvruli odenobiT. odenoba gansazRvruli iyo `saqarTvelos saerTo sasamarTloebis mosamarTleTa Tanamdebobrivi sargoebis, Tanamdebobrivi sargos danamatebisa da socialuri dacvis garantiebis gansazRvris Sesaxeb” saqarTvelos prezidentis 15.02.05w. brZanebulebiT, romlis 1-li punqtis `T” qvepunqtis Tanaxmad, saolqo sasamarTlos mosamarTlis Tanamdebobrivi sargo ganisazRvra 625 lariT. mosarCeleTa gancxadebiT, 2005 wlis noembersa da dekemberSi miiRes moqmedi mosamarTlis Tanamdebobrivi sargos toli Tanamdebobrivi sargo 625 laris odenobiT. mosarCeleTa azriT, aRniSnuliT aRmasrulebelma xelisuflebam daadastura neba, rom rezervSi Caricxvis Semdgomac gadaexada rezervSi Caricxuli mosamarTleebisaTvis moqmedi mosamarTlis Tanamdebobrivi sargos toli Tanamdebobrivi sargo. 21.12.04w. miRebuli iqna `saqarTvelos saerTo sasamarTloebis mosamarTleTa Sromis anazRaurebis Sesaxeb” kanoni, romelic 2006 wlis 1 ianvridan unda amoqmedebuliyo. kanonis 1-li muxlis `T” qvepunqtis Tanaxmad, saapelacio sasamarTlos mosamarTlisaTvis Tanamdebobrivma sargom 1600 lari Seadgina. mosarCeleebma aRniSnes, rom rezervSi Caricxvis momentisaTvis maTTvis cnobili 456 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis da kanoniT garantirebuli iyo, rom 2006 wlis 1 ianvridan miiRebdnen moqmedi mosamarTlis Tanamdebobriv sargos. imedovnebdnen, rom rezervSi CaricxviT maTi materialuri mdgomareoba ar gauaresdeboda, ris gamoc ar gausaCivrebiaT (T. kilanavas garda) maTi samsaxuridan ganTavisuflebisa da rezervSi Caricxvis Sesaxeb prezidentis brZanebulebebi. mosarCeleebma ganmartes, rom Semdgom miRebuli iqna mTeli rigi sakanonmdeblo cvlilebebi, romelTa safuZvelzec Semcirda an gauqmda mosamarTleTa socialuri da samarTlebrivi garatiebi, xolo rezervSi myofi mosamarTleebisaTvis calke ganisazRvra `Tanamdebobrivi sargos” odenoba. miuxedavad imisa, rom organuli kanoniT dauSveblad iyo miCneuli mosamarTlis socialuri dacvis garantiebis gauqmeba, moqmedebis SeCereba an maTi odenobis Semcireba, `saqarTvelos saerTo sasamarTloebis Sesaxeb” organul kanonSi cvlilebebis Setanis Taobaze” 23.12.05w. kanoniT 82-e muxlis 1-li punqti Camoyalibda axali redaqciiT da dadginda, rom mosamarTlis socialuri dacvis garantiebi ganisazRvreba kanoniT. aRniSnuli muxlidan amoRebuli iqna mosamarTlis socialuri dacvis garantiebis gauqmebis, maTi moqmedebis SeCerebis an odenobis Semcirebis akrZalva. kanonidan amoRebuli iqna agreTve 82-e muxlis me-3 nawili, romlis Tanaxmad, mosamarTlis uflebamosilebis vadis damTavrebisas an sapensio asakis miRwevisas mosamarTles xelfasis sruli odenobiT samisdReSio pensia eniSneboda. miTiTebuli muxlis me-3 nawilis axali redaqciis mixedviT, mosamarTles saxelmwifo kompensacia eniSneba `saxelmwifo kompensaciis saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanoniT dadgenili odenobiTa da wesiT. mosarCeleTa ganmartebiT, `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” 27.12.05w. kanonis me-12 muxlis 1-li punqtis mixedviT, saerTo sasamarTloebis mosamarTles mxolod 65 wlis asakis miRwevisas eniSneba e.w. `saxelmwifo kompensacia”, xolo me-2 punqtis Tanaxmad, kompensaciis odenoba Seadgens mosamarTlis uflebamosilebis Sewyvetis momentisaTvis misi Tanamdebobrivi sargos 3%-is namravls saerTo sasamarTlos mosamarTled muSaobis staJze. cvlilebebis Setanamde arsebuli redaqciis mixedviT `saerTo sasamarTloebis Sesaxeb” organuli kanonis 82-e muxlis Tanaxmad, mosamarTles unda daniSvnoda samisdReSio pensia xelfasis sruli odenobiT uflebamosilebis vadis damTavrebisas an sapensio asakis miRwevisas, riTac mosamarTleebs waerTvaT adre moqmedi kanoniT miniWebuli uflebebi. mosarCeleebis azriT, adrindeli redaqciisagan gansxvavebiT mosamarTleebisaTvis sauareso cvlilebebi iqna Setanili `mosamarTleTa socialuri da samarTlebrivi dacvis garantiebis Sesaxeb” kanonSi. aR- 457 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis niSnuli kanonis me-14 muxlis me-3 nawilis Zveli redaqciis mixedviT, marCenalis gardacvalebis SemTxvevaSi gardacvlili mosamarTlis ojaxis arasrulwlovan an Sromisuunaro wevrebs eniSnebodaT pensia mosamarTlis Tanamdebobrivi sargos sruli odenobiT, TiToeuls Tanabari proporciiT. kanonSi 23.12.05w. Setanili cvlilebis Sedegad kanonis me-14 muxlis me-3 nawili Camoyalibda Semdegi redaqciiT: mosamarTlis gardacvalebis SemTxvevaSi misi ojaxis wevrs (wevrebs) eniSneba saxelmwifo kompensacia `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanoniT dadgenili wesiTa da odenobiT”. mosarCeleTa gancxadebiT Tavis mxriv am ukanasknelis me-18 da me-20 muxlebiT mniSvnelovnad iyo Semcirebuli marCenalis dakargvis gamo mosamarTlis ojaxis wevrebisaTvis misacemi kompensaciis moculoba-gardacvlilis kompensaciis 75% da pirobebi _ dadgenilia namsaxurobis minimaluri staJi 10 wlis odenobiT, rac rezervSi myofi mosamarTlisaTvis dadgenili 500 laris gaTvaliswinebiT Seadgens 112 lars, xolo moqmedi mosamarTlisaTvis (1650 laris gaTvaliswinebiT) - 367 lars, isic maSin, Tu gardacvlili mosamarTlis namsaxurobis minimaluri staJi iqneba 10 weli. mosarCeleebma miuTiTes, rom amave kanonis me-16 muxlis axali redaqciiT aseve Semcirda mosamarTlis socialuri garantiebi, kerZod, dadginda, rom mosamarTles samosamarTlo uflebamosilebis vadis gasvlis SemTxvevaSi, aseve im mosamarTles, romelsac 15.05.99w.-dan `saerTo sasamarTloebis Sesaxeb” saqarTvelos organuli kanonis 54-e muxlis 1-li qvepunqtis `m” da `o” qvepunqtebis da 861 muxlis me-4 punqtis safuZvelze Seuwyda samosamarTlo uflebamosileba da am kanonis amoqmedebamde an misi amoqmedebis Semdeg miaRwia sapensio asaks da hqonda mosamarTled muSaobis aranakleb 10 wlis staJi, daeniSnebodaT saxelmwifo kompensacia `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanoniT dadgenili wesiTa da odenobiT. mosarCeleebma aRniSnes, rom `saqarTvelos saerTo sasamarTloebis mosamarTleTa Sromis anazRaurebis Sesaxeb” 23.12.05w. saqarTvelos kanoniT saapelacio sasamarTlos mosamarTlis Tanamdebobrivi sargo ganisazRvra 1650 laris odenobiT, xolo `l” qvepunqtiT kanonmdeblobaSi pirvelad iqna Setanili rezervSi myofi mosamarTlis Tanamdebobrivi sargos cneba da igi 500 lariT ganisazRvra. mosarCeleTa azriT, zemoxsenebuli sakanonmdeblo cvlilebebis maTze gavrceleba xelyofs saqarTvelos konstituciis 21-e muxlis 1-li punqtiT aRiarebul sakuTrebis uflebas. mosarCeleebi Tvlian, rom mosamarTlis Tanamdebobis dakavebiT kanoniT garantirebuli hqondaT 10 wlis ganmavlobaSi xelfasis, xolo uflebamo- 458 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis silebis vadis gasvlis Semdeg an sapensio asakis miRwevisas-samisdReSio pensiis miReba xelfasis sruli odenobiT. mosarCeleebis gancxadebiT, kanoniT dadgenili xelfasisa da pensiis Tanxa qonebrivi sikeTea, xolo maTi odenobis Semcireba - qonebis xelyofa. mosarCeleebma aRniSnes, rom `adamianis ZiriTad uflebaTa da TavisuflebaTa Sesaxeb” evropis konvenciis 1-li oqmis 1-li muxlis Tanaxmad, sakuTrebis ufleba daculia, romelic damkvidrebuli praqtikis Tanaxmad, moicavs ekonomikur sferos da misi moqmedeba vrceldeba uZrav da moZrav qonebaze, materialur da aramaterialur interesebze, rogoricaa wilebi, patentebi, socialur uzrunvelyofasTan dakavSirebuli SeRavaTebi, maT Soris pensiebi da sxva. mosarCeleTa azriT, 2005 wlis dekemberSi miRebuli zemoxsenebuli kanonebis maTze gavrcelebiT xdeba sayovelTaod aRiarebuli principebisa da normebis ignorireba. `mosamarTleTa statusis Sesaxeb” evropis qartia aRiarebs mosamsaxureTa uflebas miiRon Sromis anazRaureba, romlis odenoba unda iyos fiqsirebuli, raTa isini daculni iyvnen zemoqmedebisagan, rac xelyofs maT damoukideblobasa da miukerZoeblobas. qartia iTvaliswinebs, rom mosamarTleebs, romlebmac maTTvis dakisrebuli samosamarTlo funqciebis ganxorcieleba daasrules gansazRvrul vadaSi da miaRwies kanoniT dadgenil asaks, unda mieceT pensia, romlis odenoba axlos iqneba bolo xelfasis odenobasTan. mosarCeleebis gancxadebiT, `saerTo sasamarTloebis Sesaxeb” organul kanonSi, `mosamarTleTa socialuri da samarTlebrivi dacvis Sesaxeb” kanonSi Setanili zemoaRniSnuli cvlilebebis `saqarTvelos saerTo sasamarTloebis mosamarTleTa Sromis anazRaurebis Sesaxeb” 23.12.05w. kanonis da `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” kanonis amoqmedebamde daniSnuli mosamarTleebis mimarT gavrcelebiT aSkarad gauaresda maTTvis dadgenili socialuri garantiebi da SeRavaTebi. mosarCeleTa ganmartebiT, maT mier gamovlenili neba - daekavebinaT mosamarTlis Tanamdeboba dakavSirebuli iyo swored im maRal socialur garantiebTan, romlebic mosamarTlis Tanamdebobis, misi statusis ganuyofel nawils warmoadgendnen, xolo axali kanonis miRebiT xelisuflebis sxva Stom sasamarTlo xelisuflebis warmomadgenlebi moatyua. mosarCeleTa azriT, kanoniT dadgenili axali wesebi maTze ar unda gavrceldes Semdeg garemoebaTa gamo: mosamarTlis uflebamosilebis maTTvis dakisrebis dRidan maTsa da saxelmwifos mier aRiarebuli iqna is urTierTvaldebulebebi, romlebic asaxulia saqarTvelos konstituciis 21-e, 29-e, 30-e (me-4 punqti), 84-87-e muxlebSi, `saerTo sasamarTloe- 459 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis bis Sesaxeb” organuli kanonis, `mosamarTleTa socialuri da samarTlebrivi dacvis Sesaxeb”kanonis im normebSi, romlebic moqmedebdnen maTi mosamarTleebad daniSvnis dRidan rezervSi Caricxvamde. mosarCeleebma aRniSnes, rom mosamarTleTa socialuri uzrunvelyofis garantiaTa amoqmedeba imJamad moqmedi kanonmdeblobis Sesabamisad dakavSirebuli iyo uflebamosilebis vadis gasvlasTan. SesaZloa maT mimarT samosamarTleo uflebamosilebis vadis gasvlis Semdegac gavrceldes is kanonebi, romlebic miRebulia mogvianebiT da romlebic auareseben mosamarTleTa materialur da socialur mdgomareobas. mosarCeleebma miuTiTes, rom `normatiuli aqtebis Sesaxeb” organuli kanonis 47-e muxlis 1-li nawilis mixedviT, normatiul aqts ukuZala aqvs mxolod im SemTxvevaSi, Tu es pirdapir aris dadgenili am normatiuli aqtiT. mosarCeleebma miuTiTes, rom zemoaRniSnuli normatiuli aqtebiT ar aris dadgenili ukuZalis miniWeba am kanonebisaTvis. mosarCeleTa gancxadebiT, specialur kanonmdeblobaSi dadgenili Taviseburebebis gaTvaliswinebiT maTze vrceldeba `sajaro samsaxuris Sesaxeb” kanoni da Sromis kanonTa kodeqsi. Sromis samarTali samoqalaqo samarTlis sistemis nawilia, xolo samoqalaqo samarTali zogadi kerZo samarTalia. Sesabamisad, samoqalaqo kodeqsis zogadi, fuZemdebluri debulebebi, romlebic ganmtkicebulia saqarTvelos samoqalaqo kodeqsis zogad nawilSi, vrceldeba kerZo samarTlis sxva dargebzec, kerZod, Sromis samarTalzec. samoqalaqo kodeqsis me-6 muxlSi, iseve, rogorc `normatiuli aqtebis Sesaxeb” kanonis 47-e muxlis pirvel nawilSi, miTiTebulia, rom kanonebsa da kanonqvemdebare normatiul aqtebs ara aqvT ukuqceviTi Zala, garda im SemTxvevebisa, roca es pirdapir aris kanoniT gaTvaliswinebuli. amasTanave ar SeiZleba kanons mieces ukuqceviTi Zala, Tu igi zianis momtania an auaresebs piris mdgomareobas. mosarCeleebma aRniSnes, rom `evropis socialuri qartiis” me-12 muxli iTvaliswinebda araTu arsebulis gauqmebas, aramed socialuri uzrunvelyofis sistemis TandaTanobiT ufro maRal doneze ayvanas da am sferoSi arsebuli erovnuli kanonmdeblobis Tanaxmad miRebuli SeRavaTebis micemas, SenarCunebas da aRdgenas. aRniSnulis gaTvaliswinebiT, mosarCeleTa azriT, saqarTvelos iusticiis umaRles sabWos da mis daqvemdebarebaSi arsebul saerTo sasamarTloebis departaments ar gaaCndaT iuridiuli safuZveli, rom mieniWebinaT kanonisaTvis ukuqceviTi Zala da maTTvis is Tanxa mieca, romelic `saqarTvelos saerTo sasamarTloebis mosamarTleTa Sromis anazRaurebis Sesaxeb” kanoniT iqna dadgenili. amasTanave, mosarCeleebi Tvlian, rom aRmasrulebel xelisuflebas 460 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis arc momavalSi ar eqneba samarTlebrivi safuZveli imisa, rom gaavrcelos maTze kanonebi, romlebic auareseben maT materialur da socialur mdgomareobas. q. Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegiis 15.06.06w. ganCinebiT saqmeSi Tanamopasuxeebad Caebnen saqarTvelos finansTa saministro da saqarTvelos socialuri dazRvevis erTiani saxelmwifo fondi (s.f. 63). mopasuxe saqarTvelos iusticiis umaRlesma sabWom ar cno sarCeli da ganmarta, rom `saqarTvelos saerTo sasamarTloebis mosamarTleebis Sromis anazRaurebis Sesaxeb” saqarTvelos kanoniT ganisazRvra rezervSi myofi mosamarTlis xelfasi. axalma kanonma unda daareguliros manamde warmoSobili samarTalurTierTobebi, xolo kanonmdebeli uflebamosilia Secvalos samarTalurTierTobis monawileTa ufleba-movaleobebi kanonis ZalaSi Sesvlis momentidan, rasac ar gamoricxavs `normatiuli aqtebis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 47-e muxli. rezervSi yofna da mosamarTleTa sapensio uzrunvelyofa ar aris erTjeradi aqti. mopasuxe saqarTvelos iusticiis umaRlesi sabWos saerTo sasamarTloebis departamentma sarCeli ar cno da mis dakmayofilebaze uaris Tqma moiTxova. Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegiis 06.09.06w. gadawyvetilebiT sasarCelo gancxadeba ar dakmayofilda. saqalaqo sasamarTlos gadawyvetileba saapelacio wesiT gasaCivrda mosarCeleTa mier. Tbilisis saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis 01.12.06w. ganCinebiT saapelacio saCivari ar dakmayofilda, ucvlelad darCa Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegiis 06.09.06w. gadawyvetileba. saapelacio sasamarTlos mier dadgenilad iqna miCneuli Semdegi faqtobrivi garemoebani: mosarCeleebi saqarTvelos prezidentis brZanebulebebiT 1998-2003ww daniSnulni iyvnen q. Tbilisis saolqo sasamarTlos mosamarTleebad 10 wliani uflebamosilebis vadiT. 2005 wlis 1 noembridan ganxorcielda Tbilisis saolqo sasamarTlos likvidacia. T. kilanava, n. kandelaki, m. nasariZe, m. RibraZe da l. arCvaZe saqarTvelos prezidentis 29.11.05w. #972, #992, #976, #985 da #977 brZanebulebebiT `saerTo sasamarTloebis Sesaxeb” saqarTvelos organuli kanonis 54-e muxlis 1-li punqtis `o” qvepunqtisa da 541-e muxlis me-2 punqtis Sesabamisad ganTavisufldnen Tbilisis saolqo sasamarTlos mosamarTleTa Tanamdeboebidan da Cai- 461 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis ricxnen saerTo sasamarTloebis mosamarTleTa rezervSi. rezervSi Caricxvis Semdeg 2005 wlis noembersa da dekemberSi miiRes Tanamdebobrivi sargo moqmedi mosamarTlis Tanamdebobrivi sargos odenobiT. 2006 wlis 1 ianvridan TiToeuli apelantis mier miRebulma Tanamdebobrivma sargom Seadgina TveSi 500 lari saapelacio palatam aRniSna, rom mosamarTlis Tanamdebobidan apelantebis gaTavisuflebisas ZalaSi iyo da amJamadac moqmedebs `saerTo sasamarTloebis Sesaxeb” saqarTvelos organuli kanonis 541 muxlis me-3 punqti, romlis mixedviTac, mosamarTle, romelic gaTavisuflda dakavebuli Tanamdebobidan am muxlis me-2 punqtiT dadgenili wesiT da ar amoricxula rezervidan, misi samosamarTleo uflebamosilebis vadis amowurvamde iRebs Tanamdebobriv sargos kanonmdeblobiT gansazRvruli odenobiT. saapelacio palatis ganmartebiT, aRniSnuli norma ar Seicavs moTxovnas, rom rezervSi myofi mosamarTlis Tanamdebobrivi sargos odenoba moqmedi mosamarTlis Tanamdebobrivi sargos identuri iyos. saapelacio sasamarTlom miuTiTa, rom `saqarTvelos saerTo sasamarTloebis mosamarTleTa Sromis anazRaurebis Sesaxeb” 21.12.04w. saqarTvelos kanoni unda amoqmedebuliyo 2006 wlis 1 ianvridan, xolo `saqarTvelos saerTo sasamarTloebis mosamarTleTa Sromis anazRaurebis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis Zaladakargulad cnobis Taobaze” saqarTvelos 2005 wlis 23 dekembris kanoniT Zaladakargulad iqna gamocxadebuli. aRniSnulis gaTvaliswinebiT saapelacio sasamarTlom ar gaiziara apelantebis mosazreba imis Taobaze, rom maTTvis moqmedi mosamarTlis Tanamdebobrivi sargos miRebis ufleba uzrunvelyofili iyo `saerTo sasamarTloebis Sesaxeb” organuli kanonis da `saqarTvelos saerTo sasamarTloebis mosamarTleTa Sromis anazRaurebis Sesaxeb” 21.12.04w. kanoniT. saapelacio sasamarTlom ganmarta, rom 2006 wlis 1 ianvramde mosamarTleTa Tanamdebobrivi sargos odenoba ganisazRvreboda `saqarTvelos saerTo sasamarTloebis mosamarTleTa Tanamdebobrivi sargoebis, Tanamdebobrivi sargoebis danamatebisa da socialuri dacvis garantiebis gansazRvris Sesaxeb” saqarTvelos prezidentis 15.02.05w. #82 brZanebulebiT, romliTac rezervSi myofi mosamarTlis Tanamdebobrivi sargo calke dadgenili ar yofila. aRniSnulis gamo rezervSi myof mosamarTleebs Tanamdebobrivi sargo eZleodaT Sesabamisi rangis moqmed mosamarTleTa Tanamdebobrivi sargos mixedviT, rac saolqo, xolo 2005 wlis 30 noembris Semdeg, saapelacio sasamarTlos mosamarTleebisaTvis Seadgenda 625 lars. 2006 wlis 1 ianvars amoqmedda `saqarTvelos saerTo 462 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis sasamarTloebis mosamarTleTa Sromis anazRaurebis Sesaxeb” saqarTvelos kanoni, romelmac pirvelad gansazRvra rezervSi myofi mosamarTlis Tanamdebobrivi sargo, amdenad, saapelacio palatis azriT, aRniSnuli kanoniT pirvelad moxda `saerTo sasamarTloebis Sesaxeb” saqarTvelos organuli kanonis 541 muxlis me-3 punqtiT gaTvaliswinebuli sakiTxis sakanonmdeblo regulireba. saapelacio sasamarTlos ganmartebiT, apelantebi 2005 wlis noembersa da dekemberSi Tanamdebobriv sargos iRebdnen saqarTvelos prezidentis 15.02.05w. #82 brZanebulebiT dadgenili moqmedi mosamarTlis Tanamdebobrivi sargos Sesabamisad, vinaidan rezervSi myofi mosamarTleebis Tanamdebobrivi sargo arcerTi sxva normatiuli aqtiT ar iyo gansazRvruli. 2006 wlis 1 ianvridan kanonma calke gansazRvra rezervSi myof mosamarTleTa Tanamdebobrivi sargo, Sesabamisad, `saqarTvelos saerTo sasamarTloebis mosamarTleTa Sromis anazRaurebis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis pirveli muxlis `l” qvepunqtis apelantebze gavrcelebiT moxda ara am normisTvis ukuqceviTi Zalis miniWeba, aramed manamde dauregulirebeli samarTlebrivi urTierTobis regulireba. saapelacio sasamarTlom ar gaiziara apelantTa mosazreba imis Taobaze, rom rezervSi myof mosamarTleTa Tanamdebobrivi sargos 500 lariT gansazRvra ewinaaRmdegeba `mosamarTleTa statusis Sesaxeb~ evropis qartiis 6.1 punqtsa da `saerTo sasamarTloebis Sesaxeb~ saqarTvelos organuli kanonis 82.2 muxls, romelTa Tanaxmad, mosamarTlis Sromis anazRaureba unda iyos fiqsirebuli da dauSvebelia misi Semcireba samosamarTlo uflebamosilebis mTeli vadis ganmavlobaSi. saapelacio palatis ganmartebiT, `saerTo sasamarTloebis Sesaxeb~ saqarTvelos organuli kanonis 541 muxlis me-3 punqtiT gaTvaliswinebuli Tanamdebobrivi sargo ar warmoadgens Sromis anazRaurebas, vinaidan rezervSi myofi mosamarTle misi ganTavisuflebis dRidan saxelmwifosTan SromiT urTierTobaSi aRar imyofeba, aRniSnuli Tanamdebobrivi sargo socialuri uzrunvelyofis formaa da Tavisi arsiT uaxlovdeba pensias an kompensacias. rezervSi myofi mosamarTlis Tanamdebobrivi sargos moqmedi mosamarTlis Sromis anazRaurebisagan gansxvavebulad gansazRvra, saapelacio palatis azriT, ar SeiZleba mosamarTlis Sromis anazRaurebis Semcirebad an misi damoukideblobis SezRudvad CaiTvalos. saapelacio palatis ganmartebT, igi ar ewinaaRmdegeba agreTve `mosamarTleTa statusis Sesaxeb” evropis qartiis 6.2 punqts, romlis Tanaxmad, mosamarTleTa anazRaureba SeiZleba gansxvavdebodes dakisrebul movaleobaTa bunebisa da Sesasrulebeli davalebebis mniSvnelobis mixedviT. 463 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis saapelacio sasamarTlom ar gaiziara apelantTa mosazreba imis Taobaze, rom `saerTo sasamarTloebis Sesaxeb” saqarTvelos organuli kanonis 82-e muxlis me-3 punqtSi 23.12.05w. organuli kanoniT Sesuli cvlilebis, romlis Tanaxmad, 2006 wlis 1 ianvridan samisdReSio pensiis nacvlad mosamarTleebs eniSnebaT kompensacia `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” kanoniT dadgenili wesiTa da odenobiT, maTze gavrceleba aRniSnuli kanonisaTvis ukuqceviTi Zalis miniWebiT ganxorcieldeba. saapelacio palatis ganmartebiT, apelantebi warmoadgendnen rezervSi myof mosamarTleebs, romelTa uflebamosilebis vada jer ar iyo amowuruli. arc sapensio asaks iyvnen miRweulebi. apelantebi mxolod momavalSi SeiZleba gamxdariyvnen aRniSnuli cvlilebisa da Sesabamisad `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis moqmedebis subieqtebi. saapelacio sasamarTlom ar gaiziara apelantebis mosazreba imis Taobaze, rom `saerTo sasamarTloebis Sesaxeb” saqarTvelos organuli kanonis 82-e muxlis me-3 punqtSi 2005 wlis 23 dekembris organuli kanoniT Sesuli cvlilebis maTze gavrcelebiT moxda saqarTvelos konstituciis 27-e muxliT da `adamianis ZiriTad uflebaTa da TavisuflebaTa Sesaxeb” evropis konvenciis 1-li oqmis pirveli muxliT garantirebuli sakuTrebis uflebis Selaxva. saapelacio sasamarTlom aRniSna, rom adamianis uflebaTa evropis sasamarTlos precedentuli samarTlis mixedviT, pensia warmoadgens sakuTrebis obieqts. saqarTvelos samoqalaqo kodeqsis Sesabamisadac sakuTrebis obieqti SeiZleba iyos ufleba, maT Soris pensiis miRebis ufleba. amasTanave saapelacio sasamarTlom ganmarta, rom kanonSi cvlilebis SetaniT apelantebis pensiis miRebis ufleba ar gauqmebula. Seicvala pensiis saxe da odenoba. vinaidan apelantebs pensiis miRebis ufleba jer ar gaaCndaT, am pensiis saxisa da odenobis Secvla ver gamoiwvevda maTi sakuTrebis xelyofas. saapelacio sasamarTlom ar gaiziara apelantTa mosazreba imasTan dakavSirebiT, rom `mosamarTleTa socialuri da samarTlebrivi dacvis garantiebis Sesaxeb” saqarTvelos kanonSi cvlilebebis Taobaze” saqarTvelos 2005 wlis 23 dekembris kanonis, kerZod, 1-li muxlis me-2 punqtis gavrcelebiT, adgili aqvs kanonisTvis ukuqceviTi Zalis miniWebas da maTi sakuTrebis uflebis xelyofas. saapelacio palatis ganmartebiT, aRniSnuli kanoniT regulirebuli samarTlebrivi urTierToba arcerTi apelantis mimarT warsulSi ar warmoSobila da SesaZloa mxolod momavalSi warmoiSvas, ris gamoc saapelacio palatis azriT, sruliad Seusabamoa apelantebis mxridan kanonis ukumoqmedebis Zalasa da sakuTrebis uflebis darRvevaze miTiTeba. 464 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tbilisis saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis 01.12.06w. ganCineba sakasacio wesiT gaasaCivres T. kilanavam, n. kandelakma, m. nasariZem, m. RibraZem, l. arCvaZem. kasatorebis azriT, sinamdviles ar Seesabameba saapelacio palatis mosazreba imis Taobaze, rom `saqarTvelos saerTo sasamarTloebis mosamarTleTa Sromis anazRaurebis Sesaxeb” kanonis 1-li muxlis `l” qvepunqtiT ganxorcielda manamde dauregulirebeli samarTlebrivi urTierTobis regulireba. kasatorebi Tvlian, rom aRniSnuli daskvnis gakeTeba saapelacio sasamarTlos kanonis ukuZalis Sesaxeb msjelobis gamosaricxavad dasWirda. kasatorebis ganmartebiT, maTi mosamarTleTa rezervSi Caricxvis dros moqmedebda saqarTvelos prezidentis 15.02.05w. #82 brZanebuleba, romelSic calke dadgenili ar yofila rezervSi myofi mosamarTlis Tanamdebobrivi sargo 500 laris odenobiT da saerTo sasamarTloebis mosamarTleTa rezervSi Caricxul pirebs saxelmwifo sruliad gaazrebulad uxdida moqmedi mosamarTlis Tanamdebobriv sargos. kasatorebi Tvlian, rom saapelacio palatam imsjela im sakiTze, rac maTi davis sagans ar Seadgenda. kerZod, gauqmebuli normatiuli aqtis, saqarTvelos prezidentis 15.02.05w. #82 brZanebulebis maT mimarT gavrcelebis SesaZleblobaze. kasatorebi ar iziareben saapelacio sasamarTlos mosazrebas imis Taobaze, rom mosamarTleTaTvis dadgenili pensiis saxisa da odenobis SecvliT maTi ufleba ar darRveula. kasatorebma aRniSnes, rom mosamarTled maTi daniSvnis dros moqmedebda `saerTo sasamarTloebis Sesaxeb” organuli kanonis 82-e muxlis me-3 punqti, romlis Tanaxmad, uflebamosilebis vadis damTavrebisas an sapensio asakis miRwevisas mosamarTles eniSneba samisdReSio pensia xelfasis sruli odenobiT. aRniSnuli gaxda maT mier mosamarTleebad gamwesebaze survilis gamoTqmis erT-erTi safuZveli. kasatorTa gancxadebiT, mosamarTleebad gamwesebasTan erTad moipoves ara zogadad pensiis miRebis, aramed garkveuli saqmianobis ganxorcielebis Semdeg dadgenili pensiis daniSvnis ufleba. gansakuTrebuli pensiis miRebis ufleba, kasatorTa azriT, mosamarTlis statusis ganuyofel nawils warmoadgenda. pensiis miRebis wesis an misi odenobis nebismieri saxecvlileba Semcirebis TvalsazrisiT xelyofs maT sakuTrebis uflebas sapensio Tanxebze. kasatorTa gancxadebiT, saproceso kanonmdeblobiT ar aris savaldebulo, rom ufleba, romlis aRiarebasac iTxovs mxare, arsebobdes sarCelis aRZvris momentisaTvis, rac imis SesaZleblobasac iZleva, rom aRiarebuli iqnes momavalSi, gansazRvruli pirobebis dadgomisas uflebis warmoSoba. aRniSnulidan gamomdinare, kasatorebi miiCneven, rom mar- 465 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Cenalis gardacvalebis SemTxvevaSi gardacvlili mosamarTlis ojaxis arasrulwlovan an Sromisuunaro wevrebisaTvis moqmedi mosamarTlis Tanamdebobrivi sargos sruli odenobiT pensiis miRebis uflebis aRiarebis Sesaxeb maTi moTxovna safuZvliania. kasatorTa SefasebiT, saapelacio sasamarTlom ucvlelad datova pirveli instanciis sasamarTlos gadawyvetileba sruliad gansxvavebuli samarTlebrivi argumentebis gamoyenebiT. saapelacio palatam pirveli instanciis sasamarTlosagan absoluturad gansxvavebuli samarTlebrivi Sefaseba misca im faqtobriv garemoebas, rom 2005 wlis noember-dekemberSi yovelTviurad kompensaciis saxiT iRebdnen moqmedi mosamarTlis Tanamdebobriv sargos. kasatorebis azriT, aseT viTarebaSi samoqalaqo saproceso kodeqsis 385-e muxlis 1-li nawilis `a~ qvepunqtis Sesabamisad unda gaeuqmebina pirveli instanciis sasamarTlos gadawyvetileba da ssk-is 394-e muxlis me-2 nawilis safuZvelze gamoetana axali gadawyvetileba sarCelze uaris Tqmis Sesaxeb. zemoaRniSnulidan gamomdinare, kasatorebi miiCneven, rom sasamarTlom ar gamoiyena kanoni, romelic unda gamoeyenebina da arasworad ganmarta kanoni, amasTanave gadawyvetileba gamotanili iqna saproceso normebis darRveviT, rac gasaCivrebuli ganCinebis gauqmebis safuZvelia. sakasacio saCivari akmayofilebs ask-s 34-e muxlis me-3 nawiliT gaTvaliswinebul sakasacio saCivris dasaSvebobis pirobebs. kasatorebis azriT, saqme mniSvnelovania samarTlis ganviTarebisa da erTgvarovani sasamarTlo praqtikis CamoyalibebisaTvis. pirveli instanciis sasamarTlos gadawyvetilebaSi da saapelacio sasamarTlos ganCinebaSi gansxvavebulad aris ganmartebuli kanonis normebi da iseT pirobebSi, rodesac mxareTa Soris ar arsebobda dava saqmis faqtobriv garemoebebze, am garemoebebs miecaT gansxvavebuli da urTierTgamomricxavi samarTlebrivi Sefasebebi, rac saWiroebs saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos mier arsebuli kanonmdeblobis Sesabamisad kanonis saTanado ganmartebas. kasatorebma miuTiTes, rom mocemul saqmeze miRebuli gadawyvetileba gansxvavdeba am kategoriis saqmeebze saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos manamde arsebuli praqtikisagan (saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos 21.02.06w. gadawyvetileba saqmeze yofili uzenaesi sasamrTlos wevris a. xoniakinas sarCelis gamo saqarTvelos socialuri dazRvevis erTiani fondis mimarT). kasatorebma sakasacio saCivris dasaSvebad cnoba, saapelacio palatis 01.12.06w. ganCinebis da Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegiis 06.09.06w. gadawyvetilebis gauqmeba da ssk-is 411e muxlis safuZvelze miRebuli axali gadawyvetilebiT maTi sasarCelo moTxovnis dakmayofileba moiTxoves. 466 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos administraciul da sxva kategoriis saqmeTa palatis 06.07.07w. ganCinebiT sakasacio saCivari miCneuli iqna dasaSvebad sask-is 34-e muxlis me-3 nawilis `a~ qvepunqtis safuZvelze. ssk-is 408-e muxlis me-3 nawilis Sesabamisad sakasacio palatam saqme ganixila zepiri mosmenis gareSe. samotivacio nawili: sakasacio sasamarTlo gasaCivrebuli ganCinebis gacnobis, sakasacio saCivris safuZvlianobis Semowmebis Sedegad Tvlis, rom T. kilanavas, n. kandelakis, m. nasariZis, m. RibraZis da l. arCvaZis sakasacio saCivari ar unda dakmayofildes Semdeg garemoebaTa gamo: saapelacio sasamarTlos mier saqmeze dadgenilad aris cnobili da davas ar iwvevs, rom T. kilanava, n. kandelaki, m. nasariZe, m. RibraZe da l. arCvaZe saqarTvelos prezidentis brZanebulebebiT 1998-2003 wlebSi dainiSnen saolqo sasamarTlos mosamarTleebad aTwliani uflebamosilebis vadiT. saqarTvelos prezidentis 29.11.05w. #972, #992, #976, #985 da #977 brZanebulebebiT, `saerTo sasamarTloebis Sesaxeb~ organuli kanonis 54-e muxlis pirveli punqtis `o~ qvepunqtis da 541 muxlis me-2 punqtis Sesabamisad, kasatorebi gaTavisufldnen Tbilisis saolqo sasamarTlos mosamarTleTa Tanamdebobidan da Cairicxnen saerTo sasamarTloebis mosamarTleTa rezervSi (s.f. 10-15). 2005 wlis 1 noembridan Tbilisis saolqo sasamarTlo likvidirebulad iqna gamocxadebuli. saqarTvelos sakonstitucio sasamarTlos 31.05.06w. #1/1/357 gadawyvetilebiT, romliTac ar dakmayofilda T. kilanavas, n. kandelakis, m. nasariZis, m. RibraZis, l. arCavZis konstituciuri sarCeli, dadgenilia, rom saolqo sasamarTlos likvidacia moxda sasamarTlos wyobilebis Secvlis, likvidaciis da ara reorganizaciis Sedegad. saerTo sasamarTloebis mosamarTleTa rezervSi Caricxvis Semdeg, 2005 wlis noembersa da dekemberSi, T. kilanavam, n. kandelakma, m. nasariZem, m. RibraZem da l. arCvaZem miiRes Tanamdebobrivi sargo moqmedi mosamarTlis Tanamdebobrivi sargos - 625 laris odenobiT. 2006 wlis 1 ianvridan TiToeuli apelantis mier miRebulma Tanamdebobrivma sargom Seadgina TveSi 500 lari (s.f. 57-62). sakasacio palata Tvlis, rom `saqarTvelos saerTo sasamarTloebis mosamarTleTa Sromis anazRaurebis Sesaxeb” kanonis 1-li muxlis `l” qvepunqtiT gaTvaliswinebuli Tanamdebobrivi sargos ganakveTis odenobis kasatorebis mimarT gavrceleba ar warmoadgens aRniSnuli normisaTvis ukuqceviTi Zalis miniWebas. manamde moqmedi `saerTo sasamarTloebis Sesaxeb” organuli kanonis 541 muxlis me-3 punqti zogadad uTiTebda, rom 467 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis rezervSi myofi mosamarTle, misi samosamarTlo uflebamosilebis vadis amowurvamde iRebs Tanamdebobriv sargos kanonmdeblobiT gansazRvruli odenobiT. amave kanonis 85.6 muxlis mixedviT `mosamarTlis socialuri dacvis garantiebis Sesaxeb” kanonis amoqmedebamde mosamarTlis xelfasi da socialuri dacvis garantiebi saqarTvelos prezidentis brZanebulebiT ganisazRvreboda. `mosamarTleTa socialuri da samarTlebrivi dacvis garantiebis Sesaxeb” 03.12.02w. kanonis 5.2 muxlis Tavdapirveli redaqciis Tanaxmad mosamarTlis Tanamdebobrivi sargos odenoba ganisazRvreboda saqarTvelos prezidentis brZanebulebiT. kasatorebis Tanamdebobidan gaTavisuflebamde da rezervSi Caricxvamde xsenebuli normis 21.12.04w. kanoniT gansazRvruli ganaxlebuli redaqciiT dadginda, rom mosamarTleTa Sromis anazRaurebis yovelTviuri Tanamdebobrivi sargos ganakveTebi ganisazRvreboda saqarTvelos kanoniT. amdenad, kasatorebis rezervSi Caricxvamde kanonmdeblobiT ganisazRvra, rom Tanamdebobrivi sargos ganakveTebi sakanonmdeblo aqtiT anu kanoniT unda gansazRvruliyo. `saqarTvelos saerTo sasamarTloebis mosamarTleTa Sromis anazRaurebis Sesaxeb” 23.12.05w. kanonis ZalaSi Sesvlamde moqmedi `saqarTvelos saerTo sasamarTloebis mosamarTleTa Tanamdebobrivi sargoebis, Tanamdebobrivi sargos danamatisa da socialuri dacvis garantiebis gansazRvris Sesaxeb” saqarTvelos prezidentis 15.02.05w. #82 brZanebuleba gansazRvravda mxolod moqmedi mosamarTleTa Tanamdebobriv sargos, maT Soris saolqo sasamarTlos mosamarTlis Tanamdebobriv sargos (1-li punqtis `T” qvepunqti). brZanebuleba ar adgenda rezervSi Caricxuli mosamarTleebis Tanamdebobriv sargoebs. Tavis mxriv rezervSi myofi mosamarTleebi ar ganekuTvnebodnen arc saapelacio da arc saolqo sasamarTlos mosamarTleTa ricxvs, ukanaskneli 2005 wlis 1 noembridan, `saerTo sasamarTloebis Sesaxeb” organul kanonSi 23.06.05w. da 25.11.05w. kanonebiT Setanili cvlilebebis Tanaxmad, likvidirebulad gamocxadda. rezervSi Caricxvis Semdeg (29.11.05w.) kasatorebi Tanamdebobriv sargos iRebdnen saqarTvelos prezidentis 15.02.05w. #82 brZanebulebiT dadgenili moqmedi mosamarTlis Tanamdebobrivi sargos Sesabamisad, radgan rezervSi myofi mosamarTleebis Tanamdebobrivi sargo arcerTi sxva normatiuli aqtiT ar iyo gansazRvruli. rezervSi myofi pirebisaTvis moqmedi mosamarTlis Tanamdebobrivi sargoebi gaicemoda analogiiT. vinaidan rezervSi myofi pirebisaTvis yovelTviuri Tanamdebobrivi sargos ganakveTis odenoba Tavdapirvelad `saqarTvelos saerTo sasamarTloebis mosamarTleTa Sromis anazRaurebis Sesaxeb” kanonis 1-li muxlis `l” qvepunqtiT ganisazRvra, sakasacio palata iziarebs saa- 468 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis pelacio sasamarTlos mosazrebas imis Sesaxeb, rom adgili ar aqvs `saqarTvelos saerTo sasamarTloebis mosamarTleTa Sromis anazRaurebis Sesaxeb” 23.12.05w. kanonis ukuqceviT Zalas. marTebulia agreTve saapelacio sasamarTlos mosazreba imis Sesaxeb, rom mocemuli saqme ar aris 21.02.06w. sakasacio sasamarTlos mier gadawyvetili saqmis (#bs-856-442(k-05)) identuri, vinaidan mocemul SemTxvevaSi adgili aqvs ara manamde arsebuli regulirebisagan gansxvavebul, aramed pirvelad regulirebas. sakasacio sasamarTlo Tvlis, rom `saqarTvelos saerTo sasamarTloebis mosamarTleTa Sromis anazRaurebis Sesaxeb” 23.12.05w. kanonis 1-li muxlis `l” qvepunqtiT pirvelad moxda `saerTo sasamarTloebis Sesaxeb” organuli kanonis 541 muxlis me-3 punqtiT gaTvaliswinebuli sakiTxis sakanonmdeblo mowesrigeba, pirvelad ganisazRvra rezervSi Caricxuli mosamarTlis Tanamdebobrivi sargos odenoba. aRniSnuli kanoni Seicavs rezervSi myofi mosamarTlis yovelTviuri Tanamdebobrivi sargos odenobis (500l) ganmsazRvrel specialur normas, aseT pirobebSi kanonis analogiis gamoyeneba, romelsac adre hqonda adgili da rezervSi Caricxuli mosamarTleebisaTvis kanonis 1-li muxlis `l” qvepunqtiT gansazRvruli rezervSi myofi mosamarTlis yovelTviuri Tanamdebobrivi sargos odenobis nacvlad saapelacio sasamarTlos moqmedi mosamarTlis Tanamdebrobrivi sargos daniSvna moklebulia raime safuZvels. `mosamarTleTa statusis Sesaxeb” evropis qartiis Tanaxmad Sromis anazRaurebis odenoba SeiZleba gansxvavdebodes erTmaneTisagan mosamarTlisaTvis dakisrebuli movaleobebis xasiaTisa da maTTvis mindobili funqciebis mniSvnelobiT (6.2 p.). amave qartiis 1.2 punqtis Tanaxmad mosamarTlis statusis ZiriTadi principebi gadmocemuli unda iqnes umaRlesi donis Sidasaxelmwifoebriv normebSi, raTa maTi meSveobiT ganisazRvros am sferoSi kanonmdeblobis mTeli Sinaarsi. moqmed mosamarTlesTan SedarebiT rezervSi myofi mosamarTlis gansxvavebuli Tanamdebobrivi sargos dadgena ar warmoadgens Sromis anazRaurebis Semcirebas, vinaidan rezervSi myofi mosamarTle ar imyofeba saxelmwifosTan SromiT urTierTobaSi. sakasacio palata SeuZleblad Tvlis kasatorebisaTvis maTi Tanamdebobebidan gaTavisuflebamde miRebuli `saqarTvelos saerTo sasamarTloebis mosamarTleTa Sromis anazRaurebis Sesaxeb” 21.12.04w. kanonis 1-li muxliT gaTvaliswinebuli saapelacio sasamarTlos mosamarTlis ganakveTis 1600 laris 2006 wlis 1 ianvridan samomavlod uflebamosilebis vadis amowurvamde daniSvnas, vinaidan igi ZalaSi ar Sesula, aRniSnuli kanonis me-3 muxlis mixedviT xsenebuli kanoni 2006 wlis 1 ianvridan unda amoqmedebuliyo, mis amoqmedebamde miRebuli iqna `saqarTvelos saerTo 469 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis sasamarTloebis mosamarTleTa Sromis anazRaurebis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis Zaladakargulad cnobis Taobaze” 23.12.05w. #2483-rs kanoni, romliTac Zaladakargulad iqna cnobili 21.12.04w. kanoni, amasTanave `saqarTvelos saerTo sasamarTloebis mosamarTleTa Sromis anazRaurebis Sesaxeb” 23.12.05w. miRebuli #2486-rs kanoniT ganisazRvra rezervSi myofi mosamarTleTa yovelTviuri Tanamdebobrivi sargos ganakveTi. sakasacio palata aRniSnavs, rom kanoni cvlis samarTalurTierTobis monawileTa ufleba-movaleobebs kanonis ZalaSi Sesvlis momentidan, norma wyvets Tavis moqmedebas momdevno axali normis miRebis Semdeg Zveli, gauqmebuli normis ultraaqtiuroba (Zaladakarguli normis moqmedebis gagrZeleba) axal sakanonmdeblo aqtSi specialuri daTqmis SemTxvevaSia SesaZlebeli, rasac mocemul SemTxvevaSi adgili ara aqvs. ufro metic, Zveli kanoni saerTod ar Sesula ZalaSi, amdenad mocemul SemTxvevaSi adgili ar aqvs karnonis arc namdvil da arc aranamdvil ukuqceviT Zalas. aRniSnulidan gamomdinare, sakasacio sasamarTlo SeuZleblad Tvlis rezervSi myofi mosamarTleebisaTvis ZalaSi arSesuli 21.12.04w. kanonis 1-li muxlis `T” qvepunqtis safuZvelze momavalSi yovelTviuri Tanamdebobrivi sargos ganakveTis 1650 laris daniSvnas. samosamarTlo uflebamosilebis vadis amowurvamde yovelTviurad saapelacio sasamarTlos moqmedi mosamarTlisaTvis dadgenili Tanamdebobrivi sargos odenobiT mopasuxeebisaTvis gadaxdis moTxovnis dakmayofileba miT ufro dauSvebelia imis gaTvaliswinebiT, rom samosamarTlo uflebamosilebis vadis amowurvamde Tanamdebobrivi sargos kanonmdeblobiT gansazRvruli odenobiT miRebis ufleba `saerTo sasamarTloebis Sesaxeb” organuli kanonis 541 muxlis me-3 punqtis Tanamad aqvs mosamarTles, romelic ar amoricxula rezervidan. sakasacio palata mxedvelobaSi iRebs im garemoebas, rom zogierTi kasatori samosamarTlo uflebamosilebis vadis amowurvamde gamoyvanil iqna rezervidan, kerZod, saqarTvelos prezidentis 27.06.07w. #393 da 27.06.07w. #397 brZanebulebebis Tanaxmad kasatorebi T. kilanava da n. kandelaki, samosamarTlo uflebamosilebis vadis amowurvamde, `saerTo sasamarTloebis mosamarTleTa rezervis Sesaxeb” debulebis me-4 muxlis `e1”, qvepunqtis safuZvelze (mosamarTlis statusTan SeuTavsebeli saqmianobis gaweva), gamoyvanil iqnen saerTo sasamarTloebis mosamarTleTa rezervidan. aRniSnuli garemoeba xsenebuli pirebisaTvis warmoadgens agreTve danarCeni moTxovnebis dakmayofilebaze uaris Tqmis sakmaris safuZvels. 2. safuZvelsmoklebulia agreTve kasatorebis moTxovna maT mimarT `saerTo sasamarTloebis Sesaxeb” organuli kanonis 82-e muxlis da `mosa- 470 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis marTleTa socialuri da samarTlebrivi dacvis garantiebis Sesaxeb” kanonis me-16 muxlis Tavdapirveli redaqciis gavrcelebis Sesaxeb. `saerTo sasamarTloebis Sesaxeb” organuli kanonis 82-e muxli, romlis mixedviT akrZaluli iyo mosamarTlis socialuri dacvis garantiebis gauqmeba, moqmedebis SeCereba an odenobis Semcireba, mosamarTles uflebamosilebis vadis damTavrebisas an sapensio asakis miRwevisas eniSneboda samisdReSio pensia xelfasis sruli odenobiT, ar amoqmedebula amave kanonis 89-e muxlis me-6 punqtis Tanamad 82-e muxli unda Sesuliyo ZalaSi `mosamarTleTa socialuri dacvis garantiebis Sesaxeb” kanonis amoqmedebisTanave. `mosamarTleTa socialuri da samarTlebrivi dacvis garantiebis Sesaxeb” 03.12.02w. kanoni, kerZod am kanonis me-16 muxli, romelic iTvaliswinebda samisdReSio pensiis daniSvnas xelfasis sruli odenobiT, 23.07.03w., 31.12.03w., 29.12.04w. kanonebiT Setanili cvlilebebis Tanaxmad, 2006 wlis 1 ianvridan unda amoqmedebuliyo. `mosamarTleTa socialuri da samarTlebrivi dacvis garantiebis Sesaxeb” kanonSi 23.12.05w. Setanili cvlilebebis Sedegad, romelic aseve 2006 wlis 1 ianvridan amoqmedda, me16 muxlis ganaxlebuli redaqcia sasamarTlo uflebamosilebis vadis gasvlis SemTxvevaSi da sapensio asakis miRwevis SemTxvevaSi iTvaliswinebs saxelmwifo kompensaciis daniSvnas `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” kanoniT dadgenili wesiTa da odenobiT. 23.12.05w. kanoniT `saerTo sasamarTloebis Sesaxeb” organul kanonSi Setanili cvlilebebis Sedegad analogiuri debuleba gaTvaliswinebul iqna organuli kanonis 82-e muxlSi. amdenad, `saerTo sasamarTloebis Sesaxeb” organuli kanonis 82-e muxlis da `mosamarTleTa socialuri da samarTlebrivi dacvis garantiebis Sesaxeb” kanonis me-16 muxlis Tavdapirveli redaqcia ar amoqmedebula, aRniSnul normaTa moqmedeba SeCerebuli iyo maTi miRebis dRidan. Sesabamisad, safuZvels moklebulia kasatorTa mosazreba maT mimarT `saerTo sasamarTloebis Sesaxeb” organuli kanonis 82-e muxlis da `mosamarTleTa socialuri da samarTlebrivi dacvis garantiebis Sesaxeb” kanonis me-16 muxlis Tavdapirveli redaqciiT gavrcelebis, `mosamarTleTa socialuri da samarTlebrivi dacvis garantiebis Sesaxeb” saqarTvelos kanonSi cvlilebebis Setanis Taobaze” 23.12.05w. kanoniT me-16 muxlSi Setanili cvlilebebis ukuqceviTi Zalis Sesaxeb. amdenad, marTebulia saapelacio sasamarTlos mosazreba imis Sesaxeb, rom `mosamarTleTa socialuri da samarTlebrivi adcvis garantiebis Sesaxeb” kanonis me-16 muxlSi 23.12.05w. kanoniT Setanil cvlilebebs ar aqvs ukuqceviTi Zala, Sesabamisad ganxorcielebuli sakanonmdeblo cvlilebebis mosarCeleebze gavrceleba ar xelyofs saqarTvelos konstituciis 471 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis 21-e muxlis 1-li punqtiT da adamianis uflebaTa da ZiriTad TavisuflebaTa dacvis evropuli konvenciis 1-li oqmis 1-li muxliT aRiarebul da uzrunvelyofil sakuTrebis uflebas. sakasacio palata aRniSnavs, rom `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” kanoniT axleburad mowesrigda im pirTa sapensio uzrunvelyofa, romlebzec gavrcelda aRniSnuli kanoni, isini daeqvemdebaren erTian saxelmwifo socialur uzrunvelyofas saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis daniSnis saxiT, kerZod xsenebuli kanonis pirveli muxlis Tanaxmad, es kanoni adgens saqarTvelos teritoriaze mcxovrebi saqarTvelos moqalaqeebis socialuri dacvis garantiebs saxelmwifos winaSe gansakuTrebuli samsaxuris gavlis, agreTve im pirTa mier Sesabamisi asakis miRwevis, SesaZleblobis SezRudvis da gardacvalebis gamo, gansazRvravs saxelmwifo kompensaciis da saxelmwifo akademiuri stipendiis daniSvnis safuZvlebs, maTi odenobis gaangariSebis, gacemis, misi SeCerebisa da Sewyvetis wessa da pirobebs, agreTve, maT miRebasTan dakavSirebul sxva urTierTobebs. sakasacio palata Tvlis, rom mosarCeleTa moTxovna ewinaaRmdegeba socialuri uzrunvelyofis Tanasworobis princips, misi dakmayofileba gamoiwvevs mosamarTled ganwesebis periodis mixedviT mosamarTleTa socialuri uzrunvelyofis donis mkveTr araTanabrobas, rac scildeba samarTalurTierTobis regulirebis logikas da aRiqmeba ara mosamarTleTa damoukideblobis garantad, aramed pirad privilegiad. sakasacio moTxovnis dakmayofilebis safuZvels ar qmnis sakasacio saCivris miTiTeba `mosamarTleTa statusis Sesaxeb” evropis qartiaze, romelic ar iTvaliswinebs pensiaze gasuli da moqmedi mosamarTlis Tanabar anazRaurebas, evropuli qartiis 6.4 muxli uTiTebs sapensio asaks miRweuli mosamarTlis da moqmedi mosamarTlis anazRaurebis ara srul identurobaze, aramed SeZlebisdagvarad moqmedi mosamarTlis anazRaurebasTan miaxloebis mcdelobaze. mxedvelobaSi misaRebia agreTve is garemoeba, rom qartia saubrobs profesiul xarisxSi moqmedi mosamarTleebis sapensio uzrunvelyofaze, romlebmac miaRwies kanoniT gaTvaliswinebul asaks da axorcielebdnen samosamarTleo uflebamosilebas gansazRvruli vadis ganmavlobaSi. `evropis socialuri qartiis” me-12 muxlis me-3 punqti (saqarTvelos parlamentis 01.07.05w. dadgenilebiT, romliTac moxda konvenciis ratifikacia, savaldebulod ar aris aRiarebuli sakasacio saCivarSi miTiTebuli qartiis me-12 muxlis me-2 da me-4 punqtebi), romliTac saxelmwifom ikisra socialuri uzrunvelyofis sistemis gaumjobesebis mizniT zomebis miRebis valdebuleba, aseve ar warmoadgens 472 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis sakasacio moTxovnebis dakmayofilebis safuZvels, vinaidan socialuri sistemis funqcionireba, socialuri pretenziebis uzrunvelyofis done saxelmwifos SesaZleblobebiT aris determinirebuli. sakasacio palata Tvlis, rom mocemul SemTxvevaSi arsebobs ara kanonTa kolizia, romelic iZleva moqmedi urTierTsawinaaRmdego normidan erT-erTis arCevis SesaZleblobas, aramed kanonmdeblobis imperatiuli danawesi, romlis Tanaxmad rezervSi Caricxul, agreTve pensiaze gasul mosamarTles ara aqvs moqmed mosamarTlesTan SedarebiT Tanabari anazRaurebis miRebis ufleba. `normatiuli aqtebis Sesaxeb” kanonis 42-e muxliT dadgenili wesiT ZalaSi Sesuli sakanonmdeblo aqti savaldebuloa Sesasruleblad. saerTo sasamarTlo ar aris uflebamosili uari Tqvas kanonis gamoyenebaze, saerTo sasamarTlos kompetencias scildeba kanonis normis gamoyenebaze uaris Tqma, kanonis antikonstituciurad gamocxadeba. mocemul SemTxvevaSi ar arsebobs agreTve ssk-is me-6 muxliT, `saqarTvelos sakonstitucio sasamarTlos Sesaxeb” kanonis me-20 muxlis mixedviT sakonstitucio sasamarTlosadmi mimarTvis da saqmis warmoebis SeCerebis safuZveli, vinaidan sakasacio palatis azriT ar dasturdeba TviT uflebis darRveva, radganac ar damdgara pensiis daniSvnis pirobebi (uflebamosilebis vadis gasvla an sapensio asakis miRweva). vinaidan 23.12.05w. kanonis miRebamde kasatorebs ar hqondaT daniSnuli pensia, adgili ar aqvs mis ukuqceviT Zalas. amdenad, safuZvelsmoklebulia samosamarTlo uflebamosilebis vadis damTavrebisas an sapensio asakis miRwevisas kasatorebis mier samisdReSio pensiis moqmedi mosamarTlis Tanamdebobrivi sargos odenobiT miRebis uflebis aRiarebis moTxovna. 3. `mosamarTleTa socialuri da samarTlebrivi dacvis garantiebis Sesaxeb~ 23.12.02w. kanonis me-14 muxlis me-3 punqtis Tavdapirveli redaqcia iTvaliswinebda marCenalis dakargvis SemTxvevaSi gardacvlili mosamarTlis ojaxis arasrulwlovan an Sromisuunaro wevrebisaTvis, TiToeuls Tanabari proporciiT, mosamarTlis Tanamdebobrivi sargos sruli odenobiT pensiis daniSvnas. amave kanonis me-19 muxlis mixedviT kanonis me-14 muxli gavrcelda 1999 wlis 15 maisidan warmoSobil urTierTobebze, 31.12.03w., 29.12.04w. kanonebiT Setanili cvlilebebis Tanaxmad me-19 muxli 2003 wlis 1 ianvridan amoqmedda. aRniSnul normaSi 23.12.05w. kanoniT Setanili cvlilebebis Tanaxmad, mosamarTlis gardacvalebis SemTxvevaSi misi ojaxis wevrs (wevrebs) eniSneba saxelmwifo kompensacia `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb~ kanoniT dadgenili wesiT da odenobiT. sakasacio palata aRniSnavs, rom kanonis ukuqceviT Zalas aqvs ramodenime xarisxi. gansaxilvel SemTxveva- 473 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Si saerTod ar aqvs adgili kanonisaTvis namdvili ukuZalis miniWebas, vinaidan adgili ar aqvs warsulSi momxdar da warsulSive dasrulebul faqtobriv urTierTobebs (e.w. namdvili (retroaqtiuli) ukuZala). swored aseT SemTxvevas gulisxmobs `normatiuli aqtebis Sesaxeb~ kanonis 47-e muxlis 1-li punqti, romlis Tanaxmad normatiul aqts ukuZala aqvs mxolod im SemTxvevaSi, Tu es pirdapir aris dadgenili am normatiuli aqtiT. mocemul SemTxvevaSi axali kanoni zemoqmedebs kanonis miRebamde warmoSobili samarTalurTierTobebis momavalSi ganviTarebaze, kanoni cvlis samarTalurTierTobis monawileTa ufleba-movaleobebs kanonis ZalaSi Sesvlis momentidan, rasac ar gamoricxavs `normatiuli aqtebis Sesaxeb~ kanonis 47-e muxli, kanonis amgvari moqmedeba misi sayovelTaobis gamovlenaa da ar aris damokidebuli sakanonmdeblo aqtSi misi moqmedebis wesis aRniSvnaze, axali kanoni zemoqmedebs mis monawileTa ufleba-movaleobebze misi ZalaSi Sesvlis momentidan. axali kanoniT socialuri uzrunvelyofis moculobis SezRudva, samarTlebrad aris ara axali kanonisaTvis namdvili ukuZalis miniWeba, aramed Sesabamisi socialuri uflebis legaluri transformacia. samoqalaqo kodeqsis me-6 muxlis normac imperatiulad gamoricxavs kanonisaTvis mxolod namdvili ukuZalis miniWebas, garda gamonaklisi, kanoniT pirdapir gaTvaliswinebuli SemTxvevebisa (ix. saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos didi palatis 21.06.07w. gadawyvetileba, saqme #bs-21-21(k-07)). amdenad ar arsebobs marCenalis gardacvalebis SemTxvevaSi gardacvlili mosamarTlis ojaxis arasrulwlovan an Sromisuunaro wevrebisaTvis moqmedi mosamarTlis Tanamdebobrivi sargos sruli odenobiT pensiis daniSvnis Sesaxeb aRiarebis moTxovnis dakmayofilebis safuZveli. mxedvelobaSia agreTve misaRebi is garemoeba, rom `mosamarTleTa socialuri da samarTlebrivi dacvis garantiebis Sesaxeb~ 03.12.02w. kanonis 14.3 muxlis Tavdapirveli redaqciiT gaTvaliswinebuli SemTxveva ar damdgara, marCenalis dakargvis SemTxvevaSi mosamarTlis Tanamdebobrivi sargos sruli odenobiT daniSvna iyo SesaZlebloba, romelic gaaCndaT kasatorTa ojaxebis wevrebs, misi warmoSobis albaToba mxolod momavalSi arsebobda, am uflebis realizacia 23.12.05w. kanonis ZalaSi Sesvlamde ar momxdara, anu SesaZlebloba ar qceula sinamdviled, amdenad adgili ar aqvs kanonis arc namdvil da arc aranamdvil ukuqceviT Zalas. sasamarTlo valdebulia ganaxorcielos marTlmsajuleba realurad arsebuli samarTalurTierTobebis mimarT. momavalSi asamoqmedebeli uflebis gauqmeba axali kanoniT ar unda iqnes miCneuli mdgomareobis gauaresebad da kasatorebis mimarT kanonis ukuqceviTi Zalis gamomricxav garemoebad. kanonis gamoqveynebamde da 474 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis ZalaSi Sesvlamde arsebul SemTxvevebTan kanonis gamoyenebis gamoricxva miznad isaxavs samarTlebrivi garkveulobis ganmtkicebas, axali kanoniT misi gauqmebis dauSveblobas. uflebrivi mdgomareobis gaurkvevlobas ar iwvevs jer kidev moupovebeli uflebis gauqmeba. vinaidan sakanonmdeblo novaciamde am uflebis realizacia ar momxdara, saapelacio sasamarTlos gasaCivrebul ganCinebaSi moyvanili argumenti imis Sesaxeb, rom aRniSnuli kanoniT regulirebuli samarTlebrivi urTierToba arcerTi mosarCelis mimarT warsulSi ar warmoSobila da misi warmoSobis albaToba mxolod momavalSi SeiZleba arsebobdes, kanonis ukuqceviTi Zalis ar arsebobas da maSasadame uflebis aRiarebaze uars Seexeba da amdenad marTebulia am argumentis gamoyeneba sask-is 25-e muxliT gaTvaliswinebuli aRiarebiTi sarCelis mimarT. 4. ssk-is 409-e muxlis Tanaxmad sakasacio sasamarTlo uflebamosilia imsjelos mxolod saapelacio sasamarTlos gadawyvetilebaze. samarTlebrivi TvalsazrisiT Semowmebisas sakasacio sasamarTlo xelmZRvanelobs 393-e da 394-e muxlebis moTxovnebiT. sakasacio palata Tvlis, rom adgili ara aqvs ssk-is 393-e muxlis me-2 nawiliT gaTvaliswinebul SemTxvevas. ssk-is 393-e muxlis me-3 nawilis mixedviT saproceso samarTlis normebis darRveva mxolod maSin SeiZleba gaxdes gadawyvetilebis gauqmebis safuZveli, Tu am darRvevis Sedegad saqmeze araswori gadawyvetileba iqna gamotanili. sakasacio sasamarTlo Tvlis, rom saapelacio palatis mier dava arsebiTad sworad aris gadawyvetili, amasTanave, sakasacio palata SezRudulia daSvebis safuZvliT. sakasacio sasamarTlo Tvlis, rom gasaCivrebuli ganCineba iuridiulad dasabuTebulia da ar arsebobs ssk-is 394-e muxlis `e~ da `e1~ qvepunqtebiT gaTvaliswinebuli SemTxveva, saapelacio sasamarTlos ganCineba ar emyareba kanonis darRvevas, rac ssk-is 412-e muxlis Tanaxmad, sakasacio saCivris dakmayofilebaze uaris Tqmis safuZvels warmoadgens. sarezolucio nawili: sakasacio sasamarTlom ixelmZRvanela saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis pirveli muxlis me-2 nawiliT, saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 390-e, 399-e, 412-e muxlebiT da 475 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis daadgina: 1. T. kilanavas, n. kandelakis, m. nasariZis, m. RibraZis da l. arCvaZis sakasacio saCivari ar dakmayofildes. ucvlelad darCes Tbilisis saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis 01.12.06w. ganCineba; 2. saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos ganCineba sabolooa da ar saCivrdeba. Tavmjdomare mosamarTleebi: 476 n. sxirtlaZe m. vaCaZe l. lazaraSvili praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis #bs-1106-1068(k-08) sabanaZe 10 marti, 2009 weli q. Tbilisi administraciul da sxva kategoriis saqmeTa palata Semadgenloba: naTia wkeplaZe (Tavmjdomare, momxsenebeli), mosamarTleebi: maia vaCaZe, levan murusiZe sxdomis mdivani _ g. ilina kasatori (mosarCele) _ Tamar sabanaZe (mopasuxe) _ ssip socialuri subsidiebis saagento davis sagani _ Tanxis anazRaureba mowinaaRmdege mxare gasaCivrebuli ganCineba _ Tbilisis saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis 2008 wlis 7 maisis ganCineba sakasacio sasamarTlom saqmis masalebis gacnobis Sedegad gamoarkvia: 2007 wlis 27 ivliss Tamar sabanaZem sarCeli aRZra Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegiaSi ssip socialuri subsidiebis saagentos mimarT da moiTxova dekretuli Svebulebis Tanxis _ 600 laris anazRaureba Semdegi safuZvliT: saqmis faqtobrivi garemoebebi: mosarCele aris saqarTvelos erovnuli musikaluri centris simfoniuri orkestris msaxiobi. 2005 wlis 26 maiss sakeisro kveTiT SeeZina pirveli Svili – irina CxartiSvili, 2006 wlis 14 oqtombers aseve sakeisro kveTiT SeeZina meore Svili – luka CxartiSvili. meore Svilis dabadebis CaTvliT imyofeboda dekretul SvebulebaSi. kuTvnili dekretuli Svebulebis Tanxis misaRebad 6-Tvian vadaSi ver mimarTa socialuri subsidiebis saagentos, radgan mSobiarobas mohyva garTulebebi, hyavs ori mcirewlovani Svili, meuRle 2007 wlis dasawyisSi imyofeboda mivlinebaSi sazRvargareT. kuTvnili Tanxis misaRebad 2007 wlis ivnisSi mimarTa socialuri subsidiebis saagentos, magram uari eTqva Tanxis anazRaurebaze, im motiviT, rom gaSvebuli hqonda saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis ministris 2006 wlis 25 agvistos #231/n brZanebiT damtkicebuli 477 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis `orsulobis, mSobiarobisa da bavSvis movlis, aseve axalSobilis Svilad ayvanis gamo Svebulebis anazRaurebis wesiT~ gansazRvruli 6-Tviani vada (ix. s.f. 2). T. sabanaZis sarCeli ar cno mopasuxe socialuri subsidiebis saagentos warmomadgenelma da moiTxova mis dakmayofilebaze uaris Tqma (ix. s.f. 31). Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegiis 2007 wlis 3 oqtombris gadawyvetilebiT T. sabanaZis sarCeli ar dakmayofilda, rac saqalaqo sasamarTlom daasabuTa Semdegnairad: saqalaqo sasamarTlom dadgenilad miiCnia, rom ssip saqarTvelos erovnuli musikaluri centris 2007 wlis 15 ivnisis #182 werilis Tanaxmad, T. sabanaZe 2006 wlis 9 agvistodan 12 dekembris CaTvliT imyofeboda dekretul SvebulebaSi da Sromisuunarobis furclis Tanaxmad, misi saxelfaso ganakveTi Seadgenda 170 lars. Sps #1 qalTa konsultaciis mier, 2006 wlis 8 ivnisis saavadmyofo furclis Tanaxmad, sadekreto Svebulebis gamo T. sabanaZe samuSaodan gaTavisuflebuli iyo 2006 wlis 9 ivnisidan 2006 wlsi 12 dekembris CaTvliT. saqalaqo sasamarTlom aseve dadgenilad miiCnia, rom T. sabanaZes ganacxadi orsulobis, mSobiarobisa da bavSvis movlis, aseve axalSobilis Svilad ayvanis gamo asanazRaurebeli daxmarebis dafinansebis Sesaxeb Sedgenilia 2007 wlis 11 ivniss, damsaqmebelma socialuri dazRvevis erTian saxelmwifo fonds dekretuli Svebulebis anazRaurebis Sesaxeb werilobiTi moTxovniT mimarTa 2006 wlis 21 ivniss. socialuri dazRvevis erTiani saxelmwifo fondis 2007 wlis 28 ivnisis weriliT ar dakmayofilda mosarCelis moTxovna im motiviT, rom saavadmyofo furclis daxurvidan administraciuli organosaTvis mimarTvis droisaTvis gasuli iyo eqvsi Tve, rac efuZneboda saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis ministris 2006 wlis 25 agvistos #231/n brZanebis normebs. saqalaqo sasamarTlom gaiziara mopasuxis pozicia da miiCnia, rom mosarCeles sworad eTqva uari erTjeradi daxmarebis anazRaurebaze, radgan saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis ministris 2006 wlis 25 agvistos #231/n brZanebiT damtkicebuli `orsulobis, mSobiarobisa da bavSvis movlis, aseve axalSobilis Svilad ayvanis gamo Svebulebis anazRaurebis wesis~ 10.1 muxlis Sesabamisad, dasaqmebuli/mosamsaxure daxmarebis/kompensaciis misaRebad saavadmyofo furcelsa da mis asls warudgens damsaqmebels/dawesebulebas da iTxovs misgan anazRaurebad Svebulebas orsulobis, mSobiarobisa da bavSvis movlis gamo, ris Semdgomac damsaqmebeli/dawesebuleba avsebs saavadmyofo furclis Sesabamis nawils da werilobiT mimarTavs damsaqmeblis/dawesebulebis registraciis adgi- 478 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis lis mixedviT fondis Sesabamis filials. amave wesis 10.7 muxlis Tanaxmad, orsulobis, mSobiarobisa da bavSvis movlis, aseve axalSobilis Svilad ayvanis gamo Svebuleba ar anazRaurdeba saavadmyofo furclis fondSi wardgenis SemTxvevaSi, misi daxurvidan 6 Tvis Semdeg. saqalaqo sasamarTlos ganmartebiT, sadavo SemTxvevaSi saqarTvelos socialuri dazRvevis erTiani saxelmwifo fondisadmi mimarTva unda ganxorcielebuliyo saavadmyofo furclis daxurvidan _ 2006 wlis 12 dekembridan eqvsi Tvis vadaSi – 2007 wlis 12 ivnisamde drois SualedSi. konkretul SemTxvevaSi ki, moTxovna mopasuxes waredgina 2007 wlis 21 ivniss, eqvsi Tvis vadis darRveviT. saqalaqo sasamarTlom ar gaiziara mosazreba konkretul SemTxvevaze samoqalaqo kodeqsiT dadgenili xandazmulobis vadis gavrcelebis Sesaxeb, radgan samoqalaqo kodeqsi awesrigebs pirTa Tanasworobaze damyarebul kerZo xasiaTis qonebriv, saojaxo da pirad urTierTobebs. sadavo urTierToba ki arsiT sajaro-samarTlebrivia, radgan saxelmwifo Tavisi erT-erTi dawesebulebis (saagentos) meSveobiT uzrunvelyofs konkretuli Sinaarsis socialuri garantiebis realizebas sajaro samarTlis kanonqvemdebare normatiuli aqtis saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis ministris 2006 wlis 25 agvistos #231/n brZanebiT damtkicebuli `orsulobis, mSobiarobisa da bavSvis movlis, aseve axalSobilis Svilad ayvanis gamo Svebulebis anazRaurebis wesis~ safuZvelze (ix. s.f. 34-35). saqalaqo sasamarTlos gadawyvetileba saapelacio wesiT gaasaCivra Tamar sabanaZem da moiTxova Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegiis 2007 wlis 3 oqtombris gadawyvetilebis gauqmeba Semdegi motiviT: apelantma ukanonod da dausabuTeblad miiCnia saqalaqo sasamarTlos gadawyvetileba da miuTiTa, rom Tavisi janmrTelobis mdgomareobis gamo, ver moaxerxa saavadmyofo furclis daxurvidan eqvsi Tvis ganmavlobaSi dokumentebis wardgena socialuri dazRvevis fondSi, Tumca saavadmyofo furceli aiRo 2007 wlis 8 ivniss, misi miRebis vada iyo 2007 wlis 12 ivnisamde. apelantma miiCnia, rom mis mimarT ar unda iqnes gamoyenebuli saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis ministris 2006 wlis 25 agvistos #231/n brZanebiT damtkicebuli `orsulobis, mSobiarobisa da bavSvis movlis, aseve axalSobilis Svilad ayvanis gamo Svebulebis anazRaurebis wesi~. sasamarTlom ar imsjela, rom miTiTebul brZanebaSi cvlilebebis ganxorcielebamde – 2006 wlis agvistomde iyo gasuli dekretul SvebulebaSi (ix. s.f. 38). 479 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tbilisis saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis 2008 wlis 7 maisis ganCinebiT T. sabanaZis saapelacio saCivari ar dakmayofilda da ucvlelad darCa Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegiis 2007 wlis 3 oqtombris gadawyvetileba, rac saapelacio sasamarTlom daasabuTa Semdegnairad: saapelacio sasamarTlo srulad daeTanxma saqalaqo sasamarTlos mier dadgenil faqtobriv garemoebebs, kerZod, Tamar sabanaZe 2006 wlis 9 agvistodan 12 dekembris CaTvliT imyofeboda dekretul SvebulebaSi. sadekreto Svebulebis gamo samuSaodan gaTavisufleba moxda 2006 wlis 9 ivnisidan 2006 wlis 12 dekembramde. ganacxadi orsulobis, mSobiarobisa da bavSvis movlis, aseve axalSobilis Svilad ayvanis gamo asanazRaurebeli dafinansebis Sesaxeb Tamar sabanaZis mier Sedgenilia 2007 wlis 11 ivniss, socialuri subsidiebis saagentos dekretuli Svebulebis anazRaurebis Sesaxeb werilobiT mimarTa 2006 wlis 21 ivniss, rac ar iqna dakmayofilebuli saavadmyofo furclis daxurvidan administraciuli organosaTvis mimarTvamde eqvsTviani vadis gasvlis gamo. saapelacio sasamarTlom gaiziara saqalaqo sasamarTlos daskvna imis Taobaze, rom saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis ministris 2006 wlis 25 agvistos #231/n brZanebiT damtkicebuli `orsulobis, mSobiarobisa da bavSvis movlis, aseve axalSobilis Svilad ayvanis gamo Svebulebis anazRaurebis wesis~ 10.7 muxlis Sesabamisad, orsulobis, mSobiarobisa da bavSvis movlis, aseve axalSobilis Svilad ayvanis gamo Svebuleba ar anazRaurdeba saavadmyofo furclis fondSi wardgenis SemTxvevaSi, misi daxurvidan 6 Tvis Semdeg. mosarCeles ki moTxovna wardgenili hqonda eqvsTviani vadis gasvlis Semdeg. saqalaqo sasamarTlom aseve gaiziara saqalaqo sasamarTlos daskvna, rom xandazmulobis vadebTan dakavSirebiT ver iqneba gamoyenebuli samoqalaqo kodeqsiT dadgenili xandazmulobis vadebi (ix. s.f. 56-59). saapelacio sasamarTlos ganCineba sakasacio wesiT gaasaCivra Tamar sabanaZem da moiTxova Tbilisis saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis 2008 wlis 7 maisis ganCinebis gauqmeba da axali gadawyvetilebiT sasarCelo moTxovnis dakmayofileba Semdegi motiviT: kasatoris miTiTebiT, saapelacio sasamarTlos ar unda gamoeyenebina saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis ministris 2006 wlis 25 agvistos #231/n brZanebiT damtkicebuli `orsulobis, mSobiarobisa da bavSvis movlis, aseve axalSobilis Svilad ayvanis gamo Svebulebis anazRaurebis wesi~, radgan saqarTvelos Sromis kodeqsiT 6-Tviani vada dadgenili ar aris. saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri 480 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis dacvis ministris 2006 wlis 25 agvistos #231/n brZanebis gamocemamde, 2005 wlis martidan T. sabanaZe imyofeboda samwlian dekretul SvebulebaSi, ris gamoc miTiTebuli brZanebiT gansazRvruli 6-Tviani vada masze ar unda gavrcelebuliyo (ix. s.f. 63-70). sakasacio sasamarTlos 2009 wlis 13 ianvris ganCinebiT dasaSvebad iqna cnobili Tamar sabanaZis sakasacio saCivari administraciuli saproceso kodeqsis 34.3 muxlis `g~ qvepunqtis Sesabamisad (ix. s.f. 91-94). sakasacio sasamarTlos sxdomaze kasatorma Tamar sabanaZem mxari dauWira sakasacio saCivars, moiTxova misi dakmayofileba, saapelacio sasamarTlos gasaCivrebuli ganCinebis gauqmeba da sarCelis dakmayofileba /ix.s.f. sxdomis oqmi/. sakasacio sasamarTlos sxdomaze mowinaaRmdege mxaris ssip socialuri momsaxurebis saagentos warmomadgenelma ar cno Tamar sabanaZis sakasacio saCivari da moiTxova mis dakmayofilebaze uaris Tqma /ix.s.f. sxdomis oqmi/. samotivacio nawili: sakasacio sasamarTlo saqmis masalebis gacnobis, sakasacio saCivris motivebis safuZvlianobis, gasaCivrebuli ganCinebis kanoniereba-dasabuTebulobis Semowmebisa da saqmis sasamarTlo sxdomaze ganxilvis Sedegad mivida im daskvnamde, rom Tamar sabanaZis sakasacio saCivari unda dakmayofildes, gauqmdes Tbilisis saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis 2008 wlis 7 maisis ganCineba da sakasacio sasamarTlos mier miRebul iqnes axali gadawyvetileba, Tamar sabanaZis sarCeli dakmayofildes, mopasuxes _ ssip socialuri momsaxurebis saagentos daekisros Tamar sabanaZis dekretuli Svebulebis Tanxis _ 600 laris anazRaureba, Semdeg garemoebaTa gamo: sakasacio sasamarTlos miaCnia, rom saapelacio sasamarTlom gasaCivrebuli ganCinebis miRebisas daarRvia materialuri da saproceso samarTlis normebi, kerZod, saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 393.2 da 394. `e” muxlebis moTxovnebi, sasamarTlom gamoiyena kanoni, romelic ar unda gamoeyenebina, ar gamoiyena kanoni, romelic unda gamoeyenebina, ganCineba iuridiuli TvalsazrisiT dausabuTebelia. sakasacio sasamarTlos miaCnia, rom konkretul SemTxvevaSi T. sabanaZis mier sssk-is 407.2 muxlis safuZvelze warmodgenilia damatebiTi da dasabuTebuli sakasacio pretenzia, kerZod, ssip saqarTvelos erovnuli musikaluri centris 2007 wlis 15 ivnisis #182 werilis Tanaxmad, T. saba- 481 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis naZe 2006 wlis 9 agvistodan 12 dekembris CaTvliT imyofeboda dekretul SvebulebaSi da Sromisuunarobis furclis Tanaxmad, misi saxelfaso ganakveTi Seadgenda 170 lars. Sps #1 qalTa konsultaciis mier 2006 wlis 8 ivnisis saavadmyofo furclis Tanaxmad, sadekreto Svebulebis gamo T. sabanaZe samuSaodan gaTavisuflebuli iyo 2006 wlis 9 ivnisidan 2006 wlis 12 dekembris CaTvliT. T. sabanaZes ganacxadi orsulobis, mSobiarobisa da bavSvis movlis, aseve axalSobilis Svilad ayvanis gamo asanazRaurebeli daxmarebis dafinansebis Sesaxeb Sedgenilia 2007 wlis 11 ivniss, damsaqmebelma socialuri dazRvevis erTian saxelmwifo fonds dekretuli Svebulebis anazRaurebis Sesaxeb werilobiTi moTxovniT mimarTa 2006 wlis 21 ivniss. socialuri dazRvevis erTiani saxelmwifo fondis 2007 wlis 28 ivnisis weriliT ar dakmayofilda mosarCelis moTxovna im motiviT, rom saavadmyofo furclis daxurvidan administraciuli organosaTvis mimarTvis droisaTvis gasuli iyo eqvsi Tve, rac efuZneboda saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis ministris 2006 wlis 25 agvistos #231/n brZanebis normebs. sakasacio sasamarTlo saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis ministris 2006 wlis 25 agvistos #231/n brZanebiT damtkicebuli `orsulobis, mSobiarobisa da bavSvis movlis, aseve axalSobilis Svilad ayvanis gamo Svebulebis anazRaurebis wesis~ 10.1 muxlis safuZvelze ganmartavs, rom dasaqmebuli/mosamsaxure daxmarebis/kompensaciis misaRebad saavadmyofo furcelsa da mis asls warudgens damsaqmebels/dawesebulebas da iTxovs misgan anazRaurebad Svebulebas orsulobis, mSobiarobisa da bavSvis movlis gamo, ris safuZvelzec damsaqmebeli/ dawesebuleba avsebs saavadmyofo furclis Sesabamis nawils, romelsac dafinansebis ganacxadTan da dasaqmebulis/mosamsaxuris piradobis mowmobis aslTan erTad waradgens damsaqmeblis/dawesebulebis iuridiuli misamarTlis/adgilsamyoflis mixedviT saagentos Sesabamis teritoriul erTeulSi. amave wesis 10.7 muxlis Tanaxmad, orsulobis, mSobiarobisa da bavSvis movlis, aseve axalSobilis Svilad ayvanis gamo Svebuleba ar anazRaurdeba saavadmyofo furclis daxurvis, xolo Svilad ayvanis SemTxvevaSi sasamarTlo gadawyvetilebis kanonier ZalaSi Sesvlidan 6 Tvis gasvlis Semdeg. sakasacio sasamarTlos sruliad dausabuTeblad miaCnia saapelacio sasamarTlos daskvna, rom konkretul SemTxvevaSi mosarCelis mier darRveulia saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis ministris 2006 wlis 25 agvistos #231/n brZanebiT damtkicebuli `orsulobis, mSobiarobisa da bavSvis movlis, aseve axalSobilis Svilad ayvanis gamo 482 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Svebulebis anazRaurebis wesis~ 10.7 muxliT dadgenili eqvsTviani vada, ramdenadac, sasamarTlos aRniSnuli daskvna ar gamomdinareobs saqmeSi arsebuli mtkicebulebebis obieqturi Sefasebidan, kerZod, s.f. 4-ze mdebare saavadmyofo furclis Tanaxmad, mosarCele dekretul SvebulebaSi imyofeboda 2006 wlis 9 ivnisidan imave wlis 12 dekembris CaTvliT; saavadmyofo furceli gaica 2006 wlis 8 ivniss, xolo saavadmyofo furceli sadekreto Svebulebis Sesaxeb daixura 2006 wlis 12 dekembers /ix.s.f. 4/. s.f. 7-ze mdebare Tamar sabanaZis orsulobis, mSobiarobisa da bavSvis movlis, aseve axalSobilTa Svilad ayvanis gamo asanazRaurebeli daxmarebis dafinansebis ganacxadis Tanaxmad, Tamar sabanaZem ganacxadi damsaqmebelTan waradgina 2007 wlis 11 ivniss, maSin, roca saavadmyofo furclis daxurvidan ganacxadis wardgenamde eqvsi Tve iwureboda 12 ivniss, anu mosarCelem uflebis realizacia damsaqmebelTan moaxdina normatiuli aqtiT dadgenil 6 Tvian vadaSi. sakasacio sasamarTlos miaCnia, is garemoeba, rom damsaqmeblis valdebuleba _ wardgenili ganacxadi gadaegzavna ssip socialuri momsaxurebis saagentosaTvis, Sesrulda 2006 wlis 21 ivniss, ver gaxdeba winapiroba, mosarCelis moTxovnis usafuZvlod miCnevisaTvis, ramdenadac saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis ministris 2006 wlis 25 agvistos #231/n brZanebiT damtkicebuli `orsulobis, mSobiarobisa da bavSvis movlis, aseve axalSobilis Svilad ayvanis gamo Svebulebis anazRaurebis wesis~ 10.7 muxliT dadgenilia dekretuli Svebulebis anazRaurebis zogadi xandazmulobis vada _ 6 Tve, Tumca ar aris calsaxa miTiTeba, rom damsaqmeblis mier swored 6-Tvian vadaSi unda moxdes ganacxadis fondisaTvis gadagzavna, rac unda ganimartos Semdegnairad, rom dasaqmebulis mier ganacxadis wardgena damsaqmebelTan 6 Tvian vadaSi (rac konkretul SemTxvevaSi saxezea) niSnavs, rom man uzrunvelyo uflebis realizacia kanoniT dadgenil vadaSi. metic, saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis ministris 2006 wlis 25 agvistos #231/n brZanebiT damtkicebuli `orsulobis, mSobiarobisa da bavSvis movlis, aseve axalSobilis Svilad ayvanis gamo Svebulebis anazRaurebis wesis~ 6. `g~ muxlis Tanaxmad, orsulobis, mSobiarobisa da bavSvis movlis, aseve axalSobilis Svilad ayvanis gamo daxmarebis gacemis safuZvels warmoadgens dasaqmebulze/mosamsaxureze Sevsebuli saavadmyofo furceli an axalSobilis Svilad ayvanis SemTxvevaSi kanonis ZalaSi Sesuli sasamarTlo gadawyvetileba. amasTan, dasaqmebulisaTvis/mosamsaxurisaTvis daxmarebis an kompensaciis miRebis uzrunvelsayofad dasaqmebuli/ dawesebuleba valdebulia saagentos teritoriul erTeulSi waradgi- 483 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis nos dafinansebis ganacxadi, anu swored damsaqmeblis valdebulebas warmoadgens ganacxadis ssip socialuri momsaxurebis saagentosaTvis gadagzavna. amasTan, normatiuli aqtiT ar aris dadgenili dasaqmebulis araTu valdebuleba, aramed uflebamosileba ganacxadi Tavad warudginos uSualod socialuri momsaxurebis saagentos, agreTve, ar aris gansazRvruli, rom damsaqmeblis mier ganacxadis fondisaTvis gadagzavnis vadis darRvevis SemTxvevaSi, dasaqmebulis dekretuli Svebuleba ar eqvemdebareba anazRaurebas. aRsaniSnavia, rom saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis ministris 2006 wlis 25 agvistos #231/n brZanebiT damtkicebuli `orsulobis, mSobiarobisa da bavSvis movlis, aseve axalSobilis Svilad ayvanis gamo Svebulebis anazRaurebis wesis~ 10.1 muxlis Tavdapirveli redaqciis Tanaxmad, dasaqmebuli/mosamsaxure daxmarebis/kompensaciis misaRebad saavadmyofo furcels da mis asls warudgenda damsaqmebels/ dawesebulebas da iTxovda misgan anazRaurebad Svebulebas orsulobis, mSobiarobis da bavSvis movlis gamo, ris Semdgomac damsaqmebeli/dawesebuleba avsebda saavadmyofo furclis Sesabamis nawils da werilobiT mimarTavda damsaqmeblis/dawesebulebis registraciis adgilis mixedviT fondis Sesabamis filials. 2007 wlis 27 ivniss ganxorcielebuli cvlilebiT miTiTebuli muxli Camoyalibda Semdegnairad, rom: dasaqmebuli/ mosamsaxure daxmarebis/kompensaciis misaRebad saavadmyofo furcelsa da mis asls warudgens damsaqmebels/dawesebulebas da iTxovs misgan anazRaurebad Svebulebas orsulobis, mSobiarobisa da bavSvis movlis gamo, ris safuZvelzec damsaqmebeli/dawesebuleba avsebs saavadmyofo furclis Sesabamis nawils, romelsac dafinansebis ganacxadTan da dasaqmebulis/mosamsaxuris piradobis mowmobis aslTan erTad waradgens damsaqmeblis/dawesebulebis iuridiuli misamarTlis/adgilsamyoflis mixedviT saagentos Sesabamis teritoriul erTeulSi. sakasacio sasamarTlos miaCnia, rom miTiTebul punqtSi 2007 wlis 27 ivniss ganxorcielebuli cvlileba ver gavrceldeba mosarCelis mimarT, ramdenadac mosarCelem uflebis realizacia moaxdina 2006 wels /cvlilebis Setanamde/ moqmedi kanonqvemdebare aqtis moqmedebis periodSi. amdenad, sakasacio sasamarTlos miaCnia, rom ssip socialuri momsaxurebis saagentos unda daekisros Tamar sabanaZis sasargeblod dekretuli Svebulebis Tanxis 600 laris anazRaureba. yovelive zemoaRniSnulidan gamomdinare, sakasacio sasamarTlos miaCnia, rom saxezea saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 411-e muxliT gansazRvruli sakasacio saCivris dakmayofilebis, sasamarTlos 484 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis gasaCivrebuli ganCinebis gauqmebisa da sakasacio sasamarTlos mier axali gadawyvetilebis miRebis samarTlebrivi winapirobebi. sakasacio sasamarTlos miaCnia, rom ssip socialuri momsaxurebis saagentos, samoqalaqo saproceso kodeqsis 53.2. muxlis safuZvelze, sasamarTlo xarjebis saxiT unda daekisros 100 laris gadaxda saxelmwifo biujetis sasargeblod. sarezolucio nawili sakasacio sasamarTlom ixelmZRvanela administraciuli saproceso kodeqsis 1.2; saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 53-e, 257-e, 372-e, 390-e, 399-e, 411-e muxlebiT da gadawyvita: Tamar sabanaZis sakasacio saCivari dakmayofildes; gauqmdes Tbilisis saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis 2008 wlis 7 maisis ganCineba da sakasacio sasamarTlos mier miRebul iqnas axali gadawyvetileba; Tamar sabanaZis sarCeli dakmayofildes; mopasuxes _ ssip socialuri momsaxurebis saagentos daekisros Tamar sabanaZisaTvis dekretuli Svebulebis Tanxis _ 600 laris anazRaureba; ssip socialuri momsaxurebis saagentos daekisros saxelmwifo biujetis sasargeblod sasamarTlo xarjebis saxiT 100 laris gadaxda; sakasacio sasamarTlos gadawyvetileba sabolooa da ar saCivrdeba. Tavmjdomare mosamarTleebi: n. wkeplaZe l. murusiZe m. vaCaZe 485 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis #bs-476-453(k-07) #9 Todua v. 26 seqtemberi, 2007 w. q. Tbilisi administraciul da sxva kategoriis saqmeTa palatam Semadgenloba: nino qadagiZe (Tavmjdomare, momxsenebeli), mosamarTleebi: – maia vaCaZe, nugzar sxirtlaZe saqmis ganxilvis forma – mxareTa daswrebis gareSe kasatori – viqtor Todua mowinaaRmdege mxare – gasaCivrebuli ganCineba – socialuri subsidiebis saagento Tbilisis saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis 2007 wlis 26 Tebervlis ganCineba davis sagani – pensiis daniSvna aRwerilobiTi nawili: 2006 wlis 10 Tebervals viqtor Toduam sasarCelo gancxadebiT mimarTa Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa koelgias mopasuxe saqarTvelos samxedro da Sinagan saqmeTa TadarigSi daTxovnil pirTa sapensio uzrunvelyofis departamentis mimarT pensiis momatebis Taobaze. mosarCele sasarCelo gancxadebaSi miuTiTebda, rom daibada 1922 wlis 25 agvistos q. soxumSi, aris didi samamaulo omisa da saqarTvelos teritoriuli mTlianobisaTvis omis monawile, meore jgufis invalidi. 1993 wels omSi monawileobisaTvis dajildovda vaxtang gorgaslis III xarisxisa da Rirsebis ordenebiT. aqvs SeiaraRebul ZalebSi namsaxurobis 35 welze meti. saqarTvelos prezidentis 1997 wlis 30 ivnisis #253 gankargulebiT 1997 wlis 1 ivlisidan daiTxoves samxedro Zalebidan TadarigSi, asakis gamo. 1997 wlis 1 ivlisidan dauniSnes Tavdacvis saministros samxedro pensia, `samxedro da Sinagan saqmeTa organoebis samsaxuridan TadarigSi daTxovnil pirTa da maTi ojaxis wevrTa sapensio uzrunvelyofis Sesaxeb~ 1996 wlis 16 oqtombris #43a-1s saqarTvelos kanonis Sesabamisad. amasTan, aRniSnuli kanonis 41-e muxlis `a~ qvepunqtiT daeniSna vaxtang gorgaslis ordenze pensiis danamati-pensiis odenobis 25%, nacvlad 50%-sa, xolo 486 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Rirsebis ordenze pensiis momateba saerTod ar ganxorcielebula, Tumca miTiTebuli muxlis `b~ qvepunqti iTvaliswinebda Rirsebis ordenze pensiis momatebas 25% odenobiT. mosarCelis ganmartebiT, igi 2005 wlis 1 Tebervlamde iRebda vaxtang gorgaslis ordenze pensiis danamats mxolod 25%-s. 2005 wlis 1 Tebervlidan ki daeniSna pensiis danamati 50%-is odenobiT. orive ordenze gasuli wlebis sxvaobis miRebaze mopasuxe organizaciidan miiRo uari. aRniSnulidan gamomdinare, mosarCele iTxovda mopasuxes mis sasargeblod dakisreboda 16400 laris anazRaureba. 2006 wlis 6 marts mosarCele viqtor Toduam dazustebuli sasarCelo gancxadebiT mimarTa Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegias, romliTac moiTxova: administraculi saproceso kodeqsis 22-e muxliT baTilad iqnes cnobili saqarTvelos socialuri dazRvevis erTiani saxelmwifo fondis 24.01.2006w. administraciul-samarTlebrivi aqti #05/05-450, aunazRaurdes vaxtang gorgaslis ordenze kanoniT dadgenili danamatis 25%-ani danaklisi 1997 wlis 1 ivlisidan 2004 wlis 1 Tebervlamde, daeniSnos Rirsebis ordenze pensiis odenobis 25%-iani danamati da aunazRaurdes danaklisi 1997 wlis 1 ivlisidan dRemde. Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegiis 2006 wlis 27 martis saoqmo ganCinebiT mopasuxe saqarTvelos samxedro da Sinagan saqmeTa TadarigSi daTxovnil pirTa sapensio uzrunvelyofis departamenti Seicvala saqarTvelos socialuri dazRvevis erTiani saxelmwifo fondiT. Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegiis 2006 wlis 3 maisis gadawyvetilebiT viqtor Toduas sasarCelo gancxadeba ar dakmayofilda. saqalaqo sasamarTlo gadawyvetilebaSi miuTiTebda, rom `samxedro, Sinagan saqmeTa organoebisa da saxelmwifo dacvis specialuri samsaxuridan TadarigSi daTxovnil pirTa da maTi ojaxis wevrTa sapensio uzrunvelyofis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 50-e muxlis Tanaxmad, pensiis momatebis uflebis warmoSobisas pensioneri valdebulia, mimarTos sapensio organos pensiis gadaangariSebis moTxovniT. sapensio organo, aRniSnuli muxlis Tanaxmad, movalea, pensiis gadaangariSeba awarmoos momdevno Tvis pirveli ricxvidan. Tu pensionerma miiRo pensiis momatebis ufleba da droulad ar mimarTa saTanado organoebs pensiis misaRebad, maSin mas axal da adrindel pensiebs Soris sxvaoba SeiZleba gadauxadon warsuli droisaTvis, magram ara umetes 12 Tvisa, romelic win uZRoda pensiis gadasaangariSeblad mimarTvis dRes. sasamarTlom ar gaiziara mosarCelis 487 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis mosazreba, rom vaxtang gorgaslis ordenze kanoniT dadgenili danamati ekuTvnis 1997 wlis 1 ivlisidan 2004 wlis 1 Tebervlamde. sasamarTlos miTiTebiT, usafuZvlo iyo sasarCelo moTxovna Rirsebis ordenze pensiis 25%-iani danamatis daniSvnaze 1997 wlis 1 ivlisidan dRemde `samxedro, Sinagan saqmeTa organoebisa da saxelmwifo dacvis specialuri samsaxuridan TadarigSi daTxvnil pirTa da maTi ojaxis wevrTa sapensio uzrunvelyofis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 41-e muxlis safuZvelze, radgan 2005 wlis 23 dekembers ganxorcielebuli cvlilebebis Tanaxmad, miTiTebuli kanonidan amoRebul iqna 27-58-e muxlebi, meSvide-merve Tavi da davis ganxilvis momentisaTvis sapensio danamatis anazRaurebis samarTlebrivi safuZveli ar arsebobda. miTiTebuli gadawyvetileba saapelacio wesiT gaasaCivra viqtor Toduam. apelanti saapelacio saCivarSi miuTiTebda, rom Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegiis 2006 wlis 3 maisis gadawyvetileba faqtobrivi da samarTlebrivi TvalsazrisiT usafuZvloa da unda gauqmdes Semdeg garemoebaTa gamo: viqtor Todua aris didi samamulo omisa da saqarTvelos teritoriuli mTlianobisaTvis omis monawile. me-2 jgufis invalidi, 1993 wels dajildovda vaxtang gorgaslis III xarisxisa da Rirsebis ordenebiT. saqarTvelos prezidentis 1997 wlis 30 ivnisis #23 gankargulebiT 1997 wlis 1 ivlisidan daTxovnil iqna samxedro Zalebidan, asakis gamo. 1997 wlis 1 ivliss daeniSna Tavdacvis saministros samxedro pensia. pensiis gadaangariSeba ganxorcielda `samxedro, Sinagan saqmeTa organoebisa da saxelmwifo dacvis specialuri samsaxuridan TadarigSi daTxovnil pirTa da maTi ojaxis wevrTa sapensio uzrunvelyofis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis Sesabamisad, vaxtang gorgaslis ordenze, am kanonis 41. `a” muxliT gaTvaliswinebuli pensiis 50%-iT momatebis nacvlad, Tavdacvis saministrom moaxdina pensiis 25%-iT gadideba, xolo Rirsebis ordenze momateba ar ganaxorciela, am kanonis 41. `b” muxlis miuxedavad. mosarCele vaxtang gorgaslis ordenze 2005 wlis 1 Tebervlamde iRebda 25%-ian danamats, xolo 2005 wlis 1 Tebervlidan daeniSna pensiis danamati 50%-is odenobiT. 2005 wlis 13 seqtembers v. Toduam gancxadebiT mimarTa Zalovani struqturebis sapensio departaments, wina wlebis davalianebis gadaxdis moTxovniT, rac usafuZvlod ar iqna dakmayoflebuli `samxedro, Sinagan saqmeTa organoebisa da saxelmwifo dacvis specialuri samsaxuridan TadarigSi daTxovnil pirTa da maTi ojaxis wevrTa sapensio uzrunvelyofis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 50-e muxlis safuZvliT da aunazRaurda, mxolod vaxtang gorgaslis ordenze I wlis 25%-iani davalianeba da uari eTqva Rirsebis ordenze arsebuli davalianebis gadaxdaze. aRniSnulis gamo, mi- 488 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis marTa Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegias, romelmac 2006 wlis 3 maisis gadawyvetilebiT usafuZvlod uTxra uari mis kanonier moTxovnas. `saxelmwifo pensiis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 11.1 `a” muxlis ganmartebiT, kompetenturi organos ufleba-movaleobaa pensiis daniSvna, misi gacemis organizeba, SeCereba, ganaxleba, gadaangariSeba da Sewyveta. imaves imeorebs `saxelmwifo akdemiuri stependiis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 24.1 `a” muxli, romlis Tanaxmadac, saxelmwifo kompetenturi organos ufleba-movaleobaa kopensaciis daniSvna, misi gacemis organizeba, SeCereba ganaxleba, gadaangariSeba da Sewyveta (am kanoniT regulirdeba samxedro pensiebis gacemis sakiTxi). Zalovani struqturebis sapensio uzrunelyofis departaments (mis winamorbed struqturas) evaleboda v. ToduasaTvis pensiis daniSvnisa da gadaangariSebis organizeba, rac Tavis droze ar Sesrulda kanonis uxeSi darRveviT da nawilobriv iqna gamosworebuli saqarTvelos socialuri dazRvevis erTiani saxelmwifo fondis mier 2005 wlis 1 Tebervals v. ToduasaTvis v. gorgaslis ordenze kuTvnili 50%-iani sapensio danamatis daniSvniT, xolo Rirsebis ordenze 25%-iani danamatis daniSvnaze eTqva uari. pensia droulad ver miiRoO sapensio organos mizeziT. `samxedro, Sinagan saqmeTa organoebisa da saxelmwifo dacvis specialuri samsaxuridan TadarigSi daTxovnil pirTa da maTi ojaxis wevrTa sapensio uzrunvelyofis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 52.2 muxliT, Tu pensionerma sapensio organos mizeziT droulad ar miiRo sapensio Tanxa, maSin mas pensiis mTliani Tanxa SeuzRudavad eZleva. Sesabamisad, unda aunazRaurdes ara gasuli erTi wlis davalianeba, aramed 1997 wlis 1 ivlisidan 2005 wlis 1 Tebervlamde miuRebeli vaxtang gorgaslis ordenis 25%-iani sapensio danamati, Sesabamisad, usafuZvloa sasamarTlos gadawyvetileba da unda gauqmdes. Rirsebis ordenze 25%-iani sapensio danamatis daniSvnaze uaris Tqmisas sasamarTlom ar gaiTvaliswina saqarTvelos samoqalaqo kodeqsis me-6 muxli, romliTac kanons ar SeiZleba mieces ukuqceviTi Zala, Tu igi zianis momtania an auaresebs piris mdgomareobas. 2005 wlis 23 dekembris kanonma, romliTac cvlilebebi iqna Setanili `samxedro, Sinagan saqmeTa organoebisa da saxelmwifo dacvis specialuri samsaxuridan TadarigSi daTxovnil pirTa da maTi ojaxis wevrTa sapensio uzrunvelyofis Sesaxeb” saqarTvelos kanonSi, gaauaresa misi mdgomareoba, Sesabamisad, sasamarTlos unda exelmZRvanela am ukanaskneli kanoniT. apelantis miTiTebiT, aramarTebulia is mosazreba, rom kanonmdebloba vaxtang gorgaslisa da Rirsebis ordenebze pensiis erTdroulad momatebas ar iTvaliswinebs da amis ufleba pensioners ar aqvs. yovelive aRniSnulidan gamomdinare, apelanti iTxovda gasaCivrebuli gadawyvetilebis guqmebasa da axali gadawyvetilebiT saqarTvelos socia- 489 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis luri dazRvevis erTiani saxelmwifo fondis 2006 wlis 24 ianvris #05/05450 individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobas, socialuri dazRvevis erTiani saxelmwifo fondisaTvis vaxtang gorgaslis ordenze kanoniT dadgenili danamatis 25%_iani davalianebis 1997 wlis 1 ivlisidan 2004 wlis 1 Tebervlamde anazRaurebis dakisrebas, Rirsebis ordenze pensiis odenobis 25%_iani danamatis daniSvnasa da 1997 wlis 1 ivlisidan arsebuli davalianebis anazRaurebas. Tbilisis saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis 2007 wlis 26 Tebervlis ganCinebiT viqtor Toduas saapelacio saCivari ar dakmayofilda; ucvlelad darCa Tbilisis saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegiis 2006 wlis 3 maisis gadawyvetileba. saapelacio sasamarTlo ganCinebaSi miuTiTebda, rom `normatiuli aqtebis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 47.1 muxlis mixedviT, normatiul aqts ukuZala aqvs mxolod im SemTxvevaSi, Tu es pirdapir aris dadgenili am normatiuli aqtiT, xolo am kanonis 50.1 `b” muxlis Tanaxmad, normatiuli aqti an misi nawili Zalas kargavs im SemTxvevaSi, Tu miRebulia (gamocemulia) normatiuli aqti, romelic mas Zaladakargulad acxadebs. `samxedro, Sinagan saqmeTa organoebisa da saxelmwifo dacvis specialuri samsaxuridan TadarigSi daTxovnil pirTa da maTi ojaxis wevrTa sapensio uzrunvelyofis Sesaxeb” saqarTvelos kanonSi 2005 wlis 23 dekembris #2459 saqarTvelos kanonis me-17 punqtiT Setanili cvlilebebisa da damatebebis Sedegad, 2006 wlis 1 ianvridan amoRebul iqna 27-28-e muxlebi, maT Soris, am kanonis 41-e da 52-e muxlebi. amrigad, mosarCele viqtor Toduas mier sarCelis sasamarTloSi Setanis momentisaTvis aRar arsebobda is samarTlebrivi safuZveli, romlis Sesabamisadac igi iTxovda Tavisi sasarCelo moTxovnis dakmayofilebas. saapelacio palata miiCnevda, rom mosarCele viqtor Todua `samxedro, Sinagan saqmeTa organoebisa da saxelmwifo dacvis specialuri samsaxuri dan TadarigSi daTxovnil pirTa da maTi ojaxis wevrTa socialuri uzrun velyofis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 1-li muxlis `a” punqtis Tanaxmad, miekuTvneba saxelmwifo kompensaciis miRebis uflebis mqone pirTa wres. 2006 wlis 1 ianvridan amoqmedebul `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 4. `d” muxlis Tanaxmad, kompensacia aris piris yovelTviuri fuladi uzrunvelyofa am kanoniT dadgenili wesiTa da odenobiT. amave kanonis 6.3 muxliT kompensaciis (saxelmwifo, akademiuri stipendiis miRebis uflebis mqone pirs kompensaciis) saxelmwifo akademiuri stipendiis dasaniSnad mimarTva SeuZlia aRniSnuli uflebis warmoSobidan nebismier dros. 490 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis saapelacio palatam miuTiTa, rom `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanoniT ar aris dadgenili vaxtang gorgaslisa da Rirsebis ordenebiT dajildoebuli pirisaTvis ukve daniSnul pensiaze fuladi danamatisa da pensiis gadidebis SesaZlebloba, ris gamoc saapelacio palatam, usafuZvlobis motiviT, ar gaiziara apelantis mosazreba aRniSnulze. miTiTebuli ganCineba sakasacio wesiT gaasaCivra v. Toduam. kasatori sakasacio saCivars ZiriTadad afuZnebda imave garemoebebze, razec miuTiTebda saapelacio saCivarSi. samotivacio nawili: sakasacio sasamarTlo saqmis masalebis gacnobis, sakasacio saCivris safuZvlebis Seswavlisa da gasaCivrebuli gaCinebis kanoniereba-dasabuTebulobis Semowmebis Sedegad miiCnevs, rom viqtor Toduas sakasacio saCivari eqvemdebareba nawilobriv dakmayofilebas, Semdeg garemoebaTa gamo: dadgenilia, rom kasatori v. Todua saqarTvelos saxelmwifo meTauris 1993 wlis 31 maisis brZanebulebiT dajildoebulia vaxtang gorgaslis III xarisxis ordeniT. saqarTvelos prezidentis 1997 wlis 30 ivnisis #253 gankargulebiT v. Todua daTxovnil iqna samxedro Zalebidan TadarigSi 1997 wlis 1 ivnisidan asakis gamo. 1997 wlis 1 ivnisidan daeniSna samxedro pensia, romlis gadaangariSeba moxda `samxedro, Sinagan saqmeTa organoebis samsaxuridan TadarigSi daTxovnil pirTa da maTi ojaxis wevrTa sapensio uzrunvelyofis Sesaxeb” saqarTvelos kanoniT. amasTan, miTiTebuli kanonis 41-e muxlis `a” punqtis safuZvelze daeniSna v. gorgaslis ordenze pensiis danamati, pensiis odenobis 25%-iT. sakasacio sasamarTlo yuradRebas miaqcevs `samxedro, Sinagan saqmeTa organoebisa da saxelmwifo dacvis specialuri samsaxuridan TadarigSi daTxovnil pirTa da maTi ojaxis wevrTa sapensio uzrunvelyofis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 41-e muxlis `a” qvepunqtis Sinaars, romelic iTvaliswinebda vaxtang gorgaslis samive ordeniT dajildoebuli pirebisaTvis pensiebis gadidebas pensiis odenobis 50%-iT, ramac gamoiwvia is garemoeba, rom pirebs, romelTac miniWebuli hqonda vaxtang gorgaslis erT-erTi xarisxis ordeni, pensiaze danamati daeniSnaT pensiis 25%-is odenobiT. saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos administraciul da sxva kategoriis saqmeTa palatis 2003 wlis 12 dekembris gadawyvetilebiT ganimarta 41-e muxlis `a” qvepunqtis Sinaarsi da dadginda, rom miTiTebuli muxlis namdvili Sinaarsi gulisxmobda vaxtang gorgaslis erT-erTi ordeniT da- 491 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis jildoebul pirs da Sesabamisad, vaxtang gorgaslis erT-erTi ordeniT dajildoebulma pirebma miiRes 50%-iani danamati, nacvlad 25%-isa. dadgenilia, rom v. Toduas pensiaze 50%-iani danamati daeniSna 2005 wlis 1 Tebervlidan da pensiebs Soris sxvaoba aunazRaurda 12-Tviani ukan daxeviT. sakasacio sasamarTlo ver gaiziarebs saapelacio sasamarTlos msjelobas da safuZvels moklebulad miiCnevs, sasamarTlos miTiTebas imis Taobaze, rom sapensio fonds ar evaleboda v. ToduasaTvis 50%-iani danamatis anazRaureba. sakasacio sasamarTlo xazs usvams im garemoebas, rom sapensio organos mxridan kasatorisaTvis 50%-iani danamatis ar daniSvna, ganpirobebuli iyo imiT, rom im droisaTvis sapensio organo `samxedro, Sinagan saqmeTa organoebisa da saxelmwifo dacvis specialuri samsaxuridan TadarigSi daTxovnil pirTa da maTi ojaxis wevrTa sapensio uzrunvelyofis Sesaxeb” kanonis 41-e muxlis `a” qvepunqts ganmartavda sityvasityviTi mniSvnelobiT da ara misi namdvili SinaarsiT, rogorc es saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos administraciul da sxva kategoriis saqmeTa palatis 2003 wlis 12 dekembris gadawyvetilebiT iqna ganmartebuli. marTalia, saqarTvelos uzenaesma sasamarTlom normis ganmarteba moaxdina mas Semdeg, rac v. Toduas daeniSna sapensio danamati, magram aRniSnuli ar niSnavs imas, rom normam miTiTebuli Sinaarsi SeiZina uzenaesi sasamarTlos ganmartebis Semdgom norma sakasacio sasamarTlos mosazrebiT Tavidanve atarebda aRniSnul Sinaarss. sakasacio sasamarTlo miiCnevs, rom gasacemi pensiis odenobis sworad gansazRvris valdebuleba sapensio organos warmoeSva sapensio danamatis daniSvnisTanave da ara pensioneris mier, aRniSnulTan dakavSirebiT Secdomis gasworebisaTvis mimarTvis momentidan, ra TvalsazrisiTac sakasacio sasamarTlo aramarTebulad miiCnevs zemoaRniSnuli kanonis 52-e muxlis me-2 nawilis gamoyenebasa da ukuqceviT 12 Tvis sxvaobis anazRaurebas. amasTan, sakasacio sasamarTlo yuradRebas miaqcevs im garemoebas, rom sapensio organos mier pensiis gacema ganekuTvneba periodulad Sesasrulebel valdebulebas, romlis mimarTac dadgenilia xandazmulobis 3-wliani vadebi. v.Toduam sasamarTlos sasarCelo gancxadebiT mimarTa 2006 wlis 10 Tebervals. Sesabamisad, xandazmulobis vadebis gaTvaliswinebiT mas ufleba aqvs moiTxovos sxvaobis anazRaureba 3 wlis ukan daxeviT. amasTan, dadgenilia, rom mas sxvaoba anazRaurebuli aqvs 2004 wlis 1 Tebervlis mdgomareobiT, Sesabamisad asanazRaurebeli darCa periodi 2003 wlis 1 Tebervlidan 2004 wlis 1 Tebervlamde, ra nawilSic sakasacio sasamarTlo sarCels miiCnevs safuZvlianad da Tvlis, rom miTiTebuli pe- 492 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis riodi eqvemdebareba anazRaurebas. rac Seexeba kastoris moTxovnas Rirsebis ordenze danamatis daniSvnis Taobaze, aRniSnuls sakasacio sasamarTlo miiCnevs usafuZvlod da srulad iziarebs saapelacio sasamarTlos mosazrebas imis Taobaze, rom davis ganxilvis, anu uflebis arseboba-ararsebobis dadgenis moTxovniT sasamarTlosaTvis mimarTvis momentisaTvis ar arsebobda davis gadawyvetis samarTlebrivi safuZveli, risi gaTvaliswinebiTac miTiTebuli uflebis realizacia am etapze dauSvebelia. yovelive zemoaRniSnulidan gamomdinare, sakasacio sasamarTlos miaCnia, rom sakasacio saCivari unda dakmayofildes nawilobriv da gasaCivrebuli ganCinebis gauqmebiT saqmeze miRebul iqnes axali gadawyvetileba, romlis safuZvelzec saqarTvelos socialuri subsidiebis saagentos daevaleba v. ToduasaTvis, rogorc vaxtang gorgaslis III xarisxis ordenosanisaTvis, daniSnuli pensiis 25%-iani danamatis daangariSeba da gadaxda 2003 wlis 1 Tebervlidan 2004 wlis 1 Tebervlamde. sarezolucio nawili: sakasacio sasamarTlom ixelmZRvanela administraciuli saproceso kodeqsis pirveli muxlis me-2 nawiliT, samoqalaqo saproceso kodeqsis 408-e muxlis me-3 nawiliT, 411-e muxliT da gadawyvita: 1. vaxtang Toduas sakasacio saCivari dakmayofildes nawilobriv; 2. gauqmdes Tbilisis saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis 2007 wlis 26 Tebervlis ganCineba da saqmeze miRebul iqnes axali gadawyvetileba; 3. v. Toduas sasarCelo gancxadeba dakmayofildes nawilobriv; 4. saqarTvelos socialuri subsidiebis saagentos daevalos v. ToduasaTvis, rogorc vaxtang gorgaslis III xarisxis ordenosanisaTvis, daniSnuli pensiis 25%-iani danamatis daangariSeba da gadaxda 2003 wlis 1 Tebervlidan 2004 wlis 1 Tebervlamde; 5. saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos gadawyvetileba sabolooa da ar saCivrdeba. Tavmjdomare mosamarTleebi: n. qadagiZe m. vaCaZe n. sxirtlaZe 493 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis #bs-197-186(k-07) 11 ivlisi, 2007 weli #8-yurSubaZe-2007 q. Tbilisi administraciul da sxva kategoriis saqmeTa palata Semadgenloba: Tavmjdomare: maia vaCaZe (momxsenebeli) mosamarTleebi: nino qadagiZe, nugzar sxirtlaZe saqmis ganxilvis forma _ zepiri mosmenis gareSe kasatori _ eTer yurSubaZe (mosarCele) mowinaaRmdege mxare _ saqarTvelos ganaTlebisa da mecnierebis saministro (mopasuxe) gasaCivrebuli ganCineba _ Tbilisis saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis 2007 wlis 23 ianvris ganCineba sarCelis sagani _ samuSaodan gaTavisuflebis Sesaxeb individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnoba, samuSaoze aRdgena, iZulebiTi ganacduris anazRaureba aRwerilobiTi nawili: 2005 wlis 21 noembers eTer yurSubaZem sasarCelo gancxadebiT mimarTa Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegias mopasuxe saqarTvelos ganaTlebisa da mecnierebis saministros mimarT da samsaxuridan gaTavisuflebis brZanebis baTilad cnoba, samuSaoze aRdgena da iZulebiT gacdenili drois xelfasis anazRaureba moiTxova. mosarCelem aRniSna, rom 1969 wlidan muSaobda q. baTumis #1 saSualo skolaSi fizika-maTematikis pedagogad da iyo umaRlesi kategoriis maswavlebeli, muSaobis periodSi miRebuli hqonda uamravi madlobis baraTi da sigeli. imave periodSi muSaobda q. baTumis saqalaqo maTematikis meTodgaerTianebis xelmZRvanelad. 2004 wlis seqtemberSi q. baTumis elementaruli da daviT aRmaSeneblis saxelobis gimnazia gaerTianda. aRniSnuli gaerTianebis Sedegad Camoyalibebul q. baTumis #2 saSualo skolaSi eTer yurSubaZe dainiSna direqtoris moadgiled saswavlo-aRmzrdelobiT dargSi. 2005 wlis TebervalSi aWaris a/r ganaTlebis ministrma aWaris avtonomiuri respublikis yvela skolis direqtori gaaTavisufla dakavebuli 494 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tanamdebobidan da xsenebul skolebSi direqtoris movaleobis Sesruleba direqtoris moadgileebs daevalaT. mosarCelis mier q. baTumis #2 saSualo skolis direqtoris movaleobis Sesrulebisas xsenebul skolas hqonda garkveuli warmatebebi, rac aRiniSna Sesabamisi sigelebiT. mosarCelis ganmartebiT, 2005 wlis 21 oqtombers q. baTumis #2 saSualo skolis dawyebiTi klasebis saswavlo nawilis gamge nana faRavasgan Seityo, rom baTumis ganaTlebis ganyofilebis gamgis 2005 wlis 1 oqtombris brZanebiT gaTavisuflebuli iyo q. baTumis #2 saSualo skolis direqtoris movaleobis Semsruleblis Tanamdebobidan da aRniSnul Tanamdebobaze movaleobis Semsruleblad nana faRava dainiSna. imave dRes nana faRavam Seadgina miReba-Cabarebis aqti da mosarCeles aRniSnul aqtze xelis mowera mosTxova, razec man uari ganacxada im safuZvliT, rom mas zemoxsenebuli brZaneba ar Cahbarebia. 2005 wlis 21 oqtombersve mosarCelisTvis cnobili gaxda, rom saqarTvelos ganaTlebisa da mecnierebis ministris 2005 wlis 23 agvistos #541/k brZanebiT gaTavisuflda dakavebuli Tanamdebobidan, magram xsenebul brZanebaSi ar iyo miTiTebuli gaTavisuflebis safuZveli. aRniSnuli brZanebiT mosarCele gaTavisuflda samsaxuridan 2005 wlis 23 agvistodan, maSin, rodesac igi agrZelebda muSaobas dakavebul Tanamdebobaze da miRebuli hqonda seqtembris xelfasi. amasTan, mosarCeles gaTavisuflebis Sesaxeb brZaneba Cahbarda mxolod 2005 wlis 15 noembers. mosarCelis ganmartebiT, misi samsaxuridan gaTavisuflebisas dairRva saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis 36-e muxlis pirveli nawili, romlis Tanaxmadac, muSakTa ricxovnobis an Statebis Semcirebisas samuSaoze darCenis upiratesi ufleba eniWeboda im muSakebs, romlebic ufro maRali kvalifikaciiTa da Sromis nayofierebiT gamoirCeodnen, rac mis SemTxvevaSi ar iqna gaTvaliswinebuli, vinaidan mosarCele iyo umaRlesi kategoriis maswavlebeli, muSaobis periodSi miRebuli hqonda uamravi madlobis baraTi da sigeli, hqonda muSaobis xangrZlivi staJi. aRniSnulidan gamomdinare, mosarCelem saqarTvelos ganaTlebisa da mecnierebis ministris 2005 wlis 23 agvistos #541/k brZanebis baTilad cnoba, samuSaoze aRdgena da iZulebiT gacdenili drois xelfasis anazRaureba moiTxova. Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegiis 2006 wlis 13 ivnisis gadawyvetilebiT eTer yurSubaZis sarCeli ar dakmayofilda. aRniSnuli gadawyvetileba eTer yurSubaZem saapelacio wesiT gaasaCivra. apelantma gasaCivrebuli gadawyvetilebis gauqmeba da axali gadawyvetilebiT sarCelis dakmayofileba moiTxova. 495 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tbilisis saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis 2007 wlis 23 ianvris ganCinebiT eTer yurSubaZis saapelacio saCivari ar dakmayofilda; ucvlelad darCa Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegiis 2006 wlis 13 ivnisis gadawyvetileba. saapelacio sasamarTlom dadgenilad miiCnia, rom eTer yurSubaZe q. baTumis #2 saSualo skolis direqtoris movaleobis Semsruleblad dainiSna aWaris a/r ganaTlebis, kulturisa da sportis ministris 2005 wlis 18 Tebervlis #52 brZanebiT. saqarTvelos ganaTlebisa da mecnierebis ministris 2005 wlis 23 agvistos #541/k brZanebiT eTer yurSubaZe gaTavisuflda aRniSnuli Tanamdebobidan. gaTavisuflebis brZanebas safuZvlad daedo `zogadi ganaTlebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 59-e muxlis me-2 punqti, romlis Tanaxmadac, ganaTlebisa da mecnierebis ministri uflebamosilia, vadamde gaaTavisuflos zogadsaganmanaTleblo dawesebulebis direqtoris movaleobis Semsrulebeli. saapelacio sasamarTlos ganmartebiT, `zogadi ganaTlebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 59-e muxlis me-2 punqtis Tanaxmad, am kanonis amoqmedeba aris yvela sajaro samarTlis iuridiuli piris, romelic axorcielebs zogadsaganmanaTleblo programis erT safexurs mainc, direqtoris gaTavisuflebis safuZveli, rac formdeba saqarTvelos ganaTlebisa da mecnierebis ministris brZanebiT. miTiTebuli kanonis Sesabamisad, direqtoris arCevamde direqtoris movaleobis Semsrulebels niSnavs saqarTvelos ganaTlebisa da mecnierebis saministro. saqarTvelos ganaTlebisa da mecnierebis saministro uflebamosilia, vadamde gaaTavisuflos zogadsaganmanaTleblo dawesebulebis direqtoris movaleobis Semsrulebeli. saapelacio sasamarTlom dadgenilad miiCnia, rom eTer yurSubaZe iyo direqtoris movaleobis Semsrulebeli da `zogadi ganaTlebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 59-e muxlis me-2 punqtis safuZvelze saqarTvelos ganaTlebisa da mecnierebis ministrs ufleba hqonda gaeTavisuflebina direqtoris movaleobis Semsrulebeli dakavebuli Tanamdebobidan. amasTan, saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis 34-e muxlis pirveli punqti moicavda Sromis xelSekrulebis administraciis iniciativiT Sewyvetis calkeul SemTxvevebs. xsenebuli muxlis pirveli punqtis `m~ qvepunqtis Tanaxmad ki, sawarmos, dawesebulebisa da organizaciis administracias SeeZlo vadamde moeTxova Sromis xelSekrulebis Sewyveta saqarTvelos kanonmdeblobiT gaTvaliswinebul sxva SemTxvevebSi. saapelacio sasamarTlom ar gaiziara apelantis mosazreba `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis moTxovnaTa darRvevis Taobaze da 496 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis ganmarta, rom `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-2, me-4, me-6 muxlebisa da `sajaro samsaxuris TanamdebobaTa reestris Sesaxeb~ saqarTvelos prezidentis 2001 wlis 21 ivlisis #286 brZanebulebis Tanaxmad, eTer yurSubaZe sajaro moxeleTa kategorias ar miekuTvneboda da aRniSnuli kanonis moqmedeba masze ver gavrceldeboda. Tbilisis saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis 2007 wlis 23 ianvris ganCineba eTer yurSubaZem sakasacio wesiT gaasaCivra. kasatorma gasaCivrebuli ganCinebis gauqmeba da axali gadawyvetilebiT sarCelis dakmayofileba moiTxova. kasatori ganmartavs, rom saapelacio sasamarTlom ar gamoiyena `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanoni, romelic unda gamoeyenebina da arasworad miuTiTa, rom skolis direqtori sajaro moxeles ar warmoadgenda, vinaidan aRniSnuli Tanamdeboba ar aris gaTvaliswinebuli `sajaro samsaxuris TanamdebobaTa reestris Sesaxeb~ saqarTvelos prezidentis 2001 wlis 21 ivlisis #286 brZanebulebiT. kasatori miuTiTebs, rom `zogadi ganaTlebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 59-e muxlis me-2 punqtis safuZvelze am kanonis amoqmedeba aris yvela sajaro samarTlis iuridiuli piris, romelic axorcielebs zogadsaganmanaTleblo programis erT safexurs mainc, direqtoris gaTavisuflebis safuZveli, rac formdeba saqarTvelos ganaTlebisa da mecnierebis ministris brZanebiT. miTiTebuli kanonis Sesabamisad, direqtoris arCevamde direqtoris movaleobis Semsrulebels niSnavs saqarTvelos ganaTlebisa da mecnierebis saministro. saqarTvelos ganaTlebisa da mecnierebis ministri uflebamosilia, vadamde gaaTavisuflos zogadsaganmanaTleblo dawesebulebis direqtoris movaleobis Semsrulebeli. amdenad, zemoT miTiTebuli muxlis Tanaxmad, xsenebuli kanonis amoqmedeba exeba yvela sajaro samarTlis iuridiul pirs, rac gulisxmobs, rom mosarCeleze, rogorc skolis direqtoris movaleobis Semsrulebelze `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanoni unda gavrcelebuliyo, romelic iTvaliswinebda samsaxuridan gaTavisuflebis safuZvels. mosarCelis samsaxuridan gaTavisuflebis brZanebaSi ki ar iyo miTiTebuli gaTavisuflebis safuZveli, rac `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis darRvevas warmoadgenda. kasatori miuTiTebs, rom saapelacio sasamarTlom ar gamoiyena saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis 36-e muxli, romelic unda gamoeyenebina da arasworad miuTiTa, rom eTer yurSubaZe samsaxuridan gaTavisuflda ara Statebis Semcirebis gamo, aramed `zogadi ganaTlebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 59-e muxlis me-2 punqtis safuZvelze. 497 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis kasatoris ganmartebiT, saapelacio sasamarTlom arasworad miiCnia, rom sadavo administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemisas dacul iqna formalur-materialuri kanonierebis moTxovnebi, ris gamoc sadavo administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobis safuZveli ar arsebobda. kasatori aRniSnavs, rom saapelacio sasamarTlom mocemuli saqme ganixila misi da misi kanonieri warmomadgenlisaTvis sasamarTlo sxdomis Sesaxeb Setyobinebisa da sxdomaze maTi daswrebis gareSe. saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos administraciul da sxva kategoriis saqmeTa palatis 2007 wlis 15 martis ganCinebiT, administraciuli saproceso kodeqsis 34-e muxlis me-3 nawilis Sesabamisad, dasaSvebobis Sesamowmeblad warmoebaSi iqna miRebuli eTer yurSubaZis sakasacio saCivari; mxareebs miecaT ufleba, 2007 wlis 15 martis ganCinebis Cabarebidan 14 dRis vadaSi warmoedginaT mosazreba, Tu ramdenad iyo dasaSvebi gansaxilvelad sakasacio saCivari administraciuli saproceso kodeqsis 34-e muxlis me-3 nawilis mixedviT. administraciuli saproceso kodeqsis 34-e muxlis me-3 nawiliT gaTvaliswinebuli dasaSvebobis Semowmeba ganisazRvra 2007 wlis 17 maisamde. saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos administraciul da sxva kategoriis saqmeTa palatis 2007 wlis 17 maisis ganCinebiT eTer yurSubaZis sakasacio saCivari miCneul iqna dasaSvebad administraciuli saproceso kodeqsis 34-e muxlis me-3 nawilis `g~ qvepunqtiT da misi ganxilva dainiSna 2007 wlis 11 ivliss, mxareTa daswrebis gareSe. samotivacio nawili: sakasacio sasamarTlo zepiri mosmenis gareSe gaecno saqmis masalebs, Seamowma gasaCivrebuli ganCinebis kanoniereba-dasabuTebuloba, warmodgenili sakasacio saCivris safuZvlianoba da miaCnia, rom eTer yurSubaZis sakasacio saCivari ar unda dakmayofildes. sakasacio sasamarTlos dadgenilad miaCnia Semdegi faqtobrivi garemoebebi: eTer yurSubaZe, romelic muSaobda q. baTumis #2 saSualo skolis direqtoris movaleobis Semsruleblad, saqarTvelos ganaTlebisa da mecnierebis ministris 2005 wlis 23 agvistos #541/k brZanebiT gaTavisuflda dakavebuli Tanamdebobidan, `zogadi ganaTlebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 59-e muxlis me-2 punqtis safuZvelze (s.f. 11). saqarTvelos ganaTlebisa da mecnierebis ministris 2005 wlis 27 dekembris #303v/k brZanebiT nana faRava dainiSna sajaro samarTlis iuridiuli piris _ q. ba- 498 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tumis #2 sajaro skolis direqtoris Tanamdebobaze droebiT movaleobis Semsruleblad (s.f. 28). sakasacio sasamarTlo, pirvel yovlisa, miuTiTebs `zogadi ganaTlebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 34-e muxlis me-3 punqtze, romlis Tanaxmad, sajaro skolis reorganizacia, romelsac axlavs sajaro skolebis gaerTianeba/mierTeba an erTi sajaro skolis gayofa/gamoyofa, iwvevs reorganizebuli da likvidirebuli sajaro skolebis marTvis organoebis uflebamosilebaTa Sewyvetas, xolo saqarTvelos ganaTlebisa da mecnierebis ministri reorganizebul sajaro skolaSi saqarTvelos kanonmdeblobiT dadgenili wesiT direqtoris arCevamde niSnavs direqtoris movaleobis Semsrulebels, romelic sameurveo sabWos arCevamde, uflebamosilia ganaxorcielos sameurveo sabWos uflebamosilebani, garda saqarTvelos ganaTlebisa da mecnierebis saministros mier gansazRvruli SemTxvevebisa. sakasacio sasamarTlo aseve miuTiTebs `zogadi ganaTlebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 59-e muxlis me-2 punqtze, romlis Tanaxmad, am kanonis amoqmedeba aris yvela sajaro samarTlis iuridiuli piris, romelic axorcielebs zogadsaganmanaTleblo programis erT safexurs mainc, xelmZRvanelis (direqtoris) gaTavisuflebis safuZveli, rac formdeba saqarTvelos ganaTlebisa da mecnierebis ministris brZanebiT. amdenad, sakasacio sasamarTlo ganmartavs, rom `zogadi ganaTlebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 34-e muxlis me-3 punqtidan da 59-e muxlis me-2 punqtidan gamomdinare, zogadsaganmanaTleblo dawesebulebis direqtoris movaleobis Semsruleblis Tanamdebobaze daniSvna, iseve, rogorc Tanamdebobidan misi gaTavisufleba, warmoadgens saqarTvelos ganaTlebisa da mecnierebis ministris diskreciul uflebamosilebas, romelsac igi axorcielebs erTpirovnulad, yovelgvari damatebiTi sakanonmdeblo daTqmisa da pirobis gareSe, Tavisi Sexedulebisamebr da igi uflebamosilia, dakavebuli Tanamdebobidan vadamde gaaTavisuflos zogadsaganmanaTleblo dawesebulebis direqtoris movaleobis Semsrulebeli. amasTan dakavSirebiT, saapelacio sasamarTlomac marTebulad miuTiTa, rom eTer yurSubaZe iyo direqtoris movaleobis Semsrulebeli da `zogadi ganaTlebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 59-e muxlis me-2 punqtis safuZvelze saqarTvelos ganaTlebisa da mecnierebis ministrs ufleba hqonda gaeTavisuflebina direqtoris movaleobis Semsrulebeli dakavebuli Tanamdebobidan. sakasacio sasamarTlo ver gaiziarebs kasatoris mosazrebas, rom saapelacio sasamarTlom ar gamoiyena `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanoni, romelic unda gamoeyenebina da arasworad miuTiTa, rom skolis di- 499 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis reqtori sajaro moxeles ar warmoadgenda, vinaidan aRniSnuli Tanamdeboba ar aris gaTvaliswinebuli `sajaro samsaxuris TanamdebobaTa reestris Sesaxeb~ saqarTvelos prezidentis 2001 wlis 21 ivlisis #286 brZanebulebiT. sakasacio sasamarTlo aRniSnavs, rom `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis pirvel TavSi (zogadi debulebani) Semaval me-2, me-4 da me-6 muxlebsa da `sajaro samsaxuris TanamdebobaTa reestris Sesaxeb~ saqarTvelos prezidentis 2001 wlis 21 ivlisis #286 brZanebulebaSi sajaro samarTlis iuridiuli piris xelmZRvaneli ar aris Seyvanili. sakasacio sasamarTlo amasTan ganmartavs, rom eTer yurSubaZis mier gasaCivrebuli saqarTvelos ganaTlebisa da mecnierebis ministris 2005 wlis 23 agvistos #541/k brZaneba warmoadgens individualur administraciul-samarTlebriv aqts, vinaidan `zogadi ganaTlebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 34-e muxlis me-3 punqtisa da 59-e muxlis me-2 punqtis Tanaxmad, sajaro skolis, rogorc sajaro samarTlis iuridiuli piris, xelmZRvanels _ direqtoris movaleobis Semsrulebels Tanamdebobaze niSnavs da Tanamdebobidan aTavisuflebs saqarTvelos ganaTlebisa da mecnierebis ministri brZanebiT. aRniSnuli brZaneba akmayofilebs saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis me-2 muxlis pirveli nawilis `d~ qvepunqtis moTxovnebs da Seicavs aRniSnuli qvepunqtiT gaTvaliswinebuli administraciul-samarTlebrivi aqtis legaluri definiciis yvela elements, kerZod: sadavo urTierTobis erT-erTi mxare aris administraciuli organo _ administraciul-samarTlebrivi aqtis avtori; sadavo samarTlebrivi urTierToba gamomdinareobs administraciuli (sajaro) samarTlis kanonmdeblobidan _ misi gamocemis safuZvelia sajaro samarTlis sferoSi Semavali `zogadi ganaTlebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanoni; administraciuli organos RonisZieba mimarTulia konkretuli SemTxvevis mowesrigebisa da arsebuli samarTlebrivi mdgomareobis Secvlisaken; sajaro dawesebulebis nebis Sesabamisad, konkretuli RonisZieba mimarTulia uSualo samarTlebrivi Sedegis calmxrivad da Sesasruleblad savaldebulo ZaliT, uciloblad warmoSobisken. saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis me-2 muxlis pirveli nawilis `a~ qvepunqtis Tanaxmad, sajaro samarTlis iuridiuli piri warmoadgens administraciul organos. sajaro samarTlis iuridiuli piris xelmZRvanelis funqciuri datvirTva ZiriTadad mmarTvelobiTi xasiaTis RonisZiebebiT ganisazRvreba. `sajaro samarTlis iuridiuli piris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-2 muxlis (sajaro samarTlis iuridiuli piris cneba) Tanaxmad, sajaro samarTlis iuridiuli piri aris Sesabamisi kanoniT, saqarTvelos prezidentis brZanebulebiT an kanonis safuZvelze saxelmwifo mmarTvelobis organos 500 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis administraciul-samarTlebrivi aqtiT Seqmnili organizacia, romelic saxelmwifos kontroliT damoukideblad axorcielebs politikur, saxelmwifoebriv, socialur, saganmanaTleblo, kulturul da sxva saqmianobas. imave kanonis me-9 muxlis (saqmianoba) pirvel punqtis mixedviT, sajaro samarTlis iuridiuli piri SeiZleba Seiqmnas mxolod iseTi sajaro miznebisa da funqciebis Sesasruleblad, romelTa ganxorcieleba uSualod ar Sedis saxelmwifo mmarTvelobis organoebis kompetenciaSi. xsenebuli kanonis me-10 muxlis (marTva da warmomadgenloba) me-2 punqtis Tanaxmad, sajaro samarTlis iuridiul pirs marTavs xelmZRvaneli, romelic Sesabamisi kanonis, saqarTvelos prezidentis brZanebulebis (avtonomiuri respublikis umaRlesi aRmasrulebeli organos mier dafuZnebis SemTxvevaSi – misi saTanado normatiuli aqtis), wesdebis (debulebis) da wevrTa gadawyvetilebebis (Tu sajaro samarTlis iuridiuli piri wevrobazea dafuZnebuli) farglebSi damoukideblad moqmedebs. garda amisa, sakasacio sasamarTlo miuTiTebs `sajaro samarTlis iuridiuli piris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-3 muxlis me-2 punqtze, romelic gansazRvravs sajaro samarTlis iuridiuli piris specialuri uflebaunarianobis farglebs, kerZod, sajaro samarTlis iuridiuli piri uflebamosilia ganaxorcielos Sesabamisi kanoniT, saqarTvelos prezidentis brZanebulebiT an/da Tavisi wesdebiT (debulebiT) gaTvaliswinebuli saqmianoba. imave kanonis me-11 muxliT reglamentirebulia sajaro samarTlis iuridiul pirze saxelmwifo kontrolis ganxorcieleba, kerZod, aRniSnuli muxlis Tanaxmad, sajaro samarTlis iuridiuli piri eqvemdebareba saxelmwifo kontrols, rac gulisxmobs mis mier ganxorcielebuli saqmianobis kanonierebis, mizanSewonilobis, efeqtianobisa da safinansoekonomikuri saqmianobis zedamxedvelobas, xolo sajaro samarTlis iuridiuli piris saxelmwifo kontrols axorcielebs kanoniT an saqarTvelos prezidentis brZanebulebiT gansazRvruli saxelmwifo mmarTvelobis organo (avtonomiuri respublikis umaRlesi aRmasrulebeli organos mier dafuZnebis SemTxvevaSi – misi saTanado normatiuli aqtiT gansazRvruli Sesabamisi avtonomiuri respublikis saministro), saxelmwifo kontrolis ganmaxorcielebeli organo ki uflebamosilia SeaCeros an gaauqmos sajaro samarTlis iuridiuli piris aramarTlzomieri gadawyvetileba. dasaxelebuli kanonis me-12 muxlSi CamoTvlilia sajaro samarTlis iuridiuli piris saqmianobis Semadgeneli is qmedebebi, romelTa ganxorcieleba saWiroebs saxelmwifos mxridan Tanxmobas. sakasacio sasamarTlo ganmartavs, rom zemoaRniSnul sakanonmdeblo normebSi organuladaa Cadebuli sajaro samarTlis iuridiuli pirisa da 501 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis misi xelmZRvanelis saqmianobis mmarTvelobiTi xasiaTi, aseve _ saxelmwifo kontrolisa da Sesabamisi saxis saqmianobaze xelmZRvanelis saxelisuflebo SezRudvis elementi. sakasacio sasamarTlos miaCnia, rom, vinaidan ar arsebobs gasaCivrebuli individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis _ saqarTvelos ganaTlebisa da mecnierebis ministris 2005 wlis 23 agvistos #541/k brZanebis gauqmebis samarTlebrivi safuZveli, Sesabamisad, usafuZvloa eTer yurSubaZis danarCeni sasarCelo moTxovnebic samuSaoze aRdgenisa da iZulebiTi ganacduris anazRaurebis Taobaze. sakasacio sasamarTlo ver gaiziarebs kasatoris mtkicebas, rom saapelacio sasamarTlom mocemuli saqme ganixila misi da misi kanonieri warmomadgenlisaTvis sasamarTlo sxdomis Sesaxeb Setyobinebisa da sxdomaze maTi daswrebis gareSe. rogorc saqmis masalebidan irkveva, eTer yurSubaZesa da mis warmomadgenel dali WaniZes droulad gaegzavnaT da CahbardaT Sesabamisi sasamarTlo Setyobinebebi (s.f. 88-91), Tumca isini ar gamocxaddnen saapelacio sasamarTlos sxdomaze (s.f. 92). zemoaRniSnulidan gamomdinare, sakasacio sasamarTlo miiCnevs, rom saapelacio sasamarTlom marTebulad uTxra uari eTer yurSubaZes saapelacio saCivrisa da, Sesabamisad, sarCelis dakmayofilebaze da eTer yurSubaZis sakasacio saCivari usafuZvloa, ris gamoc igi ar unda dakmayofildes da ucvlelad darCes gasaCivrebuli ganCineba. sarezolucio nawili: sakasacio sasamarTlom ixelmZRvanela saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis pirveli muxlis me-2 nawiliT, saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 408-e muxlis me-3 nawiliT, 410-e muxliT da daadgina: 1. eTer yurSubaZis sakasacio saCivari ar dakmayofildes; 2. ucvlelad darCes Tbilisis saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis 2007 wlis 23 ianvris ganCineba; 3. sakasacio sasamarTlos ganCineba sabolooa da ar saCivrdeba. Tavmjdomare mosamarTleebi: 502 m. vaCaZe n. qadagiZe n. sxirtlaZe praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis #bs-21-21(k-07) 21 ivnisi, 2007 weli #8-baqraZe-2007 q. Tbilisi saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos didi palata Semadgenloba: konstantine kublaSvili (Tavmjdomare) mixeil gogiSvili mixeil CinCalaZe zaza meiSvili maia vaCaZe (momxsenebeli) nino qadagiZe nugzar sxirtlaZe lali lazaraSvili roza nadiriani saqmis ganxilvis forma _ zepiri mosmenis gareSe kasatori (mopasuxe) _ saqarTvelos socialuri dazRvevis erTiani saxelmwifo fondi mowinaaRmdege mxare (mosarCele) _ aleqsi baqraZe _ Tbilisis saapelacio sasamarTlos gasaCivrebuli gadawyvetileba administraciul saqmeTa palatis 2006 wlis 28 noembris gadawyvetileba sarCelis sagani _ pensiis daniSvna moqmedi prokuroris xelfasis odenobis Sesabamisad, pensiebs Soris sxvaobis anazRaureba aRwerilobiTi nawili: 2006 wlis 30 marts aleqsi baqraZem sasarCelo gancxadebiT mimarTa Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegias mopasuxe saqarTvelos socialuri dazRvevis erTiani saxelmwifo fondis mimarT. man samisdReSio sapensio uzrunvelyofis uflebis safuZvelze, moiTxova moqmedi prokuroris xelfasis Sesabamisad, TveSi _ 1700 laris sruli sapensio uzrunvelyofisa da 2006 wlis ianvridan sasamarTlos mier gadawyvetilebis gamotanamde yovelTviurad _ 895 laris pensiebs Soris sxvaobis anazRaurebis mopasuxisTvis dakisreba. 503 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis mosarCelem aRniSna, rom `prokuraturis Sesaxeb~ saqarTvelos organuli kanonis me-40 muxlis me-10 punqtis (2004 wlis 30 ivnisis #279-rs cvlileba) safuZvelze daniSnuli hqonda samisdReSio pensia kanoniT dadgenili xelfasis sruli odenobiT, rac icvleboda moqmedi prokuroris xelfasis cvlilebasTan erTad. 2005 wlis 23 dekembers miRebuli #248-rs kanoniT, zemoaRniSnuli kanonis me-40 muxlidan, sxva punqtebTan erTad, amoRebul iqna me-10 punqtic. 2005 wlis 27 dekembers miRebul iqna #2549-rs kanoni `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb“. am kanoniT samisdReSio pensia Seicvala yovelTviuri kompensaciiT da aRniSnuli kanonis me-7 muxlis Tanaxmad, kompensaciis maqsimaluri zRvari ganisazRvra 560 lariT. amis Sesabamisad, mosarCeles Seumcirda pensia 805 laridan 560 laramde _ anu 245 lariT da 2006 wlis ianvar-martSi daukaves 735 lari. mosarCelem ganmarta, rom saqarTvelos socialuri dazRvevis erTian saxelmwifo fonds zemoaRniSnulis ufleba ar hqonda, radgan amiT mosarCelis mdgomareoba gauaresda, maSin, rodesac `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb“ saqarTvelos kanonis 36-e muxlis me-2 punqtis `e~ qvepunqtis Sesabamisad, kanonis amoqmedebamde ukve daniSnuli kompensacia ar eqvemdebareboda gadaangariSebas. amasTan, miTiTebuli kanonis 36-e muxli gardamavali debulebis saxiT moicavda am kanonis amoqmedebamde mopovebuli uflebebis SenarCunebis Sesaxeb dadgenil normas. amiT xsenebulma kanonma me-7 muxliT gansazRvrul kompensaciis zeda zRvars ukuqceviTi Zala ar misca. amasTan, ar SeiZleboda, rom saqarTvelos samoqalaqo kodeqsis me-6 muxlis Sesabamisad, kanons miscemoda ukuqceviTi Zala, Tu igi zianis momtani iyo an auaresebda piris mdgomareobas. mosarCelem aRniSna, rom misi samisdReSio sapensio uzrunvelyofa zemoaRniSnuli organuli kanoniT iyo dadgenili da garantirebuli da misi SezRudva dauSvebeli iyo masze qvemdgomi kanoniT. aleqsi baqraZem Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegias warudgina dazustebuli sasarCelo gancxadeba, romliTac daakonkreta mis mier moTxovnil pensiebs Soris sxvaobis Tanxis odenoba da aRniSna, rom xsenebuli Tanxa 2006 wlis maisis CaTvliT Seadgenda 4475 lars. Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegiaSi saqmis ganxilvisas aleqsi baqraZem daazusta sasarCelo moTxovna da sabolood, saqarTvelos socialuri dazRvevis erTiani saxelmwifo fondisgan samisdReSio sapensio uzrunvelyofis uflebis safuZvelze moqmedi prokuroris xelfasis Sesabamisad, TveSi _ 1700 laris sruli sapensio 504 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis uzrunvelyofa da 2006 wlis ianvridan sasamarTlos mier gadawyvetilebis gamotanamde yovelTviurad _ 1140 laris pensiebs Soris sxvaobis anazRaureba moiTxova. aleqsi baqraZem Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegias warudgina kidev erTi dazustebuli sarCeli da damatebiT miuTiTa, rom `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 36-e da 37-e muxlebiT imave kanonis amoqmedebamde mopovebuli uflebis SenarCuneba iyo Seuvali, samisdReSio sapensio uflebis sauaresod Secvla erovnuli da saerTaSoriso aqtebis mixedviT, iyo dauSvebeli. mosarCelem aseve aRniSna, rom `adamianis uflebaTa sayovelTao deklaraciis~ 22-e muxlis Tanaxmad, yovel adamians, rogorc sazogadoebis wevrs, hqonda socialuri uzrunvelyofis, Rirsebis SenarCunebisa da pirovnebis Tavisufali ganviTarebis ufleba, xolo imave deklaraciis 28-e muxlis mixedviT, ufleba, moeTxova socialuri wesrigi. `evropis socialuri qartiis~ me-12 muxlis Tanaxmad, socialuri uzrunvelyofis uflebis efeqturad ganxorcielebisaTvis, monawile mxareebi valdebulebas iRebdnen SeenarCunebinaT socialuri uzrunvelyofis sferoSi arsebuli kanonmdeblobis Tanaxmad miRebuli SeRavaTebi. saqarTvelo mierTebuli iyo aRniSnul saerTaSoriso aqtebs. saqarTvelos socialuri dazRvevis erTianma saxelmwifo fondma Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegias warudgina Sesagebeli aleqsi baqraZis sasarCelo gancxadebaze da moiTxova aleqsi baqraZisaTvis sarCelis miRebaze uaris Tqma da saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 262-e muxlis me-2 nawilis mixedviT, saqmis warmoebis Sewyveta, vinaidan xsenebuli sarCeli ar akmayofilebda imave kodeqsis 22-25-e muxlebiT dadgenil dasaSvebobis moTxovnebs. Sesageblis avtorma aRniSna, rom sasamarTlom yuradReba ar gaamaxvila im garemoebaze, rom saqarTvelos socialuri dazRvevis erTiani saxelmwifo fondis uari misTvis pensiis aRdgenis Taobaze gagzavnil iqna 2006 wlis 28 Tebervals, mis ganmeorebiT Sesul gancxadebaze ki _ 2006 wlis 10 marts. saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 22-e muxlis Tanaxmad, sarCeli sasamarTlos unda wardgenoda individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis an administraciul saCivarTan dakavSirebuli gadawyvetilebis gacnobidan erTi Tvis vadaSi, xolo imave kodeqsis 23-e muxlis mixedviT, administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemaze uaris miRebidan erTi Tvis vadaSi, aleqsi baqraZis sarCelis warmoebaSi miRebis safuZvlad ki ver iqneboda gamoyenebuli aRniSnuli kodeqsis 24-e muxli (sarCeli qmedebis ganxorcielebis Taobaze). sapensio Tanxis gazrdis an 505 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis miuRebeli sapensio sxvaobis anazRaurebis yvela SemTxvevaSi gamoicemoda individualuri administraciul-samarTlebrivi aqti. Sesageblis avtoris miTiTebiT, sasamarTlos yuradReba unda gaemaxvilebina im garemoebaze, rom aleqsi baqraZem dazustebuli sarCeliT ki ar daazusta, aramed gazarda sasarCelo moTxovnebis odenoba. Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegiis 2006 wlis 27 ivlisis gadawyvetilebiT aleqsi baqraZis sarCeli ar dakmayofilda. saqalaqo sasamarTlom dadgenilad miiCnia da aRniSna, rom mxareebic ar xdidnen sadavod im faqtobriv garemoebebs, rom mosarCele aleqsi baqraZes gaaCnda prokuraturisa da samarTaldamcav organoebSi muSaobis 52 wlis staJi da `prokuraturis muSakTa socialuri dacvis garantiebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanoniT 2003 wlis ivlisidan daeniSna pensia moqmedi prokuroris xelfasis sruli odenobiT (aRniSnuli sapensio ufleba SemdgomSi aisaxa `prokuraturis Sesaxeb~ saqarTvelos organul kanonSi). 2004 wlis 30 ivniss `prokuraturis Sesaxeb~ saqarTvelos organul kanonSi Setanili cvlilebiT, aRniSnuli organuli kanonis me-40 muxlis me-10 punqtis Sesabamisad, aleqsi baqraZes samisdReSiod daeniSna pensia moqmedi prokuroris xelfasis sruli odenobiT, rac icvleboda moqmedi prokuroris xelfasis cvlilebasTan erTad. aRniSnulma organulma kanonma 2004 wlis 29 dekembers kvlav ganicada cvlileba da me-401 muxlis me-5 punqtis Sesabamisad, 25 welze meti namsaxurobis mqone muSaks xelfasis danamati ganesazRvra 15%-iT. amrigad, mosarCeles 2004 wlis ivlisidan moqmedi prokuroris xelfasis _ 700 laris 15%-is danamatiT eZleoda 805 lari samisdReSio uflebiT _ aseve moqmedi prokuroris xelfasis cvlilebis Sesabamisad. saqarTvelos parlamentis mier 2005 wlis 23 dekembers miRebuli #248-rs organuli kanoniT `prokuraturis Sesaxeb~ saqarTvelos organuli kanonidan amoRebul iqna me-40 muxlis me-10 da me-401 muxlis me-5 punqtebi. amave dros, 2005 wlis 27 dekembers saqarTvelos parlamentis mier miRebul iqna `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanoni, romlis 41-e muxlis pirveli punqtisa da me-7 muxlis safuZvelze, mopasuxe saqarTvelos socialuri dazRvevis erTiani saxelmwifo fondis mier mosarCele aleqsi baqraZes Seuwyda samisdReSio pensiis gacema 805 laris odenobiT da 2006 wlis ianvridan gaugrZelda saxelmwifo kompensaciis gacema 560 laris odenobiT. saqalaqo sasamarTlom miuTiTa, rom mosarCele aleqsi baqraZem ukanonod miiCnia mopasuxis aRniSnuli qmedeba da 2006 wlis 21 Tebervals Sesabamisi gancxadebiT mimarTa saqarTvelos socialuri dazRvevis erTian saxelmwifo fonds, romlis pasuxiT ganemarta, rom mas kompensaciis odenoba 560 lariT ganesazRvra kanonmdeblobis sruli dacviT, `saxelmwifo 506 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 36-e muxlis pirveli punqtisa da me-7 muxlis Sesabamisad. saqmeSi arsebuli saqarTvelos generaluri prokuraturis 2006 wlis 27 martis weriliT irkveoda da mxareebic sadavod ar xdidnen im garemoebas, rom 2006 wlis 1 ianvridan raionis moqmedi prokuroris xelfasi Seadgenda 1700 lars. mosarCele Tavisi moTxovnis samarTlebriv safuZvlad miuTiTebda or ZiriTad argumentze. pirveli maTgani mdgomareobda imaSi, rom saqarTvelos samoqalaqo kodeqsis me-6 muxlis Sesabamisad, dauSvebeli iyo kanons miniWeboda ukuZala, Tu igi zianis momtani iyo an auaresebda piris mdgomareobas. aRniSnulTan dakavSirebiT, sasamarTlom aRniSna, rom mosarCele arasworad ganmartavda xsenebul normas, radgan igi aniWebda mas absolutur Zalas da usadagebda yvela im SemTxvevas, rodesac sakanonmdeblo aqtiT raime saxiT SeiZleboda sauaresod daregulirebuliyo esa Tu is samarTlebrivi urTierToba. saqalaqo sasamarTlom aRniSna, rom saqarTvelos samoqalaqo kodeqsis pirveli muxliT calsaxad iyo gansazRvruli, rom es kodeqsi awesrigebda pirTa Tanasworobaze damyarebul kerZo xasiaTis qonebriv, saojaxo da pirad urTierTobebs, ris gamoc xsenebuli kodeqsis me-6 muxli, romlis Tanaxmadac, ar SeiZleba kanons mieces ukuqceviTi Zala, Tu igi zianis momtania an auaresebs piris mdgomareobas, vrceldeboda mxolod kerZo samarTlis kanonmdeblobaze, xolo `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanoni, iseve, rogorc `prokuraturis Sesaxeb~ saqarTvelos organuli kanoni, warmoadgenda sajaroadministraciuli kanonmdeblobis Semadgenel nawils da maTze saqarTvelos samoqalaqo kodeqsis me-6 muxliT dadgenili wesi ver gavrceldeboda. amasTan, is garemoeba, rom kanonmdebels ama Tu im piris mdgomareobis gamauaresebeli sakanonmdeblo aqtisTvis ukuZalis miniWebis uflebamosileba gaaCnda, dasturdeboda `normatiuli aqtebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 47-e muxlis pirveli punqtiT, romlis Tanaxmadac, normatiul aqts ukuZala hqonda mxolod im SemTxvevaSi, Tu es pirdapir iyo dadgenili am normatiuli aqtiT. rac Seexeboda mosarCelis apelirebas xsenebuli muxlis me-2 punqtze, igi gamoricxavda im normatiuli aqtisaTvis ukuZalis miniWebas, romelic adgenda an amZimebda pasuxismgeblobas, xolo mocemul SemTxvevaSi kanoniT pensiis odenobis zeda zRvris SezRudva moxda, rac ar SeiZleboda raime saxis pasuxismgeblobis dadgenasa da damZimebasTan gaigivebuliyo. saqalaqo sasamarTlom mosarCelis meore samarTlebriv argumentTan dakavSirebiT, aRniSna, rom usafuZvlo iyo mosarCelis miTiTeba, rom saqarTvelos socialuri dazRvevis erTianma saxelmwifo fondma arasworad 507 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis ganmarta kanoni, gaumarTleblad da sauaresod mianiWa ukuqceviTi Zala `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-7 muxls, usafuZvlod Seumcira mosarCeles ukve daniSnuli pensiis odenoba, daarRvia saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis me-7 muxlis me-2 nawilis moTxovna da mosarCeles miayena materialuri ziani. saqalaqo sasamarTlom aRniSna, rom `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 36-e muxlis miTiTeba am kanonis amoqmedebamde mopovebuli uflebebis SenarCunebis Sesaxeb, niSnavda am kanonis amoqmedebamde sxva sakanonmdeblo aqtebiT, maT Soris, `prokuraturis Sesaxeb“ saqarTvelos organuli kanoniT daniSnuli pensiis uflebis SenarCunebas da misi gacemis gagrZelebas, rogorc am kanonis Sesabamisad daniSnuli kompensaciisa. Tumca, rac Seexeboda kompensaciis odenobas, imave kanonis me-7 muxlma misi maqsimaluri zRvari gansazRvra 560 lariT, xolo miTiTebuli kanonis 41-e muxliT kompetentur organos, mocemul SemTxvevaSi saqarTvelos socialuri dazRvevis erTian saxelmwifo fonds, imperatiulad daevala aRniSnuli kanonis 36-e muxlis me-2 punqtiT daniSnuli kompensaciis odenobis am kanonis me-7 muxlTan SesabamisobaSi moyvana, rac gulisxmobda mosarCele aleqsi baqraZisTvis adre daniSnuli pensiis odenobis 560 laramde koreqtirebas. saqalaqo sasamarTlos ganmartebiT, mosarCele Tavisi moTxovnis safuZvlad aseve arasworad miuTiTebda `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 37-e muxlze. aRniSnuli sakanonmdeblo norma Seexeboda im pirTaTvis kompensaciebis gacemis gagrZelebas, romelTac dasaxelebuli kanonis 36-e muxlis me-2 punqtSi miTiTebuli sakanonmdeblo aqtebiT am kanonis miRebamde daeniSnaT pensia, romlis miRebasac ar iTvaliswinebda `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb~ kanoni. amdenad, xsenebuli norma aregulirebda sxva samarTlebriv urTierTobas da misi dakavSireba daniSnuli samisdReSio pensiis gacemis gagrZelebasTan, odenobis Seucvlelad, piris biologiuri sikvdilis dadgomamde, iyo uadgilo, rameTu `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb~ kanonis 36-e muxli iTvaliswinebda Sesabamisi organuli kanoniT daniSnuli pensiis (kompensaciis) uflebis SenarCunebas amave kanonis me-7 muxliT dadgenili maqsimaluri odenobis gaTvaliswinebiT. amdenad, saqalaqo sasamarTlom dadgenilad miiCnia, rom saqarTvelos socialuri dazRvevis erTiani saxelmwifo fondis moqmedeba 2006 wlis ianvridan aleqsi baqraZisaTvis kompensaciis _ 560 laris odenobiT gacemis Taobaze `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis 508 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Sesaxeb“ kanonis moTxovnebs Seesabameboda da mopasuxis mier ar iyo darRveuli saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis me-7 muxlis me-2 nawilis moTxovna. mocemul SemTxvevaSi mopasuxe administraciul organos, kanonis dasaxelebuli normebidan gamomdinare, ar gaaCnda raime diskreciuli uflebamosileba da mis mier sxva gadawyvetileba miRebuli ver iqneboda. saqalaqo sasamarTlom ar gaiziara mosarCelis msjeloba, rom mas samisdReSio pensia moqmedi prokuroris xelfasis odenobiT daeniSna `prokuraturis Sesaxeb“ saqarTvelos organuli kanoniT da ierarqiulad masze dabla mdgomi normatiuli aqtiT _ `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb“ saqarTvelos kanoniT da am kanoniT, misi sapensio uflebis SezRudva iyo dauSvebeli. saqalaqo sasamarTlom dadgenilad miiCnia da mosarCelec aRniSnavda, rom 2005 wlis 23 dekembers miRebuli #248-rs organuli kanoniT `prokuraturis Sesaxeb“ saqarTvelos organuli kanonidan amoRebul iqna me-40 muxlis me-10 da me-401 muxlis me-5 punqtebi, romelTa safuZvelzec mosarCeles daeniSna pensia. amdenad, xsenebuli organuli kanonis Sesabamisi norma aRar arsebobda da miTiTeba normatiuli aqtebis ierarqiis darRvevaze, mocemul SemTxvevaSi sasamarTlom usafuZvlod miiCnia. saqalaqo sasamarTlom aRniSna, rom aseve ar SeiZleboda sarCelis safuZvlad `prokuraturis Sesaxeb~ saqarTvelos organuli kanonis (imJamad moqmedi redaqcia) 542-e muxlze miTiTeba, radgan masSi arsebuli Canaweri _ prokuraturis muSakebs am kanoniT gaTvaliswinebuli Tanamdebobrivi sargos da danamatebis odenoba ganesazRvroT 2004 wlis 1 ivlisidan 2004 wlis 30 ivnisis kanonis Sesabamisad _ warmoadgenda blanketur normas sxva samarTlebrivi urTierTobis regulirebisaTvis da mas aranairi kavSiri ar SeiZleboda hqonoda mosarCelis samisdReSio pensiis uflebasa da odenobasTan. Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegiis 2006 wlis 27 ivlisis gadawyvetileba aleqsi baqraZem saapelacio wesiT gaasaCivra. apelantma gasaCivrebuli gadawyvetilebis gauqmeba da axali gadawyvetilebiT sarCelis dakmayofileba moiTxova. Tbilisis saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis 2006 wlis 28 noembris gadawyvetilebiT aleqsi baqraZis saapelacio saCivari dakmayofilda; gauqmda Tbilisis vake-saburTalos raionuli sasamarTlos 2006 wlis 27 ivlisis gadawyvetileba da miRebul iqna axali gadawyvetileba, romliTac saqarTvelos socialuri dazRvevis erTian saxelmwifo fonds aleqsi baqraZis sasargeblod 2006 wlis 1 ianvridan sasamarTlo ga- 509 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis dawyvetilebis kanonier ZalaSi Sesvlamde, saqarTvelos socialuri dazRvevis erTiani saxelmwifo fondis mier aleqsi baqraZeze gacemul kompensaciasa da `prokuraturis Sesaxeb” saqarTvelos organuli kanoniT dadgenil samisdReSio pensias Soris arsebuli sxvaobis _ yovelTviurad 1140 laris odenobiT anazRaureba daekisra; saqarTvelos socialuri dazRvevis erTian saxelmwifo fonds aleqsi baqraZis sasargeblod samisdReSio pensiis gacema daekisra moqmedi prokuroris xelfasis sruli odenobiT, romelic imJamad 1700 lars Seadgenda da icvleboda moqmedi prokuroris xelfasis SecvlasTan erTad. saapelacio sasamarTlom dadgenilad miiCnia, rom aleqsi baqraZes saqarTvelos prokuraturasa da samarTaldamcav organoebSi muSaobis 52 wlis staJi gaaCnda. aleqsi baqraZes `prokuraturis muSakTa socialuri dacvis garantiebis Sesaxeb” saqarTvelos 2002 wlis 3 dekembris kanonis Sesabamisad, 2003 wlis ivlisidan daeniSna samisdReSio pensia am kanoniT dadgenili xelfasis sruli odenobiT, rac moqmedi prokuroris Tanamdebobrivi sargos SecvlasTan erTad icvleboda. 2004 wlis 30 ivniss `prokuraturis Sesaxeb” saqarTvelos organul kanonSi Setanili cvlilebiT, aRniSnuli kanonis me-40 muxlis me-10 punqtis Sesabamisad, prokuraturis im muSakTa samisdReSio pensia, romelTac hqondaT specialobiT muSaobis aranakleb 25 wlis staJi, ganisazRvra am kanoniT dadgenili xelfasis sruli odenobiT, rac prokuroris xelfasis SecvlasTan erTad icvleboda. `prokuraturis Sesaxeb” saqarTvelos organulma kanonma 2004 wlis 29 dekembers kvlav ganicada cvlileba da misi me-401 muxlis me-5 punqtis Sesabamisad, 25 welze meti xnis namsaxurobis mqone muSakisaTvis welTa namsaxurobis danamati ganisazRvra Tanamdebobrivi sargos ganakveTis 15%-iT. zemoaRniSnuli muxlebis amoqmedebis Semdeg, 2005 wlis 1 ianvridan aleqsi baqraZis samisdReSio pensiis odenobam 805 lari Seadgina. `prokuraturis Sesaxeb” saqarTvelos organul kanonSi cvlilebebis Setanis Taobaze” saqarTvelos 2005 wlis 23 dekembris organuli kanoniT `prokuraturis Sesaxeb” saqarTvelos organuli kanonis me-40 muxlidan 2006 wlis 1 ianvridan amoRebul iqna me-10 punqti. imave dros 2006 wlis 1 ianvridan amoqmedebuli `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” 2005 wlis 27 dekembris saqarTvelos kanoniT prokuraturis muSakTa sapensio uzrunvelyofis sakiTxi moeqca am kanonis regulirebis sferoSi. aleqsi baqraZeze 2006 wlis 1 ianvridan Sewyda samisdReSio pensiis gacema da `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis me-7 da 41-e muxlebis Sesabamisad, mas saqarTvelos socialuri dazRvevis erTiani saxelmwifo fondis mier kompensaciis saxiT 510 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis ganesazRvra yovelTviurad 560 lari, rac imJamad eZleoda. aleqsi baqraZe samuSaodan gaTavisuflebamde muSaobda saqarTvelos saraionTaSoriso bunebis dacvis prokurorad, Tumca saqarTvelos prokuraturis sistemaSi bunebis dacvis saraionTaSoriso struqturuli erTeuli aRar arsebobda, magram arsebobda raionuli prokuroris Tanamdeboba, romlis xelfasic 2006 wlis 1 ianvridan 1700 lars Seadgenda. saapelacio sasamarTlom ganmarta, rom `prokuraturis Sesaxeb” saqarTvelos organul kanonSi 2005 wlis 23 dekembris saqarTvelos organuli kanoniT Setanili cvlilebiT, 2006 wlis 1 ianvridan gauqmda aRniSnuli kanonis me-40 muxlis me-10 punqti da xsenebuli kanonis regulirebis sferodan saerTod iqna amoRebuli prokuraturis muSakTa sapensio uzrunvelyofis sakiTxi. 2005 wlis 23 dekembris xsenebuli organuli kanoni ar Seicavda raime specialur daTqmas misi ukuqceviTi Zalis Sesaxeb, ris gamoc aleqsi baqraZe, romelic warmoadgenda 2006 wlis 1 ianvramde pensiaze gasul prokurors, kvlav eqvemdebareboda `prokuraturis Sesaxeb” saqarTvelos organuli kanonis me-40 muxlis me-10 punqtiT dadgenil samarTlebriv reJims, Tumca 2006 wlis 1 ianvris Semdeg pensiaze gasuli prokurori aseT samarTlebriv reJims aRar eqvemdebareboda. saapelacio sasamarTlom aRniSna, rom `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanoni Seicavda garkveul muxlebs, romlebic am kanonis moqmedebas ara mxolod misi ZalaSi Sesvlis Semdeg warmoSobil samarTlebriv urTierTobebze, aramed `prokuraturis Sesaxeb” saqarTvelos organuli kanoniT 2006 wlis 1 ianvramde regulirebul samarTlebriv urTierTobebzec avrcelebda, kerZod: a) aRniSnuli kanonis 36-e muxlis pirveli punqtis Tanaxmad, `prokuraturis Sesaxeb” saqarTvelos organuli kanoniT daniSnul da gacemul pensiebs 2006 wlis 1 ianvridan ewodeboda kompensacia da grZeldeboda maTi daniSvna, rogorc am kanonis Sesabamisad daniSnuli kompensaciisa; b) amave muxlis me-2 punqtis Tanaxmad, aRniSnuli pensiebi imave kanonis III, IV, V da VI Tavebis mixedviT, gadaangariSebas ar eqvemdebareboda; g) xsenebuli kanonis 41-e muxlis pirveli punqtis mixedviT, 2006 wlis 1 ianvridan, kompetentur organos unda uzrunveleyo am kanonis 36-e muxlis me-2 punqtiT daniSnuli kompensaciebis, maT Soris, `prokuraturis Sesaxeb” saqarTvelos organuli kanoniT daniSnuli pensiebis (kompensaciebis) odenobebis am kanonis me-7 muxlTan Sesabamisoba, romlis Tanaxmadac, kompensaciis maqsimaluri odenoba ar aRemateboda 560 lars. saapelacio sasamarTlom miuTiTa, rom `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 36-e 511 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis muxls ar Seucvlia `prokuraturis Sesaxeb~ saqarTvelos organuli kanonis me-40 muxlis me-10 punqtis Sesabamisad gasacemi pensiebis gaangariSebis wesi, anu am pensiebis odenobis gaangariSeba kvlav grZeldeboda `prokuraturis Sesaxeb” saqarTvelos organuli kanonis me-40 muxlis me-10 punqtis Sesabamisad, e.i. miTiTebuli kanoniT dadgenili xelfasis sruli odenobiT, rac moqmedi prokuroris xelfasis SecvlasTan erTad icvleboda, Tumca aRniSnulma muxlma Secvala pensiis dasaxeleba da mas kompensacia uwoda, xolo imave kanonis 41-e muxlma xsenebul pensias dauwesa maqsimaluri zRvari _ 560 lari. zemoaRniSnulidan gamomdinare, saapelacio sasamarTlom dadgenilad miiCnia, rom `prokuraturis Sesaxeb” saqarTvelos organuli kanoniT 2006 wlis 1 ianvramde daniSnuli pensiebis gaangariSeba kvlav grZeldeboda aRniSnuli kanonis me-40 muxlis me-10 punqtiT gaTvaliswinebuli wesiT, anu xsenebuli pensiebi kvlav unda gacemuliyo am kanoniT dadgenili xelfasis sruli odenobiT, rac icvleboda moqmedi prokuroris xelfasis SecvlasTan erTad, magram misi odenoba ar unda yofiliyo `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis me-7 muxliT dadgenil maqsimalur zRvarze meti. saapelacio sasamarTlom aRniSna, rom saxeze iyo winaaRmdegoba `prokuraturis Sesaxeb” saqarTvelos organuli kanonis me-40 muxlis me-10 punqtsa da `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 36-e da 41-e muxlebis pirvel punqtebs Soris, romelTagan pirveli maTgani 2006 wlis 1 ianvramde pensiaSi gasul prokurorebze gasacemi pensiebisaTvis ar awesebda aranair (maqsimalur an minimalur) zRvars, xolo meore maTgani am pensias uwodebda kompensacias da gansazRvravda mis maqsimalur zRvars. saapelacio sasamarTlom miuTiTa `normatiuli aqtebis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis me-19 muxlze, romlis Sesabamisad, saqarTveloSi moqmedi normatiuli aqtebisaTvis, maTi iuridiuli Zalis Sesabamisad dadgenili ierarqiis mixedviT, saqarTvelos organuli kanoni saqarTvelos kanonTan SedarebiT, iyo ufro maRal safexurze, xolo imave kanonis 22-e muxlis pirveli punqtis mixedviT, organul kanons kanonis mimarT hqonda upiratesi iuridiuli Zala. saapelacio sasamarTlom miuTiTa, rom `prokuraturis Sesaxeb” saqarTvelos organuli kanoni warmoadgenda saqarTvelos konstituciis 761-e muxliT gaTvaliswinebul organul kanons da mas `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis mimarT upiratesi iuridiuli Zala gaaCnda. marTalia, `saxelmwifo kompen- 512 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis saciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanoni garkveuli kategoriis pirTa sapensio uzrunvelyofis sakiTxTan mimarTebaSi warmoadgenda specialur da ufro gvian miRebul normatiul aqts, magram amas mniSvneloba hqonda mxolod ierarqiis erTi da imave safexuris normatiul aqtebs Soris winaaRmdegobis warmoqmnisas da ara ierarqiis sxvadasxva safexurze mdgom aqtTa Soris winaaRmdegobisas. `normatiuli aqtebis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 24-e muxlis Sesabamisad, TiToeuli normatiuli aqti unda Seesabamebodes saqarTvelos konstituciasa da konstituciiT dadgenili uflebamosilebis farglebSi miRebul (gamocemul) im normatiul aqtebs, romlebsac masTan SedarebiT aqvT upiratesi iuridiuli Zala. amave kanonis 25-e muxlis pirveli punqtis mixedviT, normatiul aqtebs Soris winaaRmdegobis warmoqmnisas upiratesoba eZleva ierarqiis ufro maRal safexurze mdgom normatiul aqts. saapelacio sasamarTlos ganmartebiT, `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 36-e da 41-e muxlebis pirveli punqtebi ar Seesabameboda `prokuraturis Sesaxeb” saqarTvelos organuli kanonis me-40 muxlis me-10 punqts, romelic kvlav moqmedebda 2006 wlis 1 ianvramde pensiaze gasul prokuraturis muSakebTan mimarTebaSi. Sesabamisad, upiratesoba eniWeboda `prokuraturis Sesaxeb” saqarTvelos organuli kanonis me-40 muxlis me-10 punqts. saapelacio sasamarTlom miuTiTa, rom `normatiuli aqtebis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 26-e muxlis pirveli punqtis Sesabamisad, Tu saxelmwifo organo an Tanamdebobis piri normatiuli aqtis gamoyenebasTan dakavSirebiT daadgenda, rom sxvadasxva normatiul aqtTa normebi ewinaaRmdegeboda erTmaneTs, igi valdebuli iyo gamoeyenebina is normatiuli aqti, romelsac upiratesi iuridiuli Zala hqonda. saqarTvelos socialuri dazRvevis erTiani saxelmwifo fondi warmoadgenda saxelmwifo organos. amitom, `prokuraturis Sesaxeb” saqarTvelos organul kanonsa da `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanons Soris winaaRmdegobis arsebobis pirobebSi, igi valdebuli iyo gamoeyenebina is normatiuli aqti, romelsac upiratesi iuridiuli Zala hqonda, anu mocemul SemTxvevaSi _ `prokuraturis Sesaxeb” saqarTvelos organuli kanonis me-40 muxlis me-10 punqti. Tbilisis saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis 2006 wlis 25 dekembris ganCinebiT dakmayofilda aleqsi baqraZis gancxadeba Tbilisis saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis 2006 wlis 28 noembris gadawyvetilebis sarezolucio nawilis me-2 punqtSi Secdomis Sesworebis Sesaxeb da aRniSnul punqtSi sityvebis: `Tbilisis 513 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis vake-saburTalos raionuli sasamarTlos~ nacvlad, Caiwera _ `Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegiis~. Tbilisis saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis 2006 wlis 28 noembris gadawyvetileba saqarTvelos socialuri dazRvevis erTianma saxelmwifo fondma sakasacio wesiT gaasaCivra. kasatorma gasaCivrebuli gadawyvetilebis gauqmeba da axali gadawyvetilebiT sarCelis dakmayofilebaze uaris Tqma moiTxova. kasatori aRniSnavs, rom usafuZvloa saapelacio sasamarTlos mtkiceba imis Taobaze, rom aleqsi baqraZeze kvlav vrceldeba `prokuraturis Sesaxeb~ saqarTvelos organuli kanonis me-40 muxlis me-10 punqtiT dadgenili samarTlebrivi reJimi da saapelacio sasamarTlom arasworad ganmarta `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 36-e muxlis me-2 punqti, romelSic miTiTebulia, rom am kanonis me-3, me-4, me-5 da me-6 Tavebis mixedviT, gadaangariSebas ar eqvemdebareba am kanonis amoqmedebamde ukve daniSnuli kompensacia. kasatoris ganmartebiT, miTiTebuli norma gulisxmobs, rom ukve daniSnuli kompensacia ar gadaangariSdeba procentulad, Tanamdebobrivi sargosa da welTa namsaxurobis gaTvaliswinebiT, kanonis miTiTebul TavebSi dadgenili wesiT da ara imas, rom ar Semcirdeba misi odenoba. xsenebuli kanonis 36-e muxlSi miTiTebulia, rom am kanonis amoqmedebis dRidan, am muxlis me-2 punqtSi CamoTvlili sakanonmdeblo aqtebiT daniSnul da gacemul pensiebs ewodos kompensacia da maTi gacema gagrZeldes, rogorc am kanoniT daniSnuli saxelmwifo kompensaciisa. Sesabamisad, aleqsi baqraZes amJamadac kompensacia eZleva am kanonis Sesabamisad. kasatoris ganmartebiT, saapelacio sasamarTlomac miuTiTa, rom `prokuraturis Sesaxeb” saqarTvelos organuli kanonis me-40 muxlis me-10 punqti ukve amoRebuli iyo, amitomac gaurkvevelia saapelacio sasamarTlos msjeloba, rom pensiis gaangariSeba da gadaangariSeba kvlavac grZeldeba am muxlis safuZvelze. kasatori aseve usafuZvlod miiCnevs saapelacio sasamarTlos msjelobas `prokuraturis Sesaxeb” saqarTvelos organuli kanonis me-40 muxlis amJamad amoRebul me-10 punqtsa da `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 36-e da 41-e muxlebis pirvel punqtebs Soris winaaRmdegobaze da ganmartavs, rom swored im safuZvliT iqna amoRebuli `prokuraturis Sesaxeb” saqarTvelos organuli kanonis me-40 muxlis me-10 punqti, raTa winaaRmdegobaSi ar mosuliyo `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” kanonis zemoaRniSnul muxlebTan. kasatori aRniSnavs, rom gasaCivrebuli 514 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis gadawyvetilebis sarezolucio nawilis mixedviT, saapelacio sasamarTlom gaauqma ara gasaCivrebuli, aramed sxva gadawyvetileba _ Tbilisis vakesaburTalos raionuli sasamarTlos 2006 wlis 27 ivlisis gadawyvetileba. kasatoris ganmartebiT, saapelacio sasamarTlom ar gamoiyena `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanoni, romelic unda gamoeyenebina da, romliTac amJamad regulirdeba am kategoriis kompensaciis daniSvnis sakiTxebi da gamoiyena `prokuraturis Sesaxeb~ saqarTvelos organuli kanonis me-40 muxlidan amoRebuli me-10 punqti, romelic ar unda gamoeyenebina, agreTve, arasworad ganmarta `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 36-e da 41-e muxlebi, rasac Sedegad mohyva saqmeze araswori gadawyvetilebis miReba. kasatori aseve aRniSnavs, rom mocemuli saqme mniSvnelovania samarTlis ganviTarebisa da erTgvarovani sasamarTlo praqtikis CamoyalibebisaTvis, ris gamoc sakasacio saCivari dasaSvebia. saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos administraciul da sxva kategoriis saqmeTa palatis 2007 wlis 25 ianvris ganCinebiT, administraciuli saproceso kodeqsis 34-e muxlis me-3 nawilis Sesabamisad, dasaSvebobis Sesamowmeblad warmoebaSi iqna miRebuli saqarTvelos socialuri dazRvevis erTiani saxelmwifo fondis sakasacio saCivari; mxareebs miecaT ufleba, 2007 wlis 25 ianvris ganCinebis Cabarebidan 14 dRis vadaSi warmoedginaT mosazreba, Tu ramdenad iyo dasaSvebi gansaxilvelad sakasacio saCivari administraciuli saproceso kodeqsis 34-e muxlis me-3 nawilis mixedviT. administraciuli saproceso kodeqsis 34-e muxlis me-3 nawiliT gaTvaliswinebuli dasaSvebobis Semowmeba ganisazRvra 2007 wlis 28 martamde. 2007 wlis 9 Tebervals aleqsi baqraZem uzenaes sasamarTloSi sakasacio saCivris dasaSvebobis Taobaze mosazreba warmoadgina da aRniSna, rom sakasacio saCivari iyo dauSvebeli. saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos administraciul da sxva kategoriis saqmeTa palatis 2007 wlis 26 martis ganCinebiT saqarTvelos socialuri dazRvevis erTiani saxelmwifo fondis sakasacio saCivari miCneul iqna dasaSvebad saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 34-e muxlis me-3 nawilis `a~ qvepunqtiT da misi ganxilva dainiSna 2007 wlis 23 maiss, mxareTa daswrebis gareSe. saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos administraciul da sxva kategoriis saqmeTa palatis 2007 wlis 23 maisis ganCinebiT administraciuli saqme #bs21-21(k-07) gansaxilvelad gadaeca saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos did palatas da dadginda misi ganxilva mxareTa daswrebis gareSe. 515 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis samotivacio nawili: saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos didi palata gaecno saqmis masalebs, Seamowma gasaCivrebuli gadawyvetilebis kanoniereba-dasabuTebuloba, warmodgenili sakasacio saCivris safuZvlianoba da miaCnia, rom saqarTvelos socialuri dazRvevis erTiani saxelmwifo fondis sakasacio saCivari unda dakmayofildes. did palatas dadgenilad miaCnia Semdegi garemoebebi: aleqsi baqraZe saqarTvelos prokuraturasa da sxva samarTaldamcav organoebSi muSaobda 1951 wlidan 1992 wlamde da Tanamdebobidan gaTavisuflebamde muSaobda saqarTvelos saraionTaSoriso bunebis dacvis prokurorad (amonawerebi Sromis wignakidan _ s.f. 10-11). aleqsi baqraZes `prokuraturis muSakTa socialuri dacvis garantiebis Sesaxeb” saqarTvelos 2002 wlis 3 dekembris kanonis Sesabamisad, 2003 wlis ivlisidan daeniSna samisdReSio pensia am kanoniT dadgenili xelfasis sruli odenobiT, rac moqmedi prokuroris Tanamdebobrivi sargos SecvlasTan erTad icvleboda (aleqsi baqraZis gancxadeba _ s.f. 12). 2004 wlis 30 ivniss `prokuraturis Sesaxeb” saqarTvelos organul kanonSi Setanil iqna cvlileba da aRniSnuli cvlilebis mixedviT, xsenebuli kanonis me-40 muxli Camoyalibda axali redaqciiT da am muxlis me-10 punqtis Sesabamisad, prokuraturis im muSakTa samisdReSio pensia, romelTac hqondaT specialobiT muSaobis aranakleb 25 wlis staJi, ganisazRvra am kanoniT dadgenili xelfasis sruli odenobiT, rac moqmedi prokuroris xelfasis SecvlasTan erTad icvleboda. `prokuraturis Sesaxeb” saqarTvelos organul kanonSi 2004 wlis 29 dekembers Setanili cvlilebiT, imave kanonis me-401 muxlis me-5 punqtis Sesabamisad, 15 welze meti xnis namsaxurobis mqone muSakisaTvis welTa namsaxurobis danamati ganisazRvra Tanamdebobrivi sargos ganakveTis 15%-iT. zemoaRniSnuli muxlebis amoqmedebis Semdeg, 2005 wlis 1 ianvridan aleqsi baqraZis samisdReSio pensiis odenobam 805 lari Seadgina, rac eZleoda moqmedi prokuroris xelfasis cvlilebis Sesabamisad (fuladi atestati #053 _ s.f. 13). `prokuraturis Sesaxeb” saqarTvelos organul kanonSi cvlilebebis Setanis Taobaze” saqarTvelos 2005 wlis 23 dekembris #2448-rs organuli kanoniT `prokuraturis Sesaxeb” saqarTvelos organuli kanonis me-40 muxlidan amoRebul iqna me-10 punqti (prokuraturis muSakisaTvis samisdReSio pensiis daniSvna) da xsenebuli #2448-rs organuli kanoni amoqmedda 2006 wlis 1 ianvridan. saqarTvelos parlamentis mier 2005 wlis 27 dekembers miRebul iqna `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos #2549-rs axali kanoni da prokuraturis muSakTa 516 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis sapensio uzrunvelyofis sakiTxi moeqca am kanonis regulirebis sferoSi. xsenebuli axali kanoni amoqmedda 2006 wlis 1 ianvridan. aleqsi baqraZeze 2006 wlis 1 ianvridan Sewyda samisdReSio pensiis gacema da `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis me-7, 36-e da 41-e muxlebis Sesabamisad, mas saqarTvelos socialuri dazRvevis erTiani saxelmwifo fondis mier ganesazRvra saxelmwifo kompensacia, yovelTviurad 560 laris odenobiT da aRniSnuli kompensaciis masze gacema daiwyo 2006 wlis 1 ianvridan (saqarTvelos socialuri dazRvevis erTiani saxelmwifo fondis pasuxi aleqsi baqraZis 2006 wlis 21 Tebervlis #17/3812 gancxadebaze _ s.f. 5). saqarTvelos prokuraturis sistemaSi bunebis dacvis saraionTaSoriso struqturuli erTeuli aRar arsebobda, xolo raionuli prokuroris xelfasi ganisazRvra saqarTvelos generaluri prokuroris 2006 wlis 18 ianvris #2 brZanebiT da igi 2006 wlis 1 ianvridan 1700 lars Seadgenda (saqarTvelos generaluri prokuraturis pasuxi aleqsi baqraZis 2006 wlis 20 martis gancxadebaze _ s.f. 7). didi palata aRniSnavs, rom saqarTvelos parlamentis mier 2005 wlis 27 dekembers miRebuli `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanoniT Seicvala da axleburad daregulirda im pirTa sapensio uzrunvelyofa, romlebzec gavrcelda aRniSnuli kanoni. isini daeqvemdebarnen erTian saxelmwifo socialur uzrunvelyofas saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis daniSvnis saxiT, kerZod, xsenebuli kanonis pirveli muxlis pirveli punqtis Tanaxmad, es kanoni adgens saqarTvelos teritoriaze mcxovrebi saqarTvelos moqalaqeebis socialuri dacvis garantiebs saxelmwifos winaSe gansakuTrebuli samsaxuris gavlis, agreTve am pirTa mier Sesabamisi asakis miRwevis, SesaZleblobis SezRudvis da gardacvalebis gamo, gansazRvravs saxelmwifo kompensaciis da saxelmwifo akademiuri stipendiis daniSvnis safuZvlebs, maTi odenobis gaangariSebis, gacemis, misi SeCerebisa da Sewyvetis wessa da pirobebs, agreTve, maT miRebasTan dakavSirebul sxva urTierTobebs. aRniSnuli kanonis me-4 muxlis (terminTa ganmarteba) `d~, `e~ da `T~ qvepunqtebis mixedviT, kompensacia aris piris yovelTviuri fuladi uzrunvelyofa am kanoniT dadgenili wesiTa da odenobiT, xolo kompensaciis mimRebi piri, romelsac am kanonis Sesabamisad daniSnuli aqvs kompensacia, kompetenturi organo ki – saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis saministros sistemaSi Semavali administraciuli organo. didi palata miuTiTebs zemoT dasaxelebuli kanonis me-5 muxlis me-2 punqtis `v~ qvepunqtze, romlis Tanaxmad, am kanonis Sesabamisad kompensaciis miRebis ufleba aqvT prokuraturis sistemidan daTxovnil muSakebs. 517 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis maSasadame, aleqsi baqraZeze, rogorc prokuraturis sistemidan daTxovnil pirze, vrceldeba xsenebuli kanonis moqmedeba. didi palata aRniSnavs, rom `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-6 muxlis me-5 punqtis Tanaxmad, Tu pirs erTdroulad warmoeSva am kanoniTa da „saxelmwifo pensiis Sesaxeb“ saqarTvelos kanoniT gaTvaliswinebuli ufleba, mas aqvs mxolod erTi kanoniT miniWebuli sargeblis miRebis ufleba, misive arCeviT. aRniSnuli normidan naTlad Cans, rom saxelmwifo kompensacia warmoadgens saxelmwifo pensiis saxes, romelic eniSneba mxolod xsenebuli kanoniT gansazRvrul pirebs imave kanoniT dadgenil farglebSi, kerZod, dasaxelebuli kanonis me-7 muxliT dadginda kompensaciis maqsimaluri zRvari, romlis mixedviTac, kompensaciis odenoba ar unda aRematebodes 560 lars. aqedan gamomdinare, pirs ar SeiZleba daeniSnos saxelmwifo kompensacia 560 larze meti odenobiT im SemTxvevaSic ki, Tu igi manamde Sesabamisi kanonis safuZvelze iRebda pensias, romlis odenoba aRemateboda 560 lars. didi palata miuTiTebs, rom `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanoni, iseve, rogorc `prokuraturis Sesaxeb~ saqarTvelos organuli kanoni warmoadgens sajaro samarTlis, administraciuli kanonmdeblobis Semadgenel nawils. kanonmdebels, `normatiuli aqtebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 47-e muxlis pirveli punqtis safuZvelze, romlis Tanaxmad, normatiul aqts ukuZala aqvs mxolod im SemTxvevaSi, Tu es pirdapir aris dadgenili am normatiuli aqtiT, SeuZlia kanoniT axleburad daareguliros Sesabamisi samarTlebrivi urTierToba da ama Tu im normatiul aqts mianiWos ukuZala, romliTac SeiZleba, faqtobrivad, gauaresdes kidec piris mdgomareoba, xolo xsenebuli muxlis me-2 punqti krZalavs im normatiuli aqtisaTvis ukuZalis miniWebas, romelic adgens an amZimebs pasuxismgeblobas, mocemul SemTxvevaSi ki axali kanoniT, kerZod, `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanoniT ganxorcielda pensiis odenobis zeda zRvris SezRudva konkretuli Tanxis miTiTebiT, rac SeuZlebelia, samarTlebrivad gauTanabrdes iuridiuli pasuxismgeblobis damZimebas. didi palata ganmartavs, rom samarTali zogadad iyofa or ZiriTad nawilad _ kerZo da sajaro samarTlad, xolo maTi principuli diferencireba efuZneba kerZo da sajaro interesebs Soris obieqtur divergencias. samoqalaqo samarTali, romelic ganekuTvneba kerZo samarTlis (jus privatum) sferos, pirdapir asaxavs samoqalaqo-samarTlebrivi brunvis subieqtTa, samoqalaqo-samarTlebrivi urTierTobebis monawileTa iuridiul da- 518 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis moukideblobasa da samarTlebriv Tanasworobas, xelSekrulebis Tavisuflebas, iTvaliswinebs darRveuli materialuri uflebebisa da kanonieri interesebis dacva-aRdgenas sasamarTlo wesiT. administraciuli samarTali, samoqalaqo samarTlisagan gansxvavebiT, sajaro samarTlis (jus publicum) sferos ganekuTvneba da organulad efuZneba sajaro interesebis realizebas, sajaro samarTlis sferoSi arsebuli samarTalurTierTobisaTvis damaxasiaTebelia masSi konkretuli administraciuli organos monawileoba, rac gamoricxavs xsenebuli samarTalurTierTobis subieqtTa iuridiul Tanasworobas da garkveulwilad zRudavs maTi damoukideblobisa da iniciativis farglebs. Tu samoqalaqo-samarTlebrivi urTierToba horizontaluria, administraciul-samarTlebrivi urTierTobisaTvis damaxasiaTebelia ierarqiul-vertikaluri, daqvemdebarebiTi xasiaTi. didi palata ganmartavs, rom kerZo da sajaro samarTali arsebiTad gansxvavdeba erTmaneTisagan, rogorc Sesabamis samarTalurTierTobaTa normatiuli regulirebis meqanizmiT, ise maTTvis Tvisebrivad damaxasiaTebeli principebiT, romlebic praqtikulad realizdeba sxvadasxva samarTlebriv reJimSi. administraciuli samarTali sajaro, sazogadoebrivi miznebis ganxorcielebas emsaxureba, samarTlebrivi saxelmwifosaTvis ucxoa kanonis namdvili ukuZalis gamoyeneba. Tu umaRlesma sakanonmdeblo organom axali kanoniT Seamcira pensiis odenoba im odenobasTan SedarebiT, rac Zveli kanoniT iyo gansazRvruli, am SemTxvevaSi arasworia aseTi Semcirebis miCneva kanonis namdvil ukuZalad. miuxedavad imisa, rom winandel odenobasTan SedarebiT, pensiis odenobis SemcirebiT piris mdgomareoba uaresdeba, axali kanoniT socialuri uzrunvelyofis moculobis SezRudva, samarTlebrivad, aris ara axali kanonisTvis namdvili ukuZalis miniWeba, aramed Sesabamisi socialuri uflebis legaluri transformacia. didi palata damatebiT ganmartavs, rom saqarTvelos konstituciis 42-e muxlis me-5 punqtSi ganmtkicebulia kanonis ukuZalis principi da miTiTebulia, rom aravin ar agebs pasuxs im qmedobisaTvis, romelic misi Cadenis dros samarTaldarRvevad ar iTvleboda, xolo kanons, Tu is ar amsubuqebs an ar auqmebs pasuxismgeblobas, ukuZala ara aqvs. aRniSnuli principi organuladaa dakavSirebuli iuridiul pasuxismgeblobasTan, gamoiyeneba masTan erTobliobaSi da ar moicavs socialuri dacvis garantiebis uzrunvelyofis sakiTxs. saqarTvelos samoqalaqo kodeqsis me-6 muxlis normac imperatiulad gamoricxavs kanonisaTvis mxolod namdvili ukuZalis miniWebas. `normatiuli aqtebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 47-e muxlis me-2 punqtis Tanaxmad, normatiul aqts, romelic adgens an amZimebs 519 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis pasuxismgeblobas, ukuZala ara aqvs. aRniSnuli normac uSualod Seexeba iuridiul pasuxismgeblobas. didi palata aseve ganmartavs, rom kanonis moqmedeba, rogorc wesi, vrceldeba im urTierTobebze, romlebic warmoiSoba kanonis iuridiul ZalaSi Sesvlis Semdgom. `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos 2005 wlis 27 dekembris #2549-rs kanons, romelic amoqmedda 2006 wlis 1 ianvridan, ar daudgenia da ar daumZimebia iuridiuli pasuxismgebloba. amasTan, gansaxilvel SemTxvevaSi, samarTlebrivad, gamoricxulia saerTod miTiTeba kanonisaTvis namdvili ukuZalis miniWebaze, vinaidan saxeze ar aris warsulSi momxdari da warsulSive dasrulebuli faqtobrivi urTierTobebi, anu namdvili (retroaqtiuli) ukuZala. didi palata ganmartavs, rom socialur-samarTlebrivi sferos ganmsazRvreli socialuri sistemis funqcionireba da socialuri uzrunvelyofis moculoba saxelmwifos materialuri keTildReobis xarisxiT aris determinirebuli. mosazreba imis Sesaxeb, rom axali kanoni ar moqmedebs Zveli kanonis safuZvelze warmoSobil urTierTobebze, romlebic ar dasrulebula da kvlav grZeldeba, ar vrceldeba sajaro samarTlis sferoze, winaaRmdeg SemTxvevaSi SeuZlebeli iqneboda Tundac sagadasaxadosamarTlebrivi urTierTobebis sferoSi gadasaxadis odenobis gazrda, rac udavod auaresebs gadasaxadis gadamxdeli piris mdgomareobas sagadasaxado pasuxismgeblobis kuTxiT, magram, miuxedavad amisa, mainc vrceldeba manamde ukve formirebul samarTalurTierTobebze. amdenad, Tu sagadasaxado sferoSi obieqturad misaRebia axali kanonis gavrceleba mis miRebamde warmoSobil urTierTobebze, logikurad aseTive mdgomareobaa socialuri uzrunvelyofis sferoSic, miT umetes, rom socialuri uzrunvelyofa ar aris iuridiuli pasuxismgeblobis saxe. did palatas miaCnia, rom konkretul SemTxvevaSi saqarTvelos socialuri dazRvevis erTianma saxelmwifo fondma sworad ganmarta `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanoni, kerZod, aRniSnuli kanonis me-7 da 36-e muxlebi. amasTan, `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 36-e muxlis miTiTeba am kanonis amoqmedebamde mopovebuli uflebebis SenarCunebis Sesaxeb, gulisxmobs am kanonis amoqmedebamde sxva sakanonmdeblo aqtebiT, maT Soris, `prokuraturis Sesaxeb“ saqarTvelos organuli kanoniT daniSnuli pensiis uflebis SenarCunebas da misi gacemis gagrZelebas, rogorc am kanonis Sesabamisad daniSnuli kompensaciisa. kompensaciis odenobasTan mimarTebaSi imave kanonis me-7 muxlma misi maqsima- 520 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis luri zRvari calsaxad gansazRvra 560 lariT, xolo dasaxelebuli kanonis 41-e muxlis mixedviT, kompetentur organos _ saqarTvelos socialuri dazRvevis erTian saxelmwifo fonds imperatiulad daevala aRniSnuli kanonis 36-e muxlis me-2 punqtiT daniSnuli kompensaciis odenobis am kanonis me-7 muxlTan SesabamisobaSi moyvana, rac gulisxmobda mosarCele aleqsi baqraZisTvis adre daniSnuli pensiis odenobis 560 laramde _ kompensaciis maqsimalur zRvramde _ Semcirebasa da koreqtirebas. didi palata miuTiTebs, rom `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 37-e muxlis norma Seexeba im pirebze kompensaciebis gacemis gagrZelebas, romelTac imave kanonis 36-e muxlis me-2 punqtSi CamoTvlili sakanonmdeblo aqtebiT, am kanonis miRebamde daeniSnaT pensia, romlis miRebas ar iTvaliswinebda `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb~ kanoni, ris gamoc aRniSnuli muxli aregulirebs sxva samarTlebriv urTierTobas da `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb~ kanonis 36-e muxli iTvaliswinebs Sesabamisi organuli kanoniT daniSnuli pensiis (am kanonis Tanaxmad, kompensaciis) miRebis uflebis SenarCunebas xsenebuli kanonis me-7 muxliT dadgenili maqsimaluri odenobis gaTvaliswinebiT. Sesabamisad, am SemTxvevaSi saqarTvelos socialuri dazRvevis erTian saxelmwifo fonds, `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb“ saqarTvelos kanonis 41-e muxlis imperatiuli normidan gamomdinare, ar gaaCnda saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis me-7 muxlis me-2 nawiliT reglamentirebuli diskreciuli uflebamosileba da igi sxvagvar gadawyvetilebas ver miiRebda aleqsi baqraZesTan mimarTebaSi, romelsac saxelmwifo kompensacia dauniSna moqmedi kanonmdeblobis sruli SesabamisobiT. garda amisa, marTalia, aleqsi baqraZes samisdReSio pensia moqmedi prokuroris xelfasis odenobiT daeniSna `prokuraturis Sesaxeb“ saqarTvelos organuli kanoniT, magram 2005 wlis 23 dekembers miRebuli #2448-rs organuli kanoniT `prokuraturis Sesaxeb“ saqarTvelos organuli kanonidan amoRebul iqna me-40 muxlis me-10 da me-401 muxlis me-5 punqtebi, romelTa safuZvelzec mosarCeles daeniSna pensia. amdenad, xsenebuli organuli kanonis Sesabamisi norma aRar arsebobs da am SemTxvevaSi arasworia saapelacio sasamarTlos miTiTeba `normatiuli aqtebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanoniT dadgenili normatiuli aqtebis ierarqiis darRvevaze. didi palata ver gaiziarebs saapelacio sasamarTlos mtkicebas, rom `prokuraturis Sesaxeb” saqarTvelos organuli kanonis me-40 muxlis me-10 punqti ewinaaRmdegeba `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiu- 521 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis ri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 36-e da 41-e muxlebis pirvel punqtebs, romelTagan pirveli 2006 wlis 1 ianvramde pensiaSi gasul prokurorebze gasacemi pensiebisaTvis ar awesebda aranair (maqsimalur an minimalur) zRvars, xolo meore maTgani am pensias uwodebs kompensacias da gansazRvravs mis maqsimalur zRvars. didi palata aRniSnavs, rom `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 36-e muxlis pirveli punqtis Tanaxmad, am kanonis amoqmedebis dRidan am muxlis me-2 punqtSi CamoTvlili sakanonmdeblo aqtebiT daniSnul da gacemul pensiebs (pensiis danamatebTan erTad) unda ewodos Sesabamisad _ kompensacia da saxelmwifo akademiuri stipendia da maTi gacema gagrZeldes, rogorc am kanonis Sesabamisad daniSnuli kompensaciisa/saxelmwifo akademiuri stipendiisa, xolo imave muxlis me-2 punqtis `e~ qvepunqtis mixedviT, „prokuraturis Sesaxeb“ saqarTvelos organuli kanoniT am kanonis amoqmedebamde ukve daniSnuli kompensacia/saxelmwifo akademiuri stipendia ar eqvemdebareba gadaangariSebas am kanonis III, IV, V da VI Tavebis mixedviT. xsenebuli kanonis 41-e muxlis pirveli punqtis Tanaxmad ki, am kanonis amoqmedebidan, kompetenturma organom unda uzrunvelyos am kanonis 36-e muxlis me-2 punqtiT daniSnuli kompensaciebis odenobebis am kanonis me-7 muxlTan Sesabamisoba. did palatas miaCnia, rom am SemTxvevaSi saxeze ar aris zemoT miTiTebul sakanonmdeblo aqtebs Soris kolizia, vinaidan `prokuraturis Sesaxeb” saqarTvelos organuli kanonis me-40 muxlis me-10 punqti 2006 wlis 1 ianvars xsenebuli kanonidan ukve amoRebuli iyo, rodesac amoqmedda `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanoni. didi palata ganmartavs, rom `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 36-e da 41-e muxlebis pirveli punqtebis gardamavali debulebebis Semcveli normebiT axleburad mowesrigda am kanonis amoqmedebamde mopovebuli uflebebis SenarCuneba da ganisazRvra amave kanonis amoqmedebasTan dakavSirebiT gasatarebeli RonisZiebebi, kerZod, calsaxad dadginda, rom xsenebuli kanonis 36-e muxlis me-2 punqtSi miTiTebuli sakanonmdeblo aqtebiT ukve daniSnul pensiebs daerqva axali termini _ kompensacia, xolo manamde daniSnuli pensiebis gacema unda moxdes amave kanonis Sesabamisad, saxelmwifo kompensaciis saxiT. rac Seexeba `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 36-e muxlis me-2 punqts, igi ar vrceldeba am SemTxvevaze, vinaidan, jer erTi, masSi saubaria ukve daniSnul kompensaciaze da meorec, xsenebul punqtSi miTiTebuli TavebiT 522 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis dadgenilia kompensaciis daniSvna `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis amoqmedebis Semdeg, anu `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 36-e muxlis me-2 punqtis amkrZlavi norma ar Seexeba masSi moxseniebuli kanonebiT am kanonis amoqmedebamde daniSnul pensias, rasac adasturebs is garemoebac, rom xsenebuli qvepunqtis normas win uZRvis imave muxlis pirveli punqtis imperatiuli norma, romelic (am muxlis me-2 punqtze gadasvlamde) akonkretebs am kanonis amoqmedebamde ukve daniSnuli pensiis transformirebasa da misi gacemis wess, rac gamoricxavs sarCelis dakmayofilebis safuZvlad `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis III, IV, V da VI TavebiT gansazRvruli kompensaciis gaangariSebis specialur wesebze miTiTebis marTebulobasa da am wesebis gavrcelebas `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis amoqmedebamde Sesabamisi sakanonmdeblo aqtiT ukve daniSnul pensiaze. didi palata ver daeTanxmeba saapelacio sasamarTlos ganmartebas, rom `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 36-e da 41-e muxlebis pirveli punqtebi ar Seesabameba `prokuraturis Sesaxeb” saqarTvelos organuli kanonis me-40 muxlis me10 punqts, romelic kvlav moqmedebs 2006 wlis 1 ianvramde pensiaze gasul prokuraturis muSakebTan mimarTebaSi da, Sesabamisad, upiratesoba eniWeba `prokuraturis Sesaxeb” saqarTvelos organuli kanonis me-40 muxlis me10 punqts. didi palata ganmartavs, rom `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanoni warmoadgens am kanonis amoqmedebamde Sesabamisi sakanonmdeblo aqtebiT daniSnuli pensiebis Sesaxeb erTian sakanonmdeblo aqts, romelSic moxda xsenebuli aqtebiT gaTvaliswinebuli pensiebis erTad Tavmoyra, maT ewoda axali termini _ saxelmwifo kompensacia da ganisazRvra am kompensaciis maqsimaluri zRvari. `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanonma sakanonmdeblo wesiT Caanacvla yvela is sakanonmdeblo aqti, romliTac pensia hqondaT daniSnuli im pirebs, romlebzec gavrcelda `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis moqmedeba da swored amitom iqna amoRebuli `prokuraturis Sesaxeb” saqarTvelos organuli kanonidan me-40 muxlis me-10 punqti, romelic amJamad aRar moqmedebs 2006 wlis 1 ianvramde pensiaze gasul prokuraturis muSakebTan mimarTebaSi, rac TavisTavad gamoricxavs zemoxsenebul sakanonmdeblo normaTa kolizias. 523 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis amdenad, didi palata iziarebs kasatoris mosazrebas, rom usafuZvloa saapelacio sasamarTlos mtkiceba imis Taobaze, rom aleqsi baqraZeze kvlav vrceldeba `prokuraturis Sesaxeb~ saqarTvelos organuli kanonis me-40 muxlis me-10 punqtiT dadgenili samarTlebrivi reJimi da saapelacio sasamarTlom arasworad ganmarta `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 36-e muxlis me-2 punqti, vinaidan miTiTebuli punqti gulisxmobs, rom ukve daniSnuli kompensacia ar gadaangariSdeba procentulad, Tanamdebobrivi sargosa da welTa namsaxurobis gaTvaliswinebiT, kanonis miTiTebul TavebSi dadgenili wesiT da ara imas, rom ar Semcirdeba misi odenoba. did palatas miaCnia, rom kasatori marTebulad miuTiTebs, roca aRniSnavs, rom swored im safuZvliT iqna amoRebuli `prokuraturis Sesaxeb~ saqarTvelos organuli kanonidan me-40 muxlis me-10 punqti, raTa winaaRmdegobaSi ar mosuliyo `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonTan. amdenad, didi palata iziarebs kasatoris mosazrebas, rom saapelacio sasamarTlom ar gamoiyena `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanoni, romelic unda gamoeyenebina da, romliTac amJamad regulirdeba am kategoriis kompensaciis daniSvnis sakiTxebi da gamoiyena `prokuraturis Sesaxeb~ saqarTvelos organuli kanonis me-40 muxlidan amoRebuli me-10 punqti, romelic ar unda gamoeyenebina, agreTve, arasworad ganmarta `saxelmwifo kompensaciisa da saxelmwifo akademiuri stipendiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 36-e da 41-e muxlebi, rasac Sedegad mohyva saqmeze araswori gadawyvetilebis miReba. kasatori aRniSnavs, rom gasaCivrebuli gadawyvetilebis sarezolucio nawilis mixedviT, saapelacio sasamarTlom gaauqma ara gasaCivrebuli, aramed sxva gadawyvetileba _ Tbilisis vake-saburTalos raionuli sasamarTlos 2006 wlis 27 ivlisis gadawyvetileba. amasTan dakavSirebiT, didi palata miuTiTebs da kasatoris yuradRebas miapyrobs Tbilisis saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis 2006 wlis 25 dekembris ganCinebaze (s.f. 169-171), romliTac dakmayofilda aleqsi baqraZis gancxadeba Tbilisis saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis 2006 wlis 28 noembris gadawyvetilebis sarezolucio nawilis me-2 punqtSi Secdomis Sesworebis Sesaxeb da aRniSnul punqtSi sityvebis: `Tbilisis vake-saburTalos raionuli sasamarTlos~ nacvlad, Caiwera _ `Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegiis~. 524 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis aRniSnulidan gamomdinare, did palatas miaCnia, rom saqarTvelos socialuri dazRvevis erTiani saxelmwifo fondis sakasacio saCivari safuZvliania, xolo aleqsi baqraZis sarCeli _ usafuZvlo, ris gamoc xsenebuli sakasacio saCivari unda dakmayofildes, gasaCivrebuli gadawyvetileba gauqmdes da didi palatis mier miRebul iqnes axali gadawyvetileba, romliTac aleqsi baqraZis sarCeli ar dakmayofildeba. sarezolucio nawili: saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos didma palatam ixelmZRvanela saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis pirveli muxlis me-2 nawiliT, saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 3911-e muxliT, 408e muxlis me-3 nawiliT, 411-e muxliT, `saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos Sesaxeb~ saqarTvelos organuli kanonis me-9 muxliT da gadawyvita: 1. saqarTvelos socialuri dazRvevis erTiani saxelmwifo fondis sakasacio saCivari dakmayofildes; 2. gauqmdes Tbilisis saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis 2006 wlis 28 noembris gadawyvetileba da miRebul iqnes axali gadawyvetileba; 3. aleqsi baqraZis sarCeli ar dakmayofildes; 4. saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos didi palatis gadawyvetileba sabolooa da ar saCivrdeba. Tavmjdomare mosamarTleebi: konstantine kublaSvili mixeil gogiSvili mixeil CinCalaZe zaza meiSvili maia vaCaZe nino qadagiZe nugzar sxirtlaZe lali lazaraSvili roza nadiriani 525 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis saqme #bs-713-300(k-05) 7 oqtomberi, 2005w. #9 xizaniSvili neli q. Tbilisi miRebis adgili saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos didi palata konstantine kublaSvili (Tavmjdomare) mixeil gogiSvili irakli bibilaSvili jemal gaxokiZe maia vaCaZe iamze legaSvili roza nadiriani nugzar sxirtlaZe naTia wkeplaZe (momxsenebeli) saqmis ganxilvis forma _ zepiri ganxilvis gareSe kasatori _ (mosarCele) neli xizaniSvili mowinaaRmdege mxare _ (mopasuxe) Telavis raionis gamgeoba _ Tbilisis saolqo sasamarTlos administraciuli gasaCivrebuli gadawyvetileba samarTlisa da sagadasaxado saqmeTa saapelacio palatis 2005 wlis 16 martis ganCineba davis sagani _ gankargulebis gauqmeba, samuSaoze aRdgena da iZulebiTi ganacduris anazRaureba aRwerilobiTi nawili: neli xizaniSvilma sarCeli aRZra Telavis raionul sasamarTloSi mopasuxe Telavis raionis gamgeobis mimarT, romliTac moiTxova Telavis raionis gamgeobis 2004 wlis 6 seqtembris #289 gankargulebis gauqmeba, misi SeCereba, samuSaoze aRdgena, iZulebiTi ganacduris anazRaureba da gaweuli xarjebis mopasuxisaTvis dakisreba Semdegi safuZvliT: mosarCele 1998 wlis 24 martidan 2004 wlis 6 seqtembramde muSaobda sazogadoebrivi jandacvis Telavis raionuli centris direqtorad. am Tanamdebobaze dainiSna saqarTvelos jandacvis saministros mier Catarebuli konkursis safuZvelze. aRniSnuli periodis ganmavlobaSi warmatebiT asrulebda samsaxurebriv movaleobas, rasac adasturebs mis mier war- 526 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis modgenili avtobiografia da Sesabamisi sertifikatebi. 2004 wlis 6 seqtembers Telavis raionis gamgeblis movaleobis Semsrulebelma goCa mamacaSvilma acnoba #289 gankargulebis gamocemis Sesaxeb, romlis pirveli nawilis mixedviT igi gaTavisuflda dakavebuli Tanamdebobidan – Telavis raionis gamgeobis 2004 wlis 17 agvistos dadgenilebis da saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis saministros sazogadoebrivi jandacvis departamentis 2004 wlis 3 seqtembris mimarTvis safuZvelze. miuxedavad mosarCelis araerTgzis sityvieri Tu werilobiTi moTxovnisa, gamgeobam mas ar gadasca 2004 wlis 17 agvistos dadgenileba da jandacvis departamentis mimarTva, romelic mis gaTavisuflebas daedo safuZvlad. mosarCelis ganmartebiT, #289 gankarguleba warmoadgens administraciul aqts, misi momzadebis dros ki darRveulia zogadi administraciuli kodeqsis pirveli muxlis da 52-e muxlis II nawilis moTxovnebi, vinaidan aRniSnul gankargulebaSi ar aris miTiTebuli misi gasaCivrebis SesaZleblobis, vadis da adgilis Sesaxeb, aseve darRveulia miTiTebuli kanonis 53-e muxlis I-V,VIII nawilebis moTxovnebi – gankarguleba ar aris werilobiT dasabuTebuli, dasabuTeba win ar uZRvis aqtis sarezolucio nawils da a.S. gankarguleba gamocemulia arauflebamosili piris mier da igi baTilad unda iqnes cnobili, radgan sazogadoebrivi jandacvis Telavis raionuli centris debulebis me-4 Tavis me-2 muxlis Tanaxmad, sazogadoebrivi jandacvis Telavis raionuli centris direqtors Tanamdebobaze niSnavs da Tanamdebobidan aTavisuflebs gamgebeli Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis saministrosTan SeTanxmebiT. #289 gankargulebas mosarCelis gaTavisuflebaze ki xels awers gamgeblis movaleobis Semsrulebeli da ara gamgebeli, riTac darRveulia zogadi administraciuli kodeqsis me-5 muxlis moTxovna. aRniSnuli aqtis momzadebis dros gamgeoba valdebuli iyo, erTi kviriT adre oficialurad ecnobebina mosarCelisaTvis momavali sxdomis Catarebis adgili, dro, dRis wesrigi, rac ar ganxorcielebula, riTac dairRva zemoRniSnuli normis 34-e muxlis I nawilis moTxovnebi. aseve, mosarCele miiCnevs, rom misi gaTavisuflebis dros dairRva `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 93-e muxlis moTxovnebi da debulebis me-4 Tavis me-2 muxlis moTxovna /ix.s.f. 2-5/. mopasuxe Telavis raionis gamgeblis movaleobis Semsrulebelma g. mamacaSvilma raionul sasamarTloSi wardgenil SesagebelSi sarCeli ar cno da miuTiTa, rom mosarCele n. xizaniSvili 1998 wlis 24 martidan 2004 wlis 6 seqtembramde muSaobda sazogadoebrivi jandacvis Telavis raionuli centris direqtorad. aRniSnul Tanamdebobaze is dainiSna Telavis raio- 527 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis nis gamgeobis 1998 wlis 24 Tebervlis #24 dadgenilebiT damtkicebuli `sazogadoebrivi jandacvis kaxeTis samxareo centrad~ wodebuli Telavis raionuli centris debulebis Sesabamisad, ris gamoc misi samuSaoze miReba warmoadgenda da warmoadgens raionis gamgeobis prerogativas. 2004 wlis 17 agvistos Telavis raionis gamgeobisaTvis cnobili gaxda, rom n. xizaniSvilma miiRo brZaneba 2004 wlis 11 agvistodan sakuTari Tavis SvebulebaSi gaSvebis Sesaxeb, ise rom igi ar SeaTanxma arc raionis gamgeobasTan da arc jandacvis departamentTan. mopasuxe miiCnevs, rom arc `Sromis kanonTa kodeqsi~ da arc `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanoniT ar aris gansazRvruli, Tu vin unda gauSvas xelmZRvaneli piri SvebulebaSi, magram radgan n. xizaniSvili Tavad iyenebs `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis 93-e muxls, misTvis cnobili unda iyos, rom Tu ar arsebobs konkretuli urTierTobis maregulirebeli normebi, samoqalaqo kodeqsis me-5 muxlis I nawilis Tanaxmad, gamoiyeneba kanonis analogia, anu, radgan `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis 93-e muxlis Tanaxmad, moxele samsaxuridan SeiZleba gaaTavisuflos im pirma an dawesebulebam, romelsac misi samsaxurSi miRebis ufleba aqvs, Sesabamisad moxelis SvebulebaSi gaSvebis uflebac imave pirs an dawesebulebas gaaCnia. mopasuxes miaCnia, rom sasamarTlom n. xizaniSvilis sarCelis ganxilvisas unda ixelmZRvanelos `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 99-e muxlis me-3 nawiliT, romlis Tanaxmad, moxele SeiZleba gaaTavisuflon samsaxuridan disciplinuri pasuxismgeblobis moqmedebis gareSec, Tu igi uxeSad daarRvevs samsaxurebriv movaleobebs. amasTan, amave muxlis me-4 nawilis Tanaxmad, moxele, romelic TviTneburad (5 dReze meti xniT) miatovebs samsaxurs, gaTavisuflebulad CaiTvleba samsaxuris datovebis meore samuSao dRidan. n. xizaniSvili gasaCivrebuli administraciuli aqtis baTilad cnobis samarTlebriv safuZvlad miuTiTebs, rom igi gamocemulia arauflebamosili piris mier, rom jandacvis raionuli centris debulebis Tanaxmad, centris direqtoris gaTavisuflebis ufleba aqvs raionis gamgebels saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis saministrosTan SeTanxmebiT da ara raionis gamgeblis moadgiles, #289 gankargulebas ki xels awers gamgeblis movaleobis Semsrulebeli g. mamacaSvili, rac usafuZvloa, radgan `adgilobrivi TviTmmarTvelobisa da mmarTvelobis Sesaxeb~ kanonis 27-e muxlis I nawilis Tanaxmad, g. mamacaSvili uflebamosili iyo n. xizaniSvili gaeTavisuflebina. aseve, n. xizaniSvili sasarCelo moTxovnis dasakmayofileblad miuTiTebs zogadi administraciuli kodeqsis 53-e muxlze, rac exeba ara administraciul garigebas, aramed administraciul-samarTlebriv aqts, ris gamoc usafuZvloa aRniSnul muxlze miTiTeba /ix. s.f. 75-76/. 528 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Telavis raionuli sasamarTlos 2004 wlis 30 noembris gadawyvetilebiT neli xizaniSvilis sarCeli ar dakmayofilda usafuZvlobis gamo, rac raionulma sasamarTlom daasabuTa Semdegnairad: raionulma sasamarTlom dadgenilad miiCnia Semdegi faqtebi: Telavis raionis gamgeobis 1998 wlis 24 Tebervlis #24 dadgenilebiT registraciaSi gatarda `sazogadoebrivi jandacvis kaxeTis samxareo centrad~ wodebuli Telavis raionuli centri da misi axali debuleba da sazogadoebrivi jandacvis Telavis raionuli centris direqtorad dainiSna n. xizaniSvili. Telavis raionis gamgeobis 2001 wlis 28 noembris dadgenilebis safuZvelze, Telavis raionis sakrebulos 2002 wlis 23 ianvris dadgenilebis Sesabamisad, saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis saministrosTan SeTanxmebiT ganxorcielda `sazogadoebrivi jandacvis kaxeTis samxareo centris~ reorganizacia da Seiqmna `sazogadoebrivi jandacvis Telavis raionuli centri~, rogorc sajaro samarTlis iuridiuli piri, miRebul iqna misi debuleba, rac damtkicebul iqna Telavis raionis gamgeblis mier saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis saministrosTan SeTanxmebiT, aRniSnul centrsac kvlav n. xizaniSvili xelmZRvanelobda. 2004 wlis 11 agvistos n. xizaniSvilma, miiRo brZaneba sakuTari Tavis 9 seqtembramde SvebulebaSi gasvlis Sesaxeb, ise rom aRniSnulis Sesaxeb ar SeaTanxma arc Telavis raionis gamgeobasTan da arc Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis saministrosTan, Tumca SvebulebaSi gasvlis Semdeg am ukanasknels acnoba, rom imyofeboda kuTvnil SvebulebaSi. im dros, rodesac n. xizaniSvilma sakuTari Tavis SvebulebaSi gaSvebis Sesaxeb miiRo brZaneba, misi moadgilec ar imyofeboda samsaxurSi, romelic jer SvebulebaSi, Semdeg ki saavadmyofo furcelze imyofeboda, amitom n. xizaniSvilma Tavisi movaleobis Sesruleba daavala eqim m. kiknaZes. aRniSnulis Sesaxeb Telavis raionis gamgeobisaTvis cnobili gaxda mxolod 2004 wlis 17 agvistos, roca daniSnuli iyo raionis gamgeobis sxdoma, radgan sxdomis dRis wesrigiT gansazRvruli ar iyo n. xizaniSvilis mier raionis gamgeobasTan SeTanxmebis gareSe TviTneburad SvebulebaSi gasvlis sakiTxis ganxilva, miTiTebuli sakiTxis ganxilva Setanili iqna `sxvadasxva~ sakiTxebis ganxilvaSi. sxdomaze moxda aRniSnuli sakiTxis ganxilva da miRebul iqna gadawyvetileba, `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 99-e muxlis me-4 punqtis Tanaxmad, n. xizaniSvilis dakavebuli Tanamdebobidan gaTavisuflebis Sesaxeb, rac amave dadgenilebis Tanaxmad, kanonier ZalaSi Sevidoda jandacvis saxelmwifo departamentTan SeTanxmebis Semdeg. am ukanasknelma n. xizaniSvilis gaTavisuflebaze Tavisi Tanxmoba Telavis raionis gamgeobas acnoba 2004 wlis 3 seqtembris #07/31-565 weriliT da 529 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Telavis raionis gamgeblis movaleobis Semsruleblis _ g. mamacaSvilis mier 2004 wlis 6 seqtembers gamocemuli #289 gankargulebiT n. xizaniSvili gaTavisuflda sazogadoebrivi jandacvis Telavis raionuli centris direqtoris Tanamdebobidan - Telavis raionis gamgeobis 2004 wlis 17 agvistos sxdomis dadgenilebis da saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis saministros sazogadoebrivi jandacvis departamentis 2004 wlis 3 seqtembris mimarTvis safuZvelze. raionulma sasamarTlom miuTiTa, rom Telavis raionis gamgeobis 1998 wlis 24 Tebervlis #24 dadgenilebiT, romliTac n. xizaniSvili dainiSna sazogadoebrivi jandacvis `kaxeTis samxareo centrad~ wodebul Telavis raionuli centris direqtorad, fizikur pirs _ n. xizaniSvilsa da Telavis raionis gamgeobas Soris warmoiSva samoqalaqo samarTlebrivi SromiTi urTierToba, maT Soris daido samoqalaqo samarTlebrivi SromiTi garigeba. 2000 wlis 1 ianvridan amoqmedebuli zogadi administraciuli kodeqsiT, novaciis saxiT, gaTvaliswinebulia axali samarTlebrivi instituti - `administraciuli garigeba~ /Tavi V/, kerZod, miTiTebuli kodeqsis me-2 muxlis I nawilis `z~ qvepunqtis mixedviT, administraciuli garigeba aris `administraciuli organos mier fizikur an iuridiul pirTan, agreTve, sxva administraciul organosTan dadebuli samoqalaqo samarTlebrivi garigeba. gansaxilvel SemTxvevaSi, Telavis raionis gamgeobis mier 2004 wlis 6 seqtembers gamocemuli #289 gankargulebiT Sewyda administraciuli garigeba mxareebs Soris, ris gamoc sasamarTlom miiCnia, rom konkretul SemTxvevaSi sasamarTlos unda emsjela ara gankargulebis, rogorc administraciuli aqtis kanonierebaze, aramed administraciuli garigebis Sewyvetis kanonierebaze, misi `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonTan, `Sromis kanonTa kodeqsTan~, zogadi administraciuli kodeqsis me-5 TavTan, Telavis raionis gamgeobis da sazogadoebrivi jandacvis Telavis raionuli centris debulebasTan Sesabamisobaze. raionulma sasamarTlom miuTiTa `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis 93-e muxlsa da sazogadoebrivi jandacvis Telavis raionuli centris debulebis me-4 muxlis me-2 nawilze da ganmarta, rom `centris~ xelmZRvanels debulebis Sesabamisad Tanamdebobaze niSnavs da aTavisuflebs gamgebeli, Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis saministrosTan SeTanxmebiT. `adgilobrivi mmarTvelobisa da TviTmmarTvelobis Sesaxeb~ saqarTvelos organuli kanonis 47-e muxlis me-5 punqtis `b~ qvepunqtis Tanaxmad, raionuli samsaxuris xelmRvanelebs niSnavs da Tanamdebobidan aTavisuflebs raionis gamgebeli, Sesabamisad, mocemul SemTxvevaSi, gankarguleba n. xizaniSvilis samsaxuridan gaTavisuflebis Sesaxeb gamocemuli unda yofi- 530 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis liyo Telavis raionis gamgeblis mier Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis saministrosTan SeTanxmebiT. dadgenilad iqna miCneuli, rom am ukanasknelTan n. xizaniSvilis gaTavisufleba SeTanxmebuli iyo gamgeobis mier. amasTan, #289 gankarguleba n. xizaniSvilis samsaxuridan gaTavisuflebis Sesaxeb gamosca Telavis raionis gamgeblis pirvelma moadgilem g. mamacaSvilma, romelic asrulebda gamgeblis movaleobas. raionulma sasamarTlom gamoiyena `adgilobrivi TviTmmarTvelobisa da mmarTvelobis Sesaxeb~ kanonis 27-e muxlis I nawili, Telavis raionis gamgeobis debulebis me-20 muxli da ganmarta, rom g. mamacaSvili uflebamosili iyo, gamoeca #289 gankarguleba n. xizaniSvilis Tanamdebobidan gaTavisuflebis Sesaxeb. raionulma sasamarTlom miiCnia, rom, vinaidan n. xizaniSvilis sazogadoebrivi jandacvis Telavis raionuli centris xelmZRvanelis Tanamdebobaze daniSvnis da gaTavisuflebis ufleba hqonda g. mamacaSvils Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis saministrosTan SeTanxmebiT, misi kuTvnil SvebulebaSi gasvlac maTTan unda SeTanxmebuliyo, rac mosarCelis mier ar iqna gaTvaliswinebuli da a.w. 11 agvistos TviTneburad dawera brZaneba sakuTari Tavis SvebulebaSi gaSvebis Sesaxeb, Tanac im dros, rodesac misi moadgilec imyofeboda SvebulebaSi da cofisa da sxva mwvave infeqciur daavadebaTa gavrcelebisaTvis saSiSi periodi iyo, Sesabamisad, gamgeobam kanonierad CaTvala n. xizaniSvilis aRniSnuli qmedeba samsaxuris umizezo gacdenad da `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis 99-e muxlis me-4 punqtis Tanaxmad, gamgeobis sxdomam 2004.17 agvistos miiRo dadgenileba misi gaTavisuflebis Sesaxeb. raionulma sasamarTlom miiCnia, rom Telavis raionis gamgeobis 2004 wlis 17 agvistos dadgenileba da g. mamacaSvilis mier 2004 wlis 6 seqtembers gamocemuli #289 gankarguleba kanonieria da ar arsebobda misi baTilad cnobis safuZveli, amasTan, ganmarta, rom miTiTebuli gankarguleba ar warmoadgenda administraciul aqts, ramdenadac misi gamocemiT Sewyda administraciuli garigeba n. xizaniSvilsa da Telavis raionis gamgeobas Soris /ix. s.f. 161-165 /. Telavis raionuli sasamarTlos gadawyvetileba saapelacio wesiT gaasaCivra neli xizaniSvilma, romelmac moiTxova misi gauqmeba Semdegi motiviT: apelantma ar gaiziara raionuli sasamarTlos mosazreba sadavo gankargulebis administraciul garigebad miCnevis Taobaze da ganmarta, rom gankarguleba warmoadgens administraciul aqts, radgan mis safuZvelze Seicvala misi ufleba-movaleoba. raionulma sasamarTlom ar gaiTva- 531 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis liswina is garemoeba, rom mis gaTavisuflebaze Tanxmoba ar gaucia sazogadoebrivi jandacvis departaments. aseve, apelants dausabuTeblad miaCnia raionuli sasamarTlos mosazreba, rom apelantis mier saTanado wesiT SeTanxmebuli ar yofila SvebulebaSi gasvlis sakiTxi da aRniSnulTan dakavSirebiT ganmartavs, rom SvebulebaSi wasvlaze zepirsityvierad SeaTanxma gamgeblis moadgilesTan, xolo sazogadoebrivi jandacvis departamentis werilis mixedviT, mosarCelis SvebulebaSi gasvla maTTan ukve 10 agvistos SeTanxmebuli iyo. raionulma sasamarTlom ar gaiTvaliswina is garemoeba, rom saqarTvelos organuli kanonis `adgilobrivi TviTmmarTvelobisa da mmarTvelobis Sesaxeb~ 24-e muxlis mixedviT, gamgeblis kompetenciaTa CamonaTvalSi ar Sedis janmrTelobis dacvis sakiTxebSi radikaluri gadawyvetilebebis miReba. apelanti ganmartavs, rom raionuli sasamarTlos mtkiceba mis mier samsaxuris 5 dReze meti xniT gacdenis Sesaxeb dausabuTebelia, radgan is SvebulebaSi gavida 11 agvistodan 17 agvistomde. gamgeobis sxdomis Catarebamde ori dRe iyo arasamuSao, amdenad is gaTavisuflda mexuTe dRes, rac arakanonieria. amasTan, raionul sasamarTlos mxedvelobaSi ar miuRia is faqti, rom misi samsaxuri ara mxolod raionuli, aramed Tavisi kompetenciis farglebSi regionaluri samsaxuricaa, ris gamoc dauSvebelia raionis gamgeobam gaaTavisuflos imavdroulad regionaluri samsaxuris ufrosi saministros Tanxmobis gareSe. aseve dausabuTebelia raionuli sasamarTlos miTiTeba imis Sesaxeb, rom mosarCele im dros gavida SvebulebaSi, roca cofisa da sxva infeqciur daavadebaTa gavrcelebisaTvis saSiSi periodi iyo. raionulma sasamarTlom ar gamoiyena kanoni `sajaro samarTlis iuridiuli piris Sesaxeb~ da kanoni `janmrTelobis dacvis Sesaxeb~ / ix. s.f. 170-174 /. saapelacio sasamarTlos 2005 wlis 16 martis ganCinebiT neli xizaniSvilis saapelacio saCivari ar dakmayofilda, ucvlelad darCa Telavis raionuli sasamarTlos gasaCivrebuli gadawyvetileba, rac saapelacio sasamarTlom daasabuTa Semdegnairad: saapelacio sasamarTlom dadgenilad miiCnia Semdegi faqtebi: Telavis raionis gamgeobis 2001 wlis 28 noembris dadgenilebis safuZvelze, Telavis raionis sakrebulos 2002 wlis 23 ianvris dadgenilebis Sesabamisad, saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis saministrosTan SeTanxmebiT ganxorcielda sazogadoebrivi jandacvis kaxeTis samxareo centris reorganizacia da Seiqmna sazogadoebrivi jandacvis Telavis raionuli centri, rogorc sajaro samarTlis iuridiuli piri. aRniSnul centrs xelmZRvanelobda n. xizaniSvili. 532 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis 2004 wlis 11 agvistos n. xizaniSvilma miiRo brZaneba Tavis Tavze, 9 seqtembramde SvebulebaSi wasvlis Sesaxeb. amave brZanebiT Tavisi movaleobis Sesruleba daavala eqim m. kiknaZes, ris Sesaxebac Telavis raionis gamgeobisaTvis cnobili gaxda 2004 wlis 17 agvistos, xolo imave dRes gamarTul Telavis raionis gamgeobis sxdomaze gamgeobis mier n. xizaniSvilis qmedeba Sefasda samsaxuris umizezod gacdenad da dadginda n. xizaniSvilis samsaxuridan daTxovna `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis 99-e muxlis me-4 punqtis Sesabamisad da Telavis raionis gamgeobis 2004 wlis 17 agvistos dadgenilebis da saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis saministros sazogadoebrivi jandacvis departamentis 2004 wlis 3 seqtembris #07/31-565 mimarTvis safuZvelze gaTavisuflda Tanamdebobidan. saapelacio palatam gaiziara raionuli sasamarTlos mosazreba, rom ar arsebobda Telavis raionis gamgeobis gasaCivrebuli gankargulebis baTilad cnobis safuZveli. raionulma sasamarTlom Telavis raionis gamgeobis 2004 wlis 6 seqtembris gankarguleba sworad Seafasa administraciul garigebad. aRniSnuli gankargulebis safuZvelze mxareTa Soris Sewyda ra SromiTi-samarTlebrivi urTierToba, raionulma sasamarTlom sadavo gankargulebis kanonierebis Sesafaseblad sworad gamoiyena zogadi administraciuli kodeqsis me-5 Tavis debulebebi. saapelacio sasamarTlom ganmarta, rom Telavis raionis gamgeobis #289 sadavo gankarguleba ar aris baTili garigeba marTlwinaaRmdegobis, zneobis normebTan da sajaro wesrigTan winaaRmdegobis gamo. n. xizaniSvilis mier SvebulebaSi wasvla Telavis raionis gamgeobasTan SeTanxmebis gareSe samarTlebrivi kvalifikaciiT qmnis iseTi disciplinuri gadacdomis Semadgenlobas, rogoricaa samsaxurebriv movaleobaTa Seusrulebloba, rac gamoixata samsaxuris TviTneburad mitovebaSi, romlis mimarTac disciplinuri pasuxismgeblobis zomad samuSaodan daTxovnis Sefardeba ar ewinaaRmdegeba `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanons. saapelacio sasamarTlos ganmartebiT, samarTlebrivad usafuZvloa apelantis miTiTeba imis Sesaxeb, rom, vinaidan 11 agvistodan 17 agvistomde ar aris 5 samuSao dRe, 17 agvistosTvis ar arsebobda faqtobrivi safuZvlebi misi daTxovnisaTvis, imdenad, ramdenadac mosarCele samuSaodan daiTxoves 6 seqtembridan. saapelacio palatam ar gaiziara apelantis mosazreba sadavo gankarulebis arauflebamosili piris mier gamocemis Sesaxeb da ganmarta, rom `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis 93-e muxlis mixedviT gamgeblis movaleobis Semsrulebeli aris uflebamosili mis gamocemaze. amasTan, raionulma sasamarTlom gamoiyena sazogadoebrivi jandacvis Telavis raionuli 533 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis centris debulebis me-4 muxlis me-2 punqti da `adgilobrivi TviTmmarTvelobisa da mmarTvelobis Sesaxeb~ kanonis 27.1. muxli da miiCnia, rom n. xizaniSvilis Tanamdebobidan gaTavisuflebaze jandacvis departamentis Tanxmobis ararsebobis SemTxvevaSic ki sadavo gankarguleba aris kanonSesabamisi, vinaidan sazogadoebrivi jandacvis Telavis raionuli centri warmoadgens raionul samsaxurs, romlis xelmZRvanelis daniSvnis uflebamosileba miniWebuli aqvs raionis gamgebels /ix.s.f. 200-206/. saapelacio sasamarTlos ganCineba sakasacio wesiT gaasaCivra neli xizaniSvilma, romliTac moiTxova misi gauqmeba da sakasacio sasamarTlos mier axali gadawyvetilebis miReba Semdegi motiviT: raionulma da saapelacio sasamarTloebma ar gaiTvaliswines is garemoeba, rom kasatori sazogadoebrivi jandacvis centrSi muSaobisas gamoscemda brZanebebs SvebulebaSi gasvlasTan dakaSirebiT da amas sityvierad aTanxmebda gamgeobasTan da aseve, janmrTelobis saministrosTan. ufro metic, saqarTvelos kanonis `janmrTelobis dacvis Sesaxeb~ 59-e muxlis me-2 nawilis Sesabamisad, samedicino dawesebuleba saqmianobas warmarTavs Tavisi wesdebis Sesabamisad. sasamarTloebma aseve ar gaiTvaliswines, rom Telavis raionis kompetenciaSi ar Sedis janmrTelobis dacvis sakiTxebSi radikaluri gadawyvetilebis miReba, Tanaxmad `adgilobrivi TviTmmarTvelobisa da mmarTvelobis Sesaxeb~ kanonis 24-e da 25 muxlebisa. saapelacio palatam agreTve SecdomiT CaTvala saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis saministros 2004 wlis 3 seqtembris #07/31-565 mimarTva kasatoris gaTavisuflebis Tanxmobad, radgan aRniSnul mimarTvaSi sul sxva sakiTxebzea msjeloba. kasatorma sakasacio sasamarTloSi warmodgenil damatebiT sakasacio saCivarSi ganmarta, rom `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis me-14 da `Sromis kanonTa kodeqsis~ 37-e muxlebis Tanaxmad, akrZalulia Sromis xelSekrulebis moSla dawesebulebis profkavSiris Tanxmobis gareSe, amasTan, miuTiTa `Sromis, kanonTa kodeqsis~ 58-e muxlis I nawili da ganmarta, rom sadavo gankargulebaSi miTiTebul samsaxuris umizezod gacdenas adgili ar hqonia da saapelacio sasamarTlos mosazreba aRniSnulis Taobaze dausabuTebelia. kasatori uTiTebs samoqalaqo kodeqsis 54-e muxlze da miiCnevs, rom sadavo gankarguleba kanoniT dadgenili wesebis darRveviTaa gamotanili da es savsebiT dasturdeba saqmis erToblivi masalebiTa da damatebiT sakasacio saCivrebze TandarTuli masalebiT /ix. s.f. 210-211; 223-225/. mowinaaRmdege mxarem _ Telavis raionis gamgeobam sakasacio sasamarTloSi warmodgenil SepasuxebaSi ar cno n. xizaniSvilis sakasacio saCivari Semdegi motiviT: 534 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis sazogadoebrivi jandacvis kaxeTis samxareo centris reorganizaciis Sedegad Seqmnili sazogadoebrivi jandacvis Telavis raionuli centris xelmZRvanelad dainiSna n. xizaniSvili, romlis daniSvnis da gaTavisuflebis uflebac mieniWa raionis gamgebels. 2004 wlis 11 agvistos kasatoris mier miRebul iqna brZaneba sakuTari Tavis SvebulebaSi gaSvebis Sesaxeb, riTac Caidina disciplinuri gadacdoma da faqtobrivad miatova samsaxuri gamgeobasTan SeTanxmebis gareSe. aRniSnulTan dakavSirebiT, gamgeobam miiRo kanoniT gaTvaliswinebuli zoma da `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 99-e muxlis me-4 punqtis Sesabamisad, n. xizaniSvili gaaTavisufla Tanamdebobidan. rac Seexeba sakasacio saCivarSi aRniSnul werils, sadac saubaria imaze, rom n. xizaniSvilis gaTavisufleba ar yofila SeTanxmebuli jandacvis saministrosTan, arasworia, radgan n. xizaniSvilis gaTavisufleba SeTanxmebuli iyo jandacvis saministrosTan, rasac mowmobs Telavis raionis gamgeobidan saministroSi gagzavnili werili da aRniSnul werilze gacemuli Tanxmoba /ix.s.f. 218-219 /. sakasacio sasamarTlos 2005 wlis 14 ivlisis ganCinebiT mocemuli saqme gansaxilvelad gadaeca saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos did palatas Semdeg garemoebaTa gamo: sakasacio sasamarTlom miiCnia, rom mocemuli davis gadawyvetas gansakuTrebuli mniSvneloba hqonda erTiani sasamarTlo praqtikis CamoyalibebisaTvis, ramdenadac davis sagani gamomdinareobs SromiT-samarTlebrivi urTierTobidan, kerZod, gasaCivrebulia muSakis gaTavisufleba samsaxuridan, rac saapelacio sasamarTlom Seafasa administraciul garigebad. miT ufro, rom saministros brZaneba muSakis samsaxuridan gaTavisuflebis Sesaxeb saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos didi palatis 2002 wlis 21 oqtombris ganCinebiT Sefasda administraciul garigebad, rac ganimarta Semdegnairad: `saministros brZaneba formalur-samarTlebrivi TvalsazrisiT Seicavs zogadi administraciuli kodeqsis 2.1. `d~ punqtiT gaTvaliswinebuli administraciuli aqtis legaluri definiciis yvela elements, romelic administraciul organosa da fizikur pirs Soris administraciuli garigebis _ sajaro samarTlebrivi urTierTobis dadeba-Sewyvetas exeba, magram, vinaidan brZanebis samarTlebrivi Sedegi aris fizikur pirTan sajaro-SromiTi urTierTobis Sewyveta, amitom administraciuli organos brZaneba muSakis samuSaoze miRebis an gaTavisuflebis Sesaxeb aris ara administraciuli aqti, aramed administraciuli organos calmxrivi nebis gamovlena, romelic mimarTulia sajaro SromiTi samarTalurTierTobis warmoSobis, Secvlis an Sewyvetisaken, Tanaxmad samoqalaqo kodeqsis 50-e muxlisa~. 535 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis sakasacio sasamarTlom ar gaiziara zemoaRniSnuli msjeloba, rom konkretul SemTxvevaSi sadavo samarTalurTierTobaze unda gavrceldes samoqalaqo kodeqsis garigebis momwesrigebeli normebi da ganmarta, rom, vinaidan mocemul samarTalurTierTobaSi gasaCivrebulia muSakis samsaxuridan gaTavisuflebis Sesaxeb brZaneba, romelic, zogadi administraciuli kodeqsis 2.1. `d~ punqtis Sesabamisad, warmoadgens administraciulsamarTlebriv aqts, ramdenadac konkretul SemTxvevaSi n. xizaniSvilis samsaxuridan gaTavisuflebis Sesaxeb brZaneba gamocemulia administraciuli organos Telavis raionis gamgeobis mier administraciuli kanonmdeblobis safuZvelze, amasTan, miTiTebuli brZanebiT Sewyvetil iqna SromiT-samarTlebrivi urTierToba, sakasacio sasamarTlo miiCnevs, rom konkretul SemTxvevaSi aRZrulia sarCeli administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobis moTxovniT administraciuli saproceso kodeqsis 22-e muxlis Sesabamisad da masze unda gavrceldes administraciuli aqtis baTilad cnobis momwesrigebeli normebi /ix.s.f. 231-241/. samotivacio nawili: saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos didi palata saqmis masalebis gacnobis, sakasacio saCivris motivebis safuZvlianobis da saapelacio sasamarTlos gasaCivrebuli gadawyvetilebis kanoniereba-dasabuTebulobis Semowmebis Sedegad mivida im daskvnamde, rom neli xizaniSvilis sakasacio saCivari nawilobriv unda dakmayofildes, Tbilisis saolqo sasamarTlos administraciuli samarTlisa da sagadasaxado saqmeTa saapelacio palatis 2005 wlis 16 martis ganCineba unda gauqmdes da saqme xelaxla gansaxilvelad daubrundes saapelacio sasamarTlos Semdeg garemoebaTa gamo: saapelacio sasamarTlos mier gasaCivrebuli ganCinebis miRebisas darRveulia materialuri da saproceso samarTlis normebi, kerZod, sssk 393.2. muxlis normebi, sasamarTlom gamoiyena kanoni, romelic ar unda gamoeyenebina da ar gamoiyena kanoni, romelic unda gamoeyenebina. mocemuli davis ganxilvisas rogorc raionuli, ise saapelacio sasamarTlos mier davis sagani _ Telavis raionis gamgeobis 2004w. 6 seqtembris #289 gankarguleba Sefasebul iqna administraciul garigebad, Sesabamisad, misi kanonierebis Semowmebisas sasamarTloebma gamoiyenes zogadi administraciuli kodeqsis da samoqalaqo kodeqsis administraciuli garigebis momwesrigebeli normebi. davis sagnis amgvari Sefaseba, Tavis mxriv, eyrdnoba saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos didi palatis 2002 wlis 21 oqtombris da 2003 wlis 20 oq- 536 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis tombris ganCinebebiT muSakis samsaxuridan gaTavisuflebis Sesaxeb saministros brZanebis Sefasebas administraciul garigebad, ramac ganapiroba saqarTvelos saerTo sasamarTloebis mier Sesabamisi sasamarTlo praqtikis damkvidreba /ix. saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos didi palatis ganCinebebi #3g-ad-23g-02 da #3g/ad-48-k03/. saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos didi palata Tvlis, rom miTiTebul ganCinebebSi mocemuli ganmartebebi ar gamomdinareobs kanonmdeblobiT dadgenili normebis mniSvnelobidan, amdenad igi saWiroebs kanonSesabamis ganmartebas administraciuli samarTlis principebis gaTvaliswinebiT. zogadi administraciuli kodeqsis 2.1. `d~ muxlSi /2000w. redaqcia/ mocemulia terminis `administraciuli aqtis~ /2005w.24.06 redaqciis mixedviT `individualur-administraciul samarTlebrivi aqti~/ definicia, xolo kodeqsis IV Tavis debulebebiT dadgenilia gansazRvruli formaluri wesi administraciuli organoebisaTvis, romelic maT mier daculi unda iqnes administraciul-samarTlebrivi aqtebis gamocemisas; amave Tavis normebiT dadgenilia administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobis da Zaladakargulad gamocxadebis safuZvlebi, xolo saproceso kanonmdeblobiT gansazRvrulia misi gasaCivrebis SesaZlebloba da wesi. saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos didi palata ganmartavs, rom administraciuli marTlmsajulebis procesSi ganmsazRvreli mniSvneloba eniWeba administraciuli organos mier konkretuli samarTlebrivi urTierTobis mosawesrigeblad gamoyenebuli samarTlebrivi formis swor kvalifikacias. administraciuli organos saqmianobis formis swori kvalifikaciis saproceso samarTlebrivi mniSvneloba vlindeba imaSi, rom igi warmoadgens aucilebel winapirobas sarCelis swori formis gansazRvrisaTvis, kerZod, administraciuli saproceso kodeqsis 22-e muxliT gaTvaliswinebuli administraciuli sarCeli damokidebulia da ganpirobebulia administraciuli aqtis arsebobiT. didi palata Tvlis, rom administraciuli organos mier ganxorcielebuli qmedebis administraciul aqtad miCnevisaTvis aucilebelia, is formalur-samarTlebrivi TvalsazrisiT akmayofilebdes zogadi administraciuli kodeqsis 2.1. muxlis `d~ punqtiT gaTvaliswinebul administraciuli aqtis legaluri definiciis yvela elements, kerZod: 1. sadavo urTierTobis erT-erTi mxare aris administraciuli organo _ administraciuli aqtis avtori; 2. sadavo samarTlebrivi urTierToba gamomdinareobs administraciuli / sajaro/ samarTlis kanonmdeblobidan; 537 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis 3. administraciuli organos RonisZieba mimarTulia konkretuli SemTxvevis mowesrigebisaken. 4. administraciuli organos es RonisZieba /igulisxmeba Semdegi elementi: `awesebs, wyvets an adasturebs~ / mimarTulia samarTlebrivi mdgomareobis Secvlisaken, e.i. is awesebs, cvlis, wyvets an adasturebs piris samarTlebriv mdgomareobas. cnebis es elementi uciloblad gulisxmobs, rom sajaro dawesebulebis nebis Sesabamisad, RonisZieba mimarTulia iqiTken, rom calmxrivad da Sesasruleblad savaldebulo ZaliT uSualo samarTlebrivi Sedegi warmoSvas. didi palata ganmartavs, rom mowesrigebis, romlis maxasiaTebeli swored isaa, rom samarTlebrivi Sedegi uSualod sajaro dawesebulebis nebis Sedegad dgeba, calmxrivoba da misi Sesrulebis savaldebuloba administraciuli aqtis cnebis is elementebia, romlebic mas ganasxvavebs administraciuli organos saqmianobis sxva formebisagan, kerZod, administraciuli xelSekrulebisagan. didi palata aRniSnavs, rom zemoaRniSnulis erT-erT mkafio magaliTs warmoadgens 1997w. 31 oqtombris `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis normebi, kerZod, 26.1. da 110.1. muxlebis mixedviT Tanamdebobaze daniSvna da gaTavisufleba formdeba brZanebiT, gankargulebiT an dadgenilebiT, anu saxezea sajaro dawesebulebis mier nebis calmxrivi gamovlena. amave TvalsazrisiT, gansakuTrebiT mniSvnelovania amave kanonis 95-e muxlis debuleba: `piri Tavisi iniciativiT Tavisufldeba samsaxuridan, Tu misi samsaxurSi miRebis uflebis mqone moxele an dawesebuleba daakmayofilebs mis werilobiT gancxadebas.~ aRniSnuliT cxadia, rom piri Tavisi iniciativis pirobebSic samsaxuridan gaTavisufldeba im SemTxvevaSi, Tu amis saTanado nebas gamoavlens sajaro dawesebuleba, piris gancxadebis dakmayofilebis saxiT, rac aseve kanonis 110.1. muxlis safuZvelze dakavSirebulia administraciuli aqtis gamocemasTan. saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos didi palata ganmartavs, rom saerTo sasamarTloebma administraciuli organoebis mier ganxocielebuli qmedebis marTlzomierebis garkvevisas /Sesabamisi kvalifikaciis moxdenis mizniT/ yuradReba unda gaamaxvilon ara sadavo urTierTobis samarTlebriv Sinaarsze, aramed am samarTlebrivi urTierTobis mowesrigebis formaze, vinaidan Tu administraciuli organo konkretuli samarTlebrivi urTierTobis mosawesrigeblad gamoxatul nebas miscems administraciuli aqtis saxes, igi, miuxedavad misi Sinaarsisa, unda Sefasdes da ganxilul iqnes, rogorc administraciuli aqti. didi palata Tvlis, rom administraciuli organos nebis gamovlenis formis dasadgenad sakmarisia samarTlebrivi aqtis /brZanebis, gankar- 538 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis gulebis da a.S/ saxiT gamocemis faqti, maSinac ki, rodesac administraciuli organo kanonmdeblobis moTxovnaTa sawinaaRmdegod irCevs saqmianobis araswor formas. sasamarTlo xelisuflebas ara aqvs ufleba /SesaZlebloba/ es xarvezi imiT gamoasworos, rom Seucvalos mas saxelwodeba da administraciuli aqtis subieqts /adresats/ SesTavazos misi uflebis dacvis sxva saSualeba. didi palata ganmartavs, rom administraciuli organos RonisZiebis adresats unda mieces SesaZlebloba, gamoiyenos misi subieqturi uflebis dacvis is adekvaturi saproceso saSualeba, rac saproceso kanonmdeblobiT administraciuli organos saqmianobis am formisTvisaa gaTvaliswinebuli, ramdenadac administraciuli saproceso kodeqsis 22-25-e muxlebiT kanonmdeblis mier konkretulad aris gansazRvruli Tu administraciuli organos saqmianobis romel formas romeli sarCelis saxiT SeuZlia daupirispirdes. didi palata Tvlis, rom sasamarTlo xelisuflebas saqarTvelos konstituciis, `saerTo sasamarTloebis Sesaxeb~ organuli kanoniT da saproceso kanonmdeblobiT uflebamosileba aqvs, Sefaseba misces administraciuli organos qmedebas, imsjelos mis marTlzomierebaze, magram sasamarTlo kontrolis cneba ar moicavs im sakiTxs, rom sasamarTlos SeuZlia ukarnaxos aRmasrulebel xelisuflebas Tu ra formiT ganaxorcielos man mis winaSe mdgari amocanebi. didi palata ganmartavs, rom administraciul samarTalSi moqmedi principis mixedviT, administraciul organos aqvs saqmianobis samarTlebrivi formis arCevanis Tavisufleba. administraciul organos SeuZlia konkretuli samarTalurTierToba moawesrigos im samarTlebrivi formis gamoyenebis gziT, romelic, misive azriT, ufro efeqturia konkretul SemTxvevaSi. administraciuli organos arCevanis Tavisuflebis farglebi mTavrdeba iq da mxolod maSin, rodesac kanoni zustad uTiTebs mocemuli urTierTobisaTvis ama Tu im samarTlebrivi formis gamoyenebis aucileblobas an es gamomdinareobs kanoniT mowesrigebuli urTierTobis Taviseburebidan. didi palata ganmartavs, rom mxolod sakanonmdeblo xelisufleba aris uflebamosili, erTgvarovani samarTlebrivi urTierTobis mosawesrigeblad administraciul organos ganusazRvros saqmianobis konkretuli samarTlebrivi forma im SemTxvevebSi, rodesac saxeze ar aris aseTi sakanonmdeblo dazusteba. xelisuflebis danawilebis konstituciuri principidan gamomdinare, administraciul organos konkretuli samarTlebrivi urTierTobis mosawesrigeblad gaaCnia saqmianobis samarTlebrivi instrumenti administraciuli aqtis saxiT da normatiul-administra- 539 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis ciul samarTlebrivi aqtisagan gansxvavebiT, misi gamoyenebis SemTxvevaSi, ar esaWiroeba sakanonmdeblo xelisuflebis mxridan TiToeuli konkretuli SemTxvevisaTvis uflebamosilebiT aRWurva. amdenad, administraciuli organos mier brZanebis, gankargulebis saxiT aqtis gamocema miuTiTebs konkretuli SemTxvevis calmxrivi mowesrigebis nebaze, metic, mas aqvs amis samarTlebrivi safuZvlebi, kerZod, im viTarebaSi, roca `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanoniT kanonmdebelma sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobis mowesrigebisaTvis administraciul organos mkafiod ganusazRvra saqmianobis formebi, rogorc samarTlebrivi aqtis, aseve xelSekrulebis /ix. muxli 7/ saxiT. amdenad, sajaro SromiT samarTlebriv urTierTobaSi administraciuli organos saqmianobis legaluri formis _ administraciuli aqtis ignonireba dauSvebelia. didi palata aRniSnavs, rom daniSvnis brZanebis gacemiT xdeba sajaro moxelisaTvis sajarosamarTlebrivi kompetenciis gadacema da Sesabamisad, im SeRavaTebis miniWeba da garantiebiT aRWurva, rac kanoniT gaTvaliswinebulia sajaro moxelisaTvis, TavisTavad, piris nebis gamovlena samsaxurSi miRebis Taobaze ar ganapirobebs administraciuli organos nebis pozitiur gamovlenas da Sesabamis samarTlebriv Sedegs _ am piris samsaxurSi miRebas. mocemul gansaxilvel davaSi sadavo gankarguleba miRebulia raionis gamgeblis mier, romelic `adgilobrivi TviTmmarTvelobisa da mmarTvelobis Sesaxeb~ saqarTvelos 1997 wlis 16 oqtombris organuli kanonis mixedviT warmoadgens adgilobrivi mmarTvelobis organos Tanamdebobis pirs. amave kanonis 31-e muxlis Sesabamisad, adgilobrivi TviTmmarTvelobisa da mmarTvelobis organoebi da Tanamdebobis pirebi, kanonmdeblobiT miniWebuli uflebamosilebis farglebSi gamoscemen Sesabamis samarTlebriv aqtebs. amave kanonis 31.3. muxlis Tanaxmad, adgilobrivi TviTmmarTvelobisa da mmarTvelobis organoebis da Tanamdebobis pirebis individualur-samarTlebrivi aqtebis _ sakrebulosa da gamgeobis dadgenilebebis, sakrebulos Tavmjdomarisa da gamgeblis /meris/ gankargulebebis momzadebis, miRebis, gamoqveynebis, moqmedebis, aRricxvisa da sistematizaciis wesi ganisazRvreba am kanoniT, adgilobrivi TviTmmarTvelobis (mmarTvelobis) organos debulebiT da sxva normatiuli aqtebiT. amdenad, cxadia, rom sadavo samarTalurTierTobis mosawesrigeblad mopasuxe administraciuli organos mier gamoyenebulia samarTlebrivi aqtis forma, Sesabamisad misi Sefaseba administraciul garigebad ar Seesabameba moqmed kanonmdeblobas, vinaidan samoqalaqo kodeqsis 50-e muxlSi mocemuli definiciis mixedviT, garigeba aris calmxrivi, ormxrivi da 540 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis mravalmxrivi nebis gamovlena, romelic mimarTulia samarTlebrivi urTierTobis warmoSobis, Secvlis an Sewyvetisaken; rodesac samarTlebrivi urTierTobis warmoSoba, Secvla an Sewyveta erTi piris nebazea damokidebuli, is samoqalaqo samarTalSi iwodeba calmxrivi garigebis saxeliT. saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos didi palata ganmartavs, rom nebis gamovlena garigebis gansazRvris fundamentia, amasTan, samoqalaqo samarTali im Tvalsazriss emyareba, rom pirebma urTierToba erTmaneTs Soris Tavad unda moawesrigon. am princips kerZo avtonomia ewodeba, romlis ganxorcielebis yvelaze TvalsaCino da gavrcelebul saSualebas samoqalaqo samarTalSi warmoadgens garigeba, garigebad miiCneva mxolod iseTi nebis gamovlena, romelic mimarTulia samarTlebrivi urTierTobis warmoSobis, Secvlis an Sewyvetisaken, amasTan, nebis yovelgvari gamovlena ar warmoadgens garigebas. aRniSnuli gansakuTrebiT TvalsaCinoa, roca samarTalurTierTobis erT-erT subieqts administraciuli organo warmoadgens, romelsac saqmianobis formebis specifikidan gamomdinare, mmarTvelobiTi RonisZiebis ganxorcielebis Semdegi saxeebi gaaCnia: administraciul-samarTlebrivi aqti, realaqti da administraciuli xelSekruleba. mocemul SemTxvevaSi, saxeze ar aris zogadi administraciuli kodeqsis 65-e muxlis mixedviT administraciuli organos uflebamosilebis /dados administraciuli garigeba/ gamoyeneba, ramdenadac SromiTsamarTlebrivi urTierTobis Sewyvetisas administraciuli organos nebis gamovlena gamomdinareobs ara garigebis dadebis an garigebis Sewyvetis survilidan, aramed kanonismieri uflebamosilebidan, ganaxorcielos sajarosamsaxurebrivi urTierToba da am mmarTvelobiTi funqciis Sesrulebisas igi nebis gamovlenas axorcielebs ara xelSekrulebis formiT, aramed administraciuli aqtis miRebiT, romelic savaldebuloa Sesasruleblad. administraciuli organos RonisZiebis Sefasebisas yuradReba unda mieqces ara mis samarTlebriv bunebas, aramed misi saqmianobis administraciul formas da samarTlis im normis xasiaTs, romelic administraciul organos qmedebis uflebamosilebiT aRWuravs da ara imas, samarTlis romel sferoSi iCens Tavs samarTlebrivi Sedegi, anu gadamwyvetia saidan modis RonisZieba da ara is, Tu saiTkenaa igi mimarTuli; calmxrivi garigebis brZanebis saxiT gamoxatvas moqmedi kanonmdebloba ar iTvaliswinebs, metic, calmxrivi garigebis cnebis administraciul samarTalSi damkvidreba gaumarTlebelia, mas ar Seswevs unari iyos moqmedi instrumenti administraciuli organos xelSi, ramdenadac zogad administraciul da saproceso samarTalSi ar aris Cadebuli is meqanizmi, romelic am instituts aamoqmedebda. 541 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis didi palata Tvlis, rom administraciul samarTalSi calmxrivi garigebis aRiareba ewinaaRmdegeba administraciuli samarTlis principebs da amocanebs da ar Seesabameba doqtrinas administraciuli organos saqmianobis samarTlebrivi formebis Sesaxeb, radgan administraciuli organos saqmianobis samarTlebrivi formebis dadgeniT administraciul samarTals Semoaqvs wesrigi organos mravalmxriv da qaosur saqmianobaSi, uqvemdebarebs mas samarTlis normebs da gamWvirvales xdis administraciul organosa da moqalaqeebs Soris urTierTobas. aRniSnulis gaTvaliswinebiT, didi palata Tvlis, rom qarTul administraciul samarTalSi damkvidrebuli cneba `administraciuli garigeba~ / zogadi administraciuli kodeqsis V Tavi/ saqarTvelos saerTo sasamarTloebis mier normis interpretaciis uflebamosilebaze dayrdnobiT, eqvemdebareba ormxrivi da mravalmxrivi garigebis mniSvnelobiT gagebas, vinaidan xelSekruleba ormxrivi garigebis klasikuri formaa. xelSekrulebis, rogorc garigebis daxasiaTebisas aucilebelia urTierTgacvla Sinaarsobrivad TanamTxvevadi nebis gamovlinebisa or an ramdenime pirs Soris, romlebic xelSekrulebis mxareebs warmoadgenen. anu zogadi administraciuli kodeqsis /2000w. redaqcia/ termini `administraciuli garigeba~ ganmartebul unda iqnes `administraciuli xelSekrulebis~ mniSvnelobiT, radgan administraciuli xelSekrulebisaTvis damaxasiaTebelia swored is, rom uSualo samarTlebrivi Sedegi ara administraciuli organos calmxrivi nebis, aramed mxolod xelSekrulebis mxareTa survilis TanadamTxvevis Sedegad dgeba. didi palata ganmartavs, rom administraciuli organos calmxrivi nebis gamovlenis formas warmoadgens administraciuli aqti da realaqti. gasaTvaliswinebelia, rom administraciul aqts administraciuli samarTlis mecnierebaSi gabatonebuli mdgomareoba uWiravs Tavidanve, xolo xelSekrulebis, rogorc administraciuli organos saqmianobis samarTlebriv formad gamoyenebis SesaZlebloba aRiarebul iqna mxolod germaniis federaluri administraciuli sasamarTlos 1966 wlis gadawyvetilebiT da am mosazrebam asaxva hpova germaniis 1976 wlis federalur kanonSi `administraciuli warmoebis Sesaxeb~. administraciuli samarTlis ganviTarebis Sedegad Tanamedrove etapze administraciuli xelSekruleba aRiarebulia, rogorc legaluri da aucilebeli instrumenti administraciuli organos xelSi. is iZleva SesaZleblobas aratipuri SemTxvevebisaTvis moqnili mmarTvelobiTi saqmianobis ganxorcielebisa. gansakuTrebiT, is pasuxobs warmodgenebs Tanamedrove, samarTlebrivi da demokratiuli mmarTvelobiTi sistemis Sesaxeb, romelic moqalaqeebSi ara ubralod `qveSevrdoms~ /vinaidan sajaro samarTali 542 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis urTierTdaqvemdebarebis principzea agebuli, xolo xelSekruleba mxareebs Soris Tanasworuflebianobis princips emyareba/, aramed damoukidebel samarTlis subieqts da partniors gulisxmobs. didi palata Tvlis, rom piris /sajaro moxelis/ samsaxurSi miReba an gaTavisufleba aris ara calmxrivi garigeba, aramed administraciuli aqti, romelic /miRebis SemTxvevaSi/ saWiroebs adresatis mxridan Tanxmobas. moqalaqis mxridan Tanxmobis gamoxatvis aucileblobis moTxovnis mizans ar warmoadgens moqalaqis CarTva gadawyvetilebis miRebis procesSi, rogorc es administraciuli xelSekrulebis dadebis dros xdeba, aramed uzrunvelyofs iseTi gadawyvetilebebis miRebis Tavidan acilebas, romelic ar Sedis moqalaqis interesebSi /pirovnebis Tanxmobis argamoxatvis SemTxvevaSi, iZulebis wesiT samsaxurSi daniSvnas moqmedi kanonmdebloba ar icnobs/. moqalaqis mxridan nebis gamovlenas administraciuli xelSekrulebisaTvis sicocxlisunarianobis, xolo administraciuli aqtisaTvis ki misi kanonierebis ganmsazRvreli funqcia aqvs. Tu ar aris saxeze SeTanxmeba, xelSekruleba dadebulad ar CaiTvleba, xolo Tu administraciuli aqti, adresatis Tanxmobis saWiroebis SemTxvevaSi, aseTis gareSe gamoicema, aris kanonsawinaaRmdego da gasaCivrebis SesaZleblobis gamoyenebis SemTxvevaSi miecema Sesabamisi samarTlebrivi Sefaseba. amdenad, administraciuli organos saqmianobis samarTlebrivi formis garkvevisas yuradReba unda mieqces im garemoebas, rom adresatis mier gamoxatuli neba gadawyvetilebis Sinaarsis ganmsazRvrelia /administraciuli xelSekruleba/, Tu Semoifargleba Tanxmobis gamoxatvis SesaZleblobiT /administraciuli aqti/. didi palata miuTiTebs, rom saqarTvelos parlamentis mier 2005 w. 24 ivniss zogad administraciul da administraciul saproceso kodeqsebSi ganxorcielebuli sakanonmdeblo cvlilebebis Sedegad /amoqmedda 2005 w. 15 ivliss/ miTiTebul normatiul aqtebSi gamoyenebuli termini `administraciuli garigeba~ Seicvala terminiT `administraciuli xelSekruleba~. Sesabamisad, 2005w. 15 ivlisis Semdeg administraciuli organos mier gamocemuli individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtebis mimarT, romlebiTac warmoiSva an Sewyda SromiTi samarTalurTierToba, gamoiricxeba saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos didi palatis zemomiTiTebuli ganCinebebiT moxdenili ganmartebebis gavrcelebis SesaZlebloba. yovelive zemoaRniSnulidan gamomdinare, saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos didi palata Tvlis, rom mocemuli davis ganxilvisas sadavo gankargulebis Sefaseba administraciul garigebad da misi marTlzomierebis SemowmebasTan dakavSirebiT zogadi administraciuli kodeqsis V Tavis da samoqalaqo kodeqsis garigebis momwesrigebeli normebis gamoyeneba 543 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis arasworia, ris gamoc saqmis xelaxla ganxilvisas saapelacio sasamarTlom unda imsjelos davis saganze ara rogorc administraciuli garigebis, aramed, rogorc individualuri administraciul samarTlebrivi aqtis kanonierebasTan dakavSirebiT, ramdenadac saxezea administraciuli saproceso kodeqsis 2.1. `a~ muxliT gaTvaliswinebuli administraciuli davis sagani _ administraciul-samarTlebrivi aqtis Sesabamisoba moqmed kanonmdeblobasTan, Sesabamisad sarCeli aRZrulia administraciuli saproceso kodeqsis 22-e muxlis safuZvelze. am viTarebaSi saapelacio sasamarTlom unda imsjelos sadavo gankargulebis, rogorc individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis Sesabamisobaze zogadi administraciuli kodeqsis IV Tavis, `adgilobrivi TviTmmarTvelobisa da mmarTvelobis Sesaxeb~ organuli kanonis, `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonisa da Sromis kanonTa kodeqsis normebTan mimarTebaSi. sarezolucio nawili: saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos didma palatam ixelmZRvanela ra administraciuli saproceso kodeqsis 1.2; samoqalaqo saproceso kodeqsis 372-e, 390-e, 399-e, 408.3, 411-e muxlebiT da daadgina: 1. neli xizaniSvilis sakasacio saCivari dakmayofildes nawilobriv; 2. gauqmdes Tbilisis saolqo sasamarTlos administraciuli samarTlisa da sagadasaxado saqmeTa saapelacio palatis 2005 wlis 16 martis ganCineba; 3. saqme xelaxla gansaxilvelad daubrundes imave sasamarTlos; 4. sasamarTlo xarjebi gadanawildes saqmeze saboloo gadawyvetilebis dadgenisas; 5. uzenaesi sasamarTlos ganCineba sabolooa da ar saCivrdeba. konstantine kublaSvili (Tavmjdomare) mixeil gogiSvili irakli bibilaSvili jemal gaxokiZe maia vaCaZe iamze legaSvili roza nadiriani nugzar sxirtlaZe naTia wkeplaZe (momxsenebeli) 544 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis #bs-1230-805(k-05) #9 sxirtlaZe n. 6 dekemberi, 2005 w. q. Tbilisi saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos didi palata Semadgenloba: Tavmjdomare: konstantine kublaSvili mosamarTleebi: maia vaCaZe nugzar sxirtlaZe giorgi qajaia (momxsenebeli) nana klarjeiSvili besik koberiZe Teimuraz Todria roza nadiriani iuri tyeSelaSvili saqmis ganxilvis forma – zepiri mosmenis gareSe kasatori (mopasuxe) – saqarTvelos ekonomikuri ganviTarebis saministro mowinaaRmdege mxare (mosarCele) – nino sxirtlaZe – Tbilisis saolqo sasamarTlos administraciuli gasaCivrebuli gadawyvetileba samarTlisa da sagadasaxado saqmeTa saapelacio palatis 2005 wlis 16 ivnisis ganCineba davis sagani – samuSaoze aRdgena da iZulebiTi ganacduris anazRaureba aRwerilobiTi nawili: 2004 wlis 11 noembers mTawminda-krwanisis raionul sasamarTlos sarCeliT mimarTa nino sxirtlaZem mopasuxe saqarTvelos ekonomikuri ganviTarebis saministros mimarT da moiTxova `saministros TanamSromelTa gaTavisuflebis Sesaxeb~ saqarTvelos ekonomikuri ganviTarebis saministros 2004 wlis 13 oqtombris #01/03-01/491 brZanebis pirveli punqtis me-12 qvepunqtis baTilad cnoba, sarCelis ganxilva daCqarebuli samarTalwarmoebis wesiT, tolfas Tanamdebobaze dauyovnebliv aRdgena, ganacduri xel- 545 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis fasis anazRaurebis dakisreba saqarTvelos ekonomikuri ganviTarebis saministrosaTvis da gadawyvetilebis dauyovnebliv aRsruleba. mosarCelem ganmarta, rom 1998 wlidan muSaobda saqarTvelos ekonomikis saministroSi, romelic 2004 wels Camoyalibda infrastruqturisa da ganviTarebis saministrod. imave wlis 29 aprils saqarTvelos ekonomikis ministris #01/03-01/187 brZanebiT dainiSna amave saministros ekonomikuri politikisa da indikaturi dagegmvis departamentis ekonomikuri politikis sammarTvelos mTavar specialistad. `mTavrobis struqturis, uflebamosilebisa da saqmianobis wesis Sesaxeb~ 2004 wlis 24 ivnisis saqarTvelos kanonis safuZvelze saministrom ganicada likvidacia da mis bazaze Camoyalibda ekonomikuri ganviTarebis saministro. axali ministris, k. benduqiZis brZanebiT (29.06.04. #01/01-01/371), saministros centralur aparatSi mimdinare reorganizaciisa da Statebis Semcirebis gamo, saministros TanamSromlebi gafrTxilebuli iyvnen dakavebuli Tanamdebobidan mosalodneli gaTavisuflebis Sesaxeb. saqarTvelos ekonomikuri ganviTarebis saministros 2004 wlis 13 oqtombris #01/03-01/491 brZanebis pirveli punqtis me-12 qvepunqtiT mosarCele gaTavisuflda dakavebuli Tanamdebobidan. miTiTebuli brZaneba mosarCeles ukanonod miaCnia Semdeg garemoebaTa gamo: mosarCelem aRniSna, rom `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 97-e muxlis me-2 punqtis Sesabamisad, Statebis Semcirebisas moxele ar SeiZleba gaaTavisuflon samsaxuridan, Tu igi Tanaxmaa, dainiSnos sxva Tanamdebobaze, risi Seusruleblobac SeiZleba avtomaturad gaxdes moxelis samsaxuridan gaTavisuflebis Sesaxeb gadawyvetilebis gauqmebis iuridiuli safuZveli. mosarCelisaTvis ki sxva Tanamdeboba ar SeuTavazebiaT. mosarCelem miuTiTa, rom 2004 wlis 1 oqtombridan ZalaSi Sevida saqarTvelos ekonomikuri ganviTarebis saministros brZaneba `saqarTvelos ekonomikuri ganviTarebis saministros saStato ganrigis damtkicebis Sesaxeb~, romlis mixedviTac ekonomikuri analizisa da politikis departamentis TanamSromelTa saStato ricxovnoba ganisazRvra 12 saxelmwifo moxeliT. aRniSnuli brZanebiT saxelmwifo moxeleTa saStato ricxovnoba Semcirda 10 moxeliT da nacvlad 21 saStato adgilisa, gaxda 12. sinamdvileSi samsaxuridan gaTavisuflda mxolod 5 TanamSromeli, maT Soris _ mosarCelec. mosarCelem aRniSna, rom mis mimarT SromiTi uflebebi uxeSad dairRva, rac ikrZaleba Sromis da dasaqmebis sferoSi diskriminaciis Sesaxeb Jenevis 1958 wlis 4 ivnisis saerTaSoriso konvenciiT, romelsac saqarTvelo SeuerTda 1995 wlis 4 maiss. mosarCelisaTvis gaugebari iyo, Tu ra kriteriumebiT dadginda samsaxuridan gasaSvebi da samsaxurSi dasatovebeli pirebis vinaoba. `saqarTve- 546 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis los Sromis kanonTa kodeqsis~ 36-e muxlis pirveli nawilis mixedviT: `muSakTa ricxovnobis an Statebis Semcirebisas samuSaoze darCenis upiratesi ufleba eniWebaT im muSakebs, romlebic ufro maRali kvalifikaciiTa da Sromis nayofierebiT gamoirCevian~. mosarCelem miuTiTa, rom 2000 wels gaiara kvalifikaciis asamaRlebeli saswavlo kursebi israelis saerTaSoriso institutSi, 2001 wels kvalifikacia aimaRla moskovis saxelmwifo universitetSi venis gaerTianebuli institutis programis farglebSi, aseve kievis erovnul akademiaSi. mosarCelem miuTiTa, rom misi kvalifikacia da Sromis nayofiereba ar gauTvaliswinebinaT aRniSnuli brZanebis gamocemisas, riTac dairRva `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-14 muxlis me-2 punqtis da saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis 36-e muxlis pirveli nawilis moTxovnebi, aseve `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-13 muxlis pirveli punqtis `d~, `e” da `T~ qvepunqtebis moTxovnebi, romelTa Tanaxmadac, sajaro samsaxuris ZiriTad principebs warmoadgens saqarTvelos moqalaqeebisaTvis sajaro samsaxuris xelmisawvdomoba profesiuli momzadebis Sesabamisad, mosamsaxureTa profesionalizmi da kompetenturoba da mosamsaxureTa kadrebis stabiluroba. mosarCelem aRniSna, rom igi saqarTvelos ekonomikuri ganviTarebis saministros profesiuli gaerTianebis wevri iyo, `profesiuli kavSirebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-11 muxlis me-5 punqtis Sesabamisad, dasaqmebis iniciativiT muSakTan-profkavSiris wevrTan SromiTi xelSekrulebis (kontraqtis) vadaze adre gauqmeba, Sesabamisi profkavSiris komitetTan winaswari SeTanxmebis safuZvelze, SeiZleba mxolod kanonmdeblobiT, koleqtiuri xelSekrulebiT, SeTanxmebiT gaTvaliswinebul SemTxvevebSi. saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis 37-e muxlis pirveli nawilis mixedviT: `im sawarmoSi, dawesebulebasa da organizaciaSi, sadac arsebobs profkavSiri, dauSvebelia administraciis iniciativiT Sromis xelSekrulebis (kontraqtis) moSla profkavSiris Tanxmobis gareSe, garda kanonmdeblobiT dadgenili SemTxvevebisa~. mosarCelem miuTiTa, rom ekonomikuri ganviTarebis saministroSi arsebul profkavSirs mis ganTavisuflebaze Tanxmoba ar miucia. mosarCelis miTiTebiT, zemoaRniSnuli brZanebis gamocemiT dairRva zogadi administraciuli kodeqsis 52-e muxlis moTxovnebi, romlebic exeba administraciuli aqtis rekvizitebs. aRniSnuli muxlis me-2 nawilis mixedviT, yovel administraciul aqtSi unda mieTiTos organo, romelSic SeiZleba gasaCivrdes administraciuli aqti, misi misamarTi da gasaCivrebis vada, rac ekonomikuri ganviTarebis saministros brZanebaSi ar iyo miTiTebuli. garda amisa, amave muxlis me-3 nawilis Sesabamisad, administra- 547 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis ciul aqtze gamosaxuli unda iyos saqarTvelos saxelmwifo gerbi, saministros brZanebaze ki gamosaxuli iyo e.w. Zveli gerbi. axali gerbi miRebul iqna 2004 wlis 1 oqtombers da ZalaSi Sevida gamoqveynebisTanave. saministros brZaneba ki gamoica 2004 wlis 13 oqtombers, maSin, rodesac ZalaSi iyo Sesuli `saqarTvelos saxelmwifo gerbis Sesaxeb~ kanoni. mosarCelem daaskvna, rom saministros brZanebas ar gaaCnda administraciuli aqtisaTvis aucilebeli da sakmarisi rekvizitebi, riTac dairRva administraciuli aqtis gamocemis wesebi, rac TavisTavad, zogadi administraciuli kodeqsis me-60 muxlis pirveli nawilis `d~ qvepunqtis Sesabamisad, administraciuli aqtis baTilobis safuZvelia. 2004 wlis 8 dekembers mosarCelem dazustebuli sasarCelo gancxadebiT mimarTa raionul sasamarTlos da moiTxova saqarTvelos ekonomikuri ganviTarebis ministris 13.10.04w. #01/01-01/491 brZanebis pirveli punqtis me-12 qvepunqtis nawilis ukanonod cnoba, tolfas Tanamdebobaze dauyovnebliv aRdgena, saqarTvelos ekonomikuri ganviTarebis saministrosaTvis ganacduri xelfasis anazRaurebis dakisreba da gadawyvetilebis dauyovnebliv aRsruleba pirvandel sarCelSi miTiTebuli safuZvlebiT. mosarCelem damatebiT miuTiTa, rom mopasuxem daarRvia `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanoni da ar gaiTvaliswina is, rom dakavebul Tanamdebobaze daniSnuli iyo gamosacdeli vadiT, romlis vadac `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis 24-e muxliT gansazRvrulia ara umetes 6 Tvisa, romlis ganmavlobaSic unda Semowmebuliyo mosarCelis profesiuli Cvevebis, SesaZleblobebisa da piradi Tvisebebis Sesabamisoba dakavebul TanamdebobasTan da mxolod aradamakmayofilebeli Sedegebis gamovlenis SemTxvevaSi SeiZleba dakavebuli Tanamdebobidan gaTavisufleba gamosacdeli vadis ganmavlobaSi, rac saministros ar gaukeTebia da ar mouxdenia dakavebuli Tanamdebobis moTxovnebTan misi Sesabamisi Sefaseba da ar arsebobda profesiuli Cvevebis, kvalifikaciisa da SesaZleblobebis Sefasebis Sedegi. mosarCelem aseve ukanonod miiCnia sadavo brZanebaSi gaTavisuflebis safuZvlad `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis 58-e muxlze miTiTeba, romlis Tanaxmad, Tanamdebobidan gaTavisuflebamde misTvis mindobili qonebis dasabruneblad unda miemarTa amisaTvis daniSnuli pirisaTvis, vinaidan saministros aseTi piris, romelic valdebuli iyo Caebarebina saqmis warmoeba da qoneba, daniSvnaze gadawyvetileba ar miuRia. Tbilisis krwanisi-mTawmindis raionuli sasamarTlos 2005 wlis 8 Tebervlis gadawyvetilebiT n. sxirtlaZis sasarCelo gancxadeba dakmayofilda; baTilad iqna cnobili saqarTvelos ekonomikuri ganviTarebis ministris 2004 wlis 13 oqtombris #01/03-01/149 brZanebis me-12 punqti n. sxirtla- 548 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Zis samsaxuridan gaTavisuflebis Sesaxeb. n. sxirtlaZe aRdgenil iqna saqarTvelos ekonomikuri ganviTarebis saministroSi gaTavisuflebamde dakavebuli Tanamdebobis tolfas Tanamdebobaze da mopasuxes daekisra ganacduris xelfasis anazRaureba mosarCelis Tanamdebobidan gaTavisuflebidan samsaxurSi aRdgenamde. n. sxirtlaZes imave TariRis ganCinebiT gadawyvetilebis dauyovnebliv aRsasruleblad miqcevis Sesaxeb gancxadebis dakmayofilebaze eTqva uari. raionuli sasamarTlos gadawyvetileba saapelacio wesiT gaasaCivra saqarTvelos ekonomikuri ganviTarebis saministrom da moiTxova misi gauqmeba, rogorc usafuZvlo da dausabuTebelis, Semdeg garemoebaTa gamo: apelantma miuTiTa, rom saqarTvelos ekonomikis saministros centralur aparatSi gaTvaliswinebul sturuqturul cvlilebebTan dakavSirebiT `saqarTvelos mTavrobis struqturis, uflebamosilebisa da saqmianobis wesis Sesaxeb~ da `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis Sesabamisad, 2004 wlis 29 ivniss saqarTvelos ekonomikis ministris #01/0301/371 brZanebas gaecno mosarCele, daeTanxma aRniSnul brZanebas, ar gausaCivrebia da daadastura xelmoweriT, anu misTvis cnobili iyo centralur aparatSi reorganizaciis, Statebis Semcirebisa da mosalodneli gaTavisuflebis Sesaxeb. apelantma aRniSna, rom saqarTvelos mTavrobis 2004 wlis 10 seqtembris #77 dadgenilebis Sesabamisad, 2004 wlis 1 oqtombris #1-1/127 brZanebiT damtkicda saqarTvelos ekonomikuri ganviTarebis saministros aparatis saStato ganrigi, romlis Tanaxmad, ekonomikuri politikis sammarTvelo gauqmda (cxra saStato erTeuli) da Seiqmna zogadi ekonomikuri politikis sammarTvelo, sadac gaTvaliswinebuli iyo 4 saStato erTeuli. apelantma usafuZvlod miiCnia mosarCelis mtkiceba imis Sesaxeb, rom Statebi ar Semcirebula. `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 97-e muxlis Sesabamisad, saministrom yvela moTxovnebi daicva reorganizaciis dros moxelis samsaxuridan gaTavisuflebis Taobaze. Tbilisis saolqo sasamarTlos 2005 wlis 16 ivnisis ganCinebiT saapelacio saCivari ar dakmayofilda, ucvlelad darCa Tbilisis krwanisi-mTawmindis raionuli sasamarTlos 2005 wlis 8 Tebervlis gadawyvetileba Semdeg garemoebaTa gamo: saapelacio palatam gaiziara raionuli sasamarTlos mosazreba, rom `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-6 muxlis Tanaxmad, n. sxirtlaZe warmoadgenda sajaro moxeles da masze vrceldeboda miTiTebuli kanonis moTxovnebi da amave kanonis 112-e muxlis mixedviT, samsaxuridan ukanonod gaTavisuflebuli moxele uflebamosilia, moiTxovos ga- 549 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tavisuflebis ukanonod cnoba da xelfasis anazRaureba samsaxurSi iZulebiTi aryofnis mTeli periodis ganmavlobaSi. saapelacio sasamarTlom miuTiTa `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 96-e muxlis me-2 nawilze, romliTac dawesebulebis reorganizacia ar qmnis safuZvels moxelis gasaTavisufleblad, xolo, rodesac dawesebulebis reorganizacias Tan sdevs Statebis Semcireba, moxele SeiZleba gaTavisufldes samsaxuridan am kanonis 97-e muxlis safuZvelze. amave kanonis 97.1 muxlis mixedviT, moxele SeiZleba gaaTavisuflon samsaxuridan dawesebulebis StatebiT gaTvaliswinebul TanamdebobaTa Semcirebisas, magram amave muxlis me-2 nawilis mixedviT, moxele ar SeiZleba gaaTavisuflon samsaxuridan, Tu igi Tanaxmaa, dainiSnos sxva Tanamdebobaze. saapelacio sasamarTlom saqmis masalebidan daadgina, rom saqarTvelos ekonomikuri ganviTarebis saministros mosarCele n. sxirtlaZisaTvis sxva Tanamdebobaze daniSvna ar SeuTavazebia. saapelacio palatam miiCnia, rom n. sxirtlaZis dakavebuli Tanamdebobidan gaTavisuflebisas uxeSad dairRva `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 97-e muxlis me-2 nawilis moTxovna. saapelacio palatam aRniSna, rom mosarCele gaTavisuflebamde dakavebul Tanamdebobaze daniSnuli iyo gamosacdeli vadiT, xolo `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis 24.1 muxlis Tanaxmad, pirs, romelsac moxelis samsaxurSi miRebis ufleba aqvs, SeuZlia gamoiyenos gamosacdeli vada ara umetes 6 Tvisa. amave muxlis me-2 nawilis mixedviT gamosacdeli vadis ganmavlobaSi mowmdeba moxelis profesiuli Cvevebis, SesaZleblobebisa da piradi Tvisebebis Sesabamisoba dakavebul TanamdebobasTan, xolo aradamakmayofilebeli Sedegebis SemTxvevaSi, moxele SeiZleba gaTavisufldes dakavebuli Tanamdebobidan gamosacdeli vadis ganmavlobaSi am kanoniT dadgenili wesiT. saapelacio sasamarTlom dadgenilad miiCnia is garemoeba, rom mosarCelis gaTavisuflebisas apelant mxares saerTod ar umsjelia mosarCelis profesiuli Cvevebis, SesaZleblobebisa da piradi Tvisebebis Sesabamisobaze dakavebul TanamdebobasTan. saapelacio palatam aseve yuradReba miaqcia im garemoebas, rom mosarCele gaTavisuflebuli iyo dakavebuli Tanamdebobidan gamosacdeli vadis periodSi `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 58-e (saqmis warmoebis da qonebis gadacemis) da 97-e ( samsaxuridan gaTavisufleba SemcirebasTan dakavSirebiT) muxlebis safuZvelze. saqmis masalebiT ar dasturdeboda, rom sadavo brZanebis gamocemisas saqarTvelos ekonomikuri ganviTarebis saministrom gaiTvaliswina da gamoiyena `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-14 550 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis muxlisa da saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis 36-e muxlis debulebebi (samuSaoze darCenis upiratesi ufleba). saapelacio palatam miuTiTa, rom 2004 wlis 1 oqtombris #1-1/127 brZanebiT damtkicda saqarTvelos ekonomikuri ganvTarebis saministros aparatis saStato ganrigi, romliTac gauqmda ekonomikuri analizisa da politikis departamenti 12 saStato erTeuliT, sadac, TviTon apelantis ganmartebiT, sam saStato vakansiaze gamocxadebuli iyo konkursi Tanamdebobis dasakaveblad. Tbilisis saolqo sasamarTlos ganCineba sakasacio wesiT gaasaCivra saqarTvelos ekonomikuri ganviTarebis saministrom da moiTxova misi gauqmeba da axali gadawyvetilebiT n. sxirtlaZis sarCelis dakmayofilebaze uaris Tqma Semdegi safuZvlebiT: kasatorma aRniSna, rom saqarTvelos ekonomikis saministros centralur aparatSi gaTvaliswinebul struqturul cvlilebebTan dakavSirebiT, `saqarTvelos mTavrobis sturuqturis, uflebamosilebisa da saqmianobis wesis Sesaxeb~ da `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonebis Sesabamisad, 2004 wlis 29 ivniss saqarTvelos ekonomikis ministris #01/0301/371 brZanebas gaecno mosarCele, daeTanxma aRniSnul brZanebas, rac Tavisi xelmoweriT daadastura, magram ar gausaCivrebia kanonmdeblobiT dadgenili wesiT. kasatorma miuTiTa, rom sasamarTlos mier ugulebelyofili iyo aRniSnuli sakiTxi, rac araswori gadawyvetilebis gamotanis safuZveli gaxda. kasatori uTiTebs, rom `saqarTvelos mTavrobis sturuqturis, uflebamosilebisa da saqmianobis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonSi cvlilebebis Setanis Taobaze~ 2004 wlis 24 ivnisis kanoniT ganxorcielda saqarTvelos infrastruqturisa da ganviTarebis saministros likvidacia, Seiqmna saqarTvelos ekonomikuri ganviTarebis saministro, ramac Statebis Semcireba gamoiwvia, kerZod, saqarTvelos mTavrobis 2004 wlis 10 seqtembris #77 dadgenilebis Sesabamisad, 2004 wlis 1 oqtombris 1-1/127 brZanebiT damtkicda saqarTvelos ekonomikuri ganviTarebis saministros aparatis saStato ganrigi, romlis Tanaxmadac, ekonomikuri politikis sammarTvelo gauqmda. kasatori aRniSnavs, rom sasamarTlom arc aRniSnuli garemoeba gaiTvaliswina. kasatoris azriT, sasamarTlom araswori Sefaseba misca `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 97-e muxls. kasatori aRniSnavs, rom mosarCeles, sxva TanamSromlebisagan gansxvavebiT, ar miumarTavs saministros xelmZRvanelobisaTvis Sesabamisi gancxadebiT da sxva Tanamdebobaze daniSvnis Sesaxeb Tanxmoba ar warmoudgenia. 551 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis kasatori aRniSnavs, rom saqarTvelos ekonomikuri ganviTarebis ministris 2004 wlis #01/03-01/491 brZaneba n. sxirtlaZis gaTavisuflebis nawilSi gamocemuli iyo moqmedi kanonmdeblobis sruli dacviT da ar arsebobda aranairi iuridiuli safuZveli misi baTilad cnobisa. saqarTvelos uzenaes sasamarTlos gancxadebiT mimarTa mowinaaRmdege mxare nino sxirtlaZem, romelmac miuTiTa, rom saqarTvelos ekonomikuri ganviTarebis saministros sakasacio saCivari Setanili iyo kanoniT gaTvaliswinebuli 14-dRiani vadis darRveviT, vinaidan gasaCivrebuli ganCineba am ukanasknelma Caibara 2005 wlis 12 ivliss, xolo sakasacio saCivari fostas Cahbarda 27 ivliss da iTxova sakasacio saCivris ganuxilvelad datoveba. saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos didi palatis 2005 wlis 31 oqtombris ganCinebiT saqarTvelos ekonomikuri ganviTarebis saministros sakasacio saCivari miRebul iqna warmoebaSi da sakasacio saCivris ganxilva dainiSna zepiri mosmenis gareSe. samotivacio nawili: saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos didi palata zepiri mosmenis gareSe gaecno saqmis masalebs, Seamowma sakasacio saCivris safuZvlianoba, gasaCivrebuli ganCinebis kanoniereba-dasabuTebuloba da miiCnevs, rom kasatoris _ saqarTvelos ekonomikuri ganviTarebis saministros sakasacio saCivari unda dakmayofildes nawilobriv, gauqmdes Tbilisis saolqo sasamarTlos administraciuli samarTlisa da sagadasaxado saqmeTa saapelacio palatis 2005 wlis 16 ivnisis ganCineba da miRebul iqnes axali gadawyvetileba Semdeg garemoebaTa gamo: saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos didi palatis 2002 wlis 21 oqtombris ganCinebis safuZvelze administraciuli organos mier muSakis samsaxuridan daTxovnis Sesaxeb brZanebebTan dakavSirebuli davebi ganixileboda rogorc administraciuli garigebis SewyvetasTan dakavSirebuli davebi da sasamarTloebi aseTi kategoriis davebis ganxilvisas msjelobdnen administraciuli garigebis Sewyvetis kanonierebaze. didi palata ganmartavs, rom saqarTvelos 2005 wlis 24 ivnisis kanonis safuZvelze 2005 wlis 15 ivlisidan amoqmedebuli sakanonmdeblo cvlilebebis Sedegad saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis 2.1 muxlis `z~ qvepunqtiT gansazRvruli da amave kodeqsis me-5 TaviT reglamentirebuli `administraciuli garigeba~ Seicvala `administraciuli xelSekrulebiT~, rac samarTlebrivad arsebiTad gansxvavdeba adminis- 552 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis traciuli garigebisgan da gamoricxavs calmxrivi garigebis arsebobas administraciul samarTalurTierTobebSi. Sesabamisi cvlileba ganicada `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 127-e muxlma da masze damatebuli 21 da 22 punqtebiT dadginda, rom samsaxurebriv sakiTxebze gamocemuli samarTlebrivi aqtebis (brZanebis, gankargulebis) gasaCivrebis vadis aTvla iwyeba kanonmdeblobiT dadgenili wesiT aqtis gacnobidan da rom sarCelis wardgena samsaxuridan gaTavisuflebis Sesaxeb individualuri administraciul-samarTlebriv aqtTan dakavSirebiT ar iwvevs sadavo aqtis moqmedebis SeCerebas, anu, aRniSnuli cvlilebebis Tanaxmad, samsaxuridan gaTavisuflebis Sesaxeb administraciuli organos brZaneba (gadawyvetileba, gankarguleba) aris zogadi administraciuli kodeqsis me-2 muxlis pirveli nawilis `d” qvepunqtiT da amave kodeqsis me-4 TaviT reglamentirebuli individualuri administraciul-samarTlebrivi aqti da samsaxurebriv sakiTxebTan dakavSirebuli davebis ganxilvisas unda Semowmdes am sakiTxebze gamocemuli administraciuli aqtis Sesabamisoba zogadi administraciuli kodeqsis me-4 TaviT, `sajaro samsaxuris Sesaxeb” kanoniTa da saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis normebiT dadgenil moTxovnebTan. saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 407.2-e muxlis safuZvelze didi palata mocemul saqmeze dadgenilad miiCnevs Semdeg faqtobriv garemoebebs: mosarCele nino sxirtlaZe `saqarTvelos mTavrobis struqturis, uflebamosilebisa da saqmianobis wesis Sesaxeb” 2004 wlis 11 Tebervlis saqarTvelos kanonis Sesabamisad, saqarTvelos ekonomikis saministros 2004 wlis 29 aprilis 01/03-01/87 brZanebiT dainiSna amave saministros ekonomikuri politikisa da individualuri dagegmvis departamentis ekonomikuri politikis sammarTvelos mTavar specialistad sagamocdo vadiT (2004 wlis 29 aprilidan) `sajaro samsaxuris Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 24-e muxlis pirveli punqtis safuZvelze. saqarTvelos ekonomikuri ganviTarebis ministris 2004 wlis 13 oqtombris 301/0301/491 brZanebiT mosarCele gaTavisuflda dakavebuli Tanamdebobidan. gaTavisuflebis safuZvlad brZanebaSi mieTiTa `saqarTvelos mTavrobis struqturis, uflebamosilebisa da saqmianobis wesis Sesaxeb” saqarTvelos kanoni, `sajaro samsaxuris Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 58-e da 97-e muxlebi, `saqarTvelos ekonomikuri ganviTarebis saministros debulebis damtkicebis Sesaxeb” saqarTvelos mTavrobis 2004 wlis 10 seqtembris #77 dadgenileba, `saqarTvelos ekonomikis saministros centraluri aparatis reorganizaciisa da Statebis SemcirebasTan dakavSirebiT TanamSromelTa mosalodneli gaTavisuflebis Sesaxeb gafrTxilebis Taobaze” 553 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis saqarTvelos ekonomikis ministris 2004 wlis 29 ivnisis #01/03-01/371 brZaneba, `saqarTvelos ekonomikis ministris 2004 wlis 29 ivnisis # 01/0301/371 brZaneba, “saqarTvelos ekonomikuri ganviTarebis saministros aparatis saStato ganrigis damtkicebis Sesaxeb” saqarTvelos ekonomikuri ganviTarebis ministris 2004 wlis 1 oqtombris #1-1/127 brZaneba. gasaCivrebuli ganCinebiT ucvlelad darCa Tbilisis krwanisi-mTawmindis raionuli sasamarTlos 2005 wlis 8 Tebervlis gadawyvetileba, romliTac mosarCele n. sxirtlaZis sasarCelo gancxadeba dakmayofilda, baTilad iqna cnobili saqarTvelos ekonomikuri ganviTarebis ministris 2004 wlis 13 oqtombris #01/03-01/491 brZanebis me-12 punqti, nino sxirtlaZe aRdgenil iqna saqarTvelos ekonomikuri ganviTarebis saministroSi gaTavisuflebamde dakavebuli Tanamdebobis tolfas Tanamdebobaze da mopasuxes daevala Tanamdebobidan gaTavisuflebidan samsaxurSi aRdgenamde periodSi mosarCelisaTvis ganacduri xelfasis anazRaureba, rasac didi palata nawilobriv ar iziarebs, kerZod: nino sxirtlaZeze, rogorc sajaro moxeleze, vrceldeba `sajaro samsaxuris Sesaxeb” kanonisa da saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis moTxovnebi. `sajaro samsaxuris Sesaxeb” kanonis normebSi ar aris mocemuli `tolfasi Tanamdebobis” cneba, Sesabamisad, ar aris gaTvaliswinebuli da gansazRvruli daTxovnili muSakis tolfas Tanamdebobaze aRdgenis daSvebis SesaZlebloba. saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis 206-207-e muxlebSi gaTvaliswinebulia kanonieri safuZvlis gareSe daTxovnil an sxva samuSaoze ukanonod gadayvanil muSa-mosamsaxureTa aRdgena winandel samuSaoze. miTiTebul kodeqsSi termini `tolfasi Tanamdeboba” moxseniebulia mxolod 109-e muxlSi, romelic arCeviT Tanamdebobaze arCeul muSakTa garantiebs exeba da didi palatis azriT, ar SeiZleba igi mTlianobaSi iqnes gavrcelebuli SromiT urTierTobebTan dakavSirebuli sadavo sakiTxebis gadawyvetisas, vinaidan 109-e muxli gamonaklis SemTxvevas awesrigebs da dakavSirebulia samuSaodan gaTavisuflebasTan muSakis arCeviT Tanamdebobaze arCevis gamo, rac srulebiT ar niSnavs muSakis administraciis iniciativiT gaTavisuflebas. Sesabamisad, am SemTxvevaSi kanonmdebelma gansxvavebulad moawesriga aRniSnuli saxis SromiT-samarTlebrivi urTierToba misi gansxvavebuli xasiaTis gamo. amave dros, mocemul konkretul SemTxvevasTan dakavSirebiT didi palata yuradRebas amaxvilebs im garemoebaze, rom mosarCele Tanamdebobaze daniSnuli iyo `sajaro samsaxuris Sesaxeb” kanonis 24.1 muxlis safuZvelze gamosacdeli vadiT, romelic Seadgens ara umetes 6 Tves, xolo, amave muxlis me-2 punqtis Tanaxmad gamosacdeli vadis ganmavlobaSi mowmdeba moxelis profesiuli Cvevebis, SesaZleblobebisa da 554 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis piradi Tvisebebis Sesabamisoba dakavebul TanamdebobasTan, anu administraciis gadasawyvetia da mis diskreciul uflebamosilebas ganekuTvneba gamosacdeli vadiT daniSnul mosamsaxuresTan SromiTi xelSekrulebis gagrZeleba, gasaCivrebuli ganCinebiT ki mosarCele faqtobrivad ganusazRvreli vadiT dainiSna gamosacdeli vadiT daniSnul Tanamdebobaze, romelic 2004 wlis 29 oqtombers mTavrdeboda da administraciis uflebamosilebas ganekuTvneboda misi Tanamdebobaze datovebis sakiTxis gadawyveta. amdenad, zemoaRniSnulis gaTvaliswinebiT, didi palata Tvlis, rom mosarCele n. sxirtlaZis aRdgena gaTavisuflebamde dakavebuli Tanamdebobis tolfas Tanamdebobaze ar Seesabameba SromiT-samarTlebrivi urTierTobebis momwesrigebel moqmedi kanonmdeblobis moTxovnebs, ris gamoc gasaCivrebuli ganCineba am nawilSi unda gauqmdes. amave dros, didi palata yuradRebas amaxvilebs im garemoebebze, rom `sajaro samsaxuris Sesaxeb” kanonis 24.2 muxlis Tanaxmad, aradamakmayofilebeli Sedegebis SemTxvevaSi gamosacdeli vadiT miRebuli moxele SeiZleba gaTavisufldes dakavebuli Tanamdebobidan gamosacdeli vadis ganmavlobaSi am kanoniT dadgenili wesiT, xolo Sromis kanonTa kodeqsis 22.4 muxlSi miTiTebulia, rom sagamocdo vadis ganmavlobaSi muSakze mTlianad vrceldeba am kodeqsiT dadgenili wesebi, rac iZleva im daskvnis gakeTebis safuZvels, rom sajaro samsaxurSi Tanamdebobaze gamosacdeli vadiT miRebul pirze aseve mTlianad vrceldeba `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanoniT dadgenili ufleba-movaleobani. saapelacio sasamarTlos mier dadasturebuladaa miCneuli da didi palatac iziarebs im garemoebas, rom saqarTvelos ekonomikuri ganviTarebis saministros nino sxirtlaZisTvis gaTavisuflebisas ar SeuTavazebia sxva Tanamdebobaze daniSvna, riTac daarRvia `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis 97.2 muxlis imperatiuli moTxovna, rom moxele ar SeiZleba gaaTavisuflon samsaxuridan, Tu igi Tanaxmaa, dainiSnos sxva Tanamdebobaze. aRniSnul sakiTxTan dakavSirebiT didi palata ganmartavs, rom SeTavazebuli SeiZleba iyos sxva, igive an ufro dabali rangis Tanamdeboba, an samuSao adgili, magram SeTavazeba aucileblad unda moxdes da mxolod amis Semdeg aqvs ufleba administracias, miiRos gadawyvetileba muSakis Tanamdebobidan gaTavisuflebis Sesaxeb. didi palata ganumartavs kasators, rom Tavad administraciaa valdebuli SesTavazos dasaTxov muSaks sxva Tanamdeboba da muSakis mxridan gancxadebiT mimarTvis ararseboba administracias ar aTavisuflebs aRniSnuli movaleobisagan. didi palata aseve Tvlis, rom kasatorma sadavo brZanebis gamocemisas daarRvia `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis me-14 muxlisa da Sromis ka- 555 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis nonTa kodeqsis 36.2 muxlis `a~ qvepunqtis moTxovnebi. saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis me-5 da 96.2 muxlebis Tanaxmad, administraciul organos ar aqvs ufleba kanonmdeblobis moTxovnaTa sawinaaRmdegod ganaxorcielos raime qmedeba, maT Soris, gamosces individualuri administraciul-samarTlebriv aqti saqmisaTvis arsebiTi mniSvnelobis mqone garemoebebis gamokvleva-Sefasebis gareSe. zemoaRniSnulis gaTvaliswinebiT, didi palata miiCnevs, rom sadavo brZaneba miRebulia saqmisaTvis arsebiTi mniSvnelobis mqone garemoebebis gamokvlevisa da `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonisa da Sromis kanonTa kodeqsiT muSakis samsaxuridan gaTavisuflebisas dadgenili proceduruli sakiTxebis ugulebelyofiT, rac misi baTilad cnobis safuZvels warmoadgens. didi palata amave dros, imis gaTvaliswinebiT, rom aRniSnul sakiTxebze msjeloba scildeba sasamarTlos kompetencias da igi administraciis diskreciul uflebas ganekuTvneba, Tvlis, rom mocemul SemTxvevaSi gamoyenebul unda iqnes administraciuli saproceso kodeqsis 32.4 muxli da sadavo sakiTxis mosarCelis samuSaoze aRdgenis gadauwyvetlad baTilad iqnes cnobili saqarTvelos ekonomikuri ganviTarebis saministros 2004 wlis 13 oqtombris #01/03-01/491 brZanebis me-12 punqti nino sxirtlaZis Tanamdebobidan gaTavisuflebis Sesaxeb da daevalos kasators gadawyvetilebis Cabarebidan erTi Tvis vadaSi gamosces axali individualuri administraciul-samarTlebrivi aqti nino sxirtlaZesTan mimarTebaSi zemoaRniSnuli garemoebebis gamokvleva _ Sefasebis Semdeg unda gairkves, ra saStato erTeulebia gaTvaliswinebuli saqarTvelos ekonomikuri ganviTarebis saministros axlad Seqmnil ekonomikuri analizisa da politikis departamentSi da xom ar aris mosarCelis mier gaTavisuflebamde dakavebuli Tanamdebobis analogiuri Tanamdeboba axali ganrigiT, an xom ar aris sxva Sesatyvisi samsaxuri, razec Tanaxma iqneba mosarCele. amave dros, didi palata miiCnevs, rom mosarCele n. sxirtlaZes unda aunazRaurdes gaTavisuflebidan axali individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemamde periodis iZulebiTi ganacduri xelfasis saxiT, vinaidan xelfasis gacemis Sewyvetis safuZveli SeiZleba iyos mxolod muSakis gaTavisufleba samsaxuridan, xolo mosarCelis gaTavisuflebis brZaneba am etapze baTilad aris cnobili da xelfasis gaucemlobis safuZveli ar arsebobs. `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis 37.1 muxlis Tanaxmad, am kanonis me-9 muxlis safuZvelze mosamsaxures ufleba aqvs samsaxurSi miRebis dRidan samsaxuridan gaTavisuflebis dRemde miiRos SromiTi gasamrjelo. 556 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis aRniSnuli garemoebebis gaTvaliswinebiT, saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos didi palata Tvlis, rom gasaCivrebuli ganCineba mosarCelis gaTavisuflebamde dakavebuli Tanamdebobis tolfas Tanamdebobaze aRdgenis nawilSi iuridiulad dausabuTebelia, rac saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 394-e muxlis `e” qvepunqtis Tanaxmad, misi gauqmebis absoluturi safuZvelia. Sesabamisad, unda gauqmdes Tbilisis saolqo sasamarTlos administraciuli samarTlisa da sagadasaxado saqmeTa saapelacio palatis 2005 wlis 16 ivnisis ganCineba. vinaidan saapelacio sasamarTlos mier saqmis garemoebebi saproceso normebis darRvevis gareSea dadgenili da ar saWiroebs mtkicebulebaTa damatebiT gamokvlevas sasamarTlos mxridan, samoqalaqo saproceso kodeqsis 411-e muxlis safuZvelze didi palata TviTon miiRebs gadawyvetilebas. sarezolucio nawili: saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos didma palatam ixelmZRvanela saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis pirveli muxlis me-2 nawiliT, 32-e muxlis me-4 nawiliT, samoqalaqo saproceso kodeqsis 408-e muxlis me-3 nawiliT, 411-e muxliT da gadawyvita: 1. kasator saqarTvelos ekonomikuri ganviTarebis saministros sakasacio saCivari dakmayofildes nawilobriv; 2. gauqmdes Tbilisis saolqo sasamarTlos administraciuli samarTlisa da sagadasaxado saqmeTa saapelacio palatis 2005 wlis 16 ivnisis ganCineba da miRebul iqnes axali gadawyvetileba; 3. nino sxirtlaZis sarCeli dakmayofildes nawilobriv; 4. saqarTvelos administraciul saproceso kodeqsis 32.4 muxlis Sesabamisad, baTilad iqnes cnobili saqarTvelos ekonomikuri ganviTarebis ministris 2004 wlis 13 oqtombris #01/-03-01/491 brZanebis me-12 punqti nino sxirtlaZis samsaxuridan gaTavisuflebis Sesaxeb da daevalos saqarTvelos ekonomikuri ganviTarebis saministros saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsisa da `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis moTxovnaTa Sesabamisad axali individualuri administraciulsamarTlebrivi aqtis gamocema gadawyvetilebis Cabarebidan erTi Tvis vadaSi; 557 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis 5. daevalos saqarTvelos ekonomikuri ganviTarebis saministros aunazRauros nino sxirtlaZes ganacduri xelfasi gaTavisuflebidan axali individualuri adminsitraciul- samarTlebrivi aqtis gamocemamde. 6. saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos didi palatis gadawyvetileba sabolooa da ar saCivrdeba. konstantine kublaSvili giorgi qajaia maia vaCaZe Teimuraz Todria besik koberiZe iuri tyeSelaSvili nugzar sxirtlaZe nana klarjeiSvili roza nadiriani 558 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis bs-132-123(k-07) #8-gabunia-2007 10 ivlisi, 2007 weli q. Tbilisi saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos didi palata Semadgenloba: konstantine kublaSvili (Tavmjdomare) mixeil gogiSvili mixeil CinCalaZe zaza meiSvili maia vaCaZe (momxsenebeli) nino qadagiZe nugzar sxirtlaZe lali lazaraSvili maia sulxaniSvili ganxilvis forma _ zepiri mosmenis gareSe kasatori (mopasuxe) _ ssip `sazogadoebrivi mauwyebeli~ warmomadgeneli _ dimitri berZeniSvili (mosarCele) _ Salva gabunia mesame piri _ saqarTvelos kulturis, sportisa da turizmis mowinaaRmdege mxare muSakTa damoukidebeli profesiuli kavSiri gasaCivrebuli gadawyvetileba _ Tbilisis saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis 2006 wlis 3 noembris ganCineba sarCelis sagani _ samuSaodan gaTavisuflebis Sesaxeb brZanebis baTilad cnoba, samuSaoze aRdgena, iZulebiTi ganacduris anazRaureba aRwerilobiTi nawili: 2004 wlis 10 seqtembers Salva gabuniam sasarCelo gancxadebiT mimarTa Tbilisis vake-saburTalos raionul sasamarTlos mopasuxe ssip `saqarTvelos televiziisa da radiomauwyeblobis~ mimarT, xolo mesame pirad saqarTvelos kulturis, sportisa da turizmis muSakTa damoukidebel profesiul kavSirze miuTiTa. 559 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis mosarCelem aRniSna, rom muSaobda saqarTvelos saxelmwifo televiziaSi sainformacio programebis gaerTianeba `moambis~ mTavari reJisoris Tanamdebobaze. ssip `saqarTvelos televiziisa da radiomauwyeblobis~ Tavmjdomaris 2004 wlis 23 martis #89-k brZanebiT saqarTvelos saxelmwifo televiziis TanamSromlebi gafrTxilebul iqnen, rom Tu ar daTanxmdebodnen maTTvis SeTavazebul erTTvian xelSekrulebas, samsaxuridan gaTavisufldebodnen saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis 30-e muxlis pirveli nawilis `v~ qvepunqtis safuZvelze. mosarCele aRniSnul SeTavazebas ar daTanxmda im motiviT, rom uvado (ganusazRvreli vadiT) SromiTi pirobebidan vadian kontraqtze gadasvla muSakis Tanxmobis gareSe iyo dauSvebeli. aRniSnulis gamo, ssip `saqarTvelos televiziisa da radiomauwyeblobis~ Tavmjdomaris 2004 wlis 11 agvistos #636-k brZanebiT, saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis 30-e muxlis pirveli nawilis `v~ qvepunqtis safuZvelze Salva gabunia gaTavisuflda dakavebuli Tanamdebobidan. mosarCelis samsaxuridan gaTavisuflebis Sesaxeb xsenebuli brZaneba daefuZna `saqarTveloSi mauwyeblobis regulirebis mizniT gasatarebel RonisZiebaTa Sesaxeb~ saqarTvelos prezidentis 2004 wlis 22 martis #236 gankargulebas, romelze miTiTebac mosarCelem usafuZvlod miiCnia da ganmarta, rom xsenebuli gankarguleba iTvaliswinebda mxolod Sesabamisi komisiis Seqmnas, romelic moamzadebda ssip `saqteleradiomauwyeblobaSi~ gansaxorcielebel reformas da masSi ar iyo miTiTebuli muSakTa gaTavisuflebaze. mosarCelis ganmartebiT, igi samsaxuridan gaaTavisufles im dros, rodesac 2004 wlis 7 agvistomde saavadmyofo furcelze (biuletenze) imyofeboda. amasTan, mosarCelem 2004 wlis 6 agvistos gancxadebiT mimarTa ssip `saqteleradiomauwyeblobis~ kadrebis sammarTvelos ufross kuTvnili Svebulebis moTxovniT, razec ssip `saqteleradiomauwyeblobis~ kadrebis sammarTvelos ufrosis 2004 wlis 12 agvistos weriliT uari eTqva saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis 66-e muxlze miTiTebiT, rac mosarCelem ukanonod miiCnia da aRniSna, rom igi 2004 wlis 7 ivlisidan 6 agvistos CaTvliT saavadmyofo furcelze (biuletenze) imyofeboda da ramdenjerme mimarTa ssip `saqteleradiomauwyeblobis~ administracias kuTvnili Svebulebis moTxovniT. amasTan, mocemul SemTxvevaSi ar arsebobda xsenebuli muxlis me-2 nawiliT gaTvaliswinebuli sawarmoo aucilebloba. mosarCelem aRniSna, rom ssip `saqteleradiomauwyeblobis~ administraciam arasworad ganmarta saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis 26-e muxlis me-4 nawili, vinaidan xsenebul muxlSi saubari iyo sxva samuSaoze 560 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis gadayvanasa da SromiTi pirobebis Secvlaze, mocemul SemTxvevaSi ki arc sxva samuSaoze gadayvana da arc samuSao pirobebis Secvla saxeze ar yofila. mosarCelis ganmartebiT, samsaxuridan ukanonod gaTavisuflebis Taobaze mimarTa saqarTvelos kulturis, sportisa da turizmis muSakTa damoukidebel profesiul kavSirs. xsenebuli profesiuli kavSiris Tavmjdomarem, Tavis mxriv, weriliT mimarTa ssip `saqarTvelos televiziisa da radiomauwyeblobis~ administracias da kanondarRveviT miRebuli sadavo brZanebis baTilad cnoba da mosarCelis samuSaoze aRdgena moiTxova, Tumca uSedegod. aRniSnulidan gamomdinare, mosarCelem ssip `saqarTvelos televiziisa da radiomauwyeblobis~ Tavmjdomaris 2004 wlis 11 agvistos #636-k brZanebis baTilad cnoba, samuSaoze aRdgena da iZulebiT gacdenili drois xelfasis anazRaureba moiTxova. Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegiis 2005 wlis 17 oqtombris gadawyvetilebiT Salva gabunias sarCeli dakmayofilda; baTilad iqna cnobili ssip `saqarTvelos televiziisa da radiomauwyeblobis~ Tavmjdomaris 2004 wlis 11 agvistos #636-k brZaneba; Salva gabunia aRdgenil iqna sainformacio programebis gaerTianeba `moambis” mTavari reJisoris Tanamdebobaze da aunazRaurda samsaxurSi iZulebiT aryofnis periodSi miuRebeli xelfasi samsaxuridan gaTavisuflebis dRidan samuSaoze aRdgenis dRemde. aRniSnuli gadawyvetileba ssip `sazogadoebrivma mauwyebelma~ saapelacio wesiT gaasaCivra. apelantma gasaCivrebuli gadawyvetilebis gauqmeba da axali gadawyvetilebiT sarCelis dakmayofilebaze uaris Tqma moiTxova. Tbilisis saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis 2006 wlis 20 Tebervlis ganCinebiT ssip `sazogadoebrivi mauwyeblis~ saapelacio saCivari dakmayofilda nawilobriv; gauqmda Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegiis 2005 wlis 17 oqtombris gadawyvetileba da saqme xelaxla gansaxilvelad daubrunda imave sasamarTlos. Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegiis 2006 wlis 22 ivnisis gadawyvetilebiT Salva gabunias sarCeli dakmayofilda; baTilad iqna cnobili ssip `saqarTvelos televiziisa da radiomauwyeblobis~ Tavmjdomaris 2004 wlis 11 agvistos #636-k brZaneba; Salva gabunias aunazRaurda samsaxurSi iZulebiTi aryofnis periodSi miuRebeli saSualo xelfasi _ 1359,53 lari samsaxuridan gaTavisuflebis dRidan samsaxurSi aRdgenis dRemde; Salva gabunia aRdgenil iqna ssip `sazogadoe- 561 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis brivi mauwyeblis~ sainformacio programa `moambis~ mTavari reJisoris Tanamdebobaze. Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegiis 2006 wlis 22 ivnisis ganCinebiT Salva gabunias Suamdgomloba dakmayofilda; dadginda Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegiis 2006 wlis 22 ivnisis gadawyvetilebis dauyovnebliv aRsruleba mosarCelis samuSaoze aRdgenis nawilSi; Salva gabunia dauyovnebliv iqna aRdgenili ssip `sazogadoebrivi mauwyeblis~ sainformacio programa `moambis~ mTavari reJisoris Tanamdebobaze. Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegiis 2006 wlis 22 ivnisis gadawyvetileba ssip `sazogadoebrivma mauwyebelma” saapelacio wesiT gaasaCivra. apelantma gasaCivrebuli gadawyvetilebis gauqmeba da axali gadawyvetilebiT sarCelis dakmayofilebaze uaris Tqma moiTxova. Tbilisis saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis 2006 wlis 3 noembris ganCinebiT ssip `sazogadoebrivi mauwyeblis~ saapelacio saCivari ar dakmayofilda; ucvlelad darCa Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegiis 2006 wlis 22 ivnisis gadawyvetileba. saapelacio sasamarTlom dadgenilad miiCnia, rom Salva gabunia 1971 wlidan muSaobda saqarTvelos teleradiomauwyeblobaSi, xolo 1996 wlis 15 Tebervals ganusazRvreli vadiT dainiSna sainformacio programebis gaerTianeba `moambis~ mTavari reJisoris Tanamdebobaze. saqarTvelos prezidentis 2004 wlis 22 martis #236 gankargulebiT, `mauwyeblobis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis miRebamde, Seiqmna ssip `saqteleradiomauwyeblobis sazogadoebrivi monitoringis droebiTi komisia~, romelsac unda SeemuSavebina Sesabamisi rekomendaciebi da winadadebebi ssip `saqteleradiomauwyeblobis~ marTvis srulyofis, sakadro optimizaciisa da instituciuri da funqcionaluri reformebis Taobaze. ssip `saqarTvelos televiziisa da radiomauwyeblobis~ Tavmjdomaris 2004 wlis 23 martis #89-k brZanebiT saqteleradiomauwyeblobaSi gamocxadda reorganizacia da kadrebis sammarTvelosa da struqturuli qvedanayofebis xelmZRvanelebs daevalaT Sromis kanonmdeblobiT dadgenili wesiT muSakTa informireba Sromis arsebiTi pirobebis mosalodneli Secvlis Sesaxeb. Salva gabunia zemoaRniSnul brZanebas gaecno 2004 wlis 16 aprils. 2004 wlis 28 ivniss ssip `saqteleradiomauwyeblobis~ kadrebis sammarTvelos ufrosis weriliT Salva gabunias ganemarta, rom ssip `saqarTvelos televiziisa da radiomauwyeblobis~ Tavmjdomaris 2004 wlis 23 martis #89-k brZanebaSi moxseniebuli Sromis 562 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis arsebiTi pirobebi gansazRvruli iyo TandarTuli Sromis xelSekrulebiT (kontraqti), xolo im SemTxvevaSi, Tu Salva gabunia ar iqneboda Tanaxma Sromis axal pirobebSi muSaobis gagrZelebaze, administracia mas Seuwyvetda Sromis xelSekrulebas saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis 30-e muxlis pirveli nawilis `v~ qvepunqtis Sesabamisad. saapelacio sasamarTlom aseve dadgenilad miiCnia, rom 2004 wlis 7 ivlisidan 2004 wlis 6 agvistomde Salva gabunia imyofeboda Sromisuunarobis furcelze. 2004 wlis 10 agvistos Salva gabunias kvlav waredgina werili axal pirobebSi muSaobis gagrZelebis Taobaze, TandarTuli Sromis xelSekrulebiT, romelTa gacnobasa da xelmowerazec man uari ganacxada, ris Sesaxebac 2004 wlis 10 agvistos saqteleradiomauwyeblobis kadrebis sammarTvelos TanamSromlebma Seadgines oqmi. 2004 wlis 11 agvistos ssip `saqarTvelos televiziisa da radiomauwyeblobis~ Tavmjdomaris #636-k brZanebiT Salva gabunia gaTavisuflda samsaxuridan saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis 30-e muxlis pirveli nawilis `v~ qvepunqtis safuZvelze. saqteleradiomauwyeblobis kadrebis sammarTvelos 2004 wlis 12 agvistos #2196/02 weriliT Salva gabunias uari eTqva yovelwliur Svebulebaze. saapelacio sasamarTlom aRniSna, rom saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis 26-e muxlis me-3 nawilis Tanaxmad, warmoebisa da Sromis organizaciaSi cvlilebebTan dakavSirebiT, dasaSvebi iyo Sromis arsebiTi pirobebis Secvla imave specialobiT, kvalifikaciiT an imave Tanamdebobaze muSaobis gagrZelebisas. Sromis arsebiTi pirobebis _ Sromis anazRaurebis odenobis, SeRavaTebis, muSaobis reJimis Secvlis, arasruli samuSao drois dawesebis an gauqmebis, profesiebis SeTavsebis, Tanrigebisa da TanamdebobaTa dasaxelebis Secvlisa da sxvaTa Sesaxeb muSakebisTvis unda ecnobebinaT ara ugvianes ori Tvisa. imave muxlis me-4 nawilis mixedviT, Tu adrindeli Sromis arsebiTi pirobebis SenarCuneba ar SeiZleboda, xolo muSaki Tanaxma ar iqneboda axal pirobebSi gaegrZelebina muSaoba, Sromis xelSekruleba (kontraqti) Sewydeboda Sromis kanonTa kodeqsis 30-e muxlis pirveli nawilis `v~ qvepunqtis Sesabamisad. saqmis masalebiT dasturdeboda, rom ssip `saqteleradiomauwyeblobaSi~ Sromis arsebiTi pirobebi 2004 wlis martidan namdvilad Seicvala. Sesabamisad, saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis 26-e muxlis me-3 nawilis pirveli piroba dakmayofilda da meore pirobac _ imave specialobiT, kvalifikaciiT an imave Tanamdebobaze muSaobis gagrZeleba, Salva gabuniasTan mimarTebaSi aseve dakmayofilda. saapelacio sasamarTlom miuTiTa, rom saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis 26-e muxlis me-3 nawilis mesame pirobis mixedviT, Sromis arsebiTi pirobebis Secvlis Sesaxeb muSakisTvis unda ecnobebinaT ara ugvianes ori 563 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis Tvisa. saapelacio sasamarTlom ar gaiziara apelantis mosazreba, rom ssip `saqarTvelos televiziisa da radiomauwyeblobis~ Tavmjdomaris 2004 wlis 23 martis #89-k brZaneba Seicavda saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis zemoaRniSnuli muxliT gaTvaliswinebul informacias da amitom Salva gabuniasTvis xsenebuli brZanebis gacnoba Sromis arsebiTi pirobebis Secvlis Sesaxeb mis informirebad unda CaTvliliyo. ssip `saqarTvelos televiziisa da radiomauwyeblobis~ Tavmjdomaris 2004 wlis 23 martis #89-k brZaneba Seicavda mxolod davalebas kadrebis sammarTvelosa da struqturuli qvedanayofebis xelmZRvanelebisadmi, romlis safuZvelzec aRniSnul pirebs unda moexdinaT muSakTa informireba saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis 26-e muxlis me-3 nawilis Sesabamisad, TiToeul muSakTan dakavSirebiT Sromis konkretuli pirobebis Secvlis Sesaxeb. saapelacio sasamarTlos ganmartebiT, zemoaRniSnuli davaleba Salva gabuniasTan mimarTebaSi Sesrulebul iqna 2004 wlis 28 ivnissa da 10 agvistos, rodesac Salva gabunias waredgina kadrebis sammarTvelos ufrosis werili axal pirobebSi muSaobis gagrZelebis Taobaze, TandarTuli Sromis xelSekrulebiT. amdenad, Sromis arsebiTi pirobebis Secvlis Sesaxeb Salva gabunias ecnoba saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis 26-e muxlis me-3 nawiliT gaTvaliswinebuli orTviani vadis darRveviT, vinaidan Salva gabunias samsaxuridan gaTavisufleba moxda 2004 wlis 11 agvistos. saapelacio sasamarTlom gaiziara apelantis mosazreba, rom saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis 26-e muxlis me-3 nawiliT gaTvaliswinebuli Sromis arsebiTi pirobebis CamonaTvali ar iyo amomwuravi, Tumca Salva gabuniasTan mimarTebaSi apelantma ver miuTiTa manamde arsebuli Sromis romelime pirobis Secvlaze, garda xelSekrulebiT gaTvaliswinebuli xelfasisa da Sromis xelSekrulebis vadisa. saapelacio sasamarTlom ar gaiziara apelantis mosazreba, rom Sromis anazRaurebis odenobis xuTi lariT Secvla warmoadgenda Sromis arsebiTi pirobebis Secvlas, xolo Salva gabuniasTan mimarTebaSi Sromis arsebiTi pirobebis Secvla faqtobrivad mxolod Sromis xelSekrulebis vadis SecvlaSi, kerZod, ganusazRvreli vadiT dadebuli Sromis xelSekrulebidan erTTvian Sromis xelSekrulebaze mis gadayvanaSi gamoixata. saapelacio sasamarTlom ganmarta, rom saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsi SromiT-samarTlebrivi urTierTobis orgvar formas iTvaliswinebda: a) urTierToba, romelic grZeldeboda ganusazRvreli vadiT da b) urTierToba gansazRvruli vadiT. Sesabamisad, gasaTvaliswinebeli iyo TiToeuli am formis samarTlebrivi urTierTobis Sewyvetis an Secvlis gansxvavebuli wesi. ganusazRvreli vadiT dadebuli Sromis xelSekrule- 564 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis bidan gansazRvruli vadiT dadebul Sromis xelSekrulebaze gadasvla warmoadgenda ara Sromis arsebiTi pirobebis, aramed dawesebulebasa da muSaks Soris SromiT-samarTlebrivi urTierTobis formis Secvlas Tanamdevi iuridiuli SedegebiT, rac gacilebiT ufro metad cvlida muSakis samarTlebriv statuss, vidre imave Tanamdebobaze Sromis arsebiTi pirobebis Secvla. uvado Sromis xelSekrulebidan vadian Sromis xelSekrulebaze muSakis gadayvanisas administraciis diskreciuli uflebamosilebis farglebi ufro SezRuduli iyo, vidre Sromis arsebiTi pirobebis Secvlisas. ganusazRvreli vadiT dadebuli Sromis xelSekrulebis vadiani Sromis xelSekrulebiT Secvla uvado Sromis xelSekrulebis Sewyvetas gulisxmobda, rac SeiZleboda ganxorcielebuliyo mxolod kanonmdeblobiT gansazRvrul SemTxvevebSi da wesiT. sawinaaRmdegos daSveba muSakebTan mimarTebaSi administraciisaTvis usazRvro uflebamosilebis miniWebis SesaZleblobas iZleoda, rac SeiZleboda gamoxatuliyo kanonis moTxovnaTa gverdis avliT muSakTa gaTavisuflebaSi, jer uvado Sromis xelSekrulebis simboluri vadiT dadebuli Sromis xelSekrulebiT SecvlaSi, xolo Semdeg _ aRniSnuli xelSekrulebis ganaxlebis an arganaxlebis Taobaze gadawyvetilebis miRebaSi, rac calsaxad administraciis diskreciul uflebamosilebas ganekuTvneboda. zemoaRniSnulidan gamomdinare, saapelacio sasamarTlom ar gaiziara apelantis mosazreba, rom uvado Sromis xelSekrulebiT daqiravebuli muSakis erTTvian Sromis xelSekrulebaze gadayvana Sromis sxva pirobebis SenarCunebis SemTxvevaSi, saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis 26-e muxlis me-3 nawiliT gaTvaliswinebuli Sromis arsebiTi pirobebis Secvlas warmoadgenda da, Sesabamisad, muSakis uari erTTviani Sromis xelSekrulebis dadebaze, imave muxlis me-4 nawilis mixedviT, iyo misi gaTavisuflebis safuZveli. im SemTxvevaSic ki, Tu miCneuli iqneboda, rom Salva gabunias uvado Sromis xelSekrulebidan erTTvian Sromis kontraqtze gadayvaniT moxda misi Sromis arsebiTi pirobebis Secvla, gasarkvevi iyo, Tu ramdenad uflebamosili iyo dawesebulebis administracia, muSakisTvis Sromis aseTi ganaxlebuli pirobebi SeeTavazebina. saapelacio sasamarTlom miuTiTa, rom saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis me-18 muxli iTvaliswinebda gansazRvruli vadiT dadebuli Sromis xelSekrulebis orgvar formas: a) gansazRvruli vadiT ara umetes sami wlisa da b) garkveuli samuSaos Sesrulebis vadiT. saapelacio sasamarTlos ganmartebiT, gansazRvruli vadiT dadebuli Sromis xelSekrulebis am ori formis kanonmdeblis mier daSveba miuTiTebda imaze, rom kanonmdeblis mizani iyo muSakTan dasadebi Sromis 565 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis xelSekrulebis vadis gansazRvrisas administracias gaeTvaliswinebina Sesasrulebeli samuSaos buneba. is garemoeba, rom Sromis kanonmdeblobiT ar iyo dadgenili administraciasa da muSaks Soris gansazRvruli vadiT dadebuli Sromis xelSekrulebis (kontraqti) dadebis minimaluri vada, adiministracias ar aniWebda diskreciul uflebamosilebas, SromiT-samarTlebrivi urTierTobisaTvis (romelic ZiriTadad xangrZliv samarTlebriv urTierTobas gulisxmobda) xelSekrulebiT muSakisTvis ganesazRvra erTTviani vada, ramdenadac kontraqtiT dadgenili erTTviani vada SeiZleboda dawesebuliyo garkveuli samuSaos Sesrulebis mizniT, muSakis daqiravebis SemTxvevaSi. saapelacio sasamarTlom miiCnia, rom axali erTTviani Sromis xelSekrulebiT Salva gabunias unda gaegrZelebina sainformacio programebis gaerTianeba `moambis~ mTavari reJisoris saqmianoba, romelic Tavisi arsiT xangrZliv samarTlebriv urTierTobebs gulisxmobda da erTi Tvis vadaSi ar sruldeboda. aseT pirobebSi administraciis mxridan erTTviani Sromis kontraqtis SeTavazeba saTanado da samarTlian SeTavazebad ar SeiZleboda CaTvliliyo. saapelacio sasamarTlom miuTiTa saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis me-6 muxlze, romlis Sesabamisad, xelSekrulebis pirobebi iyo baTili, Tu isini am kodeqsTan SedarebiT, auaresebda muSakis mdgomareobas. amdenad, Salva gabunias uari erTTviani Sromis xelSekrulebis dadebaze ar SeiZleboda gamxdariyo Sromis kanonTa kodeqsis 26-e muxlis me-4 nawilis Sesabamisad, samsaxuridan misi gaTavisuflebis safuZveli, miT umetes, rom saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis 26-e muxlis me-4 nawili, muSakis uaris SemTxvevaSi mis gaTavisuflebas mxolod maSin iTvaliswinebda, Tu adrindeli Sromis arsebiTi pirobebi ar SeiZleboda SenarCunebuliyo. saapelacio sasamarTlom miiCnia, rom apelantma ver daasabuTa, Tu ratom iyo SeuZlebeli Salva gabuniasTan adrindel Sromis arsebiT pirobebSi muSaobis gagrZeleba an ratom iyo aucilebeli muSakTa erTTvian Sromis kontraqtebze gadayvana, iseT viTarebaSi, rodesac Sesasrulebeli samuSaos buneba erTi Tvis vadaSi mis dasrulebas umeteswilad ar iTvaliswinebda da apelantis gancxadebiT, aRniSnuli kontraqtebis vada araerTxel gagrZelebula. zemoaRniSnulidan gamomdinare, saapelacio sasamarTlom ar gaiziara apelantis mosazreba, rom ssip `saqarTvelos televiziisa da radiomauwyeblobis~ Tavmjdomaris 2004 wlis 11 agvistos #636-k brZaneba gamocemuli iyo kanonis Sesabamisad da ar arsebobda misi baTilad cnobis samarTlebrivi safuZveli. 566 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis saapelacio sasamarTlos aRniSvniT, rogorc mxareTa ganmartebebiT, ise saqmis masalebiT dasturdeboda, rom sasamarTloSi saqmis ganxilvisas mosarCelem daamtkica im Tanamdebobis arseboba, romlidanac moxda misi gaTavisufleba. pirveli instanciis sasamarTlom gadawyvetileba gamoitana 2006 wlis 22 ivniss. 2006 wlis 30 martidan 22 ivnisamde apelants, romelmac icoda, rom mosarCele iTxovda aRniSnul Tanamdebobaze aRdgenas, sruli SesaZlebloba hqonda, sasamarTlosaTvis waredgina am Tanamdebobis gauqmebis damadasturebeli mtkicebuleba. apelantma ver daasaxela pirveli instanciis sasamarTloSi am brZanebis warudgenlobis sapatio mizezi, xolo saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 215-e muxlis me-2 nawilis Tanaxmad, Tu mxarem sapatio mizeziT ver uzrunvelyo Sesabamisi Suamdgomlobebisa da gancxadebebis warmodgena saqmis mosamzadebel stadiaze da apelantma aseTi Suamdgomloba sasamarTlos mTavar sxdomaze namdvilad daayena, sasamarTlos aRniSnuli Suamdgomlobis ganuxilvelad datovebis ufleba hqonda. saapelacio sasamarTlom damatebiT aRniSna, rom apelantis gancxadebiT, saiformacio programa `moambe~ imJamadac funqcionirebda da kvlavac xdeboda eTerSi misi gaSvebis uzrunvelyofa. saapelacio sasamarTlom ganmarta, rom, Tu arsebobda mosarCelis mier gaTavisuflebamde dakavebuli Tanamdebobrivi funqciis adekvaturi Tanamdeboba, miuxedavad am Tanamdebobis saxelwodebis Secvlisa, igi gauqmebulad ver CaiTvleboda, mocemuli saqmis ganxilvisas ki mosarCelem daamtkica im Tanamdebobis arseboba, romlidanac moxda misi gaTavisufleba, amasTan, sainformacio programa `moambe~ kvlav funqcionirebda. saapelacio sasamarTlom ar gaiziara apelantis mosazreba imis Taobazec, rom saqalaqo sasamarTlom arasworad daadgina Salva gabunias xelfasis odenoba da aRniSna, rom saqalaqo sasamarTlo Salva gabunias saSualo xelfasis gansazRvrisas daeyrdno saqarTvelos Sromis, janmrTelobisa da socialuri dacvis saministros 2005 wlis 28 martis #01-11/3204 werilsa da ssip `saqarTvelos televiziisa da radiomauwyeblobis~ mier 2004 wlis 20 oqtombers gacemul #3040/02 cnobas, romelSic saSualo xelfasis odenobad miTiTebuli iyo 1359,53 lari. aRniSnuli dokumentebis namdviloba ki apelants sadavod ar gauxdia. Tbilisis saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis 2006 wlis 3 noembris ganCineba ssip `sazogadoebrivma mauwyebelma~ sakasacio wesiT gaasaCivra. kasatorma gasaCivrebuli ganCinebis gauqmeba da axali gadawyvetilebiT sarCelis dakmayofilebaze uaris Tqma moiTxova. kasatori ar iziarebs saapelacio sasamarTlos mosazrebas imis Sesaxeb, rom Sromis xelSekrulebis vada ar warmoadgens Sromis arsebiT pirobas 567 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis da ganusazRvreli vadiT dadebuli Sromis xelSekrulebis vadiani Sromis xelSekrulebiT Secvla uvado Sromis xelSekrulebis Sewyvetas gulisxmobs. kasatori aRniSnavs, rom saapelacio sasamarTlom arasworad ganmarta saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis 26-e muxlis me-3 nawili. aRniSnuli muxlis Tanaxmad, Sromis xelSekrulebis vada Tavisi bunebiT SromiTi urTierTobis erT-erT arsebiT pirobas warmoadgenda da misi Secvla saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis 26-e muxlis me-3 nawilis definicias Seesabameboda, xolo saapelacio sasamarTlom Tavadac aRiara, rom aRniSnul nawilSi mocemuli CamonaTvali amomwuravi ar iyo da SesaZlebelia iTvaliswinebda Sromis sxva pirobebis Secvlasac. Salva gabuniasTan mimarTebaSi, Sromis xelSekrulebis vadasTan erTad, aseve Seicvala Sromis anazRaurebis odenobac, rac saapelacio sasamarTlom ar gaiTvaliswina, riTac daarRvia saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 105-e muxlis me-2 nawili _ arasworad daadgina faqtobrivi garemoeba imasTan dakavSirebiT, rom Salva gabuniasTan mimarTebaSi Sromis arsebiTi pirobebis Secvla mxolod Sromis xelSekrulebis vadis SecvliT gamoixata. kasatori aRniSnavs, rom saapelacio sasamarTlom zogadad imsjela administraciis diskreciuli uflebamosilebis SezRudvisa da imis Sesaxeb, rom ganusazRvreli vadiT dadebuli Sromis xelSekrulebis vadiani Sromis xelSekrulebiT Secvla uvado Sromis xelSekrulebis Sewyvetas gulisxmobda da aRniSnuli ar warmoadgenda saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis 26-e muxlis me-3 nawiliT gaTvaliswinebul Sromis arsebiTi pirobebis Secvlas. saapelacio sasamarTlom ar miuTiTa konkretuli norma, ris safuZvelzec mivida igi aRniSnul daskvnamde, riTac daarRvia saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 249-e muxlis me-4 nawili da 285e muxli, aseve arasworad ganmarta saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis 26-e muxlis me-4 nawili _ Salva gabunias SesTavazes Sromis axal pirobebSi muSaobis gagrZeleba, razec man uari ganacxada, rac imave nawilisa da aRniSnuli kodeqsis 30-e muxlis pirveli nawilis `v~ qvepunqtis Tanaxmad, warmoadgenda samuSaodan misi gaTavisuflebis safuZvels. kasatori usafuZvlod miiCnevs saapelacio sasamarTlos mosazrebas, rom Salva gabunias saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis 26-e muxlis me-3 nawiliT gaTvaliswinebuli Sromis arsebiTi pirobebis Secvlis Sesaxeb ecnoba am muxliT dadgenili orTviani vadis darRveviT. ssip `saqarTvelos televiziisa da radiomauwyeblobis~ 2004 wlis 23 martis #89-k brZanebis Taobaze mosarCeles ecnoba imave wlis 16 aprils da, amdenad, misTvis cnobili iyo imis Sesaxeb, rom ssip `saqteleradiomauwyeblobis~ administracia mas sakontraqto urTierTobaze gadasvlas sTavazobda. 568 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis kasatori aseve miuTiTebs, rom muSakis samsaxuridan gaTavisuflebis safuZveli gansazRvruli iyo saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis 26-e muxlis me-4 nawiliT, romlis gamoyenebisTvis aucilebeli iyo ramdenime pirobis arseboba, kerZod, adrindeli pirobebis SenarCunebis SeuZlebloba da axal pirobebSi muSaobis gagrZelebaze muSakis uari, rac mocemul SemTxvevaSi ssip `saqteleradiomauwyeblobis~ mier daculi iyo. xsenebul organizaciaSi dawyebuli reformebi, romlebic miznad isaxavda saqteleradiomauwyeblobis gardaqmnas, iTvaliswinebda Sesabamisi cvlilebebis ganxorcielebas, rogorc sakadro optimizaciis, ise marTvis srulyofasTan dakavSirebiT. aRniSnulidan gamomdinare, ganxorcielda saqteleradiomauwyeblobis TanamSromelTa gadayvana sakontraqto sistemaze (urTierTobaze), rac miznad isaxavda saqteleradiomauwyeblobaSi sawarmooSemoqmedebiTi saqmianobis gaumjobesebas, xolo, vinaidan Salva gabuniam uari ganacxada Sromis axal pirobebSi muSaobis gagrZelebaze, aRniSnuli garemoeba daedo safuZvlad samsaxuridan misi gaTavisuflebis Sesaxeb brZanebas saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis 26-e muxlis me-4 nawilisa da 30-e muxlis pirveli nawilis `v~ qvepunqtis Sesabamisad. kasatoris ganmartebiT, saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis me-6 muxlis pirveli nawilis mixedviT, administraciuli organo ar unda gascdes kanonis farglebs da mas ara aqvs uflebamosileba miiRos gadawyvetileba, romlis miRebis uflebac kanoniT ar aris gaTvaliswinebuli. saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis me-18 muxlis Tanaxmad, administracia uflebamosili iyo muSakTan vadiani xelSekruleba gaeformebina. Sesabamisad, erTTviani Sromis kontraqtis SeTavazebiT ssip `saqteleradiomauwyeblobis~ administracia moqmedebda aRniSnuli muxliT miniWebuli uflebamosilebis farglebSi da imave kodeqsis me-6 muxlis Tanaxmad, misi qmedeba ar ewinaaRmdegeboda saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqss da xsenebuli SeTavazeba iyo samarTliani, xolo saapelacio sasamarTlos mosazreba imis Taobaze, rom kontraqtiT dadgenili erTTviani vada saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis me-18 muxlis pirveli nawilis `g~ qvepunqtis Tanaxmad, SeiZleboda dawesebuliyo mxolod garkveuli samuSaos Sesrulebis mizniT, iyo usafuZvlo, radgan kasatoris mosazrebiT, amiT azri ekargeboda imave nawilis `b~ qvepunqtis arsebobas, romelic administracias aniWebda uflebas, muSakTan gaeformebina Sromis xelSekruleba gansazRvruli vadiT. amasTan, saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis 26-e muxlis me-4 nawili pirdapir iTvaliswinebda imis SesaZleblobas, rom administraciis mxridan muSakisaTvis SeTavazebuli axali Sromis arsebiTi pirobebidan SeiZleboda romelime maTgani ar yofiliyo misaRebi muSaki- 569 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis saTvis, ris gamoc igi ar eTanxmeboda mas. amdenad, TviT xsenebuli norma uSvebda imis SesaZleblobas, rom administracias muSakisaTvis SeeTavazebina am ukanasknelisaTvis araxelsayreli pirobebi, Tumca aRniSnuli qmedeba ar unda gascdenoda saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis farglebs, rac mocemul SemTxvevaSi saxeze ar yofila, xolo Salva gabunia sadavod ar xdis TviTon xelSekrulebas da amasTan dakavSirebiT, administraciis mier ganxorcielebul qmedebas. kasatoris mtkicebiT, saapelacio sasamarTlom gamoiyena saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis me-6 muxli, romelic ar unda gamoeyenebina, aseve arasworad ganmarta imave kodeqsis me-18 muxli da 26-e muxlis me-4 nawili, Salva gabunia aRadgina sainformacio programa `moambis~ mTavari reJisoris Tanamdebobaze, maSin, rodesac ssip `sazogadoebrivi mauwyeblis~ generaluri direqtoris 2006 wlis 30 martis #143-k brZanebiT gauqmda da aRar arsebobda Sesabamisi struqturuli erTeuli da Stati, saapelacio sasamarTlom ki, xsenebuli brZanebis, rogorc mtkicebulebis, saqalaqo sasamarTlos mier argaziareba gaamarTla saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 215-e muxlis me-2 nawilis axali redaqciiT, romelic am saxiT Camoyalibda 2006 wlis 7 ivlisis cvlilebebis Sedegad, ris gamoc pirveli instanciis sasamarTlo 2006 wlis 22 ivniss gadawyvetilebis miRebisas xsenebuli nawilis axali redaqciiT ver ixelmZRvanelebda. kasatori usafuZvlod miiCnevs saapelacio sasamarTlos mosazrebas imis Taobazec, rom Tu arsebobda mosarCelis mier gaTavisuflebamde dakavebuli Tanamdebobrivi funqciis adekvaturi Tanamdeboba, miuxedavad am Tanamdebobis saxelwodebis Secvlisa, igi gauqmebulad ar SeiZleboda CaTvliliyo. Salva gabuniam saqalaqo sasamarTloSi sabolood moiTxova sainformacio programa `moambis” mTavari reJisoris da ara romelime sxva adekvatur, anu tolfas Tanamdebobaze aRdgena, rac, saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis 206-e muxlis pirveli nawilis Tanaxmad, iyo dauSvebeli, xolo saapelacio sasamarTlom amis Sedegad mosarCeles, faqtobrivad, miakuTvna is, rac mas ar mouTxovia, riTac daarRvia saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 248-e muxli. kasatori aRniSnavs, rom, vinaidan ar arsebobda is Tanamdeboba, romelze aRdgenasac moiTxovda Salva gabunia, saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis 206-e da 207-e muxlebis pirveli nawilebis Sesabamisad, ar unda dakmayofilebuliyo misi sarCeli samuSaoze aRdgenisa da iZulebiTi ganacduris anazRaurebis Sesaxeb. kasatori miuTiTebs, rom saapelacio sasamarTlom ar gamoiyena saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis me-4 muxli da me-19 muxlis 570 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis pirveli nawili, aseve saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 105-e muxlis me-2 nawili da 248-e muxli, romlebic unda gamoeyenebina, amasTan, gamoiyena saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 215-e muxlis me-2 nawili, romelic ar unda gamoeyenebina. saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos administraciul da sxva kategoriis saqmeTa palatis 2007 wlis 21 Tebervlis ganCinebiT, administraciuli saproceso kodeqsis 34-e muxlis me-3 nawilis Sesabamisad, dasaSvebobis Sesamowmeblad warmoebaSi iqna miRebuli ssip `sazogadoebrivi mauwyeblis~ sakasacio saCivari; mxareebs miecaT ufleba, 2007 wlis 21 Tebervlis ganCinebis Cabarebidan 14 dRis vadaSi warmoedginaT mosazreba, Tu ramdenad iyo dasaSvebi gansaxilvelad sakasacio saCivari administraciuli saproceso kodeqsis 34-e muxlis me-3 nawilis mixedviT; administraciuli saproceso kodeqsis 34-e muxlis me-3 nawiliT gaTvaliswinebuli dasaSvebobis Semowmeba ganisazRvra 2007 wlis 25 aprilamde. 2007 wlis 9 marts ssip `sazogadoebrivma mauwyebelma~ saqarTvelos uzenaes sasamarTloSi waradgina mosazreba sakasacio saCivris dasaSvebobaze da aRniSna, rom sakasacio saCivari iyo dasaSvebi. saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos administraciul da sxva kategoriis saqmeTa palatis 2007 wlis 25 aprilis ganCinebiT ssip `sazogadoebrivi mauwyeblis~ sakasacio saCivari miCneul iqna dasaSvebad saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 34-e muxlis me-3 nawilis `a~ qvepunqtiT, vinaidan mocemuli saqme mniSvnelovani iyo samarTlis ganviTarebisa da erTgvarovani sasamarTlo praqtikis CamoyalibebisaTvis. saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos administraciul da sxva kategoriis saqmeTa palatis 2007 wlis 5 ivnisis ganCinebiT administraciuli saqme #bs-132-123(k-07) gansaxilvelad gadaeca saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos did palatas; saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos did palataSi #bs132-123(k-07) administraciuli saqmis ganxilva dainiSna mxareTa daswrebis gareSe. samotivacio nawili: saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos didi palata gaecno saqmis masalebs, Seamowma gasaCivrebuli ganCinebis kanoniereba-dasabuTebuloba, warmodgenili sakasacio saCivris safuZvlianoba da miaCnia, rom ssip `sazogadoebrivi mauwyeblis~ sakasacio saCivari unda dakmayofildes nawilobriv. did palatas dadgenilad miaCnia Semdegi faqtobrivi garemoebebi: mosarCele Salva gabunia muSaobda ssip `saqarTvelos televiziasa da radio- 571 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis mauwyeblobaSi~ sainformacio programebis gaerTianeba `moambis~ mTavari reJisoris Tanamdebobaze (s.f. 27). `ssip saqarTvelos televiziasa da radiomauwyeblobaSi reorganizaciis ganxorcielebis Sesaxeb~ ssip `saqarTvelos televiziisa da radiomauwyeblobis~ Tavmjdomaris 2004 wlis 23 martis #89-k brZanebiT dadginda ssip `saqarTvelos televiziasa da radiomauwyeblobaSi~ reorganizaciis (struqturuli cvlilebebi da sxva) ganxorcieleba saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis Sesabamisad, kadrebis sammarTvelosa da struqturuli qvedanayofebis xelmZRvanelebs saqarTvelos Sromis kanonmdeblobiT dadgenili wesiT unda ecnobebinaT muSakebisaTvis warmoebisa da Sromis organizaciaSi cvlilebebTan dakavSirebiT mosalodneli Sromis arsebiTi pirobebis Secvlis Sesaxeb (s.f. 1718). Salva gabunias, struqturuli qvedanayofis _ sainformacio programebis gaerTianeba `moambis~ sxva TanamSromlebTan erTad, gaacnes `ssip saqarTvelos televiziasa da radiomauwyeblobaSi reorganizaciis ganxorcielebis Sesaxeb~ ssip `saqarTvelos televiziisa da radiomauwyeblobis~ Tavmjdomaris 2004 wlis 23 martis #89-k brZaneba, rac daadastura Tavisi xelmoweriT (s.f. 34-35). Salva gabunia gaafrTxiles, rom Sromis arsebiTi pirobebis Secvlis gamo, mas mouxdeboda muSaobis gagrZeleba Sromis axal pirobebSi da Tu ar daTanxmdeboda misTvis SeTavazebul erTTvian Sromis xelSekrulebas (kontraqti) da am xelSekrulebiT gansazRvrul Sromis axal pirobebs, administracia Sewyvetda masTan Sromis xelSekrulebas da igi samsaxuridan gaTavisufldeboda saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis 30-e muxlis pirveli nawilis `v~ qvepunqtis safuZvelze (s.f. 28-31). mosarCele aRniSnul SeTavazebas ar daTanxmda da uari ganacxada Sromis xelSekrulebis (kontraqti) xelmoweraze (s.f. 33), ris gamoc ssip `saqarTvelos televiziisa da radiomauwyeblobis~ Tavmjdomaris 2004 wlis 11 agvistos #636-k brZanebiT, saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis 30-e muxlis pirveli nawilis `v~ qvepunqtis safuZvelze, Salva gabunia gaTavisuflda dakavebuli Tanamdebobidan (s.f. 5). ssip `sazogadoebrivi mauwyeblis~ generaluri direqtoris 2005 wlis 28 oqtombris #442-k brZanebiT 2005 wlis 1 noembridan damtkicda ssip `sazogadoebrivi mauwyeblis~ struqtura, romelSic Sevida sainformacio gamoSvebebis jgufi (s.f. 111122). didi palata aRniSnavs, rom saapelacio sasamarTlom ssip `sazogadoebrivi mauwyeblis~ saapelacio saCivris ganxilvisas saerTod ar imsjela imaze, Tu ramdenad warmoadgenda mocemuli saqme administraciuli samarTalwarmoebis wesiT gansaxilvel saqmes da xom ar unda ganexila igi sasamarTlos samoqalaqo samarTalwarmoebis wesiT, anu saapelacio sasamarT- 572 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis lom ar imsjela gansjad sasamarTloze, romelsac saqarTvelos kanonmdeblobis mixedviT, gaaCnda am saqmis ganxilvis saproceso uflebamosileba. did palatas miaCnia, rom saapelacio sasamarTlom daarRvia saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis me-2 da 26-e muxlebi, aseve saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis me-11 muxliT dadgenili gansjadobis wesebi, vinaidan Salva gabunias sasarCelo gancxadebasTan dakavSirebuli administraciuli saqme eqvemdebareboda ganxilvas samoqalaqo samarTalwarmoebis wesiT. didi palata ganmartavs, rom saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis me-2 muxliT reglamentirebulia sasamarTlos gansjadi administraciuli saqmeebi. aRniSnuli muxlis pirveli nawilis Tanaxmad, am kodeqsiT dadgenili wesiT saerTo sasamarTloSi ganixileba dava im samarTlebriv urTierTobebTan dakavSirebiT, romlebic gamomdinareobs administraciuli samarTlis kanonmdeblobidan. xsenebuli muxlis me-2 nawili ufro konkretulad gansazRvravs administraciuli samarTalwarmoebis wesiT gansaxilvel saqmeTa kategoriebs, kerZod, adgens, Tu ra SeiZleba warmoadgendes sasamarTloSi administraciuli davis sagans, anu, romeli saqmeebi SeiZleba iqnes ganxiluli administraciuli iurisdiqciis sasamarTlos mier administraciuli samarTalwarmoebis farglebSi. didi palata ganmartavs, rom ama Tu im davis administraciul-samarTlebrivi kategoriis davad miCnevisaTvis arsebiTi da gadamwyvetia swored saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis me-2 muxlis pirvel nawilSi miTiTebuli normatiuli elementi _ davis gamomdinareoba administraciuli samarTlis kanonmdeblobidan. mocemul SemTxvevaSi Salva gabuniasa da ssip `sazogadoebriv mauwyebels~ Soris dava ar gamomdinareobs administraciuli samarTlis kanonmdeblobidan, vinaidan dakavebuli Tanamdebobidan Salva gabunias gaTavisuflebis Sesaxeb ssip `saqarTvelos televiziisa da radiomauwyeblobis~ Tavmjdomaris 2004 wlis 11 agvistos #636-k brZanebis samarTlebriv safuZvlad mieTiTa saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis 30-e muxlis pirveli nawilis `v~ qvepunqtze. didi palata miuTiTebs saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis me-2 muxlis pirveli nawilis `d~ qvepunqtze, romliTac reglamentirebulia individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis cneba, kerZod, xsenebuli qvepunqtis mixedviT, individualuri administraciul-samarTlebrivi aqti aris administraciuli organos mier administraciuli kanonmdeblobis safuZvelze gamocemuli individualuri samarTlebrivi aqti, romelic awesebs, cvlis, wyvets an adasturebs piris, an pirTa SezRuduli wris uflebebsa da movaleobebs. 573 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis didi palata ganmartavs, rom saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis me-2 muxlis pirveli nawilis `d~ qvepunqtSi mocemuli individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis legaluri definiciis Tanaxmad, individualur administraciul-samarTlebriv aqtad SeiZleba miCneul iqnes mxolod administraciuli kanonmdeblobis safuZvelze gamocemuli individualuri samarTlebrivi aqti, anu Tu samarTlebrivi aqti gamocemulia kerZo samarTlis safuZvelze, aRniSnuli aqti ar CaiTvleba individualur administraciul-samarTlebriv aqtad. did palatas miaCnia, rom dakavebuli Tanamdebobidan Salva gabunias, rogorc sajaro samarTlis iuridiuli piris rigiTi TanamSromlis, gaTavisuflebis Sesaxeb ssip `saqarTvelos televiziisa da radiomauwyeblobis~ Tavmjdomaris 2004 wlis 11 agvistos #636-k brZaneba ar warmoadgens individualur administraciul-samarTlebriv aqts da arc mocemuli dava ar aris Tavisi Sinaarsis mixedviT administraciul-samarTlebrivi xasiaTis dava. didi palata miuTiTebs `sajaro samarTlis iuridiuli piris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-2 muxlze, romelSic mocemulia sajaro samarTlis iuridiuli piris cneba. aRniSnuli muxlis Tanaxmad, sajaro samarTlis iuridiuli piri aris Sesabamisi kanoniT, saqarTvelos prezidentis brZanebulebiT an kanonis safuZvelze saxelmwifo mmarTvelobis organos administraciul-samarTlebrivi aqtiT Seqmnili organizacia, romelic saxelmwifos kontroliT damoukideblad axorcielebs politikur, saxelmwifoebriv, socialur, saganmanaTleblo, kulturul da sxva saqmianobas. imave kanonis me-9 muxlis (saqmianoba) pirveli punqtis mixedviT, sajaro samarTlis iuridiuli piri SeiZleba Seiqmnas mxolod iseTi sajaro miznebisa da funqciebis Sesasruleblad, romelTa ganxorcieleba uSualod ar Sedis saxelmwifo mmarTvelobis organoebis kompetenciaSi. xsenebuli kanonis me-10 muxlis (marTva da warmomadgenloba) me-2 punqtis Tanaxmad, sajaro samarTlis iuridiul pirs marTavs xelmZRvaneli, romelic Sesabamisi kanonis, saqarTvelos prezidentis brZanebulebis (avtonomiuri respublikis umaRlesi aRmasrulebeli organos mier dafuZnebis SemTxvevaSi – misi saTanado normatiuli aqtis), wesdebis (debulebis) da wevrTa gadawyvetilebebis (Tu sajaro samarTlis iuridiuli piri wevrobazea dafuZnebuli) farglebSi damoukideblad moqmedebs. imave muxlis me-3 punqtis mixedviT ki, sajaro samarTlis iuridiuli piris xelmZRvaneli saqmeebs uZRveba erTpirovnulad, masve ekisreba sajaro samarTlis iuridiuli piris warmomadgenloba da personalurad agebs pasuxs misi saqmianobis sworad warmarTvaze. aRniSnuli kanonis me-11 muxliT reglamentirebulia sajaro 574 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis samarTlis iuridiul pirze saxelmwifo kontrolis ganxorcieleba, xolo me-12 muxlSi CamoTvlilia sajaro samarTlis iuridiuli piris saqmianobis Semadgeneli is qmedebebi, romelTa ganxorcieleba saWiroebs saxelmwifos mxridan Tanxmobas. didi palata ganmartavs, rom zemoaRniSnul sakanonmdeblo normebSi organuladaa Cadebuli sajaro samarTlis iuridiuli pirisa da misi xelmZRvanelis saqmianobis mmarTvelobiTi xasiaTi, aseve _ saxelmwifo kontrolisa da Sesabamisi saxis saqmianobaze xelmZRvanelis saxelisuflebo SezRudvis elementi. sajaro samarTlis iuridiuli piris xelmZRvaneli, romelic `sajaro samarTlis iuridiuli piris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-10 muxlis me-2 punqtis mixedviT, marTavs sajaro samarTlis iuridiul pirs, erTpirovnulad uZRveba mis saqmianobas da gansazRvrul farglebSi damoukideblad moqmedebs, aRniSnuli niSniT gansxvavdeba sajaro samarTlis iuridiuli piris rigiTi TanamSromlisagan. didi palata miuTiTebs `sajaro samarTlis iuridiuli piris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-10 muxlis me-4 da me-41 punqtebze, romelTa Tanaxmad, saxelmwifo qonebis safuZvelze Seqmnili sajaro samarTlis iuridiuli piris xelmZRvanels Tanamdebobaze niSnavs da Tanamdebobidan aTavisuflebs saqarTvelos prezidenti an kanoniT (prezidentis brZanebulebiT) gansazRvruli saxelmwifo mmarTvelobis organo. am kanonis me-5 muxlis me-2 punqtis „d“ qvepunqtis Sesabamisad (avtonomiuri respublikis umaRlesi aRmasrulebeli organos normatiuli aqtiT, avtonomiuri respublikis kompetencias mikuTvnebuli sakiTxebis gadasawyvetad) Seqmnili sajaro samarTlis iuridiuli piris xelmZRvanels Tanamdebobaze niSnavs da Tanamdebobidan aTavisuflebs Sesabamisi avtonomiuri respublikis umaRlesi aRmasrulebeli organo. didi palata ganmartavs, rom sajaro samarTlis iuridiuli piris rigiTi TanamSromlisagan gansxvavebiT, sajaro samarTlis iuridiuli piris xelmZRvanels Tanamdebobaze niSnavs da Tanamdebobidan aTavisuflebs saqarTvelos prezidenti an kanoniT (prezidentis brZanebulebiT) gansazRvruli saxelmwifo mmarTvelobis organo (avtonomiuri respublikis umaRlesi aRmasrulebeli organos normatiuli aqtiT, avtonomiuri respublikis kompetencias mikuTvnebuli sakiTxebis gadasawyvetad Seqmnili sajaro samarTlis iuridiuli piris xelmZRvanels _ Sesabamisi avtonomiuri respublikis umaRlesi aRmasrulebeli organo). amdenad, sajaro samarTlis iuridiuli piris xelmZRvanelis Tanamdebobaze daniSvna da Tanamdebobidan gaTavisufleba xdeba Sesabamisi administraciuli organos mier saTanado aqtiT, anu individualuri administraciul-sa- 575 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis marTlebrivi aqtiT. Sesabamisad, sajaro samarTlis iuridiuli piris xelmZRvanelis samuSaoze aRdgenis Sesaxeb dava warmoadgens administraciuli kategoriis davas, romelic ganxilul unda iqnes administraciuli samarTalwarmoebis wesiT. didi palata damatebiT ganmartavs, rom `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-2 muxliT reglamentirebulia saxazino (sabiujeto) dawesebulebis cneba da mocemulia im saxelmwifo dawesebulebaTa amomwuravi CamonaTvali, romlebSi saqmianobac iTvleba sajaro samsaxurad, aRniSnul CamonaTvalSi ki saerTod ar aris naxsenebi sajaro samarTlis iuridiuli piri. garda amisa, saqarTvelos prezidentis 2001 wlis 21 ivlisis #286 brZanebulebiT damtkicebul `sajaro samsaxuris TanamdebobaTa reestrSi~ rangirebis mixedviT mocemul CamonaTvalSi saerTod ar aris miTiTeba sajaro samarTlis iuridiuli piris TanamSromelze, rogorc sajaro samsaxuris farglebSi sajaro samsaxuris ganmaxorcielebel subieqtze. aqedan gamomdinare, didi palata aRniSnavs, rom Salva gabunia muSaobda ra ssip `saqarTvelos televiziasa da radiomauwyeblobaSi~ sainformacio programebis gaerTianeba `moambis~ mTavari reJisoris Tanamdebobaze (s.f. 27), ar warmoadgenda sajaro mosamsaxures da, Sesabamisad, masze vrceldeboda ara `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanoni, aramed imJamad moqmedi saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsi. amasTan, igi dakavebuli Tanamdebobidan gaTavisuflda ssip `saqarTvelos televiziisa da radiomauwyeblobis~ Tavmjdomaris 2004 wlis 11 agvistos #636-k brZanebiT, saqarTvelos Sromis kanonTa kodeqsis 30-e muxlis pirveli nawilis `v~ qvepunqtis safuZvelze (s.f. 5), ris gamoc xsenebuli brZaneba warmoadgens kerZo samarTlis kanonmdeblobis safuZvelze gamocemul, samuSaodan gaTavisuflebis Sesaxeb samarTlebriv aqts, romlis kanonierebac unda Semowmdes samoqalaqo samarTalwarmoebis farglebSi da gamoyenebul iqnes swored kerZo samarTlis Sesabamisi sakanonmdeblo aqti. amdenad, did palatas miaCnia, rom mocemuli saqme warmoadgens saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis me-11 muxlis pirveli nawilis `a~ qvepunqtiT gaTvaliswinebul SromiT-samarTlebrivi urTierTobidan warmoSobil davas, ris gamoc ssip `sazogadoebrivi mauwyeblis~ sakasacio saCivari unda dakmayofildes nawilobriv, gauqmdes Tbilisis saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis 2006 wlis 3 noembris ganCineba da mocemuli saqme gansaxilvelad gadaeces gansjad sasamarTlos _ Tbilisis saapelacio sasamarTlos samoqalaqo saqmeTa palatas. 576 praqtikuli rekomendaciebi magistrati mosamarTlisaTvis sarezolucio nawili: saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos didma palatam ixelmZRvanela saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis pirveli muxlis me-2 nawiliT, me-2 da 26-e muxlebiT, saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis me-11, 3911-e muxlebiT, 408-e muxlis me-3 nawiliT, 412-e muxliT, `saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos Sesaxeb~ saqarTvelos organuli kanonis me-9 muxliT da daadgina: 1. ssip `sazogadoebrivi mauwyeblis~ sakasacio saCivari dakmayofildes nawilobriv; 2. gauqmdes Tbilisis saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis 2006 wlis 3 noembris ganCineba da mocemuli saqme gansaxilvelad gadaeces gansjad sasamarTlos _ Tbilisis saapelacio sasamarTlos samoqalaqo saqmeTa palatas; 3. saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos didi palatis ganCineba sabolooa da ar saCivrdeba. Tavmjdomare konstantine kublaSvili mosamarTleebi: mixeil gogiSvili mixeil CinCalaZe zaza meiSvili maia vaCaZe nino qadagiZe nugzar sxirtlaZe lali lazaraSvili maia sulxaniSvili 577 SeniSvneb isTvis __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ SeniSvnebisTvis __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________________ © saqarTvelos uzenaesi sasamarTlo, 2010 gamomcemloba `siesta~, 2010 gamocemulia 2010, Tbilisi ISBN 978-9941-414-26-8 iv. javaxiSvilis saxelobis Tbilisis saxelmwifo universiteti iuridiuli fakulteti doqtoranti maia vaCaZe Tema: garemosdacvis Taobaze sarCelis materialuri dasaSvebobis Taviseburebebi administraciul procesSi Tbilisi, 2011 weli 1 Sinaarsi I. Sesavali II. administraciuli samarTalwarmoebis stadiebi III. sarCelis materialuri dasaSvebobis winapirobebi ------ 6 IV. dainteresebuli mxare; piris kanonieri interesi ------- 9 V. garemosdacvis Taviseburebani -------------------------------------------------------------------------- 3 Taobaze sarCelis ----------- 4 dasaSvebobis ------------------------------------------------------------------------------- 11 VI. orhusis konvencia -------------------------------------------------------- 15 VII. sasamarTlo praqtika VIII. daskvna IX. gamoyenebuli literatura -------------------------------------------------- 18 ------------------------------------------------------------------------- 23 -------------------------------------------- 24 2 I. Sesavali administraciulma saproceso kodeqsma saqarTveloSi safuZveli daudo sasamarTloSi saqmis warmoebis Tanamedrove models, romelic administraciul samarTalwarmoebis procesis sam stadiad (sarCelis miReba, sarCelis dasaSvebobis Semowmeba, sarCelis dasabuTebulobis dadgena) dayofas gulisxmobs. administraciuli samarTalwarmoebis meore stadia - sarCelis dasaSvebobis Semowmeba aqtualuri Temaa administraciul procesSi. Temis aqtualobas misTvis damaxasiaTebeli Taviseburebani ganapirobebs. sarCelis materialuri dasaSvebobis Semowmeba ganmwesrigebeli sxdomis instituts ukavSirdeba.AaRsaniSnavia, rom ganmwesrigebeli sxdoma damaxasiaTebelia mxolod qarTuli administraciuli samarTlisaTvis. amasTan, sainteresoa Tu ra sakiTxebia gansaxilveli ganmwesrigebel sxdomaze, vinaidan, kanonmdebeli yovel konkretul sarCelTan mimarTebaSi gansazRvravs sarCelis materialuri dasaSvebobis savaldebulo winapirobebs. zogadi wesisgan gamonakliss warmoadgens garemosdacviT aqtebTan dakavSirebuli sarCelis materialuri dasaSvebobis sakiTxi, romelic winamdebare Temis ganxilvis sagania. qvemoT, sarCelis materialuri dasaSvebobis winapirobebTan kavSirSi, ganvixilavT garemosdacvis Taobaze sarCelis materialuri dasaSvebobis Taviseburebebs administraciul procesSi. II. administraciuli samarTalwarmoebis stadiebi 3 sarCelis aRZvra warmoadgens darRveuli an sadavo uflebis sasamarTlos gziT dacvis saproceso saSualebas. yovel pirs aqvs ufleba sajaro xelisuflebisagan uflebebisa da Tavisuflebebis dasacavad mimarTos sasamarTlos. saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsi gansazRvravs uflebis dacvisaTvis sasamarTloSi mimarTvis formas _ sasarCelo gancxadebis saxiT.1 saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsi amkvidrebs sasamarTloSi saqmis warmoebis Tanamedrove models, romelic gulisxmobs administraciuli samarTalwarmoebis procesis sam stadiad dayofis aucileblobas. es stadiebia: I. sarCelis miReba; II. sarCelis dasaSvebobis Semowmeba; III. sarCelis dasabuTebulobis dadgena.2 sasamarTlo sarCelis warmoebaSi miRebisas amowmebs mis Sesabamisobas saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 177e_179-e muxlebis moTxovnebTan da gamoaqvs ganCineba sarCelis warmoebaSi miRebis Sesaxeb. Tu mosamarTle gamoarkvevs, rom sarCeli Setanilia saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 178-e da 179-e muxlebSi miTiTebuli pirobebis darRveviT, an saxelmwifo baJi ar aris gadaxdili, gamoitans ganCinebas xarvezis Sesaxeb da mosarCeles dauniSnavs vadas mis Sesavsebad. Tu mosarCele daniSnul vadaSi Seavsebs ganCinebaSi miTiTebul xarvezs, mosamarTle gamoitans ganCinebas am sarCelis warmoebaSi miRebis Sesaxeb. winaaRmdeg SemTxvevaSi sasamarTlo gamoitans ganCinebas sarCelis warmoebaSi miRebaze uaris Tqmisa da misi mosarCelisaTvis dabrunebis Sesaxeb, razec SeiZleba kerZo saCivris Setana. amdenad, sasamarTlo gamoitans ganCinebas sarCelis warmoebaSi miRebis Taobaze, Tu wardgenili sarCeli srulad pasuxobs sarCelis formaluri dasaSvebobis moTxovnebs. administraciuli samarTalwarmoebisaTvis damaxasiaTebeli ZiriTadi Tavisebureba aris is, rom sarCeli unda akmayofilebdes, rogorc saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 177-e_179-e muxlebis moTxovnebs, aseve is unda akmayofilebdes materialuri dasaSvebobis moTxovnebsac. administraciuli sarCelis warmoebaSi miRebis Semdeg, mTavar sxdomaze misi safuZvlianobis Semowmebamde da saqmis arsebiTad ganxilva-gadawyvetamde, sasamarTlo ixilavs sarCelis dasaSvebobis sakiTxs, rac mosamarTles aZlevs SesaZleblobas, imsjelos sarCelis dasabuTebulobaze (materialuri dasaSveboba). 1 maia kopaleiSvili, nugzar sxirtlaZe, ekaterine qardava, paata turava (red.) administraciuli saproceso samarTlis saxelmZRvanelo, Tbilisi, siesta, 2008w. gv. 296 2 praqtikuli rekomendaciebi administraciul saproceso samarTlis sakiTxebze magistrati mosamarTlisaTvis, Tbilisi, siesta, 2010w. gv. 72 4 aRsaniSnavia, rom sarCelis materialuri dasaSvebobis sakiTxs sasamarTlo amowmebs ganmwesrigebel sxdomaze (administraciuli saproceso kodeqsis 262-e muxli), sarCelis dasaSvebobis Semowmeba xdeba saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 22-e_25-e muxlebis Sesabamisad. amdenad, ganmwesrigebeli sxdomis instituti swored administraciuli samarTalwarmoebis meore stadias, kerZod, sarCelis materialuri dasaSvebobis Semowmebas ukavSirdeba. saqarTvelos administraciul saproceso kodeqsSi 262-e muxli, romliTac gansazRvrulia ganmwesrigebeli sxdoma, Sevida 2005 wlis 24 ivniss ganxorcielebuli cvlilebebiT. misi SemoRebis mizania, sasamarTlom, iseve rogorc mxareebma, ar daxarjos dro da energia dauSvebeli sarCelis arsebiTad ganxilvaze da usafuZvlod ar gaWianurdes administraciuli wesiT saqmeTa ganxilva.3 aRsaniSnavia, rom administraciul samarTalwarmoebaSi ganmwesrigebeli sxdomis arseboba, gansxvavebiT sxva qveynebisgan, damaxasiaTebelia mxolod qarTuli administraciuli samarTlisTvis. agreTve sayuradReboa, rom aRniSnuli instituti ar gvxvdeba arc saqarTvelos samoqalaqo procesSi. moqmedi procesualuri kanonmdeblobis Tanaxmad, sasamarTlo sarCelis warmoebaSi miRebis etapze saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 22-e_25-e muxlebiT dadgenili moTxovnebis gaTvaliswinebiT wyvets sarCelis dasaSvebobis sakiTxs (uflebadamcavi interesi, uSualo da pirdapiri ziani, xandazmuloba).4 Tu dasaSvebobis sakiTxis gadawyveta saeWvoa an mosamarTle miiCnevs, rom sarCeli dauSveblad unda iqnes cnobili, sasamarTlo sarCelis miRebidan 2 kviris vadaSi niSnavs ganmwesrigebel sxdomas sarCelis dasaSvebobis sakiTxis gadasawyvetad. Tumca sagulisxmoa is garemoeba, rom saqmis ganmxilveli mosamarTle ar aris SezRuduli am sxdomaze miRebuli gadawyvetilebiT da im SemTxvevaSi, Tu sarCelis dauSveblobis safuZvlebi gamovlinda sarCelis miRebidan 2 kviris Semdeg, saqmis ganxilvis nebismier stadiaze, saqmis arsebiTad gadawyvetamde da saboloo gadawyvetilebis gamotanamde, sasamarTlo uflebamosilia daubrundes sarCelis dasaSvebobis sakiTxs. am sakiTxis ganxilva SeiZleba moxdes procesis nebismier stadiaze. Tu saqmis ganxilvis nebismier etapze gamovlindeba sarCelis dauSveblobis 3 g. giorgaZe, m. kopaleiSvili, a. loria, v. loria, x. loria, m. salxinaSvili, n. wkeplaZe, c. Cqareuli, i. xarSilaZe, saqarTvelos administraciuli saproceso kdeqsis komentari, Tbilisi, ”bona kauza”, 2008w. gv. 252 4 maia kopaleiSvili, nugzar sxirtlaZe, ekaterine qardava, paata turava (red.) administraciuli saproceso samarTlis saxelmZRvanelo, Tbilisi, siesta, 2008w. gv. 108 5 safuZvlebi, sasamarTlo saqmis warmoeba. uflebamosilia ganCinebiT Sewyvitos amasTan, aRsaniSnavia Tu ra sakiTxebia gansaxilveli ganmwesrigebel sxdomaze, vinaidan, kanonmdebeli yovel konkretul sarCelTan mimarTebaSi gansazRvravs sarCelis materialuri dasaSvebobis savaldebulo pirobebs. III. sarCelis materialuri dasaSvebobis winapirobebi materialuri miznis gansaxorcieleblad administraciuli saproceso kodeqsi mosarCeles aZlevs SesaZleblobas, gamoiyenos sarCelis sxvadasxva formebi da saproceso moqmedebebi. imisaTvis, rom SesaZlebeli gamxdariyo am pirTa qmediTi samarTlebrivi dacva, Seiqmna samarTlebrivi dacvis sxvadasxva formebi, rogorc adekvaturi procesualuri saSualebebi.5 saqarTvelos administraciul saproceso kodeqsSi 262-e muxli miTiTebas akeTebs amave kodeqsis 22-e (sarCeli administraciulsamarTlebrivi aqtis baTilad cnobis an Zaladakargulad gamocxadebis Taobaze), 23-e (sarCeli administraciulsamarTlebrivi aqtis gamocemis Taobaze), 24-e (sarCeli qmedebis ganxorcielebis Taobaze) da 25-e (aRiarebiTi sarCeli) muxlebze, anu administraciuli sarCelis im oTx ZiriTad saxeze, romelsac icnobs administraciuli saproceso kodeqsi. amasTan, dasaSvebobis stadia ar aris gaTvaliswinebuli administraciuli xelSekrulebis baTilad cnobis Sesaxeb sarCelebze. SecilebiT sarCelze saubaria administraciuli saproceso kodeqsis 22-e muxlSi. es aris sarCeli administraciulsamarTlebrivi aqtis baTilad cnobis an Zaladakargulad gamocxadebis Taobaze. SecilebiTi sarCelis safuZvelze mosarCeles SeuZlia miaRwios im administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobas an Zaladakargulad gamocxadebas, romelic pirdapir da uSualo (individualur) zians ayenebs mosarCelis kanonier uflebas an interess an ukanonod zRudavs mis uflebas. administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobis an Zaladakargulad gamocxadebis moTxovniT sarCelis dasaSveboba unda Semowmdes saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 22-e muxlis safuZvelze, kerZod, mosamarTle amowmebs, ramdenad pasuxobs sarCeli Semdeg moTxovnebs: 5 maia vaCaZe, inga Todria, paata turava, naTia wkeplaZe, saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis komentari, Tbilisi, diogene, 2005w. gv. 130 6 1. sarCelis mizani unda iyos administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad an Zaladakargulad gamocxadeba (e.i. yuradReba eqceva sarCelis formulirebas); 2. mosarCele amtkicebs, rom administraciul-samarTlebrivi aqti an misi nawili pirdapir da uSualo zians ayenebs mis kanonier uflebas an interess, an ukanonod zRudavs mis uflebebs. aRsaniSnavia, rom sarCelis dasaSvebobisaTvis sakmarisia mxolod varaudi, rom irRveva mosarCelis subieqturi ufleba, xolo is sakiTxi, realurad es uflebebi marTlac ilaxeba Tu izRudeba, unda gadawydes saqmis arsebiTad ganxilvisas, anu sarCelis dasabuTebulobis Semowmebisas; 3. daculia gasaCivrebis vadebi. sarCeli sasamarTlos unda waredginos administraciul-samarTlebrivi aqtis an administraciul saCivarTan dakavSirebuli gadawyvetilebis gacnobidan erTi Tvis vadaSi, igive erTTviani vada gamoiyeneba administraciul saCivarTan dakavSirebiT, xolo misi gamoTvla unda daiwyos administraciul saCivarTan dakavSirebiT gadawyvetilebis gamotanisaTvis dadgenili vadis amowurvidan, rac Seexeba normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqtis gasaCivrebis SemTxvevas, aqti unda gasaCivrdes uSualo zianis miyenebidan 3 Tvis vadaSi. sarCelis formebidan erT-erTi mniSvnelovania mavaldebulebeli sarCeli. mavaldebulebeli sarCelis erT-erTi saxea sarCeli administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis moTxovniT. am saxis sarCelis wardgenisas mosarCele administraciuli organosagan iTxovs mis sasargeblod administraciulsamarTlebrivi aqtis gamocemas. Tu sasamarTlo miiCnevs, rom sarCeli safuZvliania, igi sasamarTlo aqtiT (gadawyvetilebiT) avaldebulebs administraciul organos – gamosces administraciul-samarTlebrivi aqti, romelic manamde mopasuxis mier ar iqna gamocemuli. aucileblobis SemTxvevaSi, sasamarTlo gadawyvetileba SeiZleba iZulebiTi wesiTac aRsruldes. administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis Taobaze sarCelis dasaSveboba mowmdeba saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 23-e muxlis safuZvelze, ra drosac sayuradReboa Semdegi: 1. sarCelis mizani unda iyos administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocema (e.i. yuradReba eqceva sarCelis formulirebas); 2. mosarCele amtkiceb da am SemTxvevaSic sakmarisia mxolod varaudi, rom administraciuli organos uari administraciulsamarTlebrivi aqtis gamocemaze pirdapir da uSualo zians ayenebs mis kanonier uflebas an interess; 3. sarCeli wardgenilia administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemaze uaris miRebidan erTi Tvis vadaSi. sarCeli moqmedebis ganxorcielebis Taobaze mavaldebulebeli sarCelis gansakuTrebuli formaa, romliTac SesaZlebelia moTxovnil iqnas nebismieri sxva administraciuli zomebis 7 ganxorcieleba, rac ar aris dafuZnebuli individualur administraciul-samarTlebriv aqtze. SeiZleba administraciuli organos moqmedeba umoqmedobaSic gamoixatos. qmedebis ganxorcielebis Taobaze sarCelis dasaSveboba mowmdeba saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 24-e muxlis safuZvelze. sarCeli dasaSvebia Tu: 1. sarCelis mizania iseTi qmedebis ganxorcieleba an iseTi qmedebisagan Tavis Sekaveba, romelic ar gulisxmobs administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemas; 2. administraciuli organos mier raime qmedebis ganxorcieleba an uari raime moqmedebis ganxorcielebaze pirdapir da uSualo zians ayenebs piris kanonier uflebas an interess.Aaqac sakmarisia imis varaudi, rom irRveva mosarCelis ufleba; 3. gasaCivrebis vadas kanoni am SemTxvevaSi ar gansazRvravs. aRiarebiTi sarCeli warmoadgens procesualuri dacvis erT-erT myar samarTlebriv instituts da is ar gamomdinareobs mosarCelis materialuri uflebebis uSualo ganxorcielebidan. davis sagnis mravalferovnebidan gamomdinare aRiarebiTi sarCeli gansakuTrebuli sirTuliT xasiaTdeba. aRiarebiTi sarCelis davis sagania uflebis an samarTlebrivi urTierTobis arsebobaararsebobis dadgena, administraciul-samarTlebrivi aqtis 6 ararad aRiareba. aRiarebiTi sarCelis dasaSveboba mowmdeba saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 25-e muxlis safuZvelze. sarCeli dasaSvebia, Tu: 1. sarCelis mizania administraciul-samarTlebrivi aqtis arara aqtad aRiareba an uflebis an samarTlebrivi urTierTobis arseboba-ararsebobis dadgena; 2. mosarCeles ar SeuZlia aRZras sarCeli saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 22-e-24-e muxlebis safuZvelze; 3. administraciul-samarTlebrivi aqtis arara aqtad aRiarebis moTxovniT sarCelis aRZvris SesaZlebloba pirs eZleva xandazmulobis vadebis gareSe, anu igi uflebamosilia, nebismier dros moiTxovos Tavisi uflebebis darRvevis aRiareba. miuxedavad imisa, rom zemoaRniSnuli muxlebi ar Seicavs calke miTiTebas, yuradRebis gareSe ar unda darCes is garemoeba, rom sasamarTlo ar miiRebs sarCels administraciuli organos mimarT, Tu mosarCelem saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsiT dadgenili wesiT ar gamoiyena administraciuli saCivris erTjeradad wardgenis SesaZlebloba. amdenad, administraciul saCivars aqvs sarCelis dasaSvebobis aucilebeli winapirobis 6 maia kopaleiSvili, nugzar sxirtlaZe, ekaterine qardava, paata turava (red.) administraciuli saproceso samarTlis saxelmZRvanelo, Tbilisi, siesta, 2008w. gv. 359 8 funqcia. mosarCeles ufleba aqvs, mimarTos sasamarTlos Tavisi darRveuli uflebis dacis mizniT, Tu is gamoiyenebs administraciul organoSi gasaCivrebis SesaZleblobas. sasamarTlo praqtikas Tu gaviTvaliswinebT, SeiZleba iTqvas, rom zemoT aRniSnuli moTxovnis dacva yovelTvis ar aris SesaZlebeli, kerZod, mosarCeles ar moeTxoveba iseTi organos mier gamocemul administraciul-samarTlebriv aqtTan dakavSirebiT administraciuli saCivris wardgenis valdebuleba, romelsac ar hyavs zemdgomi organo anu is organo, romelic uflebamosilia, administraciul saCivarTan dakavSirebiT ganaxorcielos administraciuli warmoeba. saCivris wardgenis valdebuleba ar arsebobs im SemTxvevaSic, rodesac sadavo urTierTobis momwesrigebeli kanoni Seicavs pirdapir miTiTebas sakiTxis sasamarTlosadmi qvemdebareobis Taobaze. magaliTad, “sajaro samsaxuris Sesaxeb” saqarTvelos kanoni.7 im SemTxvevaSi, Tu sarCeli dasaSvebia, sasamarTlo gadadis sarCelis dasabuTebulobis Semowmebaze, xolo Tu sarCeli ar akmayofilebs saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 22-e_25-e muxlebis moTxovnebs, mosamarTle iRebs ganCinebas saqmis warmoebis Sewyvetis Taobaze da es ganCineba eqvemdebareba kerZo saCivriT gasaCivrebas. IV. dainteresebuli mxare; piris kanonieri interesi rogorc wesi, SecilebiTi sarCeli, iseve rogorc mavaldebulebeli sarCeli (sarCeli administraciulsamarTlebrivi aqtis gamocemis an qmedebis ganxorcielebis Taobaze) SeiZleba wardgenil iqnas mxolod im piris mier, romelsac faqtebis meSveobiT SeuZlia daamtkicos, rom misi uflebebi da kanonieri interesebi darRveuli iqna am aqtiT, an mis miRebaze uaris TqmiT, an administraciuli organos umoqmedobiT, e.i. aseTi sarCelis wardgenis SemTxvevaSi, mosarCeles unda hqondes sarCelis wardgenis uflebaze dayrdnobis saSualeba. piris uflebisa da kanonieri interesis arsebobas ukavSirdeba aseve aRiarebiTi sarCelis dasaSvebobis sakiTxi. amdenad, administraciuli kategoriis saqmeebze sarCelis aRZvra dasaSvebia mxolod im SemTxvevaSi, Tuki mosarCeles ZaluZs daadasturos, rom misi ufleba dairRva aqtis gamocemiT, an mis gamocemaze uaris TqmiT an administraciuli organos umoqmedobiT. sarCelis aRZvris uflebis dadasturebis moTxovna miznad isaxavs nebismieri piris mier sarCelis aRZvris SesaZleblobis aRkveTas, iseTi piris sarCelis daSvebas, romlis 7 praqtikuli rekomendaciebi administraciul saproceso samarTlis sakiTxebze magistrati mosamarTlisaTvis, Tbilisi, siesta, 2010w. gv. 74 9 sasicocxlo interesebis sfero miRebuli zomebis Sedegad dairRva. amasTanave, piris uflebis darRvevis dasabuTebis moTxovna ar unda iyos Zalze mkacri, mosarCelis uflebis darRveva saboloo jamSi cdeba sarCelis dasaSvebobis farglebs da ufro metad sarCelis safuZvlianobas, dasabuTebas ganekuTvneba. sarCelis materialuri dasaSvebobis sakiTxis gadawyvetisas sasamarTlom Tavi unda Seikavos iseT sakiTxebze msjelobisagan, romlebic arsebiTi ganxilvis etapzea gadasawyveti, gansakuTrebiT moTxovnis kanonierebaze. sarCelis dasaSvebad cnobis Sesaxeb ganCinebis miReba niSnavs, rom sasamarTlo iwyebs mosarCelis moTxovnis marTlzomierebis Semowmebis process da ara moTxovnis kanonierebis dadgenas, ukanaskneli scildeba ganmwesrigebeli sxdomis farglebs da sarCelis arsebiTi ganxilvis Sedegad dgindeba.8 dainteresebuli mxaris cneba umniSvnelovanesia administraciul samarTalSi. misi ganmarteba mocemulia saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis komentarSi. igi ukavSirdeba piris uflebas – monawileoba miiRos administraciul warmoebaSi, iseve rogorc uflebas - warmodgenil iqnes mxared sasamarTloSi. dainteresebul mxared iTvleba nebismieri fizikuri an iuridiuli piri, administraciuli organo, romlebTan dakavSirebiTac miRebulia (an misaRebia) administraciul-samarTlebrivi aqti an gansaxorcielebelia raime qmedeba. agreTve, is piri, romlis kanonier interesebzec pirdapir da uSualo (individualur) gavlenas axdens administraciuli organos mier miRebuli (an misaRebi) gadawyvetileba an qmedeba. Tuki piri moxseniebulia individualur administraciul-samarTlebriv aqtSi, maSin naTelia, rom igi avtomaturad warmoadgens dainteresebul mxares.9 interesis arseboba gulisxmobs mxolod mxaris realur, faqtobriv interess da gamoricxavs moralur an Teoriul interess. sagulisxmoa, rom mosarCelis ufleba an interesi kanonieri unda iyos, anu kanoniT unda iqnas daculi. sityva kanoni gulisxmobs rogorc kanons, ise kanonqvemdebare aqts. amasTan, saxeze unda iyos pirdapiri da uSualo (individualuri) ziani piris samarTlebrivad dacul uflebebsa da interesebze. gasaCivrebuli administraciul-samarTlebrivi aqti SeiZleba, 10 aseve, ukanonod zRudavdes mosarCelis uflebas. 8 maia kopaleiSvili, nugzar sxirtlaZe, ekaterine qardava, paata turava (red.) administraciuli saproceso samarTlis saxelmZRvanelo, Tbilisi, siesta, 2008w. gv. 110 9 zurab adeiSvili, gerd vinteri, dimitri qitoSvili, saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis komentari, Tbilisi, 2002w. gv. 34-35 (gamoyenebulia maia vaCaZe, inga Todria, paata turava, naTia wkeplaZe, saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis komentari, Tbilisi, diogene, 2005w.) 10 maia vaCaZe, inga Todria, paata turava, naTia wkeplaZe, saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis komentari, Tbilisi, diogene, 2005w. gv. 132-133 10 amdenad, zogadi wesis mixedviT, sarCelis dasaSvebad cnobis savaldebulo piroba aris mxaris uSualo kanonieri interesis arseboba. sarCelis aRZvris ufleba ar warmoadgens sayovelTao uflebas, sarCelis aRZvris ufleba aqvs mxolod dainteresebul mxares. gamonaklisi am wesidan dasaSvebia im SemTxvevaSi, Tu kanoniT sxva ram aris dadgenili. swored zemoaRniSnuli kriteriumebidan gamonakliss warmoadgens garemosdacviT aqtebTan dakavSirebuli sarCelis materialuri dasaSvebobis sakiTxi. V. garemosdacvis Taobaze sarCelis dasaSvebobis Taviseburebani garemosdacviT sakiTxebTan dakavSirebuli sarCelebi xasiaTdeba materialuri dasaSvebobis TaviseburebiT. Tu zogadi wesis mixedviT, administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobis an Zaladakargulad gamocxadebis Taobaze sarCelis (muxli 22), administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis Taobaze sarCelis (muxli 23), qmedebis ganxorcielebis Taobaze sarCelisa (muxli 24) da aRiarebiTi sarCelis (muxli 25) materialuri dasaSvebobis savaldebulo pirobas piris uSualo kanonieri uflebisa da interesis arseboba warmoadgens, amis sapirispirod, garemosdacvis Taobaze sarCelis materialuri dasaSvebobisas mowmdeba mxolod kanoniT dadgenili aqtis gasaCivrebis xandazmulobis vada, xolo uSualo kanonieri interesis arsebobas kanoni am SemTxvevaSi ar gansazRvravs. aRniSnuli gamonaklisi swored garemosdacvis Taobaze sarCelis gansakuTrebuli xasiaTidan gamomidinareobs. garemosdacvis Taobaze sarCelis Taviseburebaze metyvelebs garemosdacviT sakiTxebze individualur administraciulsamarTlebrivi aqtebis sajaro warmoebis wesiT miReba. saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis me-2 muxlis pirveli nawilis “k” qvepunqtis Tanaxmad, administraciuli warmoeba warmoadgens administraciuli organos saqmianobas administraciuli-samarTlebrivi aqtis momzadebis, gamocemisa da aRsrulebis, administraciuli saCivris gadawyvetis, agreTve, administraciuli xelSekrulebis momzadebis, dadebis an gauqmebis mizniT. 1. 2. 3. administraciuli warmoebis saxeebia: martivi administraciuli warmoeba; formaluri administraciuli warmoeba; sajaro administraciuli warmoeba. 11 saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis 72-e muxlis me-2 nawilis Tanaxmad, Tu kanoni ar iTvaliswinebs sxva saxis administraciuli warmoebis gamoyenebas, administraciuli organo individualur administraciul-samarTlebriv aqts amzadebs martivi administraciuli warmoebis gamoyenebiT. individualur administraciul-samarTlebrivi aqti sajaro administraciuli warmoebisaTvis saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsiT dadgenili wesis Sesabamisad gamoicema mxolod im SemTxvevaSi, Tu es pirdapir aris gaTvaliswinebuli kanoniT. garemosdacviT sakiTxebze individualur administraciul-samarTlebrivi aqtebis sajaro warmoebis wesiT miReba, swored kanoniT, kerZod, saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis 115-e muxliT ganisazRvreba. sajaro administraciuli warmoeba administraciuli warmoebis is saxea, romelic yvelaze metad uzrunvelyofs rogorc dainteresebul mxareTa, ise sazogadoebis farTo fenebis monawileobas individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis procesSi. garemosdacviTi nebarTvebis sajaro administraciuli proceduriT gacema ganpirobebulia imiT, rom aseTi gadawyvetilebebi gavlenas axdens garemomcvel garemoze da sazogadoebis TiToeul wevrs sruli ufleba aqvs, monawileoba miiRos gadawyvetilebis miRebis procesSi.11 amasTan, sajaro administraciuli warmoeba im SemTxvevaSic dasaSvebia, rodesac es pirdapir ar aris kanoniT gansazRvruli, magram individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis specefikidan gamomdinare, aSkaraa, rom igi Seexeba pirTa farTo wris interesebs. amdenad, sajaro administraciuli warmoebis gamoyeneba dakavSirebulia ara piris pirdapiri da uSualo, aramed, sajaro, pirTa farTo wris kanonieri interesis arsebobasTan. pirTa farTo wris kanonieri interesis arseboba gansazRvravs sajaro administraciuli warmoebis Taviseburebebs, romlebic ganasxvavebs mas martivi administraciuli warmebisagan. imisaTvis, rom sazogadoebam SeZlos srulyofilad monawileobis miReba administraciuli aqtis gamocemis procesSi, sajaro administraciuli warmoebis dawyebamde administraciuli organo valdebulia, gamoaqveynos cnoba sajaro gacnobisaTvis dokumentebis wardgenis Sesaxeb. sajaro warmoebis Sesaxeb informaciis gavrceleba dainteresebul mxareebs SesaZleblobas aZlevs, gaecnon sajaro gacnobisaTvis wardgenil masalebs. 11 zurab adeiSvili, qeTevan vardiaSvili, levan izoria, nino kalandaZe, maia kopaleiSvili, nugzar sxirtlaZe, paata turava, dimitri qitoSvili, zogadi administraciuli samarTlis saxelmZRvanelo, bona kauza, Tbilisi, 2005w. gv. 259-260 12 yvelas aqvs ufleba, daubrkoleblad gaecnos sajaro gacnobisaTvis wardgenil dokumentebs da moiTxovs maTi aslebi im administraciul organoSi, sadac mimdinareobs sajaro administraciuli warmoeba. individualur administraciulsamarlebrivi aqtis gamocemis Sesaxeb gancxadebis an individualur administraciul-samarlebrivi aqtis proeqtis sajaro gacnobisaTvis wardgenis dRidan 20 dRis ganmavlobaSi yvelas aqvs ufleba, waradginos Tavisi werilobiTi mosazreba. mosazrebis warmdgeni piri uflebamosilia, ar miuTiTos Tavisi vinaoba. sajaro administraciuli warmoebisaTvis maxasiaTebel morig Taviseburebas warmoadgens saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsiT dadgenili zepiri mosmenis gamarTvis valdebuleba. saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis imperatiuli moTxovnaa, rom sajaro administraciuli warmoebis safuZvelze gamocemuli individualur administraciulsamarTlebrivi aqti gamoqveyndes. amdenad, iqidan gamomdinare, rom garemosdacviT sakiTxebTan dakavSirebiT miRebuli individualur administraciulsamarTlebrivi aqtebi exeba yvelas intress, garemosdacviT sakiTxebze aRZruli sarCelebi eqceva materialuri dasaSvebobis gansxvavebul reJimSi, romelsac ver CavketavT sarCelis dasaSvebobis im pirobiT, rogiricaa – piris uSualo kanonieri interesis arseboba. garemosdacvis Taobaze sarCelis materialuri dasaSvebobisas sasamarTlos msjelobis sagans warmoadgens mxolod mosarCelis mier xandazmulobis vadebis dacva. mxedvelobaSia agreTve misaRebi is garemoeba, rom dasaSvebobis pirobad igulisxmeba mosarCelis mier procesualuri (sask-is 22-e da 23-e mux.) da ara materialuri xandazmulobis vadebis dacva. aRniSnulis dasadastureblad movixmoT saqarTvelos konstituciis 37-e muxli, romlis Tanaxmadac adamians ufleba aqvs miiRos sruli, obieqturi da drouli informacia misi samuSao da sacxovrebeli garemos mdgomareobis Sesaxeb. aqedan gamomdinare, ar SeiZleba kanoniT Seiqmnas dabrkoleba garemos Sesaxeb informaciis miRebasTan dakavSirebiT, Tundac es saxelmwifo uSiSroebis an kerZo piris mniSvnelovan interesebs uqmnides safrTxes.12 swored aRniSnuli konstituciuri principi asaxulia saqarTvelos zogad administraciul kodeqsSi, kerZod 42-e muxlis “a” qvepunqtis Tanaxmad, yvelas aqvs ufleba icodes informacia garemos Sesaxeb, agreTve monacemebi im saSiSroebis Taobaze, romelic emuqreba maT sicocxles da janmrTelobas. Kkanonmdebeli iyenebs termins “yvela”, romelic mxolod informaciis mimReb subieqtze ar vrceldeba. aRniSnuli termini asaxvas povebs administraciuli samarTalwarmoebis etapzec da 12 zurab adeiSvili, gerd vinteri, dimitri qitoSvili, saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis komentari, Tbilisi, 2002w. gv. 117 13 saSualebas gvaZlevs mxaris kanonieri interesi farTod ganimartos garemosdacviTi sarCelebis SemTxvevaSi. gamomdinare aqedan, zemoT aRniSnuli saxis informaciis mimarT arsebobs didi sajaro interesi, romelic aRemateba informaciis gasaidumloebis interess. swored es ukanaskneli miuTiTebs garemosdacvis Taobaze sarCelis mimarT sayovelTao kanonier interesze. amdenad, garemosdacviTi informaciis xelmisawvdomoba adamianis erT-erTi ZiriTadi uflebaa. sazogadoebas xeli unda miuwvdebodes, rogorc garemos mdgomareobis Sesaxeb, aseve garemosdacviT informaciaze. VI. orhusis konvencia garemosdacviTi informaciis xelmisawvdomobis ufleba ganmtkicebulia orhusis 1998 wlis konvenciiT - „garemosdacviT sakiTxebTan dakavSirebuli informaciis xelmisawvdomobis, gadawyvetilebis miRebis procesSi sazogadoebis monawileobisa 14 da am sferoSi marTlmsajulebis sakiTxebze xelmisawvdomobis Sesaxeb~, romlis ratificireba saqarTvelos parlamentma 2000 wlis 9 Tebervals moaxdina. aRniSnuli konvenciis Tanaxmad, arasamTavrobo organizaciebsa da moqalaqeebs ufleba miecaT am sakiTxebze sarCeliT mimarTon sasamarTlos. orhusis konvencia aris pirveli saerTaSoriso xelSekruleba, romelmac pirdapir Camoayaliba adamianis ekologiur uflebebis dacvis garantiebi. konvenciis Tanaxmad, axlandeli da momavali Taobebis interesebis gaTvaliswinebiT, ganisazRvra adamianis sami ZiriTadi ekologiuri ufleba, romlebis yvela sxva ekologiuri uflebis realizaciis sawindaria:  garemosdacviT sakiTxebTan dakavSirebuli informaciis xelmisawvdomoba;  gadawyvetilebebis miRebis procesSi sazogadoebis monawileoba;  am sferoebSi marTlmsajulebis sakiTxebze xelmisawvdomoba. informaciis xelmisawvdomoba warmoadgens ra orhusis komvenciis sayrdens, konvenciis ori danarCeli sayrdenis – gadawyvetilebis miRebis procesSi sazogadoebis monawileobisa da marTlmsajulebis xelmisawvdomobis uzrunvelyofis sawindaria. orhusis konvencia adgens zemoaRniSnuli uflebebis dacvis minimalur standartebs da ar zRudavs mxare saxelmwifoebs ganaxorcielon RonisZiebebi, romlebic iTvaliswineben garemosdacviTi informaciis ufro farTo xelmisawvdomobas da garemos dacvis sferoSi gadawyvetilebebis miRebis processa da samarTalwarmoebaSi sazogadoebis ufro aqtiur monawileobas da maTze gamartivebul da efeqtur xelmisawvdomobas. orhusis konvenciis Tanaxmad, garemosdacviTi informacia moicavs informacias rogorc garemos elementebis Sesaxeb, aseve im faqtorebze, saqmianobebsa da RonisZiebebze, romlebic moqmedeben an SesaZloa imoqmedon garemoze, agreTve informacias garemos elementebis zemoqmedebis Sesaxeb adamianis janmrTelobasa da usafrTxoebaze. sazogadoebis monawileoba garemosdacviT sakiTxebTan dakavSirebuli gadawyvetilebebis miRebis procesSi orhusis konvenciis erT-erTi ZiriTadi aspeqtia. kerZod, orhusis konvenciis me-6 muxli moiTxovs sazogadoebis monawileobis uzrunvelyofas saqmianobaTa garkveul sferoebSi gadawyvetlebebis miRebisas. garda amisa, konvencia moiTxovs sazogadoebis monawileobas garemosTan dakavSirebuli gegmebisa da programebis momzadebis procesSi (muxli 7) da aRmasrulebeli debulebebis da/an sayovelTaod misaRebi samarTlebrivad savaldebulo normatiuli dokumentebis SemuSavebis procesSi (muxli 8). 15 orhusis konvencia garemosdacviT sakiTxebTan dakavSirebiT informaciis xelmisawvdomobisa da sazogadoebis monawileobis garda, adgens marTlmsajulebis xelmisawvdomobis uflebis ganxorcielebis regulirebis meqanizmebs. konvencia mijnavs marTlmsajulebis xelmisawvdomobis uflebis realizaciis sam ZiriTad safuZvels:  informaciis xelmisawvdomobis uflebis darRveva;  gaadwyvetilebis miRebaSi monawileobis uflebis darRveva;  garemosdacviTi kanonmdeblobis darRveva zogadad. konvenciis Tanaxmad, yvelas aqvs ufleba momarTos sasamarTlos im SemTxvevaSi, Tu mas usamarTlod eTqva uari informaciis miwodebaze an nawilobriv an mTlianad araswori pasuxi gaeca mis mier moTxovnil informaciaze. konvencia adgens, rom nebismieri fizikuri da iuridiuli piris mier gasaCivrebas unda eqvemdebarebodes sajaro dawesebulebis nebismieri gadawyvetileba, moqmedeba an umoqmedoba, romliTac sazogadoebis gadawyvetilebis miRebis procesSi monawileobis ufleba dairRva da romelic garemos dacvis erovnuli kanonmdeblobis debulebebs ewinaaRmdegeba. konvenciis Tanaxmad, xelSemkvreli mxareebi valdebulebas kisruloben erovnul doneze uzrunvelyon informaciis xelmisawvdomobisa da gadawyvetilebis miRebaSi monawileobis uflebis darRvevis gasaCivrebis SesaZlebloba sasamarTloSi, an sxva, kanoniT dadgenil damoukidebel da miukerZoebel organoSi. amasTan, informaciis xelmisawvdomobis uflebis darRvevis gasaCivrebisaTvis gaTvaliswinebuli proceduris Sedegad miRebuli saboloo gadawyvetileba savaldebulo unda iyos Sesasruleblad informaciis mflobel sajaro dawesebulebisaTvis. konvencia adgens, rom marTlmsajulebis procedura ar unda iyos sazogadoebisaTvis ukiduresad ZviradRirebuli RonisZieba, procedurebi unda iyos drouli, xolo mis Sesaxeb yvela informacia xelmisawvdomi unda iyos sazogadoebisaTvis. garemosdacviTi informacia gulisxmobs werilobiT, audiovizualur, eleqtronul an nebismier sxva materialuri formiT miwodebul informacias, romelic pirdapir an iribad ukavSirdeba garemos Semadgeneli iseTi elementebis mdgomareobas, rogoric aris haeri, atmosfero, wyali, niadagi, miwa, landSafti, biologiuri mravalferovneba, genetikurad modificirebuli organizmebi da is faqtorebi, romlebis zegavlenas axdens an savaraudoa, rom moaxdens garemos Semadgenel elementebze da adamianis janmrTelobaze. garemosdacviTi gadawyvetilebaa nebismieri gadawyvetileba miRebuli xelisuflebis mier, romelic pirdapir Tu iribad gavlenas iqoniebs Cvens sacxovrebel da samuSao garemoze 16 konvenciis Tanaxmad, sazogadoeba CarTuli unda iqnes Semdegi gadawyvetilebebi miRebis procesSi:  nebarTvebisa da licenziebis gacema;  im gegmebis, programebisa da politikis SemuSaveba, romelic garemosTan aris dakavSirebuli;  normatiuli masalis SemuSavebis procesi. Tumca, saqarTvelos kanonmdeblobis mixedviT, sazogadoebis monawileobis dReisaTvis arsebuli erTaderTi procedura gansazRvrulia saqmianobis nebarTvis gacemisas garemoze zemoqmedebis Sefasebis angariSis sajaro ganxilvaSi. sajaro ganxilvis Sesaxeb informacia vrceldeba adgilobrivi da centraluri presis saSualebiT. orhusis konvenciiT gaTvaliswinebuli valdebulebebi vrceldeba yvela sajaro dawesebulebaze, yvela piris sazogadoebrivi momsaxurebis sawarmoze (m.S. minicipalur, satransporto da sxva) da maTi kontrilis qveS myof nebiamier fiziur da iuridiul pirze. amdenad, orhusis konvenciis mimoxilva kidev erTxel usvams xazs garemosdacvis Taobaze miRebuli gadawyvetilebebis sajaro xasiaTs, rac SemdgomSi garemosdacvis Taobaze sarCelis materialuri dasaSvebobis Semowmebis gansxvavebul mowesrigebaSi vlindeba. VII. sasamarTlo praqtika garemosdacvis Taobaze sarCelis materialuri dasaSvebobis TaviseburebebTan dakavSirebiT sainteresoa sasamarTlo praqtikis gacnoba, kerZod, saqmeze #bs-530-525(k-11) mosarCele asociacia 17 “mwvane alternativas” sasarCelo moTxovnas warmoadgenda grZelvadiani tyiTsargeblobis mizniT xe-tyis damzadebis specialuri licenziis gacemis Sesaxeb saqarTvelos ekonomikuri ganviTarebis ministris brZanebebisa da asociacia “mwvane alternativas” administraciuli saCivris dakmayofilebaze uaris Tqmis Sesaxeb saqarTvelos premier-ministris brZanebis baTilad cnoba. saqmeze mopasuxe mxareebs warmoadgendnen saqarTvelos premier-ministri da saqarTvelos ekonomikuri ganviTarebis saministro (amJamad, saqarTvelos ekonomikisa da mdgradi ganviTarebis saministro). gasaCivrebuli individualur administraciul-samarTlebrivi aqtebi gamocemuli iyo saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis me-16 muxlis me-2 nawilis safuZvelze saqmeSi CarTuli savaldebulo miwvevis mesame pirebis mimarT. mosarCelis ganmartebiT, sadavo aqtebi miRebul iqna kanonmdeblobiT dadgenili garemosdacviTi sakiTxebis ugulebelyofiT. saqmis ganxilvisas, savaldebulo miwvevis mesame pirebma, im safuZvliT, rom asociacia “mwvane alternativa” ar warmoadgenda dainteresebul pirs da mas gasaCivrebuli aqtebi pirdapir da uSualo zians ar ayenebda, dauSveblobis motiviT saqmis warmoebis Sewyveta moiTxoves. sasamarTlom ar daakmayofila moTxovna saqmis warmoebis Sewyvetis Sesaxeb, Sesabamisad, asociacia “mwvane alternativa” miiCnia dainteresebul pirad da sarCeli ganixila arsebiTad. dasaSvebobis sakiTxi analogiurad gadawyda saqmeze #bs-833-419(2k05), sadac mosarCeleebi apelirebdnen garemosdacvis sakiTxze gadawyvetilebis miRebisas sajaro administraciul warmoebaSi sazogadoebis wevrebis monawileobis uflebis darRvevaze. mosarCeleebma abas mextievma, ilxan elCievma, abas badalovma da sxvebma, sul 27 pirma, sasarCelo gancxadebiT mimarTes sasamarTlos saqarTvelos garemos dacvisa da bunebrivi resursebis saministros, saqarTvelos satyeo meurneobis departamentisa da mesame piris – Sps `kavkasiis~ mimarT, romliTac Sps `kavkasiis~ saxelze 2003 wlis 10 dekembers gacemuli, cxovelTa samyaroTi sargeblobis (seria b.m. #0016) generaluri licenziisa da amave wlis 30 dekembers Sps `kavkasiasa~ da saqarTvelos satyeo meurneobis saxelmwifo departaments Soris dadebuli tyiT sargeblobis xelSekrulebis baTilad cnoba moiTxoves. mosarCeleTa ganmartebiT, 2003 wlis 10 dekembers Sps `kavkasiis~ saxelze gaica generaluri licenzia cxovelTa samyaroTi sargeblobis Sesaxeb, romlis safuZvelzec amave wlis 30 dekembers satyeo meurneobis saxelmwifo departamentma Sps `kavkasiasTan~ dado tyiT sargeblobis xelSekruleba saxelmwifosameurneo tyis fondis teritoriaze samonadireo meurneobis mowyobisa da marTvis Sesaxeb, rac, mosarCeleTa azriT, ganxorcielda kanonis moTxovnaTa darRveviTa da bolnisis raionis soflebis mosaxleobis mier tyiT sargeblobis kanonieri uflebebis ignorirebiT, kerZod, mosarCeleTa miTiTebiT, administraciulma organom daarRvia licenzirebisa da bunebiT 18 sargeblobis sakiTxebTan dakavSirebiT administraciuli aqtis gamocemisaTvis zogadi administraciuli kodeqsis 115-e muxliT gaTvaliswinebuli sajaro administraciuli warmoebis wesebi, amave kodeqsis 116-e muxlis Sesabamisad, ar iqna gamoqveynebuli cnoba sajaro gacnobisaTvis dokumentebis wardgenis Sesaxeb, vinaidan saministros gadawyvetileba exeboda bolnisis mosaxleobis interesebs. miTiTebuli muxlis me-2 nawilis `a~ qvepunqtis Sesabamisad, saministros SenobaSi cnobis gamoqveynebis miuxedavad, Setyobineba administraciuli warmoebis Sesaxeb unda gakeTebuliyo adgilobrivi TviTmmarTvelobis an mmarTvelobis Sesabamis organoSi. aseve, ar ganisazRvra dainteresebuli mxaris, konkretul SemTxvevaSi bolnisis mosaxleobis zogadi administraciuli kodeqsis me-13 muxliT gansazRvruli ufleba administraciuli aqtis proeqtTan dakavSirebiT mosazrebebis wardgenis Sesaxeb. garemosa da bunebrivi resursebis saministro valdebuli iyo oficialuri beWdviTi organos meSveobiT informacia gaekeTebina saministroSi wardgenili gancxadebisa da mis safuZvelze administraciuli warmoebis dawyebis Sesaxeb. mosarCeleTa miTiTebiT, saministrom ar gaiTvaliswina bolnisis raionis mosaxleobis interesebi, romlebic aTeuli wlebis manZilze sargeblobdnen saqarTvelos saxelmwifo tyis fondis teritoriebiT da iyenebdnen sasoflo-sameurneo miznebisaTvis Camoyalibebuli Cveulebebisa da tradiciebis safuZvelze. aRniSnul saqmezec sasamarTlom mosarCeleebi dainteresebul pirebad miiCnia da sarCeli arsebiTad ganixila. rac Seexeba saqmes #bs-1342-917(k-05), darejan RambaSiZem sasarCelo gancxadebiT mimarTa sasamarTlos q. Tbilisis meriisa da murman TabukaSvilis mimarT da q. Tbilisis municipalitetis kabinetis 1996 wlis 11 ivlisis #11.15.702 dadgenilebis, q. Tbilisis saxelmwifo arqiteqturul-samSeneblo kontrolis inspeqciis #124 nebarTvis, arqiteqturisa da qalaqis perspeqtiuli ganviTarebis saqmeTa departamentis mier gacemuli miwis nakveTis gegmis, sajaro reestris miwis nakveTis #1/14/10/2/2 pirveladi da Semdgomi registraciis Canawerebis, notarius b. bulias mier 2002 wlis 2 agvistos Sedgenili #1-2999 da 2003 wlis 20 Tebervlis #1-482 sanotaro aqtebis baTilad cnoba, aseve #1/14/10/2/2 miwis nakveTis `gamarjvebis parkisaTvis~ dabruneba da sajaro reestrSi saTanado cvlilebebis Setana moiTxova. mosarCelis ganmartebiT, q. Tbilisis municipalitetis kabinetis 1996 wlis 11 ivlisis #11.15.702 dadgenilebiT kulturisa da saqmiani urTierTobis saerTaSoriso centr `gamarjvebis parkis~ teritoriidan rezidenciis asaSeneblad gamoeyo parkis amortizebuli sameurneo nagebobiT dakavebuli da nargavebisagan Tavisufali mimdebare miwis nakveTi. miTiTebuli dadgenilebis safuZvelze, 1998 wlis 31 dekembers q. Tbilisis saxelmwifo arqiteqturul-samSeneblo kontrolis inspeqciis mier `mTvaris globusis~ saxelze gaica #124 nebarTva gamarjvebis parkis teritoriaze rezidenciis Senobis mSeneblobis Taobaze, xolo arqiteqturisa da qalaqis 19 perspeqtiuli ganviTarebis saqmeTa departamentma gasca miwis nakveTis gegma. 1998 wlis maisSi `mTvaris globusma~ daiwyo samSeneblo samuSaoebi, riTac, mosarCelis miTiTebiT, mniSvnelovani ziani miadga `gamarjvebis parkis~ mwvane safars da ganadgurda mravalwliani nargavebi. mSeneblobis akrZalvis moTxovniT `gamarjvebis parkis~ mimdebare teritoriis mcxovrebTa mier sarCeli iqna aRZruli sasamarTloSi. vakis raionuli sasamarTlos 1998 wlis 16 dekembris kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetilebiT `gamarjvebis parkis~ teritoriaze dawyebuli mSenebloba cnobil iqna ukanonod. 1998 wels miwis nakveTis mesakuTred sajaro reestrSi aRiricxa `mTvaris globusi~. 2002 wlis 2 agvistos notarius b. bulias mier damowmebul iqna nasyidobis xelSekruleba, romlis safuZvelzec miwis nakveTi `mTvaris globusis~ warmomadgenelma murman TabukaSvilma mihyida arCil vefxvaZes, rac registrirebul iqna sajaro reestrSi, xolo 2003 wlis 20 Tebervals imave notariusis mier Sedgenili sanotaro aqtiT damowmda nasyidobis xelSekruleba a. vefxvaZis mier miwis nakveTis m. TabukaSvilisaTvis miyidvis Sesaxeb. mosarCelis miTiTebiT, zemoaRniSnuli teritoriis gasxvisebiT Seilaxa misi konstituciuri da saerTaSoriso samarTliT uzrunvelyofili uflebebi, kerZod, saqarTvelos konstituciis 37-e muxlis me-3 nawiliT ganmtkicebuli, janmrTelobisaTvis uvnebel garemoSi cxovrebis, bunebrivi da kulturuli garemoTi sargeblobis ufleba, aseve dairRva orhusis konvencia `garemosdacviT sakiTxebTan dakavSirebuli informaciis xelmisawvdomobis, gadawyvetilebis miRebis procesSi sazogadoebis monawileobisa da am sferoSi marTlmsajulebis sakiTxebze xelmisawvdomobis Sesaxeb~. aRniSnuli sarCelic sasamarTlom ganixila arsebiTad. aRsaniSnavia saqme bs-718-619-k-04, sadac mosarCele asociacia `mwvane alternativam" sasarCelo gancxadebiT mimarTa sasamarTlos mopasuxeebis - saqarTvelos garemosa da bunebrivi resursebis dacvis saministrosa da baqo-Tbilisi-jeihanis milsadenis kompaniis filialis _ baqo-Tbilisi-jeihanis milsadenis kompania `saqarTvelos" da mesame piris saqarTvelos navTobis saerTaSoriso korporaciis mimarT. sarCelSi aRniSnuli iyo, rom 2002 wlis 30 noembers baqo-Tbilisi-jeihanis milsadenis kompaniaze garemosdacviTi nebarTvis gacemis procesSi saqarTvelos garemosa da bunebrivi resursebis dacvis saministrom ar ganaxorciela kanonmdeblobiT dadgenili savaldebulo moqmedebebi, romlebic aucilebeli iyo gadawyvetilebis miRebis procesSi sazogadoebis monawileobis uzrunvelyofisa da sazogadoebisaTvis garemosdacviTi informaciis maqsimalurad xelmisawvdomobisaTvis, riTac Seilaxa mosarCelis uflebebi informaciis xelmisawvdomobis sferoSi. mosarCelis ganmartebiT, aRniSnuli qmedebiT dairRva saqarTvelos konstituciis 37-e muxlis me-5 punqti, `garemosdacviTi nebarTvis Sesaxeb~ saqarTvelos kanoniTa da `garemosdacviT sakiTxebTan dakavSirebuli informaciis 20 xelmisawvdomobis, gadawyvetilebebis miRebis procesSi sazogadoebis monawileobisa da am sferoSi marTlmsajulebis sakiTxebze xelmisawvdomobis Sesaxeb~ konvenciiT daculi uflebebi, kerZod, mosarCelem miuTiTa, rom dairRva aRniSnuli konvenciis me-6 muxlis me-2 punqti, romlis Tanaxmad, dainteresebuli sazogadoeba adekvaturad, droulad da efeqturad unda iyos informirebuli sazogadoebrivi Tu individualuri Setyobinebebis meSveobiT garemos dacvasTan dakavSirebuli gadawyvetilebis miRebis procesis sawyisi etapis Taobaze, agreTve, dairRva `garemosdacviTi nebarTvis Sesaxeb" saqarTvelos kanonis me-7 muxli da `saxelmwifo ekologiuri eqspertizis" Sesaxeb kanonis me-3 muxlis me-6 punqti. mosarCelis ganmartebiT, garemosdacviTi nebarTvis teqstidan dasturdeba, rom garemosa da bunebrivi resursebis dacvis saministroSi investorma waradgina mxolod bunebriv da socialur garemoze zemoqmedebis Sefasebis (`bsgzS~) angariSi baqo-Tbilisi-jeihanis ZiriTadi saeqsporto milsadenis saqarTvelos monakveTisTvis da nebarTvac am safuZvelze gaica. saqarTvelos kanonmdeblobiT garemosdacviTi nebarTvis misaRebad saWiro ganacxadi an sxva romelime aucilebeli dokumenti investors nebarTvis miRebisas ar warudgenia. 2002 wlis 30 maisidan 31 ivlisamde investorma Caatara bunebriv da socialur garemoze zemoqmedebis Sefasebis (`bsgzS~) angariSis proeqtis sajaro ganxilvebi da aRniSnuli iyo saqarTveloSi baqo-Tbilisi-jeihanis milsadenis proeqtis ganxorcielebasTan da am saqmianobaze garemosdacviTi nebarTvis gacemasTan dakavSirebuli erTaderTi sajarod ganxiluli dokumenti. mosarCelem aRniSna, rom proeqtis sajaro ganxilvis Semdeg investorma moamzada dokumenti _ `pasuxebi angariSis sajaro ganxilvis procesSi miRebul SeniSvnebze", romelSic wardgenili iyo sazogadobisgan miRebuli SeniSvnebi da mosazrebebi, aseve, is cvlilebebi, romlebic Setanil iqna `bsgzSs~ angariSis proeqtSi sajaro ganxilvis Semdeg. aRniSnuli dokumenti xelmiswvdomi iyo sazogadoebisTvis, Tumca sajaro ganxilvis sagani ar yofila. mosarCelem aRniSna, rom 2002 wlis 15 oqtombers investorma garemos dacvis saministros warudgina qarTul enaze Sesrulebuli `bsgzS-is~ angariSi garemosdacviTi nebarTvis misaRebad. imis gamo, rom saministro ar dakmayofilda investoris mier wardgenili dokumentaciiT, xelSekrulebiT dadgenili wesis Sesabamisad, 2002 wlis 12 noembers investors gaegzavna saministrosa da damoukidebel eqspertTa mier dasmuli ocdaTormeti SekiTxva, romelic exeboda garemosdacviT fundamentur sakiTxebs, romelTa xelmisawvdomoba sazogadoebisTvis ar iqna uzrunvelyofili. 2002 wlis 28 noembers _ dasmul kiTxvebze pasuxebis miRebidan or dReSi saministrom gasca garemosdacviTi nebarTva. amdenad, mosarCelem miiCnia, rom sajarod ganxiluli iyo mxolod `bsgzS-s~ angariSis proeqti, xolo rac Seexeboda sajaro ganxilvebis Semdeg momzadebul dokumentebs, garemosdacviTi nebarTvis gacemamde maTgan sazogadoebisTvis xelmisawvdomi iyo mxolod dokumenti _ `pasuxi angariSis sajaro ganxilvis procesSi miRebul SeniSvnebze~, 21 xolo sajarod arc erTi ar ganxilula maSin, rodesac saqarTvelos kanonmdebloba avaldebulebda garemosa da bunebrivi resursebis dacvis saministros ganacxadis miRebidan araugvianes ori Tvisa Caetarebina saqmianobis ganxorcielebis sakiTxebTan dakavSirebuli sajaro ganxilva. mxolod `bsgzS-s~ angariSis proeqtis ganxilvaSi sazogadoebis monawileoba ar SeiZleboda CaTvliliyo garemosdacviTi nebarTvis gacemis procesSi sazogadoebis monawileobis uzrunvelyofad. mosarCelis ganmartebiT, garemosdacviTi nebarTva gamocemuli iyo saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis me-60 muxlis pirveli nawilis `d" punqtis darRveviT, kerZod, arsebiTad iyo darRveuli misi momzadebisa da gamocemis kanonmdeblobiT dadgenili moTxovnebi, ris gamoc igi baTilad unda gamocxadebuliyo. aRniSnulidan gamomdinare, mosarCelem iTxova saqarTvelos garemosa da bunebrivi resursebis dacvis saministros mier 2002 wlis 30 noembers baqo-Tbilisi-jeihanis milsadenis kompaniaze gacemuli garemosdacviTi nebarTvis baTilad cnoba. aRsaniSnavia, rom sakiTxi, romelic garemosdacvis Taobaze gadawyvetilebis miRebis procesSi sazogadoebis monawileobis uzrunvelyofasa da sazogadoebisaTvis garemosdacviTi informaciis maqsimalurad xelmisawvdomobas gulisxmobda, sasamarTlom arsebiTad ganixila. VIII. daskvna 22 amdenad, zemoaRniSnuli msjelobiT SevecadeT gamogvekveTa Tu raSi mdgomareobs garemosdacvis Taobaze sarCelis materialuri dasaSvebobis Taviseburebebi. Tumca migvaCnia, rom aRniSnuli sakiTxi saWiroebs saTanado sakanonmdeblo mowesrigebas, kerZod, kargi iqneba Tu saqarTvelos administraciul saproceso kodeqss daemateba calke muxli, romliTac ganisazRvreba garemosdacvis Taobaze sarCelis materialuri dasaSvebobis winapirobebi; gakeTdeba miTiTeba imis Taobaze, rom zogadi wesisgan gansxvavebiT, garemosdacviT sakiTxebze aRZruli sarCelebi eqceva materialuri dasaSvebobis gansxvavebul reJimSi, romelic ar ukavSirdeba piris uSualo kanonieri interesis arsebobas. aRniSnuli sakiTxis sakanonmdeblo mowesrigebiT gamoikveTeba, rom garemosdacviT sakiTxebTan dakavSirebiT miRebuli individualur administraciul-samarTlebrivi aqtebi exeba yvelas interess da Sesabamisad, uzrunvelyofs yoveli piris uflebas sajaro xelisuflebisagan darRveuli uflebebisa da Tavisuflebebis dasacavad mimarTos sasamarTlos. amasTan, sakanonmdeblo xarvezis miuxedavad sasamarTlo praqtika iTvaliswinebs garemosdacviT sakiTxebze aRZruli sarCelebis materialuri dasaSvebobis Taviseburebebs da ar zRudavs maT sarCelis dasaSvebobis im pirobiT, rogoricaa – piris uSualo kanonieri interesis arseboba. aRsaniSnavia, rom dReisaTvis momzadebulia da parlamentis mier pirveli mosmeniT miRebulia axali saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis proeqti, romelic, iseve, rogorc dReis moqmedi kodeqsi, ar iTvaliswinebs garemosdacvis Taobaze sarCelis materialuri dasaSvebobis gansxvavebul mowesrigebas. vfiqrobT, axal saqarTvelos administraciul saproceso kodeqsis proeqts unda gaeTvaliswinebina aRniSnuli problema, rac samarTlebrivi regulirebis sferoSi moaqcevda sasamarTlos praqtikiT dadgenil garemosdacvis Taobaze sarCelis materialuri dasaSvebobis sakiTxebs. amasTan, migvaCnia, rom garemosdacvis sakiTxebTan mimarTebaSi gadawyvetilebis miRebisa da kanonproeqtebis ganxilvis procesSi arsebiTi mniSvneloba eniWeba samoqalaqo sazogadoebis maqsimalur CarTulobas. amdenad, rogorc saerTaSoriso, ise Sida kanonmdeblobis safuZvelze, saxelmwifos ekisreba pozitiuri valdebuleba garemosdacviT sakiTxebTan mimarTebaSi uzrunvelyos sazogadoebis maqsimaluri informireba da gadawyvetilebis miRebis procesSi maTi monawileoba, rac maTi uflebis realizebas emsaxureba. gamoyenebuli literatura normatiuli masala: 23 1. saqarTvelos konstitucia 2. „garemosdacviT sakiTxebTan xelmisawvdomobis, dakavSirebuli gadawyvetilebis informaciis miRebis procesSi sazogadoebis monawileobisa da am sferoSi marTlmsajulebis sakiTxebze xelmisawvdomobis Sesaxeb~ konvencia 3. saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsi 4. saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsi samecniero literatura: 1. praqtikuli samarTlis rekomendaciebi sakiTxebze administraciul magistrati saproceso mosamarTlisaTvis, Tbilisi, siesta, 2010w. 2. paata turava, naTia wkeplaZe, zogadi administraciuli samarTlis saxelmZRvanelo, Tbilisi, sezani, 2010w. 3. maia kopaleiSvili, nugzar sxirtlaZe, ekaterine qardava, paata turava (red.) administraciuli saproceso samarTlis saxelmZRvanelo, Tbilisi, siesta, 2008w. 4. g. giorgaZe, m. kopaleiSvili, a. loria, v. loria, x. loria, m. salxinaSvili, n. wkeplaZe, c. Cqareuli, i. xarSilaZe, saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis komentari, Tbilisi, 2008w. 5. maia vaCaZe, saqarTvelos inga Todria, administraciuli paata turava, saproceso naTia wkeplaZe, kodeqsis komentari, Tbilisi, diogene, 2005w. 6. zurab adeiSvili, qeTevan vardiaSvili, levan izoria, nino kalandaZe, maia kopaleiSvili, nugzar sxirtlaZe, paata turava, dimitri qitoSvili, zogadi administraciuli samarTlis saxelmZRvanelo, bona kauza, Tbilisi, 2005w. 7. zurab adeiSvili, saqarTvelos zogadi gerd vinteri, dimitri qitoSvili, administraciuli kodeqsis komentari, Tbilisi, 2002w. 24 sasamarTlo gadawyvetilebebi: 1. administraciuli saqme #bs-530-525(k-11) 2. administraciuli saqme #bs-833-419(2k-05) 3. administraciuli saqme #bs-1342-917(k-05) 4. administraciuli saqme #bs-718-619(k-04) internet-resursi: 1. www.supremecourt.ge 2. http://aarhus.ge/ 25 iv. javaxiSvilis saxelobis Tbilisis saxelmwifo universiteti iuridiuli fakulteti doqtoranti maia vaCaZe Tema: uflebis winaswari dacvis SesaZlebloba administraciul procesSi Tbilisi, 2011 weli Sinaarsi I. Sesavali __________________________________________ 3 II. gasaCivrebuli individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCereba ___________________________ 4 III. gasaCivrebuli normatiul administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCereba ___________________________ 12 IV. administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCereba administraciuli saCivris wardgenisas _______________ 13 V. droebiTi ganCineba individualur administraciul- samarTlebrivi aqtis gamocemis an qmedebis ganxorcielebis Sesaxeb ____________________________________________ 15 VI. uflebis winaswari dacvis SesaZlebloba germaniis administraciul saproceso kodeqsSi _________________ 21 VII. daskvna ___________________________________________ 24 VIII. gamoyenebuli literatura _________________________ 25 2 Sesavali 2000 wels, saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis amoqmedebam umniSvnelovanesi roli iTamaSa qarTuli samarTlis ganviTarebaSi da dasabami misca qarTul administraciul marTlmsajulebas. sxva mniSvnelovan institutebTan erTad, administraciulma saproceso kodeqsma moicva uflebis winaswari dacvis saSualebebic. sagulisxmoa, rom sarCelis uzrunvelyofis saxeebi farTodaa warmodgenili saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsSi, Tumca administraciuli saqmis ganmxilvel mosamarTles am mimarTebiT iSviaTad uxdeba saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis normebis gamoyeneba, radgan saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsi Tavad gansazRvravs uflebis winaswari dacvis meqanizmebs. ,,saqarTvelos administraciul saproceso kodeqsSi cvlilebebisa da damatebebis Setanis Sesaxeb~ 2005 wlis 24 ivnisis saqarTvelos kanoniT, cvlilebebi Sevida aRniSnul kodeqsSi, kerZod, sxva muxlebTan erTad, axali redaqciiT Camoyalibda 29-e muxli (gasaCivrebuli individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCereba), 30-e muxli (ganCineba individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCerebis Sesaxeb) da 31-e muxli (droebiTi ganCineba individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis an qmedebis ganxorcielebis Sesaxeb). agreTve, saqarTvelos administraciul saproceso kodeqss daemata 301 muxli (gasaCivrebuli normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCereba). saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 29-e, 301 da 31-e muxlebi warmoadgenen im uzrunvelyofis saSualebebs, romlebic damaxasiaTebelia administraciuli samarTalwarmoebisaTvis. garda imisa, rom am cvlilebiT arsebuli muxlebis redaqcia Seicvala, kanonmdebelma administraciul saproceso kodeqsSi axali norma, (301 muxli) Semoitana, romliTac ganisazRvra gasaCivrebuli normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCereba. Cveni mizania, detalurad mimovixiloT uflebis winaswari dacvis meqanizmebi administraciul procesSi, SevexoT problemur sakiTxebs, da warmovadginoT Cveni winadadebebi. 3 gasaCivrebuli individualur administraciulsamarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCereba yoveli pirisaTvis uzrunvelyofilia uflebis sasamarTlo wesiT dacva, es ufleba saqarTvelos konstituciis 42-e muxliTaa garantirebuli. magram sasamarTloSi sarCelis ganxilvas garkveuli dro sWirdeba, ramac uflebis winaswari dacvis, sarCelis uzrunvelyofis ararsebobis SemTxvevaSi, SeiZleba gaarTulos an SeuZlebelic ki gaxados gadawyvetilebis aRsruleba, aqedan gamomdinare irRveva mxaris uflebebi da igi veRar axdens maT realizacias. aucilebelia uflebis efeqturi dacva. uflebis efeqturi dacva gulisxmobs, rogorc represiul dacvas, anu darRveuli uflebis aRdgenas, aseve droebiT dacvas, romelmac unda uzrunvelyos saqmeze saboloo gadawyvetilebis miRebamde piris dacva. droebiTi dacva gulisxmobs uflebis prevenciul dacvasac anu mosalodneli RonisZiebebis Sedegebis Tavidan acilebas.1 administraciuli saproceso kodeqsi (sask-i) gvTavazobs uflebis droebiTi dacvis saSualebebs, romelic dakavSirebulia administraciuli sarCelis saxeebTan. Tuki aRZrulia SecilebiTi sarCeli aqtis baTilad cnobis an Zaladakargulad gamocxadebis moTxovniT, uflebis droebiTi dacva xorcieldeba sask-is 29-e muxlis Sesabamisad, xolo mavaldebulebeli sarCelis SemTxvevaSi gamoiyeneba droebiTi ganCineba, romelic gaTvaliswinebulia sask-is 31-e muxliT.2 saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 29-e muxlis (gasaCivrebuli individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCereba) mizania daicvas piri mmarTvelobis RonisZiebebis Sedegebisagan davis saganze administraciuli samarTalwarmoebis procesSi gadawyvetilebis miRebamde. es moicavs im SemTxvevebs, rodesac davis sagani ukve gamocemuli administraciul-samarTlebrivi aqtia.3 aRsaniSnavia, rom saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 29-e muxli gamoiyeneba individualuri administraciul_samarTlebrivi aqtis baTilad cnobis, Zaladakargulad gamocxadebis an ararad 1 praqtikuli rekomendaciebi administraciul saproceso samarTlis sakiTxebze magistrati mosamarTlisaTvis, Tbilisi, siesta, 2010w. gv. 91 2 maia kopaleiSvili, nugzar sxirtlaZe, ekaterine qardava, paata turava (red.) administraciuli saproceso samarTlis saxelmZRvanelo, Tbilisi, siesta, 2008w. gv. 386 3 maia vaCaZe, inga Todria, paata turava, naTia wkeplaZe, saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis komentari, Tbilisi, diogene, 2005w. gv. 174 4 aRiarebis moTxovniT aRZrul sarCelze, danarCen SemTxvevebSi igi ar gamoiyeneba. sask-is 29-e muxlis 1-li nawili Seicavs princips, romelic iTvaliswinebs sarCelis warmoebaSi miRebis Sedegad individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedebis avtomaturi SeCerebis, suspenziur efeqts. masSi aRniSnulia, rom sarCelis miReba sasamarTloSi aCerebs gasaCivrebuli individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedebas. rogorc vxedavT, samoqalaqo saproceso kanonmdeblobisagan gansxvavebiT, sadac uzrunvelyofis saSualebis ganxorcieleba SeiZleba mxolod mxaris Suamdgomlobis safuZvelze da dauSvebelia misi ganxorcieleba sasamarTlos iniciativiT, administraciul saproceso kanonmdeblobaSi individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis SeCereba xdeba avtomaturad, anu mxaris Suamdgomlobisa da sasamarTlos iniciativis gareSe. aqtis SeCerebis Semdeg misi moqmedeba da yvela samarTlebrivi Sedegi SeCerebulia sasamarTlos gadawyvetilebis kanonier ZalaSi Sesvlamde. faqtiurad SeCerebis periodSi pirs ubrundeba is samarTlebrivi da faqtobrivi mdgomareoba, romelic arsebobda sadavo aqtis gamocemamde. aqve unda aRiniSnos, rom am SemTxvevaSi aqtis SeCereba damokidebulia sasamarTlos mier sarCelis warmoebaSi miRebaze. Tu, magaliTad, sasamarTlom warmoebaSi ar miiRo sarCeli, es ra Tqma unda niSnavs imas, rom sask-is 29-e muxlis I-li nawiliT gaTvaliswinebuli uzrunvelyofis RonisZieba ar ganxorcieldeba. rogorc vxedavT, sask-is 29-e muxlis I-li nawiliT gaTvaliswinebuli uzrunvelyofis RonisZieba faqtiurad mibmulia sasamarTlos mier sarCelis warmoebaSi miRebaze. miuxedavad imisa, rom sask-is 29-e muxlis I-li nawili adgens, rom sarCelis miReba sasamarTloSi aCerebs gasaCivrebuli aqtis moqmedebas, amave muxlis meore nawili uSvebs gamonaklisebs da gansazRvravs im individualur administraciul-samarTlebrivi aqtebis CamonaTvals, romelTa SeCereba ar xdeba avtomaturad, Tumca mxaris moTxovniT es aqtebi SeiZleba SeCerdes, Tu iarsebebs dasabuTebuli eWvi individualur administraciulsamarTlebrivi aqtis kanonierebis Taobaze an Tu misi gadaudebeli aRsruleba arsebiT zians miayenebs mxares an SeuZlebels gaxdis misi kanonieri uflebis an interesis dacvas, sasamarTlo uflebamosilia kanonmdeblobis Tanaxmad, gansazRvros individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis an misi nawilis moqmedebis SeCerebis vada sask-is 29-e muxlis meore nawilSi CamoTvlil SemTxvevebSi. sask-is 29-e muxlis meore nawilis Tanaxmad individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedeba ar SeCerdeba, Tu: a) es dakavSirebulia saxelmwifo an adgilobrivi gadasaxadebis, mosakreblebis an sxva gadasaxdelebis gadaxdasTan, 5 aseT SemTxvevaSi sarCelis sasamarTloSi wardgena avtomaturad ar aCerebs aqtis moqmedebas, Tumca, rogorc zemoT aRvniSneT, mxaris moTxovniT sasamarTlos SeuZlia SeaCeros individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis an misi nawilis moqmedeba, Tu arsebobs dasabuTebuli eWvi individualur administraciulsamarTlebrivi aqtis kanonierebis Taobaze an Tu misi gadaudebeli aRsruleba arsebiT zians ayenebs mxares an SeuZlebels gaxdis misi kanonieri uflebis an interesis dacvas. b) aRsrulebis gadadeba gamoiwvevs mniSvnelovan materialur zians, an mniSvnelovan safrTxes Seuqmnis sazogadoebriv wesrigs an usafrTxoebas. am SemTxvevaSi sasamarTlom TiToeul konkretul SemTxvevaSi individualurad unda Seafasos materialuri zianis odenoba, mniSvnelovania igi Tu ara, agreTve mniSvnelovania Tu ara is safrTxe romelic eqmneba sazogadoebriv wesrigs an usafrTxoebas da mxolod amis Semdeg gadawyvitos am administraciul-samarTlebrivi aqtis SeCerebis sakiTxi. vinaidan kanoni ar gansazRvravs Tu ra igulisxmeba materialur zianSi da sazogadoebrivi wesrigisaTvis an usafrTxoebisaTvis mniSvnelovani safrTxis SeqmnaSi, Semfaseblis rolSi gamodis mosamarTle. g) igi gamocemulia Sesabamisi kanonis safuZvelze gamocxadebuli sagangebo an saomari mdgomareobis dros. sagangebo an saomari mdgomareoba gansakuTrebul SemTxvevebSi cxaddeba, am SemTxvevebs adgens saqarTvelos kanonmdebloba. sagangebo an saomari mdgomareobis dros, rogorc wesi saxezea qveynis usafrTxoebisa da sazogadoebrivi wesrigis darRvevis mometebuli safrTxe.4 aseT SemTxvevebSi, ra Tqma unda dauSvebelia, rom administraciuli organoebis mier gamocemuli individualur administraciul-samarTlebrivi aqtebis SeCereba avtomaturad xdebodes. d) administraciuli organos mier miRebulia werilobiTi dasabuTebuli gadawyvetileba dauyovnebeli aRsrulebis Sesaxeb, Tu arsebobs gadaudebeli aRsrulebis aucilebloba. rogorc vxedavT, aq savaldebuloa gadaudebeli aRsrulebis aucileblobis arseboba. sask-is 29-e muxlis me-2 nawilis d) punqtis Sesabamisad, calsaxad aucilebelia erTdroulad orive pirobis arseboba: individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis gadaudebeli aRsrulebis aucilebloba da administraciuli organos werilobiTi dasabuTebuli gadawyvetileba dauyovnebeli aRsrulebis Sesaxeb. normis imperatiuli xasiaTi ar iZleva misi sxvagvari ganmartebis saSualebas. Tu administraciul organos miaCnia rom individualur administraciul-samarTlebrivi aqti dauyovnebliv unda aRsruldes, man amis Taobaze unda miiRos dasabuTebuli gadawyvetileba. dauyovnebeli aRsrulebis Sesaxeb 4 maia vaCaZe, inga Todria, paata turava, naTia wkeplaZe, saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis komentari, diogene, Tbilisi 2005w. gv. 163 6 gadawyvetilebas SeiZleba Seicavdes is administraciuli aqti, romelic dauyovnebliv unda aRsruldes.5 e) individualuri administraciul-samarTlebrivi aqti aRsrulebulia an igi warmoadgens aRmWurvel aqts da misi SeCereba mniSvnelovan zians miayenebs sxva piris kanonier uflebas an interess. aRsrulebuli aqtis moqmedebis SeCereba SeuZlebelia, amitom darRveuli uflebis aRdgena am aqtis aRsrulebasTan dakavSirebiT miRebuli gadawyvetilebis gauqmebiT unda moxdes. aRmWurveli individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis SemTxvevaSi ki, aucilebelia, rom misi SeCereba mniSvnelovan zians ayenebdes sxva piris kanonier uflebas an interess, aseT SemTxvevaSi igi avtomaturad ar SeCerdeba. am SemTxvevaSic ziani mniSvnelovania Tu ara yoveli, konkretuli SemTxvevisaTvis individualurad gansazRvravs sasamarTlo. v) es gaTvaliswinebulia kanoniT. magaliTad, saqarTvelos saarCevno kodeqsis 77-e muxlis me-9 nawilis Sesabamisad, saarCevno komisiaSi/sasamarTloSi gancxadebis/ sarCelis/saCivris Setana ar aCerebs gasaCivrebuli gadawyvetilebis moqmedebas. ~saqarTvelos erovnuli bankis Sesaxeb~ saqarTvelos organuli kanonis 68-e muxlis me-5 nawilis Sesabamisad erovnuli bankis administraciuli aqtis gasaCivrebis SemTxvevaSi dauSvebelia am aqtis moqmedebis SeCereba saqmeze saboloo gadawyvetilebis gamotanamde, Tu erovnuli banki sxva gadawyvetilebas ar miiRebs. ,,sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 127-e muxlis 22 muxlis Tanaxmad, samsaxuridan gaTavisuflebis Sesaxeb administraciuli aqtis Taobaze piris mier sarCelis wardgena ar iwvevs sadavo aqtis moqmedebis SeCerebas. rogorc zemoT aRiniSna, sask-is 29-e muxlis me-3 nawilis Tanaxmad, mxaris moTxovniT, sasamarTlos SeuZlia SeaCeros individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis an misi nawilis moqmedeba am muxlis me-2 nawiliT gaTvaliswinebul SemTxvevaSi, Tu arsebobs dasabuTebuli eWvi individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis kanonierebis Taobaze an Tu misi gadaudebeli aRsruleba arsebiT zians ayenebs mxares an SeuZlebels gaxdis misi kanonieri uflebis an interesis dacvas. sasamarTlo uflebamosilia gansazRvros individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis an misi nawilis moqmedebis SeCerebis vada. am SemTxvevaSi kanonmdebeli pirdapir miuTiTebs, rom unda arsebobdes dasabuTebuli eWvi aqtis kanonierebis Taobaze an misi gadaudebeli aRsruleba arsebiT zians unda ayenebdes mxares an SeuZlebels xdides misi kanonieri uflebis an interesis dacvas. yvela aseT SemTxvevaSi, mxaris mier dasabuTebuli unda iqnes individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis kanonierebis Taobaze eWvis arseboba an miTiTeba im garemoebebze, romelTa 5 maia vaCaZe, inga Todria, paata turava, naTia wkeplaZe, saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis komentari, diogene, Tbilisi 2005w. gv. 164 7 gamoc, individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis gadaudebeli aRsruleba arsebiT zians ayenebs mas an SeuZlebels xdis misi kanonieri uflebis an interesis dacvas. sask-is 29-e muxlis me-3 nawiliT gaTvaliswinebuli Suamdgomlobis warmatebis winapirobaa interesTa Sefaseba, romelic unda ganaxorcielos Tavad sasamarTlom. administraciuli organos diskreciuli uflebamosilebis Semowmebis sxva SemTxvevebisagan gansxvavebiT, rodesac moqmedebs principi, rom sasamarTlos ara aqvs ufleba, sakuTari diskreciuli uflebamosileba Caanacvlos administraciuli organos diskreciul uflebamosilebas, sasamarTlo sakuTari Sexedulebisamebr gansazRvravs sask-is 29-e muxlis me-3 nawilis Sesabamisad, ras ufro eniWeba upiratesoba – sajaro Tu kerZo interess, individualur administraciulsamarTlebrivi aqtis dauyovnebliv aRsrulebas Tu moqalaqis interess, romelic SeiZleba Seilaxos saaRsrulebo moqmedebis ganxorcielebiT. yovelTvis gasaTvaliswinebelia sarCelis warmatebis perspeqtiva, romelic iwvevs gasaCivrebuli individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis SeCerebas. aRsaniSnavia, rom saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 29-e muxlis me-4 nawili Seicavs amave muxlis pirveli nawilis sapirispiro debulebas, sasamarTlo uflebamosilia mxaris moTxovniT, kodeqsis 29-e muxlis pirveli nawiliT gaTvaliswinebul SemTxvevebSi gaauqmos individualuri administraciulsamarTlebrivi aqtis an misi nawilis moqmedebis SeCereba, Tu arsebobs individualur administraciulsamarTlebrivi aqtis an misi nawilis gadaudebeli aRsrulebis aucilebloba, rac dakavSirebulia mniSvnelovan (arsebiT) zianTan an zRudavs mxaris kanonier uflebas an interess. am SemTxvevebSic mxarem unda miuTiTos im garemoebebze, romelTa gamoc iTxovs individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis SeCerebis gauqmebas. rogorc vxedavT, mocemuli norma garkveulwilad asustebs suspenziur efeqts da sabolood es sakiTxic sasamarTlo kompetenciis farglebSi eqceva. sarCelis Sedgenas da Semdeg sasamarTloSi wardgenas garkveuli dro sWirdeba, ra Tqma unda am periodSi im individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedeba, romelic momavalSi davis sagani unda gaxdes, ar Cerdeba. drois am monakveTSi ukanono aqtma pirs SeiZleba gamousworebeli ziani miayenos, es gaiTvaliswina kanonmdebelma da sask-is 29-e muxlis me-5 nawilSi aRniSna, rom individualur administraciulsamarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCerebis Sesaxeb mxaris Suamdgomloba SeiZleba wardgenil iqnes sarCelis aRZvramdec. sagulisxmoa, rom sarCelis aRZvramde individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCereba ar SeiZleba ganxorcieldes avtomaturi SeCerebis gziT. 8 individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis SeCerebasTan dakavSirebuli gancxadebebi gansxvavebul vadebSi ganixileba, kerZod sask-is 29-e muxlis muxlis me-6 nawilis Tanaxmad, sasamarTlo gadawyvetilebas iRebs sami dRis vadaSi da erTi dRis vadaSi ugzavnis mxareebs. im SemTxvevaSi, Tu gasaCivrebul individualur administraciulsamarTlebrivi aqti aRsrulebulia, sasamarTlos SeuZlia mxaris SuamdgomlobiT an Tavisi iniciativiT, gaauqmos individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis aRsrulebasTan dakavSirebiT miRebuli gadawyvetileba. amis saSualebas mas aZlevs sask-is 29-e muxlis me-7 nawili. unda aRiniSnos, rom kanonmdebelma erTgvari arCevanis ufleba misca sasamarTlos. amasTan, sasamarTlos individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis aRsrulebasTan dakavSirebiT miRebuli gadawyvetilebis gauqmeba SeuZlia maSin, roca SesaZlebelia aRsrulebis Sebruneba. axlad aRmoCenili garemoebis arsebobisas sasamarTlo uflebamosilia mxaris Suamdgomlobis safuZvelze Secvalos an gaauqmos ganCineba individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCerebis Sesaxeb. individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCerebasTan dakavSirebiT miRebul yvela sasamarTlo ganCinebaze daiSveba kerZo saCivari. saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 30-e muxli, gansxvavebiT saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsisagan, gansazRvravs, Tu rodis kargavs Zalas sasamarTlos ganCineba individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis an misi nawilis SeCerebis Taobaze, kerZod: a) mocemul sakiTxze sasamarTlos gadawyvetilebis kanonier ZalaSi Sesvlisas; b) sasarCelo warmoebis sxvagvarad dasrulebis SemTxvevaSi (mag. saqmis warmoebis Sewyveta, ganuxilvelad datoveba da sxv.). amasTan sagulisxmoa, rom Tu sasamarTlom individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedeba SeaCera sarCelis aRZvramde, maSin, Tu piri ar Seitans sarCels sasamarTlos mier gansazRvrul vadaSi, sasamarTlos ganCineba individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis an misi nawilis SeCerebis Taobaze Zalas dakargavs. sainteresoa sasamarTlo praqtika individualur administraciulsamarTlebrivi aqtis SeCerebasTan dakavSirebiT. saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis 2011 wlis 18 aprilis ganCineba #bs-329-326(k-ks-11)-Si6 sasamarTlom ganmarta, rom saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 29-e 6 http://www.supremecourt.ge/files/upload-file/pdf/adm042011.pdf 9 muxlis me-2 nawili gansazRvravda im SemTxvevaTa CamonaTvals, rodesac gasaCivrebuli administraciuli aqti avtomaturad ar Cerdeboda, anu sarCelis sasamarTloSi Setana ar atarebda suspenziur efeqts, rac konkretul SemTxvevaSi saxeze iyo, kerZod, Sps `b-i~ iTxovda xelvaCauris municipalitetis sakrebulos 2010 wlis 07 seqtembris #01-48/78 brZanebis (brZaneba mieqca dauyovnebliv aRsasruleblad), SeCerebas. sakasacio sasamarTlom miuTiTa, rom saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 29-e muxlis 1-li nawilis Tanaxmad sarCelis miReba sasamarTloSi aCerebda gasaCivrebuli individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedebas. amave muxlis me-2 nawilis ,,d” qvepunqtis Sesabamisad, individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedeba ar Cerdeboda, Tu administraciuli organos mier miRebuli iyo werilobiTi dasabuTebuli gadawyvetileba dauyovnebliv aRsrulebis Sesaxeb Tu arsebobda gadaudebeli aRsrulebis aucilebloba. sakasacio sasamarTlom ganmarta, rom zemoaRniSnuli akrZalva sasamarTlos, imave muxlis me-3 nawilis safuZvelze, ar arTmevda SesaZleblobas, mxaris moTxovniT SeeCerebina zemomiTiTebuli saxis individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedeba, Tu arsebobda dasabuTebuli eWvi individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis kanonierebis Taobaze an Tu misi gadaudebeli aRsruleba arsebiT zians ayenebda mxares an SeuZlebels xdida misi kanonieri uflebis an interesis dacvas. sakasacio sasamarTlom CaTvala, rom miuxedavad sasamarTlosaTvis miniWebuli uflebisa, SeaCeros aqtis moqmedeba, miTiTebuli uflebis gamoyenebisas sasamarTlo valdebulia, gaiTvaliswinos rogorc mxaris interesi, ise is Tanmdevi Sedegi, rac, SesaZloa, mohyves aqtis SeCerebas, vinaidan aqtis SeCereba niSnavs misi moqmedebisa da yvela samarTlebrivi Sedegis gadadebas sasamarTlo gadawyvetilebis kanonier ZalaSi Sesvlamde. sakasacio sasamarTlom gadamwyveti mniSvneloba mianiWa im garemoebas, rom sadavo individualuri administarciulsamarTlebrivi aqtis dauyovnebliv aRsasruleblad miqceva dasabuTebuli iyo, kerZod, sadavo aqtis Tanaxmad, aqtiT gansazRvrul sadavo teritoriaze unda Seqmniliyo da ganviTarebuliyo sakurorto infrastruqtura, rac maRal sajaro da sazogado interess warmoadgenda, brZanebis aRsrulebis dayovneba ki gaaWianurebda miTiTebuli miznebis ganxorcielebas, rac zians miayenebda, rogorc sazogado aseve sajaro interesebs. amdenad, sakasacio sasamarTlom ganmarta, rom vinaidan saqarTvelos administraciul saproceso kodeqsis 29-e muxlis mesame nawilis Sesabamisad, davis sagnidan gamomdinare, ar iyo 10 dasabuTebuli, rom individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis gadaudebeli aRsrulebiT, arsebiTi ziani miadgeboda mxares an, irRveoda misi kanonieri ufleba da izRudeboda interesi, Sesabamisad saxeze ar iyo kerZo saCivris dakmayofilebis da sadavo aqtis SeCerebis procesualuri da materialuri winamZRvrebi. 11 gasaCivrebuli normatiul administraciulsamarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCereba zemoT saubari gvqonda individualur administraciulsamarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCerebis Sesaxeb, unda aRiniSnos, rom saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsi iTvaliswinebs normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCerebasac. Tu kanoniT sxva ram ar aris dadgenili, sasamarTlos SeuZlia sarCelis aRZvrisas mxaris SuamdgomlobiT SeaCeros normatiul administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedeba, Tu arsebobs dasabuTebuli eWvi am aqtis kanonierebis Taobaze an Tu misi gadaudebeli aRsrulebiT pirs miadgeba arsebiTi ziani an SeuZlebeli gaxdeba piris kanonieri uflebisa da interesis dacva. sask-is 29-e muxlisagan gansxvavebiT, sasamarTloSi sarCelis wardgenisas normatiuli administraciulsamarTlebrivi aqtebis moqmedebis avtomaturi SeCereba ar xdeba, metic, sasamarTlos ar SeuZlia sakuTari iniciativiT SeaCeros normatiul administraciul-samarTlebrivi aqti, aucilebelia mxaris Suamdgomloba. arsaniSnavia, rom individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis SeCerebisagan gansxvavebiT, normatiul administraciul-samarTlebrivi aqtis SeCerebaze Suamdgomlobis aRZvra sarCelis wardgenamde ar daiSveba. kanonmdebeli pirdapir miuTiTebs, rom aseTi Suamdgomlobis wardgena, mxolod sarCelis aRZvrisas SeiZleba. axlad aRmoCenili garemoebis arsebobisas, sasamarTlo uflebamosilia mxaris Suamdgomlobis safuZvelze Secvalos an gaauqmos ganCineba normatiul administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCerebis Sesaxeb. sasamarTlo ganCinebaze daiSveba kerZo saCivari. 12 administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCereba administraciuli saCivris wardgenisas suspenziuri efeqti, garda sasamarTlo wesiT gasaCivrebisa, individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis administraciuli wesiT gasaCivrebasac gaaCnia. saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis (zak-i) 184-e muxli iTvaliswinebs individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCerebas administraciuli saCivris wardgenisas, kerZod, Tu kanoniT an mis safuZvelze gamocemuli kanonqvemdebare aqtiT sxva ram ar aris dadgenili, gasaCivrebuli individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedeba SeCerdeba administraciuli saCivris registraciis momentidan. amis Taobaze administraciuli organo gamoscems individualur administraciul-samarTlebriv aqts. gasaCivrebuli individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCereba saCivris Setanis Tanmdevi samarTlebrivi Sedegia. aqtis gamocema ar aris gasaCivrebuli aqtis SeCerebis savaldebulo safuZveli - aqtis miRebiT administraciuli organo valdebulia acnobos mxareebs aqtis gasaCivrebis da gasaCivrebuli aqtis moqmedebis SeCerebis Sesaxeb7. aqac, iseve rogor administraciuli aqtis sasamarTlo wesiT gasaCivrebisas, aqtis SeCereba ar aris damokidebuli administraciuli organosa Tu mxaris nebaze, misi SeCereba xdeba avtomaturad. iseve rogorc sask-is 29-e muxlis me-2 nawilSi, saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis 184-e muxlis me-2 nawilic iTvaliswinebs im gamonaklisebs, romelTa arsebobis drosac ar xdeba individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis avtomaturi SeCereba, kerZod, individualur administraciulsamarTlebrivi aqtis moqmedeba ar SeCerdeba, Tu: a) gamoiwvevs saxelmwifo an adgilobrivi TviTmmarTvelobis organoebis xarjebis gazrdas; b) warmoadgens policiis administraciul-samarTlebriv aqts, romelic miRebulia sazogadoebrivi wesrigis dacvasTan dakavSirebiT; g) gamocemulia sagangebo an saomar mdgomareobaSi Sesabamisi kanonis safuZvelze; d) aRsrulebis gadadeba gamoiwvevs mniSvnelovan materialur zarals, an mniSvnelovan safrTxes Seuqmnis sazogadoebriv wesrigs an uSiSroebas. Tumca, am SemTxvevebSi, aqtis gamomcem, an mis zemdgom administraciul organos SeuZliaT miiRon gadawyvetileba aqtis 7 zurab adeiSvili, qeTevan vardiaSvili, levan izoria, nino kalandaZe, maia kopaleiSvili, nugzar sxirtlaZe, paata turava, dimitri qitoSvili, zogadi administraciuli samarTlis saxelmZRvanelo, bona kauza, Tbilisi, 2005w. gv. 312 13 moqmedebis gagrZelebis Sesaxeb, rac aseve warmoadgens individualur administraciul-samarTlebriv aqts. aseTi gadawyvetilebis gasaCivreba administraciuli saCivriT ar xdeba, igi SeiZleba gasaCivrdes sasamarTloSi kanonmdeblobiT dadgenili wesiT. dainteresebul mxares ufleba aqvs kanonmdeblobiT dadgenili wesiT mosTxovos sasamarTlos SeCerebuli individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedebis gagrZeleba.8 8 ixile iqve. 14 droebiTi ganCineba individualuri administraciulsamarTlebrivi aqtis gamocemis an qmedebis ganxorcielebis Sesaxeb droebiTi ganCineba (sask-is 31-e muxli) warmoadgens moqalaqis an iuridiuli piris uflebis winaswari dacvis erT-erT umniSvnelovanes meqanizms. rodesac saqme exeba mosalodnel mmarTvelobiT RonisZiebas individualuri administraciulsamarTlebrivi aqtis gamocemas an moqmedebis ganxorcielebas an ganxorcielebisagan Tavis Sekavebas – da aqedan gamomdinare piris uflebebis mosalodnel SezRudvas, am SemTxvevaSi mniSvnelovania piris uflebis prevenciuli dacvis meqanizmi, romelic Caido sask-is 31-e muxlSi9. droebiTi ganCineba ar miiReba SecilebiTi sarCelis SemTxvevaSi, am dros gamoiyeneba 29-e, 30-e da 301-e muxlebi. rac Seexeba mavaldebulebel, mikuTvnebiT da negatorul sarCelebs, am sarCelebis ganxilvisas droebiTi ganCineba warmoadgens uflebis winaswari samarTlebrivi dacvis efeqtur saSualebas. sask-is 31-e muxlis 1-li nawili gansazRvravs droebiTi ganCinebis or nairsaxeobas. erTi mxriv, gancxadebis safuZvelze sasamarTlos sarCelis aRZvramde SeuZlia davis saganTan dakavSirebiT miiRos droebiTi ganCineba, rodesac arsebobs saSiSroeba, rom arsebuli mdgomareobis SecvliT xeli SeeSleba ganmcxadeblis uflebis realizacias an aRniSnuli mniSvnelovnad garTuldeba. am ganCinebis mizania SeinarCunos arsebuli mdgomareoba dainteresebuli piris uflebebis dasacavad, anu igi emsaxureba arsebuli mdgomareobis uzrunvelyofis mizans (magaliTad, konkurenti kandidatis Tanamdebobaze daniSvnis Tavidan acileba), xolo meore mxriv, droebiTi ganCineba dasaSvebia aseve sadavo samarTlebrivi urTierTobis winaswari mowesrigebisaTvis, Tu es mowesrigeba, upirveles yovlisa, grZelvadiani samarTlebrivi urTierTobis SemTxvevaSi aucilebelia mniSvnelovani zianis, arsebuli safrTxis an sxva safuZvlebis gamo. am SemTxvevaSi, ukve arsebuli mdgomareobis SecvliT xdeba piris uflebebis dacva. am ganCinebas SeiZleba vuwodoT momwesrigebeli ganCineba. uzrunvelyofis RonisZiebisagan gansxvavebiT, mowesrigebis RonisZieba ukavSirdeba davis sagnis samarTlebriv Sedegs (magaliTad, gamocdaze winaswar daSveba). sask-is 31-e muxliT gaTvaliswinebuli droebiTi ganCineba, rogorc uflebis droebiTi dacvis saSualeba, gamoiyeneba im SemTxvevebSi, rodesac SeuZlebeli xdeba uflebis droebiTi dacva kodeqsis 29-e 9 maia vaCaZe, inga Todria, paata turava, naTia wkeplaZe, saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis komentari, diogene, Tbilisi 2005w. gv. 174 15 muxlis safuZvelze, anu rodesac jer kidev SeuZlebelia amkrZalavi (SemzRudavi) administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad an Zaladakargulad gamocxadebis moTxovniT sarCelis Setana sasamarTloSi10. gasaTvaliswinebelia, rom droebiTi ganCinebiT, rogorc wesi, dauSvebelia ZiriTadi moTxovnis gadawyveta, radgan uflebis droebiTi dacva ver uzrunvelyofs ZiriTadi moTxovnis vadamde dakmayofilebas. rodesac sakiTxi exeba droebiTi ganCinebiT davis winaswar mowesrigebas, aris saSiSroeba, rom sasamarTlo ganCinebam Seqmnas iseTi viTareba, romlis Secvlac SemdgomSi SeuZlebeli gaxdeba. Tumca, unda aRiniSnos, rom davis winaswari mowesrigeba droebiTi ganCinebiT mxolod im SemTxvevaSia SesaZlebeli, rodesac, pirvel rigSi, arsebobs imis didi albaToba, rom ganmcxadebelma gaimarjvos, xolo, meores mxriv, ganmcxadebels SeiZleba miadges gamousworebeli ziani davis winaswari mowesrigebis dayovnebiT. SeiZleba gamoiyos sask-is 31-e muxliT gaTvaliswinebuli droebiTi ganCinebis institutis ZiriTadi maxasiaTeblebi: - maSin rodesac individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis gauqmebis moTxovniT saCivris an sarCelis miReba avtomaturad aCerebs am aqtis moqmedebas, droebiTi ganCinebis miRebis ufleba aqvs mxolod sasamarTlos. droebiT ganCinebas sasamarTlo iRebs dainteresebuli mxaris gancxadebis safuZvelze. - sask-is 29-e da 31-e muxlebiT dadgenil uflebis droebiTi dacvis saSualebebs is saerTo aqvT, rom orive SemTxvevaSi SesaZlebeli xdeba arsebuli mdgomareobis SenarCuneba, romlis mizania daicvas piri mmarTvelobis RonisZiebebis Sedegebisagan davis saganze administraciuli samarTalwarmoebis procesSi gadawyvetilebis miRebamde. sask-is 31-e muxliT gaTvaliswinebul uflebis dacvis saSualebas SeuZlia ufro meti vidre arsebuli mdgomareobis SenarCuneba. sasamarTlos droebiTi ganCinebis gamoyeneba SesaZlebelia aseve sadavo samarTlebrivi urTierTobis winaswari mowesrigebisaTvis anu mas SeuZlia arsebuli mdgomareobis Secvla administraciuli organos mxridan mosalodneli gadawyvetilebis Tavidan acilebis mizniT, roca es aucilebelia mniSvnelovani zianis, arsebuli safrTxis an sxva safuZvlebis gamo.11 sask-is 31-e muxlis me-2 nawili awesrigebs sasamarTlo gansjadobis sakiTxs droebiTi ganCinebis miRebis kuTxiT. am nawilis Tanaxmad droebiT ganCinebas iRebs saqmis ganmxilveli sasamarTlo. aseT sasamarTlos warmoadgens pirveli instanciis sasamarTlo, xolo rodesac dava ixileba saapelacio instanciaSi 10 maia vaCaZe, inga Todria, paata turava, naTia wkeplaZe, saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis komentari, diogene, Tbilisi 2005w. gv. 175 11 maia vaCaZe, inga Todria, paata turava, naTia wkeplaZe, saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis komentari, diogene, Tbilisi 2005w. gv. 175 16 – saapelacio sasamarTlo. Tu gancxadeba droebiTi ganCinebis miRebis Sesaxeb sarCelis aRZvramde Sedis sasamarTloSi, maSin igi unda ganixilos im sasamarTlom, romelic uflebamosilia gadawyvitos sadavo sakiTxi. am sakiTxTan dakavSirebiT saintereso iqneba sasamarTlo praqtikis gacnoba, kerZod, saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis 2010 wlis 11 oqtombris ganCinebaSi (#bs-1147-1115 (us-10))12, sakasacio sasamarTlom yuradReba gaamaxvila im garemoebaze, rom saqarTvelos administraciuli saproceso kanonmdebloba Tavad aregulirebs sarCelis uzrunvelyofis sakiTxs da iTvaliswinebs sarCelis uzrunvelyofis iseT or RonisZiebas, rogoric aris gasaCivrebuli individualur-administraciul samarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCereba (administraciuli saproceso kodeqsis 29-e muxli) da droebiTi ganCinebis miReba (administraciuli saproceso kodeqsis 31-e muxli). sakasacio sasamarTlom ganmarta, rom saCivris avtorebis moTxovna, sarCelis uzrunvelyofis Sesaxeb ganCinebiT, s. n-ianis saxelze ricxuli qonebis Semdgomi registraciis akrZalvis Taobaze, Tavisi SinaarsiT, saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 31-e muxliT gansazRvrul uzrunvelyofis RonisZiebas miekuTvneboda, vinaidan, aRniSnuli ganCinebis, rogorc uflebrivi dacvis droebiTi saSualebis mizani _ davis saganze saboloo gadawyvetilebis miRebamde arsebuli mdgomareobis SenarCuneba iyo. sakasacio sasamarTlom miuTiTa, rom saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 31-e muxli (droebiTi ganCineba individualuri administraciul-samarTlebrvi aqtis gamocemis an qmedebis ganxorcielebis Sesaxeb) iTvaliswinebs mxaris uflebas sarCelis aRZvramde, an davis saganze administraciuli samarTalwarmoebis procesSi gadawyvetilebis miRebamde mimarTos sasamarTlos moTxovniT, raTa davis saganTan dakavSirebiT sasamarTlom miiRos droebiTi ganCineba, rodesac arsebobs saSiSroeba, rom arsebuli mdgomareobis SecvliT xeli SeeSleba ganmcxadeblis uflebis realizacias an aRniSnuli mniSvnelovnad garTuldeba. sakasacio sasamarTlom ganmarta, rom rogorc saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsiT, ise samoqalaqo saproceso kodeqsiT gansazRvruli uzrunvelyofis RonisZiebis gamoyeneba dasaSvebia, mxolod davis saganTan dakavSirebiT da mxolod arsebuli mdgomareobis SenarCunebis mizniT. 12 http://www.supremecourt.ge/files/upload-file/pdf/oqtomberi2010.pdf 17 sakasacio sasamarTlom aRniSna, rom saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 31-e muxliT gaTvaliswinebuli droebiTi ganCineba, rogorc uflebis droebiTi dacvis saSualeba, gamoiyeneba individualur administraciulsamarTlebrivi aqtis gamocemis an qmedebis ganxorcielebis Sesaxeb. sakasacio sasamarTlom ganmarta, rom dauSvebelia saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 31-e muxliT gansazRvruli uflebis dacvis samarTlebrivi saSualebis gamoyeneba, im SemTxvevaSi, Tu pirs SeuZlia aRZras sarCeli administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad an Zaladakargulad gamocxadebis moTxovniT. sakasacio sasamarTlom aseve ganmarta, rom saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 22-e muxliT gansazRvruli SecilebiTi sarCelis uzrunvelyofis RonisZieba gaTvaliswinebulia amave kodeqsis 29-e muxliT, romelic gasaCivrebuli individualur administraciulsamarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCerebas ukavSirdeba. aRniSnulidan gamomdinare, saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos administraciul saqmeTa palatam, saCivari sarCeli uzrunvelyofis Sesaxeb ar daakmayofila. aseve mniSvnelovania saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos administraciul da sxva kategoriis saqmeTa palatis 2009 wlis 26 noembris ganCineba #b-2951-09. masSi sakasacio sasamarTlom aRniSna, rom saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 31-e muxlis pirveli nawilis Tanaxmad, gancxadebis safuZvelze sasamarTlos sarCelis aRZvramde SeuZlia, davis saganTan dakavSirebiT miiRos droebiTi ganCineba, rodesac arsebobs saSiSroeba, rom arsebuli mdgomareobis SecvliT xeli SeeSleba ganmcxadeblis uflebis realizacias an aRniSnuli mniSvnelovnad garTuldeba. ganCinebaSi aRniSnulia, rom sasamarTlos droebiTi ganCinebis gamoyeneba dasaSvebia aseve sadavo samarTlebrivi urTierTobis winaswari mowesrigebisaTvis, Tu es mowesrigeba, upirveles yovlisa, grZelvadiani samarTlebrivi urTierTobis SemTxvevaSi aucilebelia mniSvnelovani zianis, arsebuli safrTxis an sxva safuZvlebis gamo. sakasacio sasamarTlom miuTiTa, rom saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 31-e muxli (droebiTi ganCineba individualuri administraciul-samarTlebrvi aqtis gamocemis an qmedebis ganxorcielebis Sesaxeb) iTvaliswinebda mxaris uflebas sarCelis aRZvramde, an davis saganze administraciuli samarTalwarmoebis procesSi gadawyvetilebis miRebamde miemarTa sasamarTlosaTvis moTxovniT, raTa davis saganTan dakavSirebiT sasamarTlos mieRo droebiTi ganCineba, rodesac arsebobda saSiSroeba, rom arsebuli mdgomareobis SecvliT xeli SeeSleboda ganmcxadeblis uflebis realizacias an aRniSnuli mniSvnelovnad garTuldeboda. sasamarTlos droebiTi ganCineba gamoiyeneboda aseve sadavo samarTlebrivi 18 urTierTobis winaswari mowesrigebisaTvis, Tu es mowesrigeba, upirveles yovlisa, grZelvadiani samarTlebrivi urTierTobis SemTxvevaSi aucilebeli iyo mniSvnelovani zianis, arsebuli safrTxis Tavidan asacileblad an sxva safuZvlebis gamo. sakasacio sasamarTlom aRniSna, rom saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 31-e muxliT gaTvaliswinebuli droebiTi ganCineba, rogorc uflebis droebiTi dacvis saSualeba, gamoiyeneboda individualuri administraciulsamarTlebrivi aqtis gamocemis an qmedebis ganxorcielebis Sesaxeb. amasTan, xsenebuli muxlis gamoyeneba SesaZlebeli iyo im SemTxvevaSi, rodesac SeuZlebeli iyo uflebis droebiTi dacva amave kodeqsis 29-e muxlis safuZvelze, anu rodesac SeuZlebeli iyo amkrZalavi (SemzRudveli) administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad an Zaladakargulad gamocxadebis moTxovniT sarCelis Setana sasamarTloSi. aRniSnulidan gamomdinare, sakasacio sasamarTlom ganmarta, rom droebiTi ganCinebis miRebis moTxovnis Taobaze gancxadebis dasaSvebobis aucilebel pirobas warmoadgenda sarCelis saxe. sasamarTlos mosazrebiT, Tu dainteresebul pirs SeuZlia aRZras sarCeli saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 22-e muxlis safuZvelze administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobis an Zaladakargulad gamocxadebis moTxovniT, an Tu ukve aRZrulia Secilebis sarCeli, romlis drosac uflebis droebiTi dacva SesaZlebelia saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 29-e muxlis safuZvelze, dauSvebelia saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 31-e muxliT gaTvaliswinebuli meqaniznis gamoyeneba. amdenad, sakasacio sasamarTlom aRniSna, rom dainteresebuli mxaris ufleba saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 31-e muxlis safuZvelze moiTxovos droebiTi ganCinebis miReba, gamomdinareobda misi uflebidan, aRZras sarCeli individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemisagan Tavis Sekavebis moTxovniT, individualuri administraciulsamarTlebrivi aqtis gamocemis moTxovniT, qmedebis ganxorcielebis moTxovniT an aRZras aRiarebiTi sarCeli. Sesabamisad, sakasacio sasamarTlom ganmarta, rom, vinaidan mocemul SemTxvevaSi davis sagans warmoadgenda individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtebis baTilad cnoba, anu saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 22-e muxlis safuZvelze aRZruli iyo Secilebis sarCeli, am SemTxvevaSi dauSvebeli iyo saqarTvelos administraciuli kodeqsis 31-e muxliT gaTvaliswinebuli droebiTi ganCinebis gamotana, ris gamoc gancxadeba droebiTi ganCinebis gamotanis Taobaze dauSvebeli iyo. 19 dainteresebuli mxaris ufleba moiTxovos droebiTi ganCinebis miReba, gamomdinareobs misi uflebidan aRZras sarCeli individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemisagan Tavis Sekavebis moTxovniT, individualur administraciulsamarTlebrivi aqtis gamocemis moTxovniT, qmedebis ganxorcielebis moTxovniT an aRZras aRiarebiTi sarCeli.13 am SemTxvevebSi saWiroa mosarCelis uflebebis damatebiTi dacva, radgan aRniSnuli saxis sarCelebi, TavisTavad ver uzrunvelyofen mosarCele piris uflebebis dacvas, gansxvavebiT sask-is 22-e muxliT gaTvaliswinebuli sarCelisa, romlis aRZvris drosac, sask-is 29-e muxlis safuZvelze, xdeba individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCereba. droebiTi ganCinebis gamocemis Sesaxeb gancxadebis dasaSvebobis aucilebel winapirobas ar warmoadgens administraciuli organos moqmedeba, anu aseTi gancxadebis Setana SeiZleba administraciuli organos umoqmedobis drosac. aucilebeli winapiroba aris mxolod is, rom administraciul organoSi gancxadeba unda iqnes wardgenili, amis Semdeg, pirs ukve SeuZlia mimarTos sasamarTlos. piris mier gancxadebiT moTxovnili droebiTi ganCineba unda iyos aucilebeli saSualeba am piris uflebebis dacvisaTvis. Sesabamisad unda Semowmdes, droebiTi ganCinebis mimarT mosarCelis uflebadamcavi interesi. Tu ufro ioli gziT SeiZleba mosarCelis uflebis dacva an rodesac sarCelis uSedegoba aSkaraa, maSin droebiTi ganCinebis miRebis aucilebloba ar dgas. mosarCelis uflebadamcavi interesi ver iqneba iseTi sakiTxi, romelic jer ar gamxdara administraciuli organos msjelobis sagani da mxolod piris varauds eyrdnoba. rodesac SeuZlebelia droebiTi ganCinebiT dasaxuli miznis miRweva an rodesac SeuZlebelia arsebuli mdgomareobis droebiTi ganCinebiT Secvla, maSin uflebadamcavi interesi ar iarsebebs da Sesabamisad ar iqneba saWiro droebiTi ganCinebis gamoyeneba. 13 maia vaCaZe, inga Todria, paata turava, naTia wkeplaZe, saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis komentari, diogene, Tbilisi 2005w. gv. 176 20 uflebis winaswari dacvis SesaZlebloba germaniis administraciul saproceso kodeqsSi saqarTvelos kanonmdeblobis mimoxilvis Semdeg, saintereso iqneba germaniis kanonmdeblobis mimoxilvac. germaniis administraciuli saproceso kodeqsi (Verwaltungsgerichtsordnung) iTvaliswinebs uflebis winaswari dacvis saSualebebs. aRniSnuli kodeqsis 47-e paragrafis me-6 nawili iTvaliswinebs saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis 31-e muxliT gaTvaliswinebuli meqanizmis analogiur saSualebas, kerZos, germaniis administraciuli saproceso kodeqsis 47-e paragrafis me-6 nawilis Tanaxmad, gancxadebis safuZvelze sasamarTlos SeuZlia miiRos droebiTi gankarguleba, rodesac es aucilebelia mZime zaralis Tavidan acilebisaTvis an sxva mniSvnelovani safuZvlebis gamo. rac Seexeba suspenziur efeqts, germaniis administraciuli saproceso kodeqsis 80-e paragrafis pirveli nawilis Tanaxmad, sarCels aqvs suspenziuri samarTlebrivi Zala. Tumca, saqarTvelos kanonmdeblobisagan gansxvavebiT, romelic normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqtis SeCerebis aucilebel pirobad mxaris Suamdgomlobas miiCnevs, germaniis administraciuli saproceso kodeqsi aRniSnavs, rom suspenziuri efeqti moqmedebs, agreTve, normatiuli da damdgeni administraciuli aqtebis, aseve ormagi samarTlebrivi Zalis mqone administraciuli aqtebis mimarT. germaniis administraciuli saproceso kodeqsi gansazRvravs agreTve im SemTxvevebs, rodesac suspenziuri samarTlebrivi Zala ar gamoiyeneba, kerZod, igi ar gamoiyeneba 1. sajaro gadasaxadebisa da xarjebis dakisrebisas; 2. policiis TanamSromelTa gadaudebeli gankargulebebisa da RonisZiebaTa ganxorcielebisas; 3. federaluri Tu miwebis kanonmdeblobiT gaTvaliswinebul SemTxvevebSi, kerZod, mesame pirebis saCivrebisa da sarCelebis SemTxvevaSi im administraciuli aqtebis winaaRmdeg, romlebic exeba investiciebis ganxorcielebas an samuSao adgilebis Seqmnas; 4. im SemTxvevebSi, rodesac dauyovnebeli aRsruleba sajaro an monawilis prioritetuli interesebidan gamomdinare im saxelmwifo organoebisagan iqna dadgenili, romlebic iReben administraciul aqtebs an iReben gadawyvetilebebs saCivrebis Taobaze. am ukanasknel SemTxvevaSi, administraciuli aqtis dauyovnebeli aRsrulebis gansakuTrebuli interesi werilobiT unda dasabuTdes. Tumca, aseTi dasabuTeba ar moiTxoveba, rodesac safrTxe emuqreba sicocxles, janmrTelobas an sakuTrebis uflebas, aseve rodesac sajaro interesis gamo, dgeba sxva msgavsi RonisZiebis miRebis aucilebloba. 21 zemoaRniSnul sagamonakliso SemTxvevebSi, saxelmwifo organos, romelmac miiRo administraciuli aqti an saCivris Taobaze gadawyvetileba, SeuZlia gadados aRsruleba, Tu federaluri kanonmdebloba sxva rames ar iTvaliswinebs. sajaro gadasaxadebisa da xarjebis dakisrebis Sesaxeb gankargulebis miRebisas, aRsrulebis gadadeba dasaSvebia saTanado uzrunvelyofis wardgenis pirobiT. sajaro gadasaxadebisa da xarjebis moTxovnis SemTxvevaSi gadadeba unda ganxorcieldes, Tu mniSvnelovani eWvi arsebobs gasaCivrebuli aqtis kanonierebis mimarT an Tu aRsrulebas Sedegad mohyveba prioritetuli sajaro interesebis gamo sajaro gadasaxadebisa xarjebis gadamxdelis mimarT usamarTlo Sedegi. aRsaniSnavia, rom germaniis administraciuli saproceso kodeqsi saqmis arsebiT ganmxilvel sasamarTlos aZlevs SesaZleblobas, im SemTxvevebSi, rodesac ar gamoiyeneba suspenziuri Zala, gancxadebis safuZvelze gamoiyenos igi, kerZod, sajaro gadasaxadebisa da xarjebis dakisrebisas, policiis TanamSromelTa gadaudebeli gankargulebebisa da RonisZiebaTa ganxorcielebisas, federaluri Tu miwebis kanonmdeblobiT gaTvaliswinebul SemTxvevebSi, kerZod, mesame pirebis saCivrebisa da sarCelebis SemTxvevaSi im administraciuli aqtebis winaaRmdeg, romlebic exeba investiciebis ganxorcielebas an samuSao adgilebis Seqmnas, sasamarTlos SeuZlia suspenziuri samarTlebrivi Zala mTlianad an nawilobriv daawesos, xolo im SemTxvevebSi, rodesac dauyovnebeli aRsruleba sajaro an monawilis prioritetuli interesebidan gamomdinare im saxelmwifo organoebisagan iqna dadgenili, romlebic iReben administraciul aqtebs an iReben gadawyvetilebebs saCivrebis Taobaze _ mTlianad an nawilobriv aRadginos. gancxadeba daiSveba gauqmebis motxovnis sarCelis wardgenamdec. im SemTxvevaSi, Tu administraciuli aqtis gadawyvetilebis gamotanis momentisaTvis ukve aRsrulebulia, maSin sasamarTlo iRebs dadgenilebas aRsrulebis gauqmebis Sesaxeb. suspenziuri samarTlebrivi Zali aRdgena SesaZlebelia vadiani iyos, aseve damokidebuli iyos uzrunvelyofis micemaze an sapasuxo valdebulebis Sesrulebaze. gancxadeba, romliTac moTxovnilia suspenziuri samarTlebrivi Zalis daweseba sajaro gadasaxadebisa da xarjebis dakisrebisas, mxolod maSin aris dasaSvebi, rodesac saxelmwifo organo aRsrulebis SeCerebis Sesaxeb gancxadebaze srulad an nawilobriv ganacxadebs uars. es wesi ar gamoiyeneba, maSin, roca 1. saxelmwifo organo arasakmarisi safuZvliT, Setyobinebis gareSe saTanado vadaSi ar miiRebs gancxadebis Sesaxeb arsebiT gadawyvetilebas an 2. arsebobs iZulebiTi aRsrulebis safrTxe14. 14 Dr. Ferdinand O. Kopp, Dr. Wolf-Rüdiger Schenke,Verwaltungsgerichtsordnung, Kommentar, Verlag C. H. Beck München, 2003, 847-941 22 saqmis arsebiTad ganmxilvel sasamarTlos, suspenziuri samarTlebrivi Zalis dawesebis an aRdgenis Taobaze gancxadebebis Sesaxeb miRebuli ganCinebebi nebismier dros SeuZlia Secvalos an gaauqmos. xolo yovel monawiles, SeuZlia Secvlili an iseTi garemoebebis gamo, romelic Tavdapirvel procesSi misi bralis gareSe ar iqna gamoyenebuli, moiTxovos ganCinebebis Secvla an gauqmeba. gadaudebel SemTxvevebSi gadawyvetilebis gauqmeba SeuZlia sasamarTlos Tavmjdomares. germaniis administraciuli saproceso kodeqsi iTvaliswinebs suspenziuri samarTlebrivi Zalis Sewyvetis SemTxvevebs. aRniSnuli kodeqsis 80b paragrafis pirveli nawilis mixedviT, igi wydeba gasaCivrebis dauSveblobiT an rodesac gauqmebis Sesaxeb sarCels uari eTqva pirvelo instanciaSi da gasulia kanoniT dadgenili gasaCivrebis 3-Tviani vada. rogorc vxedavT, germaniis administraciuli saproceso kodeqsi saqarTvelos administraciul saproceso kodeqsTan SedarebiT ufro farTod iyenebs suspenziur efeqts, aramarto individualur administraciul-samarTlebrivi aqtebis mimarT, aramed normatiul administraciul-samarTlebrivi aqtebis mimarTac. 23 daskvna uflebis winaswari dacvis saSualebebis mimoxilvam administraciul procesSi TvalnaTeli gaxada is xarvezebi, rac am normebis Sinaarss axasiaTebs. kerZod, ufro gasagebi iqneba, Tu sask-is 29-e muxli gaiyofa da calke iqneba warmodgenili sarCelis aRZvramde uzrunvelyofisa da aRsrulebuli individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis SeCerebis meqanizmebi. ufro gasagebad unda iqnes Camoyalibebuli aRsrulebuli aqtis SeCerebisas aRsrulebis Sebrunebis SesaZleblobebi. aseve, daxvewas saWiroebs sask-is 31-e muxli, droebiTi ganCinebis instituti, romelic xSirad ar gamoiyeneba mosarCelis mier, mis nacvlad igi iyenebs saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 198-e muxls, romelic qmedebis akrZalvas exeba. es gamowveulia am normis Sinaarsis bundovanebiT. aRsaniSnavia, rom dReisaTvis momzadebulia da parlamentis mier pirveli mosmeniT miRebulia axali saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis proeqti, romelic saerTod gamoricxavs suspenziur efeqts, anu, administraciul-samarTlebrivi aqtis avtomatur, kanonismier SeCerebas. proeqtis Tanaxmad, administraciul-samarTlebrivi aqtis SeCereba sasamarTlom SeiZleba ganaxorcielos mxaris Suamdgomlobis safuZvelze an sakuTari iniciativiT. vfiqrobT, aRniSnuli novacia gazrdis deliqtur sarCelebs, radgan suspenziur efeqts mniSvneloba aqvs ara mxolod mosarCelisaTvis, aramed mopasuxis (administraciuli organos) gauTvaliswinebeli zianis acilebisaTvisac. aseve migvaCnia, rom administraciul-samarTlebrivi aqtis sasamarTlos mier sakuTari iniciativiT SeCereba ar Seesabameba administraciuli procesis iseT mniSvnelovan principebs, rogoricaa dispoziciuroba da SejibrebiToba. 24 gamoyenebuli literatura normatiuli masala: 1. saqarTvelos konstitucia 2. saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsi 3. saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsi 4. saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsi 5. ~saqarTvelos erovnuli bankis Sesaxeb~ saqarTvelos organuli kanoni 6. saqarTvelos saarCevno kodeqsi 7. germaniis administraciuli saproceso kodeqsi samecniero literatura: 1. praqtikuli rekomendaciebi administraciul saproceso samarTlis sakiTxebze magistrati mosamarTlisaTvis, Tbilisi, siesta, 2010w. 2. maia kopaleiSvili, nugzar sxirtlaZe, ekaterine qardava, paata turava (red.) administraciuli saproceso samarTlis saxelmZRvanelo, Tbilisi, siesta, 2008w. 3. maia vaCaZe, inga Todria, paata turava, naTia wkeplaZe, saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis komentari, Tbilisi, diogene, 2005w. 4. zurab adeiSvili, qeTevan vardiaSvili, levan izoria, nino kalandaZe, maia kopaleiSvili, nugzar sxirtlaZe, paata turava, dimitri qitoSvili, zogadi administraciuli samarTlis saxelmZRvanelo, bona kauza, Tbilisi, 2005w. 5. Dr.Ferdinand O. Kopp, Dr. Wolf-Rüdiger Schenke,Verwaltungsgerichtsordnung, Kommentar, Verlag C. H. Beck München, 2003 25 sasamarTlo gadawyvetilebebi: 1. saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis 2010 wlis 11 oqtombris ganCineba #bs-1147-1115 (us-10) 2. saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis 2011 wlis 18 aprilis ganCineba #bs-329-326(k-ks-11) 3. saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos administraciul da sxva kategoriis saqmeTa palatis 2009 wlis 26 noembris ganCineba #b2951-09 internet-resursebi: 1. www.supremecourt.ge 26 maia vaCaZe, inga Todria, paata turava, naTia wkeplaZe saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis komentari gamoqveynebulia saqarTvelos sakanonmdeblo macne 1999 weli #6 (2005 wlis 24 ivnisis mdgomareobiT) Tbilisi 2005 1 maia vaCaZe, inga Todria, paata turava, naTia wkeplaZe saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis komentari Herausgegeben mit finanzieller Unterstützung der Deutschen Gesellschaft für Technische Zusammenarbeit (GTZ) GmbH gamocemulia germaniis teqnikuri TanamSromlobis sazogadoebis (GTZ) finansuri mxardaWeriT saavtoro ufleba © 2005 GTZ © avtorebi yvela ufleba daculia ISBN 99940-45-25-3 gamomcemloba `diogene~ Tbilisi 0179, kekeliZis q. 6 telefoni 95 63 94, tel./faqsi 96 79 71 www.diogene.ge 2 Íåìåöêîå Îáùåñòâî ïî Òåõíè÷åñêîìó Ñîòðóäíè÷åñòâó (GTZ) ñóùåñòâóåò ñ 1975 ãîäà è ÿâëÿåòñÿ äåéñòâóþùèì âî âñåì ìèðå ïðåäïðèíèìàòåëüñòâîì ÷àñòíîãî ýêîíîìè÷åñêîãî ñåêòîðà ÔÐÃ, ñòðåìÿùèìñÿ ê ðàçâèòèþ ñîòðóäíè÷åñòâà. Öåëüþ äåÿòåëüíîñòè ýòîé îðãàíèçàöèè ÿâëÿåòñÿ ïîëèòè÷åñêîå ðàçâèòèå, ïðîäîëæèòåëüíîå óëó÷øåíèå æèçíåííûõ óñëîâèé â ñòðàíàõ Þãà è Âîñòîêà è ñîõðàíåíèÿ ïðèðîäíûõ, æèçíåííî âàæíûõ áîãàòñòâ. Ïî ïîðó÷åíèþ Íåìåöêîãî Ôåäåðàëüíîãî Ìèíèñòåðñòâà ýêîíîìè÷åñêîãî ñîòðóäíè÷åñòâà è ðàçâèòèÿ (BMZ) GTZ â ñòðàíàõ Þæíîãî Êàâêàçà îñóùåñòâëÿåò ìíîæåñòâî ïðîåêòîâ, íàïðàâëåííûõ íà ïîääåðæêó ðåôîðì ïðàâà è þñòèöèè.  ðàìêàõ ýòèõ ïðîåêòîâ ïðèáûâàþò êîðîòêî- è äîëãîâðåìåííûå ýêñïåðòû, êîòîðûå ìåæäó òåì çàíèìàþòñÿ ñ êîíñóëüòàòèâíîé äåÿòåëüíîñòüþ è ïðîâîäÿò ìåðîïðèÿòèè ïî ïîâûøåíèþ êâàëèôèêàöèè. À òàêæå GTZ ïîääåðæèâàåò èçäàíèå ïóáëèêàöèè ìåñòíûõ ýêñïåðòîâ äëÿ óëó÷øåíèÿ ïðèìåíåíèå íîâûõ çàêîíîâ. Sps „germaniis teqnikuri TanamSromlobis sazogadoeba~ (GTZ) arsebobs 1975 wlidan da aris msoflio maStabis sawarmo momsaxurebis dargSi, romelic miznad isaxavs TanamSromlobasa da mxardaWeras ganviTarebis sferoSi. GTZ warmoadgens germaniis federaciuli respublikis kerZo ekonomikuri seqtoris sawarmos da emsaxureba ganviTarebad qveynebTan dakavSirebul politikur mizans, kerZod, samxreTisa da aRmosavleTis qveynebis saarsebo pirobebis permanentul gaumjobesebasa da bunebrivi sasicocxlo mniSvnelobis resursebis SenarCunebas. germaniis ekonomikuri TanamSromlobisa da ganviTarebis saministros (BMZ) davalebiT GTZ samxreT kavkasiis qveynebSi axorcielebs ramdenime proeqts samarTlisa da iusticiis mimdinare reformebis mxardasaWerad. am proeqtebis farglebSi mimdinareobs mokle da grZelvadiani eqspertebis mowveva, romlebic, maT Soris, sakonsultacio saqmianobasac ewevian da atareben kvalifikaciis asamaRlebel RonisZiebebs. amas garda, GTZ daxmarebas uwevs axali kanonebis gamoyenebasTan dakavSirebuli publikaciebis gamocemas. Die Deutsche Gesellschaft für Technische Zusammenarbeit (GTZ) GmbH besteht seit 1975 und ist ein weltweit tätiges Dienstleistungsunternehmen für Entwicklungszusammenarbeit. Sie arbeitet als privatwirtschaftlich organisiertes Unternehmen der Bundesrepublik Deutschland für das entwicklungspolitische Ziel, die Lebensbedingungen der Menschen in den Ländern des Südens und Ostens nachhaltig zu verbessern und die natürlichen Lebensgrundlagen zu erhalten. Die Deutsche Gesellschaft für Technische Zusammenarbeit (GTZ) GmbH führt im Auftrag des deutschen Bundesministeriums für wirtschaftliche Zusammenarbeit und Entwicklung (BMZ) in den Ländern des südlichen Kaukasus mehrere Projekte zur Unterstützung der Rechts- und Justizreformen durch. Im Rahmen dieser Projekte werden internationale Lang- und Kurzzeitexperten eingesetzt, die unter anderem beratende Tätigkeiten ausüben und Fortbildungsveranstaltungen durchführen. Weiter werden Publikationen von lokalen Experten zur Anwendung der neuen Gesetze unterstützt. 3 Vorwort Die Deutsche Gesellschaft für Technische Zusammenarbeit (GTZ) GmbH führt im Auftrag des deutschen Bundesministeriums für wirtschaftliche Zusammenarbeit und Entwicklung (BMZ) in Georgien seit 1993 mehrere Projekte zur Unterstützung der Rechts- und Justizreform durch. Zu diesem Zweck unterhält sie in Tbilissi, Georgien, ein regionales Projektbüro, welches im georgischen Justizministerium untergebracht ist. Im Rahmen der Projektarbeit wurde bereits seit Jahren auch Verwaltungsrecht und Verwaltungsprozessrecht beraten, Kommentare und Lehrbücher hierzu vom Projekt herausgegeben. Die Projekte wenden sich in der aktuellen Phase im Wesentlichen an die Implementierung der neuen georgischen Gesetze, was die Unterstützung und Erstellung von geeigneter Fachliteratur einschließt. Durch den Aufbau einer juristischen Fachliteratur soll die Ausübung der Reformgesetze in einer rechtsstaatskonformen Weise unterstützt werden. Der vorliegende Kommentar zur Verwaltungsprozessordnung ist ein weiterer wichtiger Beitrag zum Aufbau einer solchen wissenschaftlich fundierten, juristischen Fachliteratur. Der Kommentar berücksichtigt bereits die Änderungen der Verwaltungsprozessordnung vom Sommer 2005. Mit der vorliegenden Veröffentlichung wird allen Juristen, die mit dem Verwaltungsprozessrecht arbeiten, eine wichtige Hilfe an die Hand gegeben, um die Verwaltungsprozessordnung besser zu verstehen und richtig anwenden zu können. Wir möchten allen Mitwirkenden für ihre engagierte Mitarbeit bei der Entstehung dieses Kommentars danken. Besonderer Dank gebührt dabei den Autoren. Frau Inga Todria, Frau Natia Tskepladze und Herr Paata Turava waren zugleich Mitglieder der Arbeitsgemeinschaft des Rechtsausschusses des Parlaments, die die jüngsten Änderungen erarbeitet und eingebracht haben. Prof. Gerd Winter hat die Entstehung des Kommentars von Beginn an durch seine Beratung begleitet und wesentlich unterstützt. Er stand auch der Arbeitsgemeinschaft des Rechtsausschusses bei der Erarbeitung der jüngsten Änderungen mit Rat und Tat zur Seite. Diese Publikation sehen wir als Fortsetzung der von uns gemeinsam mit unseren Partnern durchgeführten Projekte, die den georgischen Staat bei der Festigung eines funktionierenden Rechtsstaates unterstützt. Tbilissi, Oktober 2005 Zeno Reichenbecher GTZ-Projektleiter Unterstützung des Rechts- und Gerichtssystems Georgiens 4 winasityvaoba germaniis teqnikuri TanamSromlobis sazogadoeba (GTZ) germaniis ekonomikuri TanamSromlobisa da ganviTarebis saministros (BMZ) davalebiT saqarTveloSi axorcielebs ramodenime proeqts samarTlisa da iusticiis reformebis mxardasaWerad. am mizniT GTZ-s saqarTveloSi, kerZod ki TbilisSi aqvs regionaluri proeqtis biuro, romelic mdebareobs saqarTvelos iusticiis saministroSi. proeqtis farglebSi mravali welia xorcieldeba sakonsultacio saqmianoba administraciul samarTalSi. aseve proeqtis egidiT gamoica mravali komentari da saxelmZRvanelo. aRniSnuli proeqtebi miznad isaxavs axali qarTuli kanonebis danergvasa da gavrcelebas sawyis, aqtualur etapze, rac aseve moicavs axali iuridiuli literaturis Seqmnasa da xelSewyobas. iuridiuli literatura did daxmarebas gauwevs reformis Sedegad miRebuli kanonebis samarTlebrivi saxelmwifos princi pebis Sesabamisad gamoyenebas. administraciuli saproceso kodeqsis winamdebare komentari warmoadgens mniSnvelovan wvlils samecniero statusis iuridiuli literaturis SeqmnaSi. komentari iTvaliswinebs administraciul saproceso kodeqsSi 2005 wlis zafxulSi ganxorcielebul cvlilebebs. es publikacia did daxmarebas gauwevs yvela im iurists, romelic administraciuli samarTliT aris dakavebuli, raTa ukeT gaigos da gamoiyenos administraciuli saproceso kodeqsi. madlobas vuxdiT yvelas, romelTa ZalisxmeviTa da aqtiuri TanamSromlobiT Seiqmna es komentari. es madloba, pirvel rigSi eZRvneba avtorebs. qalbatoni naTia wkeplaZe, qalbatoni inga Todria da batoni paata turava gaxldnen saqarTvelos parlamentis samuSao jgufis wevrebi, romelmac SeimuSava da miiRo axali cvlilebebi. profesorma vinterma sawyisi etapidan konsultaciebi gaswia da didi daxmareba gauwia avtorebs am komentaris SeqmnaSi. igi Tavisi rCevebiT parlamentis samuSao jgufis gverdiT idga cvlilebebis SemuSavebisas. es wigni warmoadgens qarTvel partniorebTan erTad Cvens mier dawyebuli saerTo saqmianobis gagrZelebas, romelic uzrunvevlyofs saqarTvelos, misi qmediT samarTlebriv saxelmwifod Camoyalibebis gzaze. Tbilisi, 2005 wlis oqtomberi ceno raihenbeheri GTZ-is proeqtis – saqarTvelos samarTlisa da sasamarTlo reformis mxardaWera xelmZRvaneli 5 Vorwort Während das Zivilrecht das Verhältnis zwischen Bürgern untereinander regelt, widmet sich das Verwaltungsrecht dem Verhältnis zwischen Bürgern und den Verwaltungsorganen: Die Bürger haben unter bestimmten Bedingungen ein Recht auf die Erteilung einer Erlaubnis oder auf die Auszahlung einer Geldsumme, sie sind unter bestimmten Bedingungen verpflichtet, Eingriffe hinzunehmen, sie können Zugang zu Verwaltungsinformationen verlangen, sie können in Verwaltungsverfahren Stellungnahmen abgeben, usw. Wenn die Verwaltung Rechte der Bürger missachtet, müssen diese bei den Gerichten Schutz ihrer Rechte suchen können. Georgien hat bereits im Jahre 2000, schneller als die meisten anderen Transformationsstaaten in Osteuropa und Mittelasien, durch einen Verwaltungsprozesskodex die rechtliche Grundlage für einen solchen Rechtsschutz geschaffen. Darauf aufbauend hat sich eine bedeutende Rechtsprechung zum Verwaltungsrecht entwickelt, die ebenfalls im Vergleich der Transformationsstaaten eine Pionierleistung darstellt. Der Verwaltungsprozesskodex ist bisher zweimal novelliert wurden. Die erste Novelle fügte zwei neue Kapitel ein, eines über die Zulassung von behördlichen Untersuchungen bei Unternehmen, ein anderes über ein Verfahren zur Einziehung von illegal erworbenem Vermögen. Die zweite Novelle arbeitet die bisherige Erfahrung auf, die die Gerichte mit dem Kodex gemacht haben. Sie klärt eine größere Anzahl von offenen Auslegungsfragen und ändert Bestimmungen, die sich als ungeeignet oder unvollständig erwiesen haben. Der vorliegende Kommentar erläutert den neuesten Stand des Verwaltungsprozesskodex. Er spricht noch bestehende Interpretationsfragen offen an und macht Lösungsvorschläge. Er hält auch Kritik an noch verbesserungsbedürftigen Bestimmungen nicht zurück. Der Kommentar wurde von Praktikerinnen geschrieben, die lange Jahre am Distriktgericht Tbilisi und am Obersten Gerichtshof tätig waren. Er fusst deshalb auf umfassender Erfahrung und bürgt für Praxisnähe. Er kann zugleich aber auch als eine Einführung in das Verwaltungsprozessrecht gelesen werden, die den Studierenden das Verständnis dieses Rechtsgebietes nahe bringt und der Rechtswissenschaft Material für eine wissenschaftliche Durchdringung bietet. Möge der Kommentar bei allen staatlichen Organen das Verständnis dafür wecken, dass eine unabhängige und qualitätsvolle Rechtsprechung in Verwaltungssachen eine unabdingbare Voraussetzung des Rechtsstaates ist, d.h. eines Staates, der nach Recht, nicht nach Willkür handelt. Gerd Winter Prof. an der Bremer Universität 6 winasityvaoba moqalaqeTa erTmaneTTan urTierTobis garda, samarTali aseve awesrigebs maT urTierTobas administraciul organoebTan; magaliTad, moqalaqes aqvs ufleba, miiRos garkveuli informacia an Tanxa, igi garkveul SemTxvevebSi valdebulia dajerdes SezRudvebs, an mas aqvs ufleba, miiRos esa Tu is administraciuli informacia, gamoTqvas sakuTari mosazreba administraciuli warmoebis farglebSi da sxva... Tu administracia arRvevs moqalaqis ufleba-movaleobebs, mas unda hqondes saSualeba, daicvas Tavisi uflebebi sasamarTlos gziT. saqarTvelom aRmosavleT evropisa da Sua aziis yvela danarCen gardamaval qveyanaTa Soris pirvelma, jer kidev 2000 wels gamosca administraciuli saproceso kodeqsi da amiT Seqmna swored zemoT aRniSnuli samarTlebrivi dacvis safuZveli. am safuZvelze ganviTarda marTlmsajulebis metad mniSvnelovani sistema administraciuli samarTlis sferoSi, romelsac sxva gardamaval saxelmwifoebTan SedarebiT SegviZlia aseve pioneruli vuwodoT. zogadi administraciul saproceso kodeqsSi aqamde orjer moxda cvlilebebis ganxorcieleba. pirveli cvlileba exeboda ori Tavis damatebas, pirveli iTvaliswinebda mewarmeTa Sesabamisi organoebis mier Semowmebas, xolo meore Tavi gansazRvravda dausabuTebeli da ukanonod SeZenili qonebis CamorTmevis proceduras. Tumca dRemde arsebuli gamocdileba adasturebs imas, rom administraciuli saproceso kodeqsis am Tavis mravali debuleba interpretaciis farTo asparezs moicavs. amas garda ramodenime norma gamousadegari da arasrulyofilia. winamdebare komentari administraciuli saproceso kodeqsis uaxles mdgomareobis nayofia. masSi saubaria Riad darCenil sakiTxebze da agreTve igi Seicavs winadadebebs, romelic saWiroa amaTuim problemuri normis gaumjobesebisaTvis. igi moicavs agreTve kritikas im normebTan dakavSirebiT, romelic unda Seicvalos. aRsaniSnavis, rom komentari dawerilia im praqtikosebis mier, romlebic wlebis manZilze muSaobdnen Tbilisis saolqo da uzenaes sasamarTloebSi. aqedan gamomdinare, wigni eyrdnoba did gamocdilebas da Zalian mWidro mimarTebaSi imyofeba praqtikasTan. komentari aseve Seasrulebs admintraciul saproceso samarTalSi Sesavlis funqcias, romelic daexmareba studentebs aRniSnuli samarTlebrivi sferos ukeT Seswavlasa da gacnobaSi. amasTan, wigni samarTalmcodneobas uxv masalas miawvdis samecniero muSaobis gaRvivebasa da winsvlisaTvis. visurvebdi, rom winamdebare komentarma yvela saxelmwifo organos mxridan gamoiwvios imis aRiareba, rom administraciuli samarTlis sferoSi damoukidebeli da maRalxarisxiani marTlmsajuleba samarTlebrivi 7 saxelmwifos erT-erTi aucilebeli winapirobaa, anu im saxelmwifosi, romelic moqmedebs ara TviTneburad, aramed kanonisa da samarTlis princi pebis mixedviT. gerd vinteri bremenis universitetis profesori 8 sarCevi Tavi I administraciuli procesis ZiriTadi debulebani muxli 1. kodeqsis moqmedebis sfero .................................................... 13 muxli 2. sasamarTlos gansjadi administraciuli saqmeebi ........................................................................ 15 muxli 3. dispoziciurobis principi ....................................................... 25 muxli 4. SejibrebiToba da saqmis garemoebebis gamokvleva sasamarTlos mier .................................................................. 28 Tavi II gansjadoba muxli 5. raionuli (saqalaqo) sasamarTlos gansjadi saqmeebi ........................................................................................ 31 muxli 6. magistrat mosamarTleTa gansjadi administraciuli saqmeebi ...................................................... 40 Tavi III miukerZoebloba, acileba muxli 7. saqmis ganxilvaSi mosamarTlis ganmeorebiT procesis xarjebi ........................................................................................ 45 Tavi IV procesis xarjebi muxli 9. saxelmwifo baJi ........................................................................... 46 muxli 10. procesis xarjebis anazRaureba ........................................... 49 muxli 11. saproceso xarjebis ganawileba saqmis ................................ 50 Tavi V saproceso vadebi. sasamarTlo Setyobineba da dabareba muxli 12. gasaCivrebis vadis aTvla ........................................................ 52 muxli 13. mxareTaTvis sasamarTlo uwyebis, dokumentebis gadacema ............................................................................. 54 muxli 131. sagadasaxado saqmeTa ganxilvis vada ................................ 56 9 muxli 14. administraciuli procesis monawileebi ........................... 57 muxli 15. administraciul procesSi monawileoba warmomadgenlis meSveobiT ....................................................................... 60 muxli 16. mesame piris Cabma administraciul procesSi ................... 61 Tavi VII sasamarTlo mtkicebulebebi muxli 17. mtkicebis tvirTi ...................................................................... 68 muxli 18. mowme da eqspertiza ................................................................. 69 muxli 19. mtkicebulebebis Segroveba sasamarTlos mier ........................................................................................ 72 muxli 20. administraciuli organos valdebuleba informaciis ........................................................................ 73 muxli 201. sasamarTlos mier gasaidumloebuli informaciisganxilvis wesi .................................... 74 muxli 21. sasamarTlo aqtebis gacnobis ufleba ................................ 76 Tavi VII1 administraciuli samarTalwarmoeba mewarmis saqmianobis SemowmebasTan dakavSirebiT muxli 211. mosamarTlis brZaneba mewarmis saqmianobis Semowmebis Taobaze ............................................. 77 muxli 212. makontrolebeli organos Suamdgomloba .............................................................................................. 92 muxli 213. mewarmis saqmianobis Semowmebis sakiTxis gadawyvetis wesi ................................................... 97 Tavi VII2 administraciuli samarTalwarmoeba Tanamdebobis pirTa ukanono da dausabuTebeli qonebis CamorTmevasa da saxelmwifosaTvis gadacemasTan dakavSirebiT muxli 214. Tanamdebobis pirTa ukanono da dausabuTebeli qonebis CamorTmevisa da saxelmwifosaTvis gadacemis Sesaxeb sarCelis aRZvra ...................................................... 115 muxli 215. terminTa ganmarteba ............................................................. 118 muxli 216. qonebis ukanonod an dausabuTeblad cnoba .................. 121 muxli 217. qonebis dayadaReba ............................................................... 123 10 muxli 218. qonebis ukanonod an dausabuTeblad cnobis iuridiuli Sedegebi ................................................................... 124 muxli 219. Tanamdebobis piris sisxlissamarTlebrivi pasuxismgebloba ................................. 126 muxli 2110. sarCelis daukmayofileblobis Sedegebi ...................... 127 muxli 2111. dauswrebeli gadawyvetileba ........................................... 128 Tavi VIII administraciuli samarTalwarmoeba pirveli instanciis sasamarTloSi muxli 22. sarCeli administraciul-samarTlebrivi aqtis baTiladcnobis an Zaladakargulad gamocxadebis Taobaze .............................................................................. 130 muxli 23. sarCeli administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis Taobaze ..................................................................................... 135 muxli 24. sarCeli qmedebis ganxorcielebis Taobaze ..................... 137 muxli 25. aRiarebiTi sarCeli ................................................................ 139 muxli 251. saxelSekrulebo davebi ....................................................... 142 muxli 26. sarCelis wardgena gansjad sasamarTloSi ...................... 146 muxli 261. dauswrebeli gadawyvetilebis gamotanis dauSvebloba ........................................................................... 148 muxli 262. ganmwesrigebeli sxdoma ....................................................... 151 muxli 27. gamartivebuli samarTalwarmoeba ..................................... 155 muxli 28. daCqarebuli administraciuli samarTalwarmoeba ..................................................................................... 157 muxli 29. gasaCivrebuli individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCereba ................................................................................... 159 muxli 30. ganCineba individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCerebis Sesaxeb ................................................................ 170 muxli 301. ganCineba normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCerebis Sesaxeb ................................................................ 171 muxli 31. droebiTi ganCineba individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis an qmedebis ganxorcielebis Sesaxeb ..................... 173 muxli 32. sasamarTlo gadawyvetileba administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobis an Zaladakargulad 11 gamocxadebis Taobaze sarCelTan dakavSirebiT ............................... 181 muxli 33. sasamarTlo gadawyvetileba administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis Taobaze sarCelTan dakavSirebiT ..................................... 189 muxli 331. sasamarTlos gadawyvetileba moqmedebis ganxorcielebis Taobaze sarCelTan dakavSirebiT ......................................................... 199 Tavi IX apelacia da kasacia muxli 34. saapelacio da sakasacio saCivrebis dasaSveboba ............................................................................ 202 12 maia vaCaZe muxli 1 Tavi I administraciuli procesis ZiriTadi debulebani muxli 1. kodeqsis moqmedebis sfero 1. es kodeqsi gansazRvravs saqarTvelos saerTo sasamarTloebis mier administraciuli saqmeebis ganxilvisa da gadawyvetis saproceso wesebs. 2. Tu am kodeqsiT sxva ram ar aris dadgenili, administraciul samarTalwarmoebaSi gamoiyeneba saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis debulebani. 1.1. administraciulma saproceso kodeqsma saqarTveloSi safuZveli daudo administraciul samarTalwarmoebas, administraciul organoTa saqmianobaze sasamarTlo kontrolis ganxorcielebas. am procesSi erT-erT ZiriTad faqtorad warmoCenil iqna adamianTa uflebebisa da Tavisuflebebis dacva. Tu administraciul organoTa saqmianobiT darRveul iqneba adamianTa uflebebi da Tavisuflebebi, maT unda hqondeT SesaZlebloba mimarTon damoukidebel sasamarTlos. nebismieri administraciuli saqmianoba, miuxedavad maTi formisa da gamovlenisa, eqvemdebareba sasamarTlo kontrols. administraciulma saproceso kodeqsma SesaZlebloba misca TiToeul moqalaqes, administraciul organoTa mier maTi uflebebis darRvevisas, sarCeliT mimarTos administraciul saqmeTa ganmxilvel sasamarTlos. administraciuli samarTalwarmoebis ganviTarebasa da administraciuli organoebis saqmianobisadmi sasamarTlo kontrolis ganxorcielebaSi ganmsazRvreli roli eniWeba xelisuflebis danawilebis princi psa da mesame xelisuflebis sasamarTlo xelisuflebis - damoukideblobis garantiebs. xelisuflebis danawilebis princi pi moiTxovs sakanonmdeblo, aRmasrulebeli da sasamarTlo xelisuflebis paralelurad da ara ierarqiulad Tanaarsebobas. Tavis mxriv, administraciuli marTlmsajulebis ganxorcieleba SesaZlebelia damoukidebeli, administraciuli organoebisagan gancalkevebuli sasamarTloebis mier, im mosamarTleebis mier, romlebic saqarTvelos konstituciis 84-e muxlis Tanaxmad mxolod konstituciasa da kanons emorCilebian.1 1 saqarTvelos konstitucia, 84-e muxlis 1-li punqti 13 maia vaCaZe muxli 1 1.2. am kodeqsis Tanaxmad administraciul saqmeebs ganixilavs saqarTvelos saerTo sasamarTloebi, romelTa sistema dadgenilia saqarTvelos organuli kanoniT „saerTo sasamarTloebis Sesaxeb`da maT miekuTvneba raionuli (saqalaqo), saapelacio, avtonomiuri respublikebis umaRlesi saapelacio, saqarTvelos uzenaesi sasamarTloebi. saerTo sasamarTloTa mier administraciul saqmeTa ganxilva am kodeqsiT dadgenili saproceso normebis Sesabamisad xorcieldeba, romlebic saqmis ganxilvis, calkeuli saproceso moqmedebebis Sesrulebisa an sasamarTlo gadawyvetilebis aRsrulebis dros moqmedebs. 2.1. gavrcelebuli sistemebidan qarTulma administraciulma saproceso kanonmdeblobam airCia erT-erTi, kerZod, qarTul administraciul samarTalwarmoebaSi zogadad gamoiyeneba, rogorc samoqalaqo saproceso kodeqsis, ise administraciuli saproceso kodeqsis debulebebi. amasTan, ar SeiZleba gamoyenebul iqnes samoqalaqo saproceso kodeqsis is debulebani, romlebsac krZalavs an sxvagvarad adgens administraciuli saproceso kodeqsi. magaliTad: administraciuli saproceso kodeqsis 261 muxlis pirveli nawilis Tanaxmad „administraciul samarTalwarmoebaSi ar gamoiyeneba samoqalaqo saproceso kodeqsis XXVI Tavis (dauswrebeli gadawyvetileba) debulebebi~. am kodeqsis me-4 muxlis Tanaxmad ki: „administraciuli saqmis ganxilvisas mxareebi sargebloben samoqalaqo saproceso kodeqsis me-4 muxliT miniWebuli ufleba-movaleobebiT, amasTan, sasamarTlo uflebamosilia Tavisi iniciativiT miiRos gadawyvetileba damatebiTi informaciis an mtkicebulebis warmosadgenad~. 2.2. zogjer administraciuli saproceso kodeqsi samoqalaqo saproceso kodeqsisagan gansxvavebulad awesrigebs ama Tu im samarTlebriv urTierTobas, amasTan, igi ar aris amomwuravi da saWiroebs nawilobriv samoqalaqo saproceso kanonmdeblobis gamoyenebas. magaliTad: administraciuli saproceso kodeqsis me-16 muxli „mesame piris Cabma administraciul procesSi`- arafers ambobs damoukidebeli sasarCelo moTxovnis mqone mesame pirebze, rac sruliadac ar niSnavs imas, rom administraciul procesSi isini ara gvyavs. saqme is gaxlavT, rom am SemTxvevaSi gamoyenebul unda iqnes samoqalaqo saproceso kodeqsis debulebani. 14 maia vaCaZe muxli 2 2.3. unda gamovyoT samoqalaqo saproceso kodeqsis is normebi, romlebic ucvlelad gamoiyeneba administraciul saproceso kodeqsSi. magaliTad, samoqalaqo saproceso kanonmdeblobis ZiriTadi princi pebi: dispoziciurobisa da SejibrebiTobis, mosamarTleTa damoukideblobisa da maTi kanonisadmi damorCilebis, kanonisa da samarTlis analogiis princi pebi aseve moqmedebs administraciul saproceso kanonmdeblobaSi (me-3 muxlis pirveli nawili, me-4-dan me-10 muxlis CaTvliT). administraciul procesSi samoqalaqo saproceso kanonmdeblobis Sesabamisad wydeba mosamarTleTa da sasamarTlo SemadgenlobaTa acilebis, saproceso vadebTan dakavSirebuli da sarCelis warmoebaSi miRebis sakiTxebi (25-36-e muxlebi, 59-69-e muxlebi, 177-190-e muxlebi). yvela im samoqalaqo saproceso normis CamoTvla, romelsac ucvlelad iyenebs administraciuli saproceso kanonmdebloba, Sors wagviyvans. muxli 2. sasamarTlos gansjadi administraciuli saqmeebi 1. am kodeqsiT dadgenili wesiT saerTo sasamarTloSi ganixileba dava im samarTlebriv urTierTobebTan dakavSirebiT, romlebic gamomdinareobs administraciuli samarTlis kanonmdeblobidan. 2. sasamarTloSi administraciuli davis sagans SeiZleba warmoadgendes: a) administraciul-samarTlebrivi aqtis Sesabamisoba saqarTvelos kanonmdeblobasTan; b) administraciuli xelSekrulebis dadeba, Sesruleba an Sewyveta; g) administraciuli organos valdebuleba zianis anazRaurebis, administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis an sxva raime qmedebis ganxorcielebis Taobaze; d) Tanamdebobis piris, misi ojaxis wevris, axlo naTesavis an dakavSirebuli piris qonebis kanoniereba. 3. dauSvebelia administraciuli organos sarCeli im sakiTxTan dakavSirebiT, romlis gadaw y veta mis uflebamosilebas ganekuTvneba. (24.06.2005. #1800) 15 maia vaCaZe muxli 2 1.1. administraciuli saproceso kodeqsis me-2 muxli gansazRvravs, Tu ra saxis davebi SeiZleba iqnas ganxiluli saqarTvelos saerTo sasamarTloebSi am kodeqsiT dadgenili wesiT. me-2 muxlis pirveli nawilis Sesabamisad es davebi administraciuli samarTlis kanonmdeblobidan gamomdinare samarTlebriv urTierTobebTan unda iyos dakavSirebuli. administraciuli samarTali sajaro samarTlis nawilia, romelic aregulirebs vertikalur urTierTobebs erTi mxriv, saxelmwifosa da meore mxriv, fizikur an iuridiul pirebs Soris. administraciuli samarTali gansxvavdeba sisxlisa da sakonstitucio samarTlisagan. dasavluri kanonmdeblobis mixedviT administraciuli samarTali icavs sajaro interess, xolo kerZo samarTali - kerZo pirTa interesebs. administraciuli samarTali ganimarteba rogorc dargi, romelic awesrigebs mxareTa uTanasworobasa da daqvemdebarebaze damyarebul urTierTobebs. imisaTvis, rom davadginoT ganekuTvneba Tu ara calkeuli sakanonmdeblo aqti administraciul samarTals, unda gavarkvioT, Seicavs Tu ara igi administraciuli kontrolis ganxorcielebis gansxvavebul da specialur normebs. samive kriteriumi aSkaras xdis administraciuli samarTlis umniSvnelovanes aspeqtebs: sajaro interess, Zalauflebasa da daqvemdebarebas, aseve, specialur wesebs. amasTan, xazi unda gaesvas im garemoebas, rom saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis komentaris avtorebma ar gamoiyenes arc erTi zemoaRniSnuli midgomaTagani da SemogvTavazes sakiTxis gadawyvetis SedarebiT martivi gza, romelic formalur kriteriumebzea damyarebuli. maTi mosazrebiT, qarTuli kanonmdeblobis midgomis Tanaxmad, samarTlebrivi urTierToba, romelSic monawileobs administraciuli organo, regulirdeba administraciuli kanonmdeblobiT. sxvagvarad rom vTqvaT, yvela samarTlebrivi urTierToba, romelSic monawileobs administraciuli organo, warmoadgens administraciuli samarTlis regulirebis sferos.2 1.2. sagulisxmoa is garemoeba, rom am kodeqsis me-2 muxlis pirveli nawili aris zogadi norma, romelic afarToebs administraciul davaTa areals. Sesabamisad, ar aris amomwuravi am muxlis me-2 nawilSi mocemuli CamonaTvali, radgan SeiZleba dava administraciuli kanonmdeblobidan gamomdinareobdes, magram ar Seesatyvisebodes me-2 nawilSi mocemul CamonaTvals. ase magaliTad: Tbilisis „arqmSeninspeqciam`2002 wlis 1 aprils sarCeliT mimarTa Tbilisis isani-samgoris raionul sasamarTlos 2 16 saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis komentari, Sesavali, gv. 16. maia vaCaZe muxli 2 da miuTiTa Semdegze: q. TbilisSi, sevanis q. #10-Si mcxovrebi moqalaqeebis g. g.-sa da d. q.-is mier aRniSnul misamarTze saTanado proeqtisa da nebarTvis gareSe warmoebda sacxovrebeli saxlis mSenebloba, riTac irRveoda saqarTvelos kanonis moTxovnebi „arqiteqturul-samSeneblo saqmianobaze saxelmwifo zedamxedvelobis Sesaxeb~. „arqmSeninspeqciam`2002 wlis 13 marts, miTiTebuli kanonis 4.5-e, me-5 da me-6 muxlebis moTxovnaTa gaTvaliswinebiT gamoitana #33 dadgenileba mopasuxeebis 3000 lariT dajarimebis Taobaze. amasTan, sarCeliT mopasuxisaTvis, rogorc jarimis daricxva, ise darRvevis gamosworebis davaleba moiTxova. raionulma sasamarTlom sarCeli warmoebaSi ar miiRo im safuZvliT, rom sarCeli uwyebrivad sasamarTlos ar eqvemdebareboda da mosarCeles ganumarta, rom aRniSnuli sakiTxis mosagvareblad Tbilisis saaRsrulebo biurosaTvis unda miemarTa. kerZo saCivris safuZvelze Tbilisis saolqo sasamarTlos administraciuli samarTlisa da sagadasaxado saqmeTa palatam miiCnia, rom dava administraciuli saproceso kodeqsis me-2 muxlis me-2 nawiliT gansazRvrul davaTa kategorias ar ganekuTvneboda da igi gansaxilvelad Tbilisis saolqo sasamarTlos samoqalaqo, samewarmeo da gakotrebis saqmeTa palatas gadasca, rasac ar daeTanxma aRniSnuli palata da gansjadobis Sesaxeb dava wamoiwyo. mocemul saqmesTan dakavSirebiT uzenaesma sasamarTlom ganmarta Semdegi: „arqiteqturul-samSeneblo saqmianobaze saxelmwifo zedamxedvelobis Sesaxeb`1997 wlis 14 noembris kanonis me-6 muxlis Tanaxmad, „arqmSeninspeqcia`mimarTavs sasamarTlos sajarimo Tanxis amoRebisa da darRveviT miyenebuli zianis gamosworebis valdebulebis dakisrebis moTxovniT. aRniSnuli kanoni sajarosamarTlebriv urTierTobebs aregulirebs da mocemuli sfero administraciuli samarTlis kanonmdeblobidan gamomdinareobs. amdenad, marTalia konkretuli dava administraciuli saproceso kodeqsis me-2 muxlis me-2 nawiliT gansazRvrul CamonaTvalSi ar gvxvdeba, magram igi amave muxlis pirveli nawilis Sesabamisad, administraciuli samarTlis kanonmdeblobidan gamomdinareobs, rac gamoricxavs, dRes ukve damkvidrebuli mosazrebiT, mis kerZo-samarTlebriv davad miCnevas da mas administraciul davaTa kategorias miakuTvnebs. 2.1. rogorc ukve aRvniSneT, am muxlis me-2 nawilSi mocemuli administraciuli davis sagnis konkretuli CamonaTvali ar aris amomwuravi. 17 maia vaCaZe muxli 2 amasTan, mimovixilavT TiToeul maTgans: a) masSi saubaria administraciul-samarTlebrivi aqtis saqarTvelos kanonmdeblobasTan Sesabamisobaze. amasTan, yuradsaRebia is faqti, rom aq kanonmdebeli gulisxmobs, rogorc individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis, ise normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqtis Sesabamisobas saqarTvelos kanonmdeblobasTan. individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis definicia da samarTlebrivi meqanizmebi mocemulia zogadi administraciuli kodeqsis me-2 muxlis pirveli nawilis „d`qvepunqtSi da IV TavSi. iseve, rogorc normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqtis definicia da samarTlebrivi meqanizmebi mocemulia me-2 muxlis pirveli nawilis „e`qvepunqtSi da XV TavSi. pirvel rigSi SevCerdebiT individualur administraciulsamarTlebriv aqtze. individualuri administraciul-samarTlebrivi aqti administraciuli organos mier xelisuflebis ganxorcielebis ti piur instrumentad gvevlineba, romelic kanonebis gamoyenebiTa da kanonmdeblobiT gansazRvrul farglebSi saxelmwifo miznebis ganxorcielebisas calmxrivad aRasrulebs Tavis saxelmwifo uflebamosilebebs. aq aucilebelia aRiniSnos am aqtisaTvis damaxasiaTebeli sami ZiriTadi niSani: 1. igi exeba calkeul konkretul SemTxvevas. 2. administraciuli organo individualuri administraciulsamarTlebrivi aqtiT iRebs e.w. gansazRvrul normas, ufro sworad, iRebs savaldebulo Zalis mqone gadawyvetilebas. 3. mas aqvs gare moqmedeba. amdenad, individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis miRebiT administraciuli organo adgens, asabuTebs, cvlis an auqmebs ufleba-movaleobebs. normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqti – uflebamosili administraciuli organos mier sakanonmdeblo aqtis safuZvelze gamocemuli samarTlebrivi aqtia, romelic Seicavs misi mudmivi an droebiTi da mravaljeradi gamoyenebis qcevis zogad wess. zogad administraciul kodeqsSi ganxorcielebuli cvlilebebisa da damatebebis Sesabamisad (2005 wlis 24 ivnisi), am kodeqsis me-60 da 61-e muxlebis bazaze Camoyalibda 3 muxli (me-60, me-601 da 61-e muxlebi), romelmac gamijna kanonieri, ukanono da arara administraciul-samarTlebrivi aqtebi. arara administraciul-samarTlebrivi aqti Tavidanve baTilia da, Sesabamisad, ar aris Sesasruleblad savaldebulo Zalis mqone. amasTan, misi arara aqtad cnoba SeiZleba 18 maia vaCaZe muxli 2 aRiarebiTi sarCelis safuZvelze. arara administraciul-samarTlebrivi aqtisagan gansxvavebiT, ukanono administraciul-samarTlebrivi aqti (szak-is me-601 muxli) ZalaSi SesvlasTan erTad iZens Sesasruleblad savaldebulo Zalas. Tu pirs surs, Tavidan aicilos ukanono administraciul-samarTlebrivi aqtis samarTlebrivi Sedegebi, is valdebulia, kanoniT dadgenil vadaSi moiTxovos am aqtis baTilad cnoba. zogadi administraciuli kodeqsis 61-e muxli awesrigebs kanonieri administraciul-samarTlebrivi aqtis Zaladakargulad gamocxadebas, rac iwvevs misi moqmedebis Sewyvetas Zaladakargulad gamocxadebis dRidan. sagulisxmoa, rom am kodeqsis me-2 muxlis me-2 nawilis a) qvepunqtSi saubaria administraciul-samarTlebrivi aqtis saqarTvelos kanonmdeblobasTan Sesabamisobaze, rac niSnavs administraciulsamarTlebrivi aqtis kanonierebis Semowmebas. swored es aris sasamarTlos funqcia - Seamowmos administraciul-samarTlebrivi aqtis kanoniereba da baTilad cnos igi, Tu arsebobs amis wanamZRvrebi. administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad gamocxadebiT sasamarTlo axdens misi ZalaSi Sesvlidan warmoSobili samarTlebrivi Sedegebis gauqmebas (garda am kodeqsis 32-e muxlis me-5 nawiliT gaTvaliswinebuli gamonaklisisa). amdenad, sainteresoa mosazreba, romlis Tanaxmadac am kodeqsis 22-e muxlSi mocemuli administraciul-samarTlebrivi aqtis Zaladakargulad gamocxadeba ar warmoadgens sasamarTlos funqcias anu ar arsebobs saWiroeba am uflebis sasamarTlos wesiT dacvisa (szak-is 61-e muxli), Tumca aRniSnuli mosazreba kanonmdeblobiT ar aris reglamentirebuli. b) am kodeqsis me-2 muxlis me-2 nawilis b) qvepunqtis Tanaxmad sasamarTloSi administraciuli davis sagans SeiZleba warmoadgendes administraciuli xelSekrulebis dadeba, Sesruleba an Sewyveta. administraciuli xelSekrulebis definicia da samarTlebrivi meqanizmebi mocemulia zogadi administraciuli kodeqsis me-2 muxlis pirveli nawilis „z`qvepunqtSi da V TavSi, romlis mixedviT „administraciuli xelSekruleba - administraciuli organos mier sajaro uflebamosilebis ganxorcielebis mizniT fizikur an iuridiul pirTan, agreTve sxva administraciul organosTan dadebuli samoqalaqosamarTlebrivi xelSekrulebaa~3. saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsi, me-2 muxlis pirveli nawilis „z~ qvepunqti 3 19 maia vaCaZe muxli 2 zogad administraciul da administraciul saproceso kodeqsSi ganxorcielebuli cvlilebebisa da damatebebis Sesabamisad (2005 wlis 24 ivnisi), nacvlad „administraciuli garigebisa~, Semotanil iqna „administraciuli xelSekrulebis`cneba. administraciuli organo uflebamosilia dados, rogorc administraciuli, ise kerZosamarTlebrivi xelSekruleba. administraciuli organos mier administraciuli xelSekrulebis dadebisas gamoiyeneba zogadi administraciuli kodeqsi da samoqalaqo kodeqsis Sesabamisi normebi. administraciuli xelSekrulebis cnebis SemoRebiT qarTuli administraciuli samarTali kidev ufro dauaxlovda germanul administraciul samarTals, romelic erTmaneTisagan ganasxvavebs administraciuli organos mier dadebul sajarosamarTlebriv da samoqalaqo samarTlebrivi xelSekrulebebs. ZiriTadi ganmasxvavebeli elementi mocemulia administraciuli xelSekrulebis definiciaSi „sajaro uflebamosilebis ganxorcielebis mizniT~. administraciul xelSekrulebad miCnevisaTvis sakmarisi ar aris am xelSekrulebaSi administraciuli organos monawileoba, aucilebelia xelSekrulebis samarTlebrivi bunebis gansazRvra, radgan xelSekrulebis mizani sajaro uflebamosilebis ganxorcielebaSi unda vlindebodes. ganixileba mxolod administraciuli organos mier dadebuli administraciuli xelSekrulebebi, xolo administraciuli organos mier dadebul samoqalaqosamarTlebriv xelSekrulebebs saerTo sasamarTloebi ganixilaven samoqalaqo saproceso kanonmdeblobiT dadgenili wesiT. aRniSnuli garemoeba SesamCnevad gantvirTavs administraciul saqmeTa ganmxilvel sasamarTloebs, rac dadebiTad imoqmedebs saqmeTa ganxilvis xarisxze. amasTan, sagulisxmoa, rom germanul administraciul samarTalSi administraciuli xelSekrulebis Sesatyvisad damkvidrebulia sajaro-samarTlebrivi xelSekrulebis cneba, romelic Tavis mxriv iyofa koordinaciul-samarTlebriv da subordinaciul-samarTlebriv xelSekrulebebad. koordinaciul-samarTlebrivi xelSekruleba ideba Tanabari uflebebis mqone mxareebs Soris, kerZod, administraciul organoebs Soris. subordinaciul-samarTlebrivi xelSekruleba ki ideba im mxareebs Soris, romelTagan erT-erTi daqvemdebarebulia meoreze. g) am kodeqsis me-2 muxlis me-2 nawilis g) qvepunqtis Tanaxmad sasamarTloSi administraciuli davis sagans SeiZleba warmoadgendes 20 maia vaCaZe muxli 2 administraciuli organos valdebuleba zianis anazRaurebis, administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis an sxva raime qmedebis ganxorcielebis Taobaze. qarTulma samarTlebrivma sistemam aRiara saxelmwifos pasuxismgebloba misi organoebis mier miyenebuli zianisaTvis da gza misca iseT midgomas, romelic mraval gaumarTlebel risksa da xarjs aacilebda isedac valdebulebebiT datvirTul saxelmwifo xazinas, amasTan, uzrunvelyofda moqalaqeTa uflebebis dacvas. saqarTvelos zogadma administraciulma kodeqsma gansazRvra administraciul organoTa pasuxismgebloba administraciulsamarTlebrivi aqtiT miyenebuli zianisaTvis. zianis anazRaurebis valdebuleba warmoiSoba imis miuxedavad, administraciulsamarTlebrivi aqti kanonieria Tu ukanono (szak-is 209-e muxli). amasTan, normatiul administraciul-samarTlebrivi aqtiT miyenebuli zianis gansazRvrisas ar unda iqnes daSvebuli pasuxismgeblobis farTo interpretacia. kerZod, normatiul-administraciulsamarTlebrivi aqtiT miyenebuli ziani unda iyos aSkara da pirdapiri. saxelmwifos pasuxismgebloba misi organoebis (sajaro mosamsaxureebis) mier samsaxurebrivi movaleobis Sesrulebisas miyenebuli zianis anazRaurebaze gaiTvaliswina saqarTvelos samoqalaqo kodeqsma, romelic gacilebiT adre amoqmedda, vidre saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsi (saqarTvelos samoqalaqo kodeqsis 1005-e da szak-is 207-e, 208-e muxlebi). amdenad, dRes moqmedi samoqalaqo da administraciuli kanonmdebloba calsaxad aRiarebs princi ps, rom Tavisi uflebamosilebis ganxorcielebisas sajaro moxelis mier miyenebul zianze pasuxismgebelia saxelmwifo. amasTan, pasuxs kiTxvaze, Tu visi gansjadia aRniSnuli davebi, iZleva sask-is me-2 muxlis me-2 nawilis „g`qvepunqti, romlis Tanaxmadac administraciuli organos valdebuleba zianis anazRaurebis Taobaze am kodeqsiT dadgenili wesiT unda iqnes ganxiluli. Sesabamisad, gamoyenebul unda iqnes rogorc administraciuli, ise samoqalaqo kanonmdebloba, vinaidan szak-is 207-e muxlis Tanaxmad: „Tu am kodeqsiT sxva ram ar aris dadgenili, administraciuli organos mier miyenebuli zianis anazRaurebisas gamoiyeneba saqarTvelos samoqalaqo kodeqsiT dadgenili wesi~. ase magaliTad: 2001 wlis 6 Tebervals mosarCele z. T.-am Tbilisis vake-saburTalos raionul sasamarTloSi sarCeli aRZra mopasuxe Tbilisis vake-saburTalos raionis Ss sammarTvelos sagzao policiis ganyofilebis mimarT da miuTiTa Semdegze: 21 maia vaCaZe muxli 2 1997 wlis 11 ivniss mis kerZo sakuTrebaSi arsebul avtomanqanas mieniWa saxelmwifo sanomre niSnebi, razec gadaixada Sesabamisi gadasaxadi. 2001 wlis 29 ianvars, Tbilisis vake-saburTalos raionis Ss sammarTvelos sagzao policiis ganyofilebam, yovelgvari samarTlebrivi safuZvlis gareSe, CamoarTva saxelmwifo sanomre niSnebi im motiviT, rom aRniSnulze arsebobda sagzao policiis qalaq Tbilisis sammarTvelos werilobiTi miTiTeba. mosarCelis azriT, mopasuxis ukanono qmedebiT Seilaxa misi konstituciuri ufleba sakuTrebaze, 162 dRis ganmavlobaSi moklebuli iyo satransporto saSualebiT gadaadgilebas, ramac miayena materialuri da moraluri ziani. mosarCelem ukanonod CamorTmeuli sanomre niSnis dabruneba, miyenebuli materialuri da moraluri zianis anazRaureba moiTxova. mopasuxem sarCeli ar cno. Tbilisis vake-saburTalos raionuli sasamarTlos 2001 wlis 11 ivlisis gadawyvetilebiT mosarCele z. T.-as sarCeli nawilobriv dakmayofilda. kerZod, dakmayofilda sasarCelo moTxovna sanomre niSnebis dabrunebis Taobaze, xolo moTxovna materialuri da moraluri zianis anazRaurebis nawilSi ar dakmayofilda. z. T.-as saapelacio saCivris safuZvelze Tbilisis saolqo sasamarTlos administraciuli samarTlisa da sagadasaxado saqmeTa palatam gasaCivrebul nawilSi gaauqma raionuli sasamarTlos gadawyvetileba da miiRo axali gadawyvetileba, romliTac z. T.-as sasarCelo moTxovna materialuri zianis anazRaurebis Taobaze 2000 laris nawilSi - daakmayofila. saapelacio sasamarTlom dadgenilad miiCnia, rom Tbilisis vake-saburTalos raionis Ss sammarTvelos sagzao policiis ganyofilebis mier z. T.-as ukanonod CamoerTva misi kuTvnili avtomanqanis saxelmwifo sanomre niSnebi, ris gamoc 162 dRis ganmavlobaSi igi moklebuli iyo sakuTari avtomanqaniT gadaadgilebis SesaZleblobas, ris saWiroebasac gansakuTrebiT mwvaved ganicdida meuRlis fexmZimobis periodSi. saapelacio sasamarTlom gadawyvetileba daafuZna saqarTvelos konstituciis 42-e muxlis me-9 punqtze, saqarTvelos samoqalaqo kodeqsis 992-e, 1005-e da saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis 207-e, 208-e muxlebze. saapelacio sasamarTlos aRniSnuli gadawyvetileba saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos administraciul da sxva kategoriis saqmeTa palatis gadawyvetilebiT ucvlelad iqna datovebuli. sagulisxmoa is faqti, rom sasamarTlo praqtikaSi gvxvdeba davebi, 22 maia vaCaZe muxli 2 rodesac zianis anazRaurebis moTxovniT mosarCeled administraciuli organoebi gvevlineba. magaliTad, saqarTvelos erovnuli bankis erT-erTi filialis TanamSromlebma sajaro uflebamosilebis ganxorcielebisas daitaces didi odenobiT Tanxa da ziani miayenes erovnul banks. quTaisis saolqo sasamarTlos mier saqarTvelos erovnuli bankis sarCeli ganxilul iqna saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsiT dadgenili wesiT im motiviT, rom zianis anazRaurebis moTxovna mimarTuli iyo im TanamSromelTa mimarT, romlebic sajaro uflebamosilebas axorcielebdnen. aRniSnuli gadawyvetileba ucvlelad iqna datovebuli saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos administraciul da sxva kategoriis saqmeTa palatis mier. saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsiT dadgenili wesiT ganixileba aseve administraciul organoTa sarCelebi ama Tu im piris mier administraciuli xelSekrulebis SeusruleblobiT administraciuli organosadmi miyenebuli zianis anazRaurebis Taobaze, ramdenadac aRniSnuli davebi administraciuli xelSekrulebebidan gamomdinareobs. amdenad, mizanSewonilia am kodeqsis me-2 muxlis me-2 nawilis CamonaTvals daematos Semdegi Sinaarsis axali qvepunqti: „administraciuli organos moTxovna sxva piris mimarT zianis anazRaurebis an qmedebis ganxorcielebis Taobaze, rac sajaro uflebamosilebebs ukavSirdeba~. amis naTeli magaliTia sajaro mosamsaxurisagan administraciuli organos mier regresis wesiT im zianis anazRaureba, rac am sajaro mosamsaxuris ukanono qmedebiT sxva pirs miadga. administraciuli organos am saxis sarCelebi sajaro mosamsaxureTa mimarT am damatebis mixedviT administraciuli saproceso kodeqsiT dadgenili wesiT unda iqnes ganxiluli. rogorc ukve aRvniSneT g) qvepunqtis mixedviT sasamarTloSi administraciuli davis sagans SeiZleba warmoadgendes administraciuli organos valdebuleba, gamosces administraciul-samarTlebrivi aqti. igi moicavs, rogorc individualuri administraciulsamarTlebrivi, ise normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis valdebulebas. ismis kiTxva, ramdenad SesaZlebelia normatiuli administraciulsamarTlebrivi aqtis gamocemis davaldebuleba, maSin, roca misi gamocema administraciuli organos diskreciuli uflebamosilebaa, amasTan normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqti uflebamosili administraciuli organos mier sakanonmdeblo aqtis safuZvelze gamocemuli samarTlebrivi aqtia, romelic misi mudmivi 23 maia vaCaZe muxli 2 an droebiTi da mravaljeradi gamoyenebis qcevis zogad wess Seicavs. am mxriv sainteresoa szak-is 211-e muxlis mesame nawili, romlis Tanaxmadac: „administraciuli warmoeba normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqtis gamosacemad SeiZleba daiwyos fizikuri an iuridiuli piris, administraciuli organos gancxadebis safuZvelze mxolod kanoniT gaTvaliswinebul SemTxvevebSi~. amdenad, kanoni zogjer iZleva imis SesaZleblobas an valdebulebas, rom momzaddes da gamoices normatiuli administraciulsamarTlebrivi aqti. miuxedavad amisa, uflebamosil saxelmwifo organos xSirad ar surs amis gakeTeba. aseT SemTxvevaSi SesaZloa kanoni mesame mxares aniWebdes SesaZleblobas, moiTxovos aqtis gamocema rogorc administraciuli warmoebis, ise samarTalwarmoebis gziT. xazgasmiT unda aRiniSnos, rom es SesaZlebelia mxolod im SemTxvevaSi, Tu gansazRvrulia kanoniT. g) qvepunqtis Tanaxmad sasamarTloSi administraciuli davis sagans SeiZleba agreTve warmoadgendes administraciuli organos valdebuleba, ganaxorcielos sxva raime qmedeba. termini „ganaxorcielos sxva raime qmedeba`azrTa sxvadasxvaobas iwvevs. aris mosazreba, romlis mixedviT, administraciuli organos valdebuleba, ganaxorcielos sxva raime qmedeba, gulisxmobs administraciuli organosagan nebismieri qmedebis ganxorcielebis valdebulebas, magaliTad, administraciuli organos ukanono mflobelobidan qonebis gamoTxovas, rac Tavisi bunebiT samoqalaqo samarTlebrivi urTierTobidan warmoSobili davaa (vindikaciuri sarCeli), Tumca am mosazrebis Tanaxmad, ganxilul unda iqnes administraciuli saproceso kodeqsiT dadgenili wesiT. arsebobs sapirispiro mosazrebac, romlis mixedviT aq igulisxmeba administraciuli organos mxolod is qmedeba, romelic mis mier sajaro uflebamosilebis ganxorcielebas ukavSirdeba. am mosazrebis Tanaxmad, sarCeli ukanono mflobelobidan qonebis gamoTxovis Taobaze (vindikaciuri sarCeli) fizikuri an iuridiuli piris mimarT iqneba aRZruli Tu administraciuli organos mimarT, ganxilul unda iqnes saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsiT dadgenili wesiT. amdenad, sasurvelia saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis me-2 muxlis me-2 nawilis g) qvepunqtis bolo winadadeba Camoyalibdes Semdegi redaqciiT: „sxva raime sajaro uflebamosilebis ganxorcielebis Taobaze~. 24 maia vaCaZe muxli 3 d)sasamarTloSi administraciuli davis sagans SeiZleba aseve warmoadgendes Tanamdebobis piris, misi ojaxis wevris, axlo naTesavis an dakavSirebuli piris qonebis kanoniereba (ix. am kodeqsis VII2 Tavis komentari). 3. administraciul saproceso kodeqsSi ganxorcielebuli cvlilebebisa da damatebebis Sesabamisad (2004 wlis 24 ivnisi), dauSvebelia administraciuli organos sarCeli im sakiTxTan dakavSirebiT, romlis gadawyveta mis uflebamosilebas ganekuTvneba. magaliTad, sagadasaxado organoebi fizikur da iuridiul pirTa mimarT gadasaxadis amoRebis moTxovniT xSirad mimarTaven sasamarTloebs, rac am organoTa mavne praqtikaa. kerZod, sagadasaxado kodeqsi (244-e muxli da 265-e muxlis „e`qvepunqti (Zveli redaqcia)) Tavad sagadasaxado organoebs aniWebda uflebas, dadgenil droSi gadauxdeli gadasaxadi amoeRoT gadasaxadis gadaxdevinebis iZulebiTi meTodebiTa da sainkaso davalebebis safuZvelze. aRniSnulis gaTvaliswinebiT, Tu gadamxdeli ar ixdida gadasaxads dadgenil vadaSi, sagadasaxado organo uflebamosili iyo Tavad amoeRo gadasaxadebi, sasamarTlosaTvis mimarTvis gareSe gamoeyenebina saxelmwifos sasargeblod gadamxdelis mTeli qonebis mimarT giravnobis ufleba, an gadasaxadis amoReba moexdina movalis angariSze sainkaso davalebis meSveobiT. Tuki gadasaxadis gadamxdeli sadavod miiCnevda sagadasaxado organos moqmedebas an mis mier gamocemul administraciul-samarTlebriv aqts, mas SeeZlo sarCeliT miemarTa sasamarTlosaTvis da moeTxova am davis ganxilva. amdenad, aRniSnuli sakanonmdeblo cvlileba xels Seuwyobs administraciul organoTa mier maTi funqciebis uSualod, sasamarTlos gareSe Sesrulebas da administraciul davaTa Semcirebas. muxli 3. dispoziciurobis principi 1. administraciul samarTalwarmoebaSi mxareebi sargebloben saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis me-3 muxliT miniWebuli ufleba-movaleobebiT. 2. administraciul samarTalwarmoebaSi monawile administraciuli organo uflebamosilia saqme morigebiT daamTavros, uari Tqvas sarCelze an cnos sarCeli mxolod im SemTxvevaSi, Tu es ar ewinaaRmdegeba saqarTvelos kanonmdeblobas. 25 maia vaCaZe muxli 3 1.1. dispoziciurobis princi pi samoqalaqo da administraciuli samarTalwarmoebis erT-erTi ganmsazRvreli princi pia. igi gulisxmobs procesis monawileTa „batonobas`davis saganze da, aqedan gamomdinare, mTlianad sasamarTlo procesze. dispoziciurobis princi pi niSnavs mxareTa Tavisuflebas, gankargon TavianTi materialuri da saproceso uflebebi. am principis Tanaxmad,mxareebi Tavad iwyeben saqmis warmoebas sasamarTloSi, piradad an warmomadgenlis meSveobiT, sarCelis an gancxadebis Setanis gziT. Tavadve gansazRvraven davis sagans da TviTonve iReben gadawyvetilebas sarCelis (gancxadebis) Setanis Taobaze. amdenad, sasamarTlo saqmis ganxilvas iwyebs ara Tavisi samsaxurebrivi valdebulebis ZaliT, aramed, mxolod da mxolod, erT-erTi monawile mxaris mier sasamarTloSi sarCelis (gancxadebis) wardgenis gamo. sarCeli (gancxadeba) Sedgenil unda iyos werilobiTi formiT da unda pasuxobdes samoqalaqo saproceso kodeqsiT gaTvaliswinebul moTxovnebs (178-e da 303-e muxlebi). mxareTa mier davis sagnis gansazRvra, Sesabamisad, davis sagnis gazrda an Semcireba, dispoziciurobis gamoxatulebaa, rac, rogorc ukve aRvniSneT, mxareTa procesualur „batonobas`gulisxmobs samarTalwarmoebaze. dispoziciurobis princi pis mixedviT, sasamarTlos ufleba ara aqvs gascdes sasarCelo moTxovnis farglebs, Secvalos sarCelis sagani an safuZveli, gaadidos sasarCelo moTxovnis odenoba. sasamarTlos ufleba ara aqvs miakuTvnos mxares Tavisi gadawyvetilebiT is, rac mas ar uTxovia, an imaze meti, vidre is moiTxovda (saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 248-e muxli). 1.2. mxareebs SeuZliaT saqmis warmoeba morigebiT daamTavron, mosarCeles SeuZlia uari Tqvas sarCelze, xolo, mopasuxes - cnos sarCeli. saqmis morigebiT damTavrebis SemTxvevaSi mxareTa Soris wamoWrili dava aramarto iuridiulad, faqtobrivadac gadawydeba. amitom, sasamarTlo unda ecados, rom mxareTa Soris wamoWrili dava morigebiT daamTavros (saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 205-e da 218-e muxlebi). mosarCelis mier sarCelze uaris Tqma, xolo mopasuxis mier sarCelis cnoba dispoziciurobis erT-erTi konkretuli gamovlinebaa. miTumetes, rom sarCelze uaris Tqmas metad seriozuli Sedegi ukavSirdeba - saqmis warmoebis Sewyveta, ris Sedegadac mas samudamod erTmeva ufleba kvlav aRZras igive sarCeli sasamarTloSi imave mopasuxis mimarT (saqarTvelos saproceso kodeqsis 273-e muxlis me-2 nawili).4 4 26 saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis komentari, gv. 5 maia vaCaZe muxli 3 procesis monawileTa neba-survilzea damokidebuli, gaasaCivreben Tu ara sasamarTlos gadawyvetilebas. amasTan, mxolod maT SeuZliaT uari ganacxadon gasaCivrebaze an ukan gaiTxovon maT mier wardgenili saapelacio an sakasacio saCivari. 2.1. amasTan, administraciulma saproceso kodeqsma garkveulwilad SezRuda administraciul samarTalwarmoebaSi monawile administraciuli organos dispoziciuroba saqmis morigebiT damTavrebis, sarCelze uaris Tqmis an sarCelis cnobis SemTxvevaSi. am normis Tanaxmad, administraciuli organo mxolod im SemTxvevaSia uflebamosili saqme morigebiT daamTavros, uari Tqvas sarCelze an cnos sarCeli, Tu es ar ewinaaRmdegeba saqarTvelos kanonmdeblobas, maSasadame, administraciul samarTalwarmoebaSi, samoqalaqo samarTalwarmoebisagan gansxvavebiT sasamarTlos eniWeba damatebiTi funqcia, Seamowmos ramdenad Seesabameba saqarTvelos kanonmdeblobas anu ramdenad kanonSesabamisia administraciuli organos uari sarCelze, mis mier sarCelis cnoba an misi monawileobiT saqmis morigebiT damTavreba. aRniSnuli SezRudva garkveulwilad ukavSirdeba administraciuli samarTlis erT-erT mniSvnelovan princi ps administraciuli organos mier uflebamosilebis ganxorcielebas kanonis safuZvelze. am principis Tanaxmad,administraciul organos ufleba ara aqvs kanonmdeblobis moTxovnebis sawinaaRmdegod ganaxorcielos raime qmedeba. qarTuli administraciuli kanonmdebloba ar krZalavs administraciuli organos mier kanoniT gauTvaliswinebeli funqciebis Sesrulebas, magram aqve warmoiSoba administraciuli organos valdebuleba, erTi mxriv, administraciuli organos qmedeba an samarTlebrivi aqti ar unda ewinaaRmdegebodes kanons da, meore mxriv, administraciuli organo ar unda gascdes zogadi uflebamosilebis sazRvrebs, romelic mas kanonis safuZvelze aqvs gansazRvruli. amdenad, administraciuli organos gadawyvetileba - uari Tqvas sarCelze, cnos sarCeli an saqme morigebiT daamTavros, damokidebulia ara mis mosazrebebsa da Sexedulebebze, aramed imaze, Seesabameba Tu ara amgvari gadawyvetileba misTvis kanoniT gansazRvrul zogad uflebamosilebebs, saqmianobis miznebs da, saboloo jamSi, saqarTvelos kanonmdeblobas. 2.2. am normaSi mniSvnelovani aris is, rac mkafiod ar ikiTxeba da, rogorc ukve aRvniSneT, sasamarTlos gadasawyvetia. kerZod, 27 maia vaCaZe muxli 4 sasamarTlo valdebulia (da ara uflebamosili) Seamowmos administraciul samarTalwarmoebaSi monawile administraciuli organos uari sarCelze, mis mier sarCelis cnoba an misi monawileobiT saqmis morigebiT damTavreba ewinaaRmdegeba Tu ara saqarTvelos kanonmdeblobas da im SemTxvevaSi, Tu daadgens, rom ewinaaRmdegeba kanonmdeblobas, arsebiTad ganixilavs saqmes da gamoitans gadawyvetilebas. xolo im SemTxvevaSi, Tu administraciuli organo uars ityvis saqmis ganxilvaSi monawileobaze, mis dauswreblad gamoitans gadawyvetilebas saqmeSi arsebuli masalebis safuZvelze da am kodeqsis me-4 da me-19 muxlebis debulebaTa gaTvaliswinebiT. muxli 4. SejibrebiToba da saqmis garemoebebis gamokvleva sasamarTlos mier administraciuli saqmis ganxilvisas mxareebi sargebloben saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis me-4 muxliT miniWebuli ufleba-movaleobebiT, amasTan, sasamarTlo uflebamosilia Tavisi iniciativiT miiRos gadawyvetileba damatebiTi informaciis an mtkicebulebis warmosadgenad. 1.1. administraciul samarTalwarmoebaSi moqmedebs, rogorc SejibrobiTobis, ise sasamarTlos mier saqmis garemoebaTa yovelmxrivi da obieqturi gamokvlevis princi pi. unda iTqvas, rom garkveulwilad es princi pebi erTmaneTs upirispirdeba. samoqalaqo saproceso kodeqsis me-4 muxlis pirveli nawilis Tanaxmad: samarTalwarmoeba mimdinareobs SejibrobiTobis safuZvelze. mxareebi sargebloben Tanabari uflebebiTa da SesaZleblobebiT, daasabuTon TavianTi moTxovnebi, uaryon an gaaqarwylon meore mxaris mier wamoyenebuli moTxovnebi, mosazrebebi Tu mtkicebulebebi. mxareebi TviTonve gansazRvraven, Tu romeli faqtebi unda daedos safuZvlad maT moTxovnebs an romeli mtkicebulebebiT unda iqnes dadasturebuli es faqtebi. am princi pis mixedviT, mtkicebis sagnis gansazRvra da am saganSi Semavali faqtebis damtkicebis tvirTi mTlianad ekisreba mxareebs. SejibrebiToba niSnavs modave mxareTa Tanabar SesaZleblobas gankargon faqtiuri garemoebebis dadgenis saproceso saSualebebi, agreTve mxareTa uflebas, miuTiTon faqtebze TavianTi moTxovnebis Tu Sesageblis dasasabuTeblad da warmoadginon mtkicebulebebi 28 maia vaCaZe muxli 4 am faqtebis dadastureba-damtkicebisaTvis.5 samoqalaqo saproceso kodeqsis me-4 muxlis me-2 nawilSi saubaria sasamarTlos iniciativaze mtkicebis procesSi, romelic mniSvnelovnad SezRudulia. ase, magaliTad: sasamarTlos SeuZlia SesTavazos mxareebs warmoadginon damatebiTi mtkicebulebebi, gamoiTxovos mtkicebulebebi mxareTa SuamdgomlobiT (saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 103-e da 203-e muxlebi), sasamarTlos Tavisi iniciativiT SeuZlia daniSnos eqspertiza (saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 162-e muxli) da a.S. 1.2. am princi pis paralelurad, rogorc ukve aRvniSneT, administraciul samarTalwarmoebaSi moqmedebs sasamarTlos mier saqmis garemoebaTa yovelmxrivi da obieqturi gamokvlevis principi, rac gulisxmobs aqtiur sasamarTlos, romelic Tavisi samsaxurebrivi valdebulebis ZaliT ikvlevs saqmis faqtobriv garemoebebs da uflebamosilia Tavisi iniciativiT miiRos gadawyvetileba damatebiTi informaciis an mtkicebulebis warmosadgenad, ufro metic, sakuTari iniciativiT Seagrovos faqtobrivi garemoebebi da mtkicebulebebi (sasko-is me-19 muxlis 1-li nawili). sasamarTlos Sexedulebazea aseve damokidebuli, Tu romeli mtkicebuleba miiRos da romeli ara. amasTan erTad, administraciul samarTalwarmoebaSi, sasamarTlo, gansxvavebiT samoqalaqo samarTalwarmoebisagan, Tavad wyvets sakiTxs mesame pirTa mowvevis Sesaxeb, sagulisxmoa isic, rom sasamarTlos mier mesame piri aucileblad unda iqnes saqmeSi Cabmuli, Tu igi im samarTalurTierTobis monawilea, romlis Taobazedac sasamarTlos mier mxolod saerTo gadawyvetilebis gamotanaa SesaZlebeli (saskis me-16 muxlis me-2 nawili). administraciul saqmeTa ganmxilvelma sasamarTlom ar SeiZleba dauSvas, rom mosarCelis mier sakanonmdeblo normebis arcodnam sarCelis daukmayofilebloba gamoiwvios. sasamarTlo valdebulia iqonios msjeloba im samarTlebriv sakiTxebze, romlebsac mniSvneloba aqvs gadawyvetilebis miRebisaTvis da ar yofila ganxiluli arc administraciuli warmoebisa da arc samarTlebrivi davis mimdinareobis procesSi. 1.3. rogorc davinaxeT, es ori princi pi Tavisi moqmedebiT gansxvavdeba erTmaneTisagan. miuxedavad amisa, sasamarTlom unda SeZlos maTi urTierTSejereba. administraciul saqmeTa ganmxilvel 5 saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis komentari, gv. 8 29 maia vaCaZe muxli 4 sasamarTlos uflebamosileba sakuTari iniciativiT Seagrovos faqtobrivi garemoebebi da mtkicebulebebi, ar unda iqces procesis monawileTa pasiurobis mizezad. sasamarTlos aqtiuri rolis miuxedavad, mxareebma unda gamoiyenon maT xelT arsebuli SesaZleblobebi, daasabuTon TavianTi moTxovnebi da pirvel rigSi Tavad waradginon mtkicebulebebi. 30 inga Todria muxli 5 Tavi II gansjadoba muxli 5. raionuli (saqalaqo) sasamarTlos gansjadi saqmeebi 1. raionuli (saqalaqo) sasamarTlo pirveli instanciiT ganixilavs sasamarTlosadmi uwyebrivad daqvemdebarebul administraciul saqmeebs, garda am kodeqsis me-6 muxliT gaTvaliswinebuli saqmeebisa. 2. raionuli (saqalaqo) sasamarTlo pirveli instanciiT ganixilavs aseve administraciul saqmeebs im administraciulteritoriul erTeulSi, sadac ar moqmedebs magistrati mosamarTle. (24.06.2005. #1800) administraciul samarTalwarmoebasa da administraciul organoTa saqmianobis samarTlebriv kontrols saqarTveloSi axorcielebs saerTo sasamarTloebi da ara administraciuli iurisdiqciis sasamarTloebi, rogorebic Seqmnilia magaliTad, germaniasa Tu safrangeTSi. kodeqsis es Tavi gansazRvravs sasamarTlosadmi administraciuli saqmeebis sagnobriv gansjadobas. sagnobrivi gansjadobis sakiTxi aqtualuri xdeba mxolod saqmis administraciuli sasamarTlosadmi uwyebrivi daqvemdebarebis sakiTxis dadebiTad gadawyvetis Semdeg. (dawvrilebiT uwyebrivi gansjadobis Taobaze mkiTxvels SeuZlia waikiTxos administraciuli saproceso kodeqsis me-2 muxlis komentarSi). rac Seexeba, administraciuli saqmeebis teritoriuli gansjadobis sakiTxs, igi wesrigdeba saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsiT ( me-15-24 muxlebi) da ara administraciuli saproceso kodeqsiT. gamonakliss warmoadgens administraciuli sarCelis aragansjad sasamarTloSi wardgenis sakiTxi, romelsac samoqalaqo saproceso kodeqsisagan gansxavavebulad awesrigebs administraciuli saproceso kodeqsis 26-e muxli. pirveli instanciis sasamarTloSi administraciuli saqme aRiZvreba sarCeliT, romelic unda pasuxobdes saproceso kanonmdeblobiT dadgenil moTxovnebs (saproceso winamZRvrebi). sarCelis aRZvris pirveli aucilebeli moTxovna sarCelis gansjad sasamarTloSi wardgenaa. sasamarTlosadmi uwyebrivad daqvemdebarebuli administraciuli sarCeli unda waredginos im sasamarTlos, romelic uflebamosilia ganixilos da gadawyvitos es saqme. zogadi administraciuli kodeqsis 178-e muxlis me-3 naw. Sesabamisad, Tavisi uflebisa da Tavisuflebis dasacavad pirs SeuZlia mimarTos sasamarTlos administraciuli organoebisaTvis 31 inga Todria muxli 5 administraciuli saCivris warudgenlad. saqarTvelosagan gansxvavebiT germaniis administraciuli samarTalwarmoebis kanonis Sesabamisad (paragrafi 68) administraciuli aqtis gauqmebis moTxovniT sarCelis wardgenamde, dainteresebulma pirma Sesabamisi saCivriT jer unda mimarTos administraciul organos. niderlandebis zogadi administraciuli aqtis Sesabamisad (muxlebi 8:1 da 7:1) dainteresebul mxares ufleba aqvs mimarTos sasamarTlos, Tu administraciul organoSi misi saCivari ar iqneba dakmayofilebuli. kargi iqneba, Tu saqarTvelo gaiTvaliswinebs administraciuli samarTlis dargSi uzarmazari tradiciebis mqone qveynebis gamocdilebas am sakiTxTan dakavSirebiT da sarCelis sasamarTloSi aRZvris winapirobad gansazRvravs administraciul organoSi saCivris wardgenasa da ganxilvas. 2000 wlis 1 ianvridan 2005 wlis 15 ivlisamde moqmedi administraciuli saproceso kodeqsis Sesabamisad, sasamarTlosadmi uwyebrivad daqvemdebarebul administraciul saqmeebs pirveli instanciis wesiT ganixilavda raionuli, saolqo, saqarTvelos avtonomiuri respublikebis umaRlesi sasamarTloebi da uzenaesi sasamarTlo. raionul sasamarTloebSi administraciul saqmeebs pirveli instanciis wesiT ganixilavdnen raionuli sasamarTloebis mosamarTleebi erTpirovnulad, saolqo sasamarTloebis doneze specializirebuli kolegiebi da palatebi sami mosamarTlis SemadgenlobiT kolegiurad, xolo uzenaesi sasamarTlos doneze specializirebuli administraciuli kolegiebi erTi profesionali mosamarTlisa da ori msajulis SemadgenlobiT. `saerTo sasamarTloebis Sesaxeb organul kanonSi cvlilebebisa da damatebebis Sesaxeb`saqarTvelos 2005 wlis 23 ivnisis organuli kanonis safuZvelze Seicvala saqarTvelos saerTo sasamarTloebis sistema. kerZod, saqarTvelos saerTo sasamarTlos sistemaSi Zveli saapelacio sistemis reformirebiT Seiqmna axali saapelacio sasamarTlo da avtonomiuri respublikis umaRlesi saapelacio sasamarTlo, moxda saolqo da avtonomiuri respublikebis umaRles sasamarTloebis likvidacia. cvlilebebis Sesabamisad, pirveli instanciis wesiT saqmeebs ganixilavs raionuli (saqalaqo) sasamarTlos mosamarTle erTpirovnulad an, kanoniT gaTvaliswinebul SemTxvevaSi raionuli sasamarTlo kolegiurad, 3 mosamarTlis SemadgenlobiT. raionul (saqalaqo) sasamarTlos SemadgenlobaSi kanonma gaiTvaliswina magistrati mosamarTleebis arsebobis SesaZlebloba. magistrati mosamarTle, organuli kanonis Tanaxmad 32 inga Todria muxli 5 aris raionuli sasamarTlos mosamarTle, romelic Tavis uflebamosilebas axorcielebs raionuli sasamarTlos samoqmedo teritoriaze arsebul administraciul-teritoriul erTeulSi da romelic saqmes ganixilavs erTpirovnulad. raionuli (saqalaqo) sasamarTlos da magistrati mosamarTlis gansjadobas mikuTvnebuli saqmeebi ganisazRvra saproceso kanonmdeblobiT. saqarTvelosagan gansxvavebiT magistraturis sasamarTlo sistema, romelic arsebobs amerikis SeerTebul StatebSi aseve aris qveynis sasamarTlo sistemis Semadgeneli nawili, Tumca magistrati mosamarTleebi ar miekuTvnebian amerikis konstituciT gaTvaliswinebul mosamarTleebs da maTi daniSvna xdeba saolqo mosamarTleebis mier im raodenobiTa da im teritoriul erTeulebSi, romlebsac gansazRvravs mosamarTleTa konferencia. amerikis magistraturis sasamarTloebis Seqmnis mizani sasamarTlo davebis swrafi, efeqturi da iafi gadawyveta gaxlda. am miznis misaRwevad magistraturis sasamarTlos sxdomebi naklebi formalizmiT gamoirCeva da saproceso kanonis moTxovnebi maT mier sruli moculobiT ar gamoiyeneba. saqarTveloSi magistrat mosamarTles saproceso kanonmdebloba aniWebs uflebas SedarebiT gamartivebuli da daCqarebuli proceduriT ganixilos mxolod administraciuli saproceso kodeqsis me-6 muxlis “v” punqtiT gaTavliswinebuli saqmeebi, mewarmis saqmianobis Semowmebis Sesaxeb makontrolebeli organos Suamdgomlobis safuZvelze brZanebis gamocemis Taobaze. vfiqrobT, Tu saqarTvelos kanonmdebloba ar ganusazRvravs magistrat mosamarTleebs zogierT saproceso normaTa gamoyenebis diskreciul uflebamosilebas, isini ver SesZleben saqmeTa swrafad da efeqtianad ganxilvas, gadawyvetas. kvlav gagrZeldeba gaWianurebuli saqmeebis sasamarTloebSi dagrovebis tendencia da ar amuSavdeba principi,romlis Tanaxmadac martivi saqmeebi martivad da swrafad unda wydebodes. `saerTo sasamarTloebis Sesaxeb organul kanonSi cvlilebebisa da damatebebis Sesaxeb`saqarTvelos 2005 wlis 23 ivnisis organuli kanonis miRebis Semdeg ‘saqarTvelos administraciul saproceso kodeqsiSi cvlilebebisa da damatebebis Sesaxeb `saqarTvelos 2005 wlis 24 ivnisis kanonis Sesabamisad, cvlilebebi Sevida administraciuli saproceso kodeqsis im debulebebSi, romlebic awesrigeben administraciuli saqmeebis sagnobrivi gansajadobis sakiTxebs. kerZod, kodeqsis me-2 Tavi (me-5-6 muxlebi) Camoyalibda axali redaqciiT. kodeqsis me-5 muxliT ganisazRvra raionuli (saqalaqo) sasamarTlos, xolo me-6 muxliT magistrat mosamarTlis gansjadi administraciuli saqmeebi. 33 inga Todria muxli 5 sasamarTlosadmi uwyebrivad daqvemdebarebul administraciul saqmeTa umravlesobas raionuli (saqalaqo) sasamarTlo ganixilavs. gamonaklisia kodeqsis me-6 muxliT gaTvaliswinebuli saqmeebi, romlebsac pirveli instanciis wesiT magistrati mosamarTle ganixilavs. “saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos Sesaxeb” organul kanonSi cvlilebebisa da damatebebis Setanis Taobaze 2005 wlis 23 ivnisis organuli kanoniT ganisazRvra, rom uzenaesi sasamarTlos palata aris sakasacio uflebamosilebis ganmxorcielebeli organo, romelic ganixilavs sakasacio saCivrebs saapelacio sasamarTlos gadawyvetilebebze da ar ganixilavs saqmeebs pirveli instanciis wesiT, rogorc es aqamde iyo. magaliTad, ~saqarTvelos moqalaqeobis Sesaxeb” saqarTvelos organuli kanonis 42-e muxlis Sesabamisad, saqarTvelos moqalaqeobis sakiTxze saqarTvelos prezidentis gadawyvetileba saCivrdeboda saqarTvelos uzenaes sasamarTloSi, ~referendumis Sesaxeb” saqarTvelos organuli kanonis me-10 muxlis me-6 nawilis Sesabamisad, csk-s gadawyvetileba registraciaSi gatarebaze uaris Sesaxeb referendumis mowyobis sainiciativo jgufis mier saCivrdeboda uSualod saqarTvelos uzenaes sasamarTloSi. garda amisa saqarTvelos organuli kanonis ~saqarTvelos saarCevno kodeqsis” 77-e muxli adgenda saarCevno davebis im kategorias, romelTa pirveli instanciis wesiT ganxilva saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos kompetencia iyo. organul kanonebSi ~saqarTvelos moqalaqeobis Sesaxeb”, ~referendumis Sesaxeb” da ~saqarTvelos saarCevno kodeqsSi” 2005 wlis 23 ivniss ganxorcielebul sakanonmdeblo cvlilebebis Sesabamisas yvela zemoaRniSnul sakiTxze davas ganixilavs raionuli (saqalaqo) sasamarTlo. Tumca, dReis mdgomareobiT arsebobs sakanonmdeblo xarvezic. kerZod, organul kanonis `saqarTvelos saarCevno kodeqsis” 43-e muxlis me-4 nawilis Tanaxmad Tu arCevnebis momzadebisa da CatarebisTvis gankuTvnili sabiujeto saxsrebi am kanoniT dadgenil vadaSi ar Cairicxeba csk-s angariSze, igi uflebamosilia sarCeliT mimarTos saqarTvelos uzenaes sasamarTlos. saxezea kolizia or organul kanons Soris, ra drosac ~normatiuli aqtebis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 25-e muxlis me-2 nawilis Sesabamisad ierarqiis erTi da igive safexuris normatiul aqtebs Soris winaaRmdegobis warmoqmnisas moqmedebs ufro gvian miRebuli (gamocemuli) aqtiT dadgenili norma, e.i moqmedebs organuli kanoni “uzenaesi sasamarTlos Sesaxeb”, romlis Tanaxmadac saqarTvelos uzenaesi sasamarTlo aris sakasacio uflebamosilebis ganmxorcielebeli organo da igi ar ganixilavs saqmeebs pirveli instanciis wesiT. aRniSnul garemoebaTa gaTvaliswinebiT, vfiqrob, saarCevno kodeqsis 43-e muxlis me-3 nawiliT gaTvaliswinebul csk-os sarCels pirveli 34 inga Todria muxli 5 instanciis wesiT raionuli (saqalaqo) sasamarTlos ganixilavs. Tumca kargi iqneba am sakiTxis sakanonmdeblo doneze mowesrigeba. garda amisa administraciuli saqmeebis pirveli instanciis wesiT ganmxilveli administraciuli samarTlisa da sagadasaxado saqmeTa kolegiebi gauqmda saolqo da avtonomiuri respublikebis umaRles sasamarTloebSi, am sasamarTloebis nacvlad Camoyalibda wminda saapelacio, anu meore instanciis sasamarTloebi. me-5 muxlis me-2 nawilis Sesabamisad, raionuli (saqalaqo) sasamarTlo pirveli instanciiT ganixilavs aseve administraciul saqmeebs im administraciul-teritoriul erTeulSi, sadac ar moqmedebs magistrati mosamarTle. aRniSnuli normis Tanaxmad raionuli sasamarTlos mosamarTle uflebamosilia ganixilos magistrat mosamarTlis gansjadi am kodeqsis me-6 muxliT gaTvaliswinebuli administraciuli saqmeebic, Tu mis samoqmedo administraciul-teritoriul erTeulSi raime mizezis gamo ar dainiSna magistrati mosamarTle. SemogTavazebT pirobiT da arasrul CamonaTvals im sarCelebisa, romlebsac me-5 muxlis mixedviT pirveli instanciis wesiT ganixilavs raionuli (saqalaqo) sasamrTloebi: a) sarCeli saqarTvelos prezidentis administraciulsamarTlebrivi aqtis kanonierebis Taobaze. aq mniSvnelovania is garemoeba, rom saqarTvelos prezidentis administraciul-samarTlebrivi aqti zogadad unda eqceodes administraciuli samarTliT da ara sajaro samarTlis sxva dargebiT mowesrigebul sferoSi, yovel konkretul SemTxvevaSi unda iwvevdes administraciul - samarTlebrivi urTierTobis damkvidrebas, Secvlas an gauqmebas. rodesac prezidentis administraciul-samarTlebrivi aqtiT mowesrigebuli samarTlebrivi urTierToba eqceva sakonstitucio samarTlis sferoSi aseTi samarTlebrivi aqtis kanonierebis Semowmeba administarciuli samarTalwarmoebis wesiT ar unda xdebodes. ase magaliTad, germaniis administraciuli samarTalwarmoebis Sesaxeb kanonis 40.1 paragrafis Sesabamisad, konstituciur-samarTlebrivi xasiaTis davebs administraciuli sasamarTloebi ar ganixilavs. kerZod, ar ganixilavs davebs, romlebSic mxares sakonstitucio organo warmoadgens da davis Sinaarsic konstituciur xasiaTs atarebs. aseT davebs ganixilavs federaluri sakonstitucio sasamarTlo an miwebis sakonstitucio sasamarTlo. am TvalsazrisiT sainteresoa saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos administraciuli da sxva kategoriis saqmeTa palatis mier 2003 wlis 22 maisis N3g-ad-440-ks-03 miRebuli ganCineba, romelSic sasamarTlom ganmarta: 35 inga Todria muxli 5 `saqarTvelos konstituciiT miniWebuli uflbamosilebis safuZvelze gamocemuli aqti saqarTvelos parlamentis sagangebo sxdomis mowvevis Sesaxeb aris Seqmnili saWiroebiT gamowveuli politikuri aqti, saqarTvelos prezidenti politikur funqcias asrulebs farTo diskreciis farglebSi, saqarTvelos konstituciis 61-e muxlis me-2 nawilis Tanaxmad, gankarguleba riggareSe sxdomis mowvevis Sesaxeb dasaSvebia samarTlebrivi TvalsazrisiT. sasamarTlos miaCnia, rom saqarTvelos prezidentis gankarguleba saqarTvelos parlamentis riggareSe sxdomis mowvevis Sesaxeb ar ganekuTvneba sask-is me-2 muxliT gaTvaliswinebul sasamarTlos gansjad administraciul saqmeTa rigs”. (saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos gadawyvetilebani, 2003 weli, #7, gv. 1769-1773) rac Seexeba, saqarTvelos prezidentis normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobas im safuZvliT, rom igi ewinaaRmdegeba saqarTvelos konstitucias, aseTi sarCeli uwyebrivad ar aris administraciuli sasamarTlos gansaxilveli da administraciuli saproceso kodeqsis 1-li muxlis me-2 nawilis da samoqalaqo saproceso kodeqsis 186-e muxlis pirveli nawilis a) punqtis Sesabamisad, mis miRebaze mxares uari unda eTqvas. Tumca, Tu mosarCele iTxovs saqarTvelos prezidentis normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobas im motiviT, rom igi ewinaaRmdegeba kanons, raionuli (saqalaqo) sasamarTlo warmoebaSi miiRebs sarCels da ganixilavs mas. administraciuli aqtis gamocemisa da qmedebis ganxorcielebis moTxovniT saqarTvelos prezidentis mimarT aRZrul sarCelebs (sask-is 22-23 muxlebi) aseve ganixilavs raionuli (saqalaqo) sasamarTloebi. b) sarCeli saqarTvelos samTavrobo dawesebulebis (premier ministris, saxelmwifo ministris, saministros, ministris) saxelmwifo saqveuwyebo dawesebulebis, sxva umaRlesi saxelmwifo organos xelmZRvanelebis, agreTve mxareSi saqarTvelos prezidentis saxelmwifo rwmunebulisa da sxva saxelmwifo orgenoebis administraciulsamarTlebrivi aqtebis kanonierebis, aqtis gamocemis qmedebis ganxorcielebis Taobaze. mkiTxvelis yuradReba vamaxvilebT im garemoebaze, rom “saqarTvelos mTavrobis struqturis, uflebamosilebisa da saqmianobis wesis Sesaxeb” saqarTvelos 2004 wlis 11 Tebervlis kanoniT Zaladakargulad gamocxadda ~aRmasrulebeli xelisuflebis struqturisa da saqmianobis wesis Sesaxeb” saqarTvelos kanoni. axali kanoniT axleburad ganisazRvra saqarTvelos mTavrobis struqtura. kerZod, kanonis Sesabamisad aRmasrulebeli xelisuflebis 36 inga Todria muxli 5 ganxorcielebas uzrunvelyofs saqarTvelos mTavroba. mTavroba saqarTvelos konstituciis, saqarTvelos kanonebisa da saqarTvelos prezidentis normatiuli aqtebis safuZvelze da maT Sesasruleblad iRebs normatiul samarTlebriv aqtebs - dadgenilebebsa da individualur administraciul aqtebs - gankargulebebs. kanonis Tanaxmad, premier-ministri sakuTari kompetenciis farglebSi gamoscems brZanebebs. mTavroba da premier-ministri aRmasrulebeli xelisuflebis umaRles organoebs warmoadgenen da maT winaaRmdeg aRZruli sarCelebi pirveli instanciis wesiT raionulma sasamarTloebma unda ganixilon. garda aRniSnulisa, gasaTvaliswinebelia is garemoeba rom, “saqarTvelos mTavrobis struqturis, uflebamosilebisa da saqmianobis wesis Sesaxeb” saqarTvelos kanoni aRar iTvaliswinebs saqarTvelos prezidentis gamgeblobaSi saqveuwyebo dawesebulebaTa arsebobas da yvela saqveuwyebo dawesebuleba gadavida samTavrobo dawesebulebaTa daqvemdebarebaSi. g) raionuli (saqalaqo) sasamarTloebSi gasaCivrdeba saqarTvelos eqvsi qalaqis - Tbilisi, quTaisi, rusTavi, soxumi, baTumi da foTis - sakrebuloebisa da meriebis (merebis) individualuri da normatiuli administraciul - samarTlebrivi aqtebi. rac Seexeba q.Tbilisis mmarTvelobas, ~saqarTvelos dedaqalaqis –Tbilisis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis me-4 muxli Tbilisis merias gansazRvravs, rogorc qalaq Tbilisis TviTmmarTvelobis aRmasrulebelganmkargulebel saqmianobis uzrunvelsayofad saxelmwifo organoTa sistemas (Tbilisis mTavroba, misi raionebisa da daba wyneTis gamgeobebi, raionebSi Semavali administraciuli erTeulebis organoebi). amdenad, kanonis Tanaxmad, Tbilisis meria aris ara mxolod Tbilisis meri da misi aparati, aramed, Tbilisis mTavroba, misi raionebi, daba wyneTis gamgeobebi, raionebSi Semavali administraciuli erTeulebis organoebi da maT mier gamocemuli administraciul-samarTlebrivi aqtebis kanonierebaze sarCels ganixilavs Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegia. d) raionuli (saqalaqo) sasamarTlo ganixilavs sarCels administraciuli xelSekrulebis dadebis an Sesrulebis, administraciuli organos mier zianis anazRaurebis Taobaze. zogadi administraciuli kodeqsis me-2 muxlis 1-li nawilis z) punqtis axali redaqciis Sesabamisad, administraciuli xelSekruleba ganimarta, rogorc administraciuli organos mier sajaro uflebamosilebis ganxorcielebis mizniT fizikur an iuridiul pirTan, agreTve sxva administraciul organosTan dadebuli 37 inga Todria muxli 5 samoqalaqo samarTlebrivi xelSekruleba. vfiqrobT, saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis me-2 muxlis 1-li nawilis z) punqtis Zveli redaqciac calsaxad gulisxmobda administraciul xelSekrulebas da ara yvela danarCen garigebas, radgan miuTiTebda administraciuli organos mier sxva fizikur Tu iuridiul pirTan, agreTve sxva administraciul organosTan dadebul samoqalaqo samarTlebriv garigebaze. miuxedavad aRniSnulisa, saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos didi palatis 2002 wlis 21 oqtombris # 3gad-23g-02 ganCinebiT ganimarta, rom ~...administraciuli organos brZaneba muSakis samuSaoze miRebis an gaTavisuflebis Sesaxeb ar aris administraciuli aqti, aramed administrciuli organos calmxrivi nebis gamovlenaa, romelic mimarTulia sajaro SromiTi samarTalurTierTobis warmoSobis, Secvlis an Sewyvetisaken, Tanaxmad samoqalaqo kodeqsis 50-e muxlisa”. didi palatis ganCinebiT, sarCeli muSakis samuSaodan gaTavisuflebis Sesaxeb administraciuli organos brZanebis baTilad cnobis Taobaze gansaxilvelad pirveli instanciis wesiT daeqvemdebara raionul sasamarTlos. germanuli administraciul samarTali iyenebs termins - sajaro samarTlebrivi xelSekruleba da mas ganmartavs, rogorc sajarosamarTlebrivi Sedegebis dadgomis mizniT, sajaro-samarTlebriv saganze sul mcire samarTlis or subieqts Soris SeTanxmebas da aseTi xelSekrulebis erT-erTi monawile subieqti yovelTvis administraciuli organoa. germanuli administraciuli samarTali ansxvavebs administraciul-samarTlebriv xelSekrulebas kerZosamarTlebrivi xelSekrulebisagan da sajarosamarTlebriv xelSekrulebaSi gulisxmobs iseT xelSekrulebas, romelic yovel konkretul SemTxvevaSi mimarTulia administraciul-samarTlebrivi urTierTobebis damkvidrebis, Secvlis an gauqmebisaken. Cveni azriT, sajaro samarTlebrivi uflebamosilebis ganxorcielebisas administraciuli organos mier nebis calmxrivi gamovlena, romelsac ar sWirdeba im piris Tanxmoba, romliskenac es neba mimarTulia, yovelTvis administraciuli aqtia. administraciuli xelSekrulebisa da administraciuli aqtis gamijvnis Taobaze dawvrilebiTi komentari mkiTxvels SeuZlia waikiTxos me-2 muxlis me-2 nawilis a) da b) punqtebis komentarSi, aseve zogadi administraciuli kodeqsis me-2 muxlis 1–li nawilis d), e), z) punqtebisa da 65- muxlis komentarSi. rac Seexeba, sarCels administraciuli organos mier zianis anazRaurebis Taobaze, unda aRiniSnos, rom reabilitirebuli pirisaTvis ukanono msjavrdebis, sisxlis samarTlis pasuxisgebaSiukanonod micemis, aRkveTis RonisZiebis, patimrobis an gausvlelobis 38 inga Todria muxli 5 xelwerilis ukanonod gamoyenebis, patimrobis an gamasworebeli samuSaoebis saxiT administraciuli saxdelis arasworad dakisrebis Sedegad miyenebuli zianis saxelmwifos mier anazRaureba da uflebis aRdgena, unda ganxorcieldes saqarTvelos sisxlis samarTlis saproceso kodeqsiT dadgenili wesiTa da proceduriT da ara administraciuli samarTalwarmoebis wesiT (saqarTvelos uzenaesi sasamarTos didi palatis 2003 wlis 26 martis ¹#3g-ad-2-k-03 ganCineba, saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos gadawyvetilebani, administraciul da sxva kategoriis saqmeebze, 2003 weli 5, gv.1141-1145) saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis 208-e muxliT gansazRvrulia saxelmwifo an adgilobrivi TviTmmarTvelobis (mmarTvelobis) organos pasuxismgeblobis gansakuTrebuli wesi. am wesis Sesabamisad, saxelmwifo administraciuli organos, agreTve misi Tanamdebobis piris an sxva saxelmwifo mosamsaxuris mier misi samsaxurebrivi movaleobis ganxorcielebisas miyenebuli zianisaTvis pasuxismgebelia saxelmwifo, xolo adgilobrivi TviTmmarTvelobis (mmarTvelobis) organos, agreTve misi Tanamdebobis piris an sxva mosamsaxuris mier misi samsaxurebrivi movaleobis ganxorcielebisas miyenebuli zianisaTvis pasuxismgebelia adgilobrivi TviTmmarTvelobis (mmarTvelobis) organo. aRniSnulis gaTvaliswinebiT, pirvel SemTxvevaSi sarCeli aRiZvreba saxelmwifo umaRlesi organos mimarT, xolo meore SemTxvevaSi - adgilobrivi TviTmmarTvelobis (mmarTvelobis) organos mimarT. Tu kerZo piri raime saqmianobas axorcielebs saxelmwifo an adgilobrivi TviTmmarTvelobis (mmarTvelobis) organos mier delegirebis an davalebis safuZvelze, aseTi saqmianobis ganxorcielebisas miyenebuli zianisaTvis pasuxismgebelia saxelmwifo an adgilobrivi TviTmmarTvelobis (mmarTvelobis) organo, sarCeli zianis anazRaurebis moTxovniT aRiZvreba saxelmwifo an adgilobrivi TviTmmarTvelobis (mmarTvelobis) organos da ara kerZo piris mimarT. vfiqrobT, aseT SemTxevaSi kerZo piri saqmeSi Cabmul unda iqnas rogorc savaldebulo mesame piri (sask-is me-16 muxlis me-2 nawili) e) sareCli damoukidebeli maregulirebeli organos gadawyvetilebis Taobaze. saqarTveloSi moqmedi damoukidebeli maregulirebeli organoebia: saqarTvelos komunikaciebis erovnuli komisia, saqarTvelos energetikis maregulirebeli erovnuli komisia,saqarTvelos navTobisa da gazis resursebis maregulirebeli erovnuli komisia, saqarTvelos transportis maregulirebeli erovnuli komisia. agreTve yvela is organo, romelsac saqarTvelos kanonmdeblobiT momavalSi eqneba konkretuli sferos damoukidebeli regulirebis funqcia da romelic, saqarTvelos kanonmdeblobis 39 inga Todria muxli 6 Tanaxmad ganisazRvreba rogorc damoukidebel maregulirebel organo. v) sarCeli Tanamdebobis piris, misi ojaxis wevris, axlo naTesavis an dakavSirebuli piris mflobelobaSi arsebuli ukanono da dausabuTebeli qonebis CamorTmevasa da saxelmwifosTvis gadacemasTan dakavSirebiT. sarCeli SeiZleba aRZrul iqnes Tanamdebobis piris, misi ojaxis wevris, axlo naTesavis an dakavSirebuli piris mimarT da aseTi sarCelis aRZvris ufleba saqarTvelos sisxlis samarTlis saproceso kodeqsis 371 muxliT gaTvaliswinebul SemTxvevebSi aqvs mxolod prokurors da ara romelime sxva dainteresebul pirs. sarCelis ganxilvis Taviseburebani ganisazRvreba kodeqsis VII2 TaviT. aqve kidev erTxel gvsurs imis aRniSvna, rom gakeTebuli CamonaTvali ar aris sruli, radgan SeuZlebelia raionul sasamarTlos gansjad saqmeTa amomwuravi CamonaTavalis gakeTeba. amasTan, aseTi aucilebloba arc arsebobs, radgan garda kodeqsis me-6 muxlSi miTiTebuli saqmeebisa yvela sxva danarCen saqmes ganixilaven raionuli sasamarTlos mosamarTleebi. rac Seexeba zemoaRweril zogierTi kategoriis saqmes, maTze yuradRebis gamaxvileba emsaxureba mkiTxvelisaTvis praqtikuli daxmarebis aRmoCenisa da TvalsaCinoebis mizans. muxli 6. magistrat mosamarTleTa gansjadi administraciuli saqmeebi magistrati mosamarTleebi pirveli instanciiT ganixilaven Semdeg saqmeebs: a) soflis, Temis, dabisa da qalaqis, romelic Sedis raionis SemadgenlobaSi, warmomadgenlobiTi da aRmasrulebeli organoebis administraciul-samarTlebrivi aqtebis kanonierebis Taobaze; b) administraciuli samarTaldarRvevebis Taobaze gamotanili individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtebis kanonierebis Sesaxeb; (24.06.2005. 1800 amoqmeddes 2006 wlis 1 ianvridan) g) saxelmwifo socialuri dacvis sakiTxis Taobaze; d) sasamarTlos kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetilebis aRsrulebasTan dakavSirebiT warmoSobili davis Taobaze; e) sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobidan warmoSobil davasTan dakavSirebiT; v) mewarmis saqmianobis Semowmebis Sesaxeb makontrolebeli organos Suamdgomlobis safuZvelze brZanebis gamocemis Taobaze. (24.06.2005. 1800) 40 inga Todria muxli 6 1. me-5 muxlisagan gansxvavebiT, me-6 muxli iTvaliswinebs im saqmeebis srul da amomwurav CamonaTvals, romelTa ganxilvagadawyveta magistrat mosamarTlis kompetencias warmoadgens. es CamonaTvali ar eqvemdebareba ganvrcobasa da gazrdas. Tu 2000 wlis 1 ianvridan 2005 wlis 15 ivlisamde me-6 muxli gansazRvravda saolqo da avtonomiuri respublikebis umaRlesi sasamarTloebis gansjad saqmeebs, kanonis dRes arsebuli redaqciis Sesabamisad igi gansazRvravs magistrat mosamarTlis gansjad administraciul saqmeebs. SeiZleba iTqvas, rom magistri mosamarTle pirobiTad mcire sarCelTa ganmxilvel mosamarTles warmoadgens. saqarTveloSi magistrati mosamarTle moiazreba saerTo sasamarTlos sistemaSi da igi saqarTvelos konstituciiT gaTvaliswinebul mosamarTles warmoadgens. administraciuli saproceso kodeqsi gansazRvravs magistrati mosamarTlis gansjad administraciul saqmeebs. rogorc wesi, es is davebia, romlebic ar gamoirCeva gansakuTrebuli sirTuliT, Tumca am saqmeebze miRebul gadawyvetilebaTa efeqtianoba pirdapir kavSirSia maTi swrafad, zedmeti dayovnebis gareSe ganxilvasTan. vfiqrobT, am miznis miRweva SeuZlebelia specialuri saproceso normebis gareSe, romelTa safuZvelze Tavis gansjad saqmeebs magistrati mosamarTleebi gamartivebuli da swrafi samarTalwarmoebis wesiT ganixilaven. vfiqrob, aseTi procedura da SesaZlebloba magistrat mosamarTles dRes moqmedi saproceso kanionmdeblobiT ar gaaCnia, radgan manac iseve rogorc raionulma mosamarTlem, srulad unda daicvas saproceso kanoniT gaTvaliswinebuli yvela formaloba. 2. me-5 muxlis ~a” punqtis Sesabamisad, magistrati mosamarTle ganixilavs administraciul saqmeebs soflis, Temis, dabisa da qalaqis, romelic Sedis raionis SemadgenlobaSi, warmomadgenlobiTi da aRmasrulebeli organoebis administraciul-samarTlebrivi aqtebis kanonierebis Taobaze. kerZod, am normis Tanaxmad soflis, Temis, dabisa da qalaqis, romelic Sedis raionis SemadgenlobaSi sakrebuloebisa da gamgeobebis ( gamgeblebis) mier gamocemuli administraciul-samarTlebrivi aqtebis baTilad cnobis moTxovniT sarCeli SeiZleba waredginos Sesabamis administraciulteritoriul erTeulSi moqmed magistrat mosamarTles. saqmis gansjadobis gansazRvrisas gadamwyveti mniSvneloba eniWeba im garemoebas Tu vin aris administraciul-samarTlebrivi aqtis gamomcemi subieqti, davis sagani yovelTvis soflis, Temis, dabisa da qalaqis, romelic Sedis raionis SemadgenlobaSi, 41 inga Todria muxli 6 warmomadgenlobiTi da aRmasrulebeli organos administraciulsamarTlebrivi aqtebis kanoniereba iqneba. sasarCelo davis sagans SeiZleba warmoadgendes am administraciul organoTa rogorc individualuri, ise normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqti. amasTan, kanonis axali redaqcia ar iTvaliswinebs sarCels soflis, Temis, dabisa da qalaqis, romelic Sedis raionis SemadgenlobaSi, warmomadgenlobiTi da aRmasrulebeli organoebis mier aqtis gamocemisa Tu qmedebis ganxorcielebis Taobaze. vfiqrob, es kanonis iseTi xarvezia, romlis samosamarTleo samarTlis meSeveobiT da normis ganmartebiT Sevseba SeuZlebelia. rac ar unda ucnauri iyos dRes arsebuli kanonis redaqciis mixedviT, miTiTebuli sarCelebi raionuli (saqalaqo) sasamarTlos da ara magistrati mosamarTlis gansjadia. SegviZlia mxolod varaudis doneze davaskvnaT, rom kanonmdeblis mizani iyo aRniSnuli saqmeebis magistrat mosamarTlis gansjadi saqmeebad mikuTvneba. amitomac vfiqrob, kargi iqneba Tu me-6 muxlis ~a” punqts sityvebis ~kanonierebis”Semdeg daemateba sityvebi ~agreTve administraciulsamarTlebrivi aqtis gamocemis an qmedebis ganxorcielebis”. rac Seexeba sarCelebs qalaqebis Tbilisi, quTaisi, rusTavi, soxumi, baTumi da foTis - sakrebuloebisa da meriebis (merebis) administraciul-samarTlebrivi individualuri da normatiuili aqtebs kanonierebis, maT mier aqtis gamocemisa da qmedebis ganxorcielebis Taobaze maT ganixilaven Sesabamisi raionuli (saqalaqo) sasamarTloebi da ara magistrati mosamarTle. 3. me-6 muxlis ~b” punqtis Tanaxmad administraciuli samarTaldarRvevebis Taobaze gamotanili individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtebis kanonierebis Sesaxeb saqmeebs 2006 wlis 1 ianvridan ganixilaven magistrati mosamarTleebi. am normis amoqmedebis gadadeba ganpirobebulia administraciul samarTaldarRvevaTa sferoSi dawyebul da mimdinare reformasTan. kerZod, saqarTvelos parlamentis iuridiul sakiTxTa komitetis iniciativis safuZvelze Seqmnilia administraciul samarTaldarRvevaTa Sesaxeb axali kanonmdeblobis SemmuSavebeli komisia da am mimarTulebiT mimdinareobs kanonSemoqmedi saqmianoba. savaraudod, im administraciul samarTaldarRvevis gamo, romelsac kanonmdebeli ar miakuTvnebs sisxlissamarTlebriv gadacdomas, uflebamosili administraciuli organo amJamad moqmedi administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsiT gaTvaliswinebuli dadgenilebis nacvlad gamoscems administraciul-samarTlebrivi aqts. aseTi administraciul-samarTlebrivi aqti sasamarTloSi 42 inga Todria muxli 6 gasaCivrdeba saerTo sasarCelo wesiT da am sarCels 2006 wlis 1 ianvridan ganixilavs magistrati mosamarTle. 4. me-6 muxlis ~g” punqtis Tanaxmad magistrati mosamarTle ganixilavs aseve saxelmwifo socialuri dacvis sakiTxis Taobaze aRZrul nebismier sarCels. socialuri dacvis sarCeli dakavSirebulia, rogorc wesi sapensio uflebasTan, socialuri saxis daxmarebis miRebis uflebasTan an nebismieri SeRavaTisT sargeblobis uflebasTan (stiqiuri ubedurebis gamo miyenebuli zianis anazRaureba, mravalSviliani dedebis daxmareba, martoxela dedis daxmareba, devnilTa daxmareba da Semweoba, zogierTi kategoriis Tanamdebobis pirebisaTvis kanoniT gaTvaliswinebuli socialuri garantiebi, ufaso samedicino daxmareba) da SeiZleba aRiZras darRveuli uflebis dacvis an aRdgenis mizniT. 5. me-6 muxlis ~d” punqti aniWebs magistrat mosamarTles sasamarTlos kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetilebis aRsrulebasTan dakavSirebiT warmoSobili davis ganxilvis uflebas. sasamarTlos kanonier ZalaSi Sesul gadawyvetilebaSi igulisxmeba rogorc sasamarTlos gadawyvetileba, romliTac saqmis warmoeba arsebiTad wydeba, ise sasamarTlos ganCineba, romliTac saqmis waroeba mTavrdeba misi arsebiTad gadawyvetis gareSe (magaliTad, sasamarTlos ganCineba mxareTa morigebis gamo saqmis warmoebis Sewyvetis Taobaze). nebismier SemTxvevaSi sasamarTlo gadawyvetileba ar unda iyos bundovani da gaugebari, igi ar unda Seicavdes saeWvo da savaraudo debulebebs. Tu ama Tu im mizezebis gamo, sasamarTlo gadawyvetileba gaugebaria, misi gamomtani sasamarTlo uflebamosilia ganmartos is, gamoasworos daSvebuli uzustoba Tu Secdoma. (samoqalaqo saproceso kodeqsis 262-e da 260-e muxlebi). sasamarTlos mier kanonier ZalaSi Sesuli sasamarTlo gadawyvetilebis aRsrulebasTan dakavSirebuli sakiTxebis ganxilvisa da gadawyvetis wess aregulirebs mkiTxvelis yuradReba gvsurs gavamaxviloT im garemoebaze, rom zemodaRniSnuli sakiTxebis ganxilva sasamarTloSi xdeba samoqalaqo saproceso kodeqsis 2671-e muxliT gansazRvruli wesiT da ara saerTo sasarCelo wesiT. amasTan, mniSvnelovania isic, rom am sakiTxebs ganixilavs kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetilebis gamomtani sasamarTlo. rac Seexeba sasamarTlos kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetilebis aRsrulebasTan dakavSirebiT warmoSobil davebs, maT ganixilavs magistrati mosamarTle da ara am gadawyvetilebis gamomtani sasamarTlo. saerTo sasamarTlos, administraciuli organosa da 43 inga Todria muxli 6 kerZo arbitraJis aqtebis Sesrulebis wessa da pirobebs gansazRvravs ~saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb” saqarTvelos kanoni . aRsrulebis procesSi SeiZleba sadavo gaxdes rogorc materialur-samarTlebrivi urTierToba, ise aRsrulebis Riaoba. am kriteriumebis Sesabamisad davebi SeiZleba daiyos samoqalaqo-samarTlbriv da sajarosamarTlebriv davebad. sasamarTlos kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetilebis aRsrulebasTan dakavSirebiT warmoSobil sajarosamarTlebrivi xasiaTis davebs magistrati mosamarTle ganixilavs administraciuli samarTalwarmoebis wesiT. aseTia, magaliTad sarCeli aRmasruleblis qmedebasTan ( moqmedebasa Tu umoqmedobasTan) dakavSirebiT, iZulebiTi auqcionis Sedegebis baTilad cnobis Sesaxeb da a.S. aRwerilobiT siidan qonebis amoricxvis gamo aRZruli sarCeli SeiZleba iyos rogorc samoqalaqo, ise sajaro-samarTlebrivi xasiaTis, am urTierTobaSi monawile subieqtebidan gamomdinare. ufro detalurad sasamarTlos kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetilebis aRsrulebasTan dakavSirebuli sakiTxebis Taviseburebebs mkiTxvels SeuZlia gaecnos q-n mzia Toduas publikaciaSi, Jurnali ~saqarTvelos mosamarTleebi” 2005 weli, #3 (5), gv. 93-105. 6. kodeqsis me-6 muxls ~e” punqtis Tanaxmad sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobidan warmoSobil davasTan dakavSirebiT sarCelebs agreTve ganixilavs magistrati mosamarTle. am debulebis Sesabamisad, sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobidan warmoSobil nebismier sakiTxTan dakavSirebiT aRZrul sarCels ganixilavs magistrati mosamarTle. es is davebia, romlebic gamomdinareobs ~sajaro samasaxuris Sesaxeb” saqarTvelos kanonidan. kerZod, sajaro samsaxurSi SromiTi urTierTobidan gamomdinare sakiTxebia: samsaxurSi miReba, mosamsaxuris uflebebi da garantiebi, samsaxurebrivi movaleobebi, rangirebis sakiTxebi, moxelis waxaliseba, samsaxurebrivi dawinaureba, disci plinuri pasuxismgebloba, atestacia, samsaxuridan gaTavisufleba da a.S. calsaxad sakiTxTa wre sakmaod farToa da am kategoriis saqmeTa raodenoba sasamarTloebSi Zalze bevria. 7. magistrati mosamarTle ganixilavs saqmeebs kodeqsis me-6 muxlis mewarmis saqmianobis Semowmebis Sesaxeb makontrolebeli organos Suamdgomlobis safuZvelze brZanebis gamocemis Taobaze. am sakiTxTan dakavSirebiT mkiTxvels SeuZlia waikiTxos kodeqsis me-71-e Tavis komentari. 44 inga Todria muxli 7 Tavi III miukerZoebloba, acileba muxli 7. saqmis ganxilvaSi mosamarTlis ganmeorebiT monawileobis dauSvebloba mosamarTle ver miiRebs monawileobas saqmis ganxilvaSi, Tu igi am saqmesTan dakavSirebiT adre monawileobda administraciul warmoebaSi. (25.10.2000) sasamarTlos Semadgenloba da acileba srulad aris mowesrigebuli samoqalaqo saproceso kodeqsiT. administraciuli samarTalwarmoebis dros gamoiyeneba samoqalaqo saproceso kodeqsis me-4 Tavis debulebani (muxlebi 25-36-e) kerZod, es sakiTxebia: sasamarTlos Semadgenloba; gansakuTrebiT rTuli kategoriis saqmeTa ganxilva; kolegiuri sasamarTlos mier sakiTxebis gadawyveta; TaTbiris saidumloeba; saqmis ganxilvaSi mosamarTlis ganmeorebiT monawileobis dauSvebloba; sasamarTlos SemadgenlobaSi axlo naTesavebis daSvebis akrZalva; mosamarTlis acilebis sxva safuZvlebi; TviTacileba; mxareTa gancxadeba acilebis Sesaxeb; gancxadebuli acilebis gadawyvetis wesi; eqspertis, Tarjimnis, specialistis,sxdomis mdivnis acileba; acilebis Sesaxeb sasamarTlos ganCinebis gasaCivreba. garda zemoaRniSnulisa, saqarTvelos administraciuli saproceso kanonmdebloba, iTvaliswinebs saqmis ganxilvaSi mosamarTlis monawileobis dauSveblobis iseT damatebiT safuZvels, romelsac samoqalaqo saproceso kanonmdebloba ar iTvaliswinebs. kerZod, sask-is me-7 muxlis Tanaxmad, mosamarTle ver miiRebs monawileobas saqmis ganxilvaSi, Tu igi am saqmesTan dakavSirebiT adre monawileobda administraciul warmoebaSi. zogadi administraciuli kodeqsis me-2 muxlis k) punqtis Sesabamisad, administraciuli warmoeba aris administraciuli organos saqmianoba administraciulsamarTlebrivi aqtis momzadebis, gamocemisa da aRsrulebis, agreTve gadawyvetilebis miRebis mizniT. rac Seexeba, administraciul samarTalwarmoebas, es aris saqarTvelos saerTo sasamarTloebis saqmianoba, maT mier administraciuli sameebis ganxilvisa da gadawyvetis mizniT. Tu Tanamdebobaze gamwesebamde mosamarTle, rogorc administraciuli organos Tanamdebobis piri monawileobda administraciul warmoebaSi, igi ver miiRebs monawileobas am adminitraciuli saqmis sasamarTloSi ganxilva-gadawyvetaSi. 45 inga Todria muxli 9 Tavi IV procesis xarjebi muxli 8. amoRebulia (24.02.2000. 169 sakanonmdeblo macne ) muxli 9. saxelmwifo baJi 1. saxelmwifo baJi ar gadaixdeba saxelmwifo socialuri dacvis sakiTxTan dakavSirebiT aRZrul sarCelze. 2. davis sagnis fass, saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis me-40 muxlis pirvel nawilSi gaTvaliswinebulis garda, gansazRvravs sasamarTlo. 3. saqmis Sewyvetis SemTxvevaSi saxelmwifo baJis odenoba ganaxevrdeba. 4. fizikuri piris mier saxelmwifo baJis gadauxdeloba, garda im SemTxvevisa, roca fizikuri piri individualuri mewarmea, ar daabrkolebs saqmis ganxilvasa da gadawyvetas. (24.06.2005. #1800) procesis xarjebTan dakavSirebuli sakiTxebis gadawyvetisas administarciul samarTalwarmoebaSi gamoiyeneba samoqalaqo saproceso kodeqsis me-5-e Tavis debulebani. kerZod, cnebaTa gansazRvreba (muxli 37); saxelmwifo baJi (muxli 38);saxelmwifo baJis odenoba (muxli 39); davis sagnis Rirebuleba (muxli 40); davis sagnis fasis gansazRvris wesi qonebriv-samarTlebriv davebSi (muxli 41); davis sagnis fasis winaswari gansazRvra (muxli 42); sarCelis fasis gansazRvris wesi araqonebriv-samarTlebrivi davebis dros (muxli 43); saqmis ganxilvasTan dakavSirebuli xarjebi (muxli 44); mowmeebis, eqspertebis, specialistebisa da TarjimnebisaTvis gadasaxdeli Tanxebi (muxli 45); sasamarTlos xarjebis gadaxdisagan ganTavisufleba. (muxli 46); sasamarTlo xarjebisagan gaTavisufleba sasamarTlos mier (muxli 47); sasamarTlo xarjebis gadaxdis gadadeba an ganawilvadeba da maTi odenobis Semcireba (muxli 48); sasamarTlo xarjebisodenobis Semcireba (49-e muxlis 1-li nawilis a)qvepunqti da me-2 nawili); adgilze daTvalierebiT gamowveuli xarjebis anazRaureba (muxli 50); mopasuxisa da movalis moZebna (muxli 51); mxaris mier sasamarTlo xarjebis winaswar Setana (muxli 52). amasTan erTad, saxelmwifo baJTan dakavSirebuli ramdenime sakiTxi administraciuli saproceso kodeqsis me-9-11 muxlebiT gansxvavebulad aris mowesrigebuli. 46 inga Todria muxli 9 1. am normis Sesabamisad, saxelmwifo baJi ar gadaixdeba saxelmwifo socialuri dacvis sakiTxTan dakavSirebiT aRZrul sarCelze. saxelmwifo baJis gadaxdisagan gaTavisuflebas iTvaliswinebs rogorc samoqalaqo saproceso kodeqsi, ise ‘saxelmwifo bajis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis me-5 muxli. aRniSnuli normebiT gaTvaliswinebul SemTxvevebs emateba administraciuli saproceso kodeqsiT dadgenili SeRavaTi da, Tu sarCeli dakavSirebulia sapensio uflebasTan, socialuri saxis daxmarebasTan (stiqiuri ubedurebis gamo miyenebuli zianis anazRaureba, mravalSviliani dedeis daxmareba, martoxela dedis daxmareba), ufaso samedicino daxmarebasTan, saxelmwifo baJi ar gadaixdeba arc erTi instanciis sasamarTloSi sarCelis ganxilvisas. es norma uzrunvelyofs socialurad daucveli pirebisaTvis administraciul saqmeebze marTlmsajulebis maqsimalurad xelmisawvdomobas. 2. administraciuli sarCelis yvelaze gavrcelebuli saxea administraciuli aqtis baTilad cnoba da administraciuli aqtis gamocema. am kategoriis sarCelebis umravles SemTxvevaSi dava atarebs araqonebriv-samarTlebriv xasiaTs da aseTi davebisaTvis sarCelis fasis gansazRvris uflebas kanoni sasamarTlos aniWebs. administraciuli saproceso kodeqsi arafers ambobs imis Taobaze, Tu ra kriteriumebis gaTvaliswinebiT da ra wesebiT unda daadginos sasamarTlom sarCelis fasi. rogorc wesi, sasamarTloebi xelmZRvaneloben samoqalaqo saproceso kodeqsis 43- e muxlis b) punqtiT, romlis Tanaxmadac araqonebrivi davis sagnis Rirebuleba ganisazRvreba saqmis yvela garemoebisa da konkretuli monacemebis gaTvaliswinebiT, mxedvelobaSi miiReba saqmis moculoba, mxareTa qonebrivi mdgomareoba, maT Semosavali. vfiqrobT, arc samoqalaqo saproceso kodeqsiT dadgenili kriteriumebia damakmayofilebeli. aseTi zogadi kriteriumebis arseboba SesaZleblobas aZlevs sasamarTlos davis sagnis gansazRis sakiTxze miiRos subieqturi gadawyvetileba. aseTi normis arseboba naklebad icavs sasamarTloSi sarCelis Semomtani piris uflebas winaswar icodes ra odenobis saxelmwifo baJi unda gadaixados man saqmis sasamarTloSi ganxilvisaTvis. sasamarTlo praqtikac am sakiTxTan dakavSirebiT araerTgvarovania. zogierTi sasamarTlo, araqonebrivi davebis dros saxelmwifo baJis odenobas gansazRvravs 30 laris odenobiT, zogi - 100 laris, zogierTi- 300 laris an 1000-5000 laramde odenobiT. Cveni azriT, sasurvelia kanonma daadginos saxelmwifo baJis odenobis gansazRvris realuri da naTeli kriteriumebi. 47 inga Todria muxli 9 3. saxelmwifo baJis ganaxevrebasTan dakavSirebiT administraciuli saproceso kodeqsi adgens samoqalaqo saproceso kodeqsisagan gansxvavebul wess. kerZod, ask-s me-9 muxlis me-3 nawilis Sesabamisad, nebismieri safuZvliT saqmis warmoebis Sewyvetis SemTxvevaSi ganaxevrdeba mxolod saxelmwifo baJi. saqmis Sewyvetis SemTvevebisaTvis samoqalaqo saproceso kodeqsis 49-e muxli adgens ufro farTo SeRavaTebs da iTvaliswinebs mTlianad sasamarTlo xarjebis odenobis ganaxevrebas Tu saqmis warmoeba wydeba mosarCelis mier sarCelze uaris Tqmis, an mopasuxis mier sarCelis cnobis an mxareTa morigebiT. aRniSnuli norma ar gamoiyeneba administraciul samarTalwarmoebaSi, radgan administraciuli saproceso kodeqsis me-9 muxlis me-3 nawiliT sxva ram aris dadgenili. 4. administraciul saqmeebze marTlmsajulebis xelmisawvdomobis umniSvnelovanes saproceso garantias warmoadgens norma, romlis Tanaxmadac fizikuri piris mier saxelmwifo baJis gadauxdeloba arc erT sasamarTlo instanciaSi ar daabrkolebs administraciuli saqmis ganxilvasa da gadawyvetas. am normis mixedviT davis qonebrivi Tu araqonebrivi xasiaTis miuxedavad, fizikuri piri gaTavisuflebulia saxelmwifo baJis winaswari gadaxdisagan. Sesabamisad, nebismier fizikur pirs misi qonebrivi mdgomareobis miuxedavad garantirebuli aqvs sasamarTloSi sarCelis daubrkoleblad wardgenis ufleba. dauSvebelia fizikuri piris sarCelis umoZraod datoveba saxelmwifo baJis winaswari gadaudelobis safuZvliT. am normiT daculia fizikuri piris ufleba saxelmwifo baJis winaswari gadaxdis gareSe sasamarTlom ganixilos da miiRos gadawyvetileba mis saqmeze. amasTan, es norma ar aniWebs fizikur pirs sasamarTlo xarjebisagan gaTavisuflebis uflebas da iTvaliswinebs saqmis ganxilvis damTavrebis Semdeg kanoniT dadgenili wesiTa da SemTxvevebSi sasamarTlo xarjebis, maT Soris saxelmwifo bajis misTvis dakisrebas. miuxedavad imisa, rom individualuri mewarme faqtiurad fizikur pirs warmoadgens mis mimarT kanoniT dawesebuli es SeRavaTi gauqmda administraciuli saproceso kodeqsis 2005 wlis 24 ivnisis cvlilebebiT da igi valdebulia sarCelis wardgenisas saerTo sawyisebze gadaixados saxelmwifo baJi. 48 inga Todria muxli 10 muxli 10. procesis xarjebis anazRaureba 1. fizikuri piri valdebulia pirveli instanciis sasamarTloSi gadaixados saxelmwifo baJi mxolod im SemTxvevaSi, Tu man ar gamoiyena administraciuli saCivris wardgenis SesaZlebloba. 2. Tu individualuri administraciul-samarTlebrivi aqti gamocemuli iyo saqmis garemoebebis saTanado gamokvlevis gareSe, administraciuli organo valdebulia aanazRauros procesis xarjebi mis sasargeblod gadawyvetilebis gamotanis SemTxvevaSic. (24.06.2005. #1800) 3. Tu mxare, romelic valdebulia gadaixados sasamarTlos xarjebi, ramdenime fizikuri an iuridiuli pirisagan Sedgeba, maSin sasamarTlo xarjebi maT Soris nawildeba Tanabrad. 1. aRniSnuli norma gansxvavebulad awesrigebs mxareTa Soris sasamarTlo xarjebis ganawilebis sakiTxs. kerZod, fizikuri piris mier saxelmwifo baJis gadauxdeloba ara mxolod ar daabrkolebs saqmis ganxilvasa da gadawyvetas, aramed fizikur pirs pirveli instanciis sasamarTloSi saqmis ganxilvisaTvis saerTod ar daekisreba saxelmwifo baJis gadaxda, Tu man gamoiyena administraciuli saCivris wardgenis SesaZlebloba. amdenad, saqmis wagebis SemTxvevaSic, fizikur pirs pirveli instanciis samarTloSi ar ekisreba saxelmwifo baJis gadaxda, Tu man sasamarTloSi sarCelis wardgenamde administraciuli saCivari warudgina administraciul organos, Sesabamisad gamoiyena sasamarTlo gareSe davis gadawyvetis wesi. aRniSnuli norma ukeTes pirobebSi ayenebs im fizikur pirebs, romlebic sasamarTloSi sarCelis wardgenamde gamoiyeneben administraciul organoSi administraciuli saCivris saSualebiT davis gadawyvetis proceduras. norma xels uwyobs iseTi samarTlebrivi kulturis damkvidrebas, rodesac sasamarTloSi administraciuli sarCelis wardgena davis gadawyvetis ukidures da aucilebeli formad miiCneva, mas Semdeg rac, amoiwureba administraciul organoSi misi gadawyvetis yvela SesaZlebloba. 2. sxva SemTxvevaa, rodesac gasaCivrebuli administraciulsamarTlebrivi aqti warmoadgens saqmis garemoebebis saTanado gamokvlevis gareSe gamocemul individualur administraciulsamarTlebriv aqts. saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis 96-e muxlis 1-li nawilis Sesabamisad, administraciuli organo valdebulia administraciuli warmoebisas gamoikvlios saqmisaTvis mniSvnelobis mqone yvela garemoeba da gadawyvetileba miiRos am garemoebaTa Sefasebisa da urTierTSejerebis safuZvelze. 49 inga Todria muxli 10 Tu saqmisaTvis mniSvnelobis mqone garemoebaTa gamokvlevis gareSe individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis miuxedavad, sasamarTlo sakuTari iniciativiT Seagrovebs faqtobriv garemoebebsa da mtkicebulebebs da ar scnobs baTilad administraciul-samarTlebriv aqts, administraciuli saproceso kodeqsis me-10 muxlis me-2 nawilis Sesabamisad administraciul organos ekisreba saproceso xarjebis wagebuli mxaris sasargeblod anazRaureba. aRniSnuli norma warmoadgens finansuri xasiaTis sanqcias, romelic gamoiyeneba administraciuli organos mimarT, im SemTxvevaSi, Tu igi ar asrulebs zogadi administraciuli kodeqsis 96-e muxliT dakisrebul valdebulebas, administraciuli warmoebisas ar ikvlevs saqmisaTvis mniSvnelobis mqone yvela garemoebas da gadawyvetilebas iRebs am garemoebaTa Sefasebisa da urTierTSejerebis safuZvelze. sasamarTloebi aRniSnul normas praqtikulad ar iyeneben. vfiqrob, sasamarTlo praqtika am sakiTxTan dakavSirebiT unda Seicvalos.kerZod, administraciuli organos mxridan kanonis zemoaRniSnuli moTxovnis darRveviT gamocemuli administraciulsamarTlebrivi aqtis sasamarTloSi gasaCivrebisas procesis yvela xarjis anazRaureba sasamarTlom mas yvela konkretul SemTxvevaSi unda daekisros. 3. me-10 muxlis me-3 nawilis Sesabamisad Tu mxare, romelic valdebulia gadaixados sasamarTlo xarjebi ramdenime fizikuri an iuridiuli pirisagan Sedgeba, maSin sasamarTlo xarjebi maT Soris nawildeba Tanabrad, rac imas niSnavs, rom TiToeuli mxare sasamarTlo xarjebs anazRaurebs erTmaneTisagan damoukideblad, individualurad da ara solidarulad. muxli 11. saproceso xarjebis ganawileba saqmis morigebiT damTavrebisas 1. Tu sasamarTlo warmoeba dasrulda morigebiT da mxareebi ver SeTanxmdnen xarjebis ganawilebaze, amasTan mxare ar aris gaTavisuflebuli sasamarTlo xarjebis anazRaurebis valdebulebisagan, maSin sasamarTlo xarjebi maT Soris nawildeba Tanabrad. 2. sasamarTlosgareSe xarjebs TiToeuli maTgani anazRaurebs damoukideblad. 50 inga Todria muxli 11 am normis komentaris gakeTebisas gasaTvaliswinebelia is garemoeba, rom morigebis dros, rogorc wesi mxareebi Tanxmdebian rogorc sasamarTlo xarjebis, ise sasamarTlos gareSe xarjebis sakiTxze. samoqalaqo saproceso kodeqsis 37-e muxlis me-2 nawilis Sesabamisad, sasamarTlo xarjebs Seadgens saxelmwifo baJi da saqmis ganxilvasTan dakavSirebuli xarjebi. amave muxlis me-3 nawilis Sesabamisad, sasamarTlos gareSe xarjebs warmoadgens advokatisaTvis gaweuli xarjebi, dakarguli xelfasi, agreTve mxareTa sxva aucilebeli xarjebi. amasTan, SesaZlebelia mxareebma ver an ar moilaparakon am sakiTxze, ra drosac sasamarTlom unda ixelmZRvanelos administraciuli saproceso kodeqsis me-11-e muxlis 1-li nawiliT da mxareTa morigebis gamo saqmis Sewyvetis ganCinebaSi unda imsjelos saproceso xarjebis mxareebs Soris Tanabrad ganawilebaze. sasamarTlos gareSe xarjebis mxareebs Soris ganawileba ar xdeba da TiToeuli mxare aseT xarjebs anazRaurebs damoukideblad, individualurad. 51 maia vaCaZe muxli 12 Tavi V saproceso vadebi. sasamarTlo Setyobineba da dabareba muxli 12. gasaCivrebis vadis aTvla 1. gasaCivrebis vadis dineba daiwyeba mxolod im SemTxvevaSi, Tu procesis monawile pirs sasamarTlo aqtiT ganemarta gasaCivrebis SesaZlebloba, sasamarTlo, sadac SeiZleba gasaCivreba, misi adgilmdebareoba, gasaCivrebis vada da wesi. 2. Tu mxares ar ecnoba gasaCivrebis uflebis Sesaxeb an ecnoba am muxlis pirvel nawilSi aRniSnuli romelime moTxovnis darRveviT, maSin gasaCivreba SeiZleba sasamarTlos aqtis gamotanidan erTi wlis ganmavlobaSi. 3. am muxlis pirvel nawilTan sasamarTlo aqtis Seusabamobis SemTxvevaSi, sasamarTlo mxaris SuamdgomlobiT an sakuTari iniciativiT gamoitans ganCinebas sasamarTlo aqtis am kanoniT dadgenil moTxovnebTan Sesabamisobis Taobaze. ganCinebaze daiSveba kerZo saCivari. (24.06.2005. #1800) 1.1. zogadad, sasamarTlo aqtebis gasaCivrebis vadebi dadgenilia samoqalaqo saproceso kodeqsis 369-e da 416-e muxlebiT. am muxlebis Tanaxmad: „1. saapelacio saCivris Setanis vada aris erTi Tve. am vadis gagrZeleba (aRdgena) ar SeiZleba da igi iwyeba mxarisaTvis gadawyvetilebis gadacemis momentidan. gadawyvetilebis gadacemis momentad iTvleba am gadawyvetilebis aslis mxarisaTvis Cabareba uSualod sasamarTloSi an misi mxarisaTvis am kodeqsis 70-78-e muxlebis Sesabamisad gadagzavnis dro. 2. Tu dasabuTebuli gadawyvetilebis gamocxadebas eswreba saapelacio saCivris Setanis uflebis mqone piri, saapelacio saCivris Setanis vada iwyeba misi gamocxadebis momentidan`(369-e muxli). aseTive wesebi moqmedebs sakasacio saCivris mimarT. rac Seexeba kerZo saCivars, 1. „kerZo saCivris Setana SeiZleba ganCinebis gadacemis momentidan 12 dRis ganmavlobaSi. am vadis gagrZeleba dauSvebelia. 2. Tu ganCinebis gamocxadebas eswreboda kerZo saCivris Setanis uflebis mqone piri, kerZo saCivris Setanis vada iwyeba misi gamocxadebis momentidan`(416-e muxli). rogorc vxedavT, sasamarTlo aqtebis gasaCivrebis vadebi zustad aris gansazRvruli, amasTan, maTi arc gagrZeleba da arc aRdgena ar SeiZleba. amitom, gansakuTrebul mniSvnelobas iZens imis zustad gansazRvra, Tu saidan iwyeba am vadis dineba. 52 maia vaCaZe muxli 12 1.2 administraciuli saproceso kodeqsi, samoqalaqo saproceso kodeqsisagan gansxvavebiT, garkveuli pirobebis dacvas moiTxovs sasamarTlosagan, rom procesis monawile mxareebisaTvis sasamarTlo aqtebis (sasamarTlos mier miRebuli gadawyvetilebebis, ganCinebebis) gasaCivrebis vadis aTvla daiwyos. kerZod, sasamarTlo aqtiT procesis monawile pirs unda ganemartos: a) gasaCivrebis SesaZlebloba b) organo, sadac SeiZleba gasaCivreba g) misi adgilmdebareoba d) gasaCivrebis vada e) gasaCivrebis wesi ase, magaliTad, gadawyvetileba SeiZleba gasaCivrdes sakasacio wesiT, saqarTvelos uzenaes sasamarTloSi, mdebare q. TbilisSi, Zm. zubalaSvilebis q. #32-Si, dasabuTebuli gadawyvetilebis mxareTaTvis gadacemis momentidan erTi Tvis vadaSi, Tbilisis saolqo sasamarTlos meSveobiT. 2.1. sagulisxmoa, rom administraciul saqmeTa ganmxilveli sasamarTlos mier am pirobebis daucveloba, kerZod, saproceso normiT dadgenili romelime zemoT CamoTvlili moTxovnis darRveva, Tundac erT-erTis, arasasurvel Sedegs iwvevs, rogorc mogebuli mxaris, ise sasamarTlosaTvis, radgan sasamarTlo aqtis gasaCivrebis erTTviani vada erT wlamde izrdeba da wagebul mxares am SemTxvevaSi ufleba aqvs sasamarTlo aqti erTi wlis ganmavlobaSi gaasaCivros. 3. cxadia, am dros mogebuli mxarec da sasamarTloc dainteresebulia, droulad moxdes Sesworebis Setana sasamarTlo aqtSi, raTa mogebuli mxare sasamarTlo aqtis gasaCivrebas erTi weli ar elodos. swored amas emsaxureba administraciul saproceso kodeqsSi ganxorcielebuli cvlileba (2005 wlis 24 ivnisi), romelic SesaZleblobas aZlevs sasamarTlos droulad Seitanos Sesworeba mis mier gamotanil gadawyvetilebaSi (ganCinebaSi) da moiyvanos igi am kanoniT dadgenil moTxovnebTan SesabamisobaSi, razedac iRebs ganCinebas. sagulisxmoa, rom aRniSnul ganCinebaze daiSveba kerZo saCivari. 53 maia vaCaZe muxli 13 muxli 13. mxareTaTvis sasamarTlo uwyebis, dokumentebis gadacema 1. sasamarTlos mier mxareTaTvis an saqmeSi monawile sxva pirisaTvis gagzavnil yvela uwyebaze, dokumentsa Tu werilze unda aRiniSnos gagzavnis TariRi. 2. sasamarTlos yvela gadawyvetilebis, ganCinebis, brZanebis, dadgenilebis asli unda gadaeces mxares. (24.06.2005. 1800) 3. piri, romelic ar aris registrirebuli saqarTveloSi an registrirebulia misamarTis gareSe, sasamarTlos moTxovniT valdebulia daniSnos sxva piri, romelic uflebamosili iqneba dokumentebis miRebaze. 4. Tu mxare saqmes awarmoebs warmomadgenlis meSveobiT, yvela dokumenti egzavneba warmomadgenels, garda am muxliT gaTvaliswinebuli SemTxvevisa, rodesac dokumenti mxaresac unda gaegzavnos. (24.06.2005. #1800) 5. Tu sasamarTlos mier gasagzavni dokumenti didi moculobisaa, maSin mxares egzavneba am dokumentis mxolod dasaxeleba da ecnobeba, rom mas aqvs misi sasamarTlos kancelariaSi gacnobis ufleba. 6. mxares ufleba aqvs miiRos am dokumentis asli sakuTari xarjiT an gaakeTos amonaweri sasamarTlos kancelariaSi. 13.1, 13.5, 13.6 administraciul saqmeTa ganmxilveli sasamarTlos mier mxareTaTvis sasamarTlo uwyebis, dokumentebis gadacemisas srulad gamoiyeneba samoqalaqo saproceso kodeqsis 70-78-e muxlebi. amasTan, administraciuli saproceso kodeqsis me-13 muxli, erTi mxriv, adgens ramdenime damatebiT moTxovnas sasamarTlosaTvis, meore mxriv, icavs mas gaumarTleblad didi xarjebisagan, kerZod: sasamarTlos mier mxareTaTvis an saqmeSi monawile sxva pirisaTvis gagzavnil yvela uwyebaze, dokumentsa Tu werilze unda aRiniSnos gagzavnis TariRi (13.1). Tu sasamarTlos mier gasagzavni dokumenti didi moculobisaa, maSin mxares egzavneba am dokumentis mxolod dasaxeleba da ecnobeba, rom mas aqvs misi sasamarTlos kancelariaSi gacnobis ufleba (13.5). mxares ufleba aqvs miiRos am dokumentis asli sakuTari xarjiT an gaakeTos amonaweri sasamarTlos kancelariaSi (13.6). 13.2 administraciuli saproceso kodeqsi gansxvavebulad awesrigebs mxarisaTvis gadawyvetilebis, ganCinebis, brZanebis, dadgenilebis gadacemas, vidre samoqalaqo saproceso kodeqsis 259-e muxli. 54 maia vaCaZe muxli 13 samoqalaqo saqmeTa ganmxilveli sasamarTlo valdebuli ar aris sasamarTlos gadawyvetileba sakuTari iniciativiT mxareebs gadasces, amis valdebuleba mxolod maSin warmoeSveba, Tu mxare gancxadebiT moiTxovs gadawyvetilebis aslis gadacemas. administraciuli saproceso kodeqsis me-13 muxlis me-2 nawilis mixedviT ki, miuxedavad mxaris moTxovnisa, sasamarTlo valdebulia sakuTari iniciativiT gadasces mas sasamarTlos yvela gadawyvetilebis, ganCinebis, brZanebis, dadgenilebis asli. amasTan, gadacemis momentad iTvleba am gadawyvetilebis aslis mxarisaTvis Cabareba uSualod sasamarTloSi, an misi mxarisaTvis gadagzavna samoqalaqo saproceso kodeqsis 70-78e muxlebiT dadgenili wesiT. amdenad, umjobesia saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis me-13 muxlis me-2 nawilSi sityvis „gadaeces`Semdeg daematos sityva „gaegzavnos~. 13.4. administraciuli saproceso kodeqsis me-13 muxlis me-4 nawilis Tanaxmad, roca mxare administraciul saqmes awarmoebs warmomadgenlis meSveobiT, yvela dokumenti unda gaegzavnos swored warmomadgenels da ara mxares, garda am muxlis me-2 nawiliT, aseve samoqalaqo saproceso kodeqsis 70-e muxliT (sasamarTlo uwyeba) gaTvaliswinebuli SemTxvevisa, rodesac dokumenti warmomadgenelTan erTad mxaresac unda gaegzavnos. amdenad, administraciuli saproceso kanonmdebloba gansakuTrebul mniSvnelobas aniWebs warmomadgenlis instituts, radgan administraciul procesSi administraciuli organoebi swored warmomadgenlis meSveobiT monawileoben. 13.3. sagulisxmoa, rom administraciuli saproceso kodeqsis me13 muxlis me-3 nawili kidev erTxel xazs usvams sasamarTlos aqtiur rols administraciuli saqmis yovelmxriv da obieqtur gamokvlevaSi, roca adgens, rom sasamarTlos moTxovniT, piri, romelic ar aris registrirebuli saqarTveloSi an registrirebulia misamarTis gareSe, valdebulia daniSnos sxva piri, romelic uflebamosili iqneba dokumentebis miRebaze. 55 maia vaCaZe muxli 131 muxli 131. sagadasaxado saqmeTa ganxilvis vada sagadasaxado saqmeebis ganxilvis vada sasamarTloSi sarCelis Setanidan mxarisaTvis gadawyvetilebis gadacemamde ar unda aRematebodes or kviras. (29.12.2004. 932) 131. sagadasaxado saqmeebze ganxilvis orkviriani vadis dacva faqtobrivad SeuZlebelia. amasTan, am vadaSi SeuZlebelia dacul iqnes administraciuli da samoqalaqo saproceso kanonmdeblobiT dadgenili sarCelis, saapelacio saCivris, sakasacio saCivris mosamzadebeli stadiis samarTlebrivi normebi. 56 maia vaCaZe muxli 14 Tavi VI mxareebi administraciul procesSi muxli 14. administraciuli procesis monawileebi 1. saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 79-e muxliT gaTvaliswinebuli pirebis garda, administraciul procesSi monawileobs is administraciuli organo, romelmac gamosca administraciul-samarTlebrivi aqti an ganaxorciela iuridiuli mniSvnelobis mqone raime qmedeba. 2. saxelmwifo administraciuli organos an saxelmwifosagan delegirebuli uflebebis safuZvelze kerZo piris moqmedebebsa da gadawyvetilebebze pasuxismgebelia saxelmwifo. 1.1. administraciuli procesis monawileTa mimoxilvisas administraciuli saproceso kodeqsi iyenebs samoqalaqo saproceso kodeqsis 79-e muxlis debulebebs da miuTiTebs, rom garda am muxliT gaTvaliswinebuli pirebisa, administraciul procesSi monawileoben administraciuli organoebi. samoqalaqo saproceso kodeqsis 79-e muxlis pirveli nawili gulisxmobs rogorc ganmcxadeblebs, romlebsac aqvT iuridiuli interesi daadasturon sasamarTlos meSveobiT raime, magaliTad, iuridiuli faqti (ssk 310-e da 312-e muxlebi), ise modave mxareebs sasarCelo warmoebis dros - mosarCeles da mopasuxes. mosarCele aris piri, romelmac aRZra sarCeli Tavisi darRveuli an sadavo uflebis dasacavad. mosarCeled ver CaiTvleba piri, romelmac aRZra sarCeli sxva piris dasacavad. mosarCeled aseve ver CaiTvleba warmomadgeneli, romelic mimarTavs sasamarTlos sarCeliT marwmuneblis uflebebis dasacavad. mopasuxe aris piri, romelmac mosarCelis gancxadebiT daarRvia an sadavo gaxada misi ufleba. amasTan, mopasuxes asaxelebs mosarCele, rac saWiro da aucilebelia imisaTvis, rom sasamarTlom miiRos da ganixilos sarCeli (saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 178-e muxlis d) qvepunqti). 79-e muxlis mixedviT, mxareebad sasamarTloSi SeiZleba gamovidnen fizikuri da iuridiuli pirebi, aseve, organizaciebi, romlebic ar arian iuridiuli pirebi (mxolod kanoniT gaTvaliswinebul SemTxvevebSi), magaliTad, araregistrirebuli kavSirebi (saqarTvelos samoqalaqo kodeqsis 45-e muxli). 1.2. administraciuli procesis ZiriTadi damaxasiaTebeli niSani aris is, rom zemoT dasaxelebuli pirebis garda, masSi erT-erT 57 maia vaCaZe muxli 14 mxared - mosarCeled an mopasuxed - aucileblad unda monawileobdes administraciuli organo. administraciuli organos definicia mocemulia saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis me-2 muxlis pirveli nawilis „a`qvepunqtSi, romlis Tanaxmad administraciuli organo aris yvela saxelmwifo an adgilobrivi TviTmmarTvelobis da mmarTvelobis organo an dawesebuleba, sajaro samarTlis iuridiuli piri (garda politikuri da religiuri gaerTianebebisa), agreTve nebismieri sxva piri, romelic kanonmdeblobis safuZvelze asrulebs sajaro samarTlebriv uflebamosilebebs. administraciuli samarTalwarmoebis principuli sqemis Tanaxmad, mosarCeled ZiriTadad gvevlineba fizikuri an iuridiuli piri, romelic sadavod xdis administraciuli organos mier gamocemul administraciul-samarTlebriv aqts an administraciuli organos mier ganxorcielebul iuridiuli mniSvnelobis mqone raime qmedebas. sruliad SesaZlebelia sawinaaRmdego mdgomareoba, rodesac administraciuli organo aRZravs sarCels fizikuri an iuridiuli piris mimarT administraciuli xelSekrulebis Sesrulebis, gadasaxadebis dakisrebis an raime qmedebis ganxorcielebis Taobaze. gvxvdeba iseTi administraciuli davebic, sadac orive mxare administraciul organos warmoadgens. ase magaliTad: 2001 wlis 14 dekembers saqarTvelos finansTa saministrom Tbilisis krwanisi-mTawmindis raionul sasamarTlos mimarTa da Tbilisis vake-saburTalosa da didube-CuRureTis saaRsrulebo biuros 2001 wlis 13 dekembris #01\04-71 sainkaso davalebis baTilad cnoba moiTxova. mosarCelem Tavisi moTxovna „saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb`saqarTvelos kanonis 28-e muxlis me-5 punqtsa da 921 muxlze daafuZna da miuTiTa, rom mopasuxem uxeSad daarRvia kanoni, romlis Tanaxmadac iZulebiTi aRsruleba nebayoflobiTi aRsrulebis Sesaxeb winadadebis micemidan mxolod 3 Tvis Semdeg SeiZleba daiwyos. aseve, aRsruleba im sabiujeto organizaciis angariSidan unda ganxorcieldes, romlis winaaRmdegac aris gamotanili sasamarTlo gadawyvetileba da ara saxelmwifo biujetis centraluri xarjebis angariSidan. sasamarTloTa Soris gansjadobis Sesaxeb davis gadawyvetisas saqarTvelos uzenaesma sasamarTlom mocemuli saqme administraciuli samarTalwarmoebis wesiT gansaxilvelad Tbilisis saolqo 58 maia vaCaZe muxli 14 sasamarTlos administraciuli samarTlisa da sagadasaxado saqmeTa palatas dauqvemdebara. 2.1. rogorc ukve aRvniSneT (ix. me-2 muxlis me-2 nawilis g) qvepunqtis komentari), qarTulma samarTlebrivma sistemam aRiara saxelmwifos pasuxismgebloba misi organoebis mier miyenebuli zianisaTvis. amasTan, saqarTvelos zogadma administraciulma kodeqsma gansazRvra, rom: Tu kerZo piri raime saqmianobas axorcielebs saxelmwifo an adgilobrivi TviTmmarTvelobis (mmarTvelobis) organos mier delegirebis an davalebis safuZvelze, aseTi saqmianobis ganxorcielebisas miyenebuli zianisaTvis pasuxismgebelia saxelmwifo an adgilobrivi TviTmmarTvelobis (mmarTvelobis) organo (208-e muxlis me-3 nawili). aRniSnulma normam asaxva hpova, aseve, saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis me-14 muxlis me-2 nawilSi, Tumca unda iTqvas, rom Tavisi SinaarsiT igi materialuri normaa. am normis Tanaxmad saxelmwifo pasuxismgebelia im kerZo pirebis mier miyenebul zianze, romlebsac delegirebuli (davalebuli) hqondaT an uSualod saxelmwifosagan, an romelime saxelmwifo administraciuli organosagan raime uflebamosilebis ganxorcieleba, Tuki es ziani am uflebamosilebebis ganxorcielebisas dadga. es mizanSewonilicaa, radgan es kerZo pirebi moqmedeben saxelmwifos saxeliT da saxelmwifosgan miniWebuli uflebamosilebebis safuZvelze. amasTan, gasaTvaliswinebelia, rom saboloo jamSi, mainc mosarCelis gadasawyvetia, kerZo pirTan erTad daasaxelebs Tu ara mopasuxed saxelmwifos an im saxelmwifo administraciul organos, romlisganac kerZo pirze garkveuli uflebebis delegireba moxda (Tuki ziani swored am uflebamosilebebis ganxorcielebisas dadga). im SemTxvevaSic ki, Tu administraciuli sasamarTlo savaldebulo mesame piris statusiT moiwvevs am kategoriis saqmeebze saxelmwifos an saxelmwifo administraciul organos, mosarCelis moTxovnis gareSe mas zianis anazRaurebas ver daakisrebs. am normis srulyofisaTvis, mizanSewonilia me-14 muxlis me-2 nawils daematos Semdegi winadadeba „xolo adgilobrivi TviTmmarTvelobis (mmarTvelobis) organosagan delegirebuli uflebebis safuZvelze - adgilobrivi TviTmmarTveloba (mmarTveloba) an saxelmwifo~. 59 maia vaCaZe muxli 15 muxli 15. administraciul procesSi monawileoba warmomadgenlis meSveobiT 1. Tu mxare saxelmwifo an adgilobrivi TviTmmarTvelobis (mmarTvelobis) organoa, sasamarTloSi mas warmoadgens misi xelmZRvaneli an is Tanamdebobis piri, romelsac kanonmdeblobiT miniWebuli aqvs warmomadgenlobis ufleba. 2. saxelmwifo an adgilobrivi TviTmmarTvelobis (mmarTvelobis) organo uflebamosilia administraciul samarTalwarmoebaSi Tavis warmomadgenlad, dadgenili wesiT, daniSnos is Tanamdebobis piri an saxelmwifo mosamsaxure, romelic am administraciul organoSi msaxurobs. 3. saxelmwifo an adgilobrivi TviTmmarTvelobis (mmarTvelobis) organo uflebamosilia Tavis warmomadgenlad daniSnos advokati. (24.06.2005. 1800) 1. administraciul procesSi, rogorc ukve aRvniSneT (ix. me-14 muxlis komentari), erT-erTi mxare (mosarCele an mopasuxe) yovelTvis administraciuli organoa, maT Soris saxelmwifo an adgilobrivi TviTmmarTvelobis (mmarTvelobis) organo, romelTac sasamarTloSi maTi xelmZRvaneli an kanonmdeblobiT miniWebuli warmomadgenlobiTi uflebamosilebis mqone Tanamdebobis piri warmoadgens. magaliTad, saministros, rogorc mxares, warmoadgens ministri, saxelmwifo departaments - saxelmwifo departamentis Tavmjdomare, sakrebulos - sakrebulos Tavmjdomare da a.S. dasaxelebuli pirebi Tanamdebobrivad am organoTa xelmZRvanelebad gvevlinebian da maT sasamarTloSi amis damadasturebeli raime specialuri dokumentis (mindobilobis) wardgena ar sWirdebaT. amasTan, SesaZlebelia, warmomadgenlobiTi uflebamosileba kanoniT an kanonqvemdebare normatiuli aqtiT (debulebiT, wesdebiT) miniWebuli hqondes sxva Tanamdebobis pirs, romelsac sasamarTloSi aseve ar sWirdeba raime specialuri dokumentis (mindobilobis) wardgena. 2. saxelmwifo an adgilobrivi TviTmmarTvelobis (mmarTvelobis) organo uflebamosilia sasamarTloSi administraciuli saqme awarmoos warmomadgenlis meSveobiT, romelic SeiZleba iyos rogorc am administraciuli organos mosamsaxure, ise advokati an umaRlesi iuridiuli ganaTlebis mqone sxva piri. warmomadgeneli - es aris piri, romelic marwmuneblis saxeliT da misi interesebis Sesabamisad asrulebs sasamarTloSi yvela im 60 maia vaCaZe muxli 16 saproceso moqmedebas, rac gaTvaliswinebulia kanoniT da marwmuneblis mier gacemuli mindobilobiT. warmomadgenlis uflebamosileba kanoniT dadgenili wesiT unda gaformdes. dadgenil wesSi igulisxmeba saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 96-e muxliT gaTvaliswinebuli procedura organizaciis xelmZRvanelis an sxva uflebamosili piris mier mindobilobis gacema, romelic administraciuli organos saxeliT warmomadgenels aniWebs yvela saproceso moqmedebis Sesrulebis uflebamosilebas, garda saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 98-e muxliT gaTvaliswinebulisa, kerZod, kerZo arbitraJisaTvis saqmis gadacemisa, sasarCelo moTxovnaze mTlianad an nawilobriv uaris Tqmisa, sarCelis cnobisa, sarCelis sagnis Secvlisa, morigebisa, sasamarTlo gadawyvetilebis gasaCivrebisa, saaRsrulebo furclis gadasaxdevineblad wardgenisa, mikuTvnebuli qonebis an fulis miRebisa. warmomadgenlis uflebamosileba am muxlSi aRniSnuli TiToeuli moqmedebis SesrulebisaTvis specialurad unda iqnes miTiTebuli marwmuneblis mier gacemul mindobilobaSi. 3. administraciuli saproceso kodeqsi saxelmwifo da adgilobrivi TviTmmarTvelobis (mmarTvelobis) organoebs uflebamosilebas aniWebs, warmomadgenlad daniSnos advokati, radgan SeiZleba dava ukavSirdebodes specialur codnas an rTul administraciul saqmeebze administraciuli organos interesebis jerovnad dacvas, rac iuridiuli momzadebis garkveul donesa da gamocdilebas moiTxovs. muxli 16. mesame piris Cabma administraciul procesSi 1. sasamarTlos mTavari sxdomis damTavrebamde sasamarTlo uflebamosilia acnobos pirs, romlis intresebsac SeiZleba Seexos sasamarTlos gadawyvetileba, administraciuli procesis dawyebis Sesaxeb da Caabas igi saqmeSi mesame pirad. 2. mesame piri aucileblad unda iqnes saqmeSi Cabmuli, Tu igi aris im samarTalurTierTobis monawile, romlis Taobazedac sasamarTlos mier mxolod saerTo gadawyvetilebis gamotanaa SesaZlebeli. Tu samarTalurTierTobaSi monawileobs 10 (24.02.2000 169 sakanonmdeblo macne 7) pirze meti, maSin sasamarTlo saqmeSi Caabams mxolod im pirebs, romlebic amis survils gamoTqvamen. 21. yovel dainteresebul pirs SeuZlia mimarTos sasamarTlos gancxadebiT, am muxlis pirveli an me-2 nawilis Sesabamisad saqmeSi mesame pirad Cabmis Taobaze. 61 maia vaCaZe muxli 16 22. am muxlis pirveli an me-2 nawilis Sesabamisad mesame piri SeiZleba Cabmuli iqnes saqmeSi erT-erTi mxaris iniciativiT, risTvisac igi mimarTavs sasamarTlos motivirebuli gancxadebiT. 23. mesame piris saqmeSi Cabmaze uaris Tqmis Sesaxeb sasamarTlos ganCinebaze SeiZleba kerZo saCivris Setana. (24.06.2005. 1800) 3. sasamarTlos ganCineba saqmeSi mesame pirad Cabmis Sesaxeb unda gaegzavnos mxareebs da mesame pirebs, xolo Tu administraciul samarTalwarmoebaSi mesame pirad aT pirze metia Cabmuli, ganCinebis gadacema SeiZleba Seicvalos gamoqveynebiT. (24.06.2005. 1800) 4. sasamarTlos ganCineba piris mesame pirad saqmeSi Cabmis Sesaxeb ar gasaCivrdeba. am muxlis me-2 nawilTan dakavSirebiT miRebuli sasamarTlo ganCineba SeiZleba gasaCivrdes mxolod im piris mier, romelic Cabmul iqna saqmeSi. 5. am muxlis me-2 nawiliT gansazRvruli mesame piri sargeblobs mosarCelis mopasuxis yvela uflebiT da mas ekisreba mosarCelis yvela movaleoba. administraciuli saqmis ganmxilvel sasamarTlos sakuTari iniciativiT SeuZlia moiwvios mesame pirebi gansaxilvel saqmeSi. maSin, roca sasamarTlos iniciativiT mesame pirebis saqmeSi Cabmas samoqalaqo saproceso kodeqsi ar iTvaliswinebs. mesame pirebi samoqalaqo procesSi SeiZleba Cabmul iqnen saqmeSi, rogorc uSualod am mesame pirebis (saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 89e muxli), ise mosarCelis, mopasuxis iniciativiT. mesame pirebi aseve SeiZleba Cabmul iqnen saqmeSi damoukidebeli sasarCelo moTxovniT, rac niSnavs, rom mesame pirebs dadgenili wesiT SeuZliaT damoukidebeli sarCeliT mimarTon sasamarTlos. administraciuli saproceso kodeqsi ar gamoricxavs mesame pirebis miwvevas uSualod am mesame pirebis an mosarCelisa Tu mopasuxis iniciativiT (am muxlis 21-e da 22-e nawilebi). amasTan, administraciuli saqmis ganmxilveli sasamarTlos gadasawyvetia sakiTxi „Cveulebrivi`miwvevis mesame pirebi arian isini Tu „aucilebeli`miwvevis mesame pirebi. 1.1. pirs, romlis interesebsac SeiZleba Seexos sasamarTlos kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetileba, sasamarTlom SeiZleba (valdebuli ar aris) acnobos am administraciuli procesis dawyebis Sesaxeb da Caabas igi saqmeSi mesame pirad. es SesaZlebelia sasamarTlos mTavari sxdomis damTavrebamde (mesame pirebis 62 maia vaCaZe muxli 16 „Cveulebrivi`miwveva). sasamarTloSi mesame pirebis „Cveulebrivi`miwvevis mizania, daicvas pirvel rigSi, uSualod am pirTa interesebi, romelTac SeiZleba SeexoT sasamarTlos gadawyvetileba. meore mxriv, mesame pirTa miwvevas SeiZleba mniSvneloba hqondes mosarCelis an mopasuxis efeqtiani samarTlebrivi dacvisaTvis. SesaZlebelia, aseve, am gziT Tavidan iqnas acilebuli Semdgomi sasamarTlo davebi. 1.2. Bmesame pirebis sasamarTloSi „Cveulebrivi`miwvevis winapirobaa is, rom sasamarTlos mosalodneli gadawyvetileba SesaZlebelia Seexos miwveuli mesame piris samarTlebriv interesebs. ar aris savaldebulo, rom mesame piris uflebebs namdvilad Seexos gadawyvetileba. sakmarisia, rom mesame piris miwvevis momentSi iyos imis varaudi, rom gadawyvetilebam SeiZleba gavlena iqonios mis samarTlebriv interesebze. mesame piris miwveva ar SeiZleba winaswar iyos orientirebuli gadawyvetilebis Sedegze. 1.3. samarTlebrivi interesi saxezea, Tu misawvevi mesame piri mosarCelesTan an mopasuxesTan, anda orivesTan, an ki mxolod davis saganTan iseT mimarTebaSi imyofeba, rom mosarCelis an mopasuxis wagebas SeuZlia gaaumjobesos an gaauaresos misi samarTlebrivi mdgomareoba. ar aris gadamwyveti, eyrdnoba Tu ara miwveuli mesame piris Selaxuli samarTlebrivi interesi sajaro an kerZo samarTals. amasTan, Selaxuli samarTlebrivi interesi sakuTari unda iyos. ase magaliTad: administraciulma organom licenzia gasca saaqcio sazogadoebaze eleqtronuli danadgaris aSenebis Taobaze. amasTan, saaqcio sazogadoebam xelSekruleba aRniSnuli danadgaris asaSeneblad dado erT-erT saamSeneblo firmasTan. mezoblad mdebare organizaciam gaasaCivra administraciuli organos mier gacemuli licenzia da mopasuxed daasaxela administraciuli organo. amasTan, miuTiTa, rom eleqtronuli danadgari saSiSroebas uqmnida mis organizacias. mocemul davaSi sasamarTlom aucileblad unda miiwvios saaqcio sazogadoeba (sasamarTloSi mesame piris „savaldebulo`miwveva), amasTan, uflebamosilia miiwvios saamSeneblo firma (sasamarTloSi mesame piris „Cveulebrivi`miwveva). 1.4. xazgasmiT unda iTqvas, rom maSinac ki, rodesac saxezea 63 maia vaCaZe muxli 16 sasamarTloSi mesame pirebis „Cveulebrivi`miwvevis winapirobebi, gadawyvetilebas miwvevis Sesaxeb mxolod da mxolod sasamarTlo iRebs. sasamarTloa uflebamosili Caabas isini saqmeSi mesame pirebad. mesame piris saqmeSi Cabmaze uaris Tqmis Sesaxeb sasamarTlos ganCinebaze SeiZleba kerZo saCivris Setana, xolo mesame pirad saqmeSi Cabmis Sesaxeb ganCineba ar saCivrdeba. amasTan, am muxlis me-2 nawilTan dakavSirebiT miRebuli sasamarTlo ganCineba SeiZleba gasaCivrdes mxolod im piris mier, romelic Cabmul iqna saqmeSi (am muxlis 23-e da me-4 nawilebi). 2.1. am muxlis me-2 nawili iTvaliswinebs sasamarTloSi mesame pirebis aucilebel, savaldebulo miwvevas. miwveva savaldebuloa, Tu misawvevi mesame piri sadavo samarTlebriv urTierTobaSi im doneze monawileobs, rom masTan mimarTebaSi mxolod saerTo gadawyvetilebis gamotanaa SesaZlebeli, e.i. mosarCelisaTvis sasurveli sasamarTlo gadawyvetileba ver miiReba ise, rom erTdroulad ar damtkicdes an dadgindes, Seicvalos an gauqmdes misawvevi piris uflebebi, e.i. Tu gadawyvetilebis miReba ver xerxdeba ise, rom ar moxdes misawvevi piris uflebebTan uSualod da iZulebiT Sexeba. 2.2. rodesac saxezea Secilebis sarCeli individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis winaaRmdeg, maSin mesame piris sasamarTloSi miwveva savaldebuloa. sasamarTloSi mesame pirebis „savaldebulo`miwveva saxezea, magaliTad: 1. mezoblis Secilebis sarCelis SemTxvevaSi ganmcxadeblisaTvis gacemuli mSeneblobis nebarTvis winaaRmdeg (savaldebuloa ganmcxadeblis miwveva). 2. mewarmis Secilebis sarCelis SemTxvevaSi misi konkurentisaTvis gacemuli dafinansebis winaaRmdeg (savaldebuloa konkurentis miwveva). 2.3. amis sapirispirod, ar aris savaldebulo mesame pirebis miwveva, Tu gasaCivrebis Sedegad mis mimarT miRebul gadawyvetilebas ara aqvs samarTlebrivi Zala. aseTi SemTxveva maSin gvaqvs saxeze, rodesac mesame piri dainteresebulia procesis SedegiT ise, rom Tavad ar aris gasaCivrebuli samarTlebrivi aqtis adresati. aqedan gamomdinare, ara gvaqvs saxeze „savaldebulo`miwveva, magaliTad: mezoblis sarCelis SemTxvevaSi mSeneblobis nebarTvis winaaRmdeg, am nebarTvis gamo interesSelaxul sxva mezoblebTan mimarTebaSi. 64 maia vaCaZe muxli 16 2.4. mavaldebulebeli sarCeli sakmaod gansxvavdeba Secilebis sarCelisagan, rac sasamarTloSi mesame pirebis „savaldebulo`miwvevis sakiTxzec aisaxeba. maSin, roca Secilebis sarCelze gamotanili sasamarTlo gadawyvetileba auqmebs Secilebul administraciul aqts da, amdenad, uSualo samarTlebrivi Zala aqvs, mavaldebulebel sarCelze miRebuli sasamarTlo gadawyvetileba gamoxatavs mxolod mopasuxe mxaris valdebulebas, gamosces moTxovnili administraciuli aqti. samarTlebrivi Zalis gavrceleba pirze, romelzec Semdgom gamocemuli administraciuli aqti potenciurad samarTlebriv gavlenas iqoniebs, ar xdeba Secilebis sarCelisagan gansxvavebiT. mas, ufro metad imis SesaZlebloba aqvs, rom gaasaCivros administraciuli aqti misi gamocemis Semdeg ise, rom is dakavSirebuli ar iqneba mavaldebulebel sarCelTan. amdenad, am saxis mavaldebulebeli sarCelebis ganxilvisas ara gvaqvs sasamarTloSi mesame pirebis „savaldebulo`miwvevis SemTxveva. aseTi SemTxveva am sarCelebis ganxilvisas saxezea, magaliTad: mavaldebulebeli sarCeli arCevnebis Sedegebis gauqmebasTan dakavSirebiT (arCeuli pirebis savaldebulo miwveva, Tu isini sarCelis dakmayofilebis SemTxvevaSi mandats dakargaven). 2.5. aRiarebiTi sarCelis SemTxvevaSi sasamarTloSi mesame piris „savaldebulo`miwveva maSinaa savaldebulo, Tu is uSualo monawilea im samarTlebrivi urTierTobisa, romlis aRiarebasac moiTxoven. 2.6. Tu saxezea sasamarTloSi mesame pirebis „savaldebulo`miwvevis winapirobebi, sasamarTlom isini aucileblad unda Caabas saqmeSi. amasTan, sasamarTlos ganCineba SeiZleba gasaCivrdes mxolod im piris mier, romelic Cabmul iqna saqmeSi (saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis me-16 muxlis me-4 nawili). 2.7. Tu sasamarTloSi mesame pirad 10 pirze metia savaldebulod misawvevi, sasamarTlo saqmeSi Caabams mxolod im pirebs, romlebic amis survils gamoTqvamen. amasTan, kanonmdebelma daazusta, ra wesiT SeiZleba moxdes am pirTaTvis sasamarTlos mier informaciis miwodeba da maTi Cabma procesSi (2005 wlis 24 ivnisis cvlilebebi da damatebebi). 3.1. misawvev mesame pirTa simravlis SemTxvevaSi, sasamarTlos gamoaqvs ganCineba maTi savaldebulo miwvevis Taobaze, romelic SeiZleba gamoqveyndes oficialuri sainformacio saSualebebis 65 maia vaCaZe muxli 16 meSveobiT. ganCinebaSi miTiTebuli unda iyos vada, romlis ganmavlobaSic SeuZliaT mesame pirebs, romlebic administraciul procesSi monawileobis survils gamoTqvamen, waradginon gancxadeba. 4.1. administraciuli saproceso kodeqsi gansxvavebulad awesrigebs Cveulebrivi da savaldebulo miwvevis mesame pirebis saqmeSi Cabmis Taobaze miRebuli sasamarTlo ganCinebebis gasaCivrebas. kerZod, sasamarTlo ganCineba Cveulebrivi miwvevis mesame pirebis saqmeSi Cabmis Sesaxeb ar saCivrdeba, xolo sasamarTlo ganCineba savaldebulo miwvevis mesame pirebis saqmeSi Cabmis Sesaxeb SeiZleba gasaCivrdes mxolod im piris mier, romelic Cabmul iqna saqmeSi, e.i. es TviT savaldebulo miwvevis mesame piris prerogativaa da ara saqmeSi monawile mxareebisa. amasTan, saqmeSi Cabmaze uaris Tqmis Sesaxeb ganCinebis gasaCivreba orives SeuZlia. 5.1. administraciul samarTalwarmoebaSi savaldebulo miwvevis mesame piris samarTlebrivi pozicia ufro metadaa daaxloebuli mTavari monawileebis (mosarCelis an mopasuxis) samarTlebriv poziciasTan. is miwveuli unda iqnes yvela sasamarTlo sxdomaze, mas unda gadaegzavnos yvela dokumenti da sasamarTlos mier miRebuli yvela gadawyvetileba (ganCineba). mas ufleba aqvs monawileoba miiRos mtkicebulebebis gamokvlevaSi, gaecnos saqmis masalebs, gamoiyenos yvela TavdasxmiTi da TavdacviTi saSualebani, gaasaCivros sasamarTlos gadawyvetilebebi (ganCinebebi). amasTan, sasamarTlos mxolod maSin SeuZlia gadawyvetilebis miReba, roca savaldebulo miwvevis mesame pirs saSualeba miecema, samarTlebrivi TvalsazrisiT gamoTqvas Tavisi azri. sasamarTlos mier mxareTa Soris morigebis miRwevis SemTxvevaSi, am morigebis damtkiceba SesaZlebelia mxolod maSin, Tu savaldebulo miwvevis mesame piric ganacxadebs Tanxmobas. Tumca, xazi unda gaesvas im garemoebas, rom savaldebulo miwvevis mesame piri procesze mxolod sakuTar Tavs „warmoadgens`da amdenad, davis monawile mxarisagan gansxvavebiT, ar SeuZlia „Secvalos`argamocxadebuli mTavari monawile (mosarCele an mopasuxe). amasTan, miuxedavad imisa, rom igi mxaris yvela uflebiT sargeblobs da mas mxaris yvela movaleoba ekisreba, masac ar SeuZlia mTavari monawileebis gareSe sarCelis Secvla, procesis dasruleba, sarCelze uaris Tqma, saqmis morigebiT damTavreba. sagulisxmoa, rom sasamarTlo praqtikaSi gvxvdeba mopasuxis mxareze miwveuli savaldebulo mesame piris statusis araswori gageba, rodesac sasamarTlo Tavisi gadawyvetilebis (ganCinebis) 66 maia vaCaZe muxli 16 sarezolucio nawiliT mopasuxesTan erTad savaldebulo miwvevis mesame pirsac akisrebs moTxovnas, maSin, roca sarCeli mesame pirisaken ar aris mimarTuli da mosarCeles mopasuxed igi ar dausaxelebia. aseTi ram dauSvebelia, radgan savaldebulo miwvevis mesame piris SemTxvevaSic ki sasamarTlo gadawyvetileba (ganCineba) uSualod mis mimarT ver iqneba gamotanili, radgan is mopasuxe ar aris. 67 inga Todria muxli 17 Tavi VII sasamarTlo mtkicebulebebi muxli 17. mtkicebis tvirTi 1. mosarCele valdebulia daasabuTos Tavisi sarCeli da waradginos Sesabamisi mtkicebulebebi. mopasuxe valdebulia daasabuTos Tavisi Sesagebeli da waradginos Sesabamisi mtkicebulebebi. 2.Tu kanoniT sxva ram ar aris dadgenili, administraciulsamarTlebrivi aqtis arara aqtad aRiarebis, baTilad cnobis an Zaladakargulad gamocxadebis Sesaxeb sarCelis wardgenis SemTxvevaSi mtkicebis tvirTi ekisreba administraciul organos, romelmac gamosca es aqti. (24. 06. 2005. 1800) Tu kanoniT sxva ram ar aris dadgenili, administraciulsamarTlebrivi aqtis arara aqtad aRiarebis, administraciulsamarTlebrivi aqtis baTilad cnobis an Zaladakargulad gamocxadebis Sesaxeb sarCelis wardgenis SemTxvevaSi mtkicebis tvirTi ekisreba administraciul organos, romelmac gamosca administraciuli aqti. kanonis adre arsebuli redaqciis Sesabamisad, mtkicebis tvirTi administraciul organos ekisreboda mxolod individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobis an Zaladakargulad gamocxadebis Sesaxeb sarCelis wardgenis SemTxvevaSi. 2005 wlis 24 ivnisis kanonis safuZvelze ganxorcielebuli cvlilebis Sesabamisad, mtkicebis tvirTi administraciul organos ekisreba rogorc individualuri, ise normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqtis gamo aRZrul sarCelze. zogadad administraciul, iseve rogorc samoqalaqo samarTalwarmoebaSi mxareebi sargebloben Tanabari saproceso uflebebiTa da SesaZleblobebiT, TiToeulma mxarem unda daamtkicos garemoebani, romelzedac igi amyarebs Tavis moTxovnebsa da Sesagebels. vfiqrob, mtkicebis tvirTi moicavs agreTve faqtebis miTiTebis tvirTsac. TiToeulma mxarem unda miuTiTos mis sasargeblod moqmed garemoebebze da Tu igi sadavo gaxdeba unda daamtkicos am garemoebis arseboba. mtkicebulebebs sasamarTlos warudgenen mxareebi. Tu mxareebma ama Tu im mizeziT ver SeZles mtkicebulebebis uSualod miReba da sasamarTloSi wardgena, mxareTa SuamdgomlobiT sasamarTlos SeuZlia TviTon gamoiTxovos mtkicebulebebi, visTanac ar unda iyos isini. kerZod, samoqalaqo 68 inga Todria muxli 17 saproceso kodeqsis 102-e muxlis Sesabamisad TiToeulma mxarem unda daamtkicos garemoebani, romlebzedac igi amyarebs Tavis moTxovnebsa da Sesagebels. am garemoebaTa damtkiceba SeiZleba mxareTa (mesame pirTa) axsna-ganmartebiT, mowmeTa CvenebiT, werilobiTi Tu nivTieri mtkicebulebebiTa da eqspertTa daskvnebiT. garda aRniSnulisa, administraciuli samarTalwarmoebis dros sasamarTlo uflebamosilia Tavisi iniciativiT miiRos gadawyvetileba iseTi damatebiTi informaciis da mtkicebulebebis warmosadgenad, romelTa warmodgena mxareebma saWirod ar miiCnies. administraciul-samarTlebrivi aqtis arara aqtad aRiarebis, baTilad cnobis an Zaladakargulad gamocxadebis SemTxvevaSi mtkicebis tvirTi anu mtkicebis movaleoba, Tu kanoniT sxva ram ar aris dadgenili ekisreba im administraciul organos, romelmac gamosca administraciul-samarTlebrivi aqti. aRniSnuli normis Tanaxmad, administraciuli organoa valdebuli amtkicos mis mier gamocemuli rogorc individualuri ise nirmatiuli administraciul-samarTlebrivi aqtis kanoniereba da warudginos sasamarTlos amis damadasturebeli yvela mtkicebuleba. mtkicebis tvirTis administraciuli organosaTvis dakisreba xSirad arasworad ganimarteba, rogorc misi procesualuri mowinaaRmdege mxaris -mosarCelis gaTavisufleba sarCelis dasabuTebis valdebulebisagan. sarCelis dasabuTeba warmoadgens sarCelis warmoebaSi miRebis erT-erT aucilebel winapirobas (samoqalaqo saproceso kodeqsis 178-e muxli) da mosarCele yovelTvis valdebulia TviTon daasabuTos sarCeli. kanoni ar gulisxmobs am valdebulebis mopasuxeze gadakisrebas. zogadi administraciuli kodeqsis 47-e muxlis me-2 nawilis Sesabamisad, informaciis TavisuflebasTan dakavSiorebiT dawyebul administraciul samarTalwarmoebisas mtkicebis tvirTi agreTve ekisreba mopasuxe sajaro dawesebulebas an sajaro mosamsaxures. es norma saproceso xasiaTis normas warmoadgens, igi mxareebis procesualur ufleba-movaleogbebs gansazRvravs da kargi iqneba Tu igi administraciuli saproceso kodeqsis me-17 muxlis me-3 nawils daikavebs. muxli 18. mowme da eqspertiza 1. sasamarTlo valdebulia mowmis mier sasamarTloSi Cvenebis micemamde sami dRiT adre mainc acnobos mxares mowmis vinaoba, mis mier Cvenebis micemis dro da adgili, agreTve faqtebi, romlebTan dakavSirebiTac mowmem Cveneba unda misces 69 inga Todria muxli 18 sasamarTlos. es vada ar gamoiyeneba im SemTxvevaSi, Tu amaze mxareebi Tanxmobas ganacxadeben da Tu amas sasamarTlo mizanSewonilad miiCnevs. 2. gadawyvetileba eqspertizis daniSvnis Sesaxeb unda ecnobos mxareebs. Tu sasamarTlos mier sxva vada ar aris dadgenili, mxare uflebamosilia Setyobinebis miRebidan sami dRis ganmavlobaSi waradginos Tavisi mosazreba eqspertizis sagnisa da moculobis Sesaxeb. 3. eqspertis daskvna unda gaegzavnos mxareebs, romlebsac ufleba aqvT warmoadginon TavianTi mosazrebani. (24.06.2005. 1800) am normiT sasamarTlos samoqalaqo saproceso kanonmdeblobisagan gansxvavebiT administraciul samarTalwarmoebaSi dakisrebuli aqvs damatebiTi valdebulebebi: 1.kerZod, samoqalaqo saproceso kodeqsis 140-e muxlis me-3 nawilis Sesabamisad mxare, romelic Suamdgomlobs sasamarTlos winaSe ama Tu im piris mowmed daSvebisa da dakiTxvis, agreTve misi sasamarTlos meSveobiT gamoZaxebis Sesaxeb, valdebulia miuTiTos misi saxeli, gvari da sacxovrebeli adgili, agreTve is, Tu saqmisaTvis mniSvnelobis mqone ra garemoebebis dadastureba SeuZlia mowmes. administraciuli saproceso kodeqsis 18-e muxlis pirveli nawili sasamarTlos akisrebs damatebiT valdebulebas mowmis mier sasamarTloSi Cvenebis micemamde sami dRiT adre mainc acnobos mxares mowmis vinaoba, mis mier Cvenebis micemis dro da adgili, agreTve faqtebi, romlebTan dakavSirebiTac mowmem Cveneba unda misces sasamarTlos. aRniSnuli normiT metad uzrunvelyofilia saqmeSi monawile mxaris ufleba waradginos mowmis Cvenebis uarmyofeli mtkicebuleba an gansxvavebuli sakuTari mosazreba. 2005 wlis 24 ivnisis sakanonmdeblo cvlilebis Sesabamisad, gamonaklisia iseTi SemTxveva, rodesac mxareebi Tanxmobas ganacxadeben mowmis daSvebasa da dakiTxvaze da Tu amas sasamarTlo mizanSewonilad miiCnevs. cxadia, rom normis amgvari formulireba metad Seuwyobs xels administraciuli saqmeebis gaWianurebisa da usafuZvlo gadadebis Tavidan acilebis mizans. 2. am normis Sesabamisad, gadawyvetileba eqspertizis daniSvnis Sesaxeb unda ecnobos mxareebs. Tu sasamarTlos mier sxva vada ar aris dadgenili, mxare uflebamosilia Setyobinebis miRebidan sami dRis ganmavlobaSi waradginos Tavisi mosazreba eqspertizis sagnisa 70 inga Todria muxli 18 da moculobis Sesaxeb. eqspertizis daniSvnis sakiTxebs aregulirebs samoqalaqo saproceso kodeqsis me-20 Tavi da administraciul samarTalwarmoebaSi es normebi gamoiyeneba. kodeqsis 162-e muxlis Sesabamisad, Tu saqmis ganxilvasTan dakavSirebiT wamoiWra iseTi sakiTxi, romlis ganmartebac specialur codnas moiTxovs, sasamarTlos, mxareTa TxovniT an Tavisi iniciativiT, SeuZlia daniSnos eqspertiza. 163-e muxlis Sesabamisad, eqspertizis daniSvnis Sesaxeb sasamarTlos gamoaqvs ganCineba, romelSic unda aRiniSnos, Tu ra sakiTxebzea saWiro eqspertis daskvna, vin dainiSna eqspertad da ra masalebi waredgina eqsperts gamosakvlevad. aucileblobis SemTxvevaSi eqspertizis Casatareblad sasamarTlo niSnavs ramdenime eqsperts. eqspertebis SerCevis dros sasamarTlo iTvaliswinebs mxareTa mosazrebebs. mxareebs ufleba aqvT SesTavazon sasamarTlos eqspertad dasaniSni piris kandidaturebi. sabolood sakiTxs imis Sesaxeb, Tu vis miendos eqspertizis Catareba, wyvets sasamarTlo. mxareebs ufleba aqvT acileba miscen eqsperts sssk 35-e muxliT dadgenili safuZvliT. mxareebs ufleba aqvT agreTve warudginon sasamarTlos kiTxvebi, romlebic unda ganmartos eqspertma. sabolood im sakiTxTa wres, romlebzedac saWiroa eqspertis daskvna, gansazRvravs sasamarTlo. sakiTxis gadawyvetisas sasamarTlo valdebulia daasabuTos mxareTa mier wamoyenebuli sakiTxebis uaryofa. administraciuli saproceso kanonmdebloba erTi mxriv, sasamarTlos avaldebulebs mxares acnobos eqspertizis daniSvnis Sesaxeb, meore mxriv avaldebulebs mxares Setyobinebis miRebidan 3 dRis ganmavlobaSi waradginos Tavisi mosazreba eqspertizis sagnisa da moculobis Seasaxeb. amdenad, kanoniT dadgenilia saproceso vadebi da saproceso moqmedeba am vadaSi unda Sesruldes. saproceso vadebis gamoTvla, SeCereba da saproceso vadis gasvlis Sedegebi gansazRvrulia samoqalaqo saproceso kodeqsis 59-69 muxlebiT da administraciul samarTalwarmoebaSi aRniSnuli normebi moqmedebs srulad. 3. eqspertis daskvna unda gaegzavnos mxareebs, romlebsac ufleba aqvT warmoadginon TavianTi mosazrebani. imis gaTvaliswinebiT rom, samoqalaqo saproceso kanonmdeblobis arc erTi norma pirdapir ar avaldebulebs sasamarTlos eqspertizis daskvnis mxareebisaTvis Cabarebas, norma, romlis Tanaxmadac eqspertizis daskvna misi moculobis miuxedavad aucileblad unda gaegzavnos mxareebs, romlebsac ufleba aqvT warudginon sasamarTlos 71 inga Todria muxli 19 muxli 19. mtkicebulebebis Segroveba sasamarTlos mier 1. saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 103-e muxliT miniWebuli uflebamosilebis garda, sasamarTlo uflebamosilia sakuTari iniciativiTac Seagrovos faqtobrivi garemoebebi da mtkicebulebebi. 2. mxares ufleba aqvs am faqtobrivi garemoebebis gamoyenebamde da mtkicebulebebis Semowmebamde waradginos sakuTari mosazreba maT Taobaze. samoqalaqo saproceso kodeqsis 103-e muxlis 1-li da me-2 nawilis Sesabamisad, mtkicebulebebs sasamarTlos warudgenen mxareebi. sasamarTlos SeuZlia SesTavazos mxareebs warmoadginon damatebiTi mtkicebulebebi. Tu mxareebma ama Tu im mizeziT ver SeZles mtkicebulebebis uSualod miReba da sasamarTloSi wardgena, mxareTa SuamdgomlobiT sasamarTlos SeuZlia TviTon gamoiTxovos mtkicebulebebi, visTanac unda iyos isini. kanonis darRveviT mopovebul mtkicebulebebs iuridiuli Zala ara aqvT. samoqalaqo saproceso kodeqsis me-4 muxlis me-2 nawilis Sesabamisad, saqmis garemoebaTa gasarkvevad sasamarTlos SeuZlia Tavisi iniciativiT mimarTos am kodeqsSi gaTvaliswinebul RonisZiebebs, rac imas niSnavs, rom samoqalaqo saqmis ganxilvis drosac sasamarTlos SeuZlia sakuTari iniciativis gamoyeneba, magram es iniciativa SezRudulia kanoniT. ase magaliTad, samoqalaqo samarTalwarmoebis dros sasamarTlo uflebamosilia sakuTari iniciativiT daniSnos eqspertiza (sssk muxli 162), daadginos im nivTieri da werilobiTi mtkicebulebebis adgilze daTvaliereba da gamokvleva, romelTa wardgenac sasamarTloSi ama Tu im mizezis gamo SeuZlebelia (sssk muxli 120). kerZosamarTlebrivi urTierTobebisagan gansxvavebiT, rodesac mxareebi Tanasworni arian, administraciul saqmeze dapirispirebuli mxareebs rogorc wesi kerZo piri da administraciuli organo warmoadgenen. maTi samarTlebrivi mdgomareoba ar aris Tanaswori, amitom, administraciul samarTalwarmoebaSi gansakuTrebiT mniSvnelovania sasamarTlos uflebamosileba sakuTari iniciativiT Seagrovos faqtobrivi garemoebebi da mtkicebulebebi. samoqalaqo saproceso kodeqsis 103-e muxlis me -2 nawilisagan gansxvavebiT, sasamarTlo uflebamosilia sakuTari SexedulebiT gamoiyenos es ufleba, mxaris Suamdgomlobis gareSe. amdenad, administraciuli samarTalwarmoebisaTvis damaxasiaTebelia sasamarTlos aqtiuri roli da iniciativa. 72 inga Todria muxli 20 2. am normis Sesabamisad mxares ufleba aqvs am faqtobrivi garemoebebis gamoyenebamde da mtkicebulebebis Semowmebamde waradginos sakuTari mosazreba maT Taobaze, rac imas niSnavs, rom mas yovelTvis unda gaaCndes sakuTari mosazrebis wardgenis SesaZlebloba da sasamarTlo valdebulia uzrunvelyos mxare am uflebis realizebis SesaZleblobiT. am debulebidan gamomdinare, sasamarTlo valdebulia droulad da gonivrul vadaSi uzrunvelyos mxaris informireba yvela Casatarebel saproceso moqmedebis Taobaze winaswar. norma emsaxureba mxareebs Soris arsebuli,uTanasworobaze damyarebuli samarTlebrivi urTierTobis miuxedavad, saqmis sasamarTloSi ganxilvis dros maTi Tanabari uflebebiTa da SesaZleblobebiT uzrunvelyofis mizans. muxli 20. administraciuli organos valdebuleba informaciis administraciuli organo valdebulia sasamarTlos moTxovniT warudginos mas saqmis ganxilvisa da gadawyvetisaTvis aucilebeli dokumentebi da sxva informacia. (14.09.2001 1063) sasamarTlo uflebamosilia gamoiTxovos nebismieri administraciuli organodan masTan daculi an mis mier miRebuli, damuSavebuli, Seqmnili an gagzavnili nebismieri informacia (sajaro informacia), xolo administraciuli organo valdebulia sasamarTlos davalebiT warudginos mas gansaxilveli saqmis gadawyvetisaTvis aucilebeli yvela dokumenti da sxva informacia. sasamarTlos mier gamoTxovili informacia SeiZleba iyos rogorc Ria, ise gasaidumloebuli (daxuruli). sasamarTlos mier administraciuli organodan gasaidumloebuli informaciis gamoTxovisa da aseTi informaciis ganxilvis Taviseburebani gaTvaliswinebulia saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis 48-e muxliT da administraciuli saproceso kodeqsis 201 muxliT. gamoTxovili dokumentisa da sxva informaciis sasamarTlosaTvis warudgenlobis SemTxvevaSi gamoyenebul unda iqnas samoqalaqo saproceso kodeqsis 136-e muxlis me-2 da me-4 nawiliT gaTvaliswinebuli sanqcia (jarima). Tumca, samoqalaqo saproceso kodeqsiT gaTvaliswinebuli sanqciis administraciul organos mimarT gamoyeneba ar iZleva saWiro Sedegs, radgan jarima sakmaod mcire odenobisaa (10-50 laramde) da misi iZulebiTi wesiT gadaxdevinebis meqanizmi Zalze rTuli da droSi gaWianurebuli procesia. realur sinamdvileSi, administraciuli organo arc Tu iSviaTad dausabuTeblad aWianurebs, an pirveli da saapelacio 73 inga Todria muxli 201 sasamarTloebis doneze saerTod ar asrulebs sasamarTlos moTxovnas informaciis wardgenis Taobaze da mxolod, saqmis wagebis SemTxvevaSi, warudgens saboloo instanciis uzenaes sasamarTlos, saqmisaTvis mniSvnelovan informacias. uzenaesi sasamarTlo, Tavis mxriv aseT informacias misi dagvianebiT wardgenis miuxedavad iRebs da iTvaliswinebs gadawyvetilebis miRebisas. rogorc wesi, xdeba gasaCivrebuli sasamarTlo gadawyvetilebis gauqmeba da saqmis pirveli instanciis sasamarTloSi xelaxla gansaxilvelad dabruneba. sabolood, viRebT gaWianurebul marTlmsajulebas , sasamarTlo xarjis gaumarTlebel zrdas . miuxedavad imisa, rom arsebobs am normebis moqmedebis saproceso garantia- samoqalaqo saproceso kodeqsis 136-e muxlis me- 5 nawili, romlis Tanaxmadac Tu werilobiTi mtkicebulebis wardgenaze uars ambobs erT-erTi mxare, romelic ar uaryofs, rom mtkicebuleba mis xelTaa, an, Tu werilobiTi mtkicebulebis wardgenaze uaris Tqmas sasamarTlo arasapatiod miiCnevs, sasamarTlos SeuZlia gaaTavisuflos mtkicebulebis gamoTxovis Sesaxeb Suamdgomlobis aRmZvreli piri im faqtis mtkicebis tvirTisagan, romelic am mtkicebulebiT unda daedasturebina da aseTi tvirTi gadaakisros mxares, romelic uars ambobs werilobiTi mtkicebulebis wardgenaze. es norma faqtiurad ar muSaobs. sasamarTloebi mas naklebad iyeneben. vfiqrobT, sasamarTloebma ufro Tamamad rom gamoiyenon sssk 136-e muxlis me-5 nawiliT maTTvis miniWebuli uflebamosileba, dokumentisa Tu sxva informaciis wardgenis gaWianurebis faqtebis raodenoba minimaluri iqneba. muxli 201. sasamarTlos mier gasaidumloebuli informaciis ganxilvis wesi 1. sasamarTlo (mosamarTle) gasaidumloebuli sajaro informaciis gasaidumloebis kanonierebis Semowmebis mizniT saqmes ixilavs daxurul sxdomaze mxareTa daswrebis gareSe. 2. am muxlis pirveli nawiliT gaTvaliswinebuli informacia mxareebs ar waredgineba. 3. am muxliT gaTvaliswinebuli saqmis Taobaze gamotanil gadawyvetilebaSi ar mieTiTeba is monacemi, romelic gamoiwvevs gasaidumloebuli informaciis gamJRavnebas. (14.09.2001.1063) 74 inga Todria muxli 201 sasamarTlos mier administraciuli organodan gasaidumloebuli informaciis gamoTxovisa da aseTi informaciis ganxilvis Taviseburebani gaTvaliswinebulia saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis 48-e muxliT da administraciuli saproceso kodeqsis 201 muxliT. zogadi administraciuli kodeqsis 48-e muxli saproceso xasiaTis normas warmoadgens, igi mxareTa procesualur ufleba-movaleogbebs gansazRvravs. kargi iqneba, Tu igi administraciuli saproceso kodeqsis me-201 muxlis me-2 nawilis adgils daikavebs. sasamarTlo is organoa, romelic uflebamosilia Seamowmos sajaro dawesebulebis mier sajaro informaciis gasaidumloebis kanoniereba. nebismieri administraciuli organo, saxelmwifo an adgilobrivi biujetis saxsrebidan dafinansebuli kerZo samarTlis iuridiuli piri aseTi dafinansebis farglebSi zogadi administraciuli kodeqsis 27-e muxlis a) punqtis Sesabamisad aris sajaro dawesebuleba. sajaro dawesebulebis gadawyvetileba sajaro informaciis saxelmwifo, pirad an komerciul saidumlo informaciad cnobis Taobaze SeiZleba iyos sasarCelo davis sagani. sasamarTlo uflebamosilia gamoiTxovos gasaidumloebuli informacia misi gasaidumloebis Seswavlis mizniT da gaecnos saidumlo informacias. mosamarTles ufleba ara aqvs gaamJRavnos an arasamsaxurebrivi mizniT gamoiyenos samarTalwarmoebis dros miRebuli saidumlo informacia. sask-is 20 1 muxlis Sinaarsidan gamomdinare, saidumlo informaciaze daSveba aqvT mxolod mosamarTleebs da ara aqvT saqmeSi monawile mxareebs an sasamarTloSi momuSave personals. sajaro informaciis gasaidumloebis kanonierebis Semowmebis mizniT saqmis ganxilva xdeba daxurul sasamarTlo sxdomaze mxareTa daswrebis gareSe. gasaidumloebuli informacia mxares ar waredgineba. Tu sasamarTlo miiCnevs ,rom gadawyvetileba sajaro informaciis gasaidumloebis Sesaxeb miRebulia saqarTvelos kanonmdeblobis darRveviT igi arakanonierad cnobs aseT gadawyvetilebas da daavalebs sajaro dawesebulebas am informaciis gansaidumloebasa da mxarisaTvis gadacemas. Tu sasamarTlo kanonierad miiCnevs sajaro informaciis gasaidumloebas, saqmeze gamotanil gadawyvetilebaSi ar miuTiTebs im monacems, romelic gamoiwvevs gasaidumloebuli informaciis gamJRavnebas, radgan sasamarTlo gadawyvetileba nebismier SemTxvevaSi Ria dokumentia, igi qveyndeba sajarod da gadaecema mxareebs. 75 inga Todria muxli 21 muxli 21. sasamarTlo aqtebis gacnobis ufleba 1. Tu am kodeqsiT sxva ram ar aris dadgenili, saqmeSi monawile pirebs SeuZliaT sasamarTlos kancelariaSi gaecnon saqmis Taobaze gamotanil sasamarTlo aqtebs, agreTve sasamarTlosaTvis wardgenil masalebs. 2. mxare uflebamosilia miiRos sasamarTlo aqtebisa da administraciuli saqmis sxva masalis aslebi sasamarTlos kancelariis meSveobiT. dokumentis aslis gadaRebisaTvis aucilebel xarjebs anazRaurebs mxare. aslis gadaRebisaTvis sxva raime gadasaxdelis moTxovna ar SeiZleba. 3. mxareebs gasacnobad ar waredginebaT sasamarTlo aqtebis proeqtebi, agreTve sxva mosamzadebeli masalebi. garda kanoniT gaTvaliswinebuli SemTxvevebisa da dadgenili wesiT saxelmwifo, komerciul da pirad saidumloebas mikuTvnebuli inmformaciisa, saqmeSi monawile pirebs SeuZliaT sasamarTlos kancelariaSi gaecnon saqmis Taobaze gamotanil sasamarTlo aqtebs, agreTve sasamarTlosaTvis wardgenil masalebs, miiRon sasamarTlo aqtebisa da administraciuli saqmis sxva masalebis aslebi sasamarTlos kancelariis meSveobiT. gamonaklisia sasamarTlo aqtebis proeqtebi, agreTve sxva mosamzadebeli masalebi. saqmis masalebis gacnobis ufleba gaTvaliswinebulia saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 83-e muxliTac (mxareTa saproceso uflebebi), romlis Tanaxmad mxareebs ufleba aqvT gaecnon saqmis masalebs, gaakeTon amonawerebi am masalebidan, gadaiRon aslebi. mniSvnelovania, rom samarTalwarmoebis nebismier stadiaze mxares ar unda SeezRudos aRniSnuli uflebis gamoyenebis Tavisufleba. samoqalaqo saproceso kodeqsisagan gansxvavebiT administraciuli saproceso kodeqsi akonkretebs, rom saqmis masalebis gacnoba unda xdebodes mxolod sasamarTlos kancelariis da ara mosamarTlis an an misi TanaSemwis meSveobiT, aseve krZalavs sasamarTlo gadawyvetilebis proeqtis mxarisaTvis wardgenas. 76 muxli 211 naTia wkeplaZe VII1Tavi administraciuli samarTalwarmoeba mewarmis saqmianobis SemowmebasTan dakavSirebiT muxli 21 1 . mosamarTlis brZaneba mewarmis saqmianobis Semowmebis Taobaze brZanebas mewarmis saqmianobis Semowmebis Taobaze makontrolebeli organos Suamdgomlobis safuZvelze gamoscems raionuli (saqalaqo) sasamarTlos mosamarTle an magistrati mosamarTle mewarmis adgilsamyoflis mixedviT. (24.06.2005. N1800) I. Sesavali 2001 wlis 8 ivniss saqarTvelos parlamentma miiRo kanoni `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb~, romlis Sesabamisad, mniSvnelovnad SeizRuda aRmasrulebeli xelisuflebis organoTa erT-erTi Zireuli funqciis - samewarmeo subieqtebis kontrolis ganxorcielebis farglebi, vinaidan miTiTebuli kanonis mixedviT makontrolebeli organo mxolod mosamarTlis brZanebis safuZvelze aris uflebamosili kontroli gauwios samewarmeo saqmianobas ganaxorcielos Semowmeba. amdenad, mxolod Sesabamisi procedurebis dacviT gacemuli mosamarTlis nebarTva SeiZleba gaxdes mewarmis saqmianobis Semowmebis winapiroba. kanonis miRebisTanave, Sesabamisi cvlileba-damatebebi ganxorcielda administraciul saproceso kodeqsSi (VII¹ Tavis 21¹- 21³ muxlebi), romlis mixedviT samewarmeo saqmianobis kontrolze mosamarTlis nebarTvis miRebis procedura ganekuTvna administraciul samarTalwarmoebas. `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb`kanonis miRebis momentisaTvis saqarTveloSi samewarmeo urTierTobasTan dakavSirebuli mdgomareobis analizi, rogorc sakanonmdeblo, ise faqtobrivi TvalsazrisiT, cxadyofs miTiTebuli normatiuli aqtis miRebis mizans da daniSnulebas. saqarTvelos konstituciis preambulaSi gansazRvrul iqna saqarTvelos moqalaqeTa uryevi neba `daamkvidron demokratiuli sazogadoebrivi wyobileba, ekonomikuri Tavisufleba, socialuri da samarTlebrivi saxelmwifo~, xolo, 30.2. muxlis imperatiuli debulebiT saxelmwifom aiRo valdebuleba xeli Seuwyos Tavisufali mewarmeobisa da konkurenciis ganviTarebas. konstituciis mixedviT Camoyalibda konstituciuri kontrolis 77 naTia wkeplaZe muxli 211 organo - saqarTvelos kontrolis palata. amave dros 97.4. muxliT dadenil iqna saxelmwifo kontrolis sxva organoebis kanonis safuZvelze da Sesabamisad maTi Seqmnis valdebuleba. 1997 wlis 23 ianvars amoqmedebuli kanonis `mewarmeTa Sesaxeb`normebiT ganisazRvra samewarmeo saqmianobis monawileTa mowyobis organizaciul-samarTlebrivi formebi da masTan dakavSirebuli sakiTxebi (maT Soris, CvenTvis saintereso sawarmos cneba). 1999 wlis 25 ivnisis kanonis `monopoliuri saqmianobisa da konkurenciis Sesaxeb`normebi miznad isaxavs saqarTveloSi samewarmeo saqmianobis xelSewyobisa da konkurentuli garemos SeqmnisaTvis organizaciul-samarTlebrivi bazis Seqmnasa da momxmarebelTa uflebebisa dacvas, xolo, konkretuli debulebiT dadginda konkurenciis SezRudvis akrZalva (muxli 8), ikrZaleba arakeTilsindisieri konkurencia (muxli 9) da ganisazRvra nusxa im sakiTxebisa, romelTa ganxorcieleba ekrZaleba saxelmwifo xelisuflebis yvela organos, anu sakiTxebi, romelic konkurenciis Sesustebasa da SezRudvas gamoiwvevs (muxli 10). 1997 wlis 13 ivniss miRebuli `saqarTvelos sagadasaxado kodeqsiT`ganisazRvra sagadasaxado sistemis struqtura, gadasaxadis saxeebi, sagadasaxado organoebisa da gadasaxadis gadamxdelebis valdebulebebi da pasuxismgebloba, sagadasaxado-samarTlebrivi princi pebi, sagadasaxado administrirebis procedura. 1997 wlis 25 noembers amoqmedebuli samoqalaqo kodeqsis 10.2. muxlis debuleba `samoqalaqo urTierTobis monawileebs SeuZliaT ganaxorcielon kanoniT aukrZalavi, maT Soris kanoniT pirdapir gauTvaliswinebeli moqmedeba~. ganamtkicebs samewarmeo saqmianobis Tavisuflebas, ramdenadac igi vrceldeba samewarmeo urTierTobebzec. 2000 wlis 1 ianvridan amoqmedda zogadi administraciuli kodeqsi, romelic mTlianad daefuZna ra Tanamedrove Rirebulebebs, gansazRvra sami ZiriTadi princi pi: sajaro interesebi, adamianis uflebebis dacva da kanonis uzenaesoba, romelzec unda daemyaros administraciuli organos saqmianoba. samewarmeo saqmianobaze kontrols axorcielebda sxvadasxva makontrolebeli organoebi, Sesabamisi materialuri kanonmdeblobis safuZvelze miniWebuli kompetenciis sferoSi, ramac qarTul realobaSi sruliad umarTavi da ukontrolo saxe miiRo, imdenad, rom administraciul organoTa TviTnebobam praqtikulad SeiZina saxelmwifo reketis forma, Cveulebriv movlenad iqca gamoZalva, korufcia, ris sanacvlod saxelmwifo Tvals xuWavda mewarmeebis mxridan sanitaruli, sagadasaxado, standartizaciis, faswarmoqmnis, 78 naTia wkeplaZe muxli 211 saxanZro, samSeneblo da a.S. normebis uxeS darRvevaze. makontrolebel organoTa damokidebuleba biznesisadmi, anu saxelmwifo Tavisi iZulebis meqanizmiT axSobda ra Tavisufali mewarmeobis, jansaRi konkurenciis Camoyalibebas da ganviTarebas da xels uwyobda klanuri ekonomikis gamyarebas, umZimesad aisaxa kidec qveyanaSi socialur, ekonomikur da politikur viTarebaze. aseT pirobebSi, `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb`kanonis miReba sakanonmdeblo organos mxridan, vfiqrob, erTi mxriv,iyo aucileblad saWiro lobireba qarTuli mewarmeobis interesebisa, daculobisa da stabilurobis konkretuli garantiis Seqmna da meore mxriv, administraciul organoTa makontrolebeli funqciis calsaxa SezRudviT CinovnikTa Tavnebobis alagmva da samewarmeo saqmianobis kontrolis tvirTis garkveulwilad, sasamarTlo xelisuflebaze gadmotana. makontrolebeli organos saqmianobaze winaswari sasamarTlo kontrolis daweseba mTlianad qarTuli precedentia da misi analogi msoflioSi ar arsebobs, Sesabamisad, ar arsebobs amgvari samarTalwarmoebis gamocdileba da qarTuli sasamarTlo am SemTxvevaSi, Tavad amkvidrebs precedentebsa da gansazRvravs standartebs makontrolebeli organos Suamdgomloba gamomdinareobs Tu ara kanonismieri daniSnulebidan da samewarmeo kontrolis miznebidan. aRsaniSnavia, rom mocemuli procedura metad specifiuri samarTalwarmoebaa, gansxvavebiT klasikuri marTlmsajulebisagan, vinaidan saxeze ar aris procesualur mxareTa Soris ama Tu im samarTlebrivi urTierTobidan warmoSobili konfliqti (dava), romelic unda gadawyvitos sasamarTlom. administraciuli saproceso kodeqsis VII¹ Tavis debulebaTa komentireba SeuZlebelia `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb`kanonis normebTan konteqstis gareSe, ramdenadac kanonSi mocemulia konkretizacia iseTi sakiTxebisa, rogoricaa normatiul aqtSi mocemuli terminebis gansazRvrebis, makontrolebel organoTa saxelmwifo reestris Seqmnis, kontrolis ganxorcielebis wesi da sxva sakiTxebi. terminTa gansazRvrebis sakiTxs sicxade Seaqvs kanoniT mowesrigebul samarTalurTierTobaSi, kerZod, termini a) `samewarmeo saqmianobis kontroli`definirebulia, rogorc kanonmdeblobiT mowesrigebuli saxelmwifo, adgilobrivi TviTmmarTvelobisa da mmarTvelobis, agreTve, sxva administraciul organoTa saqmianoba, romlis mizania mewarmis safinanso-ekonomikuri saqmianobisa da masze dakisrebuli movaleobebis Sesrulebis Semowmeba, agreTve, 79 naTia wkeplaZe muxli 211 mewarmis saqmianobis kanonmdeblobasTan Sesabamisobis dadgena, mis saqmianobaSi samarTaldarRvevis gamovlena an Sesabamisi sanqciis dadeba. b) aqve, kanonmdebelma daadgina am kanonis miznebisaTvis Tu ra ar warmoadgens kontrols: 1. kanonmdeblobiT gaTvaliswinebuli licenziis, nebarTvis, serTifikatis gacema; 2. savaWro qselSi serTifikatis moTxovna da Sesabamisi aqtis Sedgena; 3. garemos dacvis sferoSi saqarTvelos saerTaSoriso xelSekrulebebisa da SeTanxmebebis Sesrulebasa da bunebrivi resursebis dacvis saministros mier ganxorcielebuli saqmianoba; 4. navTobisa da gazis resursebTan dakavSirebuli xelSekrulebebiTa da licenziiT gaTvaliswinebuli saqmianoba. unda aRiniSnos, rom arsebiTi mniSvneloba aqvs im sakiTxs, rom samewarmeo saqmianobis kontroli aerTianebs or principul elements: makontrolebeli organos uflebamosileba da miznobrioba (daniSnuleba), rac kidev erTxel xazgasmulia terminis `makontrolebeli organos`definiciaSi - administraciuli organo, romelic kanonis Sesabamisad uflebamosilia ganaxorcielos kontroli samewarmeo saqmianobaze. mniSvnelovania, rom kanoni garkveulwilad efuZneba da iziarebs zogadi administraciuli kodeqsis midgomas administraciuli organos kompetenciasTan, kodeqsis 5.1. muxlis mixedviT administraciul organos ufleba ara aqvs kanonmdeblobis moTxovnebis sawinaaRmdegod ganaxorcielos raime qmedeba, 5.3. muxlis Tanaxmad ki uflebamosilebis gadametebiT administraciuli organos mier ganxorcielebul qmedebas ara aqvs iuridiuli Zala da baTilad unda gamocxaddes. mag: sagadasaxado inspeqciam mewarme Seamowma ara mxolod sagadasaxado kanonmdeblobasTan saqmianobis Sesabamisobis, aramed, pirobiTad, standartizaciis an sanitaruli kanonmdeblobis normebis kuTxiTac; raRa Tqma unda, am ukanasknel sakiTxSi sagadasaxado samsaxuri ametebs kanoniT dadgenil uflebamosilebas da am sakiTxebze Semowmebis aqtiT daricxuli Tanxa ar aris savaldebulod gadasaxdeli, rogorc arakompetenturi organos mier daricxuli da amgvari gadawyvetileba eqvemdebareba baTilad gamocxadebas. `kanonis Sesabamisad uflebamosileba`niSnavs swored sakanonmdeblo aqtiT dadgenil kompetencias, rac imTaviTve gamoricxavs aranormatiuli xasiaTis samarTlebrivi aqtebiT amgvari uflebamosilebis miniWebis SesaZleblobas, Sesabamisad, makontrolebeli funqciis SeZenas. 80 naTia wkeplaZe muxli 211 `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb`kanonis SinaarsiT kargad ikiTxeba kanonmdeblis suliskveTeba da mcdeloba daamkvidros Segneba, rom kontroli warmoadgens kanonierebis uzrunvelyofis specialur saSualebas da saxelmwifo mmarTvelobis erT-erT elements, amasTan, makontrolebel organoTa uflebamosilebis mkacrad reglamentirebuli CarCoebi ver axdendes uaryofiT gavlenas kerZo samarTlis mewarme subieqtebis biznes-proeqtebze da SeuzRudav ganviTarebaze; rom samewarmeo saqmianobis, rogorc saxelmwifo kontrolis arsi mdgomareobs SemdegSi: kontrols daqvemdebarebuli obieqtebis saqmianobaze meTvalyureoba; mopovebuli informaciis analizi, tendenciebisa da mizezebis gamovlena; konkretuli darRvevebis aRricxva; damnaSaveTa gamovlena da pasuxismgebloba; kanonmdeblobis darRvevis, mavne Sedegebis, zianis Tavidan acilebis mizniT Sesabamisi RonisZiebebis gatareba, amasTanave, mewarme subieqtebi unda aTvicnobierebdnen, rom Semowmeba warmoadgens maT saqmianobaze kontrolis ZiriTad saSualebas. vin aris am kanonis mixedviT makontrolebeli organos Semowmebis obieqti? mocemul kanonSi gamoyenebulia termini - mewarme, aqve, kanonmdebeli iZleva mocemuli kanonis miznebisTvis termin `mewarmis`mniSvnelobas - `mewarmeTa Sesaxeb`saqarTvelos kanoniT gaTvaliswinebuli nebismieri organizaciul-samarTlebrivi formis sawarmo, agreTve arasamewarmeo (arakomerciuli) iuridiuli piri, romelic eweva samewarmeo saqmianobas am saqmianobis nawilSi (muxli 2.1. `a~). kanonis `mewarmeTa Sesaxeb`debulebebiT mocemulia mTeli rigi gansazRvrebebi samewarmeo urTierTobebTan dakavSirebiT, maT Soris, sawarmos, samewarmeo saqmianobis cnebebi, komerciuli iuridiuli pirebis statusi da sxv. `mewarmeTa Sesaxeb`kanonis koncefciis mixedviT `sawarmo aris pirTa da qonebis organizaciul-ekonomikuri erTianoba. sawarmos miekuTvneba aseve sawarmosa da muSa_mosamsaxureTa saqmianobac, garda amisa, mas ganekuTvneba aramaterialuri faseulobani, sawarmos cneba moicavs aseve materialur faseulobebs (miwis nakveTi, saqoneli, fuli da a.S.),. agreTve, valdebulebebs. sawarmo aris samewarmeo saqmianobaSi mewarmeTa organizaciis universaluri forma. igi erTdroulad aris, rogorc samarTlebrivi urTierTobis subieqti, aseve, am urTierTobaTa obieqtic~6. `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb`kanonis miznebisTvis 6 ix. `mewarmeTa Sesaxeb kanonis komentari`l. Wanturia, T. niniZe; Tbilisi, 2002 w. gv.12. 81 naTia wkeplaZe muxli 211 termini `mewarmis`mocemuli definicia niSnavs, rom makontrolebeli organos mier samewarmeo saqmianobis kontrolis obieqts ara mxolod wminda samewarmeo subieqtebi warmoadgenen, aramed, aseve, arakomerciuli iuridiuli pirebi, romlebic ewevian samewarmeo saqmianobas, ramdenadac moqmedi kanonmdeblobiT, kerZod, samoqalaqo kodeqsis 30.1. muxlis mixedviT, kerZo samarTlis arakomerciul [igulisxmeba fondi, kavSiri] iuridiul pirebs miniWebuli aqvT samewarmeo saqmianobis uflebamosileba, Tuki es saqmianoba emsaxureba kavSirisa da fondis miznebs. sajaro samarTlis iuridiuli pirebis uflebaunarianobis moculobas specialuri kanonebi gansazRvraven, maT Soris komerciuli saqmianobis uflebamosilebis sakiTxsac.) mxolod am saqmianobis nawilSi, anu arakomerciuli iuridiuli piris saqmianoba SeiZleba Semowmdes mxolod samewarmeo saqmianobis farglebSi. kanonis es dakonkretebuli debuleba gamoricxavs arakomerciuli iuridiuli pirebis am kanonis safuZvelze, arasamewarmeo saqmianobis TvalsazrisiT Semowmebas. amdenad, makontrolebeli organos Suamdgomloba SesaZloa aRZruli iyos ara mxolod `mewarmeTa Sesaxeb`kanoniT gaTvaliswinebul organizaciul-samarTlebrivi formis sawarmos, aramed, arakomerciul iuridiuli piris mimarTac, Tuki es ukanaskneli eweva samewarmeo saqmianobas. kanoniT ganisazRvra makontrolebel organoTa saxelmwifo reestris Seqmna, romlis mizans amgvar organoTa aRricxva da arauflebamosili organoebis mier samewarmeo saqmianobis kontrolis ganxorcielebis ardaSveba warmoadgens. imperatiulad aikrZala reestrSi dadgenili wesiT araregistrirebuli organos mier kontrolis ganxorcieleba (muxli 7). sagulisxmoa, rom saqarTvelos iusticiis saministrom 37 makontrolebeli organos registracia moaxdina (2001 wlis bolos monacemebi), xolo, registraciisTvis mimarTa daaxloebiT 80-ma organom. rac niSnavs, rom yovelgvari kanonieri safuZvlis gareSe aTeulobiT administraciuli organo axdenda samewarmeo subieqtebis Semowmebas nawili saministroTa da departamentebis debulebaTa, nawili maT mierve `Seqmnili`instruqciebis safuZvelze. advili warmosadgenia, amdeni kanonieri da ukanono makontrolebeli organos funqcionirebis pirobebSi qarTuli mewarmeobis ganviTarebis SesaZleblobebi. dReisaTvis saministros mier daregistrirebulia 44 makontrolebeli organo (2004 w. 1 ivnisis monacemebi) 82 naTia wkeplaZe muxli 211 `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb`kanonis me-4 muxlis Tanaxmad, Tu mewarme Seamowma uflebamosilma makontrolebelma organom, dauSvebelia saqmianobis imave sakiTxTan dakavSirebiT igi Seamowmos sxva makontrolebelma organom, an imave organos sxva danayofma. miTiTebuli norma upirvelesad, adgens makontrolebel organoTa saqmianobis urTierTkoordinaciis aucileblobas (rac isedac aRmasrulebeli xelisuflebis organoTa civiluri da marTlzomieri saqmianobis upirobo damaxasiaTebeli niSania) da icavs mewarmes makontrolebelTa qronikuli da sistematuri da dausabuTebeli Semowmebebisagan. makontrolebeli organoebis samewarmeo saqmianobaze kontrolis ganxorcielebis samarTlebriv safuZvels warmoadgens Sesabamisi materialuri samarTlis normatiuli aqti, romlis mixedviT mas miniWebuli aqvs ama Tu im sferoSi kontrolis ufleba. magaliTad, fasebis saxelmwifo inspeqcia kontrols axorcielebs kanonis `fasebisa da faswarmoqmnis Sesaxeb~, Tbilisis sanitaruli zedamxedvelobis saxelmwifo inspeqcia `sanitaruli kodeqsis~, sagadasaxado organoebi `sagadasaxado kodeqsis`normebis safuZvelze da a.S. miTiTebul sakanonmdeblo aqtebSi mkafiod aris Camoyalibebuli, makontrolebeli organos konkretulad ra sferoSi da ra farglebSi aqvs makontroleblis funqcia da misi ganxorcielebis kompetencia. Tumca, aqve unda aRiniSnos, rom rig SemTxvevebSi saxezea makontrolebel organoTa identuri funqciebi, rac aucileblad sakanonmdeblo doneze saWiroebs dazustebas da daxvewas, riTac Tavidan iqneba acilebuli paralelizmi mmarTvelobaSi da zedmeti sabiujeto da samoxeleo tvirTi. sasamarTlos nebarTvis pirobebSi samewarmeo saqmianobis kontrolis ganxorcielebisas makontrolebel organos ufleba aqvs Sevides sawarmoSi, moiTxovos dokumentebi, SeaCeros sawarmos saqmianoba, daluqos mewarmis qoneba, daaTvalieros sawarmo, Seamowmos gamoSvebuli produqciis xarisxi an sawarmoSi garemos dacvis kanonmdeblobasTan Sesabamisoba. yvela zemoCamoTvlili RonisZieba warmoadgens kontrolis saxeebs, romlis gamoyeneba logikurad unda gamomdinareobdes Semowmebis xasiaTis saWiroebidan da emsaxurebodes Semowmebis sagnis gamokvlevas. miTiTebulis uzrunvelsayofad, sakanonmdeblo garantiad SeiZleba miviCnioT kanonis 5.2. muxliT dadgenili akrZalva, romlis mixedviT makontrolebeli organo ver mosTxovs mewarmes iseTi informaciis warmodgenas, romelic scildeba kanonis da mosamarTlis brZanebiT gansazRvrul 83 naTia wkeplaZe muxli 211 uflebamosilebis farglebs, ase, magaliTad, Tu sasamarTlos brZanebiT nebadarTulia mewarmis saqmianobis Semowmeba 2003-2004 wlebis periodSi, makontrolebels ekrZaleba moiTxovos 2000 an 2001 wleb is dokumentacia; agreTve, kanonis 2.2. muxlis imperatiuli xasiaTis debuleba -mewarmis safinanso-ekonomikur saqmianobaze kontrols axorcieleben mxolod sagadasaxado organoebi7 da saqarTvelos kontrolis palata kanoniT dadgenil farglebSi. aRniSnulis mixedviT, arc erT sxva makontrolebel organos ara aqvs ufleba Semowmebis mimdinareobisas Seexos mewarmis safinansoekonomikuri saqmianobis sferos, ramdenadac amiT igi gadaametebs Tavis, da iWreba sxvis uflebamosilebaSi, risi Sedegebi gaTvaliswinebulia zogadi administraciuli kodeqsis 5.3. muxliT. sagulisxmoa, rom kanoni specifikuri makontrolebeli funqciidan gamomdinare adgens rva makontrolebeli organos nusxas, romelTac mosamarTlis brZanebis gareSe SeuZliaT kontrolis ganxorcieleba,. esenia: 1. sagadasaxado organoebis mier kanonmdeblobiT dadgenili wesiT ganxorcielebul gegmur Semowmebebze; uflebamosileba dadgenilia saqarTvelos sagadasaxado kodeqsis 258-e da 265-e muxlebis safuZvelze. sagadasaxado organoebis sagamonakliso nusxaSi arseboba gamowveulia im mniSvnelovani garemoebiT, rom `efeqtiani sagadasaxado kontroli nebismieri sagadasaxado sistemis savaldebulo pirobas warmoadgens.` `sagadasaxado kontrolis ararsebobis an ara efeqtian SemTxvevaSi gadasaxadis gadamxdeli mis kuTvnil gadasaxadebs ar gadaixdis Tavisdroulad da sruli moculobiT, ramac Tavis mxriv, SeiZleba safrTxis winaSe daayenos saxelmwifos ekonomikuri usafrTxoeba~.8 sainteresoa, rom sagadasaxado organoebs mxolod gegmur SemowmebebTan (weliwadSi erTxel) dakavSirebiT ar sWirdebaT sasamarTlos nebarTva, yvela im SemTxvevaSi, roca sagadasaxado 7 garda im SemTxvevebisa, rodesac sagadasaxado kodeqsiT aseTi uflebamosileba delegirebulia sxva organoebisaTvis. ase, magaliTad, saeqsporto-saimporto operaciebTan dakavSirebuli gadasaxadebis (dRg, aqcizi) kontroli xorcieldeba sabaJo organoebis mier (sagadasaxado kodeqsis 120.2 da 134.3 muxlebi). 8 sagadasaxado kontrolTan dakavSirebiT ix. vrclad: z. rogava `gadasaxadebi, sagadasaxado sistema da sagadasaxado samarTali~; Tbilisi, 2002 w. gv.286-314 84 naTia wkeplaZe muxli 211 organoebi gegmiT gaTvaliswinebuli Semowmebis garda (sakontrolo gasvliTi sagadasaxado Semowmeba), gadawyveten sawarmos Semowmebas, isini valdebuli arian sasamarTlos mimarTon SuamdgomlobiT am kanonis Sesabamisad da mxolod nebarTvis miRebis safuZvelze iZenen kontrolis ganxorcielebis uflebamosilebas. 2. saqarTvelos erovnuli banki kanoniT gaTvaliswinebul saqmianobaze safinanso saqmianoba Cveulebrivi komerciuli saqmianobisgan gansxvavdeba misi specifiuri bunebidan gamomdinare, radgan bankebi, rogorc prudenciuli dawesebulebebi emsaxurebian gansakuTrebul, sazogadoebisaTvis aucilebel mizans, maT aqvT mniSvnelovani fiduciaruli movaleoba gankargon yvelaze advilad da swrafad realizebadi nedleuli Tu saqoneli (fuli) da gonivruli, frTxili da saimedo marTvis meSveobiT moaxdinon sazogadoebrivi danazogebis dacul da stabilur sesxebad da investiciebad gardaqmna. am daniSnulebis uzrunvelsayofad, sabanko seqtori eqvemdebareba mkacr regulirebas da zedamxedvelobas. saqarTvelos erovnuli banki9, iseve, rogorc msoflios sxva qveynebSic, aris damoukidebeli dawesebuleba, romelic organuli kanonis Sesabamisad, uflebamosilia da evaleba ganaxorcielos bankebis an sxva sadepozito dawesebulebebis (sakredito kavSirebis) licenzireba, regulireba, zedamxedveloba da likvidacia. sabanko saqmianobis zedamxedvelobisa da regulirebis mizani mdgomareobs sistemis stabiluri funqci onirebis uzrunvelyofaSi, finansuri moTxovnebis dawesebaSi da am gziT komerciuli bankebis meanabreTa dacva mosalodneli Tu moulodneli zaralisagan, ramdenadac bankebi TavianT saqmianobaSi iyeneben xalxis da ara sakuTar saxsrebs, gansxvavebiT komerciuli sawarmoebisagan. saqarTvelos erovnuli bankis am nusxaSi yofna, zemomiTiTebuli specifiurobidan gamomdinare, logikuria da uzrunvelyofs mis mier bankebis administrirebis daubrkoleblobas, vinaidan darRvevebma SesaZlebelia safinanso seqtorSi sistemuri problemebis forma miiRon da qveynis ekonomikaSi makro-katastrofuli Sedegebi gamoiwvion. 9 seb-is kompetencia ix. saqarTvelos konstitucia, muxli 95. 1995 w. 23 ivnisis organuli kanoni `saqarTvelos erovnuli bankis Sesaxeb~, 59-e muxlis 1, 2, 3, 4, 9 punqtebi. 1996 w. 23 Tebervlis kanoni `komerciuli bankebis saqmianobis Sesaxeb~, 29-e muxlis me-2 da me-3 punqtebi 85 naTia wkeplaZe muxli 211 vfiqrob, organuli kanonis 5.9.4. muxlis b) punqtSi mocemuli debuleba, romliTac saqarTvelos erovnuli bankis zedamxedvelobis sferos scildeba saqarTvelos fasiani qaRaldebis erovnuli komisiis mier licenzirebuli pirebis Semowmeba, Zalian pozitiurad gamoricxavs administraciul organoTa makontrolebeli funqciis paralelizms. 3. saqarTvelos kontrolis palatis kanonmdeblobiT gaTvaliswinebul saqmianobaze. saqarTvelos kontrolis palata konstituciurad erTaderTi administraciuli organoa, romelic `saxelmwifo saxsrebisa da saxelmwifos sxva materialur faseulobaTa gamoyenebasa da xarjvas zedamxedvelobs, igi uflebamosilia agreTve Seamowmos safinansosameurneo kontrolis sxva saxelmwifo organoTa saqmianoba`(konstitucia muxli 97.1.). 1997 wlis 15 aprilis kanonis `saqarTvelos kontrolis palatis Sesaxeb`5-8 muxlebiT ganisazRvra kontrolis palatis sakontrolo sfero da uflebamosilebani. sainteresoa es uflebamosileba fizikur da iuridiul pirebTan mimarTebaSi, kerZod, saqmianobis mxolod im nawilSi, romelic dakavSirebulia sabiujeto an saxelmwifo specialuri fondebis kuTvnili Tanxebis miRebasTan, gadaricxvasa an gamoyenebasTan, raime formiT saxelmwifo sakuTrebis gamoyenebasTan an mis marTvasTan, agreTve, im nawilSi, romelic dakavSirebulia maTTvis sagadasaxado, sabaJo an sxva SeRavaTebis miniWebasTan. aseve, uflebamosilia Seamowmos is saxelSekrulebo valdebuleba da sesxi, romlis garantad dgas saxelmwifo. miTiTebuli uflebamosileba gamomdinareobs kontrolis palatis kanoniT dadenili funqciebidan da misi daniSnulebidan, ramdenadac igi, rogorc saxelmwifos safinanso-ekonomikuri kontrolis umaRlesi organo, zedamxedvelobs saxelmwifo saxsrebisa da saxelmwifos sxva materialur faseulobaTa gamoyenebasa da xarjvas, emsaxureba erovnuli simdidris da saxelmwifo qonebis dacvas, akontrolebs da aanalizebs saxelmwifo materialuri da fuladi resursebis gamoyenebis kanonierebas, miznobriobasa da efeqtianobas. kontrolis palatis aseTi uflebamosileba nebismieri fizikuri da iuridiuli pirebis saqmianobis (maT Soris mewarmeebis) SemowmebasTan dakavSirebiT kanonis Tanaxmad Seicavs Sesabamis movaleobebs Semowmebis obieqtisgan, iseve, rogorc palata kanonis 44-e muxlis mixedviT valdebulia Sesamowmebel pirs gaugzavnos Sesabamisi brZaneba da Sesamowmebel sakiTxTa programa. obieqtis xelmZRvaneloba ki valdebulia brZanebis miRebidan ori kviris vadaSi waradginos srulyofili angariSi programaSi miTiTebul 86 naTia wkeplaZe muxli 211 sakiTxTa garSemo (muxli 45). revizia_Semowmebis Catarebis dros dabrkolebebis Seqmnis, aseve sxva moTxovnebis Seusruleblobis SemTxvevaSi kontrolis palatas ufleba aqvs Sesabamisi Sesamowmebeli obieqtis xelmZRvanelobas misces miweriloba, romelic savaldebuloa Sesasruleblad. kanonis 57-e muxliT daculia fizikuri da iuridiuli piris ufleba kontrolis palatis organoebis dadgenilebebis sasamarTloSi gasaCivrebisa, specialuri - 1 Tvis vadaSi. kanonis 64-70 muxlebiT mowesrigebulia kontrolis palatis urTierTobis sakiTxi saxelmwifo kontrolis sxva organoebTan. 72-e muxliT palatis muSakebs evalebaT Semowmebis periodSi ar dauSvan uflebamosilebis gadameteba, ar Caerion obieqtis mimdinare saqmianobaSi. kontrolis palatasTan dakavSirebiT yuradRebas imsaxurebs `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb`kanonis 5.2. muxliT dadgenili uflebamosileba - safinanso-sameurneo kontrolis sxva saxelmwifo organoTa Semowmebisas Sesabamisi organosagan moiTxovos biujetTan angariSsworebis amsaxveli dokumentebisa da informaciis wardgena maTi kameraluri wesiT Semowmebis mizniT, es uflebamosileba kontrolis palatas gansazRvruli aqvs specialuri kanoniT, Tumca, am debulebis Cadeba `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb`kanonSi moklebulia dakonkretebas da gaugebaria ra konteqstSi aris nagulisxmevi, ra kavSiri aqvs am uflebamosilebas mewarmisagan informaciis - Sesabamisi dokumentaciis wardgenasTan mimarTebaSi. vfiqrob, norma aSkarad dasazustebelia, raTa cxadi gaxdes misi gamoyenebis daniSnuleba. 4. dazRvevis saxelmwifo zedamxedvelobis samsaxuris kanoniT gaTvaliswinebul saqmianobaze miTiTebuli organo samewarmeo saqmianobis kontrols axorcielebs 1997 wlis 2 maisis `dazRvevis Sesaxeb`kanonis 19.1. muxlis da 21 muxlis safuZvelze, agreTve, 1998 wlis 30 oqtombris `arasaxelmwifo sapensio dazRvevisa da uzrunvelyofis Sesaxeb`kanonis 30-e, 31-e, 32.1. `d~, `v~, 32.2. `a~, 32.2., 36.2. muxlebis safuZvelze. 5. fasiani qaRaldebis erovnuli komisiis kanoniT gaTvaliswinebul saqmianobaze. 1998 wlis 24 dekembris kanonis `fasiani qaRaldebis bazris Sesaxeb`normebiT mowesrigebulia fasian qaRaldebTan dakavSire87 naTia wkeplaZe muxli 211 buli urTierTobebi. am kanonis 46-e muxlis mixedviT saqarTvelos fasiani qaRaldebis bazars awesrigebs saqarTvelos fasiani qaRaldebis erovnuli komisia, igi samewarmeo saqmianobis kontrols axorcielebs miTiTebuli kanonis 1.5., me-2, me-9, 49.1. `e~, 52-e, 55-e, 56-e muxlebis, `arasaxelmwifo sapensio dazRvevisa da uzrunvelyofis Sesaxeb`kanonis 33-e muxlis da administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 2092 muxlis safuZvelze. 6. damoukidebeli maregulirebeli komisiebisa da saqarTvelos navTobisa da gazis resursebis maregulirebeli saxelmwifo saagento mier kanonmdeblobiT gaTvaliswinebul saqmianobaze. 2002 wlis 13 oqtombris kanonis `damoukidebeli erovnuli maregulirebeli organoebis Sesaxeb`normebiT Seiqmna samarTlebrivi samarTlebrivi safuZveli da srulyofili instituciuri garemo qveyanaSi moqmedi damoukidebeli erovnuli maregulirebeli organoebis stabiluri funqcionirebisTvis, raTa ekonomikis sxvadasxva sferoebSi uzrunvelyofili iqnes licenziis mflobelTa da momxmarebelTa interesebis dabalanseba, momsaxurebisa da saqonlis efeqtiani faswarmoqmna da miwodeba. kanonis me-2 muxlis mixedviT misi moqmedeba vrceldeba: a) saqarTvelos komunikaciebis erovnul komisiaze - kontrols axorcielebs `kavSirgabmulobisa da fostis Sesaxeb`kanonis 34 `b`muxlis da administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 228-e muxlis safuZvelze. b) saqarTvelos energetikis maregulirebel erovnul komisiaze - kontrols axorcielebs `eleqtroenergetikisa da bunebrivi gazis Sesaxeb`kanonis 4.5. muxlis safuZvelze. g) saqarTvelos navTobisa da gazis resursebis maregulirebel saxelmwifo saagentoze - kontrols axorcielebs 1999 wlis 16 seqtembris `navTobisa da gazis Sesaxeb`kanonis me-7 muxlis da 1997 wlis 10 dekembris `saSiSi sawarmoo obieqtis usafrTxoebis Sesaxeb`kanonis 3.1. `k`muxlis safuZvelze. d) saavtomobilo transportis administraciaze - kontrols axorcielebs 1995 wlis 4 aprilis `saavtomobilo transportis Sesaxeb`kanonis 4.2. muxlis safuZvelze. moqmedi kanonmdeblobiT, damoukidebeli maregulirebeli organo saxelmwifos mier gansazRvruli sferos regulirebis mizniT Seqmnili, specialuri uflebaunarianobis mqone organoa, romelic damoukidebelia saxelmwifo organoebisagan da moqmedebs Sesabamisi kanoniT dadgenili uflebamosilebis farglebSi, organos 88 naTia wkeplaZe muxli 211 maregulirebeli funqcia gamoixateba samarTlebrivi aqtebis miRebaSi, monitoringis, zedamxedvelobis (kontrolis) da koordinaciis ganxorcielebaSi. miTiTebuli maregulirebeli komisiebi warmoadgenen sajaro samarTlis iuridiul pirebs, swored maTi statusidan gamomdinare, vfiqrob, gamarTlebuli ar unda iyos saxelmwifo kontrolis uflebamosilebis maTze delegireba, miT ufro, SeuzRudavi kontrolis (sasamarTlo brZanebis gareSe) uflebamosilebis miniWeba. 7. 2003 wlis 23 ivlisis sakanonmdeblo damatebiT miTiTebul nusxaSi Sevida saqarTvelos socialuri dazRvevis erTiani saxelmwifo fondi mis mier ganxorcielebul kanonmdeblobiT gaTvaliswinebul saqmianobaze. igi kontrols ganaxorcielebs 2003 wlis 20 ivnisis `savaldebulo socialuri dazRvevis Sesaxeb`kanonis 14.1., 28-e muxlis; 1998 wlis 30 oqtombris `arasaxelmwifo sapensio dazRvevisa da uzrunvelyofis Sesaxeb`kanonis 32-e muxlis; administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 425- 499 muxlebisa da 238.46. muxlis; prezidentis 2002 wlis 31 dekembris #558 brZanebulebis `sajaro samarTlis iuridiuli piris - saqarTvelos socialuri dazRvevis erTiani saxelmwifo fondis Camoyalibebis Sesaxeb`4 `b`da 6.2. `m`muxlebis safuZvelze. sagulisxmoa, rom es sakanonmdeblo damateba ZalaSi Sedis 2005 wlis 1 ianvridan. 8. 2003 wlis 26 agvistos sakanonmdeblo damatebiT miTiTebul nusxas agreTve daemata: a) saqarTvelos saTbob-energetikis saministros energo-zedamxedvelobisa da saTbobis xarisxis departamenti - kontrols axorcielebs 1994 wlis 22 seqtembris `energetikis Sesaxeb`kanonis 3.5. muxlis; 1997 wlis 10 dekembris `saSiSi sawarmoo obieqtebis usafrTxoebis Sesaxeb`kanonis 3.1. `i`muxlis da administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis 2292 muxlis safuZvelze; da b) saqarTvelos teqnikuri zedamxedvelobis saxelmwifo inspeqcia - kontrols axorcielebs 1997 wlis 10 dekembris `saSiSi sawarmoo obieqtis usafrTxoebis Sesaxeb`kanonis 11.6. muxlis; 1998 wlis 30 oqtombris `birTvuli radiaciuli usafrTxoebis Sesaxeb`kanonis 7.7., 32.1., 32.4., 32.5., muxlebis; Sromis kanonTa kodeqsis 238.1. da 2. muxlebis safuZvelze. vfiqrob, miTiTebuli makontrolebeli organoebis sagamonakliso nusxaSi Seyvana ganpirobebulia, aseve, specifiuri makontrolebeli funqciiT, momxmarebelTa uflebebis dacvis maqsimaluri uzrun89 naTia wkeplaZe muxli 211 velyofis interesebiT da kontrolis efeqtianobiT. CamoTvlili administraciuli organoebi makontrolebeli funqciis Sesrulebisas uSualod ar arian moqceuli sasamarTlo kontrolis arealSi, Tumca, ra Tqma unda, es ar gamoricxavs mewarmis mxridan maTi qmedebis Tu gadawyvetilebaTa kanonierebis gamo gasaCivrebis uflebis realizacias sasamarTlo wesiT. ganvixileT ra am 8 makontrolebeli organos specifiuri funqciebi, mniSvneloba, vfiqrob, CamonaTvalSi SesaZlebelia aseve Sesuliyo aseve sakmaod specifiuri makontrolebeli organoebi sanitaruli da saxanZro kontrolis funqciebiT: saxelmwifo sanitaruli zedamxedvelobis inspeqcia da Sss saxelmwifo xanZarsawinaaRmdego samsaxuri, maT mier gansaxorcielebeli kontrolis sazogadoebrivi saWiroebidan, rig SemTxvevebSi, sasicocxlo interesebidan gamomdinare, ramdenadac am sferoebSi umetesad, kontrolis ganxorcielebas prevenciis elementi dakarguli aqvs da Sedegebis (xSirad, umZimesi) dafiqsirebiT da samarTaldarRvevaze pasuxismgeblobis dakisrebiT Semoifargleba. miuxedavad imisa, rom zemoCamoTvlili administraciuli organoebi sasamarTlo nebarTvis gareSe (sagamonakliso wesiT) axorcieleben kontrols, bunebrivia, ar niSnavs, rom es SeiZleba CinovnikTa TviTnebobis wyaro gaxdes, piriqiT, amis damabrkolebeli meqanizmi da Semakavebeli faqtori, garda, Sesabamisi normatiuli aqtebis normebisa, Tavad `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb`kanonSic aris Cadebuli, kerZod, 5.1. `g~-`v`muxliT gaTvaliswinebul SemTxvevebSi calkeuli iuridiuli piris samewarmeo saqmianobis kontrolis ganxorcieleba SesaZlebelia mxolod Sesabamisi organos administraciuli aqtis safuZvelze. amgvari administraciuli aqti (iseve, rogorc yvela sxva) unda gamoices Sesabamisi normatiuli aqtis safuZvelze da zogadi administraciuli kodeqsis debulebebiT gaTvaliswinebuli procedurebis dacviT da misi gasaCivrebis uflebis, rogorc administraciuli saCivriT (szak-is 177 muxli) zemdgom administraciul organoSi, an administraciuli sarCeliT sasamarTloSi, realizacia dainteresebuli mxaris (am SemTxvevaSi, mewarmis) nebazea damokidebuli (anu, gasaCivrebis ufleba garantirebulia). zogadi administraciuli (184-e muxli) da saproceso (29-e muxli) kodeqsebiT gaTvaliswinebulia sadao administraciuli aqtis moqmedebis SeCerebis SesaZleblobac, misi kanonierebis sakiTxis gadawyvetamde. amdenad, SeiZleba davaskvnaT, rom mewarmis kanonieri interesebi sagamonakliso administraciuli organoebis mier samewarmeo 90 naTia wkeplaZe muxli 211 saqmianobis kontrolis sasamarTlo nebarTvis gareSe ganxorcielebis pirobebSic SeZlebisdagvarad uzrunvelyofilia dausabuTebeli Semowmebis intensiurobisagan. daskvnis saxiT SeiZleba vTqvaT, rom miTiTebuli kanonis amoqmedebiT makontrolebeli organoebis saqmianobaze winaswari sasamarTlo kontrolis dawesebam udavod Seasrula pozitiuri roli samewarmeo saqmianobis Tavisuflebis da xelSewyobis uzrunvelyofis, aseve, makontrolebeli organoebis Semcirebis TvalsazrisiT, Tumca, vfiqrob, aucilebelia kanonmdeblobiT mkveTrad Semcirdes maTi ricxvi, ramdenadac xSiria paraleluri makontrolebeli funqciis SemTxvevebi, aseve, unda gairkves, ramdenad logikuria sajaro samarTlis iuridiuli pirebisaTvis saxelmwifo kontrolis funqciis delegireba. gansakuTrebiT saWiroa am sferoSi masStaburi reformatoruli RonisZiebebis gatareba, romlis warmatebis SemTxvevaSi, vfiqrob, daaxloebiT 1-2 weliwadSi saqarTveloSi aRar iqneba aucilebloba samewarmeo saqmianobis kontrolis Taobaze nebarTvebis sasamarTlos iurisdiqciaSi moqceva, ramdenadac miuxedavad miTiTebuli pozitivisa, mas udavod gaaCnia uaryofiTi aspeqtebi, vinaidan winaswari sasamarTlo kontrolis daweseba mniSvnelovnad zRud avs aRmasrulebeli xelisuflebis mmarTvelobiTi funqciis Sesrulebas, ukargavs operatiulobis da efeqtianoba xasiaTs. aRmasrulebeli xelisuflebis reformirebis Sedegad, makontrolebel organoTa mxridan aramarTlzomieri qmedebebis Semakavebeli faqtori savsebiT SeiZleba gaxdes Tavad saxelisuflo vertikalSi da saparlamento kontrolis efeqtiani ganxorcieleba. miTiTebuli normiT ganisazRvra Suamdgomlobis ganxilvaze uflebamosili sasamarTlo, ris mixedviT makontrolebelma organom unda mimarTos raionul (saqalaqo) sasamarTlos mewarmis adgilsamyofelis mixedviT. es niSnavs, rom makontrolebelma organom, rogorc procesualurma mxarem unda uzrunvelyos mewarmis zusti monacemebis dadgena. kanonis `mewarmeTa Sesaxeb`5.1.1. muxlis mixedviT mewarmis adgilsamyofelad iTvleba sawarmos iuridiuli misamarTi, Sesabamisad Suamdgomlobis ganxilvis da brZanebis gacemis uflebamosileba gaaCnia mxolod im raionul (saqalaqo) sasamarTlos, romlis iurisdiqciis teritoriazec mdebareobs Sesamowmebeli sawarmos iuridiuli misamarTi. praqtikaSi aris SemTxvevebi, /rodesac sawarmo registrirebulia misamarTze, magram obieqti, romlis Semowmebasac apirebs makontrolebeli organo, sxva teritoriaze 91 naTia wkeplaZe muxli 212 (misamarTze) mdebareobs/ mag: sawarmos ramdenime savaWro an servisuli obieqti aqvs, makontrolebeli organo SuamdgomlobiT Sedis sasamarTloSi ara mewarmis adgilsamyofelis, aramed, am sawarmos romelime obieqtis adgilsamyofelis mixedviT, maSin, roca kanoniT Semowmebis obieqtia sawarmo da ara sawarmos kuTvnili obieqtebi. amdenad, sasamarTlom upirvelesad unda Seamowmos, warmoadgens Tu ara aRZruli Suamdgomlobis ganxilvaze uflebamosil sasamarTlos anu, Sesamowmebeli mewarmis adgilsamyofeli iuridiuli misamarTi mdebareobs Tu ara am sasamarTlos iurisdiqciis teritoriaze, aseTis ardamTxvevis viTarebaSi sasamarTlo valdebulia administraciuli saproceso kodeqsis 26.2. muxlis mixedviT Suamdgomloba saqmis masalebTan erTad gadaugzavnos uflebamosil sasamarTlos, ramdenadac amave muxlis pirveli punqtiT imperatiulad aris dadgenili, rom sarCeli unda waredginos im sasamarTlos, romelic uflebamosilia ganixilos da gadawyvitos administraciuli saqme, bunebrivia es debuleba aseve vrceldeba mewarmis saqmianobis SemowmebasTan dakavSirebul administraciul samarTalwarmoebaSi, miuxedavad samarTalwarmoebis ukiduresad SezRuduli procesualuri vadisa, winaaRmdeg SemTxvevaSi, miRebuli gadawyvetileba CaiTvleba arakompetenturi sasamarTlos mier gamotanilad da saapelacio sasamarTlos mxridan daeqvemdebareba gauqmebas, ramdenadac sask 2 6.1. muxlis mixedviT administraciuli saqmis ganxilvis da gadawyvetis ufleba mxolod uflebamosil sasamarTlos gaaCnia. muxli 212. makontrolebeli organos Suamdgomloba 1. makontrolebeli organos Suamdgomloba mosamarTles waredgineba mewarmis Semowmebis dawyebamde. 2. im SemTxvevaSi, rodesac SeiZleba meyseuli da uSualo safrTxe Seeqmnas saxelmwifo uSiSroebas, adamianis sicocxles an janmrTelobas anda mtkicebulebebs, makontrolebeli organo uflebamosilia SeaCeros sawarmos saqmianoba Semowmebis sagnis nawilSi da dauyovnebliv mimarTos mosamarTles SuamdgomlobiT. Tu sawarmos saqmianobis SeCereba SeuZlebelia an igi mniSvnelovan zians miayenebs sawarmos anda amas moiTxovs mewarme, makontrolebeli organo uflebamosilia daiwyos mewarmis Semowmeba da 24 saaTis ganmavlobaSi Sesabamisi SuamdgomlobiT mimarTos mosamarTles. Suamdgomlobis wardgenisas makontrolebelma organom unda daasabuTos Tu raSi mdgomareobda Semowmebis 92 naTia wkeplaZe muxli 212 gadaudebeli aucilebloba. 3. makontrolebeli organos Suamdgomloba mewarmis saqmianobis Semowmebis Sesaxeb unda Seicavdes sakmaris safuZvels brZanebis gasacemad. SuamdgomlobaSi mieTiTeba im mewarmis zusti monacemebi, romelic unda Semowmdes, Semowmebis vada, xasiaTi da farglebi. Suamdgomlobas daerTvis agreTve makontrolebeli organos saxelmwifo reestrSi registraciis cnobis asli. 1. makontrolebeli organos Suamdgomloba warmoadgens saproceso moqmedebas, romelic mewarmis saqmianobis SemowmebasTan dakavSirebuli administraciuli samarTalwarmoebis dawyebis safuZvelia. Suamdgomloba sasamarTlos waredgineba mewarmis Semowmebis dawyebamde. 2 `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb`kanonis 3.4. muxli imperatiulad adgens, rom sasamarTlos mxridan brZanebis ar gacemis SemTxvevaSi, mewarmis Semowmeba ar ganxorcieldeba. miuxedavad aRniSnulis dadgenisa, kanonmdebelma administraciuli saproceso kodeqsis 212-2. muxliT dauSva gamonaklisi - sasamarTlo nebarTvis gareSe sawarmos saqmianobis Semowmebis dawyebis ufleba, mxolod amave normiT mkacrad Camoyalibebul SemTxvevaSi, kerZod, `rodesac SeiZleba meyseuli da uSualo safrTxe Seeqmnas saxelmwifo uSiSroebas, adamianis sicocxles an janmrTelobas anda mtkicebulebebs~. es niSnavs, rom saxeze unda iyos amgvari safrTxis an mtkicebulebebis ganadgurebis, gadamalvis saSiSroebis realuroba. aseT pirobebSi makontrolebeli organo uflebamosilia SeaCeros sawarmos saqmianoba Semowmebis sagnis nawilSi (da ara sawarmos srulad paralizeba, rogorc amas akeTeben umetes SemTxvevaSi) da dauyovnebliv mimarTos sasamarTlos SuamdgomlobiT. mewarmis gadaudebeli Semowmebis dawyeba dasaSvebia sam SemTxvevaSi: 1. sawarmos saqmianobis SeCereba SeuZlebelia; 2. SeCereba mniSvnelovan zians miayenebs sawarmos; 3. Semowmebis dawyebas moiTxovs mewarme. mag. Tuki sawarmos saqmianobis SeCereba niSnavs uwyveti sawarmoo ciklis Sewyvetas, sawarmos saqmianobis SeCereba SesaZloa dakavSirebuli iyos mniSvnelovan materialur danakargebTan, amgvar viTarebaSi, 24 saaTis ganmavlobaSi unda aRiZras Suamdgomloba sasamarTloSi, sadac unda dasabuTdes, Tu raSi mdgomareobda Semowmebis gadaudebeli aucilebloba, razec sasamarTlom unda 93 naTia wkeplaZe muxli 212 iqonios msjeloba da misces Sefaseba. sasamarTlos mier Suamdgomlobis dakmayofilebisas sawarmoSi dawyebuli Semowmeba legitimur xasiaTs iZens (dakanoneba), xolo, ardakmayofilebis SemTxvevaSi, Semowmeba dauyovnebliv unda Sewydes da mewarmes upirobod daubrundes makontrolebeli organosaTvis, agreTve, saxelmwifo an adgilobrivi biujetis sasargeblod gadaxdili Tanxa an sxva gadacemuli qoneba Tu dokumenti. aseTis SeuZleblobis SemTxvevaSi, mewarmes miecema saTanado da sruli anazRaureba. mewarmes ufleba aqvs moiTxovos da miiRos ukanono SemowmebiT miyenebuli zianis anazRaureba ufleba garantirebulia saqarTvelos konstituciis 42.9. muxliT; administraciuli organos pasuxismgebloba dadgenili zogadi administraciuli kodeqsis 207-209 muxlebiT, samoqalaqo kodeqsis 997-e, 1005-e muxlebiT, aseve, `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb`kanonis 4.4. muxliT. aRsaniSnavia, rom es principuli da mewarmis uflebebis garanti debuleba ufro konkretul xasiaTs iZens administraciuli saproceso kodeqsis 21³.6. muxlSi, romlis mixedviT, Suamdgomlobis ar dakmayofilebis Taobaze sasamarTlos dadgenilebaSi `mieTiTeba Semowmebis Sewyvetisa da mewarmisaTvis miyenebuli zianis (Tu ziani dadga makontrolebeli organos braleuli qmedebis Sedegad) anazRaurebis Sesaxeb~. aucilebelia aRiniSnos, rom makontrolebeli organoebis mxridan gacnobierebuli ar aris am uflebamosilebis gamoyenebis farglebi, rom misi realizacia warmoadgens ukiduresad mZime zomas da igi ucileblad adekvaturi unda iyos sawarmoSi arsebuli viTarebis Sesaxeb mopovebuli informaciisa, Sesabamisad, organos warmoeSveba valdebuleba daasabuTos mmarTvelobiTi organos mier amgvarad mZime iZulebiTi meqanizmis amoqmedebis aucilebloba da zomebis saTanadoba. aRniSnuls rom swored am konteqstSi ganixilavs kanonmdebeli, dasturdeba mewarmis uflebis dadgeniT - zianis anazRaurebis moTxovna, riTic kompensirdeba saxelmwifos mxridan iZulebiTi meqanizmis aramarTlzomieri gamoyenebisas mewarmis uflebebis da samewarmeo saqmianobis xelSeuxeblobis darRveva. dRemde, sasamarTloSi dafiqsirebuli ar aris precedenti, roca mewarmem sasarCelo wesiT moiTxova zianis anazRaureba zemoTmiTiTebuli normebis safuZvelze makontrolebeli organosagan, amdenad, aseTi safuZvliT aRZruli sarCeli sasamarTlos mier ganxiluli da gadawyvetili ar yofila. ganxilul TemasTan mimarTebaSi, mniSvnelovania `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb`kanonis 3.5. muxlis debuleba, romlis mixedviT kanonis darRveviT ganxorcielebuli Semowmebis 94 naTia wkeplaZe muxli 212 Sedegad miRebul mtkicebulebebs iuridiuli Zala ara aqvT. analogiuri Sinaarsis norma mocemulia, rogorc samoqalaqo samarTlis saproceso (103.3. muxli), ise sisxlis samarTlis saproceso kodeqsebSi(muxli 6) - `kanonis darRveviT miRebul mtkicebulebas iuridiuli Zala ara aqvs~. SegviZlia davaskvnaT, rom samoqalaqo da sisxlis samarTalwarmoebis Zalzed arsebiTi xasiaTis debuleba kanonmdebelma gaimeora samewarmeo kontrolis proceduraSi, misi mniSvnelobis da datvirTvis absoluturi gaTvaliswinebiT. miTiTebuli norma warmoadgens erT-erT Semakavebel faqtors makontrolebeli organos aramarTlzomieri moqmedebisa, ramdenadac aseTi Semowmebis Sedegad miRebuli mtkicebulebebi organom veraferSi ver unda gamoiyenos (safuZvlad ver daudebs Semowmebis aqts, darRvevis kvalifikacias da a.S.), vinaidan sasamarTlo mas miiCnevs ra iuridiuli Zalis ar mqoned, mopovebuli mtkicebulebis roli nulovani da Sesabamisad, azrdakargulia. 3. Suamdgomloba unda Seicavdes sakmaris safuZvels (faqtobrivi mxare) brZanebis gasacemad. SuamdgomlobaSi unda mieTiTos: 1. Sesamowmebeli mewarmis zusti monacemebi. aq kanonmdebeli moiazrebs sawarmos saxelwodebas, misamarTs, amonaweri samewarmeo reestridan. 2. Semowmebis vada, xasiaTi da farglebi. administraciul organos kanonmdebeli avaldebulebs Tavad gansazRvros Semowmebis vada 1-15 dRemde, anu, ra vadaSia SesaZlebeli kontrolis optimaluri ganxorcieleba, Semowmebis xasiaTSi unda ganimartos Tu RonisZiebebis romeli saxiT unda moxdes Semowmeba, mag. produqciis nimuSis aReba gamosakvlevad, aparaturis daTvaliereba, saqonlis aRricxva da sxv. Semowmebis farglebSi igulisxmeba, rogorc kompetenciis sfero, aseve, sawarmos Sesamowmebeli saqmianobis periodi. es monacemebi ganekuTvneba formalur mxares (ix. ask 21-2. 3. muxli). rogor unda iqnas gagebuli kanonis teqsti `sakmarisi safuZveli`an ra unda miiCnios sasamarTlom amgvarad?! `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb`kanonis 3.3. muxlis imperatiuli debulebiT `mosamarTle brZanebas mewarmis saqmianobis Semowmebis Sesaxeb gascems mxolod im SemTxvevaSi, Tu makontro95 naTia wkeplaZe muxli 212 lebeli organo mas warudgens Sesabamis informacias dasabuTebuli da safuZvliani eWviT mewarmis mier kanonmdeblobis moTxovnebis darRvevebis Sesaxeb~. citirebuli normiT naTeli xdeba makontrolebeli organos daniSnuleba da amocana, kerZod, kanonmdeblobiT miniWebuli kontrolis funqcia gamoyenebul unda iqnas Semdegi mizniT: mewarmis saqmianobaSi kanonmdeblobis moTxovnebis darRvevebis aRmofxvra, garkveulwilad prevenciuli zomebis miReba, samewarmeo saqmianobis kanoniT dadgenili standartebis SesabamisobaSi da farglebSi moyvana, samarTaldarRvevis gamovlenis SemTxvevaSi Sesabamisi aqtis Sedgena, dajarimeba10, sisxlis samarTlis kanonmdeblobiT gaTvaliswinebuli dasjadi qmedebis gamovlena da Sesabamisi organoebisaTvis sakiTxis gamosakvlevad gadacema11, ukanono an unebarTvo samewarmeo saqmianobis akrZalva da sxv., da ara mewarmis Casafrebis, gamoZalvis, samewarmeo saqmianobis xelSeSlis, konkurenciis CaxSobis da sxva msgavsi ganzraxvebiT. makontrolebeli organoebis politika mewarmis saqmianobasTan dakavSirebiT Tavisufali konkurenciis ganviTarebis, da rac yvelaze principuli da arsebiTia - momxmareblis uflebebisa da interesebis dacvis uzrunvelyofiT12. am princi pebiT xelmZRvanelobis pirobebSi, makontrolebeli organoebi, rogorc aRmasrulebeli xelisuflebis organoebi floben (unda flobdnen) Sesabamis meqanizmebs mewarmis mier kanonmdeblobis moTxovnebis darRvevebis Sesaxeb dasabuTebuli da safuZvliani eWvis Semcveli informaciis mosapoveblad da misaRebad. bunebrivia, rom mewarmis saqmianobis SemowmebisTvis nebarTvis gacemis sakmaris safuZclad sasamarTlom ar SeiZleba miiCnios mag. SuamdgomlobaSi warmodgenili amgvari informacia: `warsulSi Semowmebebis praqtikis mixedviT mewarmeebi ar arian gaTviTcnobierebuli Sromis dacvis sakiTxebSi, rac iwvevs maTi mxridan Sromis kanonmdeblobis da masTan dakavSirebul Sromis dacvis wesebis darRvevas, romelmac SesaZlebelia gamoiwvios mSromelTa janmrTelobis moSla an dasaxiCreba Sromis procesSi, amdenad, sawarmoSi Semowmebas aqvs realuri safuZveli, raTa ganumarton da profilaqtikuri RonisZiebebi gaataron mSromelTa socialuri dacvis saqmeSi, rac Sromis inspeqciis ZiriTad amocanas warmoadgens~. 10 administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsis, sagadasaxado kodeqsis da a.S. Sesabamisi normebis mixedviT. 11 sisxlis samarTlis kodeqsis Sesabamisi normebis safuZvelze. 12 1996 w. 20 martis kanoni `momxmarebelTa uflebebis dacvis Sesaxeb~. 96 naTia wkeplaZe muxli 213 sasamarTlos dadgenilebis motivacia miTiTebul Suamdgomlobaze Semdegia: Suamdgomloba srulebiT ar Seicavs informacias mewarmis mier kanonmdeblobis darRvevebis Sesaxeb dasabuTebuli da safuZvliani eWviT, igi agebulia zogadi praqtikis ganzogadebaze, da nacvlad, kanonmdeblobis darRvevis faqtebis dadgenisa, miznad isaxavs sawarmoSi ganmartebebis micemas da profilaqtikuri RonisZiebebis gatarebas, rac scildeba samewarmeo saqmianobis kontrolis legaluri definiciis arss, OOOOHHHGGYY Suamdgomloba agebulia zogadi xasiaTis informaciaze, trafaretuli da Sablonuria da ar aris warmodgenili aranairi konkretuli safuZveli, ris gamoc unda moxdes mewarmis saqmianobis Semowmeba13. muxli 213. mewarmis saqmianobis Semowmebis sakiTxis gadawyvetis wesi 1. mosamarTle gadawyvetilebas makontrolebeli organos Suamdgomlobis safuZvelze iRebs Suamdgomlobis wardgenidan 72 saaTis ganmavlobaSi. (24.06.2005. 1800) 2. mosamarTle makontrolebeli organos Suamdgomlobas ganixilavs erTpirovnulad Ria sasamarTlo sxdomaze, garda „samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis me-5 muxlis me-4 punqtiT gaTvaliswinebuli SemTxvevisa. sasamarTlo sxdomaSi monawileoben makontrolebeli organos warmomadgeneli da is mewarme an misi warmomadgeneli, romlis saqmianobis Semowmebasac iTxovs makontrolebeli organo. „samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis me-5 muxlis me-4 punqtiT gaTvaliswinebuli sakiTxi ganixileba am kodeqsis 201 muxliT gansazRvruli wesiT. (14.09.2001.1063) 3. mosamarTles ufleba aqvs gamoiZaxos da dakiTxos piri, romlis Cvenebac (cnobebi) asabuTebs Suamdgomlobas, misces winadadeba Suamdgomlobis Semtan makontrolebel organos da mewarmes warmoadginon Suamdgomlobis dasabuTebulobis SemowmebisaTvis saWiro dokumentebi da nivTieri mtkicebulebani. 4. mosamarTle sasamarTlo sxdomis gaxsnis Semdeg acxadebs, Tu ra Suamdgomloba ganixileba, asaxelebs procesis monawileebs, arkvevs, aris Tu ara acilebebi. makontrolebeli organos warmomadgeneli, romelmac Suamdgomloba Seitana, asabuTebs mas, ris Semdegac upasuxebs mosamarTlisa da mewarmis an misi kanonieri warmomadgenlis SekiTxvebs. mxareTa gamoucxadebloba ar iwvevs 13 ix. Tbilisis saolqo sasamarTlos gadawyvetileba. 97 naTia wkeplaZe muxli 213 Suamdgomlobis ganxilvis gadadebas. 5. Tu sasamarTlo sxdomaSi monawileobs mewarme an misi kanonieri warmomadgeneli, mas eZleva SesaZlebloba misces ganmartebebi da Camoayalibos sawinaaRmdego mosazrebebi. 6. sasamarTlo sxdomaze dgeba oqmi. Suamdgomlobis dasabuTebulobis Semowmebis Semdeg mosamarTle gascems dasabuTebul brZanebas mewarmis saqmianobis Semowmebis Taobaze. Tu ar arsebobs mewarmis saqmianobis Semowmebis formaluri da faqtobrivi safuZvlebi, mosamarTles gamoaqvs dadgenileba mewarmis saqmianobis Semowmebaze uaris Tqmis Sesaxeb. Tu mewarmis Semowmeba ukve dawyebulia, dadgenilebaSi mieTiTeba Semowmebis Sewyvetisa da mewarmisaTvis miyenebuli zianis (Tu ziani dadga makontrolebeli organos braleuli qmedebis Sedegad) anazRaurebis Sesaxeb. (24.06.2005. 1800) 7. mewarmis saqmianobis Semowmebis Sesaxeb mosamarTlis brZanebaSi aRiniSneba: a) brZanebis Sedgenis TariRi da adgili; b) mosamarTlis gvari; g) makontrolebeli organo, romelmac SuamdgomlobiT mimarTa mosamarTles; d) gankarguleba mewarmis saqmianobis Semowmebis Sesaxeb, misi arsi da mewarme, romlis Semowmebac xdeba; e) brZanebis moqmedebisa da mewarmis saqmianobis Semowmebis vada, romelic ar unda aRematebodes 15 dRes; v) Tanamdebobis piri an organo, romelic uflebamosilia Seasrulos brZaneba; z) mosamarTlis xelmowera da sasamarTlos beWedi. 8. mewarmis saqmianobis Semowmebaze uaris Tqmis Sesaxeb mosamarTlis dadgenilebaSi aRiniSneba: a) dadgenilebis Sedgenis TariRi da adgili; b) mosamarTlis gvari; g) makontrolebeli organo, romelmac SuamdgomlobiT mimarTa mosamarTles; d) gankarguleba mewarmis saqmianobis Semowmebaze uaris Tqmis Taobaze Sesabamisi dasabuTebiT da mewarme, romlis Semowmebazedac iTqva uari; e) Tanamdebobis piri an organo, romelmac unda Seasrulos dadgenileba; v) mosamarTlis xelmowera da beWedi. 9. mosamarTlis brZaneba an dadgenileba dgeba sam calad, aqedan erTi egzavneba Suamdgomlobis warmdgen makontrolebel 98 naTia wkeplaZe muxli 213 organos, meore–Sesabamis mewarmes an mis kanonier warmomadgenels, xolo mesame rCeba sasamarTloSi. 10. axladaRmoCenili an axladgamovlenili garemoebis safuZvelze mewarme an misi warmomadgeneli 3 dRis ganmavlobaSi im droidan, rodesac misTvis cnobili gaxda aRniSnuli garemoeba, uflebamosilia mewarmis saqmianobis Semowmebis Taobaze mosamarTlis brZanebis gauqmebis SuamdgomlobiT mimarTos im sasamarTlos, romlis mosamarTlis brZanebiTac xorcieldeba mewarmis saqmianobis Semowmeba. Suamdgomloba ganixileba am muxliT dadgenili wesiT. Suamdgomlobis dakmayofileba iwvevs mosamarTlis brZanebis gauqmebas. (14.09.2001. 1063) 11. amoRebulia (24.06.2005. 1800) 12. brZanebis moqmedebis da mewarmis saqmianobis Semowmebis vada ar unda aRematebodes 15 dRes, gamonaklis SemTxvevebSi dasabuTebuli Suamdgomlobis safuZvelze dasaSvebia am vadis gagrZeleba ara umetes 15 dRisa. makontrolebeli organos Suamdgomloba mewarmis saqmianobis Semowmebis vadis gagrZelebis Sesaxeb ganixileba am muxliT dadgenili wesiT. (24.06.2005. 1800) 13. Suamdgomlobis Semtani uflebamosilia sasamarTloSi Suamdgomlobis ganxilvisas mosamarTlis saTaTbiro oTaxSi gasvlamde gamoiTxovos igi. imave safuZvliT Suamdgomlobis ganmeorebiT Setana ar daiSveba. 14. mosamarTlis brZaneba ZalaSi Sedis brZanebis gasaCivrebis vadis amowurvis Semdeg. brZanebis gasaCivreba aCerebs brZanebis moqmedebas. mosamarTlis brZaneba am muxliT dadgenili wesiT 48 saaTis ganmavlobaSi SeiZleba gasaCivrdes saapelacio instanciis sasamarTloSi. 15. saCivari mosamarTlis dasabuTebuli brZanebis (dadgenilebis) gauqmebis Taobaze Seitaneba brZanebis (dadgenilebis) gamomcem sasamarTloSi mxarisTvis brZanebis (dadgenilebis) aslis gadacemidan 48 saaTis ganmavlobaSi. mosamarTle saCivars saqmis masalebTan erTad dauyovnebliv ugzavnis saapelacio instanciis sasamarTlos. saCivris da TandarTuli masalebis aslebi egzavneba meore mxares. (24.06.2005. 1800) 16. saCivari saapelacio instanciis sasamarTloSi ganixileba arsebiTad, kolegiuri wesiT, saCivris Sesvlidan 3 dRis ganmavlobaSi, am muxliT gaTvaliswinebuli wesiT. 17. saapelacio instanciis sasamarTlo gasaCivrebul brZanebas auqmebs brZanebiT, xolo gasaCivrebul dadgenilebas – dadgenilebiT. 18. saapelacio instanciis sasamarTlos brZaneba (dadgenileba) sabolooa da gasaCivrebas ar eqvemdebareba. (14.09.2001. 1063) 99 naTia wkeplaZe muxli 213 1. miTiTebuli muxli Seicavs debulebebs, Tu ra wesiT unda ganixilos da gadawyvitos sasamarTlom mewarmis saqmianobis Semowmebis Taobaze aRZruli Suamdgomloba. mosamarTle gadawyvetilebas makontrolebeli organos Suamdgomlobis wardgenidan 72 saaTis ganmavlobaSi iRebs, sask-i 213.1. muxli. kanonmdebeli iyenebs ra termins `Suamdgomlobis wardgenidan`da swored am momentidan 72 saaTis ganmavlobaSi adgens mosamarTlis mier gadawyvetilebis miRebis vadas, aRniSnuli avaldebulebs sasamarTlos administracias, Suamdgomlobis registraciis momentSi sxva rekvizitebTan erTad miuTiTon (daafiqsiron) misi wardgenis dro saaTis mixedviT, saidanac unda aiTvalos, miRebuli iqna Tu ara gadawyvetileba kanoniT dadgenil (72 saaTi) vadaSi. Suamdgomloba ganixileba Ria sasamarTlo sxdomaze, rac moqmedi saproceso kanonmdeblobiT gulisxmobs mxareTa - makontrolebeli organos da mewarmis sasamarTloSi gamoZaxebis uzrunvelyofas, rac qarTul (da ara marto) pirobebSi 72 saaTis vadaSi, ukiduresad rTulia. 213.4. muxlis mixedviT sasamarTlo sxdomaze mxareTa gamoucxadebloba ar iwvevs Suamdgomlobis ganxilvis gadadebas. winaaRmdeg SemTxvevaSi, SeuZlebeli iqneboda Suamdgomlobis gadawyvetisTvis dadgenili vadis dacva. Tumca, miuxedavad imisa, rom mxareTa gamoucxadebloba ar aris damabrkolebeli garemoeba, mxareebs sssk 70-78-e muxlebis Sesabamisad, ufleba aqvT Caibaron sasamarTlo uwyeba, risi miRwevac 72 saaTian vadaSi, aseve, ukiduresad problematuria14, Tumca unda aRiniSnos, rom sakanonmdeblo cvlilebamde es vada mxolod 24 saaTiT ganisazRvreboda, rac warmoudgenel sirTuleebs qmnida samarTalwarmoebis ganxorcielebisas. mocemul proceduraSi aseve, rTulia mewarmisTvis misi saproceso uflebebis realizacia, mas ara aqvs, vadis simciris gamo, saSualeba moemzados sasamarTlo ganxilvisTvis, gaecnos Suamdgomlobis motivacias, isargeblos advokatis momsaxurebiT, amdenad, mewarme udaod araTanabar mdgomareobaSi imyofeba, rogorc procesualuri mxare. Tumca, rogorc zemoT aRvniSne, administraciuli organos makontrolebeli funqciis sasamarTlo kontrolis arealSi moxvedra, gacilebiT uzrunvelyofs misi uflebebis dacvas, vidre, Tundac am proceduris sruli ararseboba. 14 saapelacio instanciis sasamarTloSi sasamarTlo uwyebis Caubarebloba xSirad xdeba saCivris erT-erTi motivi, Tumca, es arc erT SemTxvevaSi, ar gamxdara gasaCivrebuli sasamarTlo aqtis gauqmebis safuZveli (rogorc es moxdeboda sxva administraciuli saqmeebis SemTxvevaSi), vinaidan kanoni Tavad provocirebs aseTi SezRuduli vadis dadgeniT. 100 naTia wkeplaZe muxli 213 2. miTiTebul proceduraSi daSvebulia gamonaklisi. `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb`kanonis 5.4. muxlis mixedviT aRZruli Suamdgomloba eqvemdebareba daxurul sasamarTlo sxdomaze, mxareTa daswrebis gareSe ganxilvas, rasac saproceso kodeqsSi uzrunvelyofs 201 muxli. miTiTebuli muxliT dadgenilia sasamarTlos mier gasaidumloebuli sajaro informaciis gasaidumloebis kanonierebis Semowmebis Taobaze aRZruli sarCelis daxurul sasamarTlo sxdomaze, mxareTa daswrebis gareSe ganxilva, mxareebs es informacia gasacnobad ar waredgineba da am proceduriT ganxilul saqmeze dadgenil gadawyvetilebaSi ar mieTiTeba is monacemi, romelic gasaidumloebuli informaciis gamJRavnebas gamoiwvevs. sask-is 201 muxlis gamoyeneba kanonis 5.4. muxlis safuZvelze aRZruli Suamdgomlobis ganxilvisas uzrunvelyofs operatiulsamZebro saqmianobis Sedegad mopovebuli, sasamarTloSi wardgenili informaciis gamJRavnebisgan dacvas, aseve, sasamarTlo aqti imgvarad unda Camoyalibdes, rom es moTxovna ar dairRves. ra Tqma unda, sasamarTlos mxridan es did dakvirvebas da sifaqizes moiTxovs samotivacio nawilis agebisas, vfiqrob, im SemTxvevaSi, roca SeuZlebelia sxvagvarad sasamarTlos msjelobis gadmocema, mosamarTlem Tavi unda Seikavos Tavisi daskvnis srulad dasabuTebisagan. damoukidebeli ganxilvis sagans warmoadgens `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb`kanonis 5.4. muxli, romlis mixedviT am kanoniT gaTvaliswinebuli procedura anu kanonis moqmedeba ar vrceldeba `operatiul-samZebro saqmianobis Sesaxeb`kanoniTa da sisxlis samarTlis saproceso kodeqsiT gaTvaliswinebul moqmedebaze. miTiTebuli kanonis 1.1. muxliT operatiul-samZebro saqmianoba definirebulia, rogorc am kanoniT dadgenili saxelmwifo organoebis specialuri samsaxurebis mier TavianTi kompetenciis farglebSi Ria Tu faruli meTodiT Catarebuli RonisZiebebis sistema, romlis mizania adamianis uflebebisa da Tavisuflebebis, iuridiuli piris uflebebis, sazogadoebrivi uSiSroebis dacva danaSaulebrivi da sxva marTlsawinaaRmdego xelyofisagan, kanonis me-2 muxliT gansazRvrulia operatiul-samZebro saqmianobis amocanebi, romelTa Sesasruleblad kanonis 7.2. muxliT dadgenilia operatiul-samZebro RonisZiebaTa saxeebi, kerZod: piris gamokiTxva; cnobebis Segroveba da vizualuri kontroli; sakontrolo Sesyidva; kontrolirebadi miwodeba; sagnebisa da dokumentebis gamokvleva da a.S. (a)-l) punqtebi), me-12 muxlSi ki mocemulia amgvari saqmianobis 101 naTia wkeplaZe muxli 213 ganmaxorcielebel organoTa nusxa. aRsaniSnavia, rom samewarmeo saqmianobis kontrolis ganxorcielebis uflebas operatiul-samZebro saqmianobis ganmaxorcielebeli organos Txovnis safuZvelze aseve esaWiroeba sasamarTlos nebarTva, Tumca, Suamdgomlobis aRmZvrel mxared gvevlineba ara makontrolebeli, aramed, mokvlevisa da operatiul-samZebro saqmianobis ganmaxorcielebeli organo, romlis saproceso movaleobas ganekuTvneba sasamarTlosaTvis mewarmis mier kanonmdeblobis darRvevebis Sesaxeb informaciis wardgena. bunebrivia, rom Suamdgomlobis motivacia unda eyrdnobodes `operatiul-samZebro RonisZiebaTa Catarebis Sedegad mopovebul informacias, romlis dadastureba an gaqarwyleba unda uzrunvelyos makontrolebelma organom ganxorcielebuli Semowmebis Sedegad. mniSvnelovania, rom aqve ganisazRvra sasamarTlo ganxilvis wesi - daxuruli sasamarTlo sxdoma, mxareTa monawileobis gareSe (in camera). aseTi procedura mocemulia administraciuli saproceso kodeqsis 201 muxlSic, romlis gamoyenebis valdebulebas adgens amave kodeqsis 213.2. muxli. sasamarTlo ganxilvis es specialuri da gansakuTrebuli wesi uzrunvelyofs `operatiul-samZebro saqmianobis Sesaxeb`kanonis me-5 muxlis pirobebis Sesrulebas da am saqmianobis amsaxveli monacemebis, dokumentebis da wyaroebis, rogorc saidumlo informaciis, gamxelis, gamJRavnebisgan dacvas. sasamarTlo praqtikis gamocdileba gviCvenebs, rom mokvlevisa da operatiul-samZebro saqmianobis ganmxorcielebeli organoebis aRZruli Suamdgomlobebis ganxilvisas mudmivi problemaa operatiuli saqmianobis amsaxveli monacemebis sasamarTloSi warmodgena, xolo, warmodgenis SemTxvevaSi, misi xarisxi; metad iSviaT SemTxvevaSi pasuxobs igi `operatiul-samZebro saqmianobis Sesaxeb`12.2. muxliT gansazRvruli RonisZiebebis Catarebis kanoniT dadgenil wess, aseve problemaa kanonis 12.7. muxliT gaTvaliswinebuli RonisZiebis Catarebis amsaxveli oqmis sasamarTloSi warmodgena. zemoaRniSnuli mtkicebulebebis warmodgenis gareSe sruliad gaurkvevelia, ras unda misces Sefaseba sasamarTlom, es garemoeba yvela SemTxvevaSi, Suamdgomlobis ar dakmayofilebis anu nebarTvis ar gacemis safuZvelia. unda aRiniSnos, rom am proceduraSi ukiduresad SezRudulia mewarmis, rogorc procesualuri mxaris, mier saproceso uflebebis realizacia Tumca, sasamarTlo kontroli met-naklebad uzrunvelyofs misi kanonieri uflebebis dacvas, vidre, am proceduris Tundac sruli ararseboba. umetesad, amgvari SuamdgomlobiT sasamarTlos mimarTavdnen 102 naTia wkeplaZe muxli 213 saqarTvelos Sinagan saqmeTa saministros da uSiSroebis saministros operatiuli organoebi, da sagangebo legioni, romelTa mier warmodgenili informacia efuZneboda iseT ekonomikur danaSauls, rogoricaa gadasaxadebisaTvis Tavis arideba, aRuricxavi saqonlis realizacia, yalbi angariS-faqturebis gamoyeneba da sagadasaxado cnobebis gayalbeba, erovnuli valutis gamoyenebis wesebis darRveva da sxv. yvela SemTxvevaSi aRniSnuli organoebi iTxovdnen Semowmebis Catarebis nebarTva gacemuliyo sagadasaxado samsaxurebze. am proceduris safuZvelze gansaxorcielebel Semowmebaze ar vrceldeba `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb`kanonis 4.1. muxliT dadgenili akrZalva uflebamosili makontrolebeli organos mier Semowmebuli mewarmis, saqmianobis imave sakiTxTan dakavSirebiT sxva makontrolebeli organos an imave organos sxva danayofis mier Semowmebis CatarebasTan dakavSirebiT da logikuradac, vinaidan operatiul-samZebro RonisZiebebis Catareba damokidebulia ara dagegmvaze, aramed, Seqmnil viTarebaze. vfiqrob, kanonis 5.4. muxlis procedura aucileblad saWiroebs dakonkretebas da dazustebas, aseve, sainteresoa, rom `operatiulsamZebro saqmianobis Sesaxeb`kanonSi am organoebis uflebamosileba - aRZran Suamdgomloba sasamarTloSi, gaTvaliswinebuli ar iyo, rac xarveziT unda aixsnas. aucilebelia aRvniSno, rom 2004 wlis 24 Tebervlis kanonis `finansuri policiis Sesaxeb`amoqmedebis Sedegad safinanso policiis saqmianobis mizans da amocanas warmoadgens: a) ekonomikur danaSaulebaTa sferoSi prevenciuli saqmianoba, mokvleva da winaswari gamoZieba misTvis sisxlis samarTlis saproceso kodeqsiT da sxva normatiuli aqtebiT miniWebuli uflebamosilebis safuZvelze; b) safinanso-ekonomikur sferoSi administraciul samarTaldarRvevaTa prevencia da gamovlena administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsiT da sxva normatiuli aqtebiT miniWebuli uflebamosilebis safuZvelze, muxli 7.1. amave kanonis 7.2. muxliT finansuri policiis uflebamosilebas ganekuTvneba, Tavisi kompetenciis farglebSi: a) ganaxorcielos operatiul-samZebro saqmianoba, awarmoos mokvleva da winaswari gamoZieba; b) safinanso-ekonomikur sferoSi Cadenil danaSaulze aRZras sisxlis samarTlis saqme; g) Caataros sisxlis samarTlis saproceso kodeqsiT gaTvaliswinebuli yvela sagamoZiebo da saproceso moqmedeba, gamoiTxovos mosamarTlis brZaneba kanonmdeblobiT dadgenil SemTxvevebSi da wesiT; d) saWiroebis SemTxvevaSi miiRos gadawyvetileba reviziis an inventarizaciis Catarebaze, moiTxovos sauwyebo Semowmebis Catareba da gamoZiebisaTvis 103 naTia wkeplaZe muxli 213 saWiro dokumentaciis wardgena. CamoTvlili uflebamosilebani gansazRvraven swored am kanonis me-2 muxliT Camoyalibebul `policiis samarTlebriv statuss~. igi aris saqarTvelos finansTa saministros sistemaSi saxelmwifo saqveuwyebo dawesebulebis statusiT Semavali specialuri samarTlebrivi organo, romelic arsebuli kanonmdeblobis Sesabamisad axorcielebs ekonomikuri danaSaulis sferoSi prevenciul, operatiul-samZebro saqmianobas, mokvlevasa da winaswar gamoZiebas ekonomikur danaSaulebaTa sferoSi, agreTve, kanonmdeblobiT mis kompetencias mikuTvnebul sxva funqciebs. amdenad, `finansuri policiis Sesaxeb`kanonis amoqmedebis momentidan mxolod finansuri policiis kompetencias warmoadgens ekonomikur danaSaulTan brZola da kanoniT gaTvaliswinebuli yvela RonisZiebis gatareba. aqedan gamomdinare, am sferoSi yvela sxva samarTaldamcavi organos saqmianoba CaiTvleba uflebamosilebis gadametebad. Sesabamisad, mxolod safinanso policia SeiZleba mogvevlinos `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb`5.4. muxliT gaTvaliswinebuli Suamdgomlobis aRmZvrel subieqtad. vfiqrob, miTiTebuli novacia uzrunvelyofs administraciul organoTa funqciebis gamijvnas da gamoricxavs paralelizms maT saqmianobaSi. administraciuli samarTalwarmoebis Tavisebureba - sasamarTlos mier Tavisi iniciativiT mtkicebulebebis Segrovebis uflebamosileba SenarCunebulia mewarmis saqmianobis SemowmebasTan dakavSirebul procesSi, gamoxatuli 213.3. muxlSi imgvarad, rom mosamarTle aRWurvilia uflebiT: gamoiZaxos da dakiTxos piri, romlis Cvenebac (cnobebi) asabuTebs Suamdgomlobas, misces winadadebebi mxareebs warmoadginon Suamdgomlobis dasabuTebulobis SemowmebisaTvis saWiro dokumentebi da nivTieri mtkicebulebani. es uflebamosileba gansakuTrebiT aqtualuria `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb`kanonis 5.4. muxlis mixedviT aRZrul SuamdgomlobasTan dakavSirebiT, aseT SemTxvevaSi Cvenebebis miReba sasamarTlos aZlevs saSualebas gamoarkvios mTeli rigi sakiTxebi da sworad Seafasos saqmis masalebi. saqarTvelos konstituciis 85.1. muxlis mixedviT sasamarTlos gadawyvetileba unda gamocxaddes saqveynod. 1997 wlis 13 ivnisis organuli kanonis `saerTo sasamarTloebis Sesaxeb`12.3. muxlis mixedviT sasamarTlos gadawyvetileba yvela SemTxvevaSi cxaddeba saqveynod, miuxedavad imisa, saqme ganxilul iqna Ria Tu daxurul sasamarTlo sxdomaze. mocemul samarTalwarmoebaSic, saqmis Ria da daxurul sasamarTlo 104 naTia wkeplaZe muxli 213 sxdomaze ganxilvis SemTxvevebSi, sasamarTlos mier miRebuli sasamarTlo brZaneba Tu dadgenileba, eqvemdebareba saqveynod gamocxadebas. kanonis am imperatiuli moTxovnis darRvevas adgili aqvs sasamarTloebSi, roca 201 muxliT saqmis ganxilvisas ar atyobineben mxareebs sxdomis Catarebis Taobaze da saTaTbiro oTaxidan gamosvlis Sedegad sajarod ar aqveyneben miRebul gadawyvetilebas, rac aucileblad unda aisaxos sxdomis oqmSi, sajarod unda ganimartos miRebuli sasamarTlo aqtis gasaCivrebis ufleba, vada da wesi, ris Semdegac sasamarTlo uflebamosilia daxuros sxdoma. raionuli sasamarTlos sxdomis oqmSi dafiqsirebas eqvemdebareba sasamarTlos mier sxdomis daxurvis dro, gamoxatuli saaTebSi. 3. administraciuli samarTalwarmoebis Tavisebureba sasamarTlos mier Tavisi iniciativiT mtkicebulebebis Segrovebis uflebamosileba SenarCunebulia mewarmis saqmianobis SemowmebasTan dakavSirebul procesSi, gamoxatuli 213.3. muxlSi imgvarad, rom mosamarTle aRWurvilia uflebiT: gamoiZaxos da dakiTxos piri, romlis Cvenebac (cnobebi) asabuTebs Suamdgomlobas, misces winadadebebi mxareebs warmoadginon Suamdgomlobis dasabuTebulobis SemowmebisaTvis saWiro dokumentebi da nivTieri mtkicebulebani. es uflebamosileba gansakuTrebiT aqtualuria kanonis 5.4. muxlis mixvediT aRZrul SuamdgomlobasTan dakavSirebiT, aseT SemTxvevaSi Cvenebebis miReba sasamarTlos aZlevs saSualebas gamoarkvios mTeli rigi sakiTxebi da sworad Seafasos saqmis masalebi. sasamarTlom unda gamoikvlios SuamdgomlobaSi warmodgenili informacia Seicavs Tu ara mewarmis mier kanonmdeblobis darRvevebis Sesaxeb dasabuTebul da safuZvlian eWvs, romelic eyrdnoba Sesabamis mtkicebulebebs (aseTis warmoudgenlobis SemTxvevaSi, sasamarTlo uflebamosilia Tavisi iniciativiT moipovos isini,administraciuli saproceso kodeqsis me-4, me-19 da 21.33. muxlebis safuZvelze), da maTi gaanalizebis Sedegad daadginos Sesabamisi gadawyvetileba. miTiTebul debulebebSi mocemulia samewarmeo saqmianobis kontrolTan dakavSirebuli sasamarTlo sxdomis Catarebis wesi, procesis stadiebi, kerZod, sxdomis Tavmjdomare sasamarTlo sxdomis gaxsnis Semdeg acxadebs gansaxilvel Suamdgomlobas, igulisxmeba Suamdgomlobis avtori makontrolebeli organos da Sesamowmebeli mewarmis dasaxeleba, Semowmebis sagnis ganmarteba /miTiTeba/, sxdomis Tavmjdomare Semdgom acxadebs sasamarTlos Semadgenlobas /mosamarTle da sxdomis mdivnis 105 naTia wkeplaZe muxli 213 vinaobas/ ganumartavs mxareebs sasamarTlos acilebis uflebas, ris Semdeg sasamarTlo gadadis mxareTa ganmartebebis stadiaze. jer Suamdgomlobis warmdgeni makontrolebeli organo asabuTebs mewarmis saqmianobis Semowmebis aucileblobas, Semdeg mewarme aZlevs ganmartebas da rogorc procesualur mxares unda mieces SesaZlebloba gaaqarwylos Suamdgomlobis motivebi. mocemul proceduraSi srulad gamoiyeneba samoqalaqo saproceso kodeqsis 220-228 muxlebiT gansazRvruli procesis stadiebi, romlis dacvac savaldebuloa. kidev erTxel, xazgasmiT unda aRiniSnos, rom mocemul proceduraSi aseve, rTulia mewarmisTvis misi saproceso uflebebis realizacia, mas ara aqvs, vadis simciris gamo, saSualeba moemzados sasamarTlo ganxilvisTvis, gaecnos Suamdgomlobis motivacias, isargeblos advokatis momsaxurebiT, amdenad, mewarme udaod araTanabar mdgomareobaSi imyofeba, rogorc procesualuri mxare. Tumca, rogorc zemoT aRvniSne, administraciuli organos makontrolebeli funqciis sasamarTlo kontrolis arealSi moxvedra, gacilebiT uzrunvelyofs misi uflebebis dacvas, vidre, Tundac am proceduris sruli ararseboba. sasamarTlo sxdomis oqmi warmoadgens samarTalwarmoebis aucilebel saproceso dokuments, romelsac mtkicebulebiTi Zala gaaCnia. sasamarTlo sxdomaze oqmis Sedgena savaldebuloa. sxdomis oqmi aseve unda Sedges daxurul sasamarTlo sxdomaze Suamdgomlobis ganxilvisas, swored, sxdomis oqmSi fiqsirdeba Suamdgomlobis ganxilvis dawyebis, gadawyvetilebis gamocxadebis da sxdomis daxurvis dro. mocemul samarTalwarmoebaSi daSvebulia mxolod 2 saxis sasamarTlo aqtis miReba. makontrolebeli organos Suamdgomlobis pozitiurad gadawyvetis - dakmayofilebis SemTxvevaSi - sasamarTlos gamoaqvs brZaneba, xolo, Suamdgomlobis negatiurad gadawyvetis ardakmayofilebis SemTxvevaSi - dadgenileba, ris gamoc am proceduraSi sxva saxis sasamarTlo aqtebis (gadawyvetileba, ganCineba) gamotana saproceso normebis darRvevas niSnavs. kodeqsiT zustad ganisazRvra miTiTebuli sasamarTlo aqtebis aucilebeli rekvizitebi (muxli 213.7., 8.), brZanebis (da dadgenilebis) sam calad Sedgenis valdebuleba, rac gulisxmobs, rom sasamarTlo aqti dednis saxiT 3 egzemplarad unda Sedges, sainteresoa, rom sasamarTlo brZanebis aucilebel rekvizits warmoadgens mewarmis saqmianobis Semowmebis vadis miTiTeba da aqve ganisazRvra, rom igi ar SeiZleba aRematebodes 15 dRes; sagulisxmoa, rom rogorc wesi, 106 naTia wkeplaZe muxli 213 yvela makontrolebeli organo Suamdgomlobis dakmayofilebis SemTxvevaSi, iTxovs mewarmis SemowmebisTvis vadis maqsimums - 15 dRes, Tumca, ver asabuTebs, raSi mdgomareobs sawarmos Semowmebis 15 dRiani saWiroeba; aseve, sasamarTlos evaleba gansazRvros brZanebis moqmedebis vada, risi miTiTebac aiolebs da amasTan, avaldebulebs mewarmes miTiTebuli TariRebisTvis xeli Seuwyos makontrolebel organos Semowmebis ganxorcielebaSi, brZanebis moqmedebis konkretuli TariRebis miuTiTeblobis SemTxvevaSi, aRmoCndeba, rom makontrolebel organos SeeZleba nebismie r dros, pirobiTad, 10 dRis vadaSi ganaxorcielos Semowmeba, rac mewarmisTvis gacilebiT did problemas qmnis. ra pirobebis arsebobisas SeiZleba dakmayofildes makontrolebeli organos Suamdgomloba da mieces nebarTva mewarmis saqmianobis Semowmebaze. `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb`kanonis 3.3. muxliT imperatiulad aris dadgenili, rom mosamarTle brZanebas gascems mxolod im SemTxvevaSi, Tu makontrolebeli organo mas warudgens Sesabamis informacias dasabuTebuli da safuZvliani eWviT mewarmis mier kanonmdeblobis moTxovnebis darRvevebis Sesaxeb. administraciuli saproceso kodeqsis 21.36. muxlis mixedviT Suamdgomlobis Semowmebis Semdeg mosamarTle gascems brZanebas mewarmis saqmianobis Semowmebis Taobaze. sasamarTlo praqtikis analizi cxadyofs, rom ara mxolod makontrolebel organoebs uWirT kanonis teqstis - `dasabuTebuli da safuZvliani eWviT`gageba, aramed, es problema Tavs iCens sasamarTlo organoebSic. saproceso kodeqsis 21.36. muxlis mixedviT Tu ar arsebobs mewarmis saqmianobis Semowmebis formaluri da faqtobrivi safuZvlebi, mosamarTles gamoaqvs dasabuTebuli dadgenileba mewarmis saqmianobis Semowmebaze uaris Tqmis Sesaxeb. sasamarTlom Suamdgomlobis ganxilvisas unda gamoikvlios Semowmebis sagani ganekuTvneba Tu ara makontrolebeli organos kompetencias anu sferos, romelze kontrolis ganxorcielebac mis uflebamosilebaSi Sedis, rac gulisxmobs mosamarTlis mxridan Sesabamisi normatiuli aqtebis Sesabamisi normebis codnas da marTebulad gagebis unars. am sakiTxis garkvevas sasamarTlos avaldebulebs zogadi administraciuli kodeqsis 5.3. muxlis da `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb`kanonis 1.3. muxlis debulebebi. sasamarTlom unda gamoikvlios SuamdgomlobaSi warmodgenili informacia Seicavs Tu ara mewarmis mier kanonmdeblobis darRvevebis 107 naTia wkeplaZe muxli 213 Sesaxeb dasabuTebul da safuZvlian eWvs, romelic eyrdnoba Sesabamis mtkicebulebebs (aseTis warmoudgenlobis SemTxvevaSi, sasamarTlo uflebamosilia Tavisi iniciativiT moipovos isini,administraciuli saproceso kodeqsis me-4, me-19 da 21.33. muxlebis safuZvelze), da Sefasebis da maTi gaanalizebis Sedegad daadginos Sesabamisi gadawyvetileba. unda aRiniSnos rom xSiria SemTxvevebi rom makontrolebeli organoebis Suamdgomloba emyareba ukve gamovlenil dafiqsirebul kanondarRvevas, nacvlad imisa, rom Sedges samarTaldarRvevis oqmi, momarTaven sasamarTlos; kanonis teqsti `informacia dasabuTebuli da safuZvliani eWvi mewarmis mier kanonmdeblobis darRvevebis Sesaxeb`gagebul unda iqnas, rogorc saSualeba SesaZlo kanondarRvevis gamosavlenad, rac makontrolebeli funqciis prevenciul elements aZlierebs da mimarTulia ara arsebuli kanondarRvevis gamovlenis, aramed, Tavidan acilebisken. im SemTxvevaSi, rodesac makontrolebeli organos Suamdgomloba ar Seicavs sakmaris safuZvels anu mewarmis saqmianobis Semowmebis formalur da faqtobriv safuZvels, sasamarTlo uars eubneba mewarmis saqmianobis Semowmebaze. sainteresoa rom me-6 punqtis Tavdapirveli redaqciiT xazgasmuli iyo sasamarTlos valdebuleba gamoitanos dasabuTebuli dadgenileba mewarmis saqmianobis Semowmebaze uaris Sesaxeb. amgvari specialuri xazgasma ar iyo brZanebasTan dakavSirebiT, rac xarveziT unda aixsnas da araviTar SemTxvevaSi, gagebul ar unda iqnas imgvarad, rom brZaneba mewarmis saqmianobis Semowmebis Taobaze dasabuTebas ar saWiroebs, ramdenadac moqmedi saproceso kanonmdebloba pirdapir adgens sasamarTlo aqtebis (miT ufro Semajamebeli) dasabuTebis valdebulebas, winaaRmdeg SemTxvevaSi, gaugebari iqneboda saapelacio sasamarTlom rogor unda Seamowmos gasaCivrebuli brZanebis kanoniereba da dasabuTebuloba, miTiTebuli sakanonmdeblo xarvezi sakanonmdeblo cvlilebis Sedegad aRmofxvrili iqna da dadginda sasamarTlos movaleoba dasabuTebuli brZanebis gamotanis Taobaze. `samewarmeo saqmianobis kontrolis Sesaxeb`kanonis 5.4. muxlis (operatiul monacemebze) safuZvelze aRZrul SuamdgomlobebTan dakavSirebiT aris SemTxvevebi, roca sasamarTloebi nacvlad sisxlis samarTalwarmoebisa, iyeneben administraciul samarTalwarmoebas, anu roca saxezea sagamoZiebo moqmedebis CatarebasTan dakavSirebuli sasamarTlos brZanebis gacemis safuZveli, sasamarTloebi administraciuli saproceso kodeqsis 211-213 muxlebis safuZvelze awarmoeben saqmes. aucilebelia, sasamarTloebma gamijnon erTmaneTisgan sagamoZiebo 108 naTia wkeplaZe muxli 213 moqmedebaTa Catarebis Sesaxeb da samewarmeo kontrolis ganxorcielebaze aRZruli Suamdgomlobebi da ganaxorcielon samarTalwarmoebis Sesabamisi saxe, raTa Tavidan iqnas acilebuli iseTi sagamoZiebo moqmedebis, rogoricaa amoReba, Cxreka, Catarebis uflebis sasamarTlos mier administraciuli samarTalwarmoebiT ganxilva, miT ufro, rom kanonis 5.4. muxlis safuZvelze, marTalia, momkvlevi organo aRZravs Suamdgomlobas, magram sawarmos Semowmebis nebarTvas moi povebs mxolod makontrolebeli organo. aRsaniSnavia, rom iyo SemTxvevebi, rodesac momkvlevi organo iTxovda makontrolebel organosTan erTad masac mieRo monawileoba sawarmos saqmianobis SemowmebaSi, rac absoluturad ewinaaRmdegeba kanonis 3.1. muxliT dadgenil debulebas, rom mxolod makontrolebelma organom SeiZleba gaakontrolos samewarmeo saqmianoba. aseTi statusi ki samarTaldamcav organoebs, bunebrivia, ar gaaCniaT. Sesabamisad, sruliad aramarTlzomieria is faqtic, roca samarTaldamcavi organos warmomadgenlebi eswrebian makontrolebeli organos mier mewarmis Semowmebis proceduras. kanonmdeblobiT, maT amgvari uflebamosileba ar gaaCniaT. sasamarTlom yovelTvis unda gaiazros da gaiTvaliswinos, rom am proceduraSi erTmaneTs upirispirdeba sajaro interesi - mewarmis saqmianobis kanonmdeblobasTan Sesabamisoba, momxmarebelTa uflebebis dacva, administraciuli organoebis umniSvnelovanesi - makontrolebeli funqciis ganxorcieleba da kerZo interesi - samewarmeo saqmianobis Tavisufleba, konkurenciis SeuzRudaoba, xelSeuxebloba da a.S.; sasamarTlom yovel konkretul SemTxvevaSi obieqturi Sefaseba unda misces saqmis garemoebebs, Sinagani rwmenis safuZvelze, raTa daaskvnas, Tu romlis - sajaro an kerZo interesis realizacias gaaCnia aRmatebuli Rirebuleba; sasamarTlom unda iqonios msjeloba, warmodgenili informacia mewarmis Semowmebis daSvebiT daeqvemdebaros Tu ara gadamowmebas. kanonmdebelma mewarmis saqmianobis SemowmebasTan dakavSirebul samarTalwarmoebis proceduraSi dauSva kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvtilebis (brZaneba, dadgenileba) gadasinjvis SesaZlebloba axlad aRmoCenili an axlad gamovlenili garemoebis safuZvelze, am SesaZleblobis realizacia SeuZlia mxolod mewarmes (p.10). kanoniT ganisazRvra sasamarTlosadmi saproceso mimarTvis forma _ Suamdgomloba11. terminis `axladaRmoCenili garemoeba`definicia mocemulia, rogorc samoqalaqo, aseve sisxlis samarTlis saproceso kodeqsebSi, xolo terminis `axladgamovlenili garemoeba`mxolod sisxlis samarTlis saproceso kodeqsSi (muxli 593.3.). ask 2.1. muxlidan 109 naTia wkeplaZe muxli 213 gamomdinare administraciuli saqmis gadawyvetisas sasamarTlo uflebamosilia gamoiyenos sssk-is normebi, roca ask gansxvavebulad ar awesrigebs ama Tu im saproceso moqmedebas. mocemul SemTxvevaSi, norma ar iZleva am proceduraSi ra Sinaars debs kanonmdebeli terminebSi axlad aRmoCenili an axlad gamovlenili garemoeba~, pirvel SemTxvevaSi axlad aRmoCenili garemoeba definirebulia sssk 423-e muxlSi, romlis gamoyenebis uflebac administraciul sasamarTlos SeuZlia, magram `axladgamovlenil garemoebas`sssk ar icnobs. ar arsebobs saproceso norma, romelic sasamarTlos administraciul samarTalwarmoebaSi sisxlis samarTlis saproceso kodeqsis normebis gamoyenebis SesaZleblobas aZlevdes. amdenad, aucilebelia kanonmdebelma gansazRvros terminis definicia raTa mewarmeTaTvis gasagebi gaxdes ra SemTxvevaSi, ra pirobaTa arsebobisas SeuZliaT saproceso uflebis realizacia, aseve, sasamarTlos mieces SesaZlebloba imsjelos Suamdgomlobis dasaSvebobis Taobaze, anu kanoniT dadgenil pirobebs Seesabameba Tu ara aRZruli Suamdgomloba. winaaRmdeg SemTxvevaSi, sakanonmdeblo xarvezis pirobebSi gaurkvevelia Tu ra igulisxmeba axladgamovlenil garemoebaSi, bundovani xdeba misi gamoyenebis SesaZlebloba. aseve, sakanonmdeblo xarvezi iyo, rom mewarmes Suamdgomlobis aRZvris saproceso vada gansazRvruli aqvs 3 dRe im droidan, roca cnobili gaxda garemoeba, xolo, makontrolebel organos vada saerTod ar hqonda gansazRvruli. praqtikaSi, sasamarTlo mewarmisaTvis dadgenil saproceso vadas _ 3 dRes avrcelebda makontrolebeli organos Suamdgomlobis mimarTac,rac principSi arasworia, vinaidan sasamarTlos ar aqvs kanonSemoqmedebiTi saqmianobis kompetencia. miTiTebulTan dakavSirebiT, gansxvavebulad iyo mowesrigebuli makontrolebeli organos saproceso ufleba me-11 punqtis mixedviT mewarmis saqmianobis Semowmebaze uaris Tqmis Sesaxeb gamotanili dadgenilebis gamotanis Semdeg, makontrolebeli organos mxolod gansazRvruli pirobis SemTxvevaSi SeeZlo Suamdgomlobis aRZvra, kerZod, mxolod im SemTxvevaSi Tu aRmoCnda damatebiTi garemoeba, romelic dadgenilebis gamotanisas mosamarTlisTvis cnobili ar 15 gansxvavebiT samoqalaqo samarTalwarmoebisagan, sadac sssk 421-e muxlis mixedviT, sasamarTloSi saqmis warmoebis ganaxlebis Sesaxeb Seitaneba gancxadeba, xolo sisxlis samarTalwarmoebaSi sisxlis samarTlis saproceso kodeqsis 594-e muxlis mixedviT _ saCivari. 110 naTia wkeplaZe muxli 213 iyo da romelic moiTxovs mewarmis saqmianobis Semowmebas. mocemul SemTxvevaSi, kanonmdebeli iyenebda ara terminebs `axladaRmoCenili da axladgamovlenili~, aramed `damatebiTi garemoeba`romlis Sinaarsi gansazRvrulia mxolod im faqtoriT, rom misi Sefasebis Sedegad aucilebeli da Sesabamisad, dasaSvebi unda iyos mewarmis saqmianobis Semowmebaze nebarTvis gacema, rac niSnavs, rom damatebiTia garemoeba, romelic obieqturad moiTxovs mis gadamowmebas makontrolebeli organos mier sawarmos kontrolis ganxorcielebis gziT. rasakvirvelia, amgvari gansazRvreba srulebiT ar aris sakmarisi, rasac kidev ufro amZafrebs kanonis teqsti `romelic dadgenilebis gamotanisas mosamarTlisTvis cnobili ar iyo~, unda gamoikvlios Tu ara sasamarTlom ra mizeziT ar iyo cnobili misTvis dadgenilebis gamotanisas es garemoeba, emyareba Tu ara es garemoeba SemdgomSi mopovebul an Seqmnil informacias?! es gaurkvevloba kidev ufro bundovani iyo saproceso vadis ardadgeniT, anu dadgenilebis kanonier ZalaSi Sesvlidan ra drois ganmavlobaSi hqonda makontrolebel organos Suamdgomlobis aRZvris ufleba. normis mixedviT makontrolebeli organo vadiT SezRuduli ar iyo. mniSvnelovania, rom sakanonmdeblo cvlilebiT me-11 punqti amoRebul iqna, swored miTiTebuli xarvezebis da Seusabamobebis gaTvaliswinebiT, amdenad, makontrolebel organos kanonier ZalaSi Sesuli sasamarTlo aqtis gadasinjvis moTxovnis SesaZlebloba aRar gaaCnia. amgvari saproceso uflebis ganxorcielebis subieqts mxolod mewarme warmoadgens. aRniSnuli gansxvaveba mxareTa saproceso uflebebSi ganpirobebulia mocemul samarTalwarmoebaSi mewarmis interesebis maqsimaluri uzrunvelyofis motiviT. saproceso kodeqsiT dasaSvebia sasamarTlos mier dadgenili Semowmebis vadis gagrZelebaze Suamdgomlobis Setana. rasakvirvelia, am vadis gagrZelebisaTvis unda arsebobdes obieqturi safuZvlebi, mag. sawarmos Sesamowmebeli periodis sidide, dokumentTa didi moculoba, sawarmos mxridan xelSeSla da sxv.; aseTad ar unda iqnas miCneuli makontrolebeli organos xelmZRvanelis Secvla, TanamSromlis avadmyofoba da sxva amgvari subieqturi faqtorebi. sasamarTlos mxolod 15 dRemde vadiT SeuZlia mewarmis saqmianobis Semowmebis gagrZeleba. vadis gagrZelebis Taobaze sasamarTlos gamoaqvs igive saxis sasamarTlo aqti _ brZaneba, romelic aseve unda Seicavdes dasabuTebas, Tu ra gamonaklisi SemTxvevaa saxeze, raSi mdgomareobs Semowmebis vadis gagrZelebis kanonismieri winapiroba. miTiTebuli Suamdgomlobis am muxliT dadgenili wesiT 111 naTia wkeplaZe muxli 213 ganxilvis dadgena gulisxmobs imave proceduriT saqmiswarmoebas, rogorc Suamdgomlobisa mewarmis saqmianobis Semowmebis Taobaze, Sesabamisad, mxareTa mowvevas, sasamarTlo ganxilvas, gasaCivrebis uflebas da sxv. miTiTebuli norma uSvebs Suandgomlobis avtoris mxridan Suamdgomlobis gamoTxovis SesaZleblobas, rac procesualuri TvalsazrisiT Suamdgomlobaze uaris Tqmas niSnavs da samarTlebrivi SedegiT utoldeba (an igivea rac) sarCelze uaris Tqmis procesualur Sedegs. kanonmdebelma makontroelebeli organos am uflebis realizacia dasaSvebad miiCnia mosamarTlis saTaTbiro oTaxSi gasvlamde. igulisxmeba ropm Suamdgomlobis ganxilvis procesSi makontrolebeli organo SesaZloa darwmundes wardgenili informaciis usafuZvlobasa da dausabuTeblobaSi. unda aRiniSnos, rom kanonmdebeli ar akonkretebs makontrolebeli organos mier Suamdgomlobis gamoTxovis SemTxvevaSi ra saproceso gadawyvetas unda mimarTos sasamarTlom. Sesabamisad es xarvezi sasamarTlo praqtikiT unda Seivsos. samoqalaqo samarTalwarmoebaSi sarCelze uaris Tqma iwvevs sssk 272 `g`muxliT gaTvaliswinebul Sedegs _ saqmis warmoebis Sewyvetas. ask 1.2. muxlidan gamomdinare samewarmeo saqmianobis kontrolTan dakavSirebuli samarTalwarmoebis specifiurobis gaTvalisiwnebiT sasamarTlom unda gamoitanos dadgenileba Suamdgomlobaze saqmis warmoebis Sewyvetis Taobaze. amasTan, unda aRiniSnos, rom amgvari dadgenilebis gasaCivrebis procedura garkveulwilad winaaRmdegobaSi modis sssk normebTan. kanonmdeblis daTqma, rom imave safuZvliT Suamdgomlobis ganmeorebiT Setana ar daiSveba, uzrunvelyofs erTis mxriv, makontrolebel organoTa mxridan saproceso uflebis Suamdgomlobis aRZvra, gonivrul da obieqtur gamoyenebas da meores mxriv, mewarmis uflebebis dacvas. ganmeorebiT, Suamdgomlobis (igive mewarmesTan dakavSirebiT) aRZvrisas makontrolebel organos unda gaaCndes sxva safuZveli mewarmis saqmianobaSi kanonmdeblobis darRvevebis Taobaze. saapelacio sasamarTlo valdebulia saqme ganixilos saCivris Sesvlidan 3 dRis ganmavlobaSi, miuxedavad imisa, rom saapelacio instanciaSi ganxilvis vada saaTobrivad ar aris dadgenili, igi mainc mcirea, imis gaTvaliswinebiT, rom uwyebis Cabareba mxareebisaTvis Sesabamis qalaqebSi, raionebSi gacilebiT rTulia, vidre raionuli sasamarTloebisaTvis. sasamarTlo ganxilvis es ukiduresad SemWidroebuli vadebi gamomdinareobs samarTalwarmoebis efeqturi da operatiuli 112 naTia wkeplaZe muxli 213 xasiaTidan. aseve, specifiuria raionuli sasamarTlos aqtis gasaCivrebis vada. saCivari Seitaneba brZanebis (dadgenilebis) aslis gadacemidan 48 saaTis ganmavlobaSi, rac wagebul mxares rTul procesualur mdgomareobaSi ayenebs. samewarmeo saqmianobis kontrolTan dakavSirebuli administraciuli samarTalwarmoebis ukiduresad SezRuduli vadebis gamo raionuli (saqalaqo) sasamarTlos mier gamotanili sasamarTlo aqti eqvemdebareba gasaCivrebas 48 saaTis ganmavlobaSi brZanebis (dadgenilebis) aslis gadacemidan. gasaCivrebis amgvarad mcire saproceso vada uaRresad mZime viTarebaSi agdebs wagebul (anu gamsaCivrebel) mxares, Tumca, amave dros ganapirobebs proceduris umokles droSi dasrulebas. sasamarTlo aqti saCivrdeba aseve specifiuri formiT, ara apelaciis, anda kerZo saCivriT, aramed, saCivriT. amdenad, saapelacio sasamarTloSi gamsaCivrebeli mxare sxdomis oqmis mixedviT dafiqsirdeba ara, rogorc apelanti, an kerZo saCivris, aramed, rogorc saCivris avtori. mxaris saproceso uflebis _ brZanebis gasaCivrebis realizacia iwvevs procesualur Sedegs _ gasaCivrebuli brZanebis moqmedebis SeCerebas, rac niSnavs, rom makontrolebel organos ufleba ara aqvs aRasrulos sasamarTlo aqti: ganaxorcielos mewarmis saqmianobis Semowmeba, saapelacio sasamarTlos mier saCivris gadawyvetamde. saCivris gadawyvetilebis gamomtan sasamarTloSi Setanis wesi SedarebiT amartivebs saCivris avtoris mdgomareobas, vinaidan 48 saaTis vadaSi gacilebiT SesaZlebelia Sesabamisi sasamarTlos teritoriaze saCivris Setana, vidre saapelacio sasamarTloSi. normis mixedviT raionul (saqalaqo) sasamarTlos valdebulebas warmoadgens, rogorc saqmis masalebis dauyovnebliv saapelacio sasamarTlosaTvis, aseve, saCivris da TandarTuli masalebis mowinaaRmdege mxarisaTvis gadagzavna. es valdebuleba mniSvnelovnad amcirebs sasamarTlo xarjebs, vinaidan Sesabamisi sasamarTlos teritoriaze mxareebisaTvis masalebis gagzavna gacilebiT mokle droSi da ekonomiurad xdeba, vidre saapelacio sasamarTlos mier ama Tu im raionSi masalebis dagzavna. saapelacio sasamarTlom saCivris dasaSvebobis Semowmebisas unda gamoikvlios saCivari Setanilia Tu ara saproceso vadis (gadacemidan 48 saaTis ganmavlobaSi) dacviT. saapelacio sasamarTlos mier saqmis arsebiTad ganxilva gulisxmobs gasaCivrebuli sasamarTlo aqtis Semowmebas, rogorc faqtobrivi, aseve samarTlebrivi TvalsazrisiT. saapelacio 113 naTia wkeplaZe muxli 213 sasamarTloSi saqme kolegiuri wesiT, anu sami mosamarTlis SemadgenlobiT ganixileba da mis mier saqmis ganxilva ask 213 muxliT gaTvaliswinebuli wesiT niSnavs, rom saapelacio sasamarTlo srulad iyenebs im proceduras, rac dadgenilia pirveli instanciis sasamarTloTaTvis. saapelacio sasamarTloSi saCivris gadawyvetisas specifiuria miRebuli sasamarTlo aqtis forma, rac garkveul sirTules iwvevs, kerZod, im SemTxvevaSi, Tu gasaCivrebulia sasamarTlos brZaneba, romliTac makontrolebel organos nebarTva eZleva mewarmis saqmianobis Semowmebaze da saapelacio sasamarTlos daakmayofilebs mewarmis saCivars, unda gauqmdes gasaCivrebuli brZaneba, aseve brZanebis miRebis gziT, xolo, makontrolebeli organos Suamdgomloba ar dakmayofildes dadgenilebis miRebis gziT, amdenad, saapelacio sasamarTlo SezRudulia erTi saxis sasamarTlo aqtiT gadawyvitos saqme, saCivris dakmayofilebis SemTxvevaSi. saapelacio sasamarTlos erTi saxis sasamarTlo aqti gamoaqvs mxolod saCivris ardakmayofilebis SemTxvevaSi, anu brZanebiT ZalaSi tovebs gasaCivrebul brZanebas, xolo, dadgenilebiT gasaCivrebul dadgenilebas. saapelacio sasamarTlos mier ori saxis sasamarTlo aqtis miReba saCivris dakmayofilebis SemTxvevaSi ganpirobebulia ask 213. 6. muxliT dadgenili wesi, vinaidan igi, rogorc saqmis arsebiTad ganmxilveli sasamarTlo valdebulia Suamdgomlobis dakmayofilebisas gamosces brZaneba, xolo, ardakmayofilebis pirobebSi _ dadgenileba. miuxedavad amgvari Taviseburebisa, sakanonmdeblo dazustebis gziT SesaZlebelia ganisazRvros saapelacio sasamarTlos mier erTi saxis sasamarTlo aqtis miRebis SesaZlebloba, Suamdgomlobis gadawyvetis Sedegis mixedviT. aRsaniSnavia, rom raionuli (saqalaqo) sasamarTlos mier miRebuli brZaneba an dadgenileba mxolod erTxel, saapelacio sasamarTloSi SeiZleba gasaCivrdes, saCivris Setanis gziT. saapelacio sasamarTlos gadawyvetileba sabolooa da gasaCivrebas ar eqvemdebareba. saapelacio sasamarTlo saCivars ixilavs kolegiuri SemadgenlobiT, arsebiTad, riTac uzrunvelyofilia saqmis ori sasamarTlo instanciis mier arsebiTi ganxilva. sakasacio sasamarTlos amgvar saqmeebze iurisdiqcia ar gaaCnia. 114 muxli 214 naTia wkeplaZe Tavi VII2 administraciuli samarTalwarmoeba Tanamdebobis pirTa ukanono da dausabuTebeli qonebis CamorTmevasa da saxelmwifosaTvis gadacemasTan dakavSirebiT muxli 214. Tanamdebobis pirTa ukanono da dausabuTebeli qonebis CamorTmevisa da saxelmwifosaTvis gadacemis Sesaxeb sarCelis aRZvra 1. Tanamdebobis pirTa ukanono da dausabuTebeli qonebis saxelmwifosaTvis gadacemis Sesaxeb sarCeli SeiZleba aRZrul iqnes Tanamdebobis piris, misi ojaxis wevris, axlo naTesavis an dakavSirebuli piris mimarT. 2. sarCelis aRZvris ufleba aqvs prokurors saqarTvelos sisxlis samarTlis saproceso kodeqsis 371 muxliT gaTvaliswinebul SemTxvevebSi. (13.02.2004. 3391) 2004 wlis 13 Tebervlis kanoniT administraciul saproceso kodeqss daemata miTiTebuli VII2 Tavi, romliTac Tanamdebobis pirTa ukanono da dausabuTebeli qonebis saxelmwifosaTvis gadacemasTan dakavSirebuli procedura ganekuTvna administraciul samarTalwarmoebas. es sakanonmdeblo novacia ganpirobebulia 2003 wlis Semodgomaze saqarTveloSi revoluciuri movlenebis Sedegad Camoyalibebuli politikuri nebis realizaciiT, masStaburi antikorufciuli RonisZiebebis gaaqtiurebiT, rac aisaxa sisxlis samarTlis da administraciuli samarTlis saproceso kodeqsebSi Sesabamisi procedurebis dadgeniT. am TvalsazrisiT, saqarTvelos sakanonmdeblo baza erTob mwiria, 1997 wlis 17 oqtombers miRebuli iqna kanoni ‘sajaro samsaxurSi interesTa SeuTavseblobisa da korufciis Sesaxeb~, romlis normebiT dadgenili iqna sajaro samsaxurSi interesTa SeuTavseblobisa da korufciis Tavidan acilebis, gamovlenis, aRkveTisa da korufciuli samarTaldarRvevis Camden pirTa pasuxismgeblobis ZiriTadi princi pebi da samarTlebrivi reglamentaciis safuZvlebi. kanoniT gansazRvruli iqna gamoyenebuli terminebis definiciebi, romelTac kanonmdebeli aseve iyenebs administraciuli saproceso kodeqsis VII2 TavSi mocemul normebSi; Tanamdebobrivi SeuTavseblobis sakiTxebi, Tanamdebobis piris moqmedebis SemzRudveli garemoebebi, Tanamdebobis pirTa qonebrivi da safinanso mdgomareobis deklaraciis wardgenis valdebuleba, Tanamdebobis piris 115 naTia wkeplaZe muxli 214 pasuxismgebloba korufciuli samarTaldarRvevisaTvis. aseTi pasuxismgeblobis saxeebi dadgenili iqna sisxlis samarTlisa da administraciul samarTaldarRvevaTa kodeqsebiT. sagulisxmoa, rom saqarTvelos sisxlis samarTlis axali kodeqsi ar iTvaliswinebs sasjelis iseT saxes, rogoricaa qonebis konfiskacia, aRniSnulis nacvlad, sisxlis saproceso kodeqsiT gaTvaliswinebulia danaSaulis sagnis, obieqtis an produqtis amoReba, magram es RonisZieba warmoadgens saproceso zemoqmedebis saSualebas da sasjelis zomas, amdenad, mas ar SeuZlia Secvalos qonebis konfiskacia, rogorc sasjelis saxe. qveyanaSi moqmedi iuridiuli normebi korufciul qmedebaTa winaaRmdeg miCneuli iqna ra arasakmarisad, mocemul SemTxvevaSi kanonmdebelma dauSva SesaZlebloba saproceso kanonis safuZvelze pirs SeezRudos [CamoerTvas qoneba da saxelmwifos gadaeces] erTerTi ZiriTadi materialuri ufleba-sakuTrebis ufleba, aseve, dasaSvebad iqna miCneuli piris mimarT dausrulebeli sisxlissamarTlebrivi procedurebis stadiaze administraciuli sarCelis safuZvelze ukanono da dausabuTebeli qonebis CamorTmeva. vfiqrob, miTiTebuli procedura seriozul winaaRmdegobebs Seicavs samarTlebrivi TvalsazrisiT da adamianis uflebaTa da TavisuflebaTa sayovelTaod aRiarebul standartebTan mimarTebiT. administraciuli saproceso kodeqsis me-6 muxlSi Setanili cvlilebis mixedviT mocemuli davis ganxilvaze uflebamosil sasamarTlos warmoadgens saolqo sasamarTloebi I instanciis wesiT, rac niSnavs, rom saqmeze miRebuli gadawyvetileba saapelacio wesiT gasaCivrebas ar eqvemdebareba, igi saCivrdeba sakasacio wesiT saqarTvelos uzenaes sasamarTloSi. miTiTebuli norma gansazRvravs Tanamdebobis pirTa ukanono da dausabuTebeli qonebis CamorTmevasa da saxelmwifosaTvis gadacemasTan dakavSirebul administraciul samarTalwarmoebaSi procesis mxareebs. monawile subieqtTa wre konkretulia, kerZod, amgvari sarCelis Setanis uflebamosileba mxolod prokurors gaaCnia, xolo, moTxovna mimarTuli unda iqnas mxolod Tanamdebobis piris, misi ojaxis wevris, axlo naTesavis an dakavSirebuli piris winaaRmdeg. mocemul samarTalwarmoebaSi sarCelis aRZvra SeuZlia mxolod prokurors, anu prokurori specialur mosarCeles warmoadgens ukanono da dausabuTebeli qonebis CamorTmevasTan dakavSirebul procesSi. 116 naTia wkeplaZe muxli 215 prokuroris amgvari uflebamosileba gamomdinareobs sisxlis samarTlis saproceso kodeqsis 371 muxlis debulebiT, romlis mixedviT Tu prokurors gaaCnia safuZvliani eWvi, rom braldebuli Tanamdebobis piris mflobelobaSi arsebuli qoneba SesaZlebelia mopovebuli iyos saqarTvelos sisxlis samarTlis saproceso kodeqsis 44.47 muxlSi miTiTebuli danaSaulis Cadenis Sedegad, igi aRZravs sarCels. saqarTvelos sisxlis samarTlis saproceso kodeqsis 44.47 muxlis mixedviT `Tanamdebobis piri`definirebulia Semdegnairad: Tanamdebobis piris mimarT unda xorcieldebodes sisxlis samarTalwarmoeba – am kanonis miznebisaTvis iTvaliswinebs `sajaro samsaxurSi interesTa SeuTavseblobisa da korufciis Sesaxeb`kanonis me-2 muxliT gaTvaliswinebul Tanamdebobis pirs, agreTve, sawarmoSi /romelSic saxelmwifo flobs wilis /aqciaTa/ 50%-s an mets/ xelmZRvanelobiTi an/da warmomadgenlobiTi uflebamosilebis mqone pirs, romelsac bralad edeba Tanamdebobaze yofnis periodSi, Sesabamisad, samoxeleo an samewarmeo an sxva organizaciaSi samsaxuris interesis winaaRmdeg mimarTuli danaSaulis Cadena, agreTve, ukanono Semosavlis legalizacia, gamoZalva, miTviseba an gaflangva, gadasaxadebisagan Tavis arideba an sabaJo wesebis darRveva, miuxedavad imisa, gaTavisuflebulia Tu ara igi dakavebuli Tanamdebobidan. aRniSnulidan gamomdinare, prokuroris mier sarCelis aRZvris momentisaTvis Tanamdebobis pirs ukve unda gaaCndes sisxlis samarTlis saproceso kodeqsis Sesabamisi normiT gaTvaliswinebuli saproceso, kerZod, braldebulis statusi. prokuroris sarCeli SeiZleba aRZruli iqnas ara mxolod Tanamdebobis piris, aramed, aseve, misi ojaxis wevris, axlo naTesavis an dakavSirebuli piris mimarT. amdenad, mocemul proceduraSi prokuroris sarCeli SeiZleba aRiZras rogorc mopasuxe Tanamdebobis piris, aseve, TanamopasuxeTa mimarTac. aRsaniSnavia, rom am sakanonmdeblo novaciis Sedegad administraciuli samarTalwarmoebis mxared – mosarCeled gvevlineba prokurori, romelic saqarTvelos konstituciis da specialuri kanonmdeblobis safuZvelze saqmianobis specifikidan gamomdinare, sisxlissamarTlebriv devnas axorcielebs da ara mmarTvelobiT funqcias, prokurorisaTvis am damatebiTi saproceso rolis – administraciuli sarCelis aRZvris uflebamosileba – ganpirobebulia sarCelis mizniT – Tanamdebobis pirTa ukanono da dausabuTebeli qonebis saxelmwifosaTvis gadacema. 117 naTia wkeplaZe muxli 215 muxli 215. terminTa ganmarteba am TavSi gamoyenebul terminebs aqvT Semdegi mniSvneloba: a) Tanamdebobis piri – „sajaro samsaxurSi interesTa SeuTavseblobisa da korufciis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis me2 muxliT gaTvaliswinebuli Tanamdebobis piri, agreTve saxelmwifo sawarmos (romelSic saxelmwifo flobs wilis (aqciaTa) 50%-s an mets) xelmZRvanelobaze/warmomadgenlobaze uflebamosili piri, miuxedavad imisa, gaTavisuflebulia Tu ara igi dakavebuli Tanamdebobidan; b) ojaxis wevri – Tanamdebobis piris meuRle, arasrulwlovani Svili da geri, agreTve masTan mudmivad mcxovrebi piri; g) axlo naTesavi – Tanamdebobis piris ojaxis wevri, pirdapiri aRmavali da daRmavali Stos naTesavi, geri, da da Zma, agreTve mSoblis da Svilis gerebi, meuRlis da, Zma da mSoblebi; d) dakavSirebuli piri – piri, romelsac iuridiuli dokumentaciis safuZvelze sakuTrebaSi aqvs qoneba da arsebobs safuZvliani eWvi, rom igi mopovebulia Tanamdebobis piris arakanonier qmedebaTa Sedegad da am qonebiT sargeblobs, gankargavs (an gankarga) Tanamdebobis piri; e) ukanono qoneba – qoneba, agreTve am qonebidan miRebuli Semosavali, aqciebi (wili), romelic Tanamdebobis pirs, misi ojaxis wevrs, axlo naTesavs an dakavSirebul pirs mopovebuli aqvT kanonis moTxovnaTa darRveviT; v) dausabuTebeli qoneba – qoneba, agreTve am qonebidan miRebuli Semosavali, aqciebi (wili), romlis kanonieri saSualebebiT mopovebis damadasturebeli dokumentebi Tanamdebobis pirs, misi ojaxis wevrs an axlo naTesavs ar gaaCniaT an igi SeZenilia ukanono qonebis gasxvisebis Sedegad miRebuli fuladi saxsrebiT. (13.02.2004. N3391) mocemuli kanonis miznebisaTvis am muxlSi Camoyalibebul terminebs kanonmdebeli gansxvavebuli mniSvnelobiT ganmartavs a) punqtiT gansazRvruli terminis – Tanamdebobis piri definirebisas eyrdnoba `sajaro samsaxurSi interesTa SeuTavseblobisa da korufciis Sesaxeb~ kanonis me-2 muxliT mocemul Tanamdebobis piris ganmartebas, kerZod, ÓÀØÀÒÈÅÄËÏÓ ÊÀÍÏÍÉÓ `ÓÀãÀÒÏ ÓÀÌÓÀáÖÒÛÉ ÉÍÔÄÒÄÓÈÀ ÛÄÖÈÀÅÓÄÁËÏÁÉÓÀ ÃÀ ÊÏÒÖ×ÝÉÉÓ ÛÄÓÀáÄÁ~ me-2 muxlis mixedviT `ÀÌ ÊÀÍÏÍÉÓ ÌÉÆÍÄÁÉÓÀÈÅÉÓ, “ÈÀÍÀÌÃÄÁÏÁÉÓ ÐÉÒÛÉ~ ÉÂÖËÉÓáÌÄÁÉÀÍ ÛÄÌÃÄÂÉ ÐÉÒÄÁÉ: ÓÀØÀÒÈÅÄËÏÓ ÐÒÄÆÉÃÄÍÔÉ; ÓÀØÀÒÈÅÄËÏÓ ÐÀÒËÀÌÄÍÔÉÓ ßÄÅÒÉ; ÀàÀÒÉÓÀ ÃÀ À×áÀÆÄÈÉÓ ÀÅÔÏÍÏÌÉÖÒÉ ÒÄÓÐÖÁËÉÊÄÁÉÓ ÖÌÀÙËÄÓÉ ßÀÒÌÏÌÀÃÂÄÍËÏÁÉÈÉ g) ÏÒÂÀÍÏÄÁÉÓ áÄËÌÞÙÅÀÍÄËÄÁÉ ÃÀ ÌÀÈÉ ÌÏÀÃÂÉËÄÄÁÉ; ÀàÀÒÉÓÀ ÃÀ À×áÀÆÄÈÉÓ ÀÅÔÏÍÏÌÉÖÒÉ ÒÄÓÐÖÁËÉÊÄÁÉÓ 118 naTia wkeplaZe muxli 215 ÀÙÌÀÓÒÖËÄÁÄËÉ áÄËÉÓÖ×ËÄÁÉÓ ÖÌÀÙËÄÓÉ ÏÒÂÀÍÏÄÁÉÓ áÄËÌÞÙÅÀÍÄËÄÁÉ ÃÀ ÌÀÈÉ ÌÏÀÃÂÉËÄÄÁÉ; ÓÀØÀÒÈÅÄËÏÓ ÌÉÍÉÓÔÒÉ ÃÀ ÌÉÓÉ ÌÏÀÃÂÉËÄ; ÓÀØÀÒÈÅÄËÏÓ ÓÀáÄËÌßÉ×Ï ÊÀÍÝÄËÀÒÉÉÓ Ö×ÒÏÓÉ ÃÀ ÌÉÓÉ ÌÏÀÃÂÉËÄ; ÓÀØÀÒÈÅÄËÏÓ ÓÀáÄËÌßÉ×Ï ÃÄÐÀÒÔÀÌÄÍÔÉÓ ÈÀÅÌãÃÏÌÀÒÄ, ÓÀØÀÒÈÅÄËÏÓ ÓÀáÄËÌßÉ×Ï ÉÍÓÐÄØÝÉÉÓ Ö×ÒÏÓÉ ÃÀ ÌÀÈÉ ÌÏÀÃÂÉËÄÄÁÉ; ÓÀØÀÒÈÅÄËÏÓ; ÓÀÌÉÍÉÓÔÒÏÓ ÓÔÒÖØÔÖÒÖËÉ ØÅÄÃÀÍÀÚÏ×ÉÓ áÄËÌÞÙÅÀÍÄËÉ, ÀÂÒÄÈÅÄ ÌÀÓÈÀÍ ÂÀÈÀÍÀÁÒÄÁÖËÉ ÐÉÒÉ; ÓÀØÀÒÈÅÄËÏÓ ÓÀáÄËÌßÉ×Ï ÊÀÍÝÄËÀÒÉÉÓ ÓÔÒÖØÔÖÒÖËÉ ØÅÄÃÀÍÀÚÏ×É áÄËÌÞÙÅÀÍÄËÉ, ÀÂÒÄÈÅÄ ÌÀÓÈÀÍ ÂÀÈÀÍÀÁÒÄÁÖËÉ ÐÉÒÉ; ÓÀØÀÒÈÅÄËÏÓ ÓÀáÄËÌßÉ×Ï ÓÀØÅÄÖßÚÄÁÏ ÃÀßÄÓÄÁÖËÄÁÉÓ áÄËÌÞÙÅÀÍÄËÉ; ÓÀØÀÒÈÅÄËÏÓ ÛÉÍÀÂÀÍ ÓÀØÌÄÈÀ, ÖÛÉÛÒÏÄÁÉÓÀ ÃÀ ÈÀÅÃÀÝÅÉÓ ÓÀÌÉÍÉÓÔÒÏÄÁÉÓ ÃÄÐÀÒÔÀÌÄÍÔÄÁÉÓ,ÁÉÖÒÏÄÁÉÓ,ÌÈÀÅÀÒÉ ÓÀÌÌÀÒÈÅÄËÏÄÁÉÓÀ ÃÀ ÓÀÌÌÀÒÈÅÄËÏÄÁÉÓ Ö×ÒÏÓÄÁÉ ÃÀ ÌÀÈÉ ÌÏÀÃÂÉËÄÄÁÉ,ÀÂÒÄÈÅÄ ÌÀÈÈÀÍ ÂÀÈÀÍÀÁÒÄÁÖËÉ ÐÉÒÄÁÉ; ÓÀØÀÒÈÅÄËÏÓ ÓÀáÄËÌßÉ×Ï ÓÀÁÀÑÏ ÃÄÐÀÒÔÀÌÄÍÔÉÓ ÒÄÂÉÏÍÀËÖÒÉ ÓÀÁÀÑÏÓ, ÓÀÁÀÑÏ ÓÀÌÌÀÒÈÅÄËÏÓ, ÓÀÁÀÑÏÓ áÄËÌÞÙÅÀÍÄËÄÁÉ; ÓÀØÀÒÈÅÄËÏÓ ÓÀáÄËÌßÉ×Ï ÓÀÂÀÃÀÓÀáÀÃÏ ÃÄÐÀÒÔÀÌÄÍÔÉÓ À×áÀÆÄÈÉÓÀ ÃÀ ÀàÀÒÉÓ ÀÅÔÏÍÏÌÉÖÒÉ ÒÄÓÐÖÁËÉÊÄÁÉÓ, ÒÀÉÏÍÉÓ, ØÀËÀØÉÓ, ØÀËÀØÉÓ ÒÀÉÏÍÉÓ ÀÃÂÉËÏÁÒÉÅÉ ÓÀÂÀÃÀÓÀáÀÃÏ ÉÍÓÐÄØÝÉÄÁÉÓ áÄËÌÞÙÅÀÍÄËÄÁÉ; ÓÀØÀÒÈÅÄËÏÓ ÓÀáÄËÌßÉ×Ï ÀÍÔÉÌÏÍÏÐÏËÉÖÒÉ ÓÀÌÓÀáÖÒÉÓ Ö×ÒÏÓÉ ÃÀ ÌÉÓÉ ÌÏÀÃÂÉËÄ; ÝÄÍÔÒÀËÖÒÉ ÂÀÌßÅÄÅÉ ÊÏÌÉÓÉÉÓ ÈÀÅÌãÃÏÌÀÒÄ, ÂÀÌßÅÄÅÉ ÊÏÌÉÓÉÉÓ ÒÀÉÏÍÉÓ ÃÀ ØÀËÀØÉÓ (ÈÁÉËÉÓÉ, ÁÀÈÖÌÉ, ÒÖÓÈÀÅÉ, ÓÏáÖÌÉ, ×ÏÈÉ, ØÖÈÀÉÓÉ ÃÀ ÝáÉÍÅÀËÉ), ÀÂÒÄÈÅÄ ØÀËÀØÉÓ ÒÀÉÏÍÉÓ ÓÀÌáÄÃÒÏ ÊÏÌÉÓÒÄÁÉ; ÓÀØÀÒÈÅÄËÏÓ ÊÏÍÔÒÏËÉÓ ÐÀËÀÔÉÓ ÈÀÅÌãÃÏÌÀÒÄ, ÌÏÀÃÂÉËÄ ÐÒÄÆÉÃÉÖÌÉÓ ßÄÅÒÉ, ÃÄÐÀÒÔÀÌÄÍÔÉÓ, ÒÄÂÉÏÍÀËÖÒÉ ÃÀ ØÀËÀØÉÓ ÁÉÖÒÏÓ áÄËÌÞÙÅÀÍÄËÄÁÉ, À×áÀÆÄÈÉÓÀ ÃÀ ÀàÀÒÉÓ ÀÅÔÏÍÏÌÉÖÒÉ ÒÄÓÐÖÁËÉÊÄÁÉÓ ÊÏÍÔÒÏËÉÓ ÐÀËÀÔÄÁÉÓ áÄËÌÞÙÅÀÍÄËÄÁÉ; ÓÀØÀÒÈÅÄËÏÓ ÄÒÏÅÍÖËÉ ÁÀÍÊÉÓ ÐÒÄÆÉÃÄÍÔÉ ÃÀ ÓÀÁàÏÓ ßÄÅÒÉ; ÓÀØÀÒÈÅÄËÏÓ ÐÒÄÆÉÃÄÍÔÉÓ ÓÀÈÀÈÁÉÒÏ ÏÒÂÀÍÏÓ ßÄÅÒÉ; ÓÀØÀÒÈÅÄËÏÓ ÄÍÄÒÂÄÔÉÊÉÓ ÌÀÒÄÂÖËÉÒÄÁÄËÉ ÄÒÏÅÍÖËÉ ÊÏÌÉÓÉÉÓ ßÄÅÒÉ; ÓÀØÀÒÈÅÄËÏÓ ÓÀÀÅÔÏÌÏÁÉËÏ ÔÒÀÍÓÐÏÒÔÉÓ, ÓÀÒÊÉÍÉÂÆÏ ÔÒÀÍÓÐÏÒÔÉÓ, ÓÀÆÙÅÀÏ ÔÒÀÍÓÐÏÒÔÉÓÀ ÃÀ ÓÀÌÏØÀËÀØÏ ÀÅÉÀÝÉÉÓ ÀÃÌÉÍÉÓÔÒÀÝÉÄÁÉÓ ÈÀÅÌãÃÏÌÀÒÄÄÁÉ; (ÞÀËÀÛÉÀ 2002 ßËÉÓ 1 ÉÀÍÅÒÉÃÀÍ 20.07.2001 N1014) ÓÀØÀÒÈÅÄËÏÓ ÝÄÍÔÒÀËÖÒÉ ÓÀÀÒÜÄÅÍÏ ÊÏÌÉÓÉÉÓ ÈÀÅÌãÃÏÌÀÒÄ, ÌÏÀÃÂÉËÄ ÃÀ ÌÃÉÅÀÍÉ; ÓÀØÀÒÈÅÄËÏÓ ÐÒÄÆÉÃÄÍÔÉÓ ÓÀáÄËÌßÉ×Ï ÒßÌÖÍÄÁÖËÉ ÃÀ ÌÉÓÉ ÌÏÀÃÂÉËÄ; ÒÀÉÏÍÉÓ ÃÀ ØÀËÀØÉÓ (ÈÁÉËÉÓÉ, ÁÀÈÖÌÉ, ÒÖÓÈÀÅÉ,ÓÏáÖÌÉ, ×ÏÈÉ, ØÖÈÀÉÓÉ ÃÀ ÝáÉÍÅÀËÉ), ÀÃÂÉËÏÁÒÉÅÉ ßÀÒÌÏÌÀÃÂÄÍËÏÁÉÈÉ ÏÒÂÀÍÏÄÁÉÓ áÄËÌÞÙÅÀÍÄËÄÁÉ; ÒÀÉÏÍÉÓ ÃÀ ØÀËÀØÉÓ (ÈÁÉËÉÓÉ, ÁÀÈÖÌÉ, ÒÖÓÈÀÅÉ, ÓÏáÖÌÉ, ×ÏÈÉ, ØÖÈÀÉÓÉ ÃÀ ÝáÉÍÅÀËÉ), ÀÂÒÄÈÅÄ ØÀËÀØÉÓ ÒÀÉÏÍÉÓ ÀÃÂÉËÏÁÒÉÅÉ ÀÙÌÀÓÒÖËÄÁÄËÉ ÏÒÂÀÍÏÄÁÉÓ áÄËÌÞÙÅÀÍÄËÄÁÉ ÃÀ ÌÀÈÉ ÐÉÒÅÄËÉ ÌÏÀÃÂÉËÄÄÁÉ; ÌÏÓÀÌÀÒÈËÄ; ÓÀØÀÒÈÅÄËÏÓ ÂÄÍÄÒÀËÖÒÉ ÐÒÏÊÖÒÏÒÉ ÃÀ ÌÉÓÉ ÌÏÀÃÂÉËÄ; ÓÀØÀÒÈÅÄËÏÓ ÂÄÍÄÒÀËÖÒÉ ÐÒÏÊÖÒÀÔÖÒÉÓ ÓÀÌÌÀÒÈÅÄËÏÓ, ÓÀÌÓÀáÖÒÉ áÄËÌÞÙÅÀÍÄËÄÁÉ ÃÀ ÌÀÈÈÀÍ ÂÀÈÀÍÀÁÒÄÁÖËÉ ÐÉÒÄÁÉ, ÒÄÂÉÏÍÖËÉ ÔÒÀÍÓÐÏÒÔÉÓ ÐÒÏÊÖÒÏÒÉ, ÒÄÂÉÏÍÖËÉ ÓÀÌáÄÃÒÏ Ð Ò Ï Ê Ö Ò Ï Ò É , Ó ÀÓ ã Ä Ë È À À Ù Ó ÒÖ Ë Ä Á Ä Á É Ó ÀÓ Ê À Í Ï Í Ä Á É Ó ÃÀ Ý Å ÀÆ Ä ÆÄÃÀÌáÄÃÅÄËÏÁÉÓ ÐÒÏÊÖÒÏÒÉ, ÓÀÏËØÏ, ÒÀÉÏÍÉÓ ÃÀ ØÀËÀØÉÓ (ÈÁÉËÉÓÉ, ÁÀÈÖÌÉ, ÒÖÓÈÀÅÉ, ÓÏáÖÌÉ, ×ÏÈÉ, ØÖÈÀÉÓÉ ÃÀ ÝáÉÍÅÀËÉ), ÀÂÒÄÈÅÄ ØÀËÀØÉÓ ÒÀÉÏÍÉÓ ÐÒÏÊÖÒÏÒÄÁÉ; ÓÀØÀÒÈÅÄËÏÓ ÊÏÍÓÔÉÔÖÝÉÉÓ ÐÉÒÃÀÐÉÒÉ ÌÉÈÉÈÄÁÉÓ ÓÀ×ÖÞÅÄËÆÄ ÀÒÜÄÖËÉ, ÃÀÍÉÛÍÖËÉ ÀÍ ÃÀÌÔÊÉÝÄÁÖËÉ ÓáÅÀ ÐÉÒÉ~. 119 naTia wkeplaZe muxli 215 miTiTebuli normiT Tanamdebobis piris definicia personificirebulia saxelmwifo xelisuflebis samive Stos umaRlesi Tanamdebobis pirebis – adgilobrivi TviTmmarTvelobis Tanamdebobis pirebis da sajaro uflebamosilebis ganmxorcielebeli Tanamdebobis pirebis CamonaTvaliT. dausabuTebeli qonebis CamorTmevasTan dakavSirebul administraciuli samarTalwarmoebaSi Tanamdebobis piris terminSi moazrebulia agreTve, sawarmos xelmZRvanelobaze / warmomadgenlobaze 16 uflebamosili piri, miuxedavad imisa, gaTavisuflebulia Tu ara igi dakavebuli Tanamdebobidan. mocemul kanonSi Tanamdebobis piris definicia identuria sisxlis samarTlis saproceso kodeqsis 44.47 muxlSi Camoyalibebul Tanamdebobis piris definiciasTan. kerZo samarTlis iuridiuli piris xelmZRvaneli piris Tanamdebobis pirad miCneva, Tuki am sawarmoSi saxelmwifo wilis naxevars an mets flobs, /ZiriTadad, Sps, ss, / scildeba Tanamdebobis piris klasifikacias da gamomdinareobs mocemuli kanonis miznebidan, ris gamo saxezea saxelmwifos, rogorc samewarmeo urTierTobis subieqtis/partniori, aqcioneri/ interesebis sawarmoSi warmomadgenlobiT aRWurvili piris statusis gaTanabreba sajaro samarTlebrivi uflebamosilebis ganmxorcielebel Tanamdebobis pirTan. aRniSnuli definiciis mixedviT prokuroris mier sarCelis aRZvris momentisaTvis mniSvneloba ara aqvs piri gaTavisuflebulia Tu ara Tanamdebobidan. b) ojaxis wevris terminis mniSvneloba ZiriTadad Seesabameba `sajaro samsaxurSi interesTa SeuTavseblobas da korufciis Sesaxeb`kanonis 4 a) muxliT ganazRvrul definicias. igive SeiZleba iTqvas termin `axlo naTesavTan`dakavSirebiT, Tumca, subieqtTa wre gazrdilia da moicavs meuRlis das, Zmas da mSoblebs. d) dakavSirebuli piri – subieqtTa wre Zalian farToa, am terminis mniSvnelobidan gamomdinare. piris am statusSi moqceva mTlianad Sefasebis sferos warmoadgens da mtkicebis sagania, vinaidan piri iuridiulad warmoadgens ama Tu im qonebis mesakuTres, mis mimarT unda arsebobdes safuZvliani eWvi, rom igi mopovebulia Tanamdebobis piris arakanonier qmedebaTa Sedegad da am qonebiT sargeblobs, gankargavs /an gankarga/ Tanamdebobis piri, amdenad, piris iuridiulad sakuTrebaSi arsebul qonebasTan mimarTebaSi 16 120 `mewarmeTa Sesaxeb~ kanoniT gansazRvruli uflebamosili piri. naTia wkeplaZe muxli 216 saxeze unda iyos pirobaTa erToblioba, romliTac dasturdeba dakavSirebuli piris, rogorc fiqtiuri mesakuTreobis faqti. sagulisxmoa, rom kanonmdeblis mier cal-calke aris definirebuli terminebi `ukanono qoneba`da `dausabuTebeli qoneba~, I SemTxvevaSi aseTia qoneba, agreTve, am qonebidan miRebuli Semosavali, aqciebi, wili, romelic amave muxlis a) – d) punqtebSi miTiTebul subieqtebs mopovebuli aqvT kanonis moTxovnaTa darRveviT, xolo, dausabuTebelia qoneba, romlis kanonieri saSualebebiT mopovebis damadasturebeli dokumentebi a) – g) punqtebSi miTiTebul subieqtebs ar gaaCniaT an igi SeZenilia ukanono qonebis gasxvisebis Sedegad miRebuli fuladi saxsrebiT. termini `dausabuTebeli qoneba`2004w. 13.02. cvlilebiT aisaxa kanonis `sajaro samsaxurSi interesTa SeuTavseblobis da korufciis Sesaxeb 3.4 muxlSi, igive redaqciiT. sagulisxmoa, rom dausabuTebeli qoneba, definiciidan gamomdinare, ver iqneba gavrcelebuli dakavSirebuli piris mimarT, igi am normis subieqts ar warmoadgens, vinaidan Tavad termin `dakavSirebuli piris`definiciis mixedviT piris amgvar subieqtad miCnevis erTerT elements, misi, rogorc qonebis iuridiuli mesakuTreoba warmoadgens. muxli 216. qonebis ukanonod an dausabuTeblad cnoba 1. Tanamdebobis piris, misi ojaxis wevris an axlo naTesavis qonebas mosamarTle cnobs ukanonod, Tu saqmis warmoebis procesSi, saTanado mtkicebulebebis Sefasebis safuZvelze, sasamarTlom gamoarkvia, rom qoneba an am qonebis SeZenisTvissaWiro saSualebebi mopovebulia kanonis moTxovnaTa darRvevis Sesabamisad. 2. mosarCele valdebulia sasamarTlos warudginos mtkicebulebebi mopasuxis qonebis ukanonobisa da dausabuTeblobis Taobaze. Tanamdebobis piris, misi ojaxis wevris, axlo naTesavis an dakavSirebuli piris qonebas mosamarTle mosarCele mxaris mier wardgenili mtkicebulebebis Sefasebis safuZvelze cnobs dausabuTeblad, Tu saqmis warmoebis procesSi mopasuxem ver warudgina sasamarTlos qonebis an am qonebis SeZenisTvis saWiro finansuri saSualebebis kanonieri gziT mopovebis an am qonebaze kanonmdeblobiT dadgenili gadasaxadebis gadaxdis damadasturebeli dokumentebi. (13.02.2004. N3391) 121 naTia wkeplaZe muxli 216 miTiTebuli normiT kanonmdebeli adgens sarCelis dakmayofilebis anu qonebis ukanonod cnobis SemTxvevebs. sasamarTlom saTanado mtkicebulebis Sefasebis safuZvelze unda gamoarkvios, rom sadao qoneba an misi SeZenisTvis saWiro saSualebebi mopovebulia Tu ara kanonis moTxovnaTa darRvevis safuZvelze. kanonis moTxovnaTa darRveva gulisxmobs qveyanaSi moqmed, rogorc sajaro samarTlis, ise kerZo samarTlis kanonmdeblobis normebiT mowesrigebuli urTierTobis ama Tu im formiT gamovlenil darRvevas. sagulisxmoa, rom mtkicebis tvirTi mxareebze gadanawilebulia Semdegnairad: prokurori /mosarCele/ valdebulia sasamarTlos warudginos mtkicebulebebi mopasuxis qonebis ukanonobisa da dausabuTeblobis Taobaze, pirobiTad, amgvari mtkicebulebebi SesaZloa iyos: Tanamdebobis piris mier Sevsebuli deklaracia `sajaro samsaxurSi interesTa SeuTavseblobisa da korufciis Sesaxeb`kanonis safuZvelze; amonaweri sajaro reestridan, saxelfaso uwyisebi, auditis daskvna sadao qonebis SefasebasTan dakavSirebiT, Tanamdebobis piris Tanamdebobaze yofnis /daniSvnis/ brZaneba, amonaweri Sromis wignakidan, mowmeTa Cvenebebi da sxva. sasamarTlo am mtkicebulebebis Sefasebis safuZvelze qonebas cnobs dausabuTeblad Tu saqmis warmoebis procesSi mopasuxem – / administraciuli saproceso kodeqsis 215 a) – d) punqtebiT gaTvaliswinebuli subieqti/ ver warudgina sasamarTlos qonebis an misi SeZenisaTvis saWiro finansuri saSualebebis kanonieri gziT mopovebis an am qonebaze kanonmdeblobiT dadgenili gadasaxadebis gadaxdis damadasturebeli dokumentebi, pirobiTad, amgvari SeiZleba iyos: anderZi, Cuqebis xelSekruleba, kanonismierimemkvidreobis damadasturebeli samkvidro mowmoba, jildo, sakredito xelSekruleba, fasiani qaRaldebi,sagadasaxado dokumentacia,Semosavlis legaluri wyaros damadasturebeli mtkicebulebebi da sxva. administraciuli samarTalwarmoebis erT-erTi damaxasiaTebeli Taviseburebis mtkicebis tvirTis amgvari gadanawileba, erTi SexedviT, uzrunvelyofs mxareTa SejibrebiTobis princi ps, romliTac administraciuli saproceso kodeqsis me-4 muxlis mixedviT administraciuli procesis monawileebi srulad sargebloben saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis me-4 muxliT miniWebuli ufleba-movaleobebiT. administraciuli saproceso kodeqsis me-4 muxlis mixedviT administraciuli saqmis ganmxilveli sasamarTlo uflebamosilia Tavisi iniciativiT miiRos gadawyvetileba damatebiTi informaciis an mtkicebulebis warmosadgenad. vfiqrob, administraciuli samarTalwarmoebis es specifika vrceldeba dausabuTebeli qonebis CamorTmevasa da saxelmwifosaTvis 122 naTia wkeplaZe muxli 217 gadacemasTan dakavSirebul samarTalwarmoebaSic. unda aRiniSnos, rom sasamarTlo praqtika am TvalsazrisiT viTardeba, igi Tavisi iniciativiT moipovebs mtkicebulebebs an saWiro informacias. muxli 217. qonebis dayadaReba 1. Tu aris monacemebi, rom Tanamdebobis piris, misi ojaxis wevris, axlo naTesavis an dakavSirebuli piris mflobelobaSi arsebul qonebas gadamalaven an daxarjaven anda sxvagvarad gaasxviseben, prokurori valdebulia sasamarTlos mimarTos gancxadebiT qonebis, maT Soris, sabanko angariSebis dayadaRebis Taobaze. 2. am muxlis pirveli nawiliT gaTvaliswinebul SemTxvevebSi gamoiyeneba am kodeqsis VII2 Tavis debulebebi. (13.02.2004. N3391) mocemul samarTalwarmoebaSi prokurors gaaCnia saproceso moqmedebis Sesrulebis valdebuleba, kerZod, sadao qonebis dayadaRebis moTxovniT gancxadebiT mimarTvisa, Tu ki arsebobs Sesabamisi monacemebi qonebis gasxvisebis an daxarjvis SesaZleblobaze. kanonis teqstidan gamomdinare, prokurorma Tavis gancxadebaSi unda daasabuTos im monacemebis realuroba, romelic sadao qonebis gadamalvis, daxarjvis an gasxvisebis SesaZleblobaze metyvelebs. werilobiTi mtkicebulebis arsebobis SemTxvevaSi /mag. sajaro gancxadebebi uZravi qonebis gayidvis Toabaze/, isini wardgenil unda iqnas sasamarTloSi. prokuroris mier am saproceso uflebis gamoyenebis SemTxvevaSi, savaldebuloa Tanamdebobis piris braldebulis statusSi yofnis piroba, rac qmnis SesaZleblobas sarCelis aRZvramde amgvari SuamdgomlobiT sasamarTlosadmi mimarTvisa, administraciuli saproceso kodeqsis 1.2. muxlis princi pidan gamomdinare, kanonmdebelma ar gansazRvra Tu ra saxis gadawyvetas mimarTavs sasamarTlo, romeli sasamarTlo aqtis formiT, rac xarveziT unda aixsnas, administraciuli saproceso kodeqsis 1.2. muxlidan gamomdinare, amave muxlis me-2 nawilis daTqma, rom amgvari Suamdgomlobis ganxilvisas gamoiyeneba VII2 Tavis debulebebi, adasturebs, rom Suamdgomloba sarCelis aRZvraze ar aris damokidebuli. igi sarCelisgan damoukidebeli saproceso moqmedebaa da mis mimarT gamoyenebul unda iqnas amave Tavis normebi. sasamarTlom unda gamoiyenos saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 198-e muxli, ramdenadac prokuroris mier moTxovnili 123 naTia wkeplaZe muxli 218 saproceso moqmedeba Tavisi SinaarsiT warmoadgens sarCelis uzrunvelyofis RonisZiebas. muxli 21 8 . qonebis ukanonod an dausabuTeblad cnobis iuridiuli Sedegebi 1. Tu sasamarTlom am Tavis 216 muxlis Sesabamisad Tanamdebobis piris, misi ojaxis wevris, axlo naTesavis an dakavSirebuli piris qoneba cno ukanonod an dausabuTeblad, mopasuxis qoneba mesame pirTa kanonieri interesebis dakmayofilebis Semdeg gadaecema mis kanonier mesakuTres, xolo kanonieri mesakuTris dadgenis SeuZleblobis SemTxvevaSi – saxelmwifos. 2. Tu mopasuxis qonebis SeZenis wyaro an misi kanoniereba an dasabuTebuloba nawilobriv dasturdeba, saxelmwifos ubrundeba mopasuxis qonebis is nawili, romlis kanonierebas an dasabuTebulobas mopasuxe sasamarTlo wesiT ver daadasturebs. 3. Tu SeuZlebelia mopasuxis ukanono da dausabuTebeli qonebis pirvandeli mdgomareobiT saxelmwifosTvis dabruneba, mopasuxes daekisreba am qonebis ekvivalenturi fuladi Tanxis gadaxda. 4. sasamarTlos gadawyvetileba mopasuxis dausabuTebeli an ukanono qonebis kanonieri mesakuTris an saxelmwifosTvis gadacemis Taobaze aRsruldeba „saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb” saqarTvelos kanoniT dadgenili wesiT. miTiTebuli normiT gansazRvrulia prokuroris sarCelis dakmayofilebis samarTlebrivi Sedegebi, romelSic gaTvaliswinebulia mesame piris kanonieri interesebi, Semdegi formiT, rom mopasuxis qoneba mesame pirTa kanonieri interesebis dakmayofilebis Semdeg gadaecema, mis kanonier mesakuTres, xolo, aseTis dadgenis SeuZleblobis SemTxvevaSi – saxelmwifos. ramdenadac kanonmdebeli mesame piris kanonieri interesis realizacias ukavSirebs sasamarTlos mier sadao qonebis ukanonod an dausabuTeblad cnobis faqts (rac niSnavs, rom sasamarTlom ukve gamoitana gadawyvetileba sarCelis dakmayofilebis Taobaze), da ara samarTalwarmoebis dawyebas sadao qonebaze, amdenad, sasamarTlo ar aris uflebamosili da miT ufro, valdebuli saqmis ganxilvis procesSi arkvios potenciuri mesame pirebis arseboba, an maTi kanonieri interesebis safuZvlianoba, iseve, rogorc kanonieri mesakuTris dadgenis sakiTxi. 124 naTia wkeplaZe muxli 218 aRniSnuli warmoudgenel procesualur sirTuleebs Seuqmnida sasamarTlos, vinaidan: 1. davis sagans warmoadgens qonebis kanoniereba da dasabuTebuloba, xolo sasamarTlo SezRudulia warmodgenili sarCelis farglebiT. 2. mesame piris kanonieri interesebis dadgena damoukidebuli davis sagania da eqvemdebareba mtkicebas, iseve, rogorc kanonieri mesakuTris dadgenis sakiTxi. amdenad, mesame pirebis an kanonieri mesakuTris pretenziebi Tanamdebobis piris qonebasTan dakavSirebiT warmoadgens damoukidebeli sarCelis safuZvels samoqalaqo kodeqsiT gaTvaliswinebuli vindikaciuri sarCelis aRZvris meSveobiT, risi ganxorcieleba dasaSvebia ara prokuroris sarCelis ganxilvis stadiaze, aramed, misi dakmayofilebis Taobaze gamotanili gadawyvetilebis kanonier ZalaSi Sesvlis Semdeg aRsrulebis stadiaze17. winaaRmdeg SemTxvevaSi, mesame pirebis mowveva administraciuli saproceso kodeqsis me-16 muxlis Sesabamisad, gamoiwvevda konstituciuri uflebis `yvelas aqvs ufleba mimarTos sasamarTlos Tavis uflebaTa da TavisuflebaTa dasacavad~, saproceso kanonmdeblobaSi realizebuli imgvarad, rom mxareTa Tavisufal nebazea damokidebuli TavianTi materialuri da saproceso uflebebis gankargva /dispziciurobis princi pi/ anu uflebis dasacavad sasamarTloSi mimarTvis Taobaze nebis gamoxatva, damokidebuli iqneboda ara piris survilze, aramed, prokuroris sarCelze, rac srul winaaRmdegobaSi modis dispoziciurobis princi pze agebul samoqalaqo saproceso samarTalTan. miTiTebul normaSi ganisazRvra ara samarTalwarmoebis procesSi mesame pirTa interesebis dakmayofilebis sakiTxi, aramed, marTlmsajulebis ganxorcielebis Semdeg, qonebis gadacemis wesi, rac mocemul SemTxvevaSi, ganisazRvra rigiTobiT: 1. mesame pirTa kanonieri interesi; 2. kanonieri mesakuTre; 3. saxelmwifo. aqve unda aRiniSnos, rom amave muxlis me-4 nawiliT dadgenilia, rom sasamarTlos gadawyvetileba qonebis kanonieri mesakuTris an saxelmwifosaTvis gadacemis Taobaze...~, kanonis sityvasityviT gagebiT Seicavs im azrs, rom sasamarTlos gadawyvetilebiT qoneba an kanonier mesakuTres an saxelmwifos gadaecema, rac winaaRmdegobaSi 17 saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos 2004 wlis 02.11 ganCinebiT saqme #bs-1132-915k-04 #9 k.-Zis mimarT, dabrunda xelaxla gansaxilvelad mesame piris savaldebulo Cabmis miTiTebiT. 125 naTia wkeplaZe muxli 219 modis davis saganTan, romlis mixedviT sasamarTlo arkvevs da adgens sadao qoneba aris Tu ara ukanono da dausabuTebeli da ara imas, Tu vin SeiZleba iyos am qonebis marTlzomieri mflobeli. muxlis me-2 nawili iTvaliswinebs mopasuxis qonebis kanonierebis da dasabuTebulobis nawilobriv dadasturebis SemTxvevebs, romlis procesualuri Sedegi iqneba prokuroris sarCelis nawilobriv dakmayofileba, Sesabamisad, dakmayofilebul (dasabuTebul) nawilSi Sesuli qoneba eqvemdebareba saxelmwifosaTvis gadacemas, ramdenadac am nawilze mopasuxem ver daadastura qonebis kanoniereba da dasabuTebuloba. muxli 21 9. Tanamdebobis piris sisxlissamarTlebrivi pasuxismgebloba 1. Tu sasamarTlo daadasturebs, rom Tanamdebobis piris, misi ojaxis wevris, axlo naTesavis an dakavSirebuli piris mflobelobaSi imyofeba ukanono da dausabuTebeli qoneba da sasamarTlo procesis msvlelobisas Tanamdebobis piris mier Cadenil qmedebaSi gamoikveTa sisxlis samarTlis danaSaulis niSnebi, prokurori iwyebs sisxlissamarTlebriv devnas mis winaaRmdeg. (20.04.2005. N1352) 2. am muxlis pirveli nawiliT gaTvaliswinebul SemTxvevaSi samarTalwarmoeba mimdinareobs sisxlis samarTlis saproceso kodeqsiT dadgenili wesiT. sasamarTlos mier sarCelis dakmayofilebis – Tanamdebobis piris mflobelobaSi ukanono da dausabuTebeli qonebis flobis dadasturebis SemTxvevaSi da procesis stadiebze Tanamdebobis piris mier Cadenil qmedebaSi sisxlis samarTlis danaSaulis niSnebis gamokveTisas, prokurori valdebulia aRZras sisxlis samarTlis saqme mis winaaRmdeg. prokuroris mier sisxlis samarTlis saqmis aRZvra piris mimarT sisxlis samarTlis saproceso kodeqsiT reglamentirebuli saproceso moqmedebaa, ris gamoc sruliad gaugebaria administraciuli saproceso kodeqsis normebSi am debulebis Semotana, ramdenadac administraciuli saproceso kodeqsis I muxlis Sesabamisad, es kodeqsi adgens saerTo sasamarTloebSi administraciul saqmeTa ganxilvisa da gadawyvetis saproceso wesebs. prokuroris am uflebamosilebis – aRZras sisxlis samarTlis saqme araviTari Semxebloba miTiTebulTan ara aqvs da igi iseve, rogorc sxva moqmedeba SesaZloa warmoadgendes sarCelis dakmayofilebis erT-erT samarTlebriv Sedegs. 126 naTia wkeplaZe muxli 2110 mocemuli norma ar Seicavs arc procesis monawileTa da arc sasamarTlos mier administraciuli procesisaTvis damaxasiaTebel da saWiro ama Tu im saproceso moqmedebis ganxorcielebis wess, piriqiT, es swored rom sisxlissamarTlebrivi devnis ganxorcielebis proceduraa da igi sisxlissamarTalwarmoebiT saqarTvelos sisxlis samarTlis saproceso kodeqsiT dadgenili wesiT unda ganxorcieldes. muxli 2110. sarCelis daukmayofileblobis Sedegebi Tu ukanono da dausabuTebeli qonebis Taobaze sarCeli ar dakmayofilda, imave qonebasTan dakavSirebiT ganmeorebiTi sarCelis wardgena dauSvebelia, garda im SemTxvevebisa, rodesac kanonmdeblobiT dadgenili wesiT gamovlinda axalaRmoCenili garemoebebi. (13.02.2004. N3391) prokuroris sarCelis sasamarTlos mier ardakmayofilebis SemTxvevaSi kanonmdebeli krZalavs imave qonebasTan dakavSirebiT ganmeorebiTi sarCelis wardgenas. amgvari SesaZlebloba moqmedi materialuri da saproceso kanonmdeblobiT arcerT samarTalwarmoebaSi daSvebuli ar aris, kanonier ZalaSi Sesuli sasamarTlo aqtis Sesasruleblad savaldebulo Zalis da saboloobis princi pidan gamomdinare. Tumca, mocemul samarTalwarmoebaSi daSvebulia gamonaklisi, ramdenadac kanonis teqstSi gamoyenebulia sityvebi: garda im SemTxvevebisa. anu, rodesac saxeze iqneba kanonmdeblobiT dadgenili wesiT gamovlenili axladaRmoCenili garemoebebi, ganmeorebiT sarCelis wardgena imave qonebaze dasaSvebia, ramdenadac kanonmde belma ar daazusta Tu ra formiT waredgineba sasamarTlos axladaRmoCenili garemoebebi, logikurad, es unda yofiliyo saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis LII Tavis 421-432-e muxlebiT gaTvaliswinebuli procedura saqmis warmoebis ganaxlebis Sesaxeb. amdenad, praqtikulad daSvebulia precedenti, rom kanonier ZalaSi Sesuli sasamarTlo aqtis miuxedavad, axladaRmoCenili garemoebebi warmoadgens imave qonebaze ganmeorebiT sarCelis aRZvris safuZvels, rac srul winaaRmdegobaSi modis moqmedi materialuri da saproceso samarTlis dadgenil normebTan. sagulisxmoa, rom sarCelis dakmayofilebis SemTxvevaSi axladaRmoCenili garemoebebis safuZvelze sasamarTlosadmi mimarTvis uflebamosileba Tanamdebobis pirs, misi ojaxis wevrs, axlo naTesavs da dakavSirebul pirs gansazRvruli ara aqvs, aRniSnuliT ki 127 naTia wkeplaZe muxli 2111 saxezea saqarTvelos konstituciis 85.3 muxliT aRiarebuli principis `samarTalwarmoeba xorcieldeba mxareTa Tanasworobisa da SejibrebiTobis safuZvelze`xelyofa. marTlmsajulebis ganxorcieleba kanonisa da sasamarTlos winaSe saqmeSi monawile yvela piris Tanasworobis safuZvelze `adamianis uflebaTa evropuli konvenciis me-6 muxliT `samarTliani sasamarTlos ufleba`aRiarebul da garantirebul ZiriTad uflebas warmoadgens. garda aRniSnulisa, norma ar Seicavs daTqmas, romeli procesualuri normebis safuZvelze ixilavs sasamarTlo `ganmeorebiT sarCels~, ra vadaSia dasaSvebi misi wardgena, ra samarTlebriv Sedegebs iwvevs gamotanili gadawyvetileba da a.S. muxli 2111. dauswrebeli gadawyvetileba 1. Tanamdebobis pirTa ukanono da dausabuTebeli qonebis saxelmwifosTvis gadacemis Taobaze warmoebuli saqmeebis ganxilvisas, rodesac Tanamdebobis piris, misi ojaxis wevris, axlo naTesavis an dakavSirebuli piris mimarT gamocxadebulia Zebna, ar gamoiyeneba saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 233-e muxlis me-2 nawilis „g” qvepunqti. 2. mxares, romelic ar gamocxadebula sasamarTloSi, egzavneba dauswrebeli gadawyvetilebis asli misi gamotanidan 5 dRis ganmavlobaSi. 3. am muxlis pirveli nawiliT gaTvaliswinebul SemTxvevebSi gamoiyeneba sasamarTlo uwyebis mxarisaTvis Cabarebis (Setyobinebis) saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis VIII TaviT dadgenili wesi. (13.02.2004. #3391) im SemTxvevaSi, Tu mopasuxe subieqtebis mimarT sisxlis samarTlis saproceso kodeqsis normaTa safuZvelze gamocxadebulia Zebna, ar gamoiyeneba samoqalaqo saproceso kodeqsis 233.2 `g`qvepunqti, sagulisxmoa, rom savaraudod adgili aqvs koreqturul Secdomas, vinaidan miTiTebuli muxlis me-2 nawils saerTod qvepunqtebi, maT Soris `g`qvepunqti ara aqvs. amave muxlis 1-li nawilis `g`qvepunqtis mixedviT, sasamarTlos dauswrebeli gadawyvetilebis gamotana ekrZaleba Tu gamoucxadebel mxares droulad ar ecnoba saqmis faqtobrivi garemoebebis Sesaxeb, am normis gamouyeneblobaze miTiTeba gulisxmobs, rom miTiTebuli garemoeba ar SeiZleba gaxdes dauswrebeli gadawyvetilebis miRebis damabrkolebeli garemoeba. administraciuli samarTalwarmoebis mocemul proceduraSi dauswrebeli gadawyvetilebis institutis daSveba winaaRmdegobaSi 128 naTia wkeplaZe muxli 2111 modis administraciuli saproceso kodesis 261 muxlTan, romlis mixedviT administraciul samarTalwarmoebaSi ar gamoiyeneba samoqalaqo saproceso kodeqsis XXVI Tavis `dauswrebeli gadawyvetileba`debulebebi. kanonmdebels aRniSnulis gamosaricxad unda moexdina daTqma, rom mocemul proceduraSi ar gamoiyeneba administraciuli saproceso kodeqsis 261 muxli. sasamarTlos mier gamoucxadebel mxarisaTvis dauswrebeli gadawyvetilebis aslis misi gamotanidan 5 dRis ganmavlobaSi gadagzavnis valdebuleba igive SinaarsiT dadgenilia saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 235-e muxliT. vinaidan kanonmdebels ar ganusazRvravs dauswrebeli gadawyvetilebis gasaCivrebis gansxvavebuli vada da wesi, gamoyenebul unda iqnas samoqalaqo saproceso kodeqsis XXVI Tavis normebiT dadgenili procedura. Zebnilis statusSi myofi mopasuxisaTvis sasamarTlo uwyebis CabarebisTvis (Setyobinebis) gamoiyeneba samoqalaqo saproceso kodeqsis VI I I TaviT dadgenili wesi. Tumca, saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 70-78-e muxlebi ar iTvaliswinebs Tu sad unda iqnas Cabarebuli (datovebuli) Zebnili pirisaTvis gankuTvnili sasamarTlo uwyeba, saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 78-e muxli iTvaliswinebs mopasuxis faqtobrivi adgilsamyofelis daudgenlobis SemTxvevaSi uwyebis adgilobrivi TviTmmarTvelobis organosaTvis an im organizaciis administraciisaTvis gagzavnas, saidanac saTanado warweriT, romelic adasturebs uwyebis am dawesebulebebis mier miRebas. uwyebis dabrunebis SemTxvevaSi, sasamarTlo uflebamosilia saqmis ganxilvas Seudges. aRniSnulidan gamomdinare, saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 78.1 muxliT dadgenili pirobis SemTxvevaSi, sasamarTlo uflebamosilia gamoitanos dauswrebeli gadawyvetileba.18 18 sasamarTlo praqtikaSi, faqtiurad, ar arsebobs dauswrebeli gadawyvetilebis gamotanis precedenti, sasamarTloebs gamohqondaT arsebiTi gadawyvetileba administraciuli saproceso kodeqsis 261.2 muxlis safuZvelze, Tumca 2004w. 29.12. ganxorcielebul sakanonmdeblo cvlilebis Sedegad administraciuli saproceso kodeqsis 261 muxlis me-2 punqti gauqmebulia. 129 maia vaCaZe muxli 22 Tavi VIII administraciuli samarTalwarmoeba pirveli instanciis sasamarTloSi muxli 22. sarCeli administraciul-samarTlebrivi aqtis baTiladcnobis an Zaladakargulad gamocxadebis Taobaze 1. sarCeli SeiZleba aRiZras administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobis an Zaladakargulad gamocxadebis moTxovniT. 2. Tu kanoniT sxva ram ar aris dadgenili, sarCeli dasaSvebia, Tu administraciul-samarTlebrivi aqti an misi nawili pirdapir da uSualo (individualur) zians ayenebs mosarCelis kanonier uflebas an interess an ukanonod zRudavs mis uflebas. 3. sarCeli sasamarTlos unda waredginos Sesabamisad individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis an administraciul saCivarTan dakavSirebuli gadawyvetilebis gacnobidan erTi Tvis vadaSi, xolo normatiuli aqtis SemTxvevaSi –uSualo zianis miyenebidan 3 Tvis vadaSi. 4. am muxlis me-3 nawiliT dadgenili sasarCelo xandazmulobis vada ar vrceldeba iseT administraciul-samarTlebriv aqtebze, romlebic exeba Tanamdebobis piris, misi ojaxis wevris, axlo naTesavis an dakavSirebuli piris ukanono da dausabuTebel qonebas da miRebulia (gamocemulia) kanonmdeblobis moTxovnaTa darRveviT. (24.06.2005. #1800) materialuri miznis gansaxorcieleblad administraciuli saproceso kodeqsi mosarCeles aZlevs SesaZleblobas, gamoiyenos sarCelis sxvadasxva formebi da saproceso moqmedebebi. imisaTvis, rom SesaZlebeli gamxdariyo am pirTa qmediTi samarTlebrivi dacva, Seiqmna samarTlebrivi dacvis sxvadasxva formebi, rogorc adekvaturi procesualuri saSualebebi. ra formis sarCeli unda iqnas aRZruli, damokidebulia imaze, Tu ra miznisaTvis iRwvis mosarCele. pirma, romelic saWiroebs samarTlebriv dacvas, pirvel rigSi, TviTon unda SearCios im formis sarCeli, romelic esaWiroeba miznis gansaxorcieleblad. amavdroulad, administraciuli saqmis ganmxilveli sasamarTlo valdebulia gauwios am pirs saTanado mxardaWera. formaluri procesualuri uflebebis an materialuri miznebis ganxorcielebam marcxi ar unda ganicados mosarCelis gamoucdelobis an umweobis gamo. amasTan, davis sagnis gansazRvra mTlianad mosarCelis 130 maia vaCaZe muxli 22 kompetenciaa. mosarCele gansazRvravs sarCelis Sinaarsa da moculobas. sasamarTlo SezRudulia mocemuli sarCeliT da saqmes ixilavs am sarCelis farglebSi. administraciul saproceso kodeqsSi sarCelis sxvadasxva formebi ar aris mTlianobaSi da sabolood reglamentirebuli. sakanonmdeblo xelisuflebam isargebla mocemuli formebiT, rogorc aRniSnuli kodeqsis winapirobebiT da swored isini daudo mas safuZvlad. amdenad, administraciuli procesi ZiriTadad ganasxvavebs Secilebis, mavaldebulebel da aRiarebiT sarCelebs. 1.1. Secilebis sarCelze saubaria administraciuli saproceso kodeqsis 22-e muxlSi. es aris sarCeli administraciul samarTlebrivi aqtis baTilad cnobis an Zaladakargulad gamocxadebis Taobaze. Secilebis sarCelis safuZvelze mosarCeles SeuZlia miaRwios im administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobas an Zaladakargulad gamocxadebas, romelic pirdapir da uSualo (individualur) zians ayenebs mosarCelis kanonier uflebas an interess an ukanonod zRudavs mis uflebas. 1.2. arsebobs mosazreba, rom administraciul-samarTlebrivi aqtis Zaladakargulad gamocxadeba ar aris sasamarTlos funqcia, ufro swori iqneba Tu vityviT, rom ar arsebobs saWiroeba am aqtiT darRveuli uflebis sasamarTlo dacvisa, radgan igi gamocemul iqna, rogorc marTlzomieri (kanonieri) aqti da misi Zaladakargulad gamocxadeba dakavSirebulia mxolod iseT garemoebebTan, rac mocemulia zogadi administraciuli kodeqsis 61-e muxlSi da ar ukavSirdeba Zaladakargulad gamocxadebamde warmoSobili samarTlebrivi Sedegebis gauqmebas, anu TavisTavad aRniSnuli aqti aramarTlzomieri (ukanono) ar aris. am mosazrebis Tanaxmad, sasamarTlos funqciaa administraciuli organos mier gamocemuli administraciul-samarTlebrivi aqtis kanonierebis Semowmeba, misi Sesabamisobis gansazRvra saqarTvelos kanonmdeblobasTan, razec miuTiTebs kidec administraciuli saproceso kodeqsis me-2 muxlis me-2 nawilis „a`qvepunqti, me-6 da 32-e muxlebi da rac gulisxmobs imis dadgenas, marTlzomieria Tu ara gasaCivrebuli administraciul-samarTlebrivi aqti. Tu sasamarTlos mier dadgindeba, rom aqti aramarTlzomieria, igi yovelTvis baTilad iqneba cnobili im garemoebebis safuZvelze, rac mocemulia zogadi administraciuli kodeqsis me-601 muxlSi. gamonakliss warmoadgens administraciuli saproceso kodeqsis mxolod 32-e muxlis me-5 nawili, romlis Tanaxmadac, Tundac aramarTlzomieri, normatiul-administraciuli aqti baTilad cnobis 131 maia vaCaZe muxli 22 nacvlad SeiZleba Zaladakargulad gamocxaddes. amasTan, es mxolod mosazrebaa, romelic kanoniT ar aris reglamentirebuli. 1.3. saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis me-2 muxlis pirveli nawilis „g`qvepunqtis Tanaxmad administraciulsamarTlebrivi aqti aris administraciuli organos mier kanonmdeblobis safuZvelze gamocemuli samarTlebrivi aqti. „d`da „e`qvepunqtebis mixedviT ki administraciuli organo uflebamosilia, gamosces ori saxis administraciul-samarTlebrivi aqti: individualuri administraciul-samarTlebrivi aqti da normatiuli admi nistraciul-samarTlebrivi aqti. amasTan, orive maTgani SeiZleba iyos aRmWurveli xasiaTis. administraciuli saproceso kodeqsis 22-e muxlis pirveli nawili uSvebs orive saxis administraciul-samarTlebrivi aqtis saerTo sasarCelo wesiT gasaCivrebis SesaZleblobas. 2.1. rogorc wesi, Secilebis sarCeli, iseve rogorc mavaldebulebeli sarCeli (sarCeli administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis an qmedebis ganxorcielebis Taobaze) SeiZleba wardgenil iqnas mxolod im piris mier, romelsac faqtebis meSveobiT SeuZlia daamtkicos, rom misi uflebebi da kanonieri interesebi darRveuli iqna am aqtiT, an mis miRebaze uaris TqmiT, an administraciuli organos umoqmedobiT, e.i. aseTi sarCelis wardgenis SemTxvevaSi, mosarCeles unda hqondes sarCelis wardgenis uflebaze dayrdnobis saSualeba. 2.2. dainteresebuli mxaris cneba umniSvnelovanesia administraciul samarTalSi. misi ganmarteba mocemulia saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis komentarSi19. igi ukavSirdeba piris uflebas - warmodgenil iqnas mxared sasamarTloSi. dainteresebul mxared iTvleba nebismieri fizikuri an iuridiuli piri, administraciuli organo, romlebTan dakavSirebiTac miRebulia (an misaRebia) administraciul-samarTlebrivi aqti an gansaxorcielebelia raime qmedeba. agreTve, is piri, romlis kanonier interesebzec pirdapir da uSualo (individualur) gavlenas axdens administraciuli organos mier miRebuli (an misaRebi) gadawyvetileba an qmedeba. interesis arseboba gulisxmobs mxolod mxaris realur, Afaqtobriv interess da gamoricxavs moralur an Teoriul interess. Tuki 1 132 saqarTvelos zogadi administraciuli samarTlis komentari, gv. 34-35 maia vaCaZe muxli 22 piri moxseniebulia individualur administraciul-samarTlebriv aqtSi, yvelaferi naTelia, vinaidan, Tu gamoica aqti Sps „miraJisTvis` mSeneblobis nebarTvis gacemaze uaris Tqmis Sesaxeb, Sps „miraJi`avtomaturad warmoadgens dainteresebul mxares. sagulisxmoa, rom mosarCelis ufleba an interesi kanonieri unda iyos, anu kanoniT unda iqnas daculi. sityva kanoni gulisxmobs rogorc kanons, ise kanonqvemdebare aqts. amasTan, saxeze unda iyos pirdapiri da uSualo (individualuri) ziani piris samarTlebrivad dacul uflebebsa da interesebze. gasaCivrebuli administraciulsamarTlebrivi aqti SeiZleba, aseve, ukanonod zRudavdes mosarCelis uflebas. 2.3. sarCelis wardgenis uflebis arsebobis Sesaxeb moTxovna administraciul samarTalwarmoebaSi gamoiyeneba imisaTvis, rom Tavidan iqnas acilebuli nebismieri piris mier Semotanili sarCelebi, anu xeli SeeSalos imas, rom nebismier pirs, visi uSualo kanonieri interesic ar Selaxula, ar SeeZlos sarCelis aRZvra administraciul-samarTlebrivi aqtis winaaRmdeg, an mis miRebaze uaris Tqmis an administraciuli organos umoqmedobis SemTxvevaSi. mosarCelem unda daamtkicos, rom gasaCivrebuli administraciul - samarTlebrivi aqtiT, an mis miRebaze uaris TqmiT, an administraciuli organos umoqmedobiT misi uflebebi iqna darRveuli. sarCelis dasaSvebad miCnevisaTvis mosarCelis mier sasamarTlosTvis wardgenil mtkicebulebebs darRveuli uflebis Sesaxeb ar unda waeyenos gansakuTrebiT mkacri moTxovnebi. am SemTxvevaSi sakmarisia, Tu mosarCele, mis mier faqtebis gadmocemiT sasamarTlos daajerebs uSualod misi uflebebis SesaZlo darRvevaSi. adgili hqonda Tu ara sinamdvileSi mosarCelis uflebebis darRvevas, e.i. sinamdvileSi dairRva Tu ara misi uflebebi - ar SeiZleba gadawyvetil iqnas sarCelis dasaSvebobis ganxilvis dros, radgan es sarCelis dasabuTebulobis sakiTxia. 2.4. gamonaklisi am wesidan dasaSvebia im SemTxvevaSi, Tu kanoniT sxva ram aris dadgenili. aseve gamonakliss warmoadgens garemosdacviTi aqtebi. 2000 wlis 9 Tebervals saqarTvelos parlamentma ratifikacia gaukeTa orhusis 1998 wlis konvencias „garemos dacviT sakiTxebTan dakavSirebuli informaciis xelmisawvdomobis, gadawyvetilebis miRebis procesSi sazogadoebis monawileobisa da am sferoSi marTlmsajulebis sakiTxebze xelmisawvdomobis Sesaxeb~, romlis mixedviTac arasamTavrobo organizaciebsa da moqalaqeebs ufleba miecaT am sakiTxebze 133 maia vaCaZe muxli 22 sarCeliT mimarTon sasamarTlos. 3.1. administraciuli saproceso kodeqsis 22-e muxlis me-3 nawili awesebs individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis saerTo sasamarTloSi gasaCivrebis (sasarCelo xandazmulobis) erTTvian vadas (2005 wlis 24 ivnisis cvlilebebi da damatebebi). administraciuli aqtis gasaCivrebis vadis aTvla iwyeba saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis 58-e muxliT dadgenili wesis Sesabamisad, dainteresebuli pirisaTvis individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis gacnobis TariRidan. 3.2. am muxlis me-3 nawilSi Setanili cvlilebis Tanaxmad, individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobis an Zaladakargulad gamocxadebis Taobaze sarCeli sasamarTlos unda waredginos aqtis an administraciul saCivarTan dakavSirebuli gadawyvetilebis gacnobidan erTi Tvis vadaSi. aqamde moqmedi eqvsTviani vada erTi TviT Seicvala. kanonmdebelma am cvlilebiT primati aRmWurveli administraciuli aqtis adresats mianiWa. amasTan, im pirTa uflebebis dacvas, romelTa mimarT SeiZleba amkrZalavi xasiaTis individualuri administraciul-samarTlebrivi aqti gamoices, am aqtis gasaCivrebis vadis simciris gamo, SeiZleba safrTxe Seeqmnes. am safrTxis Tavidan asacileblad sasamarTlos mxridan gansakuTrebiT unda iqnes daculi zogadi administraciuli kodeqsis moTxovna, rom xandazmulobis vadis aTvla aqtis gamocemidan ki ara, aramed pirisaTvis misi gacnobis dRidan daiwyos. 3.3. normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqtisaTvis am normis Tanaxmad, sasarCelo xandazmulobis sxva vadaa dadgenili. kerZod, samTviani vada uSualo zianis miyenebidan. rogorc araerTxel aRvniSneT, normatiuli administraciulsamarTlebrivi aqti – es aris uflebamosili administraciuli organos mier sakanonmdeblo aqtis safuZvelze gamocemuli samarTlebrivi aqti, romelic Seicavs misi mudmivi an droebiTi da mravaljeradi gamoyenebis qcevis zogad wess. normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqtis arsi mdgomareobs sayovelTao abstraqtul-generalur mowesrigebaSi, e.i., is moicavs mofiqrebul SemTxvevebs da mimarTulia pirTa ganusazRvrel wreze20. normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis uflebamosilebis zogadi samarTlebrivi safuZvlebi Cadebulia 20 zogadi administraciuli samarTlis saxelmZRvanelo, gv. 153-161. 134 maia vaCaZe muxli 22 saqarTvelos konstituciaSi, saqarTvelos kanonSi „normatiuli aqtebis Sesaxeb`da zogad administraciul kodeqsSi. SesaZlebelia am aqtebis klasifikacia sxvadasxva niSnis mixedviT, amasTan, normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqti unda akmayofilebdes mTel rig formalur moTxovnebs: gamocemuli unda iyos kanoniT gansazRvruli uflebamosili organos mier, misi gamocemisas daculi unda iyos administraciuli warmoebis wesebi, gamocemuli unda iyos werilobiTi formiT, registrirebuli da gamoqveynebuli unda iyos kanoniT dadgenili wesiT, rac misi ZalaSi Sesvlis aucilebeli pirobaa. normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqti ukanonoa da baTilad SeiZleba gamocxaddes mxolod im SemTxvevaSi, Tu is ar akmayofilebs aq CamoTvlilidan romelime erT moTxovnas. normatiul administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobis an Zaladakargulad gamocxadebis Taobaze sarCelTan dakavSirebiT iseve moqmedebs am muxlis me-2 nawiliT gaTvaliswinebuli dasaSvebobis moTxovna, rogorc individualur administraciul-samarTlebrivi aqtis mimarT. amasTan, sagulisxmoa, rom sasarCelo xandazmuloba aiTvleba normatiul administraciulsamarTlebrivi aqtiT uSualo zianis miyenebidan 3 Tvis vadaSi. ziani unda iyos uSualo da realuri, ara savaraudo. 3.4. amasTan, mizanSewili iqneba, Tu am kodeqsis 22-e muxlis me3 nawils daemateba Semdegi winadadeba: „Tu kanoniT sxva ram ar aris dadgenili~, rac imas niSnavs, rom Tu specialuri kanoniT dawesebulia sarCelis wardgenis (sasarCelo xandazmulobis) sxva vada, maSin administraciuli saproceso kodeqsis 22-e muxlis me-3 nawiliT dadgenili xandazmulobis vada ar gamoiyeneba. magaliTad, sagadasaxado davebis ganxilvisas gamoiyeneba sagadasaxado kodeqsiT dadgenili sarCelis wardgenis vadebi da ara administraciuli saproceso kodeqsiT gaTvaliswinebuli xandazmulobis vadebi. 4. ix. am kodeqsis VII2 Tavis komentari muxli 23. sarCeli administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis Taobaze 1. sarCeli SeiZleba aRiZras administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis moTxovniT. 2. Tu kanoniT sxva ram ar aris dadgenili, sarCeli dasaSvebia, Tu administraciuli organos uari administraciul-samarTleb135 maia vaCaZe muxli 23 rivi aqtis gamocemaze pirdapir da uSualo (individualur) zians ayenebs mosarCelis kanonier uflebas an interess. 3. Tu kanoniT sxva ram ar aris gansazRvruli, sarCeli sasamarTlos unda waredginos administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemaze uaris miRebidan erTi Tvis vadaSi. (24.06.2005. 1800) 1.1. sarCelis formebidan erT-erTi mniSvnelovania mavaldebulebeli sarCeli. mavaldebulebeli sarCelis erT-erTi saxea sarCeli administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis moTxovniT. am saxis sarCelis wardgenisas mosarCele administraciuli organosagan iTxovs mis sasargeblod administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemas. Tu mosarCele moigebs process da sasamarTlo miiCnevs, rom sarCeli safuZvliania, igi sasamarTlo aqtiT (gadawyvetilebiT) avaldebulebs administraciul organos - gamosces administraciul-samarTlebrivi aqti, romelic manamde mopasuxis mier ar iqna gamocemuli. aucileblobis SemTxvevaSi, sasamarTlo gadawyvetileba SeiZleba iZulebiTi wesiTac aRsruldes. 1.2. am saxis sarCelebi moqalaqeebisa da iuridiuli pirebis mier ZiriTadad aRiZvris maSin, rodesac maT TavianTi proeqtebis gansaxorcieleblad esaWiroebaT nebarTva an licenzia, an Tu maTi moTxovnebi ukavSirdeba valdebulebiTi administraciuli mmarTvelobis sferos, roca gadawyvetileba administraciuli organos mier Sesasrulebeli valdebulebis Sesaxeb miRebul unda iqnes administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemiT. 1.3. administraciuli saproceso kodeqsis 23-e muxlis pirveli nawili yovel dainteresebul pirs uflebas aniWebs, mimarTos sasamarTlos administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis moTxovniT. administraciuli saproceso kodeqsis 23-e muxlis axali redaqcia dainteresebul mxares SesaZleblobas aZlevs sarCeli aRZras ara marto individualuri administraciul-samarTlebrivi, aramed normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis moTxovniT. amasTan, sainteresoa zogadi administraciuli kodeqsis 211-e muxlis mesame nawili, romlis Tanaxmad: „administraciuli warmoeba normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqtis gamosacemad SeiZleba daiwyos fizikuri an iuridiuli piris, administraciuli organos gancxadebis safuZvelze mxolod kanoniT gaTvaliswinebul SemTxvevebSi~. amdenad, rogorc ukve aRvniSneT, kanoni zogjer iZleva imis 136 maia vaCaZe muxli 23 SesaZleblobas an valdebulebas, rom momzaddes da gamoices normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqti. miuxedavad amisa, uflebamosil saxelmwifo organos xSirad ar surs amis gakeTeba. aseT SemTxvevaSi, SesaZloa kanoni mesame mxares aniWebdes SesaZleblobas, moiTxovos aqtis gamocema rogorc administraciuli warmoebis, ise samarTalwarmoebis gziT. 2. ix. am kodeqsis 22-e muxlis me-2 nawilis komentari. magaliTad: d.g. 2004 wlis 2 marts Tbilisis gldani-naZaladevis raionul sasamarTloSi mopasuxeebis: Tbilisis gldani-naZaladevis saolqo sagadasaxado inspeqciisa da saqarTvelos finansTa saministros sagadasaxado departamentis mimarT sarCeli aRZra da sagadasaxado inspeqciis mier gamarTul specializebul Ria auqcionze SeZenil qonebaze (romlis Rirebuleba srulad gadaixada) sakuTrebis damadasturebeli dokumentis - sertifikatis gacema moiTxova, radgan sagadasaxado inspeqciam am dokumentis gacemaze uari ganacxada. Tbilisis gldani-naZaladevis raionuli sasamarTlos 2004 wlis 17 martis gadawyvetilebiT sarCeli dakmayofilda. 3. administraciuli saproceso kodeqsis 23-e muxlis axali redaqciiT 23-e muxls daemata aseve me-3 nawili, romelic adgens sasarCelo xandazmulobis vadas. Tu kanoniT sxva ram ar aris gansazRvruli, administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis Taobaze sarCeli sasamarTlos unda waredginos administraciulsamarTlebrivi aqtis gamocemaze uaris miRebidan erTi Tvis vadaSi. aRniSnuli cvlileba, garda sasarCelo xandazmulobaze miTiTebisa, xazs usvams im garemoebas, rom aseTi sarCelis aRZvramde, mosarCeles jer administraciuli organosadmi unda hqondes mimarTuli analogiuri moTxovniT da uaris miRebidan erTi Tvis vadaSi unda mimarTos sasamarTlos. muxli 24. sarCeli qmedebis ganxorcielebis Taobaze 1. sarCeli SeiZleba aRiZras iseTi moqmedebis ganxorcielebis an iseTi moqmedebisagan Tavis Sekavebis moTxovniT, romelic ar gulisxmobs individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemas. (24.06.2005. N1800) 2. sarCeli dasaSvebia, Tu administraciuli organos mier raime moqmedebis ganxorcieleba an uari raime moqmedebis ganxor137 maia vaCaZe muxli 24 cielebaze pirdapir da uSualo (individualur) zians ayenebs mosarCelis kanonier uflebas an interess. 1.1. sarCeli moqmedebis ganxorcielebis Taobaze mavaldebulebeli sarCelis gansakuTrebuli formaa, romliTac SesaZlebelia moTxovnil iqnas nebismieri sxva administraciuli zomebis ganxorcieleba, rac ar aris dafuZnebuli individualur administraciul-samarTlebriv aqtze. SeiZleba administraciuli organos moqmedeba umoqmedobaSic gamoixatos. aseTi sarCelebis ganxilvisas sasamarTlom pirvel rigSi unda Seamowmos sajaro uflebamosilebidan gamomdinare, gaaCnia Tu ara administraciul organos aseTi moqmedebis ganxorcielebis kompetencia. 1.2. sarCelis aRZvris ufleba aqvs administraciul organosac sxva administraciuli organos mimarT. zogadi administraciuli kodeqsis me-2 Tavi gansazRvravs administraciul organoTa urTierTdaxmarebis valdebulebas, daxmarebis pirobebsa da farglebs, samarTlebriv daxmarebaze gaweuli xarjebis anazRaurebas da sxva sakiTxebs. amasTan, sagulisxmoa is faqti, rom Tavad zogadi administraciuli kodeqsis me-18 muxli adgens am organoTa Soris wamoWril davaTa gadawyvetis wess da pirobebs. im SemTxvevaSi, Tu administraciuli organo, romelmac moiTxova samarTlebrivi daxmarebis gaweva, ar gaiziarebs daxmarebaze uaris Tqmis argumentebs, dava maT Soris Semdegnairad unda gadawydes: im SemTxvevaSi, Tu arsebobs saerTo xelmZRvaneli organo, swored mas eniWeba davis sabolood gadawyvetis ufleba, xolo winaaRmdeg SemTxvevaSi, davebs gadaWris sasamarTlo21. 2. ix. 22-e muxlis me-2 nawilis komentari. 3. mizanSewonilad migvaCnia, SevexoT Secilebisa da mavaldebulebeli sarCelis dasaSvebad miCnevis erT-erT pirobas, romelic damaxasiaTebelia germaniis administraciuli saproceso kodeqsisaTvis da ar aris gaTvaliswinebuli saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsiT. Secilebisa da mavaldebulebeli sarCelis dasaSvebad miCnevisaTvis germanuli administraciuli saproceso kanonmdebloba zogjer awesebs winaswari administraciuli warmoebis Catarebas ( $. 21 138 saqarTvelos zogadi administraciuli samarTlis komentari, s.f. 68 maia vaCaZe muxli 25 68-73, germaniis administraciuli saproceso kodeqsi)22. winaswari warmoeba aris davis sasamarTlo ganxilvis winamdebare administraciuli warmoeba. igi emsaxureba administraciuli organos TviTkontrols, romelsac ganmeorebiTi Semowmebis SemTxvevaSi SeuZlia Tavadve gaauqmos miRebuli gadawyvetileba, Tu igi aris araswori da Tavad daicvas administraciuli xelisuflebis kanonierebis princi pi. winaswari warmoeba aseve emsaxureba moqalaqis samarTlebrivi dacvis mizans, radgan mocemul SemTxvevaSi administraciuli organos gadawyvetileba xelaxla ganixileba mTeli moculobiT, mowmdeba srulad, rac xandaxan sasamarTlo warmoebis wesiT SeuZlebelia. winaswari warmoebis arcTu urigo mizania sasamarTloTa saqmianobis gaadvileba, radgan am pirobis arsebobisas, SesaZlebelia sasamarTloTa gantvirTva. amas ki gansakuTrebulad saWiroebs qarTuli administraciuli samarTalwarmoeba, radgan administraciul sarCelTa ricxvi geometriuli siswrafiT izrdeba, xolo administraciul organoTa TviTkontroli sustdeba. muxli 25. aRiarebiTi sarCeli 1. aRiarebiTi sarCeli SeiZleba aRiZras aqtis ararad aRiarebis, uflebis an samarTlebrivi urTierTobis arsebobaararsebobis dadgenis Sesaxeb, Tu mosarCeles aqvs amis kanonieri interesi. (24.06.2005. 1800) 2. aRiarebiTi sarCeli ar SeiZleba aRiZras, Tu mosarCeles SeuZlia aRZras sarCeli am kodeqsis 22-24-e muxlebis safuZvelze. 1.1. aRiarebiTi sarCeli sarCelis erT-erTi formaa, romliTac dgindeba uflebis an samarTlebrivi urTierTobis arseboba an ararseboba. udavo warmoebis wesiT gansaxilveli saqmeebisagan gansxvavebiT aRiarebiTi sarCeli yovelTvis gulisxmobs modave mxareebs mosarCeles da mopasuxes. aRiarebiT sarCels waeyeneba damatebiTi winapiroba - kanonieri interesi, kerZod: saxeze unda iyos piris uflebis darRvevis realuri saSiSroeba; an mopasuxe unda ecilebodes mosarCeles uflebis an samarTlebrivi urTierTobis arsebobaSi (an ar arsebobaSi); amasTan, aRiarebiT sarCelze miRebuli gadawyvetileba Sedegiani unda iyos mosarCelisaTvis. mosarCelem Tavad unda miuTiTos im samarTlebriv Sedegze, romlis dadgomis kanoniT dacul interess Seexeba. 22 germaniis administraciuli saproceso kodeqsi, $68-73 139 maia vaCaZe muxli 25 administraciuli samarTalwarmoebis wesiT gansaxilveli aRiarebiTi sarCeli SeiZleba Seexos mxolod im administraciulsamarTalurTierTobaTa aRiarebis sferos, romelic zogadi administraciuli kodeqsidan da sxva administraciuli kanonmdeblobidan gamomdinareobs. magaliTad: 1. a.... u ..., T... b..., da i... x... sarCeli aRZres Tbilisis saolqo sasamarTlos administraciuli samarTlisa da sagadasaxado saqmeTa kolegiaSi mopasuxe saqarTvelos prezidentis mimarT da moiTxoves: a) isini aRiarebul yofiliyvnen erovnebis, mrwamsisa da azris gamo devnis msxverplad; b) saqarTvelos prezidents gamoeca administraciuli aqti maT mimarT erovnebis, mrwamsisa da azris gamo devnisaTvis TavSesafris micemis Taobaze; sarCeli sasamarTlos mier dasaSvebad iqna miCneuli, Tumca saqmis ganxilva dReisaTvis ar aris damTavrebuli. 2. e...m... da l... q... Tbilisis didube-CuRureTis raionul sasamarTlos aRiarebiTi sarCeliT mimarTes da 2000 wlis 1 agvistos e... m... da saxelmwifo qonebis marTvis saministros Soris gaformebuli ijara-gamosyidvis xelSekrulebisa da 2001 wlis 15 ivniss e...m... da l...q... Soris gaformebuli nasyidobis xelSekrulebis kanonierad cnoba moiTxoves. mosarCeleebma mopasuxed saxelmwifo qonebis marTvis saministro, xolo mesame pirad ZeglTa dacvis deparatmenti daasaxeles. aRiarebiTi sarCelis wardgenas safuZvlad is garemoeba daedo, rom l... q... SeZenili qonebis gayidvisas problema Seeqmna, kerZod, ZeglTa dacvis departamentis mier sadavo gaxda is faqti, rom xsenebuli Senoba raionuli mniSvnelobis aqtiteqturul Zegls warmoadgenda. aRiarebiTi sarCeli mimarTuli iyo imisaken, rom sasamarTlos zemoxsenebuli qonebis privatizebisa da nasyidobis xelSekrulebebis marTlzomiereba da kanoniereba daedasturebina im safuZvliT, rom sadavo qoneba arqiteqturul Zegls ar warmoadgenda. raionuli sasamarTlos gadawyvetilebiT mosarCeleTa aRiarebiTi sarCeli dakmayofilda, rac mopasuxesa da mesame pirs ar gausaCivrebiaT. magaliTebi germaniis administraciuli sasamarTlos praqtikidan: 140 maia vaCaZe muxli 25 1. Sps „.........`aqvs pur-funTuSeulis maRazia, romelic Seamowma sanitaruli zedamxedvelobis inspeqciam da gamosca individualuri administraciul-samarTlebrivi aqti, romliTac Sps „...`daavala 14 dRis vadaSi aRmoefxvra arsebuli darRvevebi. ori dRis Semdeg mas zepirsityvierad mosTxoves Seewyvita muSaoba. Sps „ . . . “ direqtorma aRiarebiTi sarCeliT mimarTa sasamarTlos da moiTxova, rom sasamarTlos eRiarebina misi ufleba saqmianobis gagrZelebis Taobaze da is faqti, rom mas maRaziis daxurva ar evaleboda, mopasuxed dasaxelebul iqna sanitaruli zedamxedvelobis inspeqcia. sasamarTlom aRiarebiTi sarCeli daakmayofila. 2. dabalalkoholiani ludi kanoniT ganTavisuflebuli iqna sabaJo gadasaxadisagan. Sps „ . . .`aRiarebiTi sarCeliT mimarTa sasamarTlos, miuTiTa, rom ucxoel partniorTan dadebuli xelSekrulebis Tanaxmad, mas gasayidad unda Semoetana dabalalkoholiani ludis partia, risTvisac sasamarTlo gadawyvetilebiT iTxovda uflebis aRiarebas, rom sabaJo gadasaxadis gareSe SeeZlo dabalalkoholiani ludis Semotana. mosarCele aRiarebiTi sarCelis safuZvlad mopasuxe administraciuli organos (sabaJo departamentis) mxridan am uflebis SesaZlo darRvevis realur saSiSroebaze miuTiTebda. sasamarTlom aRiarebiTi sarCeli daakmayofila. 3. moqalaqeTa garkveul jgufs administraciuli organos mier gamocemuli individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtiT aekrZala demonstraciis gamarTva, radgan igi aferxebda moZraobas. moqalaqeTa jgufma sarCeliT mimarTa sasamarTlos da moiTxova am aqtis baTilad cnoba. administraciuli saqmis gadawyvetamde administraciulma organom Tavad cno baTilad gasaCivrebuli aqti. mosarCeleebma Secilebis sarCelis aRiarebiT sarCelad gardaqmniT moiTxoves sasamarTlos eRiarebina maTi ufleba demonstraciis Tavisuflad gamarTvis Taobaze im safuZvliT, rom arsebobda am uflebis SemdgomSic darRvevis realuri saSiSroeba administraciul organos mxridan axali amkrZalavi aqtis gamocemiT. 1.2. administraciuli saproceso kodeqsis 25-e muxlSi Setanili cvlileba „aqtis ararad aRiarebis`Taobaze efuZneba zogad administraciul kodeqsSi Setanil cvlilebas, kerZod szak-is me60 muxli adgens administraciul-samarTlebrivi aqtis arara aqtad aRiarebis safuZvlebs, xolo ask-is 25-e muxli dainteresebul mxares 141 paata turava muxli 251 aZlevs SesaZleblobas, aRZras sarCeli administraciul-samarTlebrivi aqtis arara aqtad aRiarebis moTxovniT. amasTan, aRiarebiTi sarCelisaTvis sasarCelo xandazmulobis vada dadgenili ar aris. szak-is me-60 muxlis Tanaxmad: „administraciul-samarTlebrivi aqti gamocemisTanave iTvleba ararad, Tu: a) SeuZlebelia misi gamomcemi organos dadgena; b) gamocemulia arauflebamosili organos an arauflebamosili piris mier; g) misi Sesruleba SeuZlebelia faqtobrivi mizezebis gamo; d) misi Sesruleba gamoiwvevs sisxlissamarTlebriv an administraciul samarTaldarRvevas. 3. arara aqtebis mimarT ar vrceldeba administraciul-samarTlebrivi aqtebis gasaCivrebisaTvis am kodeqsiT dadgenili vadebi. administraciulsamarTlebrivi aqtis gamomcemi organo valdebulia sakuTari iniciativiT an dainteresebuli mxaris moTxoveniT ararad aRiaros administraciulsamarTlebrivi aqti~. 2. aRiarebiTi sarCelis aRZvra dauSvebelia, Tu SesaZlebelia aRiZras Secilebis an mavaldebulebeli sarCeli administraciuli saproceso kodeqsis 22-24-e muxlebis safuZvelze. kodeqsis es moTxovna aRiarebiTi sarCelis dasaSvebad miCnevis kidev erTi winapirobaa, romelic mkveTrad gamijnavs Secilebis, mavaldebulebeli da aRiarebiTi sarCelis formebs. muxli 251. saxelSekrulebo davebi 1. saxelSekrulebo davebis gadawyveta xdeba saerTo sasamarTloebisaTvis mimarTvis gziT. 2. administraciuli xelSekrulebis dadebasTan, SesrulebasTan da SewyvetasTan dakavSirebuli davebi ganixileba saerTo sasamarTloebis mier administraciuli samarTalwarmoebis wesiT. administraciuli organos mier kerZosamarTlebrivi xelSekrulebis dadebasTan, SesrulebasTan da SewyvetasTan dakavSirebuli davebi ganixileba samoqalaqo samarTalwarmoebis wesiT. 3. administraciuli organos mier dadebuli kerZosamarTlebrivi xelSekrulebidan gamomdinare dava mxareTa SeTanxmebiT SeiZleba gansaxilvelad gadaeces kerZo arbitraJs. (24.06.2005. #1800) I. zogadi administraciul saproceso kodeqsSi 2005 wlis 24 ivnisis kanoniT Setanili cvlilebebisa da damatebebis Sedegia axali 25¹¹muxli, 142 paata turava muxli 251 romelic adgens saxelSekrulebo davebis ganxilvis wess. saqarTvelos TiTqmis xuTwliani sasamarTlo praqtikis analizisa da sazRvargareTis qveynebis gamocdilebis gacnobis Sedegad uari iTqva ,,administraciuli garigebis`institutze. szak-is me-2 muxlis I nawilis ,,z`qvepunqtis Zveli redaqcia administraciul garigebad miiCnevda yvela saxis samoqalaqo samarTlebriv garigebas, romelSic erT-erT mxared administraciuli organo monawileobda. Sesabamisad, administraciul garigebasTan dakavSirebuli davebi saerTo sasamarTloebis mier ganixileboda administraciuli samarTalwarmoebis wesiT, ramac gamoiwvia administraciuli marTlmsajulebis gadatvirTva. aseve problemas qmnida calmxrivi administraciuli garigebis instituti. saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos mier damkvidrebuli praqtika imdenad farTo interpretacias aZlevda calmxrivi garigebis cnebas, rom masSi eqcevoda administraciuli organos mier gamocemuli individualuri administraciul-samarTlebrivi aqti sajaro mosamsaxuris samsaxuridan gaTavisuflebis Sesaxeb. administraciuli marTlmsajulebis gantvirTvisa da swori sasamarTlo praqtikis Camoyalibebis mizniT axleburad Camoyalibda szak-is V Tavi. administraciuli xelSekrulebis, rogorc administraciuli organos saqmianobis erT-erTi sajaro samarTlebrivi formis sakanonmdeblo safuZvels qmnis saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsi. igi ayalibebs administraciuli xelSekrulebis legalur definicias (szak-is me-2 muxlis 1 nawilis ,,z`qvepunqtis axali redaqcia) da axdens misi maregulirebeli specialuri normebis kodeqsis V TavSi (muxlebi 65 – 71) Tavmoyras. administraciuli organo uflebamosilia dados rogorc administraciuli, aseve kerZosamarTlebrivi xelSekruleba. administraciuli organos mier administraciuli xelSekrulebis dadebisas gamoiyeneba zogadi administraciuli kodeqsi da samoqalaqo kodeqsis Sesabamisi normebi (szak-is 65 II muxli). II. saxelSekrulebo davebis gadawyveta saerTo sasamarTloebisaTvis mimarTvis gziT. sask-s 25¹ muxli adgens saxelSekrulebo davebis ganxilvis wess. aRniSnuli muxlis I nawili axdens administraciuli samarTlis praqtikaSi damkvidrebuli wesis samarTlebriv gaformebas: saxelSekrulebo davebTan dakavSirebiT dauSvebelia administraciuli saCivris Setana. is SeiZleba gadawydes mxolod saerTo sasamarTloebisadmi mimarTvis gziT. 143 muxli 251 paata turava administraciul organos aqvs sajaro samarTlebrivi uflebamosilebis ganxorcielebis samarTlebrivi formis arCevanis Tavisufleba. im SemTxvevaSi, rodesac is airCevs saqmianobis samarTlebriv formas administraciuli xelSekrulebis saxiT is valdebulia bolomde darCes samarTlebrivi urTierTobis am safexurze. xelSekruleba, rogorc samoqalaqo samarTlis instituti, aris ormxrivi (an mravalmxrivi) nebis gamovlena, romelic mimarTulia samarTlebrivi urTierTobis warmoSobis, Secvlis an Sewyvetisaken. xelSekruleba ideba xelSekrulebis mxareebis urTierTTanmxvedri, saerTo miznisken mimarTuli nebis gamoxatvis Sedegad. Tu saxeze ar aris ormxrivi neba, Sesabamisad ar aris administraciuli xelSekrulebac. administraciuli organo ar aris uflebamosili individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemiT calmxrivad moawesrigos xelSekrulebiT nakisri valdebulebebis Sesruleba, is valdebulia xelSekrulebidan warmoSobili davebis gadawyvetis mizniT mimarTos sasamarTlos da rogorc xelSekrulebis Tanasworuflebianma partnoirma moiTxovos misi uflebebis dacva. xelSekrulebis meore mxarec – moqalaqec – ar aris uflebamosili saCivari Seitanos administraciul organoSi da moiTxovos administraciuli warmoebis ganxorcielebis gziT misi uflebebis dacva. administraciul saCivarTan dakavSirebiT administraciul warmoebas aqvs mTeli rigi Taviseburebebi, romelic ver gavrceldeba saxelSekrulebo davebis ganxilvasa da gadawyvetaze. am SemTxvevaSi erTad-erTi gzaa Tanasworuflebian subieqtebs Soris davis sasamarTTlosaTvis mimarTvis gziT gadawyveta. III. administraciuli xelSekruleba da kerZosamarTlebrivi sask-is 25¹ muxlis II nawili mijnavs administraciuli da kerZosamarTlebrivi xelSekrulebis dadebasTan, SesrulebasTan da SewyvetasTan dakavSirebul davebs da gansazRvravs saerTo sasamarTloebis mier maTi Sesabamisad samoqalaqo samarTalwarmoebisa da administraciuli samarTalwarmoebis wesiT ganxilvis valdebulebas. administraciuli organo uflebamosilia gamoiyenos saqmianobis rogorc sajarosamarTlebrivi, aseve kerZosamarTlebrivi formebi. szak 65¹ muxlis Tanaxmad, administraciuli organo uflebamosilia dados kerZosamarTlebrivi xelSekruleba. gamomdinare aqedan ibadeba SekiTxva, Tu ra SemTxvevaSi iZens administraciuli organos mier dadebuli xelSekruleba administraciulsamarTlebriv xasiaTs. 144 paata turava muxli 251 Aam SekiTxvaze pasuxis gacemas aqvs saprocesosamarTlebrivi mniSvneloba: administraciuli xelSekrulebis dadebasTan, SecvlasTan an SewyvetasTan dakavSirebiT warmoSobil davebs ganixilaven da wyveten saerTo sasamarTloebi administraciuli samarTalwarmoebis wesiT (sask-is 251¹II muxli). administraciuli da samoqalaqosamarTlebrivi xelSekrulebis gamijvnas emsaxureba administraciuli xelSekrulebis cnebis legalur definiciaSi mocemuli elementi: ,,sajaro uflebamosilebis ganxorcielebis mizniT~. xelSekrulebis samarTlebriv bunebas gansazRvravs xelSekrulebis mizani. ar aris arsebiTi xelSekrulebis mxareebis samarTlebrivi statusi; is faqti, rom xelSekrulebis erT-erTi an orive mxare aris administraciuli organo, ar gvaZlevs imis SesaZleblobas, rom is miviCnioT administraciul xelSekrulebad. SesaZlebelia, or administraciul organos Soris daidos samoqalaqosamarTlebrivi xelSekruleba da piriqiT, calkeul SemTxvevebSi, saTanado pirobebis arsebobisas or kerZo-samarTlebriv subieqts Soris SesaZlebelia administraciuli xelSekrulebis dadeba. M xelSekrulebis mizani unda ganvsazRvroT misi Sinaarsidan gamomdinare. arsebiTia imis dadgena, Tu rogoria saqmis faqtobrivi garemoebebis, gansakuTrebiT, xelSekrulebiT nakisri valdebulebebis an dadgenili moTxovnebis samarTlebrivi buneba. administraciul xelSekrulebasTan gvaqvs saqme mag., • rodesac is administraciuli samarTlis normebis Sesrulebas emsaxureba; • rodesac is individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis an sxva mmarTvelobiTi RonisZiebis ganxorcielebis valdebulebas Seicavs; • rodesac is moqalaqis sajarosamarTlebriv uflebamosilebebs an valdebulebebs adgens. administraciuli xelSekrulebidan warmoSobili davebis gadawyvetis mizniT saerTo sasamarTloebis ganxorcielebul samarTalwarmoebis process axasiaTebs mTeli rigi Taviseburebebi. saqmis warmoebis gaxsnis safuZvelia dainteresebuli mxaris sasamarTloSi werilobiTi formiT wardgenili gancxadeba, romelic unda pasuxobdes sssk-is 178-e muxlis moTxovnebs. Tu gancxadeba akmayofilebs kanonis moTxovnebs, maSin sasamarTlo gamoitans ganCinebas sarCelis miRebis Sesaxeb, xolo rodesac sarCeli araa Sedgenili sssk-is 178e da 179-e muxlebis moTxovnaTa dacviT, maSin sasamarTlo gamoitans ganCinebas xarvezis Sevsebis Sesaxeb da mosarCeles aZlevs vadas 145 paata turava muxli 26 mis Sesavsebad. sarCelis miRebaze uaris Tqmis safuZveli SeiZleba iyos sssk-is 186-e muxlis romelime punqti. saxelSekrulebo davis gadawyvetis moTxovniT sasamarTloSi Setanili gancxadebis mimarT moqmedebs sarCelis miRebis Sesaxeb ganCinebis gamotanis xuTdRiani vada, romelic gaTvaliswinebulia sssk-is 183-e muxliT, xolo gamwesrigebeli sxdomis instituti, romelic gaTvaliswinebulia sask-is 26² muxliT da emsaxureba sarCelis dasaSvebobis sakiTxis garkvevas, ar gamoiyeneba saxelSekrulebo davebze sarCelis dasaSvebobis dadgenis SemTxvevaSi. IV. saxelSekrulebo davis ganxilva kerZo arbitraJis mier sask-is 25¹ muxlis III nawili uSvebs administraciuli organos mier dadebuli kerZosamarTlebrivi xelSekrulebidan gamomdinare davis mxareTa SeTanxmebiT gansaxilvelad kerZo arbitraJisaTvis gadacemas. administraciuli organos mier kerZosamarTlebrivi xelSekrulebis dadeba uSualod ar emsaxureba sajaro samarTlebrivi uflebamosilebebis Sesrulebas. kerZosamarTlebriv urTierTobebSi administraciuli organo moqmedebs, rogorc samoqalaqo samarTlis subieqti. kerZosamarTlebrivi xelSekruleba ideba samoqalaqo kodeqsis safuZvelze. mis SesrulebasTan dakavSirebuli davebis gadawyvetac xdeba samoqalaqo kanonmdeblobis safuZvelze da bunebrivia administraciuli organo ar SeiZleba iyos SezRuduli gamoiyenos kerZo samarTlis iseTi mniSvnelovani instituti, rogoricaa kerZo arbitraJi. kerZo arbitraJisaTvis mimarTvis aucilebeli winapirobaa mxareTa Soris SeTanxmeba dava ganixilos kerZo arbitraJma. SesaZlebelia es SeTanxmeba winaswar Caidos xelSekrulebaSi, an kidev davis warmoSobis Semdeg iqnas miRweuli aseTi SeTanxmeba. muxli 26. sarCelis wardgena gansjad sasamarTloSi 1. sarCeli unda waredginos im sasamarTlos, romelic uflebamosilia ganixilos da gadawyvitos administraciuli saqme. 146 maia vaCaZe muxli 26 2. aragansjad sasamarTloSi sarCelis wardgenis SemTxvevaSi sasamarTlo sarCels gadaugzavnis gansjad sasamarTlos da amis Sesaxeb acnobebs mosarCeles. 3. sasamarTloTa Soris gansjadobis Sesaxeb davas wyvets sakasacio sasamarTlo dasabuTebuli ganCinebiT. (24.06.2005. 1800) 1.1. saproceso kanonmdeblobaSi erTmaneTisagan ganasxvaveben uwyebriv qvemdebareobas da gansjadobas. sasamarTlos uwyebrivi qvemdebareoba pasuxobs kiTxvaze: ganekuTvneba Tu ara saqme saerTo sasamarTloebs, Sedis Tu ara am saqmis ganxilva saerTo sasamarTloebis uflebamosilebaSi (iurisdiqciaSi). gansjadoba ki awesrigebs sasamarTloebisadmi uwyebrivad qvemdebare saqmeebis ganawilebas calkeuli sasamarTloebis mixedviT, maTi uflebamosilebis gaTvaliswinebiT „saerTo sasamarTloebis Sesaxeb`organuli kanonis me-15, 21-e da 32-e muxlebis Sesabamisad. saerTo sasamarTloTa Soris uflebamosilebaTa gamijvna wesrigdeba administraciuli saproceso kodeqsis me-5 da me-6 muxlebiT. saqmeTa aseT gamijvnas sagnobriv anu gvareobiT (instanciur) gamijvnas uwodeben, rac absolutur sakanonmdeblo donezea gadawyvetili, rogorc administraciul, ise samoqalaqo procesSi. 1.2. sagnobrivi gansjadobisagan gansxvavdeba teritoriuli gansjadoba, rac administraciul procesSi samoqalaqo saproceso kodeqsis me-15 muxlis Sesabamisad xorcieldeba. teritoriuli gansjadobis saerTo wesis Tanaxmad sasamarTlos sarCeli waredgineba mopasuxis sacxovrebeli adgilis mixedviT, xolo iuridiuli pirebisa da administraciuli organoebis mimarT - maTi adgilsamyofelis mixedviT. 1.3. sagnobrivi da teritoriuli gansjadobisagan gansxvavdeba dargobrivi gansjadoba, romelic mocemulia administraciuli saproceso kodeqsis me-2 muxlSi. aRniSnuli saproceso norma gansazRvravs administraciul saqmeTa CamonaTvals, romelic ganxilul unda iqnas administraciuli saproceso kodeqsiT dadgenili wesiT. administraciuli saproceso kodeqsis 26-e muxlis pirveli nawilis Tanaxmad, sasamarTloSi administraciuli sarCelis wardgenisas daculi unda iqnas sagnobrivi, teritoriuli da dargobrivi gansjadobis wesebi. Sesabamisad, sarCeli unda waredginos im sasamarTlos, romelic zemoT dasaxelebuli saproceso normebis Sesabamisad uflebamosilia gadawyvitos administraciuli saqme. 147 inga Todria muxli 261 2.1. administraciuli saproceso kodeqsi samoqalaqo saproceso kodeqsisagan gansxvavebiT (sssk 186-e muxli) aragansjad sasamarTloSi sarCelis wardgenis SemTxvevaSi am sasamarTlosagan moiTxovs sarCelis aragansjad sasamarTloSi gadagzavnas. 2.2. gansjad sasamarTloSi saqmis gadagzavnis Sesaxeb sasamarTlos gamoaqvs ganCineba, romelic unda gaegzavnos (gadaeces) mosarCelesac. sasamarTlos ganCineba gansjad sasamarTloSi saqmis warmarTvis Sesaxeb ar saCivrdeba. 3.1. administraciuli saproceso kodeqsis 26-e muxlis me-3 nawili uSvebs sasamarTloTa Soris gansjadobis Sesaxeb davas. maSin, roca samoqalaqo saproceso kodeqsis 24-e muxlis Tanaxmad gansjadobis Sesaxeb dava ar daiSveba. administraciul procesSi sasamarTloTa Soris gansjadobis Sesaxeb davis SemTxvevaSi sakiTxs (am nawilis axali redaqciiT) wyvets sakasacio sasamarTlo ganCinebiT, romelic sabolooa da ar saCivrdeba. sasamarTloTa Soris gansjadobis Sesaxeb wamoWrili davebi ZiriTadad exeba sagnobriv da dargobriv gansjadobas. unda iTqvas, rom am mxriv administraciul saqmeTa ganmxilvel sasamarTlos meti SesaZlebloba aqvs gansjadi sasamarTlosaTvis saqmis gadasacemad. muxli 26 1. dauswrebeli gadawyvetilebis gamotanis dauSvebloba 1. administraciul samarTalwarmoebaSi ar gamoiyeneba saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis XXVI Tavis debulebebi. 2. amoRebulia (29.12.2004. #932) 3. sasamarTlo (mosamarTle) uflebamosilia, mxaris arasapatio mizeziT gamoucxadeblobis SemTxvevaSi mis dauswreblad gamoitanos gadawyvetileba saqmeSi arsebuli masalebis safuZvelze da am kodeqsis me-4 da me-19 muxlebis debulebaTa gaTvaliswinebiT. (25.03.2005. #1174) saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsi 229-e muxlis Sesabamisad, Tu sasamarTlos mTavar sxdomaze ar gamocxaddeba mosarCele, romelsac gaegzavna Setyobineba 70-78-e muxlebiT dadgenili wesiT, mopasuxis Suamdgomlobis safuZvelze sasamarTlos 148 inga Todria muxli 261 SeuZlia gamoitanos dauswrebeli gadawyvetileba sarCelis dakmayofilebaze uaris Tqmis Sesaxeb. Tu mopasuxe ar moiTxovs dauswrebeli gadawyvetilebis gamotanas, sasamarTlos gamoaqvs ganCineba sarCelis ganuxilvelad datovebis Sesaxeb, rasac ukavSirdeba 276-278-e muxlebiT gaTvaliswinebuli Sedegebi. Tu mopasuxe sarCelis ganuxilvelad datovebis winaaRmdegia, sasamarTlo gadadebs saqmis ganxilvas. mosarCelis ganmeorebiT gamoucxadeblobis. SemTxvevaSi sasamarTlo gamoitans dauswrebel gadawyvetilebas amdenad, samoqalaqo samarTalwarmoeba dasaSvebad miiCnevs saqmeSi arsebul mtkicebulebaTa Sefasebisa da samarTlebrivi dasabuTebis gareSe sasamarTlos mier gadawyvetilebis miRebas sasamarTlo sxdomaze gamoucxadebeli mxaris sawinaaRmdegod, mxolod misi gamoucxadeblobis gamo. administraciuli samarTalwarmoebis dros aseTi ufleba sasamarTlos ar gaaCnia. sasamarTlo ar aris uflebamosili Tavisi gadawyvetileba gaafuZnos im faqtobriv garemoebebze da mtkicebulevebze, romlebic ar iqna gamokvleuli da Seswavlili sasamarTlo sxdomaze. sasamarTlo yvela SemTxvevaSi valdebulia daasabuTos Tavisi gadawyvetileba. administraciuli saproceso kodeqsis 261-e muxlis me-3 nawilis Sesabamisad, sasamarTli uflebamosilia, administraciuli saqme ganixilos da gadawyvitos saqmeSi arsebuli masalebis safuZvelze da administraciuli saproceso kodeqsis me-4 da me-19 muxlebis debulebaTa gaTvaliswinebiT, mxaris (mxareTa) daswrebis gareSec. amis ufleba sasamarTlos gaaCnia Tu mxare arasapatio mizeziT ar gamocxadda pirvelive sasamarTlo mTavar sxdomaze. aseT SemTxvevaSi sasamarTlo amowmebs arsebobs Tu ara sasamarTlos mTavari sxdomis drois Sesaxeb mxarisaTvis kanoniT dadgenili wesiT Setyobinebis Cabarebisa da sasamarTloSi misi arasapatio mizeziT gamoucxadeblobis damadasturebeli mtkicebulebebi saqmis ganxilvis momentisaTvis. agreTve, mxaris dauswreblad saqmis ganxilvis dros, sasamarTlo iyenebs administraciuli saproceso kanoniT miniWebul uflebas sakuTari iniciativiT Seagrovos faqtobrivi garemoebebi da mtkicebulebebi da gamoitanos gadawyvetileba mxolod maTi Sefasebisa da urTierTSejerebis safuZvelze. amasTan, vfiqrobT rom ask-s 261-e muxlis 1-li nawili gamoricxavs administraciul samarTalwarmoebaSi mxolod dauswrebeli gadawyvetilebis gamotanas da ar gamoricxavs sssk-s 275-e muxlis ~g” punqtis safuZvelze saqmis ganuxilvelad datovebas, rodesac sasamarTlo sxdomaze mosarCele ar gamocxadebula, xolo mopasuxe Tanaxmaa sarCelis ganuxilvelad datovebisa. 149 inga Todria muxli 261 samoqalaqo saproceso kodeqsiT gaTvaliswinebuli dauswrebeli gadawyvetileba arsebiTad ewinaaRmdegeba administraciuli samarTalwarmoebis ZiriTad princi ps, romlis Tanaxmad miiReba mxolod dasabuTebuli sasamarTlo gadawyvetileba, amitomac kanonmdebelma am institutis administraciul samarTalwarmoebis dros gamoyenebaze sworad Tqva uari. rac Seexeba sarCelis ganuxilvelad datovebas, es ar aris saqmis arc ganxilva da arc gadawyveta. sarCelis ganuxilvelad datoveba sssk-s 29-e TaviT gaTvaliswinebuli gadawyvetilebis gamotanis gareSe saqmis warmoebis damTavrebas warmoadgens, amdenad, misi administraciul samarTalwarmoebaSi gamoyeneba ar ewinaaRmdegeba am warmoebis princi pebs. am sakiTxTan dakavSirebiT sxva pozicia gaaCnia saqarTvelos uzenaes sasamarTlos. kerZod, saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos administraciuli da sxva kategoriis palatam 2002 wlis 1 oqtombris ¹ 3g/ad-43-k-s-02 ganCinebaSi ganmarta, rom administrciul samarTalwarmoebaSi sasamarTlo sxdomaze mxaris gamoucxadeblobis gamo sarCelis ganuxilvelad datoveba dauSvebelia. Tavisi mosazreba sasamarTlom daasabuTa Semdegi garemoebebiT: saqarTvelos adminisraciuli saproceso kodeqsis 1-li muxlis me-2 nawilis Tanaxmad, Tu am kodeqsiT sxva ram ar aris dadgenili administraciul samarTalwarmoebaSi gamoiyeneba saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis debulebani. administraciuli saproceso kodeqsis normebi sssk 275-e muxlisagan gansxvavebulad awesrigeben mxareTa gamoucxadeblobas. administraciul samarTalwarmoebaSi gamoucxadebloba administraciuli davis mxarisaTvis gansxvavebul Sedegs iwvevs, kerZod sask 261 muxlis me2 nawilis mixedviT sasamarTlo uflebamosilia mxaris xelmeored arasapatio mizeziT gamoucxadeblobis SemTxvevaSi. mis dauswreblad gamoitanos gadawyvetileba saqmeSi arsebuli masalebis safuZvelze da am kodeqsis me-4 da me-19 muxlebis debulebaTa gaTvaliswinebiT. (saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos administraciuli da sxva kategoriis saqmeta palatis 2002 wlis 21 noembris ¹ 3g-ad-43-ks-02 ganCineba. saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos gadawyvetilebani administraciul da sxva kategoriis saqmeebze, 2002 weli , ¹12 ,gv.2177) 150 inga Todria muxli 262 muxli 262. ganmwesrigebeli sxdoma 1. sarCelis miRebidan ori kviris vadaSi ganmwesrigebel sxdomaze sasamarTlo, mxareTa monawileobiT, ganixilavs am kodeqsis 22-e–25-e muxlebiT gaTvaliswinebuli sarCelis dasaSvebobis sakiTxs. mxareTa gamoucxadebloba ar daabrkolebs sakiTxis ganxilvas. 2. sasamarTlo ganCinebiT Sewyvets saqmis warmoebas, Tu igi ar akmayofilebs am kodeqsis 22-e–25-e muxlebiT dadgenil dasaSvebobis moTxovnebs. sasamarTlo aRniSnuli safuZvliT wyvets saqmis warmoebas procesis nebismier stadiaze. 3. ganCineba saqmis warmoebis Sewyvetis Sesaxeb saCivrdeba kerZo saCivriT zemdgom sasamarTloSi. 4. zemdgomi sasamarTlo ganCinebis gauqmebis an arsebiTi ganxilvisas warmoebis Sewyvetis safuZvlebis gamovlenis SemTxvevaSi saqmes gansaxilvelad daubrunebs gansjad sasamarTlos. (24.06.2005. 1800) administraciuli sarCelis warmoebaSi miRebis Semdeg, mTavar sxdomaze misi safuZvlianobis Semowmebamde da saqmis arsebiTad ganxilva-gadawyvetamde, sasamarTlo ixilavs sarCelis dasaSvebobis sakiTxs. 262 muxlis 1 nawilis Sesabamisad, sarCelis miRebidan ori kviris vadaSi sasamarTlo valdebulia sakuTari iniciativiT daniSnos ganmwesrigebeli sxdoma da mxareTa monawileobiT ganixilos am kodeqsis 22-e–25-e muxlebiT gaTvaliswinebuli sarCelis dasaSvebobis sakiTxi. Tu ganmwesrigebel sxdomaze ar gamocxaddnen mowveuli mxareebi, maTi gamoucxadebloba ar daabrkolebs sakiTxis ganxilvas. am normis sityva-sityiTi ganmartebiT sasamarTlo nebismier SemTxvevaSi valdebulia Caataros ganmwesrigebeli sxdoma, maSinac ki Tu sarCelis dasaSveboba sadavo ar aris. vfiqrobT, rom normis amgvari ganmarteba ar emsaxureba im mizans, ra mizniTac igi iqna miRebuli. kerZod, sasamarTlo arsebiTad ar unda ixilavdes dauSvebel sarCels, dauSvebel sarCelze ar unda xdebodes marTlmsajulebis procesis gaumarTlebeli gaWianureba. vfiqrobT, am miznis misaRwevad da sarCelis dasaSvebobis sakiTxis gansaxilvelad, sasamarTlo valdebulia daniSnos ganmwesrigebeli sxdoma mxaris dasabuTebuli Suamdgomlobis safuZvelze an sakuTari iniciativiT, Tu arsebobs dasabuTebuli eWvi sarCelis dauSveblobis Taobaze. yvela sxva SemTxvaSi, sarCelis warmoebaSi miRebidan 2 2 kviris gasvlis Semdeg 26 -e muxlis me-2 nawilis da saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 205 muxlis Sesabamisad, sasamarTlo 151 inga Todria muxli 262 uflebamosilia sarCelis dasaSvebobis sakiTxi ganixilos mosamazadebel sxdomaze saqmis warmoebis procesis nebismier stadiaze. amdenad, Tu sarCelis dauSveblobis safuZvlebi gamovlinda sarCelis miRebidan 2 kviris Semdeg, saqmis ganxilvis nebismier stadiaze, saqmis arsebiTad gadawyvetamde da saboloo gadawyvetilebis gamotanamde, sasamarTlo uflebamosilia ganixilos sarCelis dasaSvebobis sakiTxi. am sakiTxis ganxilva SeiZleba moxdes rogorc mTavar, ise mosamzadebel sxdomazec. magaliTi: mosarCelem sarCeli administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobis moTxovniT sasamarTloSi waradgina 2005 wlis 15 seqtembers. mosarCelem sarCelSi miuTiTa, rom sadavo administraciul-samarTlebrivi aqti administraciuli organosagan gadmoegzavna 2005 wlis 1 seqtembers faqsiT da warudgina sasamarTlos amis damadasturebeli dokumenti. sask-is 262 muxlis 1 nawilis safeZvelze, sarCelis warmoebaSi miRebidan 14 dRis vadaSi sarCelis dasaSvebobis sakiTxis gadasawyvetad sasamarTlom daniSna ganmwesrigebeli sxdoma da sxdomis Sesaxeb acnoba mxareebs. mxareebi ar gamocxaddnen ganmwesrigebel sxdomaze. sasamarTlom sarCeli dasaSvebad miiCnia da gansazRvra mTavari sxdomis dro 2005 wlis 27 dekemberi. amis Semdeg mopasuxem SuamdgomlobiT mimarTa sasamarTlos da moiTxova saqmis warmoebis Sewyveta im safuZvliT, rom mosarCeles gaSvebuli hqonda sask-is 22-e muxlis me-3 nawiliT administraciul-samarTlebrivi aqtis gasaCivrebisaTvis dadgenili 1 Tviani vada. mopasuxem warudgina sasamarTlos imis mtkicebuleba, rom sadavo administraciul-samarTlebrivi aqti mosarCeles Cabarda piradad 2005 wlis 1 agvistos da ara 1 seqtembers, anu sarCelis sasamarTloSi wardgenamde erTi TviTa da 15 dRiT adre. aseT viTarebaSi sasamarTlom unda ixelmZRvanelos administraciuli saproceso kodeqsis 262 muxlis me-2 nawiliT da samoqalaqo saproceso kodqsis 205-e muxliT, daniSnos saqmeze mosamzadebeli sxdoma da gamoitanos ganCineba saqmis warmoebis Sewyvetis Sesaxeb. germaniis administraciuli saproceso kodeqsis Tanaxmad, sasamarTlo sarCelis dasaSvebobis sakiTxs, magaliTad wyvets Sualeduri gadawyvetilebiT (muxli 109) da ara ganCinebiT. Cemi azriT, amas principuli mniSvneloba aqvs, radgan saqmis warmoebis Sewyveta sarCelis dauSveblobis safuZvliT mxarisaTvis sarCelze uaris Tqmis tolfasia da aseTi Sedegi gadawyvetilebis safuZvelze unda dgebodes. Tumca, saqarTvelos kanonmdeblobiT arCeuli procedura pozitiur sakanonmdeblo cvlilebad unda ganvixiloT, radgan igi orientirebulia swrafi da efeqtiani marTlmsajulebis ganxorcielebaze. 152 inga Todria muxli 262 administraciuli saproceso kodeqsiT gaTvaliswinebulia oTxi saxis administraciuli sarCeli: sarCeli administraciulsamarTlebrivi aqtis baTilad cnobis an Zaladakargulad gamocxadebis Taobaze (muxli 22), sarCeli administraciulsamarTlebrivi aqtis gamocemis Taobaze ( muxli 23), sarCeli qmedebis ganxorcielebis Taobaze (muxli 24) da aRiarebiTi sarCeli (muxli 25). administraciuli-saproceso kodeqsis 22-e muxlis me-2 da me-3 nawilebis Sesabamisad, Tu kanoniT sxva ram ar aris dadgenili, sarCeli administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobis an Zaladakargulad gamocxadebis Taobaze dasaSvebia, Tu administraciul-samarTlebrivi aqti an misi nawili pirdapir da uSualo (individualur) zians ayenebs mosarCelis kanonier uflebas an interess an ukanonod zRudavs mis uflebas. agreTve, Tu sarCeli sasamarTlos waredgina Sesabamisad individualuri administraciulsamarTlebrivi aqtis an administraciul saCivarTan dakavSirebuli gadawyvetilebis gacnobidan erTi Tvis vadaSi, xolo normatiuli aqtis SemTxvevaSi –uSualo zianis miyenebidan 3 Tvis vadaSi. sask-is 22-e muxliT gaTvaliswinebuli sarCelis dasaSvebobis winapirobebia: 1. sadavo administraciul-samarTlebrivi aqtis arseboba. 2. mosarCeles unda gaaCndes sadavo administraciulsamarTlebrivi aqtis gasaCivrebis ufleba. kerZod, gasaCivrebuli administraciul-samarTlebrivi aqti unda ayenebdes pirdapir da uSualo (individualur) zians mis kanonier uflebas an interess an ukanonod unda zRudavdes mis uflebas. 3.mosarCelis mier daculi unda iyos sadavo administraciulsamarTlebrivi aqtis gasaCivrebis vada. administraciuli saproceso kodeqsis 22-e muxlis me-2 da me-3 nawilebis Sesabamisad, Tu kanoniT sxva ram ar aris dadgenili sarCeli administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis Taobaze dasaSvebia Tu administraciuli organos uari administraciulsamarTlebrivi aqtis gamocemaze pirdapir da uSualo (individualur) zians ayenebs mosarCelis kanonier uflebas an interess. agreTve, Tu kanoniT sxva ram ar aris gansazRvruli, sarCeli dasaSvebia Tu igi sasamarTlos waredgina administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemaze uaris miRebidan erTi Tvis vadaSi. 153 inga Todria muxli 262 ask-s 23-e muxliT gaTvaliswinebuli sarCelis dasaSvebobis winapirobebia: 1. administraciuli organos mier administraciul-samarTlebrivi aqtis gamoucemloba, Tu arsebobs administraciuli organos valdebuleba gamosces administraciul-samarTlebrivi aqti (mosarCelis gancxadeba an kanoniT dakisrebuli valdebuleba). 2. mosarCeles unda gaaCndes administraciuli organos mier administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis moTxovnis ufleba. kerZod, administraciuli organos mier sakuTari valdebulebis Seusrulebloba unda ayenebdes pirdapir da uSualo (individualur) zians mosarCelis kanonier uflebas an interess an ukanonod unda zRudavdes mis uflebas. 3.mosarCelis mier daculi unda iyos sarCelis sasamarTloSi wardgenis vada. administraciuli saproceso kodeqsis 24-e muxlis Sesabamisad, sarCeli qmedebis ganxorcielebis Taobaze dasaSvebia, Tu administraciuli organos mier raime moqmedebis ganxorcieleba an uari raime moqmedebis ganxorcielebaze pirdapir da uSualo (individualur) zians ayenebs mosarCelis kanonier uflebas an interess. aRniSnuli norma dasaSvebobis winapirobad ar adgens sarCelis sasamarTloSi wardgenis vadas. sask-is 24-e muxliT gaTvaliswinebuli sarCelis dasaSvebobis winapirobebia: 1. arsebobs administraciuli organos qmedebis (moqmedeba Tu umoqmedoba) ganxorcielebis valdebuleba da man uari ganucxada mosarCeles am valdebulebis Sesrulebaze. 2. administraciuli organos qmedeba pirdapir da uSualo (individualur) zians ayenebs mosarCelis kanonier uflebas an interess. rac Seexeba administraciul saproceso kodeqsis 25-e muxliT gaTvaliswinebul sarCels, igi dasaSvebia Tu mosarCele iTxovs administraciul-samarTlebrivi aqtis ararad aRiarebas, uflebis an samarTlebrivi urTierTobis arseboba-ararsebobis dadgenas da, Tu mosarCeles aqvs amis kanonieri interesi. amasTan, sarCeli dasaSvebia Tu mosarCeles ar SeuZlia aRZras sarCeli am kodeqsis 22-24-e muxlebis safuZvelze. sask-is 25-e muxliT gaTvaliswinebuli sarCelis dasaSvebobis 154 inga Todria muxli 27 winapirobebia: 1.arara administraciul-samarTlebrivi aqtis arseboba. 2.mosarCele iTxovs uflebis an samarTlebrivi urTierTobis arseboba-ararsebobis dadgenas da mas aqvs amis kanonieri interesi. 3.SeuZlebelia sarCelis 22-24-e muxlebis safuZvelze aRZvra. sasamarTlo ganCineba saqmis warmoebis Sewyvetis Sesaxeb SeiZleba gasaCivrdes kerZo saCivriT zemdgom sasamarTloSi. kerZo saCivris wardgenis vadebi da procedura dadgenilia samoqalaqo saproceso kodeqsis 414-420-e muxlebiT. amasTan, administraciuli saproceso kodeqsis 262 muxlis me-4 nawiliT dadgenilia, rom zemdgomi sasamarTlo ganCinebis gauqmebis an arsebiTi ganxilvisas, warmoebis Sewyvetis safuZvlebis gamovlenis SemTxvevaSi, saqmes gansaxilvelad daubrunebs gansjad sasamarTlos. am normis Tanaxmad, zemdgomi sasamarTlo ar wyvets sarCelis dasaSvebobis sakiTxs da yvela SemTxvevaSi saqmes am sakiTxis gansaxilvelad da gadasawyvetad ubrunebs pirveli instanciis sasamarTlos. muxli 27. gamartivebuli samarTalwarmoeba sasamarTlo uflebamosilia mxareTa werilobiTi moTxovnis safuZvelze administraciuli saqme ganixilos da gadawyvitos mxareTa dauswreblad. gamartivebuli samarTalwarmoeba sasamarTlos mier gamoiyeneba mxolod mxareTa werilobiTi moTxovnis safuZvelze, rogorc wesi martivi kategoriis saqmeebze. mxareTa werilobiT moTxovnaSi igulisxmeba rogorc mosarCelis, ise mopasuxis werilobiTi moTxovna, agreTve erT-erTi mxaris werilobiTi moTxovna da meore mxaris werilobiTi Tanxmoba saqmis gamartivebuli wesiT ganxilvaze. mxolod erTi mxaris Suamdgomloba misi daswrebis gareSe saqmis ganxilvis Taobaze sasamarTlos ar aZlevs uflebas ganixilos saqme administraciuli saproceso kodeqsis 27-e muxliT gaTvaliswinebuli wesiT. mniSvnelovania, rom mxareTa moTxovnis miuxedavad, am wesiT saqmis ganxilva sasamarTlos uflebaa da ara valdebuleba, anu sasamarTlo wyvets ramdenad mizanSewonilia mxareTa dauswreblad da maTi axsna-ganmartebebis mosmenis gareSe konkretuli administraciuli saqmis ganxilva da gadawyveta. es imas niSnavs, rom sasamarTlos SeuZlia ar daeTanxmos mxareebs da ar daadginos saqmis gamartivebuli wesiT ganxilva, Tu sasamarTlo sxdomaze maT mowvevasa da zepir mosmenaSi monawileobas savaldebulod CaTvlis. sasamarTlo ar aris SezRuduli mxareTa 155 inga Todria muxli 27 werilobiTi SuamdgomlobebiT. administarciuli saqmis gamartivebuli samarTalwarmoeba ar iwvevs saqmeze samoqalaqo saproceso kodeqsis XXVI TaviT gaTvaliswinebuli dauswrebeli gadawyvetilebis gamotanas. sasamarTlom yvela SemTxvevaSi unda miiRos motivirebuli, dasabuTebuli am kodeqsis me-4 da me-19 muxlebis debulebaTa gaTvaliswinebiT. kiTxvaze, dasaSvebia Tu ara administraciuli saqmis samoqalaqo saproceso kodeqsiT daTvaliswinebuli gamartivebuli wesiT ganxilva pasuxi, Cveni azriT uaryofiTi unda iyos, Tumca arsebobs gansxvavebuli mosazrebac. administraciuli saqmis samoqalaqo saproceso kodeqsiT gaTvaliswinebuli gamartivebuli wesiT ganxilvis dauSveblobaze miuTiTeben Semdegi garemoebebi: s a m o q a l a q o s a p r o c e s o k o d e q s i s 3 0 2 - 3 09- e m u x l e b i T gaTvaliswinebuli saqmis ganxilvis gamartivebuli wesi aris saqmeTa ganxilvis specialuri procedura fuladi davalianebis gadaxdevinebis Taobaze. aRniSnuli wesiT saqmis ganxilvis safuZveli yovelTvis aris gancxadeba da ara sarCeli. gancxadebis ganxilva miznad isaxavs sasamarTlos mier davalianebis gadaxdevinebis Sesaxeb brZanebisa da ara gadawyvetilebis miRebas. gadaxdis brZanebaSi sasamarTlo uTiTebs, rom mas ar Seumowmebia, aqvs Tu ara ganmcxadebels aRZruli moTxovnis samarTlebrivi dasabuTeba. Tu mopasuxe gadaxdis Sesaxeb miRebuli brZanebis winaaRmdeg Sesagebels (protests) ar Seitans, sasamarTlo miiRebs saaRsrulebo gankargulebas. xolo, Tu mopasuxe Tavis Sesagebels davalianebis gadaxdevinebis Sesaxeb sasamarTloSi droulad Seitans, aRZruli moTxovna ganxiluli da gadawyvetili iqneba sasarCelo warmoebis saerTo wesiT. amdenad, warmoebis es wesi saerTod gamoricxavs sasamarTlos iniciativas da administarciuli organos saproceso moqmedebaTa kanonierebis sasamarTlos mier Semowmebas. rac Seexeba fuladi Tanxis davalianebis gadaxdevinebasTan dakavSirebuli administraciuli aqtis aRsrulebis gansakuTrebul wess, mas gansazRvravs zogadi administraciuli kodeqsis 175-e muxli. am wesis Tanaxmad, fuladi Tanxis gadaxdevinebasTan dakavSirebuli administraciuli aqtis aRsrulebas axorcielebs administraciuli organo sasamarTloSi mimarTvis gareSe. fuladi Tanxis gadaxdevinebasTan dakavSirebuli administraciuli aqtis aRsrulebisaTvis saWiroa Sesabamisi administraciuli organos da ara sasamarTlos gadawyvetileba aRsrulebis uzrunvelyofis Sesaxeb. Tu administraciuli aqtis safuZvelze valdebuli piri 156 inga Todria muxli 28 uars acxadebs gadaixados fuladi Tanxa, administraciuli organo uflebamosilia miiRos gadawyvetileba aRsrulebis uzrunvelyofis Sesaxeb, romlis Sesabamisad uflebamosili piri movales daakisrebs valdebulebas, rom misTvis gadasacemi fuladi Tanxa Caricxos administraciuli organos angariSze. da bolos, pirisagan Tanxis iZulebiTi amoReba, qonebaze yadaRis dadeba warmoebs saaRsruleblo furclis safuZvelze, ‘saaRsrulebo warmoebaTa Sesaxeb” saqarTvelos kanoniT dadgenili wesiT. amdenad, aSkaraa rom fuladi davalianebis gadaxdevinebis sakiTxze administraciul organos ar gaaCnia sasamarTloSi samarTlebrivi dacvis saWiroeba da administraciul organos sasarCelo miznis damoukideblad miRweva SeuZlia. saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos administraciuli da sxva kategoriis saqmeTa palatis 2001 wlis 11 maisis ¹ 3g/ad-26-ks ganCinebiT ganimarta: ~samoqalaqo saproceso kodeqsiT gaTvaliswinebuli davalianebis gadaxdevinebis Sesaxeb saqmis ganxilvis wesi ewinaaRmdegeba administraciuli davis ganxilvis procesualur wesrigs, inkviziciurobis sawyiss, romlis Tanaxmadac sasamarTlo sakuTari iniciativiT iRebs gadawyvetilebas damatebiTi informaciis an mtkicebulebaTa warmosadgenad, Tavad moi povebs maT. amdenad, ssk-is 302-309-e muxlebi administraciul samarTalwarmoebaSi ar gamoiyeneba”. (saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos gadawyvetilebani administraciuli da sxva kategoriis saqmeebze 2001 w., ¹ 5, gv.344-347) muxli 28. daCqarebuli administraciuli samarTalwarmoeba 1. sasamarTlos (mosamarTles) SeuZlia mxaris moTxovniT miiRos gadawyvetileba saqmis daCqarebuli wesiT ganxilvis Sesaxeb. 2. daCqarebuli wesiT saqmis ganxilvis dros sasamarTlo uflebamosilia: a) Seamoklos mopasuxis mier Tavisi pasuxis (Sesageblis) an Segebebuli sarCelis wardgenis vada; b) mesame pirs ar ganusazRvros vada sarCelze sakuTari mosazrebis wardgenisaTvis; g) ar daadginos mxareebis mier eqspertis daniSvnasTan dakavSirebiT sakuTari mosazrebis wardgenis vada; d) Seumoklos mxareebs eqspertis daskvnasTan dakavSirebiT sakuTari mosazrebis wardgenis vada. 157 inga Todria muxli 29 samoqalaqo saproceso kodeqsis 59-e muxlis me-3 nawilis Sesabamisad, samoqalaqo saqmeebs sasamarTloebi ganixilaven gancxadebis miRebis dRidan ara ugvianes 2 Tvisa, xolo gansakuTrebiT rTuli kategoriis saqmeebze ganmxilveli sasamarTlos gadawyvetilebiT es vada SeiZleba gagrZeldes ara umetes 5 Tvisa, garda alimentis gadaxdevinebis, dasaxiCrebiT an janmrTelobis sxva dazianebiT, agreTve marCenalis sikvdiliT gamowveuli zianis anazRaurebis, SromiTi urTierTobebidan gamomdinare moTxovnebis Sesaxeb saqmeebisa, romlebic ganxilul unda iqnes ara ugvianes 1 Tvisa. Tu kanoniT sxva vada ar aris gaTvaliswinebuli administraciul samarTalwarmoebaSi gamoiyeneba samoqalaqo saproceso kodeqsiT dadgenili vadebi. administraciuli saproceso kodeqsi adgens mxolod sagadasaxdo saqmeebis ganxilvis gansxvavebul vadas, kerZod kodeqsis me-131 muxlis Sesabamisad sagadasaxado saqmeebis ganxilvis vada sasamarTloSi sarCelis Setanidan mxarisaTvis gadawyvetilebis gadacemamde ar unda aRematebodes or kviras. garkveuli kategoriis administraciul saqmeebze saqarTvelos kanonmdeblobiT dadgenilia ganxilvis specialuri vadebi. kerZod, organuli kanonis ~saqarTvelos saarCevno kodeqsis” 77-e muxlis Sesabamisad, saarCevno davebisaTvis dadgenilia 2 da 3 dRiani ganxilvis vadebi. amasTan, erT-erTi mxaris werilobiTi moTxovniT sasamarTlo uflebamosilia miiRos dasabuTebuli gadawyvetileba nebismieri administraciuli saqmis daCqarebuli wesiT ganxilvis Sesaxeb. Tavis ganCinebaSi sasamarTlom unda daasabuTos aseTi gadawyvetileba da miuTiTos vada, ra vadaSic unda moxdes saqmis ganxilva. sasamarTlo ar aris SezRuduli mxaris moTxovniT da uflebamosilia dasabuTebuli uari uTxras mas saqmis daCqarebuli samarTalwarmoebis wesiT ganxilvaze, Tu amis aucilebloba mxarem ar daasabuTa an rodesac aseTi aucilebloba ar arsebobs. muxli 29. gasaCivrebuli individualuri administraciulsamarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCereba 1. sarCelis miReba sasamarTloSi aCerebs gasaCivrebuli individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedebas. 2. individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedeba ar SeCerdeba, Tu: a) es dakavSirebulia saxelmwifo an adgilobrivi gadasaxadebis, mosakreblebis an sxva gadasaxdelebis gadaxdasTan; b) aRsrulebis gadadeba gamoiwvevs mniSvnelovan materialur zi158 inga Todria muxli 29 1. sarCelis sasamarTloSi wardgenidan mis ganxilvamde da sasamarTlos gadawyvetilebis ZalaSi Sesvlamde sakmaod didi droa da sarCelis uzrunvelyofis RonosZiebis gamouyeneblobam SesaZloa gaaZnelos an SeuZlebeli gaxados gadawyvetilebis aRsruleba. aseT SemTxvevaSi, sasamarTlos kanonieri da samarTliani gadawyvetilebis miuxedavad realurad ver ganxorcieldeba darRveuli uflebis dacva. 2000 wlis 1 ianvridan 2005 wlis 15 ivlisamde periodSi administraciul saqmeze sarCelis uzrunvelyofis sakiTxi ar iyo srulyofilad mowesrigebuli. administraciuli saproceso kodeqsis 29-e, 30-e da 31-e muxlebi ar gansazRvravda detalurad am RonisZiebis yvela mniSvnelovan sakiTxs. Cveni azriT aucilebeli iyo sakanonmdeblo cvlilebebi da administraciuli sarCelis uzrunvelyofis sasamarTloSi ganxilvagadawyvetis wesisa da pirobebis detalurad da naTlad gansazRvra. ‘saqarTvelos administraciul saproceso kodeqsSi cvlilebebisa da damatebebis Sesaxeb `saqarTvelos 2005 wlis 24 ivnisis kanonis Sesabamisad, 29-e da 30-e muxlebi Camoyalibda axali redaqciiT. kodeqss daemata axali 301 muxli, romliTac ganisazRvra normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqtis SeCerebis sakiTxebi. am normebiT ufro srulyifilad mowesrigda administraciulsamarTlebrivi aqtis SeCerebis sakiTxebi. miuxedavad amgvari cvlilebebisa, samoqalaqo saproceso kodeqsSi dResac arsebobs 198-e muxlis ~v” punqti, romelic Cveni azriT amosaRebia. administrciuli saproceso kodeqsis 29-e muxli iTvaliswinebs sarCelis uzrunvelyofis iseT RonisZiebas, rogoricaa individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCereba. aRniSnuli norma gamoiyeneba mxolod individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobis, Zaladakargulad gamocxadebis an ararad aRiarebis moTxovniT aRZrul sarCelze. sask-is 29-e muxlis 1-li nawilis Sesabamisad, sarCelis miReba sasamarTloSi aCerebs gasaCivrebuli individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedebas avtomaturad (administraciuli aqtis kanonismieri SeCereba an suspenziuri efeqti). samoqalaqo saproceso kanoniT gaTvaliswinebuli sarCelis uzrunvelyofa SeiZleba ganxorcieldes mxolod mxaris Suamdgomlobis safuZvelze da ar SeiZleba ganxorcieldes sasamarTlios iniciativiT. administraciuli saproceso kanonmdebloba iTvaliswinebs gasaCivrebuli administraciulsamarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCerebas mxaris Suamdgomlobisa da sasamarTlos gadawyvetilebis gareSe. kerZod, gasaCivrebuli 159 inga Todria muxli 29 administraciuli aqtis moqmedeba Cerdeba sarCelis sasamarTlos mier miRebiT, avtomaturad da es ar aris damokidebuli sasamarTlos an mxaris nebaze. aseTi normis arseboba miuTiTebs administraciuli sarCelis uzrunvelyofis maRal xarisxze. administraciuli aqtis moqmedebis avtomaturi SeCereba niSnavs misi moqmedebisa da yvela samarTlebrivi Sedegis gadadebas sasamarTlo gadawyvetilebis kanonier ZalaSi Sesvlamde. davis sasamarTloSi gadawyvetamde kanoni ubrunebs pirs im samarTlebriv da faqtobriv mdgomareobas, romelic arsebobda sadavo administraciuli aqtis gamocemamde. gasaCivrebuli individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis SeCereba dakavSirebulia iseT saproceso moqmedebasTan, rogoricaa sasamarTlos mier sarCelis warmoebaSi miReba. saproceso kanonmdebloba iTvaliswinebs sarCelis warmoebaSi miRebaze uaris Tqmas (sssk 186-e muxli), sarCelis umoZraod datovebas (sssk 185-e muxli) da am SemTxvevebze ar unda vrceldebodes sask-s 29-e muxlis 1-li nawilis moqmedeba. magaliTad, Tu dainteresebulma pirma administraciuli samarTalwarmoebis dawyebis mizniT sssk 178-e da 179-e muxlebSi miTiTebuli pirobebis darRveviT sasamarTlos warudgina gancxadeba da ara sarCeli, am gancxadebis sasamarTlos kancelariaSi wardgena ar unda iwvevdes gasaCivrebuli administraciuli aqtis moqmedebis avtomatur reJimSi SeCerebas. amdenad, administraciuli aqtis moqmedebis kanonismieri SeCereba xdeba sarCelis warmoebaSi miRebis Sesaxeb sasamarTlos ganCinebis gamotanis momentidan. es ar unda gavigoT ise, TiTqos administraciuli aqtis SeCereba sasamarTlos gadwyvetilebiT xdeba. administraciuli aqtis moqmedeba Cerdeba kanoniT, avtomatur reJimSi da ara sasamarTlo gadawyvetilebis safuZvelze. kanoni arafers ambobs imis Sesaxeb, Tu rogor unda moxdes dainteresebuli pirebis informireba administraciuli aqtis kanonismieri (avtomaturi) SeCerebis Taobaze. mosamarTleTa erTi nawili sarCelis warmoebaSi miRebis ganCinebaSi aRniSnavs, rom administraciuli sarCelis warmoebaSi miRebis momentidan sask-s 29-e muxlis 1-li nawilis Sesabamisad, gasaCivrebuli administraciuli aqtis moqmedeba Cerdeba da am ganCinebas ugzavnis mxareebs. sasamarTlos ganCineba emsaxureba mizans uSualod acnobos yvela dainteresebul pirs, imis Taobaze rom sasamarTloSi wardgenilia sask-s 22-e muxliT gaTvaliswinebuli sarCeli da rom gasaCivrebuli administraciuli aqtis moqmedeba, sask-s 29-e muxlis 1-li nawilis safuZvelze SeCerebulia. mosamarTleTa meore nawili saerTod ar miuTiTebs sarCelis warmoebaSi miRebis ganCinebaSi administraciuli aqtis moqmedebis 160 inga Todria muxli 29 SeCerebis Taobaze. maTi azriT, radgan administraciuli aqtis SeCerebis sakiTxi gadawyvetilia kanoniT, sasamarTlo ar aris arc valdebuli da arc uflebamosili damatebiT miuTiTos amis Taobaze Tavis ganCinebaSi. formalurad, kanoni marTalc ar avaldebulebs mosamarTles gasaCivrebuli administraciuli aqtis moqmedebis avtomaturi SeCerebis Taobaze ganCinebis gamotanas an sarCelis warmoebaSi miRebis ganCinebaSi Sesabamisi Canaweris gakeTebas. vfiqrobT, ukeTesi iqneba Tu mosamarTleebi werilobiT, ganCinebaSi daafiqsireben gasaCivrebuli administraciuli aqtis sask-s 29-e muxlis 1-li nawilis Sesabamisad moqmedebis SeCerebis, riTac uSualod yvela dainteresebul pirs acnobeben sarCelis sasamarTloSi wardgenisa da administraciuli aqtis moqmedebis avtomatur reJimSi SeCerebis Taobaze. 2. sask-s 29-e muxlis me-2 nawili gansazRvravs im SemTxvevebis CamonaTvals, rodesac gasaCivrebuli administraciuli aqti avtomaturad ar Cerdeba da rodesac gasaCivrebuli administraciuli aqtis SeCereba xdeba mxaris moTxovniT da mxolod sasamarTlos dasabuTebuli gadawyvetilebis (ganCinebis) safuZvelze. es iseTi SemTxvevebia, rodesac arsebobs sajaro wesrigis dacvis gansakuTrebuli interesi an, rodesac es pirdapir aris gaTvaliswinebuli konkretuli kanoniT. a) kerZod, sask-s 29-e muxlis me-2 nawilis a) punqtis Sesabamisad, individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedeba ar Cerdeba avtomaturad, Tu es dakavSirebulia saxelmwifo an adgilobrivi gadasaxadebis, mosakreblebis an sxva gadasaxdelebis gadaxdasTan. magaliTad, gadasaxadebTan dakavSirebiT sagadasaxado organos mier gamocemuli administraciuli aqtis moqmedebas avtomaturad ver SeaCerebs sarCelis sasamarTloSi miReba. mxare uflebamosilia mimarTos sasamarTlos administraciuli aqtis SeCerebis moTxovniT. sasamarTlos SeuZlia SeaCeros administraciuli aqtis an misi nawilis moqmedeba mxolod im SemTxvevaSi, Tu arsebobs dasabuTebuli eWvi administraciuli aqtis kanonierebis Taobaze an Tu misi gadaudebeli aRsruleba arsebiT zians ayenebs mxares an SeuZlebels gaxdis misi kanonieri uflebis an interesis dacvas. saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos 2002 wlis 3 ivlisis ¹ 3gad-25-k-s-02 ganCinebiT ganimarta, rom administraciuli organos 161 inga Todria muxli 29 brZanebiT gaTvaliswinebuli “...sajarimo Tanxa ar SeiZleba CaiTvalos administraciuli saproceso kodeqsis 29-e muxlis 1-li nawilis ~a” qvepunqtSi gaTvaliswinebul ~sxva gadasaxdelebis” kategoriaSi, miCneul iqna rom misi moqmedeba Cerdeba sarCelis wardgeniT, avtomaturad. sakasacio sasamarTlos azriT, administraciuli saproceso kodeqsis 29-e muxlis me-2 nawilis ~a” qvepunqtiT gaTvaliswinebul ~sxva gadasaxdelebSi” igulisxmeba saqarTvelos kanonmdeblobiT dadgenili gadasaxdelebi, romelTa gadaxda savaldebuloa da ar aris damokidebuli samarTaldarRvevaze”(saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos gadawyvetilebani administraciul da sxva kategoriis saqmeebze, 2002 weli #8, gv.1273-1277) ver daveTanxmebiT uzenaesi sasamarTlos am mosazrebas da SemogTavazebT am normis gansxavavebul ganmartebas. gadasaxadis cnebas gansazRvravs saqarTvelos sagadasaxado kodeqsis me-6 muxli da am kodeqsis me-9 muxli adgens gadasaxadebisa da mosakreblebis amomwurav CamonaTvals. rac Seexeba sxva gadasaxdelebis definicias, igi ar aris gansazRvruli romelime konkretuli sakanonmdeblo aqtiT. vfiqrobT, administraciuli saproceso kodeqsis 29-e muxlis me-2 nawilis miznebisaTvis sxva gadasaxdelebad miiCneva saxelmwifo an adgilobrivi biujetis sasargeblod gansaxorcielebeli yvela sxva gadasaxdeli, romlis warmoSobis safuZvelia gasaCivrebuli administraciuli aqti. aRniSnulis gaTvaliswinebiT, sask-s 29-e muxlis me-2 nawilis a) punqti unda gavrceldes yvela im administraciuli aqtis moqmedebaze, romelic dakavSirebulia saxelmwifo an adgilobrivi biujetis sasargeblod Sesasrulebeli nebismieri saxis fuladi valdebulebis SesrulebasTan. Tu gasaCivrebuli administraciuli aqti warmoadgens administraciuli organos gadawyvetilebas piris dajarimebis Taobaze, misi moqmedeba, rogorc amas uzenaesi sasamarTlo ganmartavs ar Cerdeba avtomaturad sask-s 29-e muxlis 1-li nawilis safuZvelze da SeiZleba SeCerdes mxolod mxaris moTxovniT da sasamarTlos dasabuTebuli ganCinebiT sask-s 29-e muxlis me-2 nawilis `a” punqtis safuZvelze, radgan jarima aris saxelmwifo biujetis sasargeblod Sesasrulebeli fuladi valdebuleba. b).29-e muxlis me-2 nawilis ~b” punqtis Sesabamisad, individualuri administraciul-samarTelbrivi aqtis moqmedeba ar Cerdeba avtomaturad, Tu aRsrulebis gadadeba gamoiwvevs mniSvnelovan materialur zians, an mniSvnelovan safrTxes Seuqmnis sazogadoebriv wesrigs an usafrTxoebas. kanoni ar akonkretebs, Tu ra igulisxmeba mniSvnelovan materialur zianSi da sazogadoebrivi wesrigisaTvis 162 inga Todria muxli 29 an usafrTxoebisaTvis mniSvnelovani safrTxis SeqmnaSi. TiToeul konkretul SemTxvevaSi sasamarTlom unda Seafasos mosalodneli materialuri zianis da sazogadoebrivi wesrigisa Tu usafrTxoebisaTvis mosalodneli safrTxis mniSvneloba da ise gadawyvitos am adinistraciul-samarTlebrivi aqtis SeCerebis sakiTxi. yoveli konkretuli gadawyvetilebis miRebis dros sasamarTlom unda uzrunvelyos adamianis uflebebisa da Tavisuflebebis, sajaro interesebisa da kanonis uzenaesobis dacva. g). 29-e muxlis me-2 nawilis g) punqtis Sesabamisad, administraciuli aqtis moqmedeba ar Cerdeba sarCelis miRebiT avtomaturad, Tu igi gamocemulia Sesabamisi kanonis safuZvelze gamocxadebuli sagangebo an saomari mdgomareobis dros. saqarTvelos kanonmdebloba adgens qveyanaSi sagangebo da saomari mdgomareobis gamocxadebis safuZvlebsa da wesebs. sagangebo an saomari mdgomareobis dros, rogorc wesi saxezea qveynis usafrTxoebisa da sazogadoebrivi wesrigis darRvevis mometebuli safrTxe. administraciuli organoebi aRWurvilebi arian gansakuTrebuli uflebamosilebebiT. aseT viTarebaSi, administraciuli organos mier nebismier sakiTxze gamocemuli administraciuli aqti ar SeiZleba sarCelis sasamarTloSi wardgeniT Cerdebodes avtomaturad da misi moqmedebis SeCereba daiSveba mxolod mxaris moTxovnisa da sasamarTlos dasabuTebuli ganCinebis safuZvelze. d). 29-e muxlis me-2 nawilis ~d” punqtis Sesabamisad, administraciuli aqtis moqmedeba aseve ar Cerdeba sarCelis warmoebaSi miRebiT, rodesac administraciuli organos mier miRebulia werilobiTi dasabuTebuli gadawyvetileba dauyovnebeli aRsrulebis Sesaxeb, Tu arsebobs gadaudebeli aRsrulebis aucilebloba. kanoni ar ganmartavs, Tu ra iTvleba administraciuli aqtis gadaudebeli aRsrulebis aucileblobad. zogadi administraciuli kodeqsis me-12 Tavi adgens administraciuli aqtis aRsrulebis wesebs da 166-e muxlis me-2 nawili iTvaliswinebs aRsrulebis uzrunvelyofis Sesaxeb gadawyvetilebis werilobiTi formis daucvelad, zepirad gamocemas gadaudebel SemTxvevaSi, rodesac safrTxe eqmneba saxelmwifo an sazogadoebriv uSiSroebas, mosaxleobis janmrTelobas, adamianis sicocxles, an sxvagvarad SeuZlebelia danaSaulebrivi qmedebis aRkveTa. jer-jerobiT, SeiZleba vifiqroT kanonis analogiaze da szak-is 166-e muxlis me-2 nawiliT gansazRvruli definiciis - ~gadaudebeli SemTxvevis” gamoyenebaze. 163 inga Todria muxli 29 Tumca arc zogadi administraciuli kodeqsis aRniSnuli norma gamoirCeva srulyofilebiT da kargi iqneba Tu ganimarteba terminebi ~dauyovneblivi aRsruleba” da ~gadaudebeli aRsrulebis aucilebloba”, dadgenili iqneba administraciuli aqtis dauyovnebeli aRsrulebis safuZvlebi da administraciuli organos mier am gadawyvetilebis miRebis procedura. saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos administraciuli da sxva kategoriis saqmeTa palatis 2003 wlis 26 martis ¹ 3g/ad-12-k-s-03-i da 2003 wlis 27 martis ¹3g/ad-5-k-s-03-i ganCinebebiT sasamarTlom ganmarta, rom miuxedavad imisa, rom administraciul organos gasaCivrebuli administraciuli aqtis arc gamocemisas da arc mogvianebiT ar miuRia werilobiTi dasabuTeba misi dauyovnebeli aRsrulebis Sesaxeb, masze unda gavrceldes sask-s 29-e muxlis me2 nawilis ~d” punqti. ( saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos gadawyvetilebani administraciul da sxva kategoriis saqmeebze, 2003 weli ¹5, gv.1150-1152, 1182-1184). gadawyvetileba sasamarTlos mier dasabuTebuli iqna administraciuli aqtis moqmedebis SeCerebis gansakuTrebuli sajaro interesis arsebobiT. ver daveTanxmebiT zemoTaRniSnul mosazrebas, Cveni azriT, 29-e muxlis me-2 nawilis d) punqtis Sesabamisad, calsaxad aucilebelia erTdroulad orive pirobis arseboba: administraciuli aqtis gadaudebeli aRsrulebis aucilebloba da administraciuli organos werilobiTi dasabuTebuli gadawyvetileba dauyovnebeli aRsrulebis Sesaxeb. normis imperatiuli xasiaTi ar iZleva misi sxvagvari ganmartebis saSualebas. Tu administraciul organos miaCnia rom administraciuli aqti dauyovnebliv unda aRsruldes, man amis Taobaze unda miiRos dasabuTebuli gadawyvetileba. dauyovnebeli aRsrulebis Sesaxeb gadawyvetilebas SeiZleba Seicavdes is administraciuli aqti, romelic dauyovnebliv unda aRsruldes. e) 29-e muxlis me-2 nawilis ~e” punqtis Sesabamisad, individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedeba avtomatur reJimSi sarcelis miRebiT ar Cerdeba Tu individualuri administraciulsamarTlebrivi aqti aRsrulebulia an igi warmoadgens aRmWurvel aqts da misi SeCereba mniSvnelovan zians miayenebs sxva piris kanonier uflebas an interess. Tu administraciul-samarTlebrivi aqti ukve aRsrulebulia SeuZlebelic aris misi moqmedebis SeCereba, aseT SemTxvevaSi darRveuli uflebis aRdgena SesaZlebelia mxolod am aqtis aRsrulebasTan dakavSirebiT miRebuli gadawyvetilebis gauqmebiT. aseve, avtomatur reJimSi ar SeCerdeba individualuri aRWurveli 164 inga Todria muxli 29 administraciul-samarTlebrivi aqti, Tu misi SeCereba mniSvnelovan zians miayenebs sxva piris uflebas an interess. yoveli calkeuli SemTxveva individualurad unda gadawydes, radgan kanoni ar gansazRvravs konkretulad ra SeiZleba CaiTavlos mniSvnelovan zianad. rogorc wesi, sasamarTlo afasebs Tu ramdenad gamosworebadia is ziani, romelic SeiZleba miayenos mxares administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedebam da Sesabamisad, ramdenad aucilebelia am aqtis SeCereba. v) 29-e muxlis me-2 nawilis ~v” punqtis Sesabamisad ,administraciuli atis moqmedeba avtomatur reJimSi ar Cerdeba Tu es gaTvaliswinebulia kanoniT. aRniSnuli normiT gaTvaliswinebuli SemTxvevebi pirdapir kanoniT aris dadgenili. magaliTad, saqarTvelos organuli kanonis “saarCevno kodeqsis” 77-e muxlis me-3 nawilis Sesabamisad, sarCelis sasamarTloSi Setana ar aCerebs gasaCivrebuli administraciuli aqtis moqmedebas avtomaturad. ~saqarTvelos erovnuli bankis Sesaxeb `saqarTvelos organuli kanonis 74-e muxlis me-4 nawilis Sesabamisad, erovnuli bankis administraciuli aqtis gasaCivrebis SemTxvevaSi, dauSvebelia am aqtis moqmedebis SeCereba saqmeze saboloo gadawyvetilebis gamotanamde, Tu erovnuli banki ar miiRebs sxvagvar gadawyvetilebas. amdenad, saqarTvelos erovnuli bankis administraciuli aqti gansakuTrebuli statusiT sargeblobs da sasamarTlo saerTod ar aris uflebamosili daadginos misi moqmedebis SeCereba. ~samewarmeo saqmianobis licenziisa da nebarTvis gacemis safuZvlebis Sesaxeb” saqarTvelos kanonis 1-li muxlis me-2 nawilis me-18 , 33-e muxlebis Sesabamisad, zogierTi samewarmeo saqmianobasTan dakavSirebiT licenziis (nebarTvis) gacemis an mis gacemaze uaris Tqmis, misi moqmedebis SeCerebis an ganaxlebis an misi gauqmebis Sesaxeb gadawyvetileba ar SeCerdeba (avtomaturad), Tu licenziis (nebarTvis) gamcemi an saCivris ganmxilveli administraciuli organo anda sasamarTlo ar miiRebs sxva gadawyvetilebas. gamonaklisia saqmianoba, romelsac aregulirebs saqarTvelos fasiani qaRaldebis erovnuli komisia, kavSirgabmulobisa da fostis sferoSi saqmianoba, romelsac aregulirebs saqarTvelos komunikaciebis erovnuli komisia; navTobisa da gazis operaciebi, navTobis gadamuSaveba, gazis 165 inga Todria muxli 29 damuSaveba, navTobis, gazis an/da navTobgaz produqtebis transportireba, romelsac ‘navTobisa da gazis Sesaxeb`saqarTvelos kanonis Sesabamisad aregulirebs saqarTvelos navTobisa da gazis resursebis maregulirebeli saxelmwifo saagento, saqmianoba, romelsac aregulirebs saqarTvelos energetikis maregulirebeli erovnuli komisia, sadazRvevo saqmianoba da dazRvevis sferoSi saSuamavlo saqmianoba, romelsac aregulirebs saqarTvelos dazRvevis saxelmwifo zedamxedvelobis samsaxuri, auditoruli saqmianoba, romelsac aregulirebs saqarTvelos parlamentTan arsebuli auditoruli saqmianobis sabWo. magaliTad, Tu gasaCivrebuli administraciuli aqti warmoadgens administraciuli organos gadawyvetilebas saafTiaqo saqmianobis licenziis gauqmebis Taobaze, sarCelis sasamarTloSi wardgena ar aCerebs mis moqmedebas avtomaturad. magaram, Tu gasaCivrebuli administraciuli aqti warmoadgens saqarTvelos energetikis maregulirebeli erovnuli komisiis (semekis) gadawyvetilebas sarCelis sasamarTloSi wardgena avtomaturad SeaCerebs mis moqmedebas. 3. 29-e muxlis me-3 nawilis Sesabamisad, mxaris moTxovniT, sasamarTlos SeuZlia SeaCeros individualuri administraciulsamarTlebrivi aqtis an misi nawilis moqmedeba am muxlis me-2 nawiliT gaTvaliswinebul SemTxvevaSi, Tu arsebobs dasabuTebuli eWvi individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis kanonierebis Taobaze an Tu misi gadaudebeli aRsruleba arsebiT zians ayenebs mxares an SeuZlebels gaxdis misi kanonieri uflebis an interesis dacvas. sasamarTlo uflebamosilia gansazRvros individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis an misi nawilis moqmedebis SeCerebis vada. kanonis Tanaxmad, sasamarTlo uflebamosilia daakmayofilos mxaris moTxovna da SeaCeros administraciuli aqtis moqmedeba im SemTvevaSi Tu arsebobs dasabuTebuli eWvi administraciuli aqtis kanonierebis Taobaze an Tu misi gadaudebeli aRsruleba arsebiT zians ayenebs mxares an SeuZlebels gaxdis misi kanonieri uflebis an interesis dacvas. magaliTad, Tu aSkaraa rom gasaCivrebuli administraciuli aqti gamoica arauflebamosili administraciuli organos mier, sasamarTlo uflebamosilia misi moqmedebis SeCereba daasabuTos im garemoebiT, rom arsebobs dasabuTebuli eWvi administraciuli aqtis kanonierebis Taobaze. es SeiZleba iyos SemTxveva, rodesac kolegiuri administraciuli organos nacvlad administraciuli 166 inga Todria muxli 29 aqti erTpirovnulad gamosca am administraciuli organos xelmZRvanelma. administraciuli aqtis moqmedebis SeCerebis TviToeul konkretul SemTxvevaSi naTeli unda iyos am RonisZiebis gamoyenebis aucilebloba. mxaris moTxovna gasaCivrebuli administrciuli aqtis SeCerebis Taobaze unda Seicavdes miTiTebas im faqtobriv garemoebebze, romelTa gamoc misi gadaudebeli aRsruleba arsebiT zians ayenebs mas an SeuZlebels xdis misi kanonieri uflebis an interesis dacvas, agreTve administraciuli aqtis kanonierebis Taobaze eWvis dasabuTebas. 4. vfiqrobT, administraciuli saproceso kodeqsis 29-e muxlis 1-li nawili administraciuli samarTlis sferoSi 1999 wels ganxorcielebuli reformis erT-erT yvelaze mniSvnelovan monapovars warmoadgens, radgan uzrunvelyofis es RonisZieba ar ukavSideba arc mxaris nebas da arc sasamarTlos gadawyvetilebas. 2005 wlis 24 ivniss ganxorcielebuli sakanonmdeblo cvlilebiT da kerZod, kodeqsis 29-e muxlis me-4 nawilis axali redaqciiT mxaris moTxovniT, sasamarTlo uflebamosilia mxaris moTxovniT, kodeqsis 29-e muxlis pirveli nawiliT gaTvaliswinebul SemTxvevebSi gaauqmos individualuri administraciulsamarTlebrivi aqtis an misi nawilis moqmedebis SeCereba, Tu arsebobs individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis an misi nawilis gadaudebeli aRsrulebis aucilebloba, rac dakavSirebulia mniSvnelovan (arsebiT) zianTan an zRudavs mxaris kanonier uflebas an interess. aseTi sakanonmdeblo cvlileba faqtiurad auqmebs 29-e muxlis 1-li nawiliT gansazRvruli sasamarTloSi gasaCivrebuli administraciul-samarTlebrivi aqtis kanonismieri, suspensiuri SeCerebis efeqts. 29-e muxlis me-4 nawilis Sesabamisad, mas Semdeg, rac sasamarTlos mier warmoebaSi miRebiT avtomaturad SeCerdeba im individualuri administraciul-samarTlebriv aqtis moqmedeba, romelic ar aris gaTvaliswinebuli am kodeqsis 29-e muxlis me-2 nawiliT, mxare uflebamosilia dasabuTebuli SuamdgomlobiT mimarTos sasamarTlos am SeCerebis gauqmebis moTxovniT. sarCelis ganmxilveli sasamarTlo uflebamosilia ganixilos aRniSnuli Suamdgomloba da miiRos gadawyvetileba SeCerebis gauqmebis Taobaze. anu, sasamarTlo uflebamosilia kanoniT dadgenili administraciul-samarTlebrivi aqtis suspenziuri SeCereba gaauqmos Tavis gadawyvetilebiT. 167 inga Todria muxli 29 miuxedavad imisa, rom aRniSnuli normis SemoRebas ar veTanxmebiT, migvaCnia, rom sasamarTloebi uars ver ganacxadeben mis gamoyenebaze da misi gamoyenebis TiToeul konkretul SemTxvevaSi unda gaiTvaliswinon is garemoeba, rom individualuri administraciul samarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCerebis gauqmebisas naTeli unda iyos misi aucilebloba. mxaris moTxovna gasaCivrebuli administrciul-samarTlebrivi aqtis SeCerebis gauqmebis Taobaze unda Seicavdes miTiTebas im faqtobriv garemoebebze, romelTa gamoc misi aRsrulebis SeCereba arsebiT zians miayenebs mas an SeuZlebels gaxdis misi kanonieri uflebis an interesis dacvas. 5. individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCerebis Sesaxeb mxaris Suamdgomloba SeiZleba wardgenil iqnes sarCelis aRZvramdec. rogorc wesi sarCelis Camoyalibeba da sasamarTloSi misi wardgena dakavSirebulia garkveul mosamzadebel periodTan, drosTan. ukanono administraciuli aqtis moqmedebiT gamousworebeli zianis Tavidan acilebis mizniT kanonma mxares mianiWa ufleba iSuamdgomlos administraciuli aqtis moqmedebis SeCerebis Taobaze sarCelis sasamarTloSi aRZvramdec. kodeqsis 29-e muxlis me-6 nawilis Sesabamisad, am sakiTxze gadawyvetilebas sasamarTli iRebs 3 dRis vadaSi da gadawyvetilebis asls 1 dRis vadaSi ugzavnis mxareebs. 6. Tu samoqalaqo saproceso kodeqsis 193-e muxlis Sesabamisad gancxadebas sarCelis uzrunvelyofis Sesaxeb gadawyvets am sarCelis ganmxilveli sasamarTlo gancxadebis Setanis dResve, mopasuxis Seutyobineblad. 29-e muxlis me-6 nawili gansazRvravs individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobis moTxovnis ganxilvis sxva vadas. kerZod, am normis Sesabamisad sasamarTlo gadawyvetilebas iRebs sami dRis vadaSi, xolo miRebul gadawyvetilebas erTi dRis vadaSi ugzavnis mxareebs. amasTan, administraciulma saproceso kodeqsma ar gaiTvaliswina is garemoeba, Tu romeli sasamarTlo aris uflebamosili ganixilos da gadawyvitos sarCelis uzrunvelyofis es RonisZieba. vfiqrobT, am sakiTxTan dakavSirebiT administraciul samarTalwarmoebaSi gamoiyeneba samoqalaqo saproceso kodeqsis Sesabamisi normebi. 7. 29-e muxlis me-7 nawilis Taobaze komentari nawilobriv mocemulia am muxlis me-2 nawilis ~e” punqtSi. Tumca am konkretuli 168 inga Todria muxli 29 RonisZiebis Tavisebureba mdgomareobs imaSi, rom igi gamoiyeneba sasamarTlos mier SeCerebuli individualuri administraciulsamarTlebrivi aqtis aRsrulebis SemTxvevaSi. kerZod, Tu sasamarTlos mier administraciul-samarTlebrivi aqtis SeCerebis RonisZiebis gamoyenebis Semdeg administraciuli organo aRasrulebs SeCerebul individualur administraciulsamarTlebriv aqts, sasamarTlo uflebamosilia mxaris SuamdgomlobiT an Suamdgomlobis gareSe, sakuTari iniciativiT gaauqmos individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis aRsrulebasTan dakavSirebiT miRebuli gadawyvetileba. 8. axlad aRmoCenili garemoebis arsebobisas sasamarTlo uflebamosilia mxaris Suamdgomlobis safuZvelze Secvalos an gaauqmos ganCineba individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCerebis Sesaxeb. am normis Sesabamiad dasaSvebia ukve erTxel miRebuli sarCelis uzrunvelyofis RonisZiebis Secvla da gauqmeba. amisaTvis unda arsebobdes axlad aRmoCenili garemoeba. am terminis ganmarteba mocemulia samoqalaqo saproceso kodeqsis 423-e muxlSi da vfiqrobT, rom es ganmarteba gamoyenebul unda iqnas administraciul samarTalwarmoebaSi. kerZod, sasamarTlo uflebamosilia ganixilos individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCerebis gauqebis an Secvlis sakiTxi Tu: aRmoCndeba, rom dokumenti, romelsac gadawyvetileba emyareba, yalbia; dadgenilia mowmis Segnebulad cru Cveneba, eqspertis Segnebulad yalbi daskvna, Segnebulad araswori Targmani, rasac moäyva ukanono an dausabuTebeli gadawyvetilebis miReba; dadgenilia am saqmeze mxareTa da maT warmomadgenelTa danaSaulebrivi qmedeba an mosamarTlis danaSaulebrivi qmedeba; sasamarTlo ganaCeni, gadawyvetileba, ganCineba an sxva organos dadgenileba, romelic safuZvlad daedo am gadawyvetilebas, gauqmda; mxare warudgens sasamarTlos kanonier ZalaSi Sesul gadawyvetilebas, romelic gamotanilia imave sarCelis mimarT; mxarisaTvis cnobili gaxda iseTi garemoebebi da mtkicebulebebi, romlebic, adre rom yofiliyo wardgenili sasamarTloSi saqmis ganxilvis dros, gamoiwvevda misTvis xelsayreli gadawyvetilebis gamotanas. 9. 29-e muxlis me-9 nawiliT ganisazRvra, rom gasaCivrebuli individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCerebis ganCinebaze daiSveba kerZo saCivari. miuxedavad kanonSi aseTi Canaweris ararsebobisa sasamarTlo praqtika dasaSvebad miiCnevda amgvar saCivars. Tumca metad aqtualuri da droulia 169 inga Todria muxli 30 kanonSi am cvlilebis Setana da sakiTxis sakanonmdeblo doneze mowesrigeba. amasTan, kanoni arafers ambobs gasaCivrebis vadebze. samoqalaqo saproceso kodeqsis 194-e muxlis me-3 nawilis Sesabamisad, sarCelis uzrunvelyofis Sesaxeb sasamarTlo ganCinebis gasaCivrebis vada Seadgens xuT dRes. am vadis gagrZeleba ar SeiZleba da misi dena iwyeba uzrunvelyofis Sesaxeb ganCinebis mopasuxisaTvis gadacemis momentidan. yvela sxva danarCeni SemTxvevisaTvis samoqalaqo saproceso kodeqsi sxavagvarad gansazRvravs kerZo saCivris Setanis vadasa da wess. kerZod, 416-e muxlis Sesabamisad kerZo saCivris Setana SeiZleba ganCinebis gadacemis momentidan 12 dRis ganmavlobaSi. am vadis gagrZeleba dauSvebelia. xolo Tu ganCinebis gamocxadebas eswreboda kerZo saCivris Setanis uflebis mqone piri, kerZo saCivris Setanis vada iwyeba misi gamocxadebis momentidan. vfiqrobT, individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis SeCerebis sakiTxTan dakavSirebiT sasamarTlos mier miRebul ganCinebis gasaCivrebisaTvis 12 dRiani vadis gavrceleba ar iqneba adekvaturi da Sesabamisi am RonisZiebis mniSvnelobisa. kargi iqneba Tu administraciuli saproceso kanonmdebloba gansazRvravs am vadas, Tu ara da samarTlis analogiis gamoyenebiT es vada ar unda aRematebodes samoqalaqo saproceso kodeqsis 194e muxlis me-3 nawiliT dadgenil 5 dRian vadas. muxli 30. ganCineba individualuri administraciulsamarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCerebis Sesaxeb sasamarTlos ganCineba individualuri administraciulsamarTlebrivi aqtis an misi nawilis SeCerebis Taobaze Zalas kargavs: a) mocemul sakiTxze sasamarTlos gadawyvetilebis kanonier ZalaSi Sesvlisas; b) sasarCelo warmoebis sxvagvarad dasrulebis SemTxvevaSi. (24.06.2005. N1800) sasamarTlo ar aris valdebuli individualuri administraciulsamarTlebrivi aqtis an misi nawilis moqmedebis SeCerebis ganCinebaSi gansazRvros am administraciul-samarTlebrivi aqtis SeCerebis vada, radgan es sakiTxebi srulyofilad mowesrigda kodeqsis 30-e muxlis axali redaqciiT.aRniSnuli normis moqmedeba vrceldeba administraciuli aqtis moqmedebis SeCerebis gadawyvetilebaze imis 170 inga Todria muxli 301 da miuxedavad miRebulia igi sasamarTloSi aRZrul sarCelze, Tu sarCelis aRZvramde. kanonis Tanaxmad, individualuri administraciulsamarTlebrivi aqtis SeCereba ZalaSia mocemul sakiTxze sasamarTlos gadawyvetilebis kanonier ZalaSi Sesvlamde an sasarCelo warmoebis sxvagvarad dasrulebamde. (saqmis warmoebis Sewyveta, ganuxilvelad datoveba). Tu sasamarTlom SeaCera individualuri administraciulsamarTlebrivi aqtis moqmedeba sarCelis aRZvramde da sasamarTlos mier gansazRvrul vadaSi mxarem ar warmoadgina sarCeli, sasamarTlos ganCineba individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis an misi nawilis SeCerebis Taobaze Zalas dakargavs, radgan am droidan mocemul sakiTxze saqmis warmoeba dasrulebulad unda CaiTvalos. muxli 30 1 . ganCineba normatiuli administraciulsamarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCerebis Sesaxeb 1. Tu kanoniT sxva ram ar aris dadgenili, sasamarTlos SeuZlia sarCelis aRZvrisas mxaris SuamdgomlobiT SeaCeros normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedeba, Tu arsebobs dasabuTebuli eWvi am aqtis kanonierebis Taobaze an Tu misi gadaudebeli aRsrulebiT pirs miadgeba arsebiTi ziani an SeuZlebeli gaxdeba piris kanonieri uflebisa da interesis dacva. 2. axlad aRmoCenili garemoebis arsebobisas, sasamarTlo uflebamosilia mxaris Suamdgomlobis safuZvelze Secvalos an gaauqmos ganCineba normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCerebis Sesaxeb. 3. sasamarTlo ganCinebaze daiSveba kerZo saCivari. (24.06.2005. N1800) 1. `saqarTvelos administraciul saproceso kodeqsSi cvlilebebisa da damatebebis Sesaxeb`saqarTvelos 2005 wlis 24 1 ivnisis kanons daemata axali 30 muxli, romliTac ganisazRvra normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCerebis sakiTxebi. aqamde administraciuli saproceso kodeqsSi saerTod ar awesrigebda am sakiTxs da es seriozul sakanonmdeblo xarvezs warmoadgenda. kodeqsis 30 1 muxliT calsaxad dadgenilia sasamarTlos ufleba SeaCeros normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedeba. saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis Sesabamisad, saerTo sasamarTlos ufleba aqvs Seamowmos nebismieri administraciuli organos mier gamocemuli nebismieri normatiuli 171 inga Todria muxli 301 aqtis kanonTan Sesabamisoba da normatiuli administraciulsamarTlebrivi aqtis gasaCivrebis SemTxvevaSi uflebamosilia SeaCeros misi moqmedeba saqmis ganxilvamde. SeCerebis sakiTxis ganxilva xdeba mxolod mxaris SuamdgomlobiT. sasamarTlo ar aris uflebamosili sakuTari iniciativiT ganixilos da gadawyvitos es sakiTxi. mxaris Suamdgomloba dasabuTebuli unda iyos da unda arsebobdes normatiuli aqtis moqmedebis SeCerebis gadaudebeli aucilebloba. miuxedavad kanonSi aseTi Canaweris ar arsebobisa, vfiqrobT, normatiuli administraciuli-samarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCerebis sakiTxis ganxilvis dros sasamarTlom faqtiurad am etapze winaswar unda Seafasos mxaris Sansebi saqmis SesaZlo mogebis Taobaze da ise miiRos gadawyvetileba davis sagnis moqmedebis SeCerebis Sesaxeb. am sakiTxTan dakavSirebiT sainteresoa saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos administraciuli da sxva kategoriis saqmeTa kolegiis 2002 wlis 20 Tebervlis ¹ 3g/ ad-71-k-s-01-i ganCineba, romliTac ganimarta, rom normatiuli aqtis samarTlebrivi bunebidan gamomdinare, vinaidan igi Seicavs mudmivi an droebiTi da mravaljeradi gamoyenebis qcevis zogad wess da Sesabamisad, misi socialuri datvirTvac ufro didia, yovel konkretul SemTxvevaSi sarCelis uzrunvelyofis saxiT normatiuli aqtis moqmedebis SeCerebis sakiTxis gadawyvetisas naTeli unda iyos am uzrunvelyofis RonisZiebis gamoyenebis aucilebloba, unda arsebobdes dasabuTebuli eWvi normatiuli aqtis kanonierebis Taobaze an uzrunvelyofis gamouyenebloba arsebiT zians unda ayenebdes mxares an SeuZlebels xdides misi kanonieri uflebebis dacvas an gadawyvetilebis aRsrulebas. (saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos gadawyvetilebani administraciul da sxva kategoriis saqmeebze, 2002 weli ¹3, gv. 390-395) normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqtis gasaCivrebis da misi moqmedebis SeCerebis aseTi farTo iurisdiqcia ar gaaCniaT germaniis sasamarTloebs. kerZod, germanuli administraciuli saproceso kodeqsis 47-e muxlis Sesabamisad, administraciul sasamarTloSi davis sagans SeiZleba warmoadgendes, mxolod mSeneblobis kodeqsis Sesabamisad miRebuli kanonqvemdebare normatiuli aqtebi da miwebis (landebis) kanonebiT dadgenili samarTlis sxva normatiuli aqtebi, Tu aseTi pirdapir gaTvaliswinebulia miwis kanonmdeblobiT. anu mSeneblobasTan dakavSirebuli normatiuli aqtebis garda sxva normatiuli aqtebis sasamarTloSi gasaCivrebis SemTxvevebs gansazRvravs kanoni. normatiul administraciul-samarTlebrivi aqtebis gasaCivrebis amgvari SezRudva 172 inga Todria muxli 301 vfiqrobT, gamarTlebulia xelisuflebis danawilebis princi pidan gamomdinare. Cveni azriT, ar SeiZleba sasamarTlo iqces aRmasrulebeli xelisuflebis zemdgom, makontrolebel organod. saqarTvelos saerTo sasamarTlos faqtiurad gaaCnia amgvari farTo iurisdiqcia, radgan igi uflebamosilia gaakontrolos administraciuli organos mier gamocemuli nebismieri normatiul administradiulsamarTlebrivi aqtis kanonTan Sesabamisoba da SeaCeros e.i. gadados misi aRsuleba. kontrolis aseTi meqanizmi mmarTvelobis sferoSi sakmaod didi qaosisa da am xelisuflebis uunarobis gamomwvevi mizezi SeiZleba gaxdes. Cveni azriT, kanonebiT unda ganisazRvros is prioritetuli sferoebi da sakiTxebi, romelTanac dakavSirebiT miRebuli normatiuli aqti SeiZleba gasaCivrdes saerTo sasamarTloSi da SeCerdes amisaTvis saTanado safuZvlebis arsebobis SemTxvevaSi. 2. kanoni mxares aZlevs uflebas mimarTos sasamarTlos SuamdgomlobiT normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCerebis Secvlis an gauqmebis moTxovniT axlad aRmoCenili garemoebis arsebobisas. aRniSnuli sakiTxis ganmarteba faqtiurad mocemulia kodeqsis 29-e muxlis me-8 nawilis komentarSi. 3. ise, rogorc individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCerebis ganCinebaze, normatiuli administraciulsamarTlebrivi aqtis moqmedebis SeCerebis ganCinebazec kodeqsis 301 muxlis me-3 nawili daiSveba kerZo saCivari. aRniSnuli sakiTxis ganmarteba faqtiurad mocemulia kodeqsis 29-e muxlis me9 nawilis komentarSi. muxli 31. droebiTi ganCineba individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis an qmedebis ganxorcielebis Sesaxeb 1. gancxadebis safuZvelze sasamarTlos sarCelis aRZvramde SeuZlia davis saganTan dakavSirebiT miiRos droebiTi ganCineba, rodesac arsebobs saSiSroeba, rom arsebuli mdgomareobis SecvliT xeli SeeSleba ganmcxadeblis uflebis realizacias an aRniSnuli mniSvnelovnad garTuldeba. sasamarTlos droebiTi ganCinebis gamoyeneba dasaSvebia aseve sadavo samarTlebrivi urTierTobis winaswari mowesrigebisaTvis, Tu es mowesrigeba, upirveles yovlisa, grZelvadiani samarTlebrivi urTierTobis 173 paata turava muxli 31 SemTxvevaSi aucilebelia mniSvnelovani zianis, arsebuli safrTxis an sxva safuZvlebis gamo. 2. droebiT ganCinebas iRebs saqmis ganmxilveli sasamarTlo. aseT sasamarTlos warmoadgens pirveli instanciis sasamarTlo, xolo rodesac dava ixileba saapelacio instanciaSi – saapelacio sasamarTlo. (24.06.2005. 1800) I. zogadi saqarTvelos konstituciis 42-e muxlis Tanaxmad, yoveli pirisaTvis uzrunvelyofilia uflebis sasamarTlo wesiT dacva. administraciuli marTlmsajulebis organizacia da procesi unda pasuxobdes moqalaqis konstituciur uflebas sajaro xelisuflebasTan mimarTebaSi misi uflebis efeqtian dacvaze. efeqtiani marTlmsajuleba gulisxmobs ara marto represiul dacvas, anu darRveuli uflebis aRdgenas, aramed droebiT dacvas, romelmac unda uzrunvelyos, rom saqmeze saboloo gadawyvetilebamde sajaro xelisuflebam ar daayenos piri realuri faqtebis winaSe. uflebis droebiTi dacva aseve gulisxmobs uflebis prevenciul dacvas, anu mosalodneli RonisZiebebis Sedegebis Tavidan acilebas. E sask-is 29-e da 31-e muxlebiT gaTvaliswinebuli uflebis dacvis samarTlebrivi saSualebebi emsaxureba efeqtiani marTmsajulebis ganxorcielebis uzrunvelyofas. 29-e muxlSi gansazRvruli sarCelis suspensiuri efeqti swored uflebis droebiT dacvas emsaxureba, romlis mizania daicvas piri mmarTvelobis RonisZiebebis Sedegebisagan davis saganze administraciuli samarTalwarmoebis procesSi gadawyvetilebis miRebamde. Tumca es moicavs im SemTxvevebs, rodesac davis sagania ukve gamocemuli administraciulsamarTlebrivi aqti, xolo rodesac saqme exeba mosalodnel mmarTvelobiT RonisZiebas - individualuri administraciulsamarTlebrivi aqtis gamocemas an moqmedebis ganxorcielebas an ganxorcielebisagan Tavis Sekavebas – da aqedan gamomdinare piris uflebebis mosalodnel SezRudvebs, am SemTxvevaSi mniSvnelovania piris uflebis prevenciuli dacvis meqanizmi, romelic Caido saskis 31-e muxlSi. aRniSnuli muxli mxares aZlevs SesaZleblobas sarCelis aRZvramde mimarTos sasamarTlos moTxovniT, davis saganTan dakavSirebiT miiRos droebiTi ganCineba, rodesac arsebobs saSiSroeba, rom arsebuli mdgomareobis SecvliT xeli SeeSleba ganmcxadeblis uflebis realizacias an aRniSnuli mniSvnelovnad garTuldeba. sasamarTlos droebiTi ganCineba gamoiyeneba aseve sadavo samarTlebrivi urTierTobis winaswari mowesrigebisaTvis, Tu es 174 paata turava muxli 31 mowesrigeba aucilebelia mniSvnelovani zianis, an arsebuli safrTxis Tavidan asacileblad an sxva safuZvlebis gamo. orive SemTxvevaSi droebiTi ganCinebis mizani erTia - davis saganze saboloo gadawyvetilebis miRebamde iseTi mdgomareobis SenarCuneba, romelic SesaZlebels gaxdis sasamarTlos saboloo gadawyvetilebis aRsrulebas. gansxvaveba maT Soris mdgomareobs miznis miRwevis saSualebebSi - pirvel SemTxvevaSi sasamarTlos droebiTi ganCinebis mizania SeinarCunos arsebuli mdgomareoba dainteresebuli piris uflebebis dacvis mizniT (sask-is 31-e muxlis I nawilis I winadadeba), xolo meore SemTxvevaSi xdeba arsebuli mdgomareobis Secvla dainteresebuli piris uflebebis dacvis mizniT (sask-is 31-e muxlis I nawilis II winadadeba). sask-is 31-e muxliT gaTvaliswinebuli droebiTi ganCineba, rogorc uflebis droebiTi dacvis saSualeba, gamoiyeneba im SemTxvevebSi, rodesac SeuZlebeli xdeba uflebis droebiTi dacva kodeqsis 29e muxlis safuZvelze, anu rodesac jer kidev SeuZlebelia amkrZalavi (SemzRudveli) administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad an Zaladakargulad gamocxadebis moTxovniT sarCelis Setana sasamarTloSi. sask-is 31-e muxliT gaTvaliswinebuli droebiTi ganCinebis institutis ZiriTadi maxasiaTeblebia Semdegi: - maSin rodesac individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis gauqmebis moTxovniT saCivris an sarCelis miReba avtomaturad aCerebs am aqtis moqmedebas, droebiTi ganCinebis miRebis ufleba aqvs mxolod sasamarTlos. droebiT ganCinebas sasamarTlo iRebs dainteresebuli mxaris gancxadebis safuZvelze. - sask-is 29-e da 31-e muxlebiT dadgenil uflebis droebiTi dacvis saSualebebs is saerTo aqvT, rom orive SemTxvevaSi SesaZlebeli xdeba arsebuli mdgomareobis SenarCuneba, romlis mizania daicvas piri mmarTvelobis RonisZiebebis Sedegebisagan davis saganze administraciuli samarTalwarmoebis proceSi gadawyvetilebis miRebamde. - sask-is 31-e muxliT gaTvaliswinebul uflebis dacvis saSualebas SeuZlia ufro meti vidre arsebuli mdgomareobis SenarCuneba. sasamarTlos droebiTi ganCinebis gamoyeneba SesaZlebelia aseve sadavo samarTlebrivi urTierTobis winaswari mowesrigebisaTvis anu mas SeuZlia arsebuli mdgomareobis Secvla administraciuli organos mxridan mosalodneli gadawyvetilebis Tavidan acilebis mizniT, roca es aucilebelia mniSvnelovani zianis, arsebuli safrTxis an sxva safuZvlebis gamo. 175 paata turava muxli 31 II. dasaSveboba sask-is 31-e muxlis safuZvelze samarTalwarmoeba xorcieldeba mxolod gancxadebis safuZvelze. procesualuri TvalsazrisiT is warmoadgens damoukidebel procesualur moqmedebas. aqedan gamomdinare aucilebelia sarCelis dasaSvebobisa da dasabuTebulobis Semowmeba marTlmsajulebis praqtikaSi damkvidrebuli sqemis mixedviT, mTeli rigi Taviseburebebis gaTvaliswinebiT. 1. gansjadoba. sarCelis dasaSvebobis Semowmebisas pirvel rigSi unda Semowmdes sasamarTlos uwyebrivi qvemdebaroba, anu unda dadgindes Sedis Tu ara saqmis ganxilva sasamarTlo organoebis uflebamosilebaSi. amis Semdeg varkvevT sasamarTlos sagnobriv da teritoriul gansjadobas sask-is me-2, me-5 da me-6 muxlebis safuZvelze. gansjadobis sakiTxs awesrigebs aseve sask-is 31-e muxlis II nawili, romlis Tanaxmadac droebiT ganCinebas iRebs saqmis ganmxilveli sasamarTlo. aseT sasamarTlos warmoadgens pirveli instanciis sasamarTlo, xolo rodesac dava ixileba saapelacio instanciaSi – saapelacio sasamarTlo. im SemTxvevaSi, rodesac gancxadeba droebiTi ganCinebis miRebis moTxovniT sasamarTloSi Semodis sarCelis aRZvramde, uflebamosil sasamarTlos warmoadgens is sasamarTlo, romelic uflebamosilia ganixilos da gadawyvitos sadavo sakiTxi. gancxadebisAaragansjad sasamarTloSi wardgenis SemTxvevaSi sasamarTlo sarCels gadaugzavnis gansjad sasamarTlos da amis Sesaxeb acnobebs mosarCeles. 2. sarCelis saxe. droebiTi ganCinebis miRebis moTxovniT Semosuli sasarCelo gancxadebis dasaSvebobis Semowmebisas mowmdeba sadavo saqmeze dasaSvebi sarCelis saxe. mniSvnelovania imis dadgena dainteresebul mxares SeuZlia Tu ara uflebis dacva sask-is 22-e muxlis safuZvelze. Tu pirs SeuZlia aRZras sarCeli administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad an Zaladakargulad gamocxadebis moTxovniT, am SemTxvevaSi dauSvebelia uflebis dacvis im samarTlebrivi saSualebis gamoyeneba, romelic gaTvaliswinebulia sask-is 31-e muxliT. Tu davis sagania ukve gamocemuli individualuri administraciul-samarTlebrivi aqti, misgan Tavis dasacavad droebiTi ganCinebis miReba ar aris saWiro, ramdenadac sarCeli sask-is 22-e muxlis safuZvelze aCerebs am aqtis moqmedebas. dainteresebuli mxaris ufleba moiTxovos droebiTi ganCinebis miReba, gamomdinareobs misi uflebidan aRZras sarCeli individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemisagan Tavis Sekavebis moTxovniT, individualuri administraciul176 paata turava muxli 31 samarTlebrivi aqtis gamocemis moTxovniT, qmedebis ganxorcielebis moTxovniT an aRZras aRiarebiTi sarCeli. es is SemTxvevebia, rodesac sarCelis Setana TavisTavad ar iwvevs mosarCelis uflebebis dacvas da aucilebeli xdeba damatebiTi RonisZiebebis ganxorcieleba piris samarTlebrivi mdgomareobis dasacavad. mas Semdeg rac gairkveva sasarCelo gancxadebis dasaSveboba, ucilebelia sask-is 31-e muxlis teqstis Tanaxmad da im TanamimdevrobiT, rogorc es aq aris mocemuli gairkves, Tu risi miRweva surs mosarCeles: surs mas droebiTi ganCinebis miRebiT arsebuli mdgomareobis SenarCuneba (sask-is 31-e muxlis I nawilis I winadadeba) Tu sadavo samarTlebrivi urTierTobis winaswari mowesrigeba (sask-is 31-e muxlis I nawilis II winadadeba). gancxadebis dasaSvebobis aucilebeli winapiroba ar aris administraciuli organos mxridan moqmedebis ganxorcieleba, droebiTi ganCinebis gamocemis moTxovna daiSveba administraciuli organos mxridan umoqmedobis SemTxvevaSic. aucilebelia mxolod administraciul organoSi gancxadebis Setana. administraciul organoSi moTxovnis dayenebis (gancxadebis Setanis) Semdeg ixsneba gza sasamarTlosken. droebiTi ganCinebis gamocemis moTxovnis uflebis warmoSobis aucilebel winapirobas ar warmoadgens aseve davis saganze sasamarTloSi sarCelis aRZvra. 3. sarCelis aRZvris uflebis Semowmeba. sarCeli droebiTi ganCinebis gamocemis moTxovniT aris darRveuli an sadavo uflebis dacvis saproceso saSualeba. am saSualebiT SeuZlia isargeblos pirma, visac surs subieqturi uflebis sasamarTlos meSveobiT dacva. dauSvebelia sarCelis Setana sxvisi uflebebis dasacavad. mosarCeles unda SeeZlos sakuTari uflebis miTiTeba, romelic darRveulia an romelsac emuqreba xelyofa; sarCelis aRZvramde davis saganTan dakavSirebiT droebiTi ganCinebis miRebis moTxovnis SemTxvevaSi gancxadebaSi naTlad unda iyos warmodgenili is saSiSroeba, rom arsebuli mdgomareobis SecvliT xeli SeeSleba ganmcxadeblis uflebis realizacias an aRniSnuli mniSvnelovnad garTuldeba. rodesac mosarCelis mizania sadavo samarTlebrivi urTierTobis winaswari mowesrigeba, man naTlad unda warmoaCinos, rom es mowesrigeba aucilebelia mniSvnelovani zianis an arsebuli safrTxis Tavidan asacileblad. 4. uflebadamcavi interesis arsebobis Semowmeba. sarCelis aRZvris uflebis SemowmebasTan erTad unda Semowmdes droebiTi ganCinebis mimarT mosarCelis uflebadamcavi interesi. gancxadebiT moTxovnili droebiTi ganCineba unda iyos aucilebeli saSualeba mosarCelis 177 paata turava muxli 31 uflebis droebiTi dacvisaTvis. aseT aucileblobasTan ara gvaqvs saqme, rodesac mosarCeles sxva ufro ioli gziT SeuZlia sakuTari uflebebis dacva an rodesac sarCelis uSedegoba an misi ganzrax aramiznobrivi gamoyeneba aSkaraa. mosarCelis uflebadamcavi interesi ar aris, rodesac mosarCelis mier dasmuli sakiTxi jer ar gamxdara administraciuli organos gansjis sagani (mag. piri iTxovs misi uflebis droebiT dacvas mosalodneli privatizaciis Tavidan asacileblad. sinamdvileSi am Senobis privatizeba jer kidev ar gamxdara administraciuli organos msjelobis sagani. piris varaudi mosalodnel safrTxeze ar aris sakmarisi. safrTxe unda iyos realuri). administraciuli organos mxridan davis saganTan dakavSirebiT droebiTi ganCinebis gamocemis moTxovnis SemTxvevaSi misi uflebadamcavi interesi ar arsebobs, rodesac is uflebamosilia sakuTari gadawyvetilebiT moawesrigos es samarTlebrivi urTierToba da Sesabamisad, Tavidan aicilos es mosalodneli saSiSroeba (mag., administraciul organos ar SeuZlia mimarTos sasamarTlos da moiTxovos droebiTi ganCinebiT akrZalos xelfasiT ukmayofilo skolis maswavleblebis mosalodneli gaficvebi. administraciulma organom Tavad unda moawesrigos es samarTlebrivi urTierToba.) uflebadamcavi interesis gamomricxavi garemoeba SeiZleba iyos aseve dasaxuli miznis miuRwevloba, rodesac sadavo sakiTxTan dakavSirebiT ukve miRebulia kanonier ZalaSi Sesuli gadawyvetileba an rodesac SeuZlebelia arsebuli mdgomareobis droebiTi ganCinebis miRebis gziT Secvla an kidev, rodesac arsebuli mdgomareobis Secvla SesaZlebelia droebiTi ganCinebis miRebis gareSec nebismier dros. uflebadamcavi interesis gamomricxavi garemoebis warmoSobis safuZveli SeiZleba iyos TviT ganmcxadeblis qceva. rodesac ganmcxadebeli sakuTari moqmedebiT (umoqmedobiT) Caiyenebs Tavs wamgebian mdgomareobaSi, rac SeiZleba gamoixatos uflebis dacvis samarTlebrivi saSualebebis gamoyenebis saproceso vadebis daucvelobaSi, administraciuli warmoebis procesSi mtkicebulebebis warmoudgenlobaSi an warmoebis procesSi monawileobisagan Tavis aridebaSi. 5. gancxadebis forma da Sinaarsi, gancxadebis miReba. sasamarTlos droebiTi ganCinebis miRebis safuZvelia dainteresebuli piris mier uflebamosil sasamarTloSi werilobiTi formiT wardgenili gancxadeba, romelic unda pasuxobdes sssk-is 178-e muxlis moTxovnebs. Tu gancxadeba akmayofilebs kanonis moTxovnebs, maSin sasamarTlo 178 paata turava muxli 31 gamoitans ganCinebas sarCelis miRebis Sesaxeb, xolo rodesac sarCeli araa Sedgenili sssk-is 178-e da 179-e muxlebis moTxovnaTa dacviT, maSin sasamarTlo gamoitans ganCinebas xarvezis Sevsebis Sesaxeb da mosarCeles aZlevs vadas mis Sesavsebad. sarCelis miRebaze uaris Tqmis safuZveli SeiZleba iyos sssk-is 186-e muxlis romelime punqti. droebiTi ganCinebis gamocemis moTxovniT sasamarTloSi Setanili gancxadebis miRebisa da ganxilvis vadebis mimarT moqmedebs gansakuTrebuli wesebi; sarCelis miRebis Sesaxeb ganCinebis gamotanis xuTdRiani vada, romelic gaTvaliswinebulia sssk-is 183-e muxliT, aseve ganmwesrigebeli sxdomis instituti, romelic gaTvaliswinebulia sask-is 26-e² muxliT da emsaxureba sarCelis dasaSvebobis sakiTxis garkvevas, ar gamoiyeneba droebiTi ganCinebis dasaSvebobis dadgenis SemTxvevaSi. gancxadebas droebiTi ganCinebis gamocemis Sesaxeb gadawyvets davis saganTan dakavSirebiT sarCelis ganmxilveli sasamarTlo gancxadebis Setanis dResve, mopasuxis Seutyobineblad. am SemTxvevaSi analogiurad gamoiyeneba sssk-is 193-e muxli. III. dasabuTebuloba droebiTi ganCinebis gamocemasTan dakavSirebiT Semosuli gancxadebis dasaSvebobis Semowmebis Semdeg sasamarTlo amowmebs gancxadebis dasabuTebulobas zepiri mosmenis gamarTvis gareSe. gancxadeba davis saganTan dakavSirebiT sasamarTlos saboloo gadawyvetilebis miRebamde arsebuli mdgomareobis SenarCunebis mizniT droebiTi ganCinebis miRebis moTxovniT aris dasabuTebuli, anu sasamarTlo daakmayofilebs ganmcxadeblis moTxovnas, rodesac dadgindeba, rom arsebobs realuri safrTxe, arsebuli mdgomareobis SecvliT xeli SeeSleba ganmcxadeblis uflebebis realizacias an aRniSnuli mniSvnelovnad garTuldeba. e.i. droebiTi ganCineba arsebuli mdgomareobis SesanarCuneblad gamoicema, rodesac saqme exeba arsebuli faqtobrivi an samarTlebrivi mdgomareobis SenarCunebas. mag., Senobis privatizaciis akrZalva, konkursSi gamarjvebulis samsaxurSi daniSvnis akrZalva, skolis daxurvis akrZalva sasamarTlos saboloo gadawyvetilebamde da a.S. mag. dainteresebul pirs, romelic miiCnevs, rom administraciuli organos mier Senobis privatizaciis gziT gasxvisebis SemTxvevaSi SeizRudeba misi subieqturi ufleba, SeuZlia moiTxovos sasamarTlos droebiTi ganCinebiT mosalodneli privatizaciis SeCereba, ramdenadac sadavo sakiTxze sasamarTlos gadawyvetilebis miRebamde administraciuli organo mas daayenebs faqtis winaSe da sasamarTlos 179 paata turava muxli 31 gadawyvetileba azrs dakargavs an misi aRsruleba garTuldeba. gancxadeba droebiTi ganCinebis sadavo samarTlebrivi urTierTobis winaswari mowesrigebis mizniT gamocemis moTxovniT aseve aris dasabuTebuli, anu sasamarTlo miiRebs droebiT ganCinebas, Tu dadgindeba, rom es mowesrigeba aucilebelia mniSvnelovani zianis an arsebuli safrTxis Tavidan asacileblad. mag., auqcionSi, konkursSi,misaReb gamocdebze, leqciebze daSveba,fuladi daxmarebis (pensia, sti pendia) gacema sasamarTlos saboloo gadawyvetilebis miRebamde. mag., moqalaqes, romelic ar dauSves auqcionze SeeZina misTvis sasurveli Senoba SeuZlia moioTxovos sasamarTlos droebiTi ganCinebiT auqcionze daSveba, ramdenadac sadavo sakiTxze sasamarTlos saboloo gadawyvetilebis miRebamde auqcioni ukve Catardeba da sasamarTlos gadawyvetilebac azrs kargavs. IV. ganCineba droebiTi ganCinebis gamocemis Sesaxeb dainteresebuli mxaris gancxadebis dasaSvebobisa da dasabuTebulobis Semowmebis Semdeg sasamarTlos gamoaqvs ganCineba droebiTi ganCinebis gamocemis Sesaxeb, romelic unda pasuxobdes ganCinebisaTvis sssk-is 285-e muxliT dadgenil moTxovnebs. droebiTi ganCinebis gamocemis an gamocemaze uaris Tqmis Sesaxeb gamotanil ganCinebaze SeiZleba kerZo saCivris Setana, rac ver SeaCerebs am ganCinebis aRsrulebas, magram sasamarTlos SeuZlia garkveuli droiT SeaCeros aRsruleba an gaauqmos uzrunvelyofisaTvis ukve miRebuli RonisZiebebi. gancxadebis safuZvelze sasamarTlos mier sarCelis aRZvramde davis saganTan dakavSirebiT droebiTi ganCinebis miRebis SemTxvevaSi mowinaaRmdege mxaris gancxadebis safuZvelze sasamarTlo daniSnavs vadas, romlis ganmavlobaSic, Tu droebiTi ganCinebis gamocemis Sesaxeb gancxadebis Semomtani piri ar aRZravs sarCels, sasamarTlo mowinaaRmdege mxaris Suamdgomlobis safuZvelze gamoitans ganCinebas mis mier miRebuli RonisZiebis gauqmebis Sesaxeb. V. sasamarTlos droebiTi ganCinebiT gamowveuli zianis anazRaureba. Tu sasamarTlos mier miRebuli droebiTi ganCineba gaumarTlebeli gamodgeba, imis gamo rom davis saganTan dakavSirebiT ar dakmayofildeba mosarCelis moTxovna da dadasturdeba, rom Tavidanve ar hqonda mas amis moTxovnis samarTlebrivi safuZveli, maSin mxare romlis moTxovnis safuZvelzec gamoica droebiTi ganCineba, valdebulia aunazRauros meore mxares zarali, rac mas 180 inga Todria muxli 32 miadga droebiTi ganCinebis gamocemis Sedegad. aRniSnulidan gamomdinare naTelia gansxvaveba uflebis droebiTi dacvis im saSualebebs Soris, romelic gansazRvrulia sask-is 29-e da 31-e muxlebiT. droebiTi ganCinebis gamocemis moTxovna Seicavs garkveul risks, rac ar axasiaTebs sask-is 29-e muxliT gansazRvrul uflebis dacvis droebiT saSualebas sarCelis suspensiuri efeqtis saxiT. zianis anazRaurebis moTxovnis dayeneba SesaZlebelia davis saganTan dakavSirebiT saboloo gadawyvetilebis miRebis Semdeg. zianis anazRaurebis sakiTxs wyvets saerTo sasamarTloebi administraciuli samarTalwarmoebis wesiT. muxli 32. sasamarTlo gadawyvetileba administraciulsamarTlebrivi aqtis baTilad cnobis an Zaladakargulad gamocxadebis Taobaze sarCelTan dakavSirebiT 1. Tu administraciul-samarTlebrivi aqti an misi nawili kanons ewinaaRmdegeba da is pirdapir da uSualo (individualur) zians ayenebs mosarCelis kanonier uflebas, an interess an ukanonod zRudavs mis uflebas, sasamarTlo am kodeqsis 22-e muxlSi aRniSnul sarCelTan dakavSirebiT gamoitans gadawyvetilebas administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobis Sesaxeb. 2. Tu individualuri administraciul-samarTlebrivi aqti aRsrulebuli iyo sasamarTlo gadawyvetilebis gamotanamde, mxaris SuamdgomlobiT sasamarTlo gadawyvetilebaSi miuTiTebs aRsrulebis gauqmebis wesis Sesaxeb. 3. sasamarTlo gadawyvetilebis gamotanamde individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad gamocxadebis SemTxvevaSi sasamarTlo uflebamosilia, mxaris kanonieri interesis arsebobisas da misi moTxovniT, baTilad cnos es individualuri administraciul-samarTlebrivi aqti. 4. Tu sasamarTlo miiCnevs, rom individualuri administraciul-samarTlebrivi aqti gamocemulia saqmisaTvis arsebiTi mniSvnelobis garemoebis gamokvlevisa da Sefasebis gareSe, igi uflebamosilia sadavo sakiTxis gadauwyvetlad baTilad cnos individualuri administraciul-samarTlebrivi aqti da daavalos administraciul organos, am garemoebaTa gamokvlevisa da Sefasebis Semdeg gamosces axali. sasamarTlo am gadawyvetilebas iRebs, Tu individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobisaTvis arsebobs mxaris gadaudebeli kanonieri 181 inga Todria muxli 32 interesi. (24.06.2005. 1800) 5. sasamarTlos gadawyvetilebas normatiul-administraciuli aqtis baTilad gamocxadebis Sesaxeb aqvs savaldebulo Zala. Tu normatiul-administraciuli aqtis baTilad gamocxadeba mniSvnelovan safrTxes Seuqmnis saxelmwifo an sazogadoebriv usafrToebas an gamoiwvevs saxelmwifo an adgilobrivi TviTmmarTvelobis (mmarTvelobis) xarjebis mniSvnelovan gazrdas, sasamarTlo uflebamosilia normatiul-administraciuli aqti baTilad cnobis nacvlad gamoacxados Zaladakargulad. 6. sasamarTlos gadawyvetilebis sarezolucio nawili unda gamoqveyndes imave wesiT, ra wesiTac iyo gamoqveynebuli normatiuli aqti. 1. es muxli awesrigebs sasamarTlos mier gadawyvetilebis miRebis sakiTxebs kodeqsis 22-e muxliT aRZrul sarCelTan dakavSirebiT. sasamarTlo amowmebs rogorc individualuri, ise normatiuli administrcaiul-samarTlebrivi aqtis kanonTan Sesabamisobas da Tu administraciul-samarTlebrivi aqti kanonsawinaaRmdegaoa da is pirdapir da uSualo (individualur) zians ayenebs mosarCelis kanonier uflebas, an interess an ukanonod zRudavs mis uflebas, gamoitans gadawyvetilebas misi baTilad cnobis Sesaxeb. administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobis konkretul safuZvlebs gansazRvravs zogadi administraciuli kodeqsis me-601 muxlis 1-li da me-2 nawili. aRniSnuli normis Tanaxmad, administraciul-samarTlebrivi aqti baTilia, Tu igi ewinaaRmdegeba kanons an arsebiTad darRveulia misi momzadebis an gamocemis kanonmdeblobiT dadgenili sxva moTxovnebi. administraciulsamarTlebrivi aqtis momzadebis an gamocemis wesis arsebiT darRvevad CaiTvleba administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocema am kodeqsis 32-e an 34-e muxliT gaTvaliswinebuli wesis darRveviT Catarebul sxdomaze an kanoniT gaTvaliswinebuli administraciuli warmoebis saxis darRveviT, anda kanonis iseTi darRveva, romlis ararsebobis SemTxvevaSi mocemul sakiTxze miRebuli iqneboda sxvagvari gadawyvetileba. zogadi administraciuli kodeqsis me-601 muxlis me-3 nawilis Sesabamisad, administraciul-samarTlebriv aqts baTilad cnobs misi gamomcemi administraciuli organo, xolo saCivris an sarCelis SemTxvevaSi – zemdgomi administraciuli organo an sasamarTlo. kodeqsis 32-e muxlis da me-2 muxlis me-2 nawilis ~a” punqtis Sesabamisad, sasamarTlo davis sasamarTlos sagania administraciul182 inga Todria muxli 32 samarTlebrivi aqtis Sesabamisoba saqarTvelos kanonmdeblobasTan. rac Seexeba saqarTvlos zogadi administraciuli kodeqsis 61-e muxliT gaTvaliswinebuli safuZvlebiT administraciuli aqtis Zaladakargulad gamocxadebas, amis ufleba aqvs mxolod administraciuli aqtis gamomcem administraciul organos da ara sasamarTlos. administraciuli samarTalwarmoebis mizania sasamarTlo kontrolis ganxorcieleba administraciuli organos saqmianobis kanonierebaze, rac gamoricxavs marTlzomieri administraciuli aqtis sasamarTlos mier Zaladakargulad gamocxadebas. administraciul-samarTlebrivi aqtis Zaladakargulad gamocxadeba aris administraciuli organos diskreciuli uflebamosileba da es moTxovna ar SeiZleba warmoadgendes sasarCelo davis sagans sasamarTloSi. davis sagans SeiZleba warmoadgendes administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocema (sask-s 23-e muxli) da sarCeli SeiZleba aRiZras mxolod administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis moTxovniT. kerZod, Tu saxezea administraciuli saproceso kodeqsis 61-e muxliT gaTvaliswinebuli safuZvlebi da administraciuli organo ar iRebs gadawyvetilebas Sesabamisi administraciul-samarTlebrivi aqtis Zaladakargulad cnobis Sesaxeb, sasamarTlo uflebamosilia daavalos mas aseTi aqtis gamocema. aRniSnulis gaTvaliswinebiT vfiqrobT, dauSvebelia sasamarTloSi aRiZras sarCeli administraciul-samarTlebrivi aqtis Zaladakargulad cnobis moTxovniT. swori iqneba Tu administraciuli saproceso kodeqsis 22-e da 32-e muxlebis saTaurebidan amoRebul iqneba sityvebi `an Zaladakargulad gamocxadebis”. erTaderTi SemTxveva, rodesac sasamarTlo uflebamosilia Zaladakargulad gamoacxados administraciul-samarTlebrivi aqti gaTvaliswinebulia sask-s 32-e muxlis me-5 nawiliT, rodesac davis sagania normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqtis kanoniereba da sasarCelo moTxovnaa misi baTilad cnoba. kerZod, am normis Tanaxmad Tu normatiul-administraciuli aqtis baTilad gamocxadeba mniSvnelovan safrTxes Seuqmnis saxelmwifo an sazogadoebriv usafrTxoebas an gamoiwvevs saxelmwifo an adgilobrivi TviTmmarTvelobis (mmarTvelobis) xarjebis mniSvnelovan gazrdas, sasamarTlo uflebamosilia (da ara valdebuli) normatiuladministraciuli aqti baTilad cnobis nacvlad gamoacxados Zaladakargulad. 2. Tu individualuri administraciul-samarTlebrivi aqti aRsrulebuli iyo sasamarTlo gadawyvetilebis gamotanamde administraciuli saqmis sasamarTloSi ganxilvis nebismier stadiaze 183 inga Todria muxli 32 mxare uflebamosilia moiTxovos sadavo administraciul-samarTlebrivi aqtis aRsrulebis gauqmeba. sasamarTlo valdebulia ganixilos aseTi Suamdgomloba rogorc saqmis winaswari sasamarTlo ganxilvisaTvis momzadebis damTavrebamde, ise saqmeze mosamzadebeli stadiis damTavrebis Semdegac, saqmeze gadawyvetilebis gamotanamde. zogadi adminmistraciuli kodeqsis me-60 muxlis me-7 nawili adgens, rom administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad gamocxadeba niSnavs misi ZalaSi Sesvlidan warmoSobili samarTlebrivi Sedegebis gauqmebas, magram mxolod am normis arseboba sakmarisi ar aris am uflebis realizaciisaTvis. rodesac sasamarTloSi saqmis ganxilvis dros sadavo administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedeba ar aris SeCerebuli, igi agrZelebs Tavis moqmedebas da rogorc wesi xdeba misi aRsruleba. sadavo administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnoba ar aris sakmarisi am aRsrulebis iZulebiTi gauqmebisaTvis da pirvandeli mdgomareobis aRdgenisaTvis. magaliTad, Tu saqmeze sasamarTlo gadawyvetilebis gamotanamde administraciulma organom moaxdina sadavo individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtiT dakisrebuli Tanxebis mosarCelisagan iZulebis saSualebebiT amoReba, mosarCelem administrciul-samarTlebrivi aqtis baTilobasTan erTad unda iSuamdgomlos gadaxdili Tanxebis misTvis dabrunebis Taobaze. aseTi moTxovna ar warmoadgens sarCelis gazrdas, Sesabamisad, mas ar sWirdeba axali sarCelis wardgena, mopasuxis Tanxmoba ganxilvaze da igi ganixileba warmoebaSi miRebul sasarCelo moTxovnasTan erTad. 3. mas Semdeg, rac sasamarTloSi aRiZvreba sarCeli administraciuli saproceso kodeqsis 22-e muxlis safuZvelze, administraciuli organo ar aris uflebamosili miiRos da ganixilos administraciuli saCivari davaze imave mxareebs Soris,imave saganze da imave safuZvliT (zogadi administraciuli kodeqsis 182- muxlis 1-li nawilis b punqti). sarCelis miRebis Sesaxeb sasamarTlo ganCinebis gamotanis Semdeg samoqalaqo saproceso kodeqsi krZalavs mxareTa Soris wamoWrili davis romelime sxva sasamarTlos an organos mier ganxilvas. (samoqalaqo saproceso kodeqsis 184-e muxlis me-2 nawili). aRniSnul normaTa gaTvaliswinebiT, administraciuli samarTalwarmoebis dawyebis Semdeg, administraciul organos ekrZaleba sadavo administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobis moTxovniT wardgenili administraciouli saCivris ganxilva da am administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnoba. miuxedavad amisa, Tu sasamarTlos gadawyvetilebis gamotanamde individualur, 184 inga Todria muxli 32 administraciul-samarTlebrivi aqts baTilad gamoacxadebs misi gamomcemi an zemdgomi administraciuli organo, sasamarTlo uflebamosilia, mxaris kanonieri interesis arsebobisas da misi moTxovniT, ganixilos sarCeli da baTilad cnos gasaCivrebuli administraciuli aqti. kerZod, sadavo individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis sasamarTloSi saqmis dasrulebamde baTilad cnobis miuxedavad, sasamarTlo uflebamosilia gaagrZelos saqmis ganxilva mxaris kanonieri interesis arsebobisas da misi moTxovniT. mxaris kanonieri interesi arsebobs Tu sasamarTlo daadgens, rom gasaCivrebuli administraciul-samarTlebrivi aqti kanonsawinaaRmdegoa da misi administraciuli organos mier baTilad gamocxadeba ar aris sakmarisi mxaris darRveuli uflebis aRsadgenad da Tu amisaTvis aucilebelia ukanono administraciul-samarTlebrivi aqtis ZalaSi Sesvlidan warmoSobili yvela Sedegis sasamarTlo gadawyvetilebis safuZvelze gauqmeba. adre moqmedi redaqciis Sesabamisad, sasamarTlo gadawyvetilebis gamotanamde individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis Zaladakargulad gamocxadebis da ara misi baTilad cnobis SemTxvevaSi, sasamarTlo uflebamosili iyo mxaris kanonieri interesis arsebobisas da misi moTxovniT, baTilad ecno es individualuri administraciul-samarTlebrivi aqti. aRniSnuli normis arseboba ganpirobebuli iyo im garemoebiT, rom zogadi administraciuli kodeqsis 61-e muxlis me-6 nawilis Sesabamisad, Zaladakargulad gamocxadeba niSnavs administraciul-samarTlebrivi aqtis moqmedebis Sewyvetas misi Zaladakargulad gamocxadebis momentidan da ar niSnavs misi ZalaSi Sesvlidan warmoSobili samarTlebrivi Sedegebis gauqmebas. Tu administraciul-samarTlebrivi aqtis Zaladakargulad gamocxadeba daakmayofileba mxaris interess da igi aRar moiTxovda Zaladakargulad gamocxadebuli administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobas, saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 272-e muxlis g) punqtis safuZvelze sasamarTlo Sewyvetda saqmis warmoebas. Tu mxare uars ar ityoda sarCelze da iSuamdgomlebda saqmis ganxilvis gagrZelebaze, sasamarTlo ganixilavda saqmes da mxaris kanonieri interesis arsebobis SemTxvevaSi baTilad scnobda gasaCivrebul individualur administraciul-samarTlebriv aqts. vfiqrobT, samarTlebrivi dacvis am meqanizmis gauqmeba ubralod Secdomaa da igi unda gaswores Sesabamisi sakanonmdeblo cvlilebis kanonSi SetaniT. 4. Tu sasamarTlo miiCnevs, rom individualuri administraciulsamarTlebrivi aqti gamocemulia saqmisaTvis arsebiTi mniSvnelobis garemoebis gamokvlevisa da Sefasebis gareSe, igi uflebamosilia 185 inga Todria muxli 32 sadavo sakiTxis gadauwyvetlad baTilad cnos individualuri administraciul-samarTlebrivi aqti da daavalos administraciul organos, am garemoebaTa gamokvlevisa da Sefasebis Semdeg gamosces axali. sasamarTlo am gadawyvetilebas iRebs, Tu individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobisaTvis arsebobs mxaris gadaudebeli kanonieri interesi. saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis 96-emuxlis 1-li nawilis Sesabamisad, administraciuli organo valdebulia administraciuli warmoebisas gamoikvlios saqmisaTvis mniSvnelobis mqone yvela garemoeba da gadawyvetileba miiRos am garemoebaTa Sefasebisa da urTierTSejerebis safuZvelze. agreTve, dauSvebelia administraciuli aqtis gamocemas safuZvlad daedos iseTi garemoeba an faqti, romelic kanoniT dadgenili wesiT ar aris gamokvleuli administraciuli organos mier. Tu administraciulma organom ar gamoikvlia saqmisaTvis arsebiTi mniSvnelobis mqone garemoebebi da ise gamosca individualuri administraciul-samarTlebrivi administraciuli aqti, sasamarTlo sakiTxis gadauwyvetlad baTilad scnobs aseT administraciul aqts Tu aSkaraa, rom kanonis am darRvevis ararsebobis SemTxvevaSi mocemul sakiTxze miRebuli iqneboda sxvagvari gadawyvetileba. sasamarTlo am gadawyvetilebas iRebs, Tu administraciuli aqtis baTilad cnobisaTvis arsebobs mxaris gadaudebeli kanonieri interesi. sakiTxis gadauwyvetlad administraciuli aqtis baTilad cnobis dros sasamarTlo ar iyenebs administraciuli saproceso kodeqsis me-19 muxliT miniWebul uflebas sakuTari iniciativiT Seagrovos faqtobrivi garemoebebi da mtkicebulebebi. am normis gamoyeneba dasaSvebia mxolod individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis mimarT. Tu ramdenad warmoadgens administraciuli aqtis baTilad cnoba mxaris gadaudebeli interess, TiToeul konkretul SemTxvevaSi sasamarTlos gadasawyvetia. es is SemTxvevebia, rodesac saqmis ganxilvis gaWianurebam SeiZleba gamousworebeli ziani miayenos mxares da SeuZlebeli gaxados darRveuli uflebis aRdgena. sasamarTlo gadawyvetilebis Sesabamisad administraciul organos ar evaleba konkretuli administraciuli aqtis gamocema. saqmisaTvis arsebiTi mniSvnelobis garemoebaTa gamokvlevis Semdeg, administraciuli organo uflebamosilia gamosces iseTive an gansxvavebuli administraciuli aqti. sasamarTloebi iSviaTad iyeneben ask-s 32-e muxlis me-4 muxls. vfiqrobT, kargi iqneba Tu damkvidrdeba am normis gamoyeneba yvela 186 inga Todria muxli 32 im konkretul SemTxvevaSi, rodesac administraciuli organo ar gamoikvlevs saqmisaTvis mniSvnelobis mqone faqtebsa da garemoebebs da mxare daasabuTebs aseTi administraciuli aqtis baTilad cnobis gadaudebel kanonier interess. saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos administraciuli da sxva kategoriis saqmeTa palatam gamoiyena sask-s 32-e muxlis me-4 nawili da 2002 wlis 5 agvistos¹ 3g-aT-281-k-02 gadawyvetilebiT sadavo sakiTxis gadauwyvetlad baTilad scno saqarTvelos centraluri saarCevno komisiis¹ 91/2002 da # 103/2002 gankargulebebi, saqarTvelos centralur saarCevnokomisias daavala gonivrul vadaSi saqmis arsebiTi mniSvnelobis garemoebaTa gamokvlevisa da Sefasebis Semdeg gamosces axali administraciuli aqti. (saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos gadawyvetilebani administraciul da sxva kategoriis saqmeebze, 2002 w.¹ #á gv 1532) . 5. Tu normatiul-administraciuli aqtis baTilad gamocxadeba mniSvnelovan safrTxes Seuqmnis saxelmwifo an sazogadoebriv usafrTxoebas an gamoiwvevs saxelmwifo an adgilobrivi TviTmmarTvelobis (mmarTvelobis) xarjebis mniSvnelovan gazrdas, sasamarTlo uflebamosilia normatiul-administraciuli aqti baTilad cnobis nacvlad gamoacxados Zaladakargulad. es is erTad erTi SemTxvevaa, rodesac sasamarTlo uflebamosilia aramarTlzomieri normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqti Zaladakargulad gamoacxados. magaliTad, Tu gasaCivrebuli normatiuli administraciulsamarTlebrivi aqti warmoadgens gamgeobis gadawyvetilebas adgilobrivi biujetis damtkicebis Taobaze, romelic moqmedebda garkveuli drois ganmavlobaSi da sasamarTlo daadgens, rom es normatiuli aqti ewinaaRmdegeba saqarTvelos kanonmdeblobas, is baTilad unda gamocxaddes da misi ZalaSi Sesvlidan warmoSobili yvela samarTlebrivi Sedegi unda gauqmdes. bunebrivia, adgilobrivi biujetis damtkicebis Sesaxeb administraciuli organos gadawyvetilebis baTilad cnoba gamoiwvevs adgilobrivi TviTmmarTvelobis (mmarTvelobis) xarjebis mniSvnelovan gazrdas. aseT SemTxvevaSi sasamarTlos SeuZlia gamoiyenos sask-s 32-emuxlis me-5 nawiliT miniWebuli uflebamosileba da gasaCivrebuli normatiuli aqti baTilad cnobis nacvlad Zaladakargulad gamoacxados. aseT SemTxvevaSi sasamarTlo ki ar scnobs normatiul administraciul aqts Zaladakargulad zogadi administraciuli kodeqsis 61-e muxliT gaTvaliswinebuli safuZvlebiT, aramed adgens, rom sadavo normatiuli aqti kanonsawinaaRmdegoa da arsebobs misi baTilad cnobis safuZveli, magram nacvlad amisa iyenebs misi Zaladakargulad gamocxadebis 187 inga Todria muxli 32 uflebas. aseTi gadawyvetilebis miRebis dros ar xdeba konkretuli mosarCelis kanonieri interesis an uflebis dacva, radgan ar xdeba kanonsawinaaRmdego normatiuli aqtis baTilad cnoba da Sesabamisad, ar xdeba am normatiuli aqtis safuZvelze warmoSobili samarTlebrivi Sedegebis gauqmeba. amitom, sasamarTloebi am normas unda iyenebdnen mxolod Tu aSkaraa, rom gasaCivrebuli normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnoba safrTxes Seuqmnis saxelmwifo an sazogadoebrivi usafrToebas an gamoiwvevs saxelmwifo an adgilobrivi TviTmmarTvelobis (mmarTvelobis) xarjebis mniSvnelovan gazrdas. sxva SemTxvevebSi sasamarTlom aramarTlzomieri normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqti baTilad unda cnos. 6. sasamarTlos gadawyvetilebis sarezolucio nawili unda gamoqveyndes imave wesiT, ra wesiTac iyo gamoqveynebuli normatiuli aqti. normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobis Taobaze sasamarTlos gadawyvetilebis Sesaruleba savaldebuloa yvelasaTvis da ara mxolod saqmeSi monawile pirebisaTvis. sasamarTlos gadawyvetilebis sarezolucio nawili unda gamoqveyndes imave wesiT, ra wesiTac iyo gamoqveynebuli normatiuli aqti. es gasagebia, radgan davis sagania samarTlebrivi aqti, romelic Seicavs misi mudmivi an droebiTi da mravaljeradi gamoyenebis qcevis zogad wess. kanoni arafers ambobs sasamarTlos im gadawyvetilebis Taobaze, romliTac normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqtis cxaddeba Zaladakargulad. vfiqrobT, sask-s 32-e muxlis me-5 nawiliT dadgenili wesi unda gavrceldes aseT gadawyvetilebazec. normatiuli aqtebis Sesaxeb saqarTvelos kanonis 38-e muxlis me5 nawilis Sesabamisad, saqarTvelos normatiuli aqtis oficialur gamoqveynebad iTvleba misi sruli teqstis pirveli gamoqveyneba ‘saqarTvelos kanonmdeblobis macneSi~, Sesabamisad, sasamarTlos gadawyvetileba normatiuli administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobis an Zaladakargulad gamocxadebis Taobaze unda gamoqveyndes am JurnalSi. 188 paata turava muxli 33 muxli 33. sasamarTlo gadawyvetileba administraciulsamarTlebrivi aqtis gamocemis Taobaze sarCelTan dakavSirebiT 1. Tu administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemaze uari kanons ewinaaRmdegeba an darRveulia misi gamocemis vada da es pirdapir da uSualo (individualur) zians ayenebs mosarCelis kanonier uflebas an interess, sasamarTlo am kodeqsis 23-e muxlSi aRniSnul sarCelTan dakavSirebiT gamoitans gadawyvetilebas, romliTac administraciul organos avalebs, gamosces administraciul-samarTlebrivi aqti. mxaris moTxovniT sasamarTlo adgens administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis vadas. 2. sasamarTlo uflebamosilia Tavisi ganCinebiT moawesrigos sadavo sakiTxi, Tu aRniSnuli iTvaliswinebs individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemas da ar saWiroebs saqmis garemoebaTa damatebiT gamokvlevas, amasTanave, sakiTxi ar miekuTvneba administraciuli organos diskreciul uflebamosilebas. sasamarTlos mier gamotanil am gadawyvetilebaze ar vrceldeba individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis gasaCivrebisaTvis am kodeqsiT dadgenili wesi. (24.06.2005. N1800) I. zogadi administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis Taobaze sarCelis dasaSvebobis sakiTxs awesrigens sask-is 23-e muxli, xolo misi dasabuTebulobis dadgenis safuZvelia sask-is 33-e muxli. sask-is 33-e muxlis Tanaxmad sarCeli administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis moTxovniT aris dasabuTebuli, Tu administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemaze uari kanons ewinaaRmdegeba an darRveulia misi gamocemis vada da es pirdapir da uSualo (individualur) zians ayenebs mosarCelis kanonier uflebas an interess. administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemaze uaris kanonierebisa Tu ukanonobis dadgenisas unda Semowmdes: 1. administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis moTxovnis samarTlebrivi safuZvlebi da 2. administraciuli organos sagnobrivi, teritoriuli da instanciuri uflebamosileba; administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemaze uaris kanonierebis dasadgenad mowmdeba ara uaris Tqmis samarTlebrivi safuZvlebi, aramed aqtis gamocemaze mosarCelis uflebis samarTlebrivi safuZveli. aqtis gamocemaze uari an misi gamocemis vadis darRveva aris ukanono, rodesac mosarCeles aqvs aqtis gamocemaze kanonieri ufleba an interesi. 189 paata turava muxli 33 administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemaze uaris ukanonobis dadgenis SemTxvevaSi faqtobrivad dadgenilia mosarCelis subieqturi uflebis xelyofis faqti, ramdenadac administraciulsamarTlebrivi aqtis gamocemis moTxovnis samarTlebrivi safuZveli aris, rogorc administraciuli organos mxridan administraciulsamarTlebrivi aqtis gamocemis valdebulebis, aseve mosarCelis subieqturi uflebis warmoSobis safuZveli. administraciulsamarTlebrivi aqtis gamocemis vadis darRveva ki aucileblad ar iwvevs piris subieqturi uflebis xelyofas da amdenad, is gansakuTrebul Semowmebas saWiroebs. II. uflebamosili administraciuli organo aqtis gamocemaze uaris kanonierebis Semowmebisas mowmdeba administraciuli organos uflebamosileba. arauflebamosili administraciuli organos uari administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemaze aris ukanono, magram es sarCels ar xdis dasabuTebuls, ramdenadac sasamarTlos SeuZlia gaauqmos arauflebamosili organos uari (administraciul-samarTlebrivi aqti), magram ar SeuZlia daavalos mas (arauflebamosil organos) gamosces administraciul-samarTlebrivi aqti. rodesac dainteresebul pirs gancxadeba Seaqvs arauflebamosil administraciul organoSi da es ukanaskneli ar gamoscems moTxovnil administraciul-samarTlebriv aqts, is aqtis argamocemiT ar arRvevs kanons. administraciuli organos mxridan kanonis darRveva mdgomareobs imaSi, rom is arRvevs mis mimarT szak-is 85e muxliT dadgenil administraciuli organos mier samarTlebrivi daxmarebis gawevis movaleobas da szak-is me-80 muxliT dadgenil uflebamosil administraciul organosaTvis gancxadebis gadagzavnis valdebulebas. administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis Taobaze sarCelis dasabuTebulobis aucilebeli winapirobaa, rom aqtis gamocemaze uaris an umoqmedobis subieqti iyos uflebamosili administraciuli organo. III. mosarCelis kanonieri ufleba an interesi mosarCelis kanonieri uflebisa da interesis arsebobas vadgenT materialuri samarTlis normis safuZvelze. kanonieri uflebisa da interesis samarTlebrivi safuZveli SeiZleba iyos kanoni, kanonqvemdebare normatiuli aqti, adamianis konstituciuri uflebebisa da Tavisuflebebis ganmsazRvreli norma, administraciuli organos dapireba, an administraciuli xelSekruleba. 190 paata turava muxli 33 martivia mosarCelis kanonieri uflebis dadgena, rodesac kanoni zustad gansazRvravs administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis (uflebis warmoSobis) samarTlebriv safuZvlebs da piri akmayofilebs kanoniT dadgenil am moTxovnebs. mag., kanoni sapensio uzrunvelyofis Sesaxeb, sadac mocemulia sapensio daxmarebis miRebis winapirobebi. sarCeli administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis Taobaze ufro metad dakavSirebulia nebarTvebis mopovebasTan, romelic gamoicema adresatis gancxadebis safuZvelze da axdens konkretuli sakanonmdeblo akrZalvis moxsnasa da konkretul saqmianobaze uflebamosilebis dadgenas. tradiciulad xdeba nebarTvis gacemis SesaZleblobis dadgenis ori formis gamoyofa: - prevenciuli akrZalva nebarTvis gacemis SesaZleblobiT da - represiuli akrZalva, akrZalvis moxsnis SesaZleblobiT. moqmedi kanonmdeblobis mixedviT samSeneblo samuSaoebis warmoeba saWoroebs Sesabamisi administraciuli organos Tanxmobas. samSeneblo saqmianobis prevenciuli akrZalvis mizania, ara konkretuli moqmedebis, mSeneblobis akrZalva, aramed is aZlevs administraciul organos prevenciuli Semowmebis saSualebas: xom ar ewinaaRmdegeba ganzraxuli moqmedeba materialur-samarTlebrivi normebis moTxovnebs. mag., ganzraxuli mSenebloba konkretul miwis nakveTze xom ar ewinaaRmdegeba qalaqmSeneblobis gegmas an mezoblis interesebs da sxva samSeneblo-samarTlebrivi normebiT gaTvaliswinebul moTxovnebs. mSeneblobis ufleba, es aris adamianis konstituciiT garantirebuli ufleba. mSeneblobis uflebis realizaciis SezRudva, masze administraciuli organos mxridan winaswari nebarTvis gacemis aucileblobis dadgeniT, miznad isaxavs ara am uflebis SezRudvas, aramed axdens am uflebis realizaciis procesis samarTlebriv CarCoebSi moqcevas. prevenciuli akrZalvis masobrivi gamoyeneba aixsneba im ubralo mizeziT, rom mxolod am gziT aris SesaZlebeli Tanamedrove teqnikidan gamomdinare saSiSroebis Tavidan acileba. bunebisa da janmrTelobisaTvis saSiSi manqana-danadgarebis eqspluataciaSi Sesvlamde masze nebarTvis aucilebloba anu misi eqspluataciis akrZalva masze nebarTvis gacemis SesaZleblobiT iZleva efeqtiani kontrolis saSualebas. amis sawinaaRmdegod, represiuli akrZalvis mizania konkretuli moqmedebis (saqmianobis) akrZalva da mxolod konkretul SemTxvevebSi, saqmis garemoebaTa Seswavlis Semdeg SeiZleba masze gansakuTrebuli nebarTvis gacema. aseT represiul akrZalvasTan gvaqvs saqme, rodesac 191 paata turava muxli 33 akrZalulia garkveuli saxeobis sabrZolo iaraRebis damzadeba da SesaZlebelia, gamonaklisis saxiT gaices nebarTva aseTi iaraRebis damzadebaze. rogorc vxedavT, nebarTvis mopovebis procesSi SeuZlebelia erTi konkretuli sakanonmdeblo aqtis safuZvelze mosarCelis kanonieri uflebis dadgena. IV. Secdoma diskreciuli uflebamosilebis ganxorcielebaSi administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis Taobaze sarCelis dasabuTebulobis Semowmebisas mniSvnelovani yuradReba eqceva administraciuli organos diskreciuli uflebamosilebis ganxorcielebis sakiTxs. Tu mosarCelis mier moTxovnili administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemasTan dakavSirebiT administraciul organos miniWebuli aqvs diskreciuli uflebamosileba, es zRudavs sasamarTlos mxridan misi gadamowmebis SesaZleblobebs. sasamarTlo ar aris uflebamosili gadaamowmos administraciuli organos mier miRebuli gadawyvetilebis mizanSewoniloba anu misi diskreciis ganxorcielebis marTlzomiereba. yovelive es ar iwvevs sarCelis dausabuTeblobas, aramed mosarCeles aqvs ufleba moiTxovos administraciuli organos mxridan diskreciuli uflebamosilebis kanonmdeblobiT gansazRvrul farglebSi gamoyeneba. sasamarTlos aqvs SesaZlebloba gadaamowmos aris Tu ara saxeze Secdoma diskreciuli uflebamosilebis ganxorcielebaSi. 1. diskreciuli uflebamosilebis cneba da arsi aRmasrulebeli xelisuflebis ZiriTadi funqcia aris samarTalgamoyenebiTi, normaTSefardebiTi saqmianoba. MmmarTvelobis organoebis kanonierebis principidan gamomdinare administraciuli organos qmedebis farglebs qmnis is normatiuli aqti, romlis aRsrulebasac es qmedeba isaxavs miznaT. samarTlis normis struqturac am princi piT aris agebuli. samarTlis norma Sedgeba ori nawilisagan: normis amoqmedebis winapirobebi da samarTlebrivi Sedegebi. samarTlis Sefardeba moicavs Semdeg stadiebs: faqtis dadgena: ra moxda faqtiurad, ra SemTxvevasTan gvaqvs saqme? samarTlis saTanado normis moZieba; faqtobrivi Semadgenlobis garkveva, rac gulisxmobs realobis movlenis normatiul aRweras, romelsac ukavSirdeba iuridiuli Sedegis dadgoma; imis dadgena Seesabameba Tu ara faqti faqtobriv Semadgenlobas; 192 paata turava - muxli 33 samarTlebrivi Sedegebis gansazRvra. administraciuli organos diskreciuli uflebamosileba maSin gvaqvs saxeze, rodesac samarTlis normis faqtobrivi Semadgenlobisa da faqtis Sesabamisobis dadgenis SemTxvevaSi mas rCeba SesaZlebloba airCios misaRebi RonisZieba. aseT SemTxvevaSi kanoni erT konkretul samarTlebriv Sedegs ki ar gansazRvravs, aramed administraciul organos aRWuravs uflebamosilebiT, TviTon gansazRvros samarTlebrivi Sedegebi, imdenad ramdenadac or an ramodenime SesaZlo samarTlebriv Sedegs adgens da aZlevs SesaZleblobas airCios yvelaze misaRebi saSualeba. administraciuli organos diskreciulma uflebamosilebam SeiZleba moicvas administraciuli organos arCevanis SesaZlebloba konkretul SemTxvevaSi ganaxorcielos Tu ara raime RonisZieba, an kidev misaRebi RinisZiebebidan romeli RonisZieba gamoiyenos. mag.: policia uflebamosilia daSalos unebarTvo demonstracia. es uflebamosileba moicavs policiis arCevans daSalos aqcia Tu uari Tqvas mis daSlaze. magram vinaidan safrTxe emuqreba sazogadoebriv wesrigsa da uSiSroebas, is valdebulia miiRos saTanado RonisZieba. am SemTxvevaSi misi arCevanis Tavisufleba moicavs misaRebi RonisZiebis erT-erTi saxis arCevis SesaZleblobas. arCevanis TavisuflebasTan gvaqvs aseve saqme, rodesac kanoni adgens damrRvevis mimarT jarimis dakisrebis SesaZleblobas 50-dan 100 laramde. kanoniT dadgenil am farglebSi administraciuli organo TviTon iRebs gadawyvetilebas jarimis odenobaze. 2. diskreciuli uflebamosilebis safuZvlebi administraciuli organos diskreciul uflebamosilebas adgens kanonmdebeli. aqedan gamomdinare, yovel konkretul SemTxvevaSi aucilebelia samarTlis normis Sinaarsis garkveva. kanonis teqstSi uSualod ar aris gamoyenebuli termini ,,diskreciuli uflebamosileba~, aramed gamoixateba sityvebiT – administraciul organos ,,SeuZlia~, ,,ufleba aqvs`an ,,uflebamosilia~. mTel rig SemTxvevebSi es gamomdinareobs normis Sinaarsidan. amis sapirispirod, rodesac kanonmdebeli uTiTebs, rom administraciuli organo ,,valdebulia~, ,,unda ganaxorcielos~, ,,ufleba ara aqvs~, ,,unda aikrZalos`da a.S. aseT SemTxvevebSi aSkaraa kanonmdeblis neba: administraciul organos ara aqvs diskreciuli uflebamosileba miniWebuli. 193 paata turava muxli 33 3. diskreciuli uflebamosilebis daniSnuleba diskreciuli uflebamosileba administraciul organos aZlevs SesaZleblobas miiRos gadawyvetileba sakuTari pasuxismgeblobis qveS. is emsaxureba, pirvel rigSi, konkretul SemTxvevaSi samarTliani gadawyvetilebis miRebis mizans. diskreciuli uflebamosilebis miniWebiT administraciul organos eZleva SesaZlebloba, kanonis normis miznebisa da konkretuli garemoebebis gaTvaliswinebiT miiRos konkretuli SemTxvevisaTvis saTanado gadawyvetileba. aqedan gamomdinare, administraciuli organo valdebulia gaiazros, Tu ra miznis misaRwevad aqvs mas miniWebuli es uflebamosileba da romeli faqtobrivi garemoebebi unda iqnas gaTvaliswinebuli da mxolod amis Semdeg unda moaxdinos SemTxvevis Sefaseba da gadawyvetilebis miReba. mag., unebarTvo Sekrebebis akrZalva emsaxureba sazogadoebrivi wesrigisa da uSiSroebis dacvas, aseve winaswari nebarTvis mopovebis moTxovnis dacvas. Tu ki imarTeba aseTi unebarTvo Sekreba, policieli valdebulia Seamowmos: Tu ra uaryofiT Sedegebs iwvevs es fexiT mosiaruleebisTvis, avto transportisaTvis da TviT Sekrebis monawileebisTvis; ra masStabebs iRebs is da izrdeba Tu ara monawileTa raodenoba; SesaZlebelia Tu ara misi efeqtianad daSla, rac damokidebulia monawileTa odenobaze, maT agresiulobaze, aseve policielTa raodenobaze. diskreciuli uflebamosilebis ganxorcielebis procesSi aucilebelia yuradReba mieqces sajaro da kerZo interesebis proporciulobis princips. SeuZlebelia calke aRebuli romelime sajaro an kerZo interesisaTvis upiratesobis miniWeba. yovel konkretul SemTxvevaSi unda moxdes maTi urTierTSejereba. sajaro interesebis gaTvaliswinebiT gamocemuli administraciul-samarTlebrivi aqtiT piris kanoniT daculi uflebebisa da interesebisaTvis miyenebuli ziani arsebiTad ar unda aRematebodes sajaro interesebisaTvis miyenebul sikeTes. administraciuli organos mier diskreciuli uflebamosilebis safuZvelze SerCeulma da administraciuli-samarTlebrivi aqtiT gaTvaliswinebulma RonisZiebam ar SeiZleba gamoiwvios piris kanonieri uflebebisa da interesebis dausabuTebeli SezRudva anu miznis miRwevis saSualeba miznis Tanazomieri unda iyos. es is SemTxvevaa, rodesac administraciuli organo mis xelT arsebuli ramdenime saSualebidan iyenebs imas, romelic yvelaze naklebi zianis momtania piris kanonieri interesebisa da uflebebisaTvis. 194 paata turava muxli 33 4. SecdomaDdiskreciuli uflebamosilebis ganxorcielebaSi da misi samarTlebrivi Sedegebi diskreciuli uflebamosilebis miniWeba gulisxmobs administraciuli organosaTvis ara sruli Tavisuflebis miniWebas, aramed garkveuli uflebamosilebis dakisrebas, sajaro da kerZo interesebis dacvis safuZvelze kanonmdeblobis Sesabamisi ramdenime gadawyvetilebidan SearCios yvelaze misaRebi gadawyvetileba. rodesac administraciuli organo ar uwevs angariSs kanonmdeblis mier misTvis miniWebuli moqmedebis Tavisufal sivrces, aseT SemTxvevaSi saxeze gvaqvs Secdoma diskreciuli uflebamosilebis ganxorcielebaSi da RonisZieba aris ukanono. SesaZlebelia 3 SemTxvevis gamoyofa, rodesac aseT SecdomasTan gvaqvs saqme: 1. rodesac administraciuli organo ar iyenebs misTvis miniWebul diskreciul uflebamosilebas, is uSvebs Secdomas da mis mier ganxorcielebuli RonisZieba xdeba ukanono; 2. rodesac administraciuli organo scildeba mis diskreciuli uflebamosilebis farglebs (mag.; is konkretuli administraciuli gadacdomisaTvis adgens jarimas 60 laris odenobiT maSin,rodesac kanoni am konkretuli samarTaldarRvevisaTvis iTvaliswinebs dajarimebas 10-dan 50 laramde) da axorcielebs iseT RonisZiebas, romelic ar aris gaTvaliswinebuli kanoniT. aseT SemTxvevaSi saxezea Secdoma diskreciuli uflebamosilebis ganxorcielebaSi da Sesabamisad ukanono mmarTvelobiTi RonisZieba; 3. rodesac administraciuli organo angariSs ar uwevs kanonis normis miznebs da ar iyenebs misTvis miniWebul diskreciul uflebamosilebas kanonmdeblis mier gansazRvruli miznisaTvis, aseT SemTxvevaSi aseve saxezea Secdoma diskreciuli uflebamosilebis ganxorcielebaSi da Sesabamisad, ukanono mmarTvelobiTi RonisZieba. administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis Taobaze sarCelis dasabuTebulobis Semowmebisas sasamarTlo amowmebs saxezea Tu ara Secdoma diskreciuli uflebamosilebis ganxorcielebaSi. V. administraciuli organos dapireba mosarCelis kanonieri uflebisa da interesis warmoSobis safuZveli SeiZleba iyos administraciuli organos dapireba. administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis Taobaze sarCelis dasabuTebulobis Semowmebisas mowmdeba dapirebis szak-is me-9 muxlTan Sesabamisoba. dapireba aris administraciuli organos 195 paata turava muxli 33 werilobiTi dokumenti, romelic adasturebs, rom mocemuli qmedeba ganxorcieldeba (am SemTxvevaSi – administraciul-samarTlebrivi aqti gamoicema), rac SeiZleba gaxdes dainteresebuli mxaris kanonieri ndobis safuZveli. uflebis dacvis TvalsazrisiT unda davadginoT, administraciuli organos saqmianobis romel samarTlebriv formasTan gvaqvs saqme. formalur-samarTlebrivi TvalsazrisiT es ar aris individualuri administraciul-samarTlebrivi aqti, ramdenadac ar arsebobs aqtis cnebis elementi: ,,awesebs, cvlis, wyvets an adasturebs~. administraciuli organos dapireba ar axdens konkretuli samarTlebrivi urTierTobis mowesrigebas, igi Seicavs momavalSi aseTi mowesrigebis ganxorcielebis dapirebas. gamomdinare aqedan, calsaxad SeiZleba davaskvnaT, rom administraciuli organos dapireba jer kidev ar qceula individualur administraciul-samarTlebriv aqtad. miuxedavad amisa, szak-is me-9 muxlis me-4 nawilis Tanaxmad, is ganixileba, rogorc individualuri administraciul-samarTlebrivi aqti da mis adresats eZleva SesaZlebloba, gamoiyenos individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis gasaCivrebisaTvis kanonmdeblobiT dadgenili wesi. administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis Taobaze sarCelis dasabuTebulobisaTvis mniSvnelovania, rom saxeze iyos administraciuli organos dapirebidan warmoSobili dainteresebuli mxaris kanonieri ndoba, anu ar unda gvqondes dapirebis mimarT kanonieri ndobis gamomricxveli garemoebebi, romelic mocemulia szak-is me9 muxlis me-2 nawilSi. VI. adamianis konstituciuri uflebebi da Tavisuflebebi administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis Taobaze sarCelis dasabuTebulobis samarTlebrivi safuZveli SeiZleba iyos adamianis uflebebisa da Tavisuflebebis damdgeni konstituciuri norma. Tumca es ufro iSviaTobaa vidre normaluri SemTxveva, gamomdinare iqidan, rom konstituciiT garantirebuli moqmedebis Tavisufleba ar saWiroebs administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis Taobaze sarCeliT mopovebas, aramed davis SemTxvevaSi am uflebis dasadgenad sakmarisia aRiarebiTi sarCeli. xolo im SemTxvevaSi, rodesac kanoni adgens konstituciiT garantirebuli uflebis realizaciis samarTlebriv CarCoebs, mosarCelis kanonieri uflebisa da interesis samarTlebriv safuZvels qmnis es kanoni da ara konstituciis norma. amis sapirispirod Tanasworobis konstituciuri principi SeiZleba iyos aRmWurveli administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemaze subieqturi uflebis warmoSobis safuZveli. administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis Taobaze sarCeli SeiZleba iyos dasabuTebuli, rodesac administraciuli organo 196 paata turava muxli 33 TviTneburad uxvevs Camoyalibebul mravalwlian praqtikas da iRebs dausabuTebel gadawyvetilebas, an kidev rodesac dausabuTeblad uars ambobs am praqtikis Secvlaze. samarTlebrivi urTierTobis romelime mxaris kanonieri uflebebisa da Tavisuflebebis SezRudva an kanonmdeblobiT gauTvaliswinebeli raime upiratesobis miniWeba administraciuli organos mier miRebul gadawyvetilebas xdis ukanonos, rac Tavis mxriv SeiZleba gaxdes administraciulsamarTlebrivi aqtis gamocemis Taobaze sarCelis dasabuTebulobis safuZveli. VII. sasamarTlos gadawyvetileba administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis Taobaze sarCelTan dakavSirebiT Tu sasamarTlo sarCelis dasabuTebulobis Semowmebis safuZvelze daadgens, rom administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemaze uari an gamocemis vadis darRveva aris ukanono da es pirdapir da uSualo (individualur) zians ayenebs mosarCelis kanonier uflebas an interess is gamoitans gadawyvetilebas mosarCelis dakmayofilebis Sesaxeb. administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis Taobaze sarCelTan (sask-is 23-e muxli) dakavSirebiT sasamarTlo gadawyvetileba SeiZleba iyos ori saxis: 1. sasamarTlo administraciul organos avalebs, gamosces administraciul-samarTlebrivi aqti da mxaris moTxovniT adgens aqtis gamocemis vadas, an 2. sasamarTlo TviTon awesrigebs sadavo sakiTxs. 1. ras gulisxmobs administraciuli organosaTvis administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis davaleba? administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis moTxovniT dainteresebuli mxaris gancxadebaze gadawyvetilebis misaRebad aucilebelia aqtis gamocemis faqtiuri da samarTlebrivi winapirobebis Semowmeba. swored am Semowmebis Sedegebs eyrdnoba administraciuli organos uari administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemaze. mTel rig SemTxvevebSi administraciuli organos mier gadawyvetilebis miRebisas bolomde ar aris Seswavlili saqmis faqtobrivi da samarTlebrivi safuZvlebi anu sakiTxi ar aris im donemde Seswavlili (administraciuli warmoebis nayofi ar aris momwifebuli), rom SesaZlebeli iyos masze gadawyvetilebis miReba. miTumetes administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis vadis darRvevis anu administraciuli organos mxridan dainteresebuli piris gancxadebaze umoqmedobis SemTxvevaSi aSkaraa, rom organos ara aqvs Seswavlili aqtis gamocemis faqtiuri da samarTlebrivi safuZvlebi. 197 paata turava muxli 33 es ori SemTxveva, anu is rom administraciul organos srulyofilad an saerTod ara aqvs Seswavlili administraciulsamarTlebrivi aqtis gamocemis faqtobrivi da samarTlebrivi safuZvlebi ar warmoSobs sasamarTlos uflebamosilebas, daavalos administraciul organos gamosces administraciul-samarTlebrivi aqti an daavalos mas, rom Seiswavlos saqmis faqtobrivi da samarTlebrivi safuZvlebi da amis safuZvelze gamosces administraciul-samarTlebrivi aqti, aramed orive SemTxvevaSi sasamarTlo valdebulia TviTon Seiswavlos saqmis faqtobrivi da samarTlebrivi mxare, anu saqme unda gaxados imdenad momwifebuli, rom SesaZlebeli iyos gadawyvetilebis miReba – administraciulsamarTlebrivi aqtis gamocema. Tumca es arc Tu ise iolia. mTel rig SemTxvevebSi aucilebelia saqmis garemoebaTa damatebiT gamokvleva, romelic mxolod administraciul organos SeuZlia ganaxorcielos. es migviyvanda xelisuflebis danawilebis principis darRvevamde, Tu sasamarTlo sruliad Secvlida administraciul organos da gadawyvetilebis momzadebidan saboloo gadawyvetilebis miRebamde daikavebda mis adgils. gamomdinare aqidan, sasamarTlo administraciul organos utovebs saboloo gadawyvetilebis – administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis - prerogativas. sasamarTlo aseve im SemTxvevaSi, rodesac daadgens administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemaze uaris ukanonobasa da mosarCelis subieqturi uflebis xelyofas avalebs administraciul organos gamosces es administraciul-samarTlebrivi aqti, rodesac saxezea Secdoma diskreciuli uflebamosilebis ganxorcielebaSi (amaze zemoT gvaqvs saubari), ramdenadac sasamarTlo ar aris uflebamosili TviTon ganaxorcielos administraciuli organosadmi kanoniT miniWebuli diskreciuli uflebamosileba. sasamarTlos aseve ar SeuZlia TviTon gamosces administraciulsamarTlebrivi aqti, rodesac gadawyvetilebis misaRebad aucilebelia saqmis faqtobrivi garemoebebis administraciuli organos mxridan Sefaseba. mag., gamocdebis SedegebTan dakavSirebiT administraciulsamarTlebrivi aqtis gamocemis moTxovnis SemTxvevaSi sasamarTlos SeuZlia Seafasos gadawyvetilebis miRebis procesualuri mxare, magram is ver aiRebs Tavis Tavze gamomcdelis funqcias da ver Seafasebs mosarCelis specialur codnas. 2. sasamarTlo ra SemTxvevaSia uflebamosili Tavisi ganCinebiT moawesrigos sadavo sakiTxi? administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis Taobaze sarCelis dasabuTebulobis Semowmebis Semdeg sasamarTlo amzadebs saqmes masze gadawyvetilebis misaRebad. mosarCelis moTxovnaa aRmWurveli administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocema. administraciul198 paata turava muxli 331 samarTlebrivi aqti aris aRmasrulebeli xelisuflebis mmarTvelobiTi funqciebis ganxorcielebis samarTlebrivi forma. rogorc wesi, sasamarTlos SeuZlia daadginos administraciuli organos valdebuleba yovel konkretul SemTxvevaSi mmarTvelobiTi funqciebis ganxorcielebaze, is ver SeiTvisebs am funqciebs. zogadi administraciuli kodeqsi gamonaklisis saxiT uSvebs sadavod qceuli mmarTvelobiTi funqciebis sasamarTlos mier ganxorcielebis SesaZleblobas, mTeli rigi winapirobebis dacviT. sasamarTlo mxolod im SemTxvevaSia uflebamosili Tavisi ganCinebiT moawesrigos sadavo sakiTxi, Tu aRniSnuli iTvaliswinebs individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemas da ar saWiroebs saqmis garemoebaTa damatebiT gamokvlevas, amasTanave, sakiTxi ar miekuTvneba administraciuli organos diskreciul uflebamosilebas. am winapirobebs unda daumatoT kidev erTi, arc Tu umniSvnelo moTxovna: sasamarTlo Tavisi ganCinebiT mxolod im SemTxvevaSi moawesrigebs sadavo sakiTxs, rodesac saqmis interesebidan gamomdinare aucilebelia gadawyvetilebis swrafi miReba da misi gadagzavna administraciuli organosaTvis gaumarTlebeli iqneboda. rac Seexeba RonisZiebis samarTlebriv formas sasamarTlos mier sadavo sakiTxi wesrigdeba ara individualuri administraciulsamarTlebrivi aqtis gamocemiT, aramed ganCinebis saxiT. rac zRudavs mesame pirebis SesaZleblobas gamoiyenon sask-iT administraciulsamarTlebrivi aqtisaTvis dadgenili uflebis dacvis samarTlebrivi saSualebebi. swored es Taviseburebac miuTiTebs sasamarTlos mxridan sadavo sakiTxis ganCinebiT mowesrigebis sagamonakliso xasiaTze. muxli 33 1 . sasamarTlos gadawyvetileba moqmedebis ganxorcielebis Taobaze sarCelTan dakavSirebiT Tu administraciuli organos mier raime moqmedebis ganxorcieleba an uari raime moqmedebis ganxorcielebaze ukanonoa da is pirdapir da uSualo (individualur) zians ayenebs mosarCelis kanonier uflebas an interess, sasamarTlo am kodeqsis 24-e muxlSi aRniSnul sarCelTan dakavSirebiT gamoitans gadawyveti lebas, romliTac administraciul organos avalebs, ganaxorcielos es moqmedeba an Tavi Seikavos am moqmedebis ganxorcielebisagan. (24.06.2005. N1800) 199 paata turava muxli 331 I. zogadi moqmedebis ganxorcielebis Taobaze sarCelis dasaSvebobis sakiTxs awesrigebs sask-is 24-e muxli, xolo sarCelis dasabuTebulobis Semowmebis kriteriumebi mocemulia sask-is 33¹-e muxlSi, romlis Tanaxmadac sarCeli dasabuTebulia, Tu sasamarTlo daadgens, rom administraciuli organos mier raime moqmedebis ganxorcieleba an auari raime moqmedebis ganxorcielebaze ukanonoa. dainteresebuli mxaris ufleba administraciul organos mosTxovos raime qmedebis ganxorcieleba SeiZleba gamomdinareobdes uSualod saqarTvelos konstituciis normidan, konkretuli kanonidan, kanonqvemdebare normatiuli aqtidan, individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtidan, administraciuli xelSekrulebidan an administraciuli organos dapirebidan. II. uflebis samarTlebrivi safuZvlebi qmedebis ganxorcielebis moTxovnis samarTlebriv safuZvels SeiZleba warmoadgendes adamianis ZiriTadi uflebebisa da Tavisuflebebis ganmsazRvreli norma. mag., konstituciis me-17-e muxlis Tanaxmad, adamianis pativi da Rirseba xelSeuvalia. konstituciis es norma dainteresebul mxares aZlevs SesaZleblobas administraciul organos mosTxovos masze gavrcelebuli pativisa da Rirsebis Semlaxveli informaciis sajarod uaryofa. konstituciis 24-e muxlis Tanaxmad, yovel adamians aqvs ufleba Tavisuflad miiRos da gaavrcelos informacia. konstituciis es norma SesaZloa gaxdes administraciuli organos mier garkveuli sajaro informaciis gacemis moTxovnis safuZveli da a.S. moqmedebis ganxorcielebis moTxovnis samarTlebriv safuZvlebs ZiriTadad qmnis individualuri administraciul-samarTlebrivi aqti. swored individualuri aqti gansazRvravs piris uflebas moiTxovos administraciuli organos mier raime moqmedebis ganxorcieleba, Sesabamisad administraciuli organos valdebulebas ganaxorcielos garkveuli moqmedeba. moqmedebis ganxorcielebis moTxovnis ufleba warmoiSoba aseve administraciuli organos mier individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemis an raime moqmedebis ganxorcielebis Sedegad damdgari zianis SemTxvevaSic. moqmedebis ganxorcielebis moTxovnis samarTlebriv safuZvels SeiZleba qmnides administraciuli organos dapireba realaqtis ganxorcielebaze. ramdenadac administraciuli organos dapireba ar aris mimarTuli individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocemaze uflebis dacvis samarTlebriv saSualebas qmnis 200 paata turava muxli 331 sask-is 24-e da 33¹-e muxlebi. sarCeli administraciuli organos mier dapirebuli moqmedebis ganxorcielebaze aris dasabuTebuli, Tu (1) is gacemulia uflebamosili administraciuli organos mier, (2) is gacemulia werilobiTi formiT, (3) is gamoxatavs administraciuli organos nebas, rom mocemuli qmedeba ganxorcieldeba, (4) saxeze ar aris administraciuli organos dapirebis mimarT kanonieri ndobis gamomricxveli erT-erTi szak-is me-9 muxlis me-2 nawilSi mocemuli winapiroba. aseve SesaZlebelia administraciuli organos mier raime moqmedebis ganxorcielebis valdebuleba Caidos administraciul xelSekrulebaSi. mag., rodesac romelime kerZo firma Tanaxmaa, naklebad ganviTarebul raionSi gaxsnas fabrika iq mcxovrebTa dasaqmebisa da regionis socialuri problemebis gadaWris mizniT da am sawarmosa da raionis gamgeobas Soris ideba xelSekruleba, sadac Cadebulia gamgeobis valdebuleba gaiyvanos fabrikamde misasvleli gza. uflebis samarTlebrivi safuZvlebis Semowmeba SesaZleblobas gvaZlevs davadginoT administraciuli organos valdebuleba raime moqmedebis ganxorcielebaze an moqmedebisagan Tavis Sekavebaze. uflebis samarTlebrivi safuZvlebis arseboba TavisTavad miuTiTebs am uflebis matareblis kanonieri uflebebis an interesis xelyofaze, amdenad, rodesac davadgenT dainteresebul mxaris uflebas moiTxovos raime qmedebis ganxorcieleba es miuTiTebs administraciuli organos mier raime moqmedebis ganxorcielebis an ganxorcielebaze uaris ukanonobaze da Sesabamisad dainteresebuli mxaris kanonieri uflebisa da interesis xelyofaze. sarCelTan dakavSirebiT sasamarTlos gamoaqvs gadawyvetileba, romliTac administraciul organos avalebs gadawyvetilebaSi mocemuli sasamarTlos daskvnebis gaTvaliswinebiT ganaxorcielos es moqmedeba an Tavi Seikavos am moqmedebis ganxorcielebisagan. 201 paata turava muxli 34 Tavi IX apelacia da kasacia muxli 34. saapelacio da sakasacio saCivrebis dasaSveboba 1. saapelacio da sakasacio saCivrebi administraciul samarTalwarmoebaSi dasaSvebia, miuxedavad sarCelis fasisa. am SemTxvevaSi ar gamoiyeneba saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 365-e muxlisa da 391-e muxlis me-2 nawilis moTxovnebi. 2. saapelacio sasamarTlos gadawyvetilebebi mxareebma da am kodeqsis me-16 muxlis me-2 nawiliT gansazRvruli wesiT saqmeSi Cabmulma mesame pirebma SeiZleba kanoniT dadgenil vadebSi gaasaCivron sakasacio sasamarTloSi. 3. saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos mier sakasacio saCivari daiSveba, Tu: a) saqme mniSvnelovania samarTlis ganviTarebisa da erTgvarovani sasamarTlo praqtikis CamoyalibebisaTvis; b) saapelacio sasamarTlos gadawyvetileba gansxvavdeba am kategoriis saqmeebze saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos manamde arsebuli praqtikisagan; g) saapelacio sasamarTlos mier saqme ganxilulia mniSvnelovani saproceso darRveviT, romelsac SeeZlo arsebiTad emoqmeda saqmis ganxilvis Sedegze. (24.06.2005. N1800 amoqmeddes 2005 wlis 1 noembridan) 4. administraciuli kategoriis saqmeebze sakasacio saCivris warmoebaSi miRebisa da ganxilvis vada Seadgens eqvs Tves. (24.06.2005. N1800) I. zogadi saqarTvelos konstituciis 42-e muxlis Tanaxmad, yoveli pirisaTvis uzrunvelyofilia uflebis sasamarTlo wesiT dacva. administraciuli marTlmsajulebis organizacia da procesi unda pasuxobdes adamianis konstituciur uflebas misi uflebis efeqtian dacvaze. efeqtiani marTlmsajulebis ganxorcielebas emsaxureba uflebis dacvis samsafexuriani sistema. administraciuli marTlmsajuleba xorcieldeba saerTo sasamarTloebis mier davebis pirveli instanciiT, apelaciisa da kasaciis wesiT ganxilvis gziT. uflebis dacvis samsafexurovani sistemis mimarT arsebobs marTebuli kritika. es ganpirobebulia im uaryofiTi mxareebiT, rac am sistemas 202 paata turava muxli 34 axasiaTebs. saxelmwifos finansuri problemebis da sasamarTlo procesze mzardi moTxovnilebis fonze saxelmwifos ar ZaluZs uzrunvelyos davaze samjeradi sasamarTlo procesi. Msakasacio sasamarTlos mimarT mzardi moTxovnileba iwvevs mis gadatvirTvas, rac aisaxeba marTmlsajulebis xarisxze. samsafexurovani marTlmajulebis uaryofiTi mxare vlindeba aseve uflebis dacvis TvalsazrisiTac. davis ganxilva sam instanciaSi iwvevs saqmeze WeSmaritebis dadgenis gaWianurebas mxaris interesebis sawinaaRmdegod. Tu gaviTvaliswinebT im garemoebas, rom sakasacio marTlmsajulebis mizania rogorc pirovnebis darRveuli uflebebis dacva konkretul sadavo sakiTxebTan mimarTebaSi, aseve erTiani sasamarTlo praqtikis Camoyalibebisa da samarTlis ganviTarebisaTvis xelSewyoba, am amocanebis jerovnad Sesrulebis uzrunvelyofa SeuZlebeli xdeba, Tu ar moxdeba sakasacio sarCelis dasaSvebobis SezRudva. am mizniT sask-is IX TavSi Setanili iqna mTeli rigi cvlilebebi da damatebebi. II. saapelacio da sakasacio gasaCivrebis dasaSveboba administraciuli saproceso kodeqsis 1-li muxlis II nawilis Tanaxmad, Tu am kodeqsiT sxva ram ar aris dadgenili, administraciul samarTalwarmoebaSi gamoiyeneba saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis debulebebi. gamomdinare aqidan, sasamarTlos administraciul gadawyvetilebaTa gasaCivrebas saapelacio da sakasacio wesiT awesrigebs samoqalaqo saproceso kodeqsis me-8 da me-9 kari, im SezRudvebisa da Taviseburebebis gaTvaliswinebiT, rac dadgenilia sask-is 34-e muxliT. sask-is 34-e muxlis I nawili uSvebs administraciul davebze saapelacio da sakasacio saCivris Setanis SesaZleblobas davis sagnis Rirebulebis miuxedavad. A samoqalaqo davebze saapelacio saCivari dasaSvebia mxolod im SemTxvevaSi, Tu misi Rirebuleba aRemateba 500 lars,xolo sakasacio saCivari qonebriv-samarTlebriv davebSi dasaSvebia mxolod im SemTxvevaSi, Tu sakasacio saCivris sagnis Rirebuleba 50 000 lars aRemateba. sssk-is 365-e muxlisa da 391-e muxlis me-2 nawilis es moTxovnebi administraciul samarTalwarmoebaSi ar gamoiyeneba. administraciul davebze sakasacio saCivris dasaSvebobis winapirobebi mocemulia sask-is 34-e muxlis III nawilSi, rac qvemod dawvrilebiT gvaqvs ganxiluli. 203 paata turava muxli 34 III. saapelacio saCivari saapelacio saCivris obieqtia pirveli instanciis sasamarTlos gadawyvetileba. sasamarTlosadmi uwyebrivad daqvemdebarebul administraciul saqmeebs pirveli instanciiT ganixilaven raionuli (saqalaqo) sasamarTloebi da magistrati mosamarTleebi. werilobiTi formiT Sedgenili saapelacio saCivari Setanil unda iqnes im pirveli instanciis sasamarTloSi, romelmac gamoitana saapelacio wesiT gasaCivrebuli gadawyvetileba. saapelacio saCivris savaldebulo rekvizitebi gansazRvrulia sssk-is 368-e muxliT. saapelacio saCivris Sesvlis Semdeg pirveli instanciis sasamarTlo dauyovnebliv gadaugzavnis saapelacio sasamarTlos mTlianad saqmes da damatebiT Semosul yvela masalas. Tu saapelacio saCivari Setanilia uSualod saapelacio sasamarTloSi, maSin es ukanaskneli saqmes gamoiTxovs Sesabamisi sasamarTlodan. administraciul saqmeze pirveli instanciis sasamarTlos gadawyvetilebis saapelacio wesiT gasaCivrebis ufleba aqvT: mxareebs (mosarCeles da mopasuxes), mesame pirebs damoukidebeli sasarCelo moTxovniT, maT uflebamonacvleebs, Tanamonawileebs (TanamosarCeles da Tanamopasuxes), maTi Tanamonawileobis safuZvlebiT gansazRvrul farglebSi, pirebs, romlebic ar monawileoben saqmeSi rogorc mxareebi, magram sasamarTlo gadawyvetilebiT ganisazRvra maTi uflebebi da movaleobebi erTerTi mxaris mimarT. saapelacio saCivris Setanis vada Seadgens erT Tves, romlis arc gagrZeleba da arc aRdgena kanoniT ar aris daSvebuli. vadis dena iwyeba mxarisaTvis gadawyvetilebis gadacemis momentidan. ,,gadacema`gulisxmobs gadawyvetilebis damowmebuli aslis mxarisaTvis an misi warmomadgenlisaTvis uSualod sasamarTloSi xelze micemas, rac man unda dadasturos Tavisi xelmoweriT. gadawyvetilebis fostis meSveobiT gagzavnis SemTxvevaSi gasaCivrebis vada aiTvleba gadawyvetilebis aslis fostisTvis an kurierisTvis Cabarebis momentidan. saqmeSi aucileblad unda iyos cnoba, rom am wesiT gagzavnili gadawyvetilebis asli Cabarda adresats. Tu dasabuTebuli gadawyvetilebis gamocxadebas eswreba saapelacio saCivris Setanis uflebis mqone piri, saapelacio saCivris Setanis vada iwyeba misi gamocxadebis momentidan. sssk-is 370-e muxlis Tanaxmad, Tu gadawyvetilebis gamocxadebis Semdeg mxare sasamarTlos an mowinaaRmdege mxares werilobiTi formiT ganucxadebs uars saapelacio gasaCivrebaze, Semdgom 204 paata turava muxli 34 sapelacio saCivari aRar daiSveba. ver gaviziarebT iuridiul literaturaSi gamoTqmul mosazrebas, rom es TiTqos ewinaaRmdegeba sapelacio saCivris Setanis erTTvian vadas, romlis ganmavlobaSic mosarCeles an mopasuxes nebismier dros aqvs ufleba Seitanos saapelacio saCivari23. saapelacio gasaCivrebaze uaris Tqma mxaris uflebaa. am uflebis realizacias ukavSirdeba meore mxaris kanonieri ndoba am uarze. aqedan gamomdinare marTebulia, rom mxare romelmac aseTi uari ganacxada, kargavs uflebas gaasaCivros gadawyvetileba saapelacio wesiT. saapelacio saCivris Semosvlidan 10 dRis ganmavlobaSi saapelacio sasamarTlo amowmebs saapelacio saCivris dasaSvebobas. kerZod mowmdeba daculia Tu ara saapelacio saCivris wardgenis erTTviani vada, pasuxobs Tu ara saapelacio saCivris Sinaarsi sssk-is 368-e muxlis moTxovnebs, apelants sssk-is 370-e muxlis Sesabamisad uari xom ar aqvs naTqvami saapelacio gasaCivrebaze, gadaxdilia Tu ara saxelmwifo baJi. Tu saapelacio saCivris dasaSvebobis Semowmebis Sedegad aRmoCndeba, rom arsebobs misi dasaSvebobis yvela piroba, saapelacio sasamarTlo miiRebs ganCinebas ,,saapelacio saCivris gansaxilvelad miRebisa da misi momzadebis Sesaxeb~, aqve sasamarTlo niSnavs saapelacio saCivris ganxilvis dRes, ris Sesaxebac mxares atyobinebs am ganCinebis miRebidan 3 dRis vadaSi. Tu saapelacio saCivris dasaSvebobis Semowmebisas dadginda, rom saCivris dasaSvebobid esa Tu is piroba ar arsebobs da es xarvezi sasamarTlos mier dadgenil vadaSi ar iqneba Sevsebuli, maSin sasamarTlos gamoaqvs ganCineba ,,saapelacio saCivris ganuxilvelad datovebis Sesaxeb.~ saapelacio sasamarTlos mier saapelacio saCivris gansaxilvelad miRebisa da misi momzadebios Sesaxeb ganCinebis gamotana aCerebs gasaCivrebuli gadawyvetilebis kanonier ZalaSi Sesvlas im nawilSi, romelic gasaCivrebulia. Tu saapelacio saCivari Setanilia iseT gadawyvetilebaze, romlis mimarT gamotanilia ganCineba kanonier ZalaSi Sesvlamde misi dauyovnebliv aRsrulebis Sesaxeb, saapelacio saCivris Setana avtomaturad ar aCerebs dauyovneblivi aRsrulebis Sesaxeb adre gamotanili gadawyvetilebis moqmedebas. aseT SemTxvevaSi saapelacio sasamarTlos apelantis SuamdgomlobiT SeuZlia gamoitanos ganCineba gasaCivrebuli gadawyvetilebis dauyovnebliv aRsrulebis droebiT SeCerebisa da aRsrulebis RonisZiebebis gauqmebis Sesaxeb. 23 v. loria, gv. 226, saqarTvelos administraciuli saproceso kodeqsis komentari, Tbilisi 2004 w. 205 paata turava muxli 34 saapelacio sasamarTlo, marTalia, aris meore instanciis sasamarTlo, romelic amowmebs pirveli instanciis sasamarTloebis gadawyvetilebas, magram saqmeTa ganxilvisas igi saqmes xelmeored Seiswavlis faqtobrivi da samarTlebrivi TvalsazrisiT. IV. sakasacio saCivari sakasacio wesiT SeiZleba gasaCivrdes saapelacio sasamarTlos gadawyvetilebebi. sakasacio saCivris Semotanis ufleba aqvT mxareebs da sask-is me-16 muxlis II nawiliT gansazRvruli wesiT saqmeSi Cabmul mesame pirebs. sakasacio saCivari Seitaneba werilobiTi formiT im sasamarTloSi, romelmac gamoitana gadawyvetileba. sakasacio saCivris Semosvlis Semdeg saapelacio sasamarTlo dauyovnebliv gadaugzavnis sakasacio sasamarTlos sakasacio saCivars da mTlianad saqmes. sakasacio saCivris savaldebulo rekvizitebi gansazRvrulia sssk-is 396-e muxliT. sakasacio saCivris Setanis vada aris erTi Tve. kanoni ar iTvaliswinebs vadis gagrZelebisa da aRdgenis SesaZleblobas. gasaCivrebis vada aiTvleba mxarisaTvis gadawyvetilebis aslis uSualod sasamarTloSi gadacemis momentidan fostiT gagzavnis SemTxvevaSi fostaSi an kurierisaTvis Cabarebis momentidan. Tu dasabuTebuli gadawyvetilebis gamocxadebas eswreba sakasacio saCivris Setanis uflebis mqone piri, sakasacio saCivris Setanis vada iwyeba misi gamocxadebis momentidan. sakasacio saCivris Semosvlidan 10 dRis ganmavlobaSi sakasacio sasamarTlom unda Seamowmos, dasaSvebia Tu ara sakasacio saCivari. am mizniT sakasacio sasamarTlom unda Seamowmos: a) Semotanilia Tu ara sakasacio saCivari uflebamosili piris mier; b) Semotanilia Tu ara sakasacio saCivari kanoniT gaTvaliswinebul vadaSi; g) Seesabameba Tu ara sakasacio saCivris Sinaarsi sssk-is 393-e da 396-e muxlebis moTxovnebs; d) gadaxdilia Tu ara saxelmwifo baJi; rac Seexeba sakasacio saCivris dasaSvebobis sask-is 34-e muxlis III nawiliT dadgenili winapirobebis Semowmebas, is unda moxdes amave muxlis IV nawiliT dadgenil saCivris warmoebaSi miRebisa da ganxilvisaTvis dadgenil 6 Tvian vadaSi. am SemTxvevaSi sasamarTlo ar aris SezRuduli 10 dRiani vadiT, es vada gamoiyeneba 206 paata turava muxli 34 mxolod sarCelis formaluri dasaSvebobis garkvevisaTvis; 3. sask-Si Setanili damatebis Sedegad ganisazRvra saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos mier sakasacio sarCelis miRebis safuZvlebi24. sask-is 34-e muxlis III nawilis Tanaxmad, saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos mier sakasacio saCivari daiSveba, Tu: a) saqme mniSvnelovania samarTlis ganviTarebisa da erTgvarovani sasamarTlo praqtikis CamoyalibebisaTvis; es is SemTxvevaa, rodesac arsebobs sayovelTao interesi samarTlis konkretuli normis erTgvarovnad gagebisaTvis da es problema ar yofila sasamarTlos gansjadi (an qvemdgomi sasamarTloebis interpretacia saWiroebs Semdgom Sefasebas), rac Tavis mxriv mniSvnelovania samarTlis mecnierebisa da praqtikis Semdgomi ganviTarebisaTvis. saqme mniSvnelovania, rodesac mosalodnelia rom masTan dakavSirebiT sakasacio sasamarTlos mier miRebuli gadawyvetileba xels Seuwyobs samarTlis normaTa erTgvarovan gagebas an samarTlis Semdgom ganviTarebas. amis pirveli aucilebeli winapirobaa, rom es samarTlebrivi sakiTxi eqvemdebarebodes garkvevas garkvevas, anu saqme unda exebodes samarTlis iseT normas, romelic eqvemdebareba gadasinjvas. sakasacio wesiTGgadasinjvas eqvemdebareba mxolod is samarTlebrivi sakiTxebi, romelic moicva saapelacio sasamarTlos gadawyvetilebam, aseve is sakiTxebi, romelzedac saapelacio sasamarTlos unda mieRo gadawyvetileba. amis sapirispirod is samarTlebrivi sakiTxebi ar SeiZleba gaxdes sakasacio gadasinjvis sagani, romlebic wamoiWreboda sapelacio sasamarTlos mier saqmeze sxvagvari gadawyvetilebis miRebis SemTxvevaSi. sakasacio wesiT gadasinjva moicavs sapelacio sasamarTlos ganxilul samarTlebriv sakiTxebs da mis mniSvnelobas awmyoSi da ara imas, rom saapelacio sasamarTlos sxvagvar gadawyvetilebas ,,arsebiTi mniSvneloba eqneboda~. saqmis mniSvnelobis gansazRvris meore aucilebeli winapirobaa, garkvevas sakiTxi ar rom samarTlebrivi sakiTxi saWiroebs garkvevas. saWiroebs garkvevas, rodesac is udavoa, ramdenadac pasuxi yovelgvari damatebiTi dasabuTebis gareSe gamomdinareobs kanonis teqstidan. sakiTxi aseve ar saWiroebs garkvevas, rodesac masTan dakavSirebiT arsebobs uzenaesi sasamarTlos gadawyvetileba. Tumca es ukanaskneli 24 sakasacio saCivris dasaSvebobis winapirobebze ix. ceno raihenbeheri, Salva papuaSvili: ,,samarTlis ganviTareba~ – samoqalaqo procesSi kasaciis daSvebis axali safuZvlebis ganmartebisaTvis~, JurnalSi: ,,marTlmsajuleba da kanoni~, gv. 72, Nr.4.2005. 207 paata turava muxli 34 SemTxveva ar gamoricxavs sakiTxis Semdgomi garkvevis saWiroebis warmoSobas, rodesac uzenaesi sasamarTlos praqtika gaxdeba farTo mecnieruli gansjis sagani da mosamarTleebisa da mecnierebis mier warmodgenili argumentebi ubiZgebs uzenaes sasamarTlos sakuTari mosazrebebis gadamowmebisaken. kasaciis dasaSvebobis am kriteriumTan mimarTebaSi gvinda yuradReba gavamaxviloT mis formulirebaze. normis teqstSi mocemuli formulireba ,,samarTlis ganviTarebisa da erTgvarovani sasamarTlo praqtikis CamoyalibebisaTvis~, ar gulisxmobs, rom aucilebelia orive winapirobis erTdroulad dakmayofileba, aramed sakmarisia erT-erTis arseboba. Tumca aqve unda aRiniSnos is garemoeba, rom am ori kriteriumis erTmaneTisagan gamijvna TiTqmis SeuZlebelia, ramdenadac, rodesac saqme mniSvnelovania samarTlis ganviTarebisaTvis, igi aseve mniSvnelovania erTgvarovani sasamarTlo praqtikis CamoyalibebisaTvis da piriqiT. b) saapelacio sasamarTlos gadawyvetileba gansxvavdeba am kategoriis saqmeebze saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos manamde arsebuli praqtikisagan; saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos mier sakasacio marTlmsajulebis ganxorcieleba miznad isaxavs ara marto samarTlebrivi davebis gadawyvetasa da mosarCelis uflebebisa da kanonieri interesebis dacvas, aramed erTgvarovani sasamarTlo praqtikis Camoyalibebas. kasaciis dasaSvebobis es kriteriumi yuradRebas amaxvilebs saapelacio sasamarTlos gadawyvetilebasa da uzenaesi sasamarTlos mier damkvidrebuli sasamarTo praqtikas Soris Seusabamobaze. es is SemTxvevaa, rodesac erTi da igive samarTlis normis safuZvelze miRebul saapelacio da sakasacio sasamarTlos gadawyvetilebis dasabuTebaSi xdeba am normis gansxvavebuli interpretacia. kasaciis dasaSvebobis am kriteriumis gamoyenebis aucilebelia winapirobaa uzenaesi sasamarTlos praqtikis arseboba, romelic ar gulisxmobs saqmeze didi palatis gadawyvetilebis aucileblobas, aramed sakmarisia erTi konkretuli yvelaze axali gadawyvetilebis arseboba. am niSniT kasaciis daSveba miznaT ar isaxavs ,,urCi`saapelacio sasamarTlos dasjas, aramed zrdis saapelacio sasamarTlos rols samarTlisa da sasamarTlo praqtikis Camoyalibebis saqmeSi. saapelacio sasamarTlos gansxvavebuli gadawyvetileba, romelic jerovnad aris gaazrebuli da dasabuTebuli ar unda darCes yuradRebis miRma. uzenaesi sasamarTlo valdebuli xdeba saTanadod Seafasos saapelacio sasamarTlos gansxvavebuli 208 paata turava muxli 34 Sexeduleba, aRiaros is an mecnierulad daasabuTos sakuTaris upiratesoba. samarTlis normis ganmarteba aris procesi da ara erTjeradi aqti, sakasacio sasamarTlo axdens normis dinamiur ganmartebas. yovelive es biZgs aZlevs marTlmsajulebis praqtikis srulyofas. g) saapelacio sasamarTlos mier saqme ganxilulia mniSvnelovani procesualuri darRveviT, romelsac SeeZlo arsebiTad emoqmeda saqmis ganxilvis Sedegze. procesualuri darRveva rom gaxdes saapelacio saCivris dasaSvebobis safuZveli, aucilebelia, rom am darRvevas hqondes iseTi xasiaTi, rom aSkara iyos misi uaryofidi zegavlena saqmis ganxilvis Sedegze. procesualuri darRvevis xarisxis gansazRvris or SemTxvevasTan gvaqvs saqme: qarTveli kanonmdebeli TviTon axdens im saproceso darRvevebis gansazRvras, romlebic aucileblad iwvevs gadawyvetilebis gauqmebas. sssk-is 394-e muxliT gansazRvruli sakasacio saCivris absoluturi safuZvlebi aris sakasacio saCivris dasaSvebobis kanonmdeblis mier imperatiulad dadgenili norma da aq sasamarTlos mixedulebisaTvis adgili ar rCeba. sakasacio sarCeli dasaSvebia, Tu: a) saqme ganixila sasamarTlos arakanonierma Semadgenlobam; b) sasamarTlom saqme ganixila erT-erTi mxaris dauswreblad, romelsac ar miuRia Setyobineba kanoniT dadgenili wesiT an misi kanonieri warmomadgenlis gareSe, Tu aseTi warmomadgenloba kanoniT iyo gaTvaliswinebuli, garda im SemTxvevisa, roca aseTi kanonieri warmomadgeneli cnobs sasamarTlo procesis warmarTvis marTlzomierebas; c) gadawyvetileba gamotanilia saqmeze, romelic sasamarTlos uwyebrivad ar eqvemdebareba; d) gadawyvetileba miRebulia saqmis zepiri ganxilvis safuZvelze, romlis drosac darRveulia procesis sajaroobis wesebi; e) gadawyvetileba iuridiulad ar aris sakmaod dasabuTebuli, an dasabuTeba imdenad arasrulia, rom gadawyvetilebis samarTlebrivi safuZvlianobis Semowmeba SeuZlebelia; f) gadawyvetilebas xels ar aweren is mosamarTleebi, romlebic gadawyvetilebaSi arian aRniSnulni; g) gadawyvetileba gamotanilia im mosamarTleebis mier, romlebic am saqmis ganxilvaSi adre monawileobdnen; h) saqmeSi ar aris sapelacio sasamarTlos sxdomis oqmi. 209 paata turava muxli 34 sakasaCio sarCelis absoluturi safuZvlebi ufro viwroa vidre sask-is 34-e muxlis III nawilis ,,g`qvepunqtiT moazrebuli saproceso darRvevebi. administraciuli saproceso kodeqsi ar ifargleba am CamonaTvaliT, aramed uSvebs sakasacio sasamarTlos mier saproceso darRvevis xarisxis Sefasebis SesaZleblobas. kanonmdebeli adgens mxolod Sefasebis masStabebs: ,,romelsac SeeZlo arsebiTad emoqmeda saqmis ganxilvis Sedegebze~. sasamarTlo saproceso darRvevis Sefasebisas unda gamovides am moTxovnidan. sakasacio saCivris dasaSvebobis Semowmebis Sedegad sakasacio sasamarTlos mier gamotanili ,,ganCineba sakasacio saCivris gansaxilvelad miRebis Sesaxeb`avtomaturad SeaCerebs gasaCivrebuli gadawyvetilebis kanonier ZalaSi Sesvlas im nawilSi, romelic gasaCivrebulia. Tu gasaCivrebulia gadawyvetileba, romelic dauyovnebliv unda aRsruldes, sakasacio sasamarTlos SeuZlia kasatoris moTxovnis safuZvelze droebiT SeaCeros aRsruleba da gaauqmos aRsrulebasTan dakavSirebuli RonisZieba. sakasacio marTlmsajuleba Semoifargleba saapelacio sasamarTlos gadawyvetilebebis ganxilviT mxolod samarTlebrivi TvalsazrisiT, anu ar axdens saqmis arsebiT ganxilvas. amiT igi gansxvavdeba saapelacio sasamarTlosagan, romelsac SeuZlia Seamowmos gadawyvetileba rogorc faqtobrivi, ise samarTlebrivi dasabuTebulobis TvalsazrisiT. efeqtiani marTlmsajulebis ganxorcielebis princi pidan gamomdinare, davis ganxilvisa da gadawyvetis gaWianurebis Tavidan acilebis mizniT, administraciuli kategoris saqmeebze sakasacio saCivris warmoebaSi miRebis da ganxilvis vadad ganisazRvra eqvsi Tve. 210 №ბს-864-860(კ-17) 15 მარტი, 2018 წელი ქ. თბილისი ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა შემადგენლობა: მაია ვაჩაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი), მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე, ვასილ როინიშვილი საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე კასატორები - ა(ა)იპ … , კ. კ-ე, ბ. ი-ე და თ. ხ-ი მოწინააღმდეგე მხარე _ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო გასაჩივრებული განჩინება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 18 აპრილის განჩინება დავის საგანი - დისკრიმინაციული ქმედების აღმოფხვრა, მორალური ზიანის ანაზღაურება აღწერილობითი ნაწილი: 2014 წლის 11 დეკემბერს ა(ა)იპ ..., კ. კ-ემ, ბ. ი-ემ და თ. ხ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართეს ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს, ჟ. რ-ის, ა. ყ-ისა და ზ. რ-ის მიმართ. მოსარჩელეებმა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროსა და ფიზიკური პირების ჟ. რ-ის, ა. ყ-ის და ზ. რ-ისთვის ქ.ქობულეთში, ... ქუჩა №13-ში მდებარე ა(ა)იპ ... მართლზომიერ სარგებლობაში არსებული ქონების თავისუფალი სარგებლობის, მათ შორის, აღნიშნულ შენობაში მუსლიმი მოსწავლეებისათვის განკუთვნილი პანსიონის გახსნისა და 1 ფუნქციონირების უზრუნველყოფის მიზნით განგრძობადი დისკრიმინაციული ქმედების აღმოფხვრის დავალდებულება (კერძოდ, მოპასუხე შინაგან საქმეთა სამინისტრომ უზრუნველყოს მუსლიმი მოსწავლეებისათვის განკუთვნილი პანსიონის საქმიანობის აღდგენა და ფუნქციონირება. ამ მიზნით შინაგან საქმეთა სამინისტრომ უზრუნველყოს: 1. პანსიონის შენობის წინ აღმართული ბარიერის მოხსნა, მოსარჩელეებისა და პანსიონთან დაკავშირებული პირებისათვის პანსიონის შენობაში უსაფრთხო და თავისუფალი შესვლა და საქმიანობა; 2. დაუყოვნებლივ აღკვეთოს მოსარჩელეებისა და მუსლიმი თემის წარმომადგენლების მიმართ, პანსიონის და მის მიმდებარე ტერიტორიაზე სიტყვიერი შეურაცხყოფის, მუქარისა და იძულების ფაქტები), ასევე მოპასუხე ჟ. რ-ის, ა. ყ-ისა და ზ. რისთვის პანსიონის გახსნისა და ფუნქციონირებისათვის ხელის შეშლის (რაც გამოიხატება მოსარჩელეებისა და პანსიონთან დაკავშირებული პირების მიმართ საკუთრების უფლებით სარგებლობისა და პანსიონში შესვლისა და შენობის მიმდებარე ტერიტორიაზე გადაადგილების თავისუფლების ხელშეშლის შეწყვეტაში) შეწყვეტის დავალდებულება და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროსა და ფიზიკური პირების - ჟ. რ-ის, ა. ყ-ისა და ზ. რ-ისთვის სოლიდარულად მოსარჩელეთა სასარგებლოდ ერთი ლარის ოდენობით მორალური ზიანის დაკისრება მოითხოვეს. სარჩელი ეფუძნებოდა იმ გარემოებებს, რომ ქ.ქობულეთში, ... ქუჩა №13-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლისა და მიმდებარე საკარმიდამო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს, შპს „M...“ დირექტორს მ. ბ-სა და ა(ა)იპ „...“ თავმჯდომარეს რ. კ-ეს შორის, 2014 წლის პირველ აგვისტოს, 1 წლის ვადით დაიდო უძრავი ქონების იჯარის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც ქონება გადაეცა მოიჯარეს. ხელშეკრულების საფუძველზე ა(ა)იპ „...“ წარმოადგენს უძრავი ქონების მართლზომიერ მფლობელს. აღნიშნულ შენობაში მოსარჩელე ა(ა)იპ „...“ მუსლიმი მოსწავლეებისთვის პანსიონის გახსნას გეგმავდა, რისთვისაც აგვისტოს თვეში ჩაატარეს მოსამზადებელი სამუშაოები და შენობის სათანადო ინვენტარით აღჭურვა. მართალია, ქობულეთში, ... ქუჩა №33-ში უკვე ფუნქციონირებდა 6 წლის წინ მუსლიმი მოსწავლეებისთვის გახსნილი პანსიონი, თუმცა ახალი პანსიონის გახსნის საჭიროება ძველი შენობის არასაკმარისმა სივრცემ და პანსიონის ეფექტური ფუნქციონირების გამო მის მომსახურებაზე მოთხოვნის ზრდამ განაპირობა. მოსარჩელეთა აღნიშვნით, მათ მიზანს წარმოადგენს მაღალმთიანი აჭარის სოფლებში მცხოვრები მუსლიმი ბავშვებისათვის 24-საათიანი მზრუნველობითი პირობების შექმნა და ხარისხიანი სამოქალაქო განათლების მიღების ხელშეწყობა. პანსიონი 40 მოსწავლეზე არის გათვალისწინებული. სასწავლო გეგმის შესაბამისად, დღის განმავლობაში პანსიონის მოსწავლეებს საათნახევრის განმავლობაში რელიგია (ისლამი) უნდა ესწავლათ და შეესრულებინათ ხუთგზის ნამაზის ლოცვა, დანარჩენ დროს კი საშინაო დავალებების მომზადებასა და სხვადასხვა სააღმზრდელო ღონისძიებებში მონაწილეობას დაუთმობდნენ. პანსიონის მოსწავლეები სასკოლო განათლებას საჯარო სკოლაში იღებენ, პანსიონის მომსახურება კი შემოიფარგლება მუსლიმი ბავშვებისათვის სასკოლო განათლების მიღების პროცესის ხელშეწყობასა და გაძლიერებაში. პანსიონი, სწავლის დასრულების შემდეგ, არ გასცემს რაიმე სერტიფიკატს. პანსიონის ფუნქციონირება დაკავშირებულია სასკოლო პერიოდთან, შესაბამისად, მისი გახსნა 2014 წლის 15 სექტემბრისთვის იგეგმებოდა. მოსარჩელეთა მითითებით, მოპასუხეები - ჟ. რ-ე, ა. ყ-ე და ზ. რ-ე მუსლიმი 2 მოსწავლეებისთვის განკუთვნილი პანსიონის ფუნქციონირების წინააღმდეგ მიმდინარე პერმანენტული აქციების ორგანიზატორები არიან. აქციის მონაწილეები თავს მართლმადიდებელ მრევლს მიაკუთვნებენ და საკუთარი რელიგიური მსოფლმხედველობითა და იდენტობით ხსნიან პანსიონის საქმიანობისთვის ხელის შეშლის აუცილებლობას. აქციის მონაწილეების ქცევა კარგად ორგანიზებული და შეთანხმებულია. ისინი პანსიონის შენობასთან მორიგეობენ და თითქმის სამი თვის განმავლობაში, ფაქტობრივად აკონტროლებენ პანსიონის შენობაში გადაადგილებას. აღნიშნული აქციის გამორჩეული ლიდერები/ორგანიზატორები არიან ჟ.კ-ე და ნ. ყ-ე, რომლებიც მედიასთან ან მესამე პირებთან კომუნიკაციაში აქციის მონაწილეებს წარმოადგენენ და მათი სახელით აკეთებენ საჯარო განცხადებებს. აქციის ორგანიზებას ისინი ახდენენ. ჯგუფის ლიდერებს ასევე წარმოადგენენ ზ. კ-ე და დ. ყ-ე, რომელთაც პანსიონის თანამშრომლებთან აქვთ უშუალო კომუნიკაცია პანსიონის შენობაში გადაადგილების პირობებთან დაკავშირებით. მოპასუხეები და მათ მიერ ორგანიზებული ჯგუფი 2014 წლის 10 სექტემბრის მოვლენებამდეც ახორციელებდნენ პანსიონის თანამშრომლების დევნას რელიგიური ნიშნით. მოსარჩელე მხარის განმარტებით, ადგილობრივ მცხოვრებთა 7-8 კაციანი ჯგუფი მათთან ხშირად მოდიოდა და იმუქრებოდა, რომ მუსლიმი მოსწავლეებისთვის პანსიონის გახსნას ... ქუჩაზე არ დაუშვებდნენ. გამოვლინდა პანსიონის რემონტისთვის ხელშეშლის, მათ შორის, ინვენტარის შემოტანის შეზღუდვის ფაქტები. აღნიშნული პირები მათ მოღალატეებსა და თურქებს უწოდებდნენ. მოსარჩელეთა განმარტებით, 2014 წლის 10 სექტემბერს, დაახლოებით 13:00 საათზე ქობულეთში, ... ქუჩა №13-ში შეკრებილმა აქციის მონაწილეებმა, რომელთა დიდი ნაწილი აღნიშნული ქუჩის მცხოვრებნი იყვნენ და თავს მართლმადიდებელ მრევლს მიაკუთვნებდნენ, მუსლიმური პანსიონის ფუნქციონირების ხელშეშლის მიზნით, პანსიონის შესასვლელთან ღორი დაკლეს და ცხოველის თავი დემონსტრაციულად შენობის კარზე მიაჭედეს. აქციის მონაწილეებმა საკუთარი მოქმედება ისლამში ღორზე, როგორც უწმინდურ ცხოველზე მოქმედ აკრძალვას განზრახ დაუკავშირეს. მოსარჩელეების რწმენით, აქციის მონაწილეები ფიქრობდნენ, რომ ღორის დაკვლის შემდეგ ამ ადგილს უწმინდურად ჩათვლიდნენ და მუსლიმები შენობაში შესვლას აღარ მოისურვებდნენ. მოპასუხეებისა და მათ მიერ ორგანიზებული ჯგუფის ქცევა დემონსტრაციულად რელიგიურ ხასიათს ატარებდა. პანსიონის შენობის წინ მათ რკინის დიდი ჯვარი აღმართეს და რამდენჯერმე ლოცვის რიტუალიც შეასრულეს. მოსარჩელეთა განმარტებით, 2014 წლის 10 სექტემბრიდან მოყოლებული, ადგილობრივი მოსახლეობის ორგანიზებული ჯგუფი 24 საათის განმავლობაში მორიგეობდა პანსიონის შენობასთან და განგრძობითად აკონტროლებდა როგორც პანსიონის შენობის ტერიტორიაზე გადაადგილებას, ისე უშუალოდ პანსიონის შენობაში შესვლას. გადაადგილების თავისუფლების შეზღუდვამ უფრო მეტად მკაცრი და ორგანიზებული ხასიათი 2014 წლის 15 სექტემბრის შემდეგ მიიღო, როცა აქციის მონაწილეებმა პანსიონის ეზოში შესასვლელი გზა ხის კონსტრუქციებითა და მანქანის საბურავებით ჩახერგეს და ადგილზე მუდმივი მორიგეობა დააწესეს. ამ დღეს პანსიონში უნდა დაწყებულიყო სწავლა, რის გმოც შეკრებილი მუსლიმი მოსწავლეები და ადმინისტრაცია პანსიონის გახსნის ზეიმისთვის ემზადებოდა, თუმცა, ადგილობრივი მოსახლეობის ორგანიზებულმა ჯგუფმა მათ შენობაში 3 შესვლის უფლება არ მისცა და რელიგიური შეუწყნარებლობის ნიადაგზე, მათ მიმართ იძულება და მუქარა განახორციელა. 15 სექტემბრის შემდეგ ადგილობრივი მოსახლეობის ორგანიზებულმა ჯგუფმა, პანსიონში დარჩენის შესაძლებლობა პანსიონის 3 წარმომადგენელს მისცა, 27 სექტემბრის შემდეგ კი - მხოლოდ ერთ პირს. აქციის მონაწილეები, მათ შორის მოპასუხეები მედიასთან საუბრისას პირდაპირ ადასტურებენ პანსიონის თანამშრომლებისა და მოსწავლეებისთვის გადაადგილების თავისუფლების შეზღუდვისა და პანსიონის საქმიანობისთვის ხელშეშლის ფაქტებს. მოსარჩელეთა განმარტებით, მოპასუხეებისა და მათ მიერ ორგანიზებული ჯგუფის მხრიდან განგრძობითად ხორციელდება პანსიონის ადმინისტრაციისთვის, მოსწავლეებისა და პანსიონთან ან მუსლიმ თემთან კავშირში მყოფი სხვა პირებისთვის პანსიონის შენობაში შესვლისა და გამოსვლის კონტროლი. მათ შორის, დაფიქსირდა სასმელი წყლის გადაკეტვის, მაღაზიაში მომსახურების მიღების ხელშეშლის ფაქტები. მოპასუხეებისა და მათ მიერ ორგანიზებული ჯგუფის მხრიდან გადაადგილების თავისუფლების კონტროლისა და შეზღუდვის ინტენსივობასა და მასშტაბს ადასტურებს შეზღუდვის არაერთი კონკრეტული შემთხვევა, რომელსაც მოსარჩელეები, მოწმეები და უშუალოდ მოპასუხეებიც ადასტურებენ. ყველა შემთხვევაში მოსარჩელეები და მოწმეები უთითებენ, რომ პოლიცია ადგილზე იმყოფებოდა გამოვლენილი ინციდენტების დროს, თუმცა უმოქმედობას ავლენდა და სიტუაციაში არ ერეოდა. აქციის მიმდინარეობისას მოპასუხეები და აქციის მონაწილეები გამოხატავენ ისლამოფობიურ და თურქოფობიურ დამოკიდებულებას მუსლიმების მიმართ. აქციის მონაწილეების საჯარო განცხადებებში ჩანს აჭარელი მუსლიმების თურქებთან გაიგივება და ისლამოფობიასთან ერთად თურქოფობიის გამოვლინება. აღნიშნულ შეფასებას ადასტურებს აქციის მონაწილეების საჯარო განცხადებები და ახსნა-განმარტებები. მოსარჩელეთა მითითებით, 2014 წლის 10 სექტემბრის აქციის შემდეგ, მოპასუხეთა და მათ მიერ ორგანიზებული პირების მხრიდან განგრძობითად ხდება მუსლიმთა დისკრედიტაცია მათ რელიგიურ კუთვნილებაზე მითითებით. 10 სექტემბერს, პანსიონის შენობასთან მიმდინარე აქციის დროს, რასაც ადგილობრივი მოსახლეობის მხრიდან სადარბაზოსთან ღორის რიტუალური დაკვლა და ჭიშკარზე ცხოველის თავის დაკიდება მოჰყვა, შემთხვევის ადგილზე იყო მობილიზებული პოლიცია, თუმცა, არ აღუკვეთავთ აქციის მონაწილეების ძალადობრივი ქმედება. 10-15 სექტემბრის პერიოდში პოლიცია შემთხვევის ადგილზე პერიოდულად პატრულირებდა, 15 სექტემბრის მოვლენების შემდეგ კი პოლიციის ჯგუფი პერმანენტულად პანსიონის ახლოს მორიგეობდა და აკონტროლებდა სიტუაციას. ადგილზე პატრულირების მიუხედავად, პოლიცია არ რეაგირებდა გადაადგილების თავისუფლების, საკუთრების უფლებით სარგებლობის, მუქარის, იძულების ფაქტებზე. ისინი სიტყვიერ გაფრთხილებასაც კი არ აძლევდნენ სამართალდამრღვევებს. ამასთან, მუსლიმი თემის აღქმით, პოლიცია პირად ურთიერთობებში ლოიალობას ავლენდა ადგილობრივი მოსახლეობის (აქციის მონაწილეთა) მიმართ. არაეფექტურ პრევენციასთან ერთად პოლიცია არ უზრუნველყოფდა ეფექტური გამოძიების ჩატარებასაც. 2014 წლის 11 სექტემბერს პოლიციის მიერ დაკავებული სამი პირის მიმართ გამოტანილ სასამართლო გადაწყვეტილებაში (ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 12 სექტემბრის დადგენილება) საერთოდ არ ჩანს რაიმე 4 კავშირი დაკავებული პირების მიერ ჩადენილ სამართალდარღვევასა და პანსიონის შენობასთან მიმდინარე მოვლენებს შორის. შსს-ს თანამშრომლების უმოქმედობის ფაქტზე რეაგირებისა და რელევანტური საჯარო ინფორმაციის მიღების მოთხოვნით, 2014 წლის 20 ოქტომბერს, ადამიანის უფლებების სწავლებისა და მონიტორინგის ცენტრმა, როგორც მოსარჩელეების წარმომადგენლმა, შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიმართა, თუმცა, სამინისტროსგან პასუხი ორგანიზაციას ამ დრომდე არ მიუღია. მოსარჩელეთა განმარტებით, მოსწავლეები, რომლებიც ახალ პანსიონში უნდა ჩარიცხულიყვნენ, ამ დროისთვის ... ქუჩა №33-ში (ქობულეთი) მდებარე პანსიონში ცხოვრებენ. აღნიშნული შენობა 10 მოსწავლისთვის არის განკუთვნილი, ამ დროისთვის კი პანსიონში 30-მდე მოსწავლე ცხოვრობს, რის გამოც შენობაში მწვავედ დგას გადატვირთულობის პრობლემა. მოსწავლეებს იატაკზე დაფენილ ლეიბებზე უწევთ ძილი. არსებული პირობები ართულებს განათლების მიღების პროცესს. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 19 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ა(ა)იპ ..., კ. კ-ის, ბ. ი-ის და თ. ხ-ის სასარჩელო მოთხოვნა დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; მოპასუხეებს ჟ. რ-ეს, ა. ყ-ეს და ზ. რ-ეს დაევალათ ქ. ქობულეთში, ... ქუჩის #13-ში მდებარე მოსარჩელე ა(ა)იპ ... მართლზომიერ სარგებლობაში არსებული ქონების თავისუფალი სარგებლობის, მათ შორის, აღნიშნულ შენობაში მუსლიმი მოსწავლეებისათვის განკუთვნილი პანსიონის გახსნისა და ფუნქციონირების უზრუნველყოფის მიზნით განგრძობადი დისკრიმინაციული ქმედების აღმოფხვრა, კერძოდ, ჟ. რ-ეს, ა. ყ-ეს და ზ. რ-ეს დაევალათ შეწყვიტონ პანსიონის გახსნისა და ფუნქციონირებისათვის ხელის შეშლა, რაც მათ შორის გამოიხატება მოსარჩელეებისა და პანსიონთან დაკავშირებული პირების მიმართ საკუთრების უფლებით სარგებლობისა და პანსიონში შესვლისა და შენობის მიმდებარე ტერიტორიაზე გადაადგილების თავისუფლების ხელშეშლის შეწყვეტაში; მოპასუხეებს ჟ. რ-ეს, ა. ყ-ეს და ზ. რ-ეს დაეკისრათ მოსარჩელეთა სასარგებლოდ მორალური ზიანის ანაზღაურება 1 ლარის ოდენობით. დანარჩენ ნაწილში მოსარჩელეებს უარი ეთქვა მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 19 სექტემბრის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ჟ. რ-ემ, ა. ყ-ემ და ზ. რ-ემ, რომელთაც გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 19 სექტემბრის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ა(ა)იპ ..., კ. კ-ემ, ბ. ი-ემ და თ. ხ-მა, რომელთაც გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვეს. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 29 დეკემბრის განჩინებით სამოქალაქო საქმეს ცალკე წარმოებად გამოეყო ა(ა)იპ ..., კ. კ-ის, ბ. იისა და თ. ხ-ის სააპელაციო საჩივარი საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიმართ ქმედების დავალდებულებისა და მორალური ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით და ამ ნაწილში საქმე განსჯადობის წესების დაცვით განსახილველად გადაეცა ქუთაისის 5 სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 18 აპრილის განჩინებით ა(ა)იპ ..., კ. კ-ის, ბ. ი-ის, თ. ხ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელი დარჩა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2016 წლის 19 სექტემბრის გადაწყვეტილება საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიმართ ქმედების დავალდებულებისა და მორალური ზიანის ანაზღაურების შესახებ სარჩელზე უარის თქმის ნაწილში. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მხარეებს შორის სადავო არ არის, რომ ქ.ქობულეთში, ... ქუჩა №33-ში დღემდე ფუნქციონირებს ა(ა)იპ „...“ მიერ დაფუძნებული პანსიონი, რომელიც მიზნად ისახავს აჭარის მაღალმთიან სოფლებში მცხოვრები მუსლიმი მოსწავლეებისათვის განათლების მიღების ხელშეწყობას. პანსიონში ბავშვები ცხოვრობენ საჯარო სკოლებში სასწავლო პროცესიდან თავისუფალ დროს და სწავლობენ რელიგიის საფუძვლებს. კ. კ-ე, ბ. ი-ე და თ. ხ-ი არიან მუსლიმი თემის წარმომადგენლები. ბ. ი-ე არის ქ.ქობულეთში, ... ქ №33-ში მდებარე პანსიონის მასწავლებელი, კ. კ-ე წლების განმავლობაში სწავლობდა აღნიშნულ პანსიონში და ამჟამად დასაქმებულია აქვე, ხოლო თ. ხ-ი არის მუსლიმი თემის წარმომადგენელი და სურვილი აქვს მისი არასრულწლოვანი სწავლობდეს ამ პანსიონში. ა(ა)იპ „...“ გეგმავდა ქობულეთში, ... ქუჩა №13-ში შპს „M...“ კუთვნილ შენობაში მუსლიმი მოსწავლეებისათვის პანსიონის გახსნას. პანსიონის ფუნქციონირება დაკავშირებული იყო სასკოლო პერიოდთან, შესაბამისად, ა(ა)იპ „...“ მიერ ახალი პანსიონის გახსნა იგეგმებოდა 2014 წლის 15 სექტემბრისათვის. ამ მიზნით ა(ა)იპ „...“ მიერ დაიწყო ქ.ქობულეთში, ... ქუჩა №13-ში მდებარე შენობაში სარემონტო სამუშაოების ჩატარება და მისი სათანადო ინვენტარით აღჭურვა. ქ.ქობულეთში, ... ქუჩა №13-ში პანსიონის გახსნის წინააღმდეგ გამოვიდნენ აღნიშნული შენობის მეზობლად მცხოვრები მოქალაქეები, რომლებმაც 2014 წლის სექტემბრის დასაწყისში შენობის წინ მოაწყვეს საპროტესტო აქცია, რამაც პერმანენტული ხასიათი მიიღო. 2014 წლის 10 სექტემბერს, დაახლოებით 13:00 საათზე, აქციის მონაწილეებმა, რომლებიც თავს მართლმადიდებელ მრევლს მიაკუთვნებდნენ, პანსიონის ფუნქციონირების ხელშეშლის მიზნით, პანსიონის შესასვლელთან ღორი დაკლეს და ცხოველის თავი დემონსტრაციულად პანსიონის შენობის კარზე მიაჭედეს. შენობის წინ კი რკინის დიდი ჯვარი აღმართეს. ... ქუჩის მცხოვრებნი ახორციელებდნენ 24-საათიან მორიგეობას პანსიონის შენობასთან და აკონტროლებდნენ ა(ა)იპ „...“ წევრების და სხვა მუსლიმი მოქალაქეების მიერ პანსიონის შენობის ტერიტორიაზე გადაადგილებას, ასევე უზღუდავდნენ მათ პანსიონის შენობაში შესვლას. 2014 წლის 15 სექტემბერს კი, როცა პანსიონი ოფიციალურად უნდა გახსნილიყო, აქციის მონაწილეებმა პანსიონის ეზოში შესავლელი გზა ხის კონსტრუქციებით და მანქანის საბურავებით ჩახერგეს და ადგილზე მუდმივი მორიგეობა დააწესეს. 2014 წლის 15 და 16 სექტემბერს მიმდინარე საპროტესტო აქციის დროს ადგილობრივი მუსლიმები იმყოფებოდნენ შენობაში და მათ აქციის მონაწილეები, რომელთა შორის იყვნენ მოპასუხე 6 ფიზიკური პირები, არ აძლევდნენ შენობის დატოვების უფლებას, ხოლო მუსლიმ მოსწავლეებს, რომლებიც გამოცხადდნენ სწავლის დასაწყებად, შენობის გვერდით მცხოვრებმა მეზობლებმა, მათ შორის ჟ. რ-ემ, ა. ყ-ემ და ზ. რ-ემ არ მისცეს შენობაში შესვლის უფლება. 2014 წლის სექტემბრის თვეში ქ.ქობულეთში, ... ქუჩა №13-ში მდებარე შენობის წინ მიმდინარე აქციების დროს მოპასუხეები აკეთებდნენ ისლამოფობიურ განცხადებებს, ისინი ეწინააღმდეგებოდნენ პანსიონის გახსნას. 2014 წლის 10 სექტემბრის შემდეგ მოპასუხეების და მათ მიერ ორგანიზებული ჯგუფის მხრიდან განგრძობითად ხორციელდებოდა ა(ა)იპ „...“ წევრების, პანსიონის მოსწავლეებისა და პანსიონთან ან მუსლიმ თემთან კავშირში მყოფი სხვა პირებისათვის ქ.ქობულეთში, ... ქუჩა №13-ში მდებარე შენობაში შესვლისა და გამოსვლის კონტროლი, მათ შორის დაფიქსირდა სასმელი წყლის გადაკეტვის, ასევე მაღაზიის მომსახურების მიღების ხელშეშლის ფაქტები. სასამართლოს მითითებით, როგორც მოწმეების დ. ც-ის და რ. გ-ის ჩვენებებით დგინდება, ადგილი ჰქონდა პანსიონში დარჩენილი პირებისათვის საკვებით უზრუნველყოფაში ხელშეშლას, პანსიონში თავისუფლად გადაადგილების ხელშეშლისა და შეურაცხყოფის ფაქტებს. 2014 წლის 10 სექტემბერს დაბა ჩაქვში მცხოვრებმა, შპს „M...“ წარმომადგენელმა მ. მ-ემ განცხადებით მიმართა ქობულეთის რაიონულ სამმართველოს აქციის მონაწილეების მხრიდან ქ.ქობულეთში, ... ქუჩა №13-ში მდებარე შენობის გადაწვისა და განადგურებისათვის განხორციელებული მუქარის შესახებ. აღნიშნული განცხადების საფუძველზე, მუქარის ფაქტთან დაკავშირებით, დაიწყო გამოძიება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 151-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულისათვის. აღნიშნულ საქმესთან დაკავშირებით დაიკითხა 100-ზე მეტი მოწმე და ამჟამადაც მიმდინარეობს გამოძიება. ქობულეთის გამგებლის ახსნა-განმარტებით და საქმეში წარმოდგენილი სხვა მტკიცებულებებით სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ აქციის მონაწილეებს, მათ შორის მოპასუხე ფიზიკურ პირებს და ა(ა)იპ „...“ წევრებს შორის, მორიგების მიღწევის მიზნით, მოლაპარაკებებს აწარმოებდნენ ქობულეთის გამგებელი და სახალხო დამცველის წარმომადგენლები. მხარეთა შორის არსებული კონფლიქტის აღმოფხვრის მიზნით, მოლაპარაკებებს აწარმოებდნენ როგორც ცენტრალური, ისე ადგილობრივი ხელისულების წარმომადგენლები. სასამართლოს მითითებით, აღნიშნული გარემოება ასევე დაადასტურა სასამართლო სხდომაზე მოსარჩელე ა(ა)იპ „...“ თავმჯდომარემ, რ. კ-ემაც, რომელმაც განმარტა, რომ საკითხის მოგვარების მიზნით იგი არაერთხელ შეხვდა, როგორც ადგილობრივი მთავრობის, ისე ცენტრალური ხელისუფლებისა და სახალხო დამცველის წარმომადგენლებს. მიუხედავად აღნიშნულისა, მხარეები ვერ შეთანხმდნენ და ... ქუჩის მცხოვრებნი კვლავ ეწინააღმდეგებოდნენ პანსიონის გახსნას, რის გამოც ქ.ქობულეთში, ... ქუჩა №13-ში მდებარე შენობასთან, 2014 წლის 15 სექტემბრის შემდეგ, მობილიზებული იქნა შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომლები, რომლებმაც სამართალდარღვევების თავიდან აცილების მიზნით დაიწყეს პრევენციული ზომების გატარება. შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომლები ქ.ქობულეთში, ... ქუჩა №13-ში მდებარე შენობის მიმდებარე ტერიტორიაზე მორიგეობდნენ 2014 წლის 15 სექტემბრის შემდეგ და 2014 წლის 10 სექტემბრის ინციდენტის დროს, როცა ... ქუჩა №13-ში მდებარე შენობაზე ღორის თავი 7 მიაჭედეს, პოლიციის თანამშრომლები ადგილზე არ იმყოფებოდნენ. 2014 წლის 15 სექტემბრის შემდეგ კი პოლიციის მხრიდან მუდმივად კონტროლდებოდა აღნიშნული ტერიტორია, მოსახლეობას შორის ფიზიკური თუ სიტყვიერი დაპირისპირების თავიდან ასაცილებლად. პოლიციის თანამშრომლებისათვის დასახმარებლად ამ პერიოდში არავის მიუმართავს. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საქალაქო სასამართლოს სხდომაზე დაკითხული პოლიციის თანამშრომლების განმარტებებით ირკვევა, რომ ქ.ქობულეთში, ... ქუჩა №13-ში მდებარე შენობის მიმდებარე ტერიტორიაზე, 2014 წლის 15 სექტემბრიდან - თვის ბოლომდე, 24 საათის განმავლობაში მორიგეობდა პოლიციის მინიმუმ ორი თანამშრომელი. როგორც აღნიშნული მოწმეების ჩვენებებით დგინდება, ამ პერიოდში შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომლებს აღნიშნულ ტერიტორიაზე არ შეუნიშნავთ რაიმე ინციდენტი, რომელიც გამოიხატებოდა წესრიგის დარღვევაში და რომლისთვისაც საჭირო გახდებოდა პოლიციის რეაგირება. მოწმეების - დ. ც-ის და რ. გ-ის, ასევე მოსარჩელეების - კ. კ-ის და ბ. ი-ის ჩვენებებით სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ რამდენჯერმე ადგილი ჰქონდა პანსიონში დარჩენილთა საკვებით უზრუნველყოფის ხელშეშლას, ასევე მათ შეურაცხყოფას, თუმცა მათ დასახმარებლად პოლიციისთვის არ მიუმართავთ. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ აპელანტები (მოსარჩელეები) მიუთითებდნენ, რომ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მხრიდან დისკრიმინაციული მოპყრობა კანონით დადგენილი ვალდებულებების შეუსრულებლობაში გამოიხატა, რაც რელიგიური სიძულვილით მოტივირებული ქცევის შეწყნარებასა და დაშვებას განაპირობებს. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, დისკრიმინაცია, როგორც გამორჩევა, შეზღუდვა ან უპირატესობის მინიჭება თანაბარი უფლებებისა და მათი დაცვის უარყოფის მიზნით, არის თანასწორობის პრინციპის შელახვა და ადამიანის ღირსების ხელყოფა. ადამიანთა გარკვეული კატეგორიის დისკრიმინაცია შეიძლება ხდებოდეს მათი რასობრივი კუთვნილების, ეროვნების, სარწმუნოების, პოლიტიკური მრწამსისა და სხვა ამგვარი ნიშნებითა თუ მოტივით. დისკრიმინაცია, რა ფორმითაც უნდა იყოს იგი გამოხატული, ეწინააღმდეგება სამართლიანობის პრინციპს და აკრძლულია როგორც შიდასახელმწიფოებრივი, ისე საერთშორისო სამართლის ნორმებით. სახელმწიფოებს ეკისრებათ, როგორც ნეგატიური ვალდებულება (თანასწორად მოეპყრონ თანაბარ მდგომარეობასა და პირობებში მყოფ პირებს), ასევე პოზიტიური ვალდებულება (განსხვავებულად მოეპყრონ არათანაბარ პირობებში მყოფ პირებს, რათა მათ თანასწორი ხელმისაწვდომობა ჰქონდეთ უფლებებსა და თავისუფლებებზე). სახელმწიფოს როლი, ვალდებულებება და პასუხისმგებლობა განუზომლად დიდია დისკრიმინაციის ეფექტურ პრევეციაში. სამოქალაქო და პოლიტიკური უფლებების შესახებ პაქტის (მიღებულია 16.12.1966 წ) მე-2 და 26-ე მუხლები კრძალავს დიკრიმინაციას. პაქტის 2.1 მუხლით, მონაწილე თითოეული სახელმწიფო კისრულობს ვალდებულებას პატივი სცეს და მისი ტერიტორიის ფარგლებსა და იურისდიქციაში მყოფი ყველა პირი უზრუნველყოს წინამდებარე პაქტით აღიარებული უფლებებით, რასის, კანის ფერის, სქესის, ენის, რელიგიის, პოლიტიკური ან სხვა მრწამსის, ეროვნული და სოციალური წარმოშობის, ქონებრივი მდგომარეობის, 8 დაბადების თუ სხვა გარემოებათა მიხედვით ყოველგვარი დისკრიმინაციის გარეშე. 2.3 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით, პაქტის მონაწილე თითოეული სახელმწიფო კისრულობს ვალდებულებას ნებისმიერი პირი, რომლის წინამდებარე პაქტით აღიარებული უფლებები და თავისუფლებებიც დაირღვა, უზრუნველყოს სამართლებრივი დაცვის ეფექტური საშუალებებით იმ შემთხვევაშიც კი, თუ ეს დარღვევა ჩაიდინეს ოფიციალურად მოქმედმა პირებმა. პაქტის 26-ე მუხლით, თითოეული ადამიანი თანასწორია კანონის წინაშე და ყოველგვარი დისკრიმინაციის გარეშე, კანონით თანაბარი დაცვის უფლება აქვს. ამ მხრივ უნდა აიკრძალოს ყოველგვარი დისკრიმინაცია და კანონი უნდა უზრუნველყოფდეს ყველა პირის თანასწორ და ეფექტურ დაცვას რასის, კანის ფერის, ენის, რელიგიის, პოლიტიკური თუ სხვა მრწამსის, ეროვნული და სოციალური წარმოშობის, ქონებრივი მდგომარეობის, დაბადების თუ სხვა გარემოებების გამო დისკრიმანციისაგან. სამოქალაქო და პოლიტიკური უფლებების შესახებ პაქტის 26-ე მუხლით განსაზღვრულ ვალდებულებათა ანალიზისას გაეროს ადამიანის უფლებათა კომიტეტმა საქმეზე Broeks v the Netherlands (no.172/1984) დაადგინა, რომ მაშინ, როდესაც „სახელმწიფოები თავიანთი სუვერენული უფლებების ფარგლებში აგებენ კანონმდებლობას, პაქტის 26-ე მუხლი მოითხოვს, რომ კანონმდებლობით გათვალისწიენბული ნებისმიერი უფლება თუ შეღავათი უზრუნველყოფილი უნდა იქნეს დისკრიმინაციის გარეშე“. ამავე დროს, ადამინის უფლებათა გაეროს კომიტეტმა თავის ზოგად კომენტარში განაცხადა, რომ 26-ე მუხლი სახელმწიფოებს აკისრებს ვალდებულებას აკრძალონ და იმოქმედონ დისკრიმინაციის საწინააღმდეგოდ. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, სახელმწიფოში არსებულ კანონმდებლობაზე, აღმასრულებელი და მართლმსაჯულების ორგანოების სწორ პრაქტიკაზეა დამოკიდებული თითოეული ადამიანის, მიუხედავად მისი სქესის, რასის, კანის ფერის, ენის, რელიგიის, პოლიტიკური თუ სხვა შეხედულებების, სოციალური წარმოშობის, ეროვნული უმცირესობებისადმი კუთვნილების, ქონებრივი მდგომარეობის, დაბადების თუ სხვა სტატუსისა, თანასწორი ხელმისაწვდომობა სამართლებრივ გარანტიებზე. საქართველოს კონსტიტუციის მე-7 მუხლით, სახელმწიფო ცნობს და იცავს ადამიანის საყოველთაოდ აღიარებულ უფლებებსა და თავისუფლებებს, როგორც წარუვალ და უზენაეს ადამიანურ ღირებულებებს. ხელისუფლების განხორციელებისას ხალხი და სახელმწიფო შეზღუდული არიან ამ უფლებებითა და თავისუფლებებით, როგორც უშუალოდ მოქმედი სამართლით. მე-9 მუხლის შესაბამისად, სახელმწიფო აცხადებს რწმენისა და აღმსარებლობის სრულ თავისუფლებას. მე-14 მუხლის მიხედვით, ყველა ადამიანი დაბადებით თავისუფალია და კანონის წინაშე თანასწორია განურჩევლად რასისა, კანის ფერისა, ენისა, სქესისა, რელიგიისა, პოლიტიკური და სხვა შეხედულებებისა, ეროვნული, ეთნიკური და სოციალური კუთვნილებისა, წარმოშობისა, ქონებრივი და წოდებრივი მდგომარეობისა, საცხოვრებელი ადგილისა. საქართველოს კონსტიტუციის მე19 მუხლის შესაბამისად, ყოველ ადამიანს აქვს სიტყვის, აზრის, სინდისის, აღმსარებლობისა და რწმენის თავისუფლება. დაუშვებელია ადამიანის დევნა სიტყვის, აზრის, აღმსარებლობის ან რწმენის გამო, აგრეთვე მისი იძულება გამოთქვას თავისი შეხედულება მათ შესახებ. დაუშვებელია ამ მუხლში ჩამოთვლილ თავისუფლებათა შეზღუდვა, თუ მათი გამოვლინება არ ლახავს სხვათა უფლებებს. 9 სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, საქართველოს კონსტიტუციის მეორე თავში მოცემული ადამიანის ძირითადი უფლებები, თავიანთი შინაარსის გათვალისწინებით იცავს „ყველა ადამიანს“ და „ყველა მოქალაქეს“, რაც ერთი შეხედვით მიუთითებს იმაზე, რომ ამ ნორმათა მოქმედების სფერო ვრცელდება მხოლოდ ფიზიკურ პირთა უფლებათავისუფლებებზე, თუმცა კონსტიტუიის 45-ე მუხლი ადგენს, რომ „კონსტიტუციაში მითითებული ძირითადი უფლებანი და თავისუფლებანი, მათი შინაარსის გათვალისწინებით ვრცელდება აგრეთვე იურიდიულ პირებზე“. ეს კი ნიშნავს იმას, რომ იურიდიულ პირებს, მსგავსად ფიზიკური პირებისა, კონსტიტუციურად აქვთ გარანტირებული თანასწორობის ძირითადი უფლება და შესაბამისად, შეუძლიათ გამოიყენონ დისკრიმინაციისაგან დაცვის სამართლებრივი მეთოდები. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 3632 მუხლის პირველი ნაწილით, ნებისმიერ პირს, რომელიც თავს დისკრიმინაციის მსხვერპლად მიიჩნევს, უფლება აქვს, სასამართლოში შეიტანოს სარჩელი იმ პირის/დაწესებულების წინააღმდეგ, რომელმაც, მისი ვარაუდით, მის მიმართ დისკრიმინაცია განახორციელა. სასამართლოსთვის სარჩელით მიმართვის სავალდებულო წინაპირობა არ არის საქართველოს სახალხო დამცველის, სხვა პირის ან ორგანოს მიერ საქმის განხილვა. 3632 მუხლის მე-3 ნაწილით, პირს უფლება აქვს, ამ მუხლით გათვალისწინებული სარჩელით მოითხოვოს: ა) დისკრიმინაციული ქმედების შეწყვეტა ან/და მისი შედეგების აღმოფხვრა; ბ) მორალური ან/და მატერიალური ზიანის ანაზღაურება. იმავე კოდექსის 3633 მუხლით, სარჩელის აღძვრისას პირმა სასამართლოს უნდა წარუდგინოს ფაქტები და შესაბამისი მტკიცებულებები, რომლებიც დისკრიმინაციული ქმედების განხორციელების ვარაუდის საფუძველს იძლევა, რის შემდეგაც მოპასუხეს ეკისრება იმის მტკიცების ტვირთი, რომ დისკრიმინაცია არ განხორციელებულა. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოსარჩელეებს მიაჩნიათ, რომ მუსლიმი თემის უფლებებისადმი საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ინდეფერენტულობითა და ზედაპირული დამოკიდებულებით განხორციელდა მათი დისკრიმინაცია რელიგიური ნიშნით. პანსიონში არსებული განგრძობადი დისკრიმინაციის შედეგად ხელი შეეშალათ კონსტიტუციური უფლებების განხორციელებაში. მუსლიმი მოსახლეობის მიმართ მუქარისა და დევნის ფაქტებზე არ მომხდარა სამინისტროს მხრიდან დროული რეაგირება, მოპასუხე ვერ ასაბუთებს რამდენად სწორად იყო გამოყენებული მის ხელთ არსებული მექანიზმები მუსლიმი მოსახლეობის უფლებების დასაცავად. აღნიშნულ გარემოებებზე მითითებით აპელანტების მოთხოვნას წარმოადგენს - მოპასუხე შინაგან საქმეთა სამინისტრომ უზრუნველყოს: მოსარჩელეებისა და პანსიონთან დაკავშირებული პირებისათვის პანსიონის შენობაში უსაფრთხო და თავისუფალი შესვლა და საქმიანობა; დაუყოვნებლივ აღკვეთოს მოსარჩელეებისა და მუსლიმი თემის წარმომადგენლების მიმართ პანსიონის და მის მიმდებარე ტერიტორიაზე სიტყვიერი შეურაცყოფის, მუქარისა და იძულების ფაქტები და დაეკისროს სამინისტროს მოსარჩელეთა სასარგებლოდ მორალური ზიანის ანაზღაურება ერთი ლარის ოდენობით. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს დასაბუთება, რომ სარჩელში მითითებული გარემოებები და წარმოდგენილი მტკიცებულებები არ ადასტურებს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მხრიდან კანონით დადგენილი ვალდებულებების 10 შეუსრულებლობას, რაც შესაძლოა განპირობებული ყოფილიყო დისკრიმინაციული მოტივით. ამდენად, ადგილი არ ჰქონია მოსარჩელთა დიკრიმინაციას რელიგიური ნიშნით, გამოწვეულს საქართველოს სახელმწიფო აღმასრულებელი ხელისუფლების - საქართველოს შინაგა საქმეთა სამინისტროს მხრიდან. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, „დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის „ბ“ პუნქტის თანახმად, დისკრიმინაციის აღმოსაფხვრელად ნებისმიერი დაწესებულება ვალდებულია სავარაუდო დისკრიმინაციის ნებისმიერ ფაქტზე სწრაფი და ეფექტიანი რეაგირება მოახდინოს. საქმის მასალებით ირკვევა, რომ სარჩელში მითითებულ ფაქტებთან დაკავშირებით შინაგან საქმეთა სამინისტროს მხრიდან გატარდა რიგი ღონისძიებები, კერძოდ, 2014 წლის 10 სექტემბერს შსს ქობულეთის რაიონულ სამმართველოში შესული განცხადების საფუძველზე, რომელშიც მითითებული იყო ... ქუჩაზე მცხოვრები მოქალაქეების მხრიდან განხორციელებული ... ქუჩის №13-ში მდებარე შენობის გადაწვისა და განადგურების მუქარის ფაქტზე, დაწყებული იქნა გამოძიება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 151-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულისათვის. აღნიშნულ საქმესთან დაკავშირებით ჩატარდა სხვადასხვა საგამოძიებო მოქმედება, დათვალიერდა შემთხვევის ადგილი, დაიკითხა 100-ზე მეტი მოწმე და ამჟამადაც მიმდინარეობს გამოძიება. მხოლოდ ის გარემოება, რომ სისხლის სამართლის საქმეზე გამოძიება ჯერ არ დასრულებულა, პალატის მოსაზრებით, არ შეიძლება ჩაითვალოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მხრიდან დისკრიმინაციის განხორციელების ფაქტად, ვინაიდან საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდება, რომ გამოძიების გაჭიანურება მოხდა განზრახ და იგი გამოწვეულია რომელიმე მხარის რელიგიური კუთვნილების გამო. ასევე, სააპელაციო სასამართლომ საქმის მასალებით დადასტურებულედ მიიჩნია, რომ მითითებულ ფაქტზე შინაგან საქმეთა სამინისტროს გენერალურ ინსპექციას წერილობით მიმართა ადამიანის უფლებების სწავლებისა და მონიტორინგის ცენტრმა. გენერალურმა ინსპექციამ აღნიშნული საკითხი შეისწავლა და წერილობითი მიმართვები შემდგომი რეაგირებისათვის გადაუგზავნა აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის პროკურატურას, აღნიშნული ეცნობა ადამიანის უფლებების სწავლებისა და მონიტორინგის ცენტრს. გარდა აღნიშნულისა, თავად სარჩელშიც არის მითითებული იმის თაობაზე, რომ ამ მოვლენებთან დაკავშირებით პოლიციის მხრიდან გამოვლენილი იქნა სამართალდარღვევების ფაქტები და სამი პირის მიმართ სასამართლომ მიიღო დადგენილება ადმინისტრაციული სახდელის დადების შესახებ. საქალაქო სასამართლოს სხდომაზე დაკითხული ქობულეთის გამგებლის ახსნაგანმარტებით და საქმეში წარმოდგენილი სხვა მტკიცებულებებით სააპელაციო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ აქციის მონაწილეებს ანუ ქ. ქობულეთში ... ქუჩის მცხოვრებლებს, მათ შორის მოპასუხე ფიზიკურ პირებს და ა(ა)იპ „...“ წევრებს შორის მორიგების მიღწევის მიზნით მოლაპარაკებებს აწარმოებდნენ როგორც ქობულეთის გამგებელი, ასევე სახალხო დამცველის წარმომადგენლები. ასევე მხარეებს შორის მიმდინარე კონფლიქტის აღმოფხვრის მიზნით მოლაპარაკებებს აწარმოებდნენ როგორც ცენტრალური ხელისუფლების წარმომადგენლები, ასევე აჭარის მთავრობისა და ადგილობრივი ხელისუფლების წარმომადგენლები. როგორც ქობულეთის გამგებელმა ს. ე11 ემ განმარტა, პოლიციის ორგანოებს მან მიმართა რომ განეხორციელებინათ პრევენციული ღონისძიებები, რათა არ მომხდარიყო კონფლიქტში მყოფ მხარეებს შორის რაიმე დაპირისპირება. პალატის მითითებით, დადგენილია, რომ ქ. ქობულეთში, ... ქუჩის №13-ში მდებარე შენობასთან 2014 წლის 15 სექტემბრის შემდეგ მობილიზებული იქნა შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომლები და მუდმივად კონტროლდებოდა ტერიტორია. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომლები ქ.ქობულეთში, ... ქუჩა №13-ში მდებარე შენობის მიმდებარედ მორიგეობდნენ 2014 წლის 15 სექტემბრის შემდეგ და 2014 წლის 10 სექტემბრის ინციდენტის დროს, როცა ... ქუჩა №13-ში მდებარე შენობაზე ღორის თავი მიაჭედეს – პოლიციის თანამშრომლები ადგილზე არ იმყოფებდნენ, ისინი გამოიძახეს აღნიშნული ინციდენტის შემდეგ. შესაბამისად, აპელანტების მტკიცება, რომ შინაგან საქმეთა სამინისტრო იჩენდა პასიურ დამოკიდებულებას მოსარჩელთა უფლებების დარღვევის მიმართ მათი რელიგიური იდენტობის გამო – უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელი იყო. სააპელაციო პალატა ყურადღებას მიაცევს თვით აპელანტების განმარტებას, რომ პოლიციას დაწესებული ჰქონდა 24-საათიანი მორიგეობა შემთხვევის ადგილზე, რაც კოლეგიის აზრით, ადასტურებს სამართალდამცავთა მზადყოფნას – არ დაეშვათ მუსლიმი მოსახლეობის წარმომადგენელთა უფლებების დარღვევა და საჭიროების შემთხვევაში, მყისიერად აღეკვეთათ ამ მიმართებით მართლწესრიგის დარღვევის მცდელობის ფაქტები. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, „პოლიციის შესახებ“ საქართველოს კანონის მიზანია, უზრუნველყოს საზოგადოებრივი უსაფრთხოებისა და მართლწესრიგის დაცვა. საქართველოს პოლიცია არის აღმასრულებელი ხელისუფლების განმახორციელებელი სამართალდამცავი დაწესებულება, რომელიც საქართველოს კანონმდებლობით მინიჭებული უფლებამოსილებების ფარგლებში ახორციელებს პრევენციულ და სამართალდარღვევაზე რეაგირების ღონისძიებებს საზოგადოებრივი უსაფრთხოებისა და მართლწესრიგის დასაცავად (მუხ. 3). იმავე კანონის 5.4 მუხლით, პოლიციის პრევენციული საქმიანობა ხორციელდება საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით დადგენილი ადმინისტრაციული ორგანოს საქმიანობის სამართლებრივი ფორმების – ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტისა და ადმინისტრაციული რეალაქტის − გამოყენებით. მაშასადამე, პოლიციის დაცვის ობიექტია საზოგადოებრივი უსაფრთხოება და მართლწესრიგი. „პოლიციის შესახებ“ საქართველოს კანონი განმარტავს თითოეული მათგანის ცნებას, საზოგადოებრივი უსაფრთხოება – ეს არის პირთა უფლებების, სახელმწიფოს სუვერენიტეტის, ტერიტორიული მთლიანობისა და კონსტიტუციური წყობილების, საქართველოს კანონებისა და სხვა აქტების ურღვევობა, ხოლო მართლწესრიგი – საზოგადოებაში ჩამოყალიბებული ქცევისა და ურთიერთობების სისტემაა, რომელიც წესრიგდება საქართველოს კანონმდებლობითა და იმ ადათ-წესებით, ტრადიციებითა და ზნეობრივი ნორმებით, რომლებიც არ ეწინააღმდეგება კანონმდებლობას. „პოლიციის შესახებ“ საქართველოს კანონის 8.1 მუხლის მიხედვით, პოლიციელი თავის საქმიანობაში განუხრელად იცავს ადამიანის ძირითადი უფლებებისა და თავისუფლებების დაცვისა და პატივისცემის, კანონიერების, დისკრიმინაციის 12 დაუშვებლობის, თანაზომიერების, დისკრეციული უფლებამოსილების განხორციელების, პოლიტიკური ნეიტრალობისა და პოლიციის საქმიანობის გამჭვირვალობის პრინციპებს. მოცემულ შემთხვევაში საქმის მასალებით უდავოდ დასტურდება, რომ მოპასუხე ორგანომ იმ ვითარებაში, როცა არსებობდა საკმარისი საფუძველი ვარაუდისთვის, რომ მოვლენათა მოსალოდნელი განვითარების შეუფერხებელი მსვლელობის შემთხვევაში დიდი ალბათობით ზიანი მიადგებოდა პოლიციის მიერ დასაცავ სიკეთეს (პირთა კანონით გარანტირებულ უფლებებსა და თავისუფლებებს) – საფრთხის თავიდან ასაცილებლად განახორციელა ადეკვატური საპოლიციო ღონისძიებები, პოლიციის საქმიანობის ძირითადი სახელმძღვანელო პრინციპების, მათ შორის „პოლიციის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე11 მუხლით გარანტირებული დისკრიმინაციის დაუშვებლობის პრინციპის დაცვით. „პოლიციის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-16 მუხლის „გ“ პუნქტის თანახმად, პოლიცია უფლებამოსილია დანაშაულისა და სხვა სამართალდარღვევათა თავიდან აცილებისა და აღკვეთის მიზნით განახორციელოს პრევენციული ღონისძიებები. სასამართლომ გაიზიარა შინაგან საქმეთა სამინისტროს წარმომადგენლების განმარტება იმის თაობაზე, რომ სწორედ ასეთი პრევენციული ღონისძიებების გატარების მიზნით იქნა დაწესებული მუდმივი მორიგეობა და 2014 წლის 15 სექტემბრის შემდეგ პოლიციის მხრიდან მუდმივად კონტროლდებოდა ქ.ქობულეთში, ... ქუჩა №13-ში მდებარე შენობის მიმდებარე ტერიტორია, რათა არ მომხდარიყო რაიმე ფიზიკური თუ სიტყვიერი დაპირისპირება. ასევე საქმის განხილვისას დადგენილ იქნა, რომ პოლიციის თანამშრომლებს, რომლებიც მორიგეობდნენ 2014 წლის 15 სექტემბრიდან ქობულეთში ... ქუჩის მიმდებარე ტერიტორიაზე, მათი მორიგეობის განმავლობაში არ შეუნიშნავთ რაიმე ინციდენტი, რომელიც გამოიხატებოდა წესრიგი დარღვევაში და რომლისთვისაც საჭირო გახდებოდა მათი ჩარევა, ასევე მათთვის დახმარებისათვის არავის მიუმართავს. ამდენად, პალატამ განმარტა, რომ ყველა ის მოქმედება, რომელიც განხორციელდა შინაგან საქმეთა სამინისტროს მხრიდან (მათ შორის სისხლის სამართლის საქმის აღძვრა, სამართალდარღვევის ფაქტების გამოვლენა და სხვა) და ის გარემოება, რომ დღეისათვის ამგვარი ფაქტები აღკვეთილია, მიუხედავად დაპირისპირებისა, მიუთითებს, რომ პოლიციის მხრიდან ყველა საჭირო ზომა იქნა მიღებული ეფექტიანი სამართლებრივი დაცვის განსახორციელებლად. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, ასევე გასათვალისწინებელია ის გარემოებაც, რომ საქართველოს კონსტიტუციისა და „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონის თანახმად, სახელმწიფო ასევე იცავს სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლებას, შესაბამისად, შს სამინისტრო მოქმედებდა გამოხატვის თავისუფლებისა და დისკრიმინაციის აღმოფხვრის ინტერესების დაცვით. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს განმარტებებით, ხელისუფლების როლი მდგომარეობს არა დაძაბულობის მიზეზის აღმოფხვრაში პლურალიზმის გამორიცხვის გზით, არამედ იმის უზრუნველყოფაში, რომ დაპირისპირებულ ჯგუფებს შორის დამკვიდრდეს შემწყნარებლური განწყობა. სახელმწიფოს ეს ფუნქცია ხელს უწყობს ტოლერანტობის პრინციპზე დაფუძნებული საზოგადოების ჩამოყალიბებას - რელიგიური მშვიდობისა და შემწყნარებლობის დამკვიდრებას დემოკრატიულ საზოგადოებაში. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული 13 კოდექსის 207-ე მუხლის შესაბამისად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიყენებული ზიანის ანაზღაურებისას გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი წესი. 208-ე მუხლის პირველი ნაწილით, სახელმწიფო ადმინისტრაციული ორგანოს, აგრეთვე მისი თანამდებობის პირის ან ამ ორგანოს სხვა სახელმწიფო მოსამსახურის ან საჯარო მოსამსახურის (გარდა ამ მუხლის მე-2 ნაწილით განსაზღვრული საჯარო მოსამსახურისა) მიერ თავისი სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებელია სახელმწიფო. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 394-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი წინადადებით, მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. იმავე კოდექსის 412-ე მუხლის თანახმად, ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს. ამასთან, ამავე კოდექსის 413-ე მუხლი იმპერატიულად განსაზღვრავს, რომ არაქონებრივი ზიანისათვის ფულადი ანაზღაურება შეიძლება მოთხოვნილ იქნეს მხოლოდ კანონით ზუსტად განსაზღვრულ შემთხვევებში გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების სახით. ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის ევროპული კონვენციის მე-9 მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, ყველას აქვს უფლება აზრის, სინდისისა და რელიგიის თავისუფლებისა. ეს უფლება მოიცავს რელიგიისა და რწმენის შეცვლის თავისუფლებას და აგრეთვე თავისუფლებას, როგორც ინდივიდუალურად, ასევე სხვებთან ერთად საქვეყნოდ ან განკერძოებით გააცხადოს თავისი რელიგია და რწმენა აღმსარებლობით, სწავლებით, წესების დაცვით და რიტუალებს აღსრულებით. ამაზე მიუთითებს „სამოქალაქო და პოლიტიკური უფლებების შესახებ“ საერთაშორისო პაქტის მე18 მუხლის პირველი პუნქტი. აზრის, სინდისისა და რელიგიის თავისუფლების უფლება ნიშნავს, რომ პირი არ შეიძლება დაექვემდებაროს მოპყრობას, რომლის მიზანია აზროვნების წესის შეცვლა. იგი ნიშნავს, რომ პირს აქვს უფლება, არა მხოლოდ გამოავლინოს თავისი რელიგია და მრწამსი, არამედ ასევე თავი შეიკავოს მისი გამოვლენისაგან. აზრის, სინდისისა და რელიგიის თავისუფლების უფლება მოიცავს თავისუფლებას, პირს ჰქონდეს ან არ ჰქონდეს რელიგიური მრწამსი და იყოს ან არ იყოს რელიგიის მიმდევარი. სასამართლომ მიიჩნია, რომ კანონით გათვალისწინებული უფლება, რომლის სარგებლობაშიც მოსარჩელეებს ხელი შეეშალათ მოპასუხე სახელმწიფო ორგანოს ქმედებას არ უკავშირდება - ადგილი არ ჰქონია ხსენებული ორგანოს მიერ, მისთვის დაკისრებული ვალდებულებების შეუსრულებლობას და ასეთი შეუსრულებლობით მოსარჩელეთა უფლების (გამოევლინათ საკუთარი რელიგია და მრწასი - სწავლებით, რაც, მოცემული საქმის ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, ასევე კავშირშია საკუთრების უფლებასთან, განათლების მიღების უფლებისა და მშობელთა უფლებასთან - ბავშვებმა მიიღონ თავიანთი რელიგიური და ფილოსოფიური მრწამსის შესაბამისი განათლება და სწავლება) დარღვევას. სააპელაციო სასამართლო მოიშველიებს ევროპული სასამართლოს მიერ გამოტანილ გადაწყვეტილებას საქმეზე Nachova and other v. Bulgaria (განცხადებები №43577/98 და 14 43579/98), სადაც ძირითადად განხილული იყო მტკიცების ტვირთისა და შესაბამისი ხარისხის ასპექტები დისკრიმინაციის დადგენასთან დაკავშირებით. ევროპული სასამართლო მეტად მაღალი ხარისხით ითხოვს განმცხადებლებისაგან დისკრიმინაციის ფაქტის დადასტურებას. მტკიცებულებათა შეფასებისას, სასამართლო ადგენს ყველაზე მაღალ სტანდარტს „გონივრული ეჭვის ზღვარს მიღმა“. სასამართლოს მტკიცებით, აღნიშნული აუცილებელია იმისათვის, რომ განხილულ იქნეს ხელშემკვრელი სახელმწიფოს პასუხისმგებლობის საკითხი. პალატის მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელეები ამტკიცებენ, რომ სახელმწიფოს აღმასრულებელმა ხელისუფლებამ, რომლის ნაწილსაც საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო წარმოადგენს, ვერ შეასრულა მასზე დაკისრებული ვალდებულება, გამოევლინათ მოსახლეობის ერთი ნაწილის რელიგიურ ნიადაგზე დისკრიმინაციის ფაქტი და დაეცვათ საქართველოს კონსტიტუციის მე-9 მუხლით აღიარებული რწმენისა და აღმსარებლობის სრული თავისუფლება. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტი (მოსარჩელე) მხარის პოზიცია და დაეთანხმა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს დასკვნას, რომ მოსარჩელეებმა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 და მე-4 მუხლების (რაც ასევე მოქმედებს ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში) დებულებებიდან გამომდინარე ვერ წარმოადგინეს საკმარისი მტკიცებულებები, რაც დაადასტურებდა, რომ ადგილი ჰქონდა „სამოქალაქო და პოლიტიკური უფლებების შესახებ პაქტის“ მე-2 მუხლით სახელმწიფოსთვის დაკისრებული ნეგატიური ვალდებულების დარღვევას დისკრიმინაციულ ნიადაგზე. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 18 აპრილის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ა(ა)იპ ..., კ. კ-ემ, ბ. ი-ემ და თ. ხ-მა, რომელთაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვეს. კასატორთა მითითებით, მოცემული დავა შეეხება საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს პოზიტიური ვალდებულებების განუხორციელებლობას დისკრიმინაციული მოტივით, რომელიც არსებითად განპირობებული იყო მოსარჩელეთა რელიგიური იდენტობით. კასატორთა მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს არასათანადოდ აქვს შეფასებული ან თითქმის არ ფარავს შინაგან საქმეთა სამინისტროს პოზიტიური ვალდებულებების და განვითარებული მოვლენების კონტექსტში მისი რეაგირების ადეკვატურობას, განსაკუთრებით კი პრევენციული ღონისძიებების განხორციელების კუთხით, „პოლიციის შესახებ“ საქართველოს კანონისა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მიერ ჩამოყალიბებული პრაქტიკის შესაბამისად გასატარაბელი პოზიტიური ვალდებულებების კონტექსტში. ასევე, კასატორთა მოსაზრებით, სასამართლოს მიერ თითქმის არ არის შეფასებული და შესაბამისად, დასაბუთებული შინაგან საქმეთა სამინისტროს როლი მოპასუხე ფიზიკური პირების მიერ განგრძობადი დისკრიმინაციული მოპყრობისგან დაცვის კუთხით. კასატორების განმარტებით, სასამართლოს არ დაუსაბუთებია, თუ როგორ გამოირიცხა შინაგან საქმეთა სამინისტროს პასუხისმგებლობა მოქალაქეთა უფლებების 15 დაცვის თაობაზე იმ პირობებში, როდესაც სახელმწიფოს თავიდანვე კარგად ჰქონდა გაცნობიერებული ქ.ქობულეთში, ... ქუჩა №13-ში განვითარებული მოვლებენის საფრთხე და სწორედ ამის გამო იქნა მიღებული გადაწყვეტილება 2014 წლის 15 სექტემბრიდან პოლიციის მუდმივი მორიგეობის თაობაზე, შესაბამისად, სასამართლო საერთოდ არ აფასებს შინაგან საქმეთა სამინისტროს პოზიტიურ ვალდებულებას მოახდინოს აღნიშნული შემთხვევის მსგავსი საფრთხეების პირობებში სამართალდარღვევების პრეზუმცია, განტვირთვა, პირთა უფლებების პროაქტიული დაცვა და შინაგან საქმეთა სამინისტროს მთლიანად პასიური დაკვირვების ინსტრუმენტად აქცევს, რომელიც მხოლოდ რეაქციულ საქმიანობას ახორციელებს უშუალოდ დაზარალებული პირების მოთხოვნის საფუძველზე, სხვა მხრივ კი მთლიანად გამოთიშულია პროცესიდან იმის მიუხედავად, მისთვის აღქმადია თუ არა სამართალდამრღვევის ქმედება. კასატორთა მითითებით, კანონიერ ძალაში შესული საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებით დადგენილია, რომ მოსარჩელეთა მიმართ ადგილობრივი მოსახლეობის მხრიდან ხორციელდებოდა განგრძობადი დისკრიმინაცია რელიგიური ნიშნით, რაც ხდებოდა პანსიონის შესასვლელთან, იმ პერიოდში, როდესაც პოლიციის თანამშრომლები 510 მეტრის დაშორებით მორიგეობდნენ 24 საათის განმავლობაში, შესაბამისად, მათთვის აღქმადი იყო ეს ყველა მოვლენა, რის გამოც კასატორებს დაუსაბუთებლად მიაჩნიათ შინაგან საქმეთა სამინისტროს პასუხისმგებლობის გამორიცხვა. ამასთან, გამოძიების ეფექტურად ჩატარებასთან დაკავშირებით კასატორები აღნიშნავენ, რომ ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მიერ სამი პირის ადმინისტრაციულ პასუხისგებაში მიცემის შესახებ დადგენილება გამოტანილ იქნა სრულიად სხვა ეპიზოდთან დაკავშირებით, რომელსაც შემხებლობა არ ჰქონია მუსლიმების მიერ უფლებების სარგებლობასთან უშუალო ხელშეშლაში. კასატორთა მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში პოლიციის მხრიდან დანაშაულებრივ ფაქტებზე ოპერატიული და ეფექტური რეაგირება საერთოდ არ განხორციელებულა. კასატორთა მოსაზრებით, პოლიციის მხრიდან ხორციელდებოდა არაეფექტური მონიტორინგი. კასატორთა მითითებით, მართალია, პოლიციის თანამშრომლები ახორციელებდნენ 24-საათიან მორიგეობას, მაგრამ მათ მიერ არ განხორციელებულა „პოლიციის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-8, მე-11, მე-16, მე-17 და 25-ე მუხლებით გათვალისწინებული ღონისძიებები. პოლიციის თანამშრომლები თავიანთ ჩვენებებში უარყოფენ 24-საათიანი მორიგეობის დროს პანსიონის ტერიტორიაზე რაიმე ინციდენტს. მსგავსი სახის უარყოფა კი მიუთითებს პოლიციის არაეფექტურობაზე, მიმდინარე პროცესების მიმართ ინდიფერენტულობასა და ადგილობრივი დომინანტი ჯგუფის წარმომადგენლების მიმართ ლოიალურ დამოკიდებულებაზე. ამასთან, კასატორები აღნიშნავენ, რომ საქართველოს კონსტიტუციის 25-ე მუხლითა და ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო კონვენციით დაცულ სფეროში ექცევა მხოლოდ მშვიდობიანი შეკრება, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია. კასატორები ასევე არ იზიარებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დისკრიმინაციასთან დაკავშირებულ საქმეებზე მტკიცების ტვირთის განაწილებას. ამასთან, კასატორები მიუთითებენ, რომ მოსარჩელე მხარე დღემდე ვერ ახერხებს 16 პანსიონის შენობის გახსნასა და მისი ფუნქციონირების უზრუნველყოფას. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 29 სექტემბრის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ა(ა)იპ ..., კ. კ-ის, ბ. ი-ისა და თ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 7 დეკემბრის განჩინებით ა(ა)იპ ..., კ. კ-ის, ბ. ი-ისა და თ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად და მისი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრების გარეშე. სამოტივაციო ნაწილი: საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ა(ა)იპ ..., კ. კ-ის, ბ. ი-ისა და თ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ შემდეგ გარემოებათა გამო: თავდაპირველად საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოსარჩელეებმა წარმოდგენილი სარჩელით მოითხოვეს საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროსა და ფიზიკური პირების - ჟ. რ-ის, ა. ყ-ის და ზ. რ-ისთვის ქ.ქობულეთში, ... ქუჩა #13-ში მდებარე ა(ა)იპ ... მართლზომიერ სარგებლობაში არსებული ქონების თავისუფალი სარგებლობის, მათ შორის, აღნიშნულ შენობაში მუსლიმი მოსწავლეებისათვის განკუთვნილი პანსიონის გახსნისა და ფუნქციონირების უზრუნველყოფის მიზნით განგრძობადი დისკრიმინაციული ქმედების აღმოფხვრის დავალდებულება (კერძოდ, მოპასუხე შინაგან საქმეთა სამინისტრომ უზრუნველყოს მუსლიმი მოსწავლეებისათვის განკუთვნილი პანსიონის საქმიანობის აღდგენა და ფუნქციონირება. ამ მიზნით შინაგან საქმეთა სამინისტრომ უზრუნველყოს: 1. პანსიონის შენობის წინ აღმართული ბარიერის მოხსნა, მოსარჩელეებისა და პანსიონთან დაკავშირებული პირებისათვის პანსიონის შენობაში უსაფრთხო და თავისუფალი შესვლა და საქმიანობა; 2. დაუყოვნებლივ აღკვეთოს მოსარჩელეებისა და მუსლიმი თემის წარმომადგენლების მიმართ, პანსიონის და მის მიმდებარე ტერიტორიაზე სიტყვიერი შეურაცხყოფის, მუქარისა და იძულების ფაქტები), ასევე მოპასუხე ჟ. რ-ის, ა. ყ-ისა და ზ. რისთვის პანსიონის გახსნისა და ფუნქციონირებისათვის ხელის შეშლის (რაც გამოიხატება მოსარჩელეებისა და პანსიონთან დაკავშირებული პირების მიმართ საკუთრების უფლებით სარგებლობისა და პანსიონში შესვლისა და შენობის მიმდებარე ტერიტორიაზე გადაადგილების თავისუფლების ხელშეშლის შეწყვეტაში) შეწყვეტის დავალდებულება და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროსა და ფიზიკური პირების - ჟ. რ-ის, ა. ყ-ისა და ზ. რ-ისთვის სოლიდარულად მოსარჩელეთა სასარგებლოდ ერთი ლარის ოდენობით მორალური ზიანის დაკისრება. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 19 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ა(ა)იპ ..., კ. კ-ის, ბ. ი-ის და თ. ხ-ის სასარჩელო მოთხოვნა დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; მოპასუხეებს ჟ. რ-ეს, ა. ყ-ეს და ზ. რ-ეს დაევალათ ქ. ქობულეთში, ... ქუჩის #13-ში მდებარე მოსარჩელე ა(ა)იპ ... მართლზომიერ სარგებლობაში 17 არსებული ქონების თავისუფალი სარგებლობის, მათ შორის, აღნიშნულ შენობაში მუსლიმი მოსწავლეებისათვის განკუთვნილი პანსიონის გახსნისა და ფუნქციონირების უზრუნველყოფის მიზნით განგრძობადი დისკრიმინაციული ქმედების აღმოფხვრა, კერძოდ, ჟ. რ-ეს, ა. ყ-ეს და ზ. რ-ეს დაევალათ შეწყვიტონ პანსიონის გახსნისა და ფუნქციონირებისათვის ხელის შეშლა, რაც მათ შორის გამოიხატება მოსარჩელეებისა და პანსიონთან დაკავშირებული პირების მიმართ საკუთრების უფლებით სარგებლობისა და პანსიონში შესვლისა და შენობის მიმდებარე ტერიტორიაზე გადაადგილების თავისუფლების ხელშეშლის შეწყვეტაში; მოპასუხეებს ჟ. რ-ეს, ა. ყ-ეს და ზ. რ-ეს დაეკისრათ მოსარჩელეთა სასარგებლოდ მორალური ზიანის ანაზღაურება 1 ლარის ოდენობით. დანარჩენ ნაწილში მოსარჩელეებს უარი ეთქვა მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს როგორც ჟ. რ-ემ, ა. ყ-ემ და ზ. რ-ემ, ასევე ა(ა)იპ ..., კ. კ-ემ, ბ. ი-ემ და თ. ხ-მა. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 29 დეკემბრის განჩინებით სამოქალაქო საქმეს ცალკე წარმოებად გამოეყო ა(ა)იპ ..., კ. კ-ის, ბ. იისა და თ. ხ-ის სააპელაციო საჩივარი საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიმართ ქმედების დავალდებულებისა და მორალური ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით და ამ ნაწილში საქმე განსჯადობის წესების დაცვით განსახილველად გადაეცა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 18 აპრილის განჩინებით ა(ა)იპ ..., კ. კ-ის, ბ. ი-ის, თ. ხ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელი დარჩა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2016 წლის 19 სექტემბრის გადაწყვეტილება საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიმართ ქმედების დავალდებულებისა და მორალური ზიანის ანაზღაურების შესახებ სარჩელზე უარის თქმის ნაწილში. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიმართ მორალური ზიანის ნაწილში არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა და აღნიშნულ ნაწილში მიღებული გადაწყვეტილება შესაბამისობაშია და არ ეწინააღმდეგება, როგორც ეროვნულ კანონმდებლობას და სასამართლო პრაქტიკას, ასევე ევროსასამართლოს მიერ დადგენილ სტანდარტებს. საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ სასარჩელო მოთხოვნა მორალური ზიანის ნაწილში ეფუძნება დისკრიმინაციის მოტივით შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ პოზიტიური ვალდებულების შეუსრულებლობას. შესაბამისად, აღნიშნულ ნაწილში სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლიანობაზე მსჯელობისას კუმულაციურად უნდა შეფასდეს, როგორც შინაგან საქმეთა სამინისტროს მხრიდან პოზიტიური ვალდებულების განუხორციელებლობა, ასევე აღნიშნული ვალდებულების შეუსრულებლობა დისკრიმინაციის მოტივით. განსახილველ შემთხვევაში დისკრიმინაციის ფაქტის დაუდასტურებლობის პირობებში, მხოლოდ პოზიტიური ვალდებულების შეუსრულებლობა არ ქმნის მორალური ზიანის დაკისრების ნაწილში წარმოდგენილი მოთხოვნის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას. მოცემულ შემთხვევაში საქმის მასალებით დადგენილია, რომ ა(ა)იპ „...“ გეგმავდა ქობულეთში, ... ქუჩა №13-ში შპს „M...“ კუთვნილ შენობაში მუსლიმი მოსწავლეებისათვის 18 პანსიონის გახსნას. პანსიონის ფუნქციონირება დაკავშირებული იყო სასკოლო პერიოდთან, შესაბამისად, ა(ა)იპ „...“ მიერ ახალი პანსიონის გახსნა იგეგმებოდა 2014 წლის 15 სექტემბრისათვის. ამ მიზნით ა(ა)იპ „...“ მიერ დაიწყო ქ.ქობულეთში, ... ქუჩა №13-ში მდებარე შენობაში სარემონტო სამუშაოების ჩატარება და მისი სათანადო ინვენტარით აღჭურვა. ქ.ქობულეთში, ... ქუჩა №13-ში პანსიონის გახსნის წინააღმდეგ გამოვიდნენ აღნიშნული შენობის მეზობლად მცხოვრები მოქალაქეები, რომლებმაც 2014 წლის სექტემბრის დასაწყისში შენობის წინ მოაწყვეს საპროტესტო აქცია, რამაც პერმანენტული ხასიათი მიიღო. 2014 წლის 10 სექტემბერს, დაახლოებით 13:00 საათზე, აქციის მონაწილეებმა, რომლებიც თავს მართლმადიდებელ მრევლს მიაკუთვნებდნენ, პანსიონის ფუნქციონირების ხელშეშლის მიზნით, პანსიონის შესასვლელთან ღორი დაკლეს და ცხოველის თავი დემონსტრაციულად პანსიონის შენობის კარზე მიაჭედეს. შენობის წინ კი რკინის დიდი ჯვარი აღმართეს. ... ქუჩის მცხოვრებნი ახორციელებდნენ 24-საათიან მორიგეობას პანსიონის შენობასთან და აკონტროლებდნენ ა(ა)იპ „...“ წევრების და სხვა მუსლიმი მოქალაქეების მიერ პანსიონის შენობის ტერიტორიაზე გადაადგილებას, ასევე უზღუდავდნენ მათ პანსიონის შენობაში შესვლას. 2014 წლის 15 სექტემბერს კი, როცა პანსიონი ოფიციალურად უნდა გახსნილიყო, აქციის მონაწილეებმა პანსიონის ეზოში შესავლელი გზა ხის კონსტრუქციებით და მანქანის საბურავებით ჩახერგეს და ადგილზე მუდმივი მორიგეობა დააწესეს. 2014 წლის 15 და 16 სექტემბერს მიმდინარე საპროტესტო აქციის დროს ადგილობრივი მუსლიმები იმყოფებოდნენ შენობაში და მათ აქციის მონაწილეები, რომელთა შორის იყვნენ მოპასუხე ფიზიკური პირები, არ აძლევდნენ შენობის დატოვების უფლებას, ხოლო მუსლიმ მოსწავლეებს, რომლების გამოცხადდნენ სწავლის დასაწყებად, შენობის გვერდით მცხოვრებმა მეზობლებმა, მათ შორის ჟ. რ-ემ, ა. ყ-ემ და ზ. რ-ემ არ მისცეს შენობაში შესვლის უფლება. 2014 წლის სექტემბრის თვეში ქ.ქობულეთში, ... ქუჩა №13-ში მდებარე შენობის წინ მიმდინარე აქციების დროს მოპასუხეები აკეთებდნენ ისლამოფობიურ განცხადებებს, ისინი ეწინააღმდეგებოდნენ პანსიონის გახსნას. 2014 წლის 10 სექტემბრის შემდეგ მოპასუხეების და მათ მიერ ორგანიზებული ჯგუფის მხრიდან განგრძობითად ხორციელდებოდა ა(ა)იპ „...“ წევრების, პანსიონის მოსწავლეებისა და პანსიონთან ან მუსლიმ თემთან კავშირში მყოფი სხვა პირებისათვის ქ.ქობულეთში, ... ქუჩა №13-ში მდებარე შენობაში შესვლისა და გამოსვლის კონტროლი, მათ შორის დაფიქსირდა სასმელი წყლის გადაკეტვის, ასევე მაღაზიის მომსახურების მიღების ხელშეშლის ფაქტები. როგორც მოწმეების - დ. ც-ის და რ. გ-ის ჩვენებებით დგინდება, ადგილი ჰქონდა პანსიონში დარჩენილი პირებისათვის საკვებით უზრუნველყოფაში ხელშეშლას, პანსიონში თავისუფლად გადაადგილების ხელშეშლისა და შეურაცხყოფის ფაქტებს. 2014 წლის 10 სექტემბერს დაბა ჩაქვში მცხოვრებმა, შპს „…“ წარმომადგენელმა მ. მ-ემ განცხადებით მიმართა ქობულეთის რაიონულ სამმართველოს აქციის მონაწილეების მხრიდან ქ.ქობულეთში, ... ქუჩა №13-ში მდებარე შენობის გადაწვისა და განადგურებისათვის განხორციელებული მუქარის შესახებ. აღნიშნული განცხადების 19 საფუძველზე მუქარის ფაქტთან დაკავშირებით დაიწყო გამოძიება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 151-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულისათვის. აღნიშნულ საქმესთან დაკავშირებით დაიკითხა 100-ზე მეტი მოწმე. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს ქობულეთის გამგებლის ახსნაგანმარტებით და საქმეში წარმოდგენილი სხვა მტკიცებულებებით დადგენილ იმ გარემოებაზე, რომ აქციის მონაწილეებს, მათ შორის მოპასუხე ფიზიკურ პირებს და ა(ა)იპ „...“ წევრებს შორის მორიგების მიღწევის მიზნით მოლაპარაკებებს აწარმოებდნენ ქობულეთის გამგებელი და სახალხო დამცველის წარმომადგენლები. მხარეთა შორის არსებული კონფლიქტის აღმოფხვრის მიზნით, მოლაპარაკებებს აწარმოებდნენ როგორც ცენტრალური, ისე ადგილობრივი ხელისუფლების წარმომადგენლები. აღნიშნული გარემოება ასევე დაადასტურა სასამართლო სხდომაზე მოსარჩელე ა(ა)იპ „...“ თავმჯდომარემ - რ. კ-ემაც, რომელმაც განმარტა, რომ საკითხის მოგვარების მიზნით იგი არაერთხელ შეხვდა როგორც ადგილობრივი მთავრობის, ისე ცენტრალური ხელისუფლებისა და სახალხო დამცველის წარმომადგენლებს. მიუხედავად აღნიშნულისა, მხარეები ვერ შეთანხმდნენ და ... ქუჩის მცხოვრებნი კვლავ ეწინააღმდეგებოდნენ პანსიონის გახსნას, რის გამოც ქ.ქობულეთში, ... ქუჩა №13-ში მდებარე შენობასთან, 2014 წლის 15 სექტემბრის შემდეგ, მობილიზებული იქნა შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომლები, რომლებმაც სამართალდარღვევების თავიდან აცილების მიზნით დაიწყეს პრევენციული ზომების გატარება. 2014 წლის 15 სექტემბრის შემდეგ პოლიციის მხრიდან მუდმივად კონტროლდებოდა აღნიშნული ტერიტორია, მოსახლეობას შორის ფიზიკური თუ სიტყვიერი დაპირისპირების თავიდან ასაცილებლად. პოლიციის თანამშრომლებისათვის დასახმარებლად ამ პერიოდში არავის მიუმართავს. საქალაქო სასამართლოს სხდომაზე დაკითხული პოლიციის თანამშრომლების განმარტებებით ირკვევა, რომ ქ.ქობულეთში, ... ქუჩა №13-ში მდებარე შენობის მიმდებარე ტერიტორიაზე, 2014 წლის 15 სექტემბრიდან - თვის ბოლომდე, 24 საათის განმავლობაში მორიგეობდა პოლიციის მინიმუმ ორი თანამშრომელი. როგორც აღნიშნული მოწმეების ჩვენებებით დგინდება, ამ პერიოდში შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომლებს აღნიშნულ ტერიტორიაზე არ შეუნიშნავთ რაიმე ინციდენტი, რომელიც გამოიხატებოდა წესრიგის დარღვევაში და რომლისთვისაც საჭირო გახდებოდა პოლიციის რეაგირება. მოწმეების - დ. ც-ის და რ. გ-ის, ასევე მოსარჩელეების - კ. კ-ის და ბ. ი-ის ჩვენებებით დადგინდა, რომ რამდენჯერმე ადგილი ჰქონდა პანსიონში დარჩენილთა საკვებით უზრუნველყოფის ხელშეშლას, ასევე მათ შეურაცხყოფას, თუმცა მათ დასახმარებლად პოლიციისთვის არ მიუმართავთ. საკასაციო სასამართლოს მითითებით, „პოლიციის შესახებ“ საქართველოს კანონი განსაზღვრავს საქართველოს პოლიციის საქმიანობის ძირითად პრინციპებს, პოლიციის ორგანიზაციული მოწყობის სამართლებრივ საფუძვლებს, პოლიციის ფუნქციებს, საპოლიციო ღონისძიებებსა და პოლიციის მიერ საკუთარი უფლებამოსილებების განხორციელების სამართლებრივ ფორმებს, პოლიციაში სამსახურის გავლის წესს, პოლიციელის სამართლებრივი და სოციალური დაცვის გარანტიებს, პოლიციის საქმიანობის კონტროლს. „პოლიციის შესახებ“ საქართველოს კანონის მიზანია, უზრუნველყოს საზოგადოებრივი უსაფრთხოებისა და მართლწესრიგის დაცვა. 20 საქართველოს პოლიცია არის აღმასრულებელი ხელისუფლების განმახორციელებელი სამართალდამცავი დაწესებულება, რომელიც საქართველოს კანონმდებლობით მინიჭებული უფლებამოსილებების ფარგლებში ახორციელებს პრევენციულ და სამართალდარღვევაზე რეაგირების ღონისძიებებს საზოგადოებრივი უსაფრთხოებისა და მართლწესრიგის დასაცავად (მუხ. 3). შესაბამისად, პოლიციის დაცვის ობიექტია საზოგადოებრივი უსაფრთხოება და მართლწესრიგი. „პოლიციის შესახებ“ საქართველოს კანონი განმარტავს თითოეული მათგანის ცნებას, საზოგადოებრივი უსაფრთხოება – ეს არის პირთა უფლებების, სახელმწიფოს სუვერენიტეტის, ტერიტორიული მთლიანობისა და კონსტიტუციური წყობილების, საქართველოს კანონებისა და სხვა აქტების ურღვევობა, ხოლო მართლწესრიგი – საზოგადოებაში ჩამოყალიბებული ქცევისა და ურთიერთობების სისტემაა, რომელიც წესრიგდება საქართველოს კანონმდებლობითა და იმ ადათ-წესებით, ტრადიციებითა და ზნეობრივი ნორმებით, რომლებიც არ ეწინააღმდეგება კანონმდებლობას. „პოლიციის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-16 მუხლის მე-2 პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, პოლიცია უფლებამოსილია დანაშაულისა და სხვა სამართალდარღვევათა თავიდან აცილებისა და აღკვეთის მიზნით განახორციელოს პრევენციული ღონისძიებები. ამავე კანონის 5.4 მუხლით, პოლიციის პრევენციული საქმიანობა ხორციელდება საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით დადგენილი ადმინისტრაციული ორგანოს საქმიანობის სამართლებრივი ფორმების – ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტისა და ადმინისტრაციული რეალაქტის − გამოყენებით. საკასაციო სასამართლო იზიარებს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მითითებას იმის თაობაზე, რომ მოცემულ შემთხვევაში სწორედ ასეთი პრევენციული ღონისძიებების გატარების მიზნით იქნა დაწესებული მუდმივი მორიგეობა და 2014 წლის 15 სექტემბრის შემდეგ პოლიციის მხრიდან მუდმივად კონტროლდებოდა ქ.ქობულეთში, ... ქუჩა #13-ში მდებარე შენობის მიმდებარე ტერიტორია, რათა არ მომხდარიყო რაიმე ფიზიკური თუ სიტყვიერი დაპირისპირება. ამასთან, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ შინაგან საქმეთა სამინისტრო მოსარჩელეთა უფლებების დაცვას ახორციელებდა გამოხატვის თავისუფლების უზრუნველყოფის პარალელურად. საქართველოს კონსტიტუციისა და „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონის თანახმად, სახელმწიფო ასევე იცავს სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლებას, შესაბამისად, შინაგან საქმეთა სამინისტროს პრევენციული ღონისძიებების განხორციელებისას უნდა დაეცვა ბალანსი ორი დაპირისპირებული უფლების გათვალისწინებით, გამოხატვის თავისუფლებისა და დისკრიმინაციის აღმოფხვრის ინტერესების დაცვით. აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ „პოლიციის შესახებ“ საქართველოს კანონის II თავით განსაზღვრულია პოლიციის საქმიანობის ძირითადი პრინციპები, კერძოდ, მე-8 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, პოლიციელი თავის საქმიანობაში განუხრელად იცავს ადამიანის ძირითადი უფლებებისა და თავისუფლებების დაცვისა და პატივისცემის, კანონიერების, დისკრიმინაციის დაუშვებლობის, თანაზომიერების, დისკრეციული უფლებამოსილების განხორციელების, 21 პოლიტიკური ნეიტრალობისა და პოლიციის საქმიანობის გამჭვირვალობის პრინციპებს. მე9 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, პოლიციის საქმიანობის განხორციელების ფორმები, მეთოდები და საშუალებები არ უნდა ხელყოფდეს ადამიანის პატივსა და ღირსებას, არ უნდა არღვევდეს ადამიანის სიცოცხლის, ფიზიკური ხელშეუხებლობისა და საკუთრების უფლებებს და სხვა ძირითად უფლებებსა და თავისუფლებებს, გაუმართლებელ ზიანს არ უნდა აყენებდეს გარემოს. ამასთნ, მე-12 მუხლი ეხება თანაზომიერების პრინციპს, რომლის თანახმად, საპოლიციო ღონისძიება უნდა ემსახურებოდეს ლეგიტიმური მიზნის მიღწევას. შერჩეული საპოლიციო ღონისძიება უნდა იყოს გამოსადეგი, აუცილებელი და პროპორციული. მე-13 მუხლი კი ეხება დისკრეციული უფლებამოსილების განხორციელების პრინციპს, რომლის თამახმად, 1. პოლიცია თავისი ფუნქციების შესასრულებლად მოქმედებს დისკრეციული უფლებამოსილების საფუძველზე, კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებსა და ფარგლებში; 2. პოლიციელი უფლებამოსილია გადაწყვიტოს, განახორციელოს თუ არა საპოლიციო ღონისძიება; 3. პოლიციელს მინიჭებული აქვს თავისუფლება, საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული რამდენიმე საპოლიციო ღონისძიებიდან შეარჩიოს ყველაზე მისაღები, თანაზომიერების პრინციპის შესაბამისად; 4. საფრთხის აღკვეთისათვის საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული რამდენიმე საპოლიციო ღონისძიების არსებობისას საკმარისია ერთერთის გამოყენება. აღნიშნულიდან გამომდინარე, პოლიცია პრევენციული ღონისძიებების განხორციელებისას მოქმედებდა რა დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში, საფრთხის თავიდან ასაცილებლად განახორციელა საპოლიციო ღონისძიებები, ახორციელებდა 24-საათიან მორიგეობას და პოლიციის მხრიდან მუდმივად კონტროლდებოდა ტერიტორია, რათა მხარეებს შორის არ მომხდარიყო ფიზიკური და სიტყვიერი დაპირისპირება. პოლიციის 24საათიან მორიგეობას კი არ დაუშვია დაპირისპირება მოდავე მხარეებს შორის. სწორედ პოლიციის დამსახურებაა, რომ ერთჯერადი დაპირისპირების შემდეგ, პოლიციის მხრიდან პრეცენციული ღონისძიებების განხორციელების შედეგად, უფრო მძიმე შედეგი არ დადგა და პოლიციის მობილიზაციის შედეგად მხარეებს შორის ფიზიკური და სიტყვიერი დაპირისპირების მცდელობას ადგილი არ ჰქონია. საკასაციო სასამართლოს მითითებით, ევროპული კონვენციის შესაბამისად სახელმწიფო ვალდებულია გაატაროს კონკრეტულ გარემოებებში გონივრული ზომები და დაიცვას ქვედა ზღვარი, ექსტრემალურ შემთხვევებში სახელმწიფო შესაძლოა ვალდებული იყოს ამოავსოს ის სამართლებრივი ვაკუუმი, საიდანაც დისკრიმინაცია მომდინარეობს. ამასთან, კონვენციის მე-3 მუხლით გათვალისწინებული პოზიტიური ვალდებულებები ისეთი სახით არ უნდა იქნეს განმარტებული, რომ შესაბამის ორგანოებს შეუძლებელი ან არათანაზომიერი ვალდებულების ტვირთს აკისრებდეს (იხ. საქმე პანტეა რუმინეთის წინააღმდეგ, №33343/96, §189, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო 2003-VI (ამონარიდები)). ევროსასამართლოს ხშირად გაუმახვილებია ყურადღება სახელმწიფოს, როგორც ნეიტრალური და მიუკერძოებელი ორგანიზატორის, როლზე სხვადასხვა რელიგიის, აღმსარებლობისა და რწმენის რეალიზებაში და განუცხადებია, რომ ეს როლი დემოკრატიულ საზოგადოებაში ხელს უწყობს საზოგადოებრივ წესრიგს, რელიგიურ 22 ჰარმონიასა და შემწყნარებლობას (იხილეთ საქმე – ს.ა.ს. საფრანგეთის წინააღმდეგ [დიდი პალატა], №43835/11, §127, 2014 წლის 1 ივლისი, მათში მოყვანილი დამატებითი მინიშნებებით და საქმე – სინდიკატულ „პესტორულ ჩელ ბუნ“ რუმინეთის წინააღმდეგ [დიდი პალატა], №2330/09, §165, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო 2013 (ამონარიდები)). ევროსასამართლო ასევე თვლის, რომ სახელმწიფოს ვალდებულება, იყოს ნეიტრალური და მიუკერძოებელი, შეუთავსებელია სახელმწიფოს უფლებამოსილებასთან, რათა შეაფასოს რელიგიური რწმენებისა ან მათი გამოხატვის ფორმების კანონიერება (იხილეთ საქმეები – მანუსაკისი და სხვები საბერძნეთის წინააღმდეგ, 1996 წლის 26 სექტემბერი, §47, ანგარიშები 1996-IV; ჰასანი და ჩაუში ბულგარეთის წინააღმდეგ [დიდი პალატა], №30985/96, §78, ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენცია 2000-XI; რეფა პარტისი (კეთილდღეობის პარტია) და სხვები თურქეთის წინააღმდეგ [დიდი პალატა], №№ 41340/98, 41342/98, 41343/98 და 41344/98, §91, ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენცია 2003-II; და ფერნანდეს მარტინესი ესპანეთის წინააღმდეგ [დიდი პალატა], №56030/07, §129, ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენცია 2014 (ამონარიდები)) და რომ ეს ვალდებულება სახელმწიფოსგან მოითხოვს დაპირისპირებულ ჯგუფებს შორის ურთიერთშემწყნარებლობის უზრუნველყოფას (იხილეთ საქმე – თურქეთის გაერთიანებული კომუნისტური პარტია და სხვები თურქეთის წინააღმდეგ, 1998 წლის 30 იანვარი, §57, ანგარიშები 1998-I და საქმე – ლეილა შაჰინი თურქეთის წინააღმდეგ [დიდი პალატა], №44774/98, §107, ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენცია 2005-XI). შესაბამისად, ხელისუფლების ორგანოების როლი ასეთ გარემოებებში არის არა დაძაბულობის მიზეზის მოსპობა პლურალიზმის აღმოფხვრის მეშვეობით, არამედ იმის უზრუნველყოფა, რომ მოქიშპე ჯგუფები ერთმანეთის მიმართ შემწყნარებლურად იყვნენ განწყობილნი; ნაკლებად სავარაუდოა, რომ სახელმწიფოს ამ როლმა შეასუსტოს აღმსარებლობის ან ეკლესიის როლი, რასთანაც ისტორიულად და კულტურულად არის დაკავშირებული რომელიმე კონკრეტული ქვეყნის მოსახლეობა (იხილეთ საქმე იეჰოვას მოწმეთა გლდანის მრევლის წევრები და სხვები, №71156/01, §132, 2007 წლის 3 მაისი, მასში მითითებული დამატებითი მინიშნებებით). რაც შეეხება კასატორთა მტკიცებას იმის თაობაზე, რომ პოლიციის მიერ გამოყენებული საშუალება არ ამართლებდა მიზანს და პოლიციის 24-საათიანი მორიგეობის მიუხედავად, მათ ვერ შეძლეს პანსიონით სარგებლობა, მიუთითებს პოლიციის მიერ მისთვის მინიჭებული დისკრეციის ფარგლებში გამოყენებული პრევენციული ღონისძიებების არასათანადოობაზე და არ ადასტურებს პოლიციის დისკრიმინაციულ მიდგომას კასატორთა მიმართ. საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, სწორედ დისკრიმინაციის ფაქტის დადგენას აქვს მოცემული დავისათვის გადამწყვეტი მნიშვნელობა, ვინაიდან აღნიშნული ფაქტის დადგენა უკავშირდება მორალური ზიანის დაკისრებას. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სახელმწიფო ორგანოთა და მოსამსახურეთა მიერ უკანონოდ მიყენებული ზიანის სახელმწიფო სახსრებიდან ანაზღაურება აღიარებული და გარანტირებულია საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლის მე-9 პუნქტით. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ სახელმწიფო მოსამსახურე განზრახი ან უხეში გაუფრთხილებლობით არღვევს თავის 23 სამსახურეობრივ მოვალეობას სხვა პირთა მიმართ, მაშინ სახელმწიფო ან ის ორგანო, რომელშიც მოსამსახურე მუშაობს, ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი. განზრახვის ან უხეში გაუფრთხილებლობის დროს მოსამსახურე სახელმწიფოსთან ერთად სოლიდარულად აგებს პასუხს. ამასთან, ამავე კოდექსის 413-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, არაქონებრივი ზიანისათვის ფულადი ანაზღაურება შეიძლება მოთხოვნილ იქნეს, მხოლოდ კანონით ზუსტად განსაზღვრულ შემთხვევაში, გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების სახით. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ „პოლიციის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, პოლიციელი არის საჯარო მოხელე, რომელსაც მინიჭებული აქვს სპეციალური წოდებები და დადებული აქვს პოლიციელის ფიცი; ხოლო 48-ე მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით, პოლიციელი სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას არის სახელმწიფო ხელისუფლების წარმომადგენელი. საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, სახელმწიფოს პასუხისმგებლობა მისი ორგანოების მიერ მიყენებული ზიანისათვის დადგენილია ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის XIV თავის დებულებებით. ადმინისტრაციული ორგანოს ზიანის მიმყენებელი ქმედება არსებითად არ განსხვავდება კერძო პირის ანალოგიური ქმედებისაგან, შესაბამისად, კოდექსის 207-ე მუხლით განსაზღვრულ იქნა კერძო სამართალში დადგენილი პასუხისმგებლობის ფორმებისა და პრინციპების გავრცელება სახელმწიფოს პასუხისმგებლობის შემთხვევებზეც, რაც გამოიხატა პასუხისმგებლობის სახეების დადგენით სამოქალაქო კოდექსზე მითითებით, იმ გამონაკლისის გარდა, რაც თავად ამ კოდექსით არის გათვალისწინებული. ამასთან, აღნიშნული კოდექსის 208-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სახელმწიფო ადმინისტრაციული ორგანოს, აგრეთვე, მისი თანამდებობის პირის მიერ ან სხვა სახელმწიფო მოსამსახურის მიერ მისი სამსახურეობრივი მოვალეობის განხორციელებისას მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებელია სახელმწიფო. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-18 მუხლის მე-6 ნაწილის თანახმად, პირადი არაქონებრივი უფლებების დაცვა ხორციელდება მიუხედავად ხელმყოფის ბრალისა, ხოლო თუ დარღვევა გამოწვეულია ბრალეული მოქმედებით, პირს შეუძლია მოითხოვოს ზიანის ანაზღაურებაც. ბრალეული ხელყოფის შემთხვევაში, უფლებამოსილ პირს უფლება აქვს მოითხოვოს არაქონებრივი (მორალური) ზიანის ანაზღაურებაც. ამასთან, მორალური ზიანის ანაზღაურება შეიძლება ქონებრივი ზიანის ანაზღაურებისგან დამოუკიდებლად. ამდენად, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მორალური ზიანი ანაზღაურდება მხოლოდ კანონით პირდაპირ გათვალისწინებულ შემთხვევაში, გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების სახით. ანაზღაურებას ექვემდებარება არა ყოველგვარი მორალური ზიანი (სულიერი ტანჯვა), თუნდაც ეჭვს არ იწვევდეს მისი ანაზღაურება, არამედ მხოლოდ ისეთი, რომლის ანაზღაურებასაც პირდაპირ ითვალისწინებს მოქმედი კანონმდებლობა. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ კასატორები მორალური ზიანის ანაზღაურების საფუძვლად მიუთითებენ პოლიციის მხრიდან დისკრიმინაციის მოტივით პოზიტიური ვალდებულების განუხორციელებლობაზე. კასატორები (მოსარჩელეები) აღნიშნავენ, რომ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მხრიდან დისკრიმინაციული მოპყრობა კანონით დადგენილი ვალდებულებების შეუსრულებლობაში გამოიხატა, რაც რელიგიური სიძულვილით მოტივირებული ქცევის 24 შეწყნარებასა და დაშვებას განაპირობებს. კასატორები მიიჩნევენ, რომ მუსლიმი თემის უფლებებისადმი საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ინდეფერენტულობითა და ზედაპირული დამოკიდებულებით განხორციელდა მათი დისკრიმინაცია რელიგიური ნიშნით. საქართველოს კონსტიტუციის მე-14 მუხლის თანახმად, ყველა ადამიანი დაბადებით თავისუფალია და კანონის წინაშე თანასწორია განურჩევლად რასისა, კანის ფერისა, ენისა, სქესისა, რელიგიისა, პოლიტიკური და სხვა შეხედულებებისა, ეროვნული, ეთნიკური და სოციალური კუთვნილებისა, წარმოშობისა, ქონებრივი და წოდებრივი მდგომარეობისა, საცხოვრებელი ადგილისა. საქართველოს კონსტიტუციის 38.1 მუხლის მიხედვით, საქართველოს მოქალაქენი თანასწორნი არიან სოციალურ, ეკონომიკურ, კულტურულ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში განურჩევლად მათი ეროვნული, ეთნიკური, რელიგიური თუ ენობრივი კუთვნილებისა. საერთაშორისო სამართლის საყოველთაოდ აღიარებული პრინციპებისა და ნორმების შესაბამისად მათ უფლება აქვთ თავისუფლად, ყოველგვარი დისკრიმინაციისა და ჩარევის გარეშე განავითარონ თავიანთი კულტურა, ისარგებლონ დედაენით პირად ცხოვრებაში და საჯაროდ. დისკრიმინაციულ ფორმათა აღმოფხვრის, პრევენციისა და მიყენებული ზიანის ანაზღაურების შესახებ შესაბამისი დებულებები უფრო დეტალურადაა რეგლამენტირებული „დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ“ საქართველოს კანონში. დისკრიმინაციის აკრძალვის თაობაზე ასევე მრავალ საერთაშორისო ხელშეკრულებაშია მოხსენიებული, კერძოდ, „ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის“ მე-14 მუხლის თანახმად, ამ კონვენციით გათვალისწინებული უფლებებითა და თავისუფლებებით სარგებლობა უზრუნველყოფილია ყოველგვარი დისკრიმინაციის გარეშე, განურჩევლად სქესის, რასის, კანის ფერის, ენის, რელიგიის, პოლიტიკური თუ სხვა შეხედულებების, ეროვნული თუ სოციალური წარმოშობის, ეროვნული უმცირესობისადმი კუთვნილების, ქონებრივი მდგომარეობის, დაბადებისა თუ სხვა ნიშნისა. მითითებული მე14 მუხლისაგან განსხვავებით, რომელიც კრძალავს დისკრიმინაციას მხოლოდ კონვენციით გარანტირებულ უფლებებთან მიმართებით, კონვენციის მე-12 ოქმის პირველი მუხლის თანახმად, კანონით დადგენილი, ნებისმიერი უფლებით სარგებლობა უზრუნველყოფილია ყოველგვარი დისკრიმინაციის გარეშე, განურჩევლად სქესის, რასის, კანის ფერის, ენის, რელიგიის, პოლიტიკური ან სხვა შეხედულების, ეროვნული ან სოციალური წარმოშობის, ეროვნული უმცირესობისადმი კუთვნილების, ქონების, დაბადების ან სხვა ნიშნისა; დაუშვებელია საჯარო ხელისუფლების მხრიდან ვინმეს დისკრიმინაცია პირველ პუნქტში აღნიშნული რომელიმე საფუძვლით. საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, დისკრიმინაცია, როგორც გამორჩევა, შეზღუდვა ან უპირატესობის მინიჭება თანაბარი უფლებებისა და მათი დაცვის უარყოფის მიზნით, არის თანასწორობის პრინციპის შელახვა და ადამიანის ღირსების ხელყოფა. ადამიანთა გარკვეული კატეგორიის დისკრიმინაცია შეიძლება ხდებოდეს მათი რასობრივი კუთვნილების, ეროვნების, სარწმუნოების, პოლიტიკური მრწამსისა და სხვა ამგვარი ნიშნებითა თუ მოტივით. დისკრიმინაცია, რა ფორმითაც უნდა იყოს იგი გამოხატული, ეწინააღმდეგება სამართლიანობის პრინციპს და აკრძლულია როგორც 25 შიდასახელმწიფოებრივი, ისე საერთშორისო სამართლის ნორმებით. სახელმწიფოებს ეკისრებათ, როგორც ნეგატიური ვალდებულება (თანასწორად მოეპყრონ თანაბარ მდგომარეობასა და პირობებში მყოფ პირებს), ასევე პოზიტიური ვალდებულება (განსხვავებულად მოეპყრონ არათანაბარ პირობებში მყოფ პირებს, რათა მათ თანასწორი ხელმისაწვდომობა ჰქონდეთ უფლებებსა და თავისუფლებებზე). სახელმწიფოს როლი, ვალდებულებები და პასუხისმგებლობა განუზომლად დიდია დისკრიმინაციის ეფექტურ პრევენციაში. მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელეები ამტკიცებენ, რომ სახელმწიფოს აღმასრულებელმა ხელისუფლებამ, რომლის ნაწილსაც საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო წარმოადგენს, ვერ შეასრულა მასზე დაკისრებული ვალდებულება, გამოევლინათ მოსახლეობის ერთი ნაწილის რელიგიურ ნიადაგზე დისკრიმინაციის ფაქტი და დაეცვათ საქართველოს კონსტიტუციის მე-9 მუხლით აღიარებული რწმენისა და აღმსარებლობის სრული თავისუფლება. ამასთან, კასატორები მიუთითებენ, რომ პოლიციის მხრიდან ყოველივე აღნიშნულს დისკრიმინაციის მოტივი ედო საფუძვლად. დისკრიმინაციის ფაქტის დადგენასთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილებაზე და მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 3631 მუხლზე, სადაც მითითებულია, რომ დისკრიმინაციასთან დაკავშირებული სარჩელი შეიძლება განხილულ იქნეს ამ თავით დადგენილი წესით, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ხოლო ამავე კოდექსის 3633 მუხლის თანახმად, სარჩელის აღძვრისას პირმა სასამართლოს უნდა წარუდგინოს ფაქტები და შესაბამისი მტკიცებულებები, რომლებიც დისკრიმინაციული ქმედების განხორციელების ვარაუდის საფუძველს იძლევა, რის შემდეგაც მოპასუხეს ეკისრება იმის მტკიცების ტვირთი, რომ დისკრიმინაცია არ განხორციელებულა. ევროპული სასამართლოს მიერ გამოტანილ გადაწყვეტილებაში საქმეზე Nachova and other v. Bulgaria (განცხადებები №43577/98 და 43579/98), ძირითადად განხილული იყო მტკიცების ტვირთისა და შესაბამისი ხარისხის ასპექტები დისკრიმინაციის დადგენასთან დაკავშირებით. ევროპული სასამართლო მეტად მაღალი ხარისხით ითხოვს განმცხადებლებისაგან დისკრიმინაციის ფაქტის დადასტურებას. მტკიცებულებათა შეფასებისას, სასამართლო ადგენს ყველაზე მაღალ სტანდარტს „გონივრული ეჭვის ზღვარს მიღმა“. სასამართლოს მტკიცებით აღნიშნული აუცილებელია იმისათვის, რომ განხილულ იქნეს ხელშემკვრელი სახელმწიფოს პასუხისმგებლობის საკითხი. განსახილველ შემთხვევაში კასატორები ვერ ადასტურებენ, რომ რელიგიურმა სიძულვილმა განაპირობა პოლიციის მხრიდან მათ მიმართ არასათანადო მოპყრობა. საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებით დასტურდება მოსარჩელეთა მიერ პანსიონით სარგებლობის შეუძლებლობა ფიზიკური პირების წინააღმდეგობის გამო. კასატორთა მიერ დასახელებული გარემოებები კი მიუთითებს პოლიციის ქმედებათა არასათანადოობაზე და არ ადასტურებს პოლიციის დისკრიმინაციულ მიდგომას კასატორთა მიმართ. აღნიშნულის საპირისპიროდ, საქმეზე დადგენილი ის გარემოება, რომ პოლიციის მხრიდან ხდებოდა მორიგეობა 24-საათიან რეჟიმში (რასაც არც მოსარჩელეები უარყოფენ), ამასთან, ის გარემოება, რომ როგორც ადგილობრივი ხელისუფლება, ასევე ცენტრალური 26 ხელისუფლება ჩართული იყო დაპირისპირებულ მხარეთა მორიგების პროცეში, ასევე ის გარემოება, რომ ქ. ქობულეთში, ... შეუფერხებლად ფუნქციონირებს მსგავსი ტიპის პანსიონი, გამორიცხავს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მხრიდან მოსარჩელეთა მიმართ დისკრიმინაციულ მოპყრობას. ამასთან, განსხვავებით იეჰოვას მოწმეთა მიმართ განხორციელებული საყოველთაოდ ცნობილი ძალადობის არაერთი ფაქტისა (იხ. საქმე ბეღელური და სხვები საქართველოს წინააღმდეგ, №28490/02, 2014 წლის 7 ოქტომბერი; ასევე საქმე იეჰოვას მოწმეების გლდანის მრევლის წევრები და სხვები საქართველოს წინააღმდეგ, №71156/01, 2007 წლის 3 მაისი), აჭარის რეგიონში წლებია თანაცხოვრობენ ქართველი მუსლიმები, სადაც განხორციელდა ათობით მეჩეთის მშენებლობა, რაც ასევე გამორიცხავს ხელისუფლების მხრიდან ქართველი მუსლიმების მიმართ დისკრიმინაციულ მიდგომას. ყოველივე აღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ პოლიციის მიერ მასზე დაკისკებული პოზიტიური ვალდებულებების სათანადოდ შეუსრულებლობის პირობებშიც, მოცემულ შემთხვევაში არ დასტურდება ამ ვალდებულების შეუსრულებლობა დისკრიმინაციის მოტივით, რაც გამორიცხავს მოცემულ ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას. მოსარჩელეთა მიმართ ფიზიკური პირების (თავდაპირველი მოპასუხეები) მხრიდან დისკრიმინაციული მოპყრობის ფაქტი კი დადასტურებულია სამოქალაქო საქმეზე კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით. საკასაციო სასამართლო ასევე ვერ გაიზიარებს კასატორთა მითითებას ევროსასამართლოს გადაწყვეტილებებზე (საქმეები - ბეღელური და სხვები საქართველოს წინააღმდეგ, №28490/02, 2014 წლის 7 ოქტომბერი; იდენტობა და სხვები საქართველოს წინააღმდეგ, №73235/12, 2015 წლის 12 მაისი), სადაც ადგილი ჰქონდა მოცემული დავისგან რადიკალურად განსხვავებულ ფაქტობრივ გარემოებებს, რასაც შედეგად მოჰყვა ევროსასამართლოს შესაბამისი შეფასებები. დასახელებულ საქმეებში, ერთ შემთხვევაში (იდენტობა და სხვები საქართველოს წინააღმდეგ) დადგინდა პოლიციის სრული უმოქმედობა, ხოლო მეორე შემთხვევაში (ბეღელური და სხვები საქართველოს წინააღმდეგ) თავად პოლიცია ახდენდა მომჩივანთა უფლებების დარღვევას. მითითებულ საქმეებში პოლიციის ორგანოებს არანაირი ზომა არ მიუღიათ მომჩივანთა ინტერესების დასაცავად, რასაც განსახილველ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია. ყოველივე აღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორი გადაწყვეტილება მიიღო მორალური ზიანის ანაზღაურებაზე უარის თქმის ნაწილში. ამასთან, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს მოცემული დავის ფარგლებში სააპელაციო სასამართლოში აპელანტთა მიერ წარდგენილ სასარჩელო მოთხოვნაზე და აღნიშნავს, რომ თავდაპირველად შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიმართ აპელანტთა მოთხოვნას წარმოადგენდა, როგორც მორალური ზიანის ანაზღაურების დაკისრება დისკრიმინაციის მოტივით პოზიტიური ვალდებულების შეუსრულებლობისათვის, ასევე პანსიონით შეუფერხებლად სარგებლობის უფრუნველყოფა, რაც ასევე მოიცავდა შენობის წინ არსებული ბარიერების მოშლას. აღსანიშნავია, რომ სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე მოთხოვნის არაერთგზის დაზუსტების შედეგად, აპელანტების წარმომადგენელმა მოცემული დავის ფარგლებში საბოლოოდ მოითხოვა მოპასუხე შინაგან 27 საქმეთა სამინისტროს უზრუნველეყო მოსარჩელეებისა და პანსიონთან დაკავშირებული პირებისათვის პანსიონის შენობაში უსაფრთხო და თავისუფალი შესვლა და საქმიანობა; დაუყოვნებლივ აღეკვეთა მოსარჩელეებისა და მუსლიმი თემის წარმომადგენლების მიმართ პანსიონის და მის მიმდებარე ტერიტორიაზე სიტყვიერი შეურაცხყოფის, მუქარისა და იძულების ფაქტები და სამინისტროს მოსარჩელეთა სასარგებლოდ დაკისრებოდა მორალური ზიანის ანაზღაურება ერთი ლარის ოდენობით. აპელანტებმა მოთხოვნა მხოლოდ ხელოვნური ბარიერების ნაწილში მოხსნეს, იმ მოტივით, რომ იგი მუნიციპალიტეტმა დაასუფთავა. ამასთან, აპელანტების წარმომადგენელმა სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე არაერთგზის აღნიშნა, რომ პანსიონით შეუფერხებლად სარგებლობას ვერ ახერხებდნენ. თუმცა აღნიშნულის მიუხედავად, სააპელაციო სასამართლო გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში მსჯელობს მხოლოდ შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიმართ მორალური ზიანის ანაზღურების დაკისრების მოთხოვნის ნაწილში და მსჯელობის გარეშე ტოვებს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ პანსიონით შეუფერხებლად სარგებლობის უზრუნველყოფის ნაწილში სასარჩელო მოთხოვნას. იმ პირობებში, როდესაც აპელანტების წარმომადგენელი ადასტურებდა მოსარჩელეთა მიერ პანსიონით სარგებლობის შეუძლებლობას, სააპელაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ ამგვარი ფაქტები აღკვეთილი იყო, რაც ადასტურებს საქმის გარემოებების არასათანადო გამოკვლევასა და აღნიშნულ ნაწილში საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების აუცილებლობას. საკასაციო სასამართლოს მითითებით, წარმოდგენილი სარჩელის უმთავრეს მიზანს სწორედ პანსიონით შეუფერხებლად სარგებლობის უზრუნველყოფა წარმოადგენდა. მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელეთა მოთხოვნა მიმართულია ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ რეალაქტის განხორციელებისაკენ. საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, რეალაქტი არის ადმინისტრაციული ორგანოს ისეთი საჯაროსამართლებრივი ღონისძიება, რომელიც მიმართულია არა სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის, შეცვლის ან შეწყვეტისაკენ, არამედ ფაქტობრივი შედეგების დადგომისაკენ. აღნიშნულ ნაწილში მოსარჩელეთა მოთხოვნა ეფუძნება საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 24-ე მუხლს, რომელიც ითვალისწინებს ადმინისტრაციული ორგანოსათვის მოქმედების განხორციელების ან მოქმედების განხორციელებისაგან თავის შეკავების დავალების მოთხოვნით სარჩელის აღძვრის შესაძლებლობას. საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 24-ე მუხლით გათვალისწინებული სარჩელის დაკმაყოფილების პირობებს ამავე კოდექსის 331 მუხლი შეიცავს, რომელიც სარჩელის დაკმაყოფილებას უკავშირებს სარჩელის დასაშვებობის რამოდენიმე პირობას, კერძოდ, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ რაიმე მოქმედების განხორციელება ან უარი რაიმე მოქმედების განხორციელებაზე კანონს უნდა ეწინააღმდეგებოდეს, ამასთანავე, ის პირდაპირ და უშუალო (ინდივიდუალურ) ზიანს უნდა აყენებდეს მოსარჩელის კანონიერ უფლებას ან ინტერესს. ამასთან, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 24-ე მუხლით გათვალისწინებული მავალდებულებელი სარჩელის მოთხოვნა საჭიროებს ადმინისტრაციული ორგანოს (მისი უფლებამოსილებიდან გამომდინარე) მოქმედების განხორციელების ან მოქმედების განხორციელებისაგან თავის შეკავების ვალდებულების 28 დადგენას. ქმედების განხორციელების მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველს შეიძლება წარმოადგენდეს ადამიანის ძირითადი უფლებებისა და თავისუფლებების განმსაზღვრელი ნორმა. უფლების სამართლებრივი საფუძვლის შემოწმება კი შესაძლებლობას იძლევა დადგინდეს ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულება რაიმე მოქმედების განხორციელებაზე ან მოქმედებისგან თავის შეკავებაზე. განსახილველ შემთხვევაში სამინისტროსთვის პანსიონით შეუფერხებლად სარგებლობის უზრუნველყოფის დავალების წინაპირობას წარმოადგენს საქმეზე არსებული ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა, ვინაიდან სამინისტროსთვის ქმედების განხორციელების დავალების ნაწილში სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლიანობაზე მსჯელობისას საქმეზე უნდა დასტურდებოდეს დღეის მდგომარეობით მოსარჩელეთა მიერ პანსიონით სარგებლობის შეუძლებლობა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მითითებულ ნაწილში საქმის ხელახლა განხილვისას უნდა იმსჯელოს პანსიონით შეუფერხებლად სარგებლობის უზრუნველყოფის ნაწილში სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლიანობაზე, რა დროსაც სააპელაციო სასამართლომ უნდა გამოარკვიოს ამჟამად არსებული მდგომარეობა პანსიონით სარგებლობასთან დაკავშირებით და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. შესაბამისად, აღნიშნულ ნაწილში იქმნება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის „ე1“ ქვეპუნქტისა და 412-ე მუხლის საფუძველზე გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის ხელახალი განხილვისათვის იმავე სასამართლოსათვის დაბრუნების საფუძველი. ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ა(ა)იპ ..., კ. კ-ის, ბ. ი-ისა და თ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 18 აპრილის განჩინება საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროსთვის ქმედების განხორციელების დავალების ნაწილში და საქმე აღნიშნულ ნაწილში ხელახლა განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს; ხოლო დანარჩენ ნაწილში უცლელად უნდა დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 18 აპრილის განჩინება. სააპელაციო სასამართლომ, თავის მხრივ, საქმის ხელახლა განხილვისას, საკასაციო სასამართლოს მითითებების გათვალისწინებით, საქმეზე უნდა მიიღოს დასაბუთებული გადაწყვეტილება. სარეზოლუციო ნაწილი: საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის მე-4 ნაწილით, 412-ე მუხლით და 29 დაადგინა: 1. ა(ა)იპ ...ის, კ. კ-ის, ბ. ი-ისა და თ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ; 2. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 18 აპრილის განჩინება საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროსთვის ქმედების განხორციელების დავალების ნაწილში და საქმე აღნიშნულ ნაწილში ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს; 3. დანარჩენ ნაწილში უცლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 18 აპრილის განჩინება; 4. სასამართლო ხარჯები გადანაწილდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას; 5. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება. თავმჯდომარე მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე ნ. სხირტლაძე ვ. როინიშვილი 30 27 დეკემბერი, 2018 წელი #ბს-798(კ-18) ქ. თბილისი ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ შემდეგი შემადგენლობით: მაია ვაჩაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი), მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე, ვასილ როინიშვილი საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე კასატორი (მოპასუხე) – სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტო მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) – ნ. ბ-ე მოპასუხე - სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს შუახევის რაიონული განყოფილება გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 21 მარტის განჩინება დავის საგანი – ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, ქმედების განხორციელების დავალება ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი: 2016 წლის 15 მარტს ნ. ბ-ემ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის - სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს მიმართ. მოსარჩელის მითითებით, მას სახელმწიფო პენსია დაენიშნა 2011 წლის 1 მარტიდან, რომელიც ერიცხებოდა სს „...ში“ გახსნილ საბანკო ანგარიშზე. მისთვის ცნობილი არ იყო ის გარემოება, რომ კუთვნილი საპენსიო თანხა ყოველთვიურად უნდა გაეტანა. აღნიშნულს ფიზიკურადაც ვერ შეძლებდა, ვინაიდან მოსარჩელის საცხოვრებელი ადგილი იყო შუახევი, სოფელი ..., სადაც არ ფუნქციონირებდა კომერციული ბანკები. ამასთან, მისი 1 ჯანმრთელობის მდგომარეობა მძიმე იყო. მოსარჩელის განმარტებით, მას კუთვნილი სახელმწიფო პენსია არ მიუღია 2012 წლის 1 სექტემბრიდან 2014 წლის იანვრის თვის ჩათვლით. აღნიშნულთან დაკავშირებით, ნ. ბ-ემ 2016 წლის 2 თებერვალს განცხადებით მიმართა მოპასუხეს და მოითხოვა მიუღებელი პენსიის შესახებ ინფორმაციის გაცემა, ასევე მოითხოვა მისთვის გაუცემელი საპენსიო თანხების ანაზღაურება. 2016 წლის 16 თებერვალს, სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს მიერ გაიცა #04/12461 აქტი, რომლითაც განემარტა, რომ არ არსებობდა ნ. ბისათვის 2012 წლის 1 სექტემბრიდან 2014 წლის იანვრის თვის ჩათვლით საპენსიო თანხის ანაზღაურების სამართლებრივი საფუძველი. ამდენად, მოსარჩელემ სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2016 წლის 16 თებერვლის #04/12461 მომართვის ბათილად ცნობა და მოპასუხისათვის მოსარჩელის კუთვნილი საპენსიო თანხების - 2012 წლის 1 სექტემბრიდან 2014 წლის იანვრის ჩათვლით, სრულად ანაზღაურების დაკისრება მოითხოვა. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 6 ივნისის გადაწყვეტილებით ნ. ბ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2016 წლის 16 თებერვლის #04/12461 წერილი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი; სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს დაევალა მოსარჩელის კუთვნილი საპენსიო თანხების - 2012 წლის 1 სექტემბრიდან 2014 წლის იანვრის თვის ჩათვლით, მოსარჩელე ნ. ბ-ისათვის სრულად ანაზღაურება. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ნ. ბ-ეს სახელმწიფო პენსია დაენიშნა 2011 წლის 1 მარტიდან, თვეში 84 ლარის (80 ლარი სახელმწიფო პენსია, 4 ლარი შრომის სტაჟის დანამატი) ოდენობით. 2012 წლის 1 იანვრიდან „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ კანონის მე16 მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, მას შეუჩერდა სახელმწიფო პენსია, სს „...ის“ მიერ მიწოდებული ინფორმაციის საფუძველზე, „ზედიზედ 6 თვის განმავლობაში ბენეფიციარის მხრიდან სახელმწიფო გასაცემლის მიუღებლობის გამო“. ნ. ბ-ემ განყოფილებას სახელმწიფო პენსიის განახლების მოთხოვნით განცხადებით მიმართა 2014 წლის 6 იანვარს. მის მიმართ სახელმწიფო გასაცემლის დარიცხვა განახლდა 2014 წლის 1 თებერვლიდან, ხოლო მიუღებელი გასული პერიოდის სახელმწიფო პენსია, 2012 წლის 1 იანვრიდან 2012 წლის 1 სექტემბრამდე, დაერიცხა 832 ლარის ოდენობით, სახელმწიფო პენსიის დანიშვნისა და გაცემის წესის მე-12 მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად. დადგენილია, რომ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2016 წლის 16 თებერვლის #04/12461 წერილის თანახმად, ნ. ბ-ის წარმომადგენელს - რ. ფ-ეს მისი 2016 წლის 2 თებერვლის #10219 წერილის პასუხად ეცნობა, რომ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2012 წლის 7 აგვისტოს #01-48/ნ ბრძანებით „სახელმწიფო პენსიის, სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის დანიშვნისა და გაცემის წესების დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2006 წლის 10 თებერვლის #46/ნ ბრძანებაში განხორციელებული ცვლილებებიდან გამომდინარე (მუხლი 2 12), იმ პირთათვის, რომლებმაც 2012 წლის 1 სექტემბრის მდგომარეობით არა უმეტეს 6 თვის პერიოდით შეჩერებული პენსიის განახლების მოთხოვნით მიმართეს 2013 წლის 1 იანვრის შემდეგ, 2012 წლის 1 სექტემბრიდან პენსია ითვლება შეწყვეტილად და აუნაზღაურდებათ მხოლოდ 2012 წლის 1 სექტემბრამდე მოქმედი კანონმდებლობით კუთვნილი გასაცემლები. შეწყვეტის საფუძვლის აღმოფხვრის შემდეგ, საპენსიო პაკეტი ინიშნება განცხადებისა და საჭირო დოკუმენტების სააგენტოში წარდგენის მომდევნო თვის პირველი რიცხვიდან. ნ. ბ-ემ სააგენტოს შუახევის რაიონულ განყოფილებას პენსიის განახლების თაობაზე განცხადებით მიმართა 2014 წლის 6 იანვარს. მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, 2014 წლის 1 თებერვლიდან მას განუახლდა საპენსიო პაკეტით განსაზღვრული ფულადი გასაცემელი - 150 ლარის ოდენობით, ამასთანავე აუნაზღაურდა 2012 წლის 1 იანვრიდან 1 სექტემბრამდე მიუღებელი სახელმწიფო გასაცემელი - 832 ლარის ოდენობით. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ნ. ბ-ისათვის გასული პერიოდის (2012 წლის 1 სექტემბრიდან 2014 წლის იანვრის თვის ჩათვლით) საპენსიო თანხების ანაზღაურების სამართლებრივი საფუძველი სააგენტოს არ გააჩნია. საქალაქო სასამართლომ მიუთითა „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონზე, რომელიც არეგულირებდა პენსიაზე უფლების წარმოშობის საფუძველს, განსაზღვრავდა პენსიის ადმინისტრირების ორგანოს, ადგენდა პენსიის დანიშვნის, გაცემის, შეჩერების, განახლების, შეწყვეტის და პენსიის მიღების ზოგად პრინციპებს. აღნიშნული კანონის მე-4 მუხლის „კ“ ქვეპუნქტით განმარტებული იყო კომპეტენტური ორგანოს ცნება. კერძოდ, კომპეტენტურ ორგანოს წარმოადგენდა საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სისტემაში შემავალი ადმინისტრაციული ორგანო. საჯარო სამართლის იურიდიული პირი - სოციალური მომსახურების სააგენტოს დებულების დამტკიცების შესახებ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2007 წლის 27 ივნისის #190/ნ ბრძანების მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, სააგენტოს მიზნები იყო მოსახლეობის შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის რეალიზაცია და მისი განხორციელების ხელშეწყობა, ხოლო მე-2 პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, სააგენტოს ფუნქციებს და უფლებამოსილებებს - „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ და „სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ“ საქართველოს კანონებით, ადმინისტრირების კომპეტენტური ორგანოსათვის განსაზღვრული უფლება-მოვალეობების განხორციელება წარმოადგენდა. საქალაქო სასამართლოს მითითებით, „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონის მიზანი იყო საქართველოს კონსტიტუციით გარანტირებული საქართველოს ხანდაზმულ მოქალაქეთა სოციალურ-ეკონომიკური უფლებების რეალიზაცია და სახელმწიფო პენსიის/საპენსიო პაკეტის (შემდგომ – პენსია) დაწესება არსებული რესურსების ფარგლებში. ამავე კანონის მე-16 მუხლი ითვალისწინებდა პენსიის შეჩერება/განახლების საფუძვლებს. კერძოდ, მითითებული მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის მიხედვით, პირის მიერ პენსიის ზედიზედ 6 თვის განმავლობაში მიუღებლობისას, პენსია (მხოლოდ ფულადი სარგებელი) შეჩერდებოდა ამ საფუძვლის წარმოშობის მომდევნო თვის პირველი რიცხვიდან. ამავე კანონის მე-17 მუხლის პირველი პუნქტი განსაზღვრავდა პენსიის შეწყვეტის საფუძვლებს, კერძოდ, პენსია (მხოლოდ 3 ფულადი სარგებელი) შეწყდებოდა ქვემოთ ჩამოთვლილთაგან ერთ-ერთი საფუძვლის წარმოშობის მომდევნო თვის პირველი რიცხვიდან, თუ ამ პუნქტით სხვა რამ არ იყო განსაზღვრული: ა) პირადი განცხადებით; ბ) საჯარო საქმიანობის განხორციელების პერიოდში; გ) სასამართლოს გამამტყუნებელი განაჩენის კანონიერ ძალაში შესვლისას, რომლითაც პირს შეეფარდებოდა თავისუფლების აღკვეთის აღსრულება - პენსიის შეჩერების დღიდან; დ) უცხო ქვეყნის მოქალაქის ან მოქალაქეობის არმქონე პირის საქართველოდან გაძევებისას; ე) პირის საქართველოს მოქალაქეობიდან გასვლისას ან საქართველოს მოქალაქეობის დაკარგვისას; ვ) პენსიონერის გარდაცვალებისას; ზ) პენსიის შეჩერების დღიდან 3 წლის გასვლის შემდეგ; თ) სხვა საფუძვლით, თუ იგი ამ კანონიდან გამომდინარეობდა. „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის თანახმად, კანონმდებლობა პენსიის შესახებ შედგებოდა საქართველოს კონსტიტუციის, საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებებისა და შეთანხმებების, ამ კანონის, სხვა საკანონმდებლო აქტებისა და მათ საფუძველზე გამოცემული კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტებისაგან. საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2006 წლის 10 თებერვლის #46/ნ ბრძანება „სახელმწიფო პენსიის/საპენსიო პაკეტისა და სახელმწიფო კომპენსაციის დანიშვნისა და გაცემის წესების დამტკიცების შესახებ“ დანართი #1 მე-8 მუხლით განსაზღვრული იყო პენსიის შეჩერება/განახლების საფუძვლები, კერძოდ, პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, პენსია შეჩერდებოდა პენსიონერის მიერ პენსიის ზედიზედ 6 თვის განმავლობაში მიუღებლობის შემთხვევაში, ანუ როდესაც არ ხდებოდა მისი კუთვნილი საბანკო ანგარიშიდან თანხის გატანა ზედიზედ 6 თვის განმავლობაში. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ნ. ბ-ეს სახელმწიფო პენსია საპენსიო ასაკის გამო დაენიშნა 2011 წლის 1 მარტიდან, რომელიც შეუჩერდა 2012 წლის 1 იანვრიდან ზედიზედ 6 თვის განმავლობაში სახელმწიფო გასაცემელის მიუღებლობის გამო. ასევე, დადგენილია, რომ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2016 წლის 16 თებერვლის #04/12461 წერილით, ნ. ბ-ის წარმომადგენელს - რ. ფ-ეს მისი 2016 წლის 2 თებერვლის #10219 წერილის პასუხად ეცნობა, რომ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2012 წლის 7 აგვისტოს #01-48/ნ ბრძანებით „სახელმწიფო პენსიის, სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის დანიშვნისა და გაცემის წესების დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2006 წლის 10 თებერვლის #46/ნ ბრძანებაში განხორციელებული ცვლილებებიდან გამომდინარე (მუხლი 12), იმ პირთათვის, რომლებმაც 2012 წლის 1 სექტემბრის მდგომარეობით არა უმეტეს 6 თვის პერიოდით შეჩერებული პენსიის განახლების მოთხოვნით მიმართეს 2013 წლის 1 იანვრის შემდეგ 2012 წლის 1 სექტემბრიდან პენსია ითვლებოდა შეწყვეტილად და აუნაზღაურდებოდათ მხოლოდ 2012 წლის 1 სექტემბრამდე მოქმედი კანონმდებლობით კუთვნილი გასაცემლები. შეწყვეტის საფუძვლის აღმოფხვრის შემდეგ, საპენსიო პაკეტი ინიშნებოდა განცხადებისა და საჭირო დოკუმენტების სააგენტოში წარდგენის მომდევნო თვის პირველი რიცხვიდან. ნ. ბ-ემ სააგენტოს შუახევის რაიონულ განყოფილებას პენსიის განახლების თაობაზე 4 განცხადებით მიმართა 2014 წლის 6 იანვარს. 2014 წლის 1 თებერვლიდან მას განუახლდა „საპენსიო პაკეტით“ განსაზღვრული ფულადი გასაცემელი - 150 ლარის ოდენობით, ამასთან, აუნაზღაურდა 2012 წლის 1 იანვრიდან 1 სექტემბრამდე მიუღებელი სახელმწიფო გასაცემელი - 832 ლარის ოდენობით. ნ. ბ-ისათვის გასული პერიოდის (2012 წლის 1 სექტემბრიდან 2014 წლის იანვრის თვის ჩათვლით) საპენსიო თანხების ანაზღაურების მოთხოვნაზე უარი ეთქვა, მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის არარსებობის მოტივით. საქმის მასალებით დადგენილია და მოსარჩელეც არ ხდიდა სადავოდ იმ გარემოებას, რომ მას არ მიუმართავს სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს შესაბამისი მომსახურების ცენტრისათვის ზედიზედ ექვსი თვის განმავლობაში სახელმწიფო პენსიის მიღების მოთხოვნით და მიმართა 2014 წლის 6 იანვარს, რაც „სახელმწიფო პენსიის“ შესახებ საქართველოს კანონის მე-17 მუხლის მოთხოვნებიდან გამომდინარე არ ქმნიდა მისთვის სახელმწიფო პენსიის შეწყვეტის საფუძველს. ამასთან, მხოლოდ ის გარემოება, რომ პირის მიერ საბანკო ანგარიშიდან ზედიზედ ექვსი თვის განმავლობაში არ ხდებოდა თანხის გატანა, არ შეიძლებოდა გამხდარიყო საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2012 წლის 7 აგვისტოს #01-48/ნ ბრძანებით „სახელმწიფო პენსიის, სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის დანიშვნისა და გაცემის წესების დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2006 წლის 10 თებერვლის #46/ნ ბრძანებაში განხორციელებული ცვლილებებიდან გამომდინარე, გარკვეული პერიოდით პირისათვის კანონით მინიჭებული უფლების - სახელწიფო პენსიის მიღების უფლების წართმევის საფუძველი, მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც „სახელმწიფო პენსიის“ შესახებ საქართველოს კანონის მე-17 მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტი ამგვარი შემთხვევებისათვის სპეციალური ვადას აწესებდა, კერძოდ, მითითებული ნორმის თანახმად, პენსია შეწყდებოდა პენსიის შეჩერების დღიდან 3 წლის გასვლის შემდეგ. საქალაქო სასამართლოს მითითებით, „ნორმატიული აქტების შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, ეს კანონი განსაზღვრავდა ნორმატიული აქტების სახეებს, მათ იერარქიას, საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებებისა და შეთანხმებების ადგილს საქართველოს ნორმატიულ აქტთა სისტემაში, ნორმატიული აქტების მომზადების, მიღების (გამოცემის), გამოქვეყნების, მოქმედების, აღრიცხვისა და სისტემატიზაციის ზოგად წესებს. აღნიშნული კანონის მე-7 მუხლის მე-11 პუნქტის შესაბამისად, აღმასრულებელი ხელისუფლების ორგანოთა (თანამდებობის პირთა) ნორმატიული აქტების იურიდიული ძალა განისაზღვრებოდა აღმასრულებელ ხელისუფლებაში ამ ორგანოთა (თანამდებობის პირთა) იერარქიის შესაბამისად. ამავე კანონის მე-13 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, საქართველოს მინისტრის ბრძანება შეიძლებოდა გამოცემულიყო მხოლოდ საქართველოს საკანონმდებლო აქტით, საქართველოს პრეზიდენტის ნორმატიული აქტითა და საქართველოს მთავრობის დადგენილებით განსაზღვრულ შემთხვევებსა და ფარგლებში. საქართველოს მინისტრის ბრძანებაში მითითებული უნდა ყოფილიყო, რომელი ნორმატიული აქტის საფუძველზე და რომლის შესასრულებლად გამოიცა იგი. აღნიშნულის გათვალისწინებით, „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონი უპირატესი იურიდიული ძალით სარგებლობდა „სახელმწიფო პენსიის/საპენსიო 5 პაკეტისა და სახელმწიფო კომპენსაციის დანიშვნისა და გაცემის წესების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2006 წლის 10 თებერვლის #46/ნ ბრძანებასთან მიმართებაში. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 6 ივნისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტომ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 15 მარტის გადაწყვეტილებით სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 6 ივნისის გადაწყვეტილება და საქმეზე მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ნ. ბ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: მოსარჩელე ნ. ბ-ეს სახელმწიფო პენსია დაენიშნა 2011 წლის 1 მარტიდან, თვეში 84 ლარის ოდენობით. „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ კანონის მე-16 მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, სს „...ის“ მიერ მიწოდებული ინფორმაციის საფუძველზე, „ზედიზედ 6 თვის განმავლობაში ბენეფიციარის მხრიდან სახელმწიფო გასაცემლის მიუღებლობის გამო“, ნ. ბ-ეს 2012 წლის 1 იანვრიდან შეუჩერდა სახელმწიფო პენსიის გაცემა. სოციალური მომსახურების სააგენტოს შუახევის განყოფილებას ნ. ბ-ემ სახელმწიფო პენსიის განახლების მოთხოვნით მიმართა 2014 წლის 6 იანვარს, რის საფუძველზეც მის მიმართ სახელმწიფო გასაცემლის დარიცხვა განახლდა 2014 წლის 1 თებერვლიდან, ხოლო მიუღებელი გასული პერიოდის სახელმწიფო პენსია დაერიცხა 2012 წლის 1 იანვრიდან 2012 წლის 1 სექტემბრამდე პერიოდზე, რის შედეგადაც მიუღებელი გასაცემლის თანხამ შეადგინა 832 ლარი. 2016 წლის 2 თებერვალს ნ. ბ-ის წარმომადგენელმა #10219 წერილით მიმართა სოციალური მომსახურების სააგენტოს და მოითხოვა საპენსიო თანხების - 2012 წლის 1 სექტემბრიდან 2014 წლის იანვრის თვის ჩათვლით, სრულად ანაზღაურება. სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2016 წლის 16 თებერვლის #04/12461 მიმართვით განმცხადებელს ეცნობა, რომ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2012 წლის 7 აგვისტოს #01-48/ნ ბრძანებით „სახელმწიფო პენსიის, სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის დანიშვნისა და გაცემის წესების დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2006 წლის 10 თებერვლის #46/ნ ბრძანებაში განხორციელებული ცვლილებებიდან გამომდინარე (მუხლი 12), იმ პირებისათვის, რომლებმაც 2012 წლის 1 სექტემბრის მდგომარეობით არა უმეტეს 6 თვის პერიოდით შეჩერებული პენსიის განახლების მოთხოვნით მიმართეს 2013 წლის 1 იანვრის შემდეგ, 2012 წლის 1 სექტემბრიდან პენსია ითვლება შეწყვეტილად და აუნაზღაურდებათ მხოლოდ 2012 წლის 1 სექტემბრამდე მოქმედი კანონმდებლობით კუთვნილი გასაცემლები. შეწყვეტის საფუძვლის აღმოფხვრის შემდეგ, საპენსიო პაკეტი ინიშნება განცხადებისა და საჭირო დოკუმენტების სააგენტოში წარდგენის მომდევნო თვის პირველი რიცხვიდან. ნ. ბ-ემ სააგენტოს შუახევის რაიონულ განყოფილებას პენსიის განახლების თაობაზე განცხადებით მიმართა 2014 წლის 6 იანვარს, მოქმედი კანონდებლობის შესაბამისად, 2014 წლის 1 6 თებერვლიდან მას განუახლდა საპენსიო პაკეტით განსაზღვრული ფულადი გასაცემელი 150 ლარის ოდენობით, ამასთანავე აუნაზღაურდა 2012 წლის 1 იანვრიდან 1 სექტემბრამდე მიუღებელი სახელმწიფო გასაცემელი - 832 ლარის ოდენობით, რის გამოც ნ. ბ-ისათვის გასული პერიოდის (2012 წლის 1 სექტემბრიდან 2014 წლის იანვრის თვის ჩათვლით) საპენსიო თანხების ანაზღაურების სამართლებრივი საფუძველი სააგენტოს არ გააჩნია. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, სარჩელით მოთხოვნილია სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2016 წლის 16 თებერვლის #04/12461 მომართვის ბათილად ცნობა და სოციალური მომსახურების სააგენტოს შუახევის განყოფილებისათვის მოსარჩელის სასარგებლოდ კუთვნილი საპენსიო თანხების - 2012 წლის 1 სექტემბრიდან 2014 წლის იანვრის ჩათვლით ანაზღაურების დაკისრება (მოთხოვნა მითითებულ ნაწილში დაზუსტდა სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე). სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებები ადმინისტრაციული აქტის გამოცემის პროცესში ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან კანონის მოთხოვნათა დარღვევის თაობაზე და მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მითითება მოთხოვნის დაკმაყოფილების მატერიალურ-სამართლებრივი საფუძვლების არსებობის თაობაზე ემყარებოდა შესაბამისი სადავო ურთიერთობის მარეგულირებელი ნორმების არასწორ განმარტებას. „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-12 მუხლის პირველი პუნქტის საფუძველზე, პენსიონერს უფლება ჰქონდა: ა) მიეღო პენსია საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით; ბ) დამატებით მიეღო სოციალური დახმარებები საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად; გ) ესარგებლა საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვა უფლებებით. იმავე „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე განსაზღვრული იყო სახელმწიფო პენსიის შეჩერების საფუძვლები. აღნიშნული კანონის (2012 წლის 1 სექტემბრამდე რედაქციით) მე-16 მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტი განსაზღვრავდა, რომ პენსიის გაცემა შეჩერდებოდა საქართველოს მოქალაქის მიერ პენსიის ზედიზედ 6 თვის განმავლობაში მიუღებლობისას. ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, პენსიის გაცემის შეჩერების ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში მისი გაცემა განახლდებოდა პენსიონერის მიერ კომპეტენტურ ორგანოში პენსიის გაცემის განახლების თაობაზე განცხადების შეტანის თვის მომდევნო თვეს და ანაზღაურდებოდა მის მიერ მიუღებელი თანხა წარსული დროისათვის, მაგრამ არა უმეტეს ერთი წლისა პენსიის გაცემის შეჩერების დღიდან. „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონში 2012 წლის 22 ივნისის #6550 კანონით შევიდა ცვლილება, რის შედეგადაც 2012 წლის 1 სექტემბრიდან მითითებული კანონის მე-16 მუხლი ამოქმედდა შემდეგი რედაქციით: პენსია (მხოლოდ ფულადი სარგებელი) შეჩერდებოდა ქვემოთ ჩამოთვლილთაგან ერთერთი საფუძვლის წარმოშობის მომდევნო თვის პირველი რიცხვიდან: ა) პირის მიერ პენსიის ზედიზედ 6 თვის განმავლობაში მიუღებლობისას; ბ) პირის წინასწარ პატიმრობაში ყოფნისას. პენსია (მხოლოდ ფულადი სარგებელი) განახლდებოდა მომდევნო თვის პირველი რიცხვიდან და ანაზღაურდებოდა მიუღებელი თანხა წარსული დროისათვის, მაგრამ არა უმეტეს ერთი წლისა პენსიის შეჩერების დღიდან: ა) ამ მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში − პენსიონერის მიერ კომპეტენტური ორგანოსთვის პენსიის განახლების თაობაზე განცხადების წარდგენის 7 შემდეგ; ბ) ამ მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში − პირის მიმართ გამამართლებელი განაჩენის გამოტანისას. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2006 წლის 10 თებერვლის #46/ნ ბრძანებით დამტკიცებული „სახელმწიფო პენსიის, სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის დანიშვნისა და გაცემის წესების“ (2012 წლის 1 სექტემბრამდე რედაქციით) მე-12 მუხლის მე-3 პუნქტით განისაზღვრა, რომ ამ მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტის მიზნებისათვის 2012 წლის 1 სექტემბრამდე დანიშნული შესაბამისი წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონის „საპენსიო უზრუნველყოფისა“ და „სოციალური დაცვის“ პროგრამული კოდებით დაფინანსებული რაიმე სახის ყოველთვიური ფულადი გასაცემლების (გარდა საყოფაცხოვრებო სუბსიდიისა, სახელმწიფო კომპენსაციისა, საარსებო, რეინტეგრაციის, დევნილთა და ლტოლვილთა შემწეობისა) ჯამური ოდენობის გამოთვლისას, აგრეთვე, გათვალისწინებული იქნეს ყველა ის გასაცემელი (გარდა საყოფაცხოვრებო სუბსიდიისა, სახელმწიფო კომპენსაციისა, საარსებო, რეინტეგრაციის, დევნილთა და ლტოლვილთა შემწეობისა), რომლის გაცემაც 2012 წლის 1 სექტემბრის მდგომარეობით შეჩერებულია არა უმეტეს 6 თვის განმავლობაში. ამ შემთხვევაში „საპენსიო პაკეტი“ ფულადი გასაცემლის სახით შეჩერებულად ითვლება და თუ განახლება არ განხორციელდა 2013 წლის 1 იანვრამდე, მაშინ პენსია შეწყდება. საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2012 წლის 7 აგვისტოს #48/ნ ბრძანების „სახელმწიფო პენსიის, სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის დანიშვნისა და გაცემის წესების დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2006 წლის 10 თებერვლის #46/ნ ბრძანებაში ცვლილების შეტანის შესახებ“ მე-12 მუხლის მე-4 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტი ჩამოყალიბდა შემდეგი სახით: გარდამავალ ეტაპზე, გასული პერიოდის მიუღებელი თანხა ანაზღაურდება შემდეგი სახით: იმ პირთათვის, რომლებმაც 2012 წლის 1 სექტემბრის მდგომარეობით არა უმეტეს 6 თვის პერიოდით შეჩერებული პენსიის განახლების მოთხოვნით მიმართეს სააგენტოს 2013 წლის 1 იანვრის შემდეგ – 2012 წლის 1 სექტემბრიდან პენსია ითვლება შეწყვეტილად და აუნაზღაურდებათ მხოლოდ 2012 წლის 1 სექტემბრამდე მოქმედი კანონმდებლობით კუთვნილი გასაცემლები. სააპელაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს ზემოაღნიშნული მუხლის დანაწესს და აღნიშნავს, რომ ნ. ბ-ეს სახელმწიფო პენსიის გაცემა შეუჩერდა 2012 წლის 1 იანვრიდან. ნ. ბ-ემ სოციალური მომსახურების სააგენტოს შუახევის განყოფილებას სახელმწიფო პენსიის განახლების მოთხოვნით მიმართა 2014 წლის 6 იანვარს, ანუ 2013 წლის 1 იანვრის შემდეგ, რის შედეგადაც მასზე გაიცა 2012 წლის 1 იანვრიდან 2012 წლის 1 სექტემბრამდე პერიოდზე მიუღებელი გასაცემელი და გასაცემლის დარიცხვა განახლდა 2014 წლის 1 თებერვლიდან, რაც სრულად შეესაბამებოდა საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2006 წლის 10 თებერვლის #46/ნ ბრძანებით დამტკიცებული „სახელმწიფო პენსიის/საპენსიო პაკეტისა და სახელმწიფო კომპენსაციის დანიშვნისა და გაცემის წესების შესახებ“ (ამ პერიოდისათვის მოქმედი რედაქციით) მე-12 მუხლის მე-4 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის მოთხოვნებს. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს 8 მითითება მოპასუხისათვის მოსარჩელის სასარგებლოდ კუთვნილი საპენსიო თანხების 2012 წლის 1 სექტემბრიდან 2014 წლის იანვრის ჩათვლით ანაზღაურების დაკისრების სამართლებრივი საფუძვლების არსებობის თაობაზე, რამდენადაც „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილი შეჩერებული პენსიის განახლების პირობებში დასაშვებად თვლიდა არა უმეტეს ერთი წლის პენსიის მიუღებელი თანხის ანაზღაურებას. ამდენად, ზემოაღნიშნული გარდამავალი დებულებების არარსებობის პირობებშიც კი, მოსარჩელის მოთხოვნა, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ მას ანაზღაურებული ჰქონდა მიუღებელი 9 თვიანი პერიოდი, შესაძლოა ეფუძნებოდეს მხოლოდ 3 თვის გასაცემლის მოთხოვნას. სააპელაციო სასამართლომ აქვე გაითვალისწინა ის პრინციპი, რაც უკავშირდებოდა სახელმწიფოს უფლებას - მოეხდინა სოციალური რეგულაციების დადგენა, მათი კორექტირება, რაც დამოკიდებული და განპირობებული იყო სახელმწიფო შესაძლებლობებით და სოციალური ბალანსის დადგენის საჭიროებით და მიიჩნევდა, რომ სააპელაციო სასამართლო არ იყო უფლებამოსილი უარეყო გარდამავალი დებულებების მოთხოვნები, განემარტა, რომ ადგილი ჰქონდა პენსიის შეჩერებას და არა შეწყვეტას და სარჩელის ნაწილობრივი დაკმაყოფილების გზით აენაზღაურებინა თუნდაც მითითებული 3-თვიანი პერიოდი. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 15 მარტის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ბ-ემ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 30 ნოემბრის განჩინებით ნ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 15 მარტის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს. საკასაციო სასამართლომ მიუთითა საქმის მასალებში ასახულ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: კასატორი - ნ. ბ-ე წარმოადგენს „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონის სუბიექტს, რომელსაც სახელმწიფო პენსია დაენიშნა 2011 წლის 1 მარტიდან, თვეში 84 ლარის ოდენობით. 2012 წლის 1 იანვრიდან „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ კანონის მე-16 მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, სს „...ის“ მიერ მიწოდებული ინფორმაციის საფუძველზე, მას შეუჩერდა სახელმწიფო პენსია „ზედიზედ 6 თვის განმავლობაში ბენეფიციარის მხრიდან სახელმწიფო გასაცემლის მიუღებლობის გამო“. ნ. ბ-ემ ადმინისტრაციულ ორგანოს სახელმწიფო პენსიის განახლების მოთხოვნით, განცხადებით მიმართა 2014 წლის 6 იანვარს. მის მიმართ სახელმწიფო გასაცემლის დარიცხვა, „სახელმწიფო პენსიის დანიშვნისა და გაცემის წესის“ მე-12 მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, განახლდა 2014 წლის 1 თებერვლიდან, ხოლო მიუღებელი გასული პერიოდის სახელმწიფო პენსია დაერიცხა 2012 წლის 1 იანვრიდან 2012 წლის 1 სექტემბრამდე - 832 ლარის ოდენობით. საკასაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2016 წლის 16 თებერვლის #04/12461 წერილზე, რომლის თანახმად, ნ. ბ-ის წარმომადგენელს - რ. ფ-ეს 9 მისი 2016 წლის 2 თებერვლის #10219 წერილის პასუხად ეცნობა, რომ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2012 წლის 7 აგვისტოს #0148/ნ ბრძანებით „სახელმწიფო პენსიის, სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის დანიშვნისა და გაცემის წესების დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2006 წლის 10 თებერვლის #46/ნ ბრძანებაში განხორციელებული ცვლილებებიდან გამომდინარე, იმ პირთათვის, რომლებმაც 2012 წლის 1 სექტემბრის მდგომარეობით არა უმეტეს 6 თვის პერიოდით შეჩერებული პენსიის განახლების მოთხოვნით მიმართეს 2013 წლის 1 იანვრის შემდეგ - 2012 წლის 1 სექტემბრიდან პენსია ითვლება შეწყვეტილად და აუნაზღაურდებათ მხოლოდ 2012 წლის 1 სექტემბრამდე მოქმედი კანონმდებლობით კუთვნილი გასაცემლები. შეწყვეტის საფუძვლის აღმოფხვრის შემდეგ საპენსიო პაკეტი ინიშნება განცხადებისა და საჭირო დოკუმენტების სააგენტოში წარდგენის მომდევნო თვის პირველი რიცხვიდან. ნ. ბემ სააგენტოს შუახევის რაიონულ განყოფილებას პენსიის განახლების თაობაზე განცხადებით მიმართა 2014 წლის 6 იანვარს. მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, 2014 წლის 1 თებერვლიდან მას განუახლდა „საპენსიო პაკეტით“ განსაზღვრული ფულადი გასაცემელი - 150 ლარის ოდენობით, ამასთანავე, აუნაზღაურდა 2012 წლის 1 იანვრიდან 1 სექტემბრამდე მიუღებელი სახელმწიფო გასაცემელი - 832 ლარის ოდენობით. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ნ. ბ-ისათვის გასული პერიოდის (2012 წლის 1 სექტემბრიდან 2014 წლის იანვრის თვის ჩათვლით) საპენსიო თანხების ანაზღაურების სამართლებრივი საფუძველი სააგენტოს არ გააჩნდა. საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში დავის საგანს სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2016 წლის 16 თებერვლის #04/12461 წერილის კანონიერების დადგენა წარმოადგენდა. სადავო აქტის გაუქმებას მოსარჩელე ითხოვდა იმ საფუძვლით, რომ პენსიის შეწყვეტა მოხდა უკანონოდ. სააპელაციო სასამართლომ ერთმანეთთან გააიგივა პენსიის შეჩერებისა და შეწყვეტის საკითხები. მოპასუხე ადმინისტრაციულ ორგანოს ამის თაობაზე არ მიუღია რაიმე ადმინისტრაციული აქტი. შესაბამისად, პენსიის შეჩერებაც იყო უკანონო, რაც, კასატორის მოსაზრებით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველს წარმოადგენდა. საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ პენსიის მიღება საერთაშორისო და შიდა სამართლებრივი აქტების შესაბამისად, პირის ძირითად სოციალურ უფლებათა ჯგუფს განეკუთვნება. 1996 წლის 3 მაისის ევროპის სოციალური ქარტიის პირველი ნაწილის 23-ე პუნქტის მიხედვით, ხელმომწერი მხარეები (სახელმწიფოები) აღიარებენ ხანდაზმულ პირთა მიმართ სოციალური დაცვით სარგებლობის უფლებას, ხოლო მე-2 ნაწილის 23-ე მუხლის შესაბამისად, ხანდაზმულ პირთა მიერ სოციალური დაცვის უფლებით სარგებლობის მიზნით სახელმწიფო ვალდებულებას იღებს უზრუნველყონ ხანდაზმულთა დარჩენა საზოგადოების სრულფასოვან წევრებად, რაც შეიძლება დიდხანს. მაგალითად, ამავე მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, აღნიშნული გამოიხატება ადეკვატური სახსრების გამოყოფით, რაც საშუალებას მისცემს მათ იცხოვრონ ღირსეულად და აქტიური მონაწილეობა მიიღონ საზოგადოებრივ, სოციალურ და კულტურულ ცხოვრებაში. პენსიის მიღების უფლება წარმოადგენს პირის საჯარო სუბიექტური უფლების ერთერთ სახეს, რომლითაც იგი საკანონმდებლო ბაზის საფუძველზე აღჭურვილია სახელმწიფო 10 ხელისუფლების მიმართ. სუბიექტური უფლების წარმოშობის წინაპირობა არის მეორე პირის მოვალეობა, რამდენადაც სუბიექტური საჯარო სამართლებრივი უფლება არის პირისადმი საჯარო სამართლის ნორმით მინიჭებული უფლება, თავისი ინტერესების დასაცავად მოითხოვოს სახელმწიფოსაგან კონკრეტული დამოკიდებულება. საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, საქართველოს კანონმდებლობით ხანდაზმულ მოქალაქეთა სოციალურ-ეკონომიკური უფლებების რეალიზაციას განსაზღვრავს საქართველოს კანონი „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“, რომელიც არეგულირებს პენსიაზე უფლების წარმოშობის საფუძველს, განსაზღვრავს პენსიის ადმინისტრირების ორგანოს, ადგენს პენსიის დანიშვნის, გაცემის, შეჩერების, განახლების, შეწყვეტისა და პენსიის მიღების ზოგად წესებს. მითითებული კანონის ძირითადი პრინციპებია: ადამიანის უფლებების დაცვა, კანონის წინაშე თანასწორობა, საყოველთაობა, პენსიის მიღების სახელმწიფო გარანტია და ა.შ. პენსიის მიღებასთან დაკაშირებული სამართალურთიერთობები რეგულირდება ასევე საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2006 წლის 10 თებერვლის #46/ნ ბრძანებით დამტკიცებული „სახელმწიფო პენსიის/საპენსიო პაკეტის დანიშვნისა და გაცემის წესით“. საკასაციო სასამართლოს მითითებით, „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-16 მუხლი ითვალისწინებს პენსიის შეჩერება/განახლების საფუძვლებს. კერძოდ, ამ მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის მიხედვით, პირის მიერ პენსიის ზედიზედ 6 თვის განმავლობაში მიუღებლობისას პენსია (მხოლოდ ფულადი სარგებელი) შეჩერდება ამ საფუძვლის წარმოშობის მომდევნო თვის პირველი რიცხვიდან. ამავე კანონის მე-17 მუხლით განსაზღვრულია პენსიის შეწყვეტის წესი და პირობები, კერძოდ, პირველი პუნქტის თანახმად, პენსია (მხოლოდ ფულადი სარგებელი) შეწყდება ქვემოთ ჩამოთვლილთაგან ერთ-ერთი საფუძვლის წარმოშობის მომდევნო თვის პირველი რიცხვიდან, თუ ამ პუნქტით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული: ა) პირადი განცხადებით; ბ) საჯარო საქმიანობის განხორციელების პერიოდში; გ) სასამართლოს გამამტყუნებელი განაჩენის კანონიერ ძალაში შესვლისას, რომლითაც პირს შეეფარდა თავისუფლების აღკვეთის აღსრულება, – პენსიის შეჩერების დღიდან; დ) უცხო ქვეყნის მოქალაქის ან მოქალაქეობის არმქონე პირის საქართველოდან გაძევებისას; ე) პირის საქართველოს მოქალაქეობიდან გასვლისას ან საქართველოს მოქალაქეობის დაკარგვისას; ვ) პენსიონერის გარდაცვალებისას; ზ) პენსიის შეჩერების დღიდან 3 წლის გასვლის შემდეგ; თ) სხვა საფუძვლით, თუ იგი ამ კანონიდან გამომდინარეობს. „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ კანონის მე-17 მუხლის პირველი პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტი განსაზღვრავს პენსიის გაცემის შეწყვეტის ვალდებულებას შეჩერებიდან სამი წლის გასვლის შემდეგ. შეჩერებული პენსიის განახლების თაობაზე განცხადების წარდგენის თვის მომდევნო თვის პირველი რიცხვიდან პენსია განახლდება და ანაზღაურდება მიუღებელი თანხა წარსული დროისათვის, მაგრამ არა უმეტეს ერთი წლისა პენსიის შეჩერების დღიდან. პენსიის შეწყვეტის საფუძვლის აღმოფხვრის შემდეგ პენსია ხელახლა ინიშნება საერთო წესით („სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ კანონის 16.2 მუხ., 14.2 მუხ., ამჟამად მოქმედი „სახელმწიფო პენსიის/საპენსიო პაკეტის დანიშვნისა და გაცემის წესის“ 9.3 მუხ.), შეწყვეტიდან პენსიის ხელახლა დანიშვნამდე სახელმწიფო გასაცემელი არ ანაზღაურდება. საკასაციო სასამართლოს მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში მნიშვნელოვანი იყო ის 11 გარემოება, რომ საქმის მასალებში არ მოიპოვება ნ. ბ-ის პენსიის შეჩერების, ასევე პენსიის შეწყვეტის შესახებ გადაწყვეტილებები. მოსაზრება იმის შესახებ, რომ პენსიის შეჩერებისა და შეწყვეტის გადაწყვეტილებებს საფუძვლად დაედო ფაქტობრივი გარემოებები, რომ ნ. ბ-ეს ზედიზედ 6 თვის განმავლობაში პენსია არ მიუღია, თავისთავად გამოიწვევდა დამდგარ შედეგს, კერძოდ, სახელმწიფო პენსიის გაცემის შეჩერებას, ხოლო შემდეგ შეწყვეტას, არ ადასტურებს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას. „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონი განსაზღვრავს პენსიის მიღების უფლების მქონე პირთა წრეს, მისი შეჩერების და შეწყვეტის საფუძვლებს. საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ კანონით განსაზღვრული სახელმწიფო პენსიის გაცემის შეჩერება-შეწყვეტის საფუძვლები წარმოადგენენ კონკრეტული პირის მიმართ სახელმწიფო გასაცემლის შეჩერება-შეწყვეტის შესახებ ადმინისტრაციული წარმოების დაწყების, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის პირობას და არა თავად ინდივიდუალურ აქტებს. ის გარემოება, რომ „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ კანონის დანაწესის თანახმად, პენსია შეჩერდება კანონით გათვალისწინებული შეჩერების ერთ-ერთი საფუძვლის წარმოშობის მომდევნო თვის პირველი რიცხვიდან, არ ნიშნავს იმას, რომ კანონით გათვალისწინებული შეჩერების საფუძვლის წარმოშობის შემთხვევაში არ არსებობს სახელმწიფო პენსიის შეჩერების თაობაზე ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის საჭიროება. საკასაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილ პრაქტიკაზე (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 25.05.2017წ. გადაწყვეტილება, საქმე #ბს-365-360(კ-16)), რომლის თანახმად, განიმარტა, რომ „სახელმწიფო პენსიასთან დაკავშირებული ვალდებულებით- სამართლებრივი ურთიერთობების წარმოშობისათვის მხოლოდ კანონით გათვალისწინებული პირობის არსებობა არ არის საკმარისი. ასე მაგ. პირის მიერ საპენსიო ასაკის მიღწევა თავისთავად არ იწვევს მისთვის პენსიის დანიშვნას, ასეთ შემთხვევაში მოქალაქის განცხადების საფუძველზე იწყება ადმინისტრაციული წარმოება, რომლის შედეგადაც, თუ მოქალაქის ფაქტობრივი მდგომარეობა შეესაბამება კანონით გათვალისწინებულ სამართლებრივ მოთხოვნებს და განცხადებას ახლავს ყველა საჭირო დოკუმენტი, საჯარო დაწესებულება ახდენს პენსიის დანიშვნის შესახებ მოქალაქის მოთხოვნის დაკმაყოფილებას ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემით, ე.ი. ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის საფუძველი არის პირის მიერ საპენსიო ასაკის მიღწევა, პენსიის დანიშვნის შესახებ განცხადებით სოციალური უზრუნველყოფის ორგანოსათვის მიმართვა, აქტის გამოცემა“. „ამდენად, სახელმწიფო გასაცემელთან დაკავშირებით ურთიერთობის შინაარსის კონკრეტულად განსაზღვრა ხდება ინდივიდუალური აქტის გამოცემით. კანონი განსაზღვრავს წინაპირობებს, რომელთა არსებობისას ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილია ჩაებას კონკრეტულ სამართლებრივ ურთიერთობებში, კანონით განსაზღვრული აბსტრაქტულ-გენერალური მოწესრიგება საჭიროებს მისი კონკრეტულინდივიდუალური შემთხვევისადმი მისადაგებას ინდივიდუალური ადმინისტრაციულსამართლებრივი აქტის გამოცემის მეშვეობით. ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ12 სამართლებრივი აქტის მატერიალურ-სამართლებრივი მნიშვნელობა ვლინდება იმაში, რომ ის არის კანონის მოთხოვნების ცალკეულ შემთხვევებსა და კონკრეტულ პირებზე გავრცელების საშუალება. სახელმწიფო ხელისუფლება კანონის მოთხოვნათა შესასრულებლად თავისი საქმიანობით უშუალოდ კი არ უპირისპირდება მოქალაქეს, არამედ გამოსცემს სამართლებრივ აქტს, რომლის საფუძველზეც მიიღება კონკრეტული ზომა, როგორც სამართლიანი, განსაზღვრული და სავალდებულო ძალის მქონე ქმედება. სწორედ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა ქმნის აქტის ამოქმედების შემდგომ მისი თვითაღსრულების პირობას. აღნიშნულში ვლინდება ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის აღსრულებით სამართლებრივი მნიშვნელობა, რომელიც მოიცავს შესაძლებლობას პირის ნების საწინააღმდეგოდ, მის ხელთ არსებული კანონით დადგენილი აღსრულების საშუალებების გამოყენებით აღასრულოს აქტი. ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის აღსრულების სამართლებრივი ფუნქცია იმაში ვლინდება, რომ ის არის აღსრულების დაწყების აუცილებელი წინაპირობა“. საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ პირის უფლებებისა და მოვალეობების დაწესების, შეცვლის, შეწყვეტის ან დადასტურებისათვის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მომზადება, გამოცემა და აღსრულება, ადმინისტრაციული საჩივრის გადაწყვეტა უკავშირდება საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით დადგენილი ადმინისტრაციული პროცედურის ჩატარებას, თუ სპეციალური კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი. ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია აქტის გამოცემის პროცესში დაიცვას ამ კოდექსით დადგენილი, მოცემულ შემთხვევაში, მარტივი ადმინისტრაციული წარმოების მოთხოვნები, როგორიცაა წარმოებაში დაინტერესებული მხარის მონაწილეობის უზრუნველყოფა, საქმის გარემოებების სრულყოფილი გამოკვლევა და სხვ. საქმის მასალებში არ მოიპოვება ნ. ბ-ის პენსიის შეჩერებისა და შეწყვეტის შესახებ გადაწყვეტილებები. ასევე არ დასტურდება მათი ადრესატისათვის ჩაბარების ფაქტი, რაც სააპელაციო პალატის მიერ არ შეფასებულა, თუმცა მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარს საფუძვლად დაედო სააპელაციო პალატის მიერ საქმეზე დადგენილი, ნ. ბ-ის მიერ ზედიზედ 6 თვის განმავლობაში პენსიის მიუღებლობის უდავო ფაქტობრივი გარემოება. საკასაციო სასამართლო მიიჩნია, რომ ზემოაღნიშნული გარემოებები არ ადასტურებდა სახელმწიფო პენსიის შეჩერებისა და შეწყვეტის მართლზომიერებას. სააპელაციო პალატის მიერ საქმის ხელახლა განხილვისას, მნიშვნელოვანი იყო, ასევე, შეფასებულიყო ის გარემოებები, რომ პენსიონერი ნ. ბ-ე ცხოვრობს შუახევის რაიონში, სოფელ ..., სადაც არ ფუნქციონირებს ბანკების ფილიალები და ბანკომატები. აღნიშნული სოფელი დაბა შუახევიდან დაშორებულია 32 კმ-ით. ნ. ბ-ე დაავადებულია და გადის მკურნალობის კურსს, რის გამოც ვერ ახერხებდა თანხების ანგარიშიდან განაღდებას. საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის პირველი ოქმის თანახმად, ყოველ პირს აქვს მისი საკუთრების პატივისცემის უფლება. პენსიის მოთხოვნა შესაძლოა მიჩნეულ იქნეს პირველი ოქმის პირველი მუხლით გათვალისწინებულ საკუთრებად (ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს 18.11.2004წ. დადგენილება საქმეზე „პრავედნაია რუსეთის 13 წინააღმდეგ“). პენსია სოციალური უზრუნველყოფის განსხვავებული ტიპის ბენეფიტია, ის წარმოიშობა უფლების საფუძველზე, მიუხედავად პირის ქონებრივი მდგომარეობისა. განსახილველ შემთხვევაში ნ. ბ-ეს როგორც პენსიონერს, პენსიის პერიოდული მიღების უფლება სამისდღემშიოდ, მოპოვებული ჰქონდა ასაკის გამო. საქმეზე „სტეკი და სხვები გაერთიანებული სამეფოს წინააღმდეგ“, პრეცედენტულ სამართალში შენატანების საფუძველზე უზრუნველყოფილი დახმარებების საქმეები გაიმიჯნა იმ საქმეებისაგან, რომლებიც შენატანებთან არ იყო დაკავშირებული. ახალი მიდგომის თანახმად, თუ მოქმედი კანონმდებლობა უზრუნველყოფს სოციალური კეთილდღეობის დახმარებას - შენატანების წინასწარი გადახდის ან გადაუხდელობის პირობით, ასეთი კანონმდებლობა განხილული უნდა იქნეს, როგორც მესაკუთრის ინტერესის წარმომშობი, რაც პირველი ოქმის პირველი მუხლის ფარგლებში ექცევა მათთვის, ვინც ამ კანონმდებლობის მოთხოვნებს აკმაყოფილებს. ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ თანამედროვე დემოკრატიულ სახელმწიფოში მრავალი ადამიანი, სრულიად ან ნაწილობრივ, სოციალურ დახმარებებზეა დამოკიდებული. მრავალი შიდასახელმწიფოებრივი სისტემა აღიარებს, რომ ასეთ პირებს სჭირდებათ საიმედოობის და უსაფრთხოების გარკვეული ხარისხი. აქედან გამომდინარე, სოციალური დახმარება განიხილება, როგორც უფლება. საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ნ. ბ-ეს კანონით აქვს მინიჭებული სახელმწიფო პენსიის მიღების უფლება, რომელიც სრულად ვერ იქნა რეალიზებული. საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სააპელაციო სასამართლო პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების კანონიერებასა და დასაბუთებულობას ამოწმებს, როგორც ფაქტობრივი, ისე სამართლებრივი თვალსაზრისით, ანუ საქმეს განიხილავს, როგორც ფაქტობრივი გარემოებების დადგენის, ისე მათი სამართლებრივი შეფასების კუთხით. სააპელაციო სასამართლოს უფლება აქვს დაადგინოს ახალი ფაქტები, ხოლო საქმის მონაწილე პირებს უფლება აქვთ პირველ ინსტანციაში უკვე განხილულთან ერთად სააპელაციო სასამართლოში წარადგინონ ახალი მტკიცებულებები. ანუ სააპელაციო სასამართლო, საკასაციო ინსტანციის სასამართლოსგან განსხვავებით, შებოჭილი არაა პროცესუალური შესაძლებლობით, საქმეზე დაადგინოს ფაქტობრივი გარემოებები, გამოითხოვოს და შეაფასოს მტკიცებულებები. ამასთან, საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მნიშვნელოვანი იყო იმ გარემოებების დადგენა, მოცემულ შემთხვევაში რამდენად კანონიერი იყო ნ. ბ-ისათვის პენსიის შეჩერება და შეწყვეტა იმ პირობებში, როდესაც საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა ასეთი გადაწყვეტილებების მიღების ფაქტი. საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, სააპელაციო პალატას ზემოაღნიშნულ გარემოებათა დადგენის შემთხვევაში უნდა ემსჯელა ნ. ბ-ისათვის პენსიის სრულად ანაზღაურების საკითხზე. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ნ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილებულიყო ნაწილობრივ, გაუქმებულიყო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაბრუნებოდა იმავე სასამართლოს. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 21 მარტის განჩინებით სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 14 ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 6 ივნისის გადაწყვეტილება. სააპელაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთებულობა-კანონიერების შემოწმებისა და საქმის სასამართლო განხილვის შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ სააპელაციო საჩივარი იყო უსაფუძვლო და არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ კანონის მე-16 მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტზე, რომლის შესაბამისად, სს „...ის“ მიერ მიწოდებული ინფორმაციის საფუძველზე, „ზედიზედ 6 თვის განმავლობაში ბენეფიციარის მხრიდან სახელმწიფო გასაცემლის მიუღებლობის გამო“, ნ. ბ-ეს 2012 წლის 1 იანვრიდან შეუჩერდა სახელმწიფო პენსიის გაცემა. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებები ადმინისტრაციული აქტის გამოცემის პროცესში ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან კანონის მოთხოვნათა დარღვევის თაობაზე და მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მითითება მოთხოვნის დაკმაყოფილების მატერიალურ-სამართლებრივი საფუძვლების არსებობის თაობაზე, ემყარებოდა შესაბამისი სადავო ურთიერთობის მარეგულირებელი ნორმების სწორ განმარტებას. „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-12 მუხლის პირველი პუნქტის საფუძველზე, პენსიონერს უფლება აქვს: ა) მიიღოს პენსია საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით; ბ) დამატებით მიიღოს სოციალური დახმარებები საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად; გ) ისარგებლოს საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვა უფლებებით. იმავე „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე განსაზღვრულია სახელმწიფო პენსიის შეჩერების საფუძვლები. დასახელებული კანონის (2012 წლის 1 სექტემბრამდე რედაქციით) მე-16 მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტი განსაზღვრავდა - პენსიის გაცემა შეჩერდება საქართველოს მოქალაქის მიერ პენსიის ზედიზედ 6 თვის განმავლობაში მიუღებლობისას. ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, პენსიის გაცემის შეჩერების ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში მისი გაცემა განახლდება პენსიონერის მიერ კომპეტენტურ ორგანოში პენსიის გაცემის განახლების თაობაზე განცხადების შეტანის თვის მომდევნო თვეს და ანაზღაურდება მის მიერ მიუღებელი თანხა წარსული დროისათვის, მაგრამ არა უმეტეს ერთი წლისა პენსიის გაცემის შეჩერების დღიდან. „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონში 2012 წლის 22 ივნისის #6550 კანონით შევიდა ცვლილება, რის შედეგადაც 2012 წლის 1 სექტემბრიდან მითითებული კანონის მე-16 მუხლი ამოქმედდა შემდეგი რედაქციით: პენსია (მხოლოდ ფულადი სარგებელი) შეჩერდება ქვემოთ ჩამოთვლილთაგან ერთ-ერთი საფუძვლის წარმოშობის მომდევნო თვის პირველი რიცხვიდან: ა) პირის მიერ პენსიის ზედიზედ 6 თვის განმავლობაში მიუღებლობისას; ბ) პირის წინასწარ პატიმრობაში ყოფნისას. პენსია (მხოლოდ ფულადი სარგებელი) განახლდება მომდევნო თვის პირველი რიცხვიდან და ანაზღაურდება მიუღებელი თანხა წარსული დროისათვის, მაგრამ არა უმეტეს ერთი წლისა პენსიის შეჩერების დღიდან: ა) ამ მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში − პენსიონერის მიერ კომპეტენტური ორგანოსთვის 15 პენსიის განახლების თაობაზე განცხადების წარდგენის შემდეგ; ბ) ამ მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში − პირის მიმართ გამამართლებელი განაჩენის გამოტანისას. რაც შეეხება პენსიის შეწყვეტის საფუძვლებს, სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, აღნიშნული განსაზღვრულია „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-17 მუხლით, რომლის პირველი პუნქტი ადგენს: პენსია (მხოლოდ ფულადი სარგებელი) შეწყდება ქვემოთ ჩამოთვლილთაგან ერთ-ერთი საფუძვლის წარმოშობის მომდევნო თვის პირველი რიცხვიდან, თუ ამ პუნქტით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული: ა) პირადი განცხადებით; ბ) საჯარო საქმიანობის განხორციელების პერიოდში; გ) სასამართლოს გამამტყუნებელი განაჩენის კანონიერ ძალაში შესვლისას, რომლითაც პირს შეეფარდა თავისუფლების აღკვეთის აღსრულება, – პენსიის შეჩერების დღიდან; დ) უცხო ქვეყნის მოქალაქის ან მოქალაქეობის არმქონე პირის საქართველოდან გაძევებისას; ე) პირის საქართველოს მოქალაქეობიდან გასვლისას ან საქართველოს მოქალაქეობის დაკარგვისას; ვ) პენსიონერის გარდაცვალებისას; ზ) პენსიის შეჩერების დღიდან 3 წლის გასვლის შემდეგ; თ) სხვა საფუძვლით, თუ იგი ამ კანონიდან გამომდინარეობს. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ ნ. ბისათვის 2012 წლის 1 სექტემბრიდან პენსიის შეწყვეტის საფუძველი იქცა არა „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-17 მუხლით განსაზღვრული საფუძველი, არამედ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2012 წლის 07 აგვისტოს #48/ნ ბრძანება „სახელმწიფო პენსიის, სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის დანიშვნისა და გაცემის წესების დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2006 წლის 10 თებერვლის #46/ნ ბრძანებაში ცვლილების შეტანის შესახებ“, რომლის მე-12 მუხლის მე-4 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე განისაზღვრა, რომ გარდამავალ ეტაპზე, გასული პერიოდის მიუღებელი თანხა ანაზღაურდება შემდეგი სახით: იმ პირთათვის, რომლებმაც 2012 წლის 1 სექტემბრის მდგომარეობით არა უმეტეს 6 თვის პერიოდით შეჩერებული პენსიის განახლების მოთხოვნით მიმართეს სააგენტოს 2013 წლის 1 იანვრის შემდეგ – 2012 წლის 1 სექტემბრიდან პენსია ითვლება შეწყვეტილად და აუნაზღაურდებათ მხოლოდ 2012 წლის 1 სექტემბრამდე მოქმედი კანონმდებლობით კუთვნილი გასაცემლები. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა „ნორმატიული აქტების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-7 მუხლზე, რომლის მე-7 პუნქტის თანახმად, საქართველოს საკანონმდებლო აქტებს აქვს უპირატესი იურიდიული ძალა საქართველოს კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების მიმართ. აღნიშნული ნორმის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მითითება იმის თაობაზე, რომ „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონი „სახელმწიფო პენსიის/საპენსიო პაკეტისა და სახელმწიფო კომპენსაციის დანიშვნისა და გაცემის წესების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2006 წლის 10 თებერვლის #46/ნ ბრძანებასთან მიმართებით სარგებლობს უპირატესი იურიდიული ძალით. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ რამდენადაც სახეზე არ იყო „სახელმწიფო პენსიის“ 16 შესახებ საქართველოს კანონის მე-17 მუხლით განსაზღვრული პენსიის შეწყვეტის საფუძველი, პენსიის შეწყვეტა უნდა ჩათვლილიყო კანონშეუსაბამოდ. ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე სააპელაციო სასამართლო მიიჩნია, რომ სააპელაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უნდა დარჩენილიყო უცვლელი. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 21 მარტის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტომ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა. კასატორი გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას მიიჩნევს უკანონოდ და დაუსაბუთებლად, ვინაიდან საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2012 წლის 7 აგვისტოს #01-48/ნ ბრძანებით „სახელმწიფო პენსიის, სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის დანიშვნისა და გაცემის წესების დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2006 წლის 10 თებერვლის #46/ნ ბრძანებაში განხორციელებული ცვლილებებიდან გამომდინარე (მუხლი 12), იმ პირთათვის, რომლებმაც 2012 წლის 1 სექტემბრის მდგომარეობით არაუმეტეს 6 თვის პერიოდით შეჩერებული პენსიის განახლების მოთხოვნით მიმართეს 2013 წლის 1 იანვრის შემდეგ 2012 წლის 1 სექტემბრიდან პენსია ითვლება შეწყვეტილად და აუნაზღაურდებათ მხოლოდ 2012 წლის 1 სექტემბრამდე მოქმედი კანონმდებლობით კუთვნილი გასაცემლები. შეწყვეტის საფუძვლის აღმოფხვრის შემდეგ, საპენსიო პაკეტი ინიშნება განაცხადებისა და საჭირო დოკუმენტების სააგენტოში წარდგენის მომდევნო თვის პირველი რიცხვიდან. კასატორი მიუთითებს, რომ ნ. ბ-ემ სააგენტოს შუახევის რაიონულ განყოფილებას პენსიის განახლების თაობაზე განცხადებით 2014 წლის 6 იანვარს მიმართა. მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, 2014 წლის 1 თებერვლიდან მას განუახლდა „საპენსიო პაკეტით“ განსაზღვრული ფულადი გასაცემელი 150 ლარის ოდენობით, ამასთანავე, აუნაზღაურდა 2012 წლის 1 იანვრიდან 2012 წლის 1 სექტემბრამდე მიუღებელი სახელმწიფო გასაცემელი 832 ლარის ოდენობით. კასატორი ასევე აღნიშნავს, რომ მოსარჩელეს 2014 წლამდე არ მიუმართავს სასამართლოსთვის 2012 წლის 1 სექტემბრიდან შეწყვეტილი პენსიის ანაზღაურების თაობაზე. კასატორი მიუთითებს საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლის პირველ პუნქტზე და აღნიშნავს, რომ ხსენებული მუხლი ყველას აძლევს გარანტირებულ უფლებას თავისი უფლებებისა და თავისუფლებების დასაცავად მიმართოს სასამართლოს. ამასთან, ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, სამოქალაქო უფლებათა და მოვალეობათა განსაზღვრისას ან წარდგენილი ნებისმიერი სისხლისსამართლებრივი ბრალდების საფუძვლიანობის გამორკვევისას ყველას აქვს გონივრულ ვადაში მისი საქმის სამართლიანი და საქვეყნო განხილვის უფლება კანონის საფუძველზე შექმნილი დამოუკიდებელი და მიუკერძოებელი სასამართლოს მიერ. ამდენად, კასატორი განმარტავს, რომ მოსარჩელეს ჰქონდა უფლება, კანონით 17 დადგენილ ვადაში და წესით მიემართა სასამართლოსთვის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის ან/და ქმედების განხორციელების დავალების თაობაზე, რომელიც მოსარჩელის მხრიდან არ განხორციელებულა. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააგენტოს არ გააჩნდა სამართლებრივი საფუძველი, ემსჯელა იმ წლებზე, რომელიც 2012-2014 წლების გასაცემლის გადაანგარიშებას ეხება, ვინაიდან მოთხოვნა ხანდაზმულია. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 6 ივლისის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს საკასაციო საჩივარი. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 4 ოქტომბრის განჩინებით სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად და მისი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრების გარეშე. სამოტივაციო ნაწილი: საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობა, რის შემდეგაც მივიდა დასკვნამდე, რომ სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად უნდა დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 21 მარტის განჩინება. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში ასახულ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: ნ. ბ-ეს სახელმწიფო პენსია დაენიშნა 2011 წლის 1 მარტიდან, თვეში 84 ლარის (80 ლარი სახელმწიფო პენსია, 4 ლარი შრომის სტაჟის დანამატი) ოდენობით. 2012 წლის 1 იანვრიდან „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ კანონის მე-16 მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, მას შეუჩერდა სახელმწიფო პენსია, სს „...ის“ მიერ მიწოდებული ინფორმაციის საფუძველზე, „ზედიზედ 6 თვის განმავლობაში ბენეფიციარის მხრიდან სახელმწიფო გასაცემლის მიუღებლობის გამო“. ნ. ბ-ემ განყოფილებას სახელმწიფო პენსიის განახლების მოთხოვნით განცხადებით მიმართა 2014 წლის 6 იანვარს. მის მიმართ სახელმწიფო გასაცემლის დარიცხვა განახლდა 2014 წლის 1 თებერვლიდან, ხოლო მიუღებელი გასული პერიოდის სახელმწიფო პენსია, 2012 წლის 1 იანვრიდან 2012 წლის 1 სექტემბრამდე, დაერიცხა 832 ლარის ოდენობით, სახელმწიფო პენსიის დანიშვნისა და გაცემის წესის მე-12 მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2016 წლის 16 თებერვლის #04/12461 წერილის თანახმად, ნ. ბ-ის წარმომადგენელს - რ. ფ-ეს მისი 2016 წლის 2 თებერვლის #10219 წერილის პასუხად ეცნობა, რომ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2012 წლის 7 აგვისტოს #01-48/ნ ბრძანებით „სახელმწიფო პენსიის, სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო 18 აკადემიური სტიპენდიის დანიშვნისა და გაცემის წესების დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2006 წლის 10 თებერვლის #46/ნ ბრძანებაში განხორციელებული ცვლილებებიდან გამომდინარე (მუხლი 12), იმ პირთათვის, რომლებმაც 2012 წლის 1 სექტემბრის მდგომარეობით არაუმეტეს 6 თვის პერიოდით შეჩერებული პენსიის განახლების მოთხოვნით მიმართეს 2013 წლის 1 იანვრის შემდეგ, 2012 წლის 1 სექტემბრიდან პენსია ითვლება შეწყვეტილად და აუნაზღაურდებათ მხოლოდ 2012 წლის 1 სექტემბრამდე მოქმედი კანონმდებლობით კუთვნილი გასაცემლები. შეწყვეტის საფუძვლის აღმოფხვრის შემდეგ, საპენსიო პაკეტი ინიშნება განცხადებისა და საჭირო დოკუმენტების სააგენტოში წარდგენის მომდევნო თვის პირველი რიცხვიდან. ნ. ბემ სააგენტოს შუახევის რაიონულ განყოფილებას პენსიის განახლების თაობაზე განცხადებით მიმართა 2014 წლის 6 იანვარს. მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, 2014 წლის 1 თებერვლიდან მას განუახლდა საპენსიო პაკეტით განსაზღვრული ფულადი გასაცემელი - 150 ლარის ოდენობით, ამასთანავე აუნაზღაურდა 2012 წლის 1 იანვრიდან 1 სექტემბრამდე მიუღებელი სახელმწიფო გასაცემელი - 832 ლარის ოდენობით. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ნ. ბ-ისათვის გასული პერიოდის (2012 წლის 1 სექტემბრიდან 2014 წლის იანვრის თვის ჩათვლით) საპენსიო თანხების ანაზღაურების სამართლებრივი საფუძველი სააგენტოს არ გააჩნია. ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, დავის საგანს სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2016 წლის 16 თებერვლის #04/12461 მომართვის კანონიერება და მოპასუხისათვის მოსარჩელის კუთვნილი საპენსიო თანხების - 2012 წლის 1 სექტემბრიდან 2014 წლის იანვრის ჩათვლით, სრულად ანაზღაურების დაკისრება წარმოადგენს. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ პენსიის მიღება საერთაშორისო და შიდა სამართლებრივი აქტების შესაბამისად, პირის ძირითად სოციალურ უფლებათა ჯგუფს განეკუთვნება. 1996 წლის 3 მაისის ევროპის სოციალური ქარტიის პირველი ნაწილის 23-ე პუნქტის მიხედვით, ხელმომწერი მხარეები (სახელმწიფოები) აღიარებენ ხანდაზმულ პირთა მიმართ სოციალური დაცვით სარგებლობის უფლებას, ხოლო მე-2 ნაწილის 23-ე მუხლის შესაბამისად, ხანდაზმულ პირთა მიერ სოციალური დაცვის უფლებით სარგებლობის მიზნით სახელმწიფო ვალდებულებას იღებს უზრუნველყონ ხანდაზმულთა დარჩენა საზოგადოების სრულფასოვან წევრებად, რაც შეიძლება დიდხანს. მაგალითად, ამავე მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, აღნიშნული გამოიხატება ადეკვატური სახსრების გამოყოფით, რაც საშუალებას მისცემს მათ იცხოვრონ ღირსეულად და აქტიური მონაწილეობა მიიღონ საზოგადოებრივ, სოციალურ და კულტურულ ცხოვრებაში. ეკონომიკური, სოციალური და კულტურული უფლებების შესახებ საერთაშორისო პაქტის მე-9 მუხლის თანახმად, პაქტის მონაწილე სახელმწიფოები აღიარებენ თითოეული ადამიანის უფლებას სოციალურ უზრუნველყოფაზე. ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაციის 22-ე მუხლის თანახმად, ყოველ ადამიანს, როგორც საზოგადოების წევრს, აქვს სოციალური უზრუნველყოფის უფლება და უფლება განახორციელოს ეკონომიკური, სოციალურ და კულტურულ დარგებში, ნაციონალური მეცადინეობისა და საერთაშორისო თანამშრომლობის მეშვეობით და ყოველი სახელმწიფოს სტრუქტურისა და რესურსების შესაბამისად, ის უფლებები, რომლებიც აუცილებელია მისი ღირსების შენარჩუნებისა და 19 მისი პიროვნების თავისუფალი განვითარებისათვის. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ პენსიის მიღების უფლება წარმოადგენს პირის საჯარო სუბიექტური უფლების ერთ-ერთ სახეს, რომლითაც იგი საკანონმდებლო ბაზის საფუძველზე აღჭურვილია სახელმწიფო ხელისუფლების მიმართ. სუბიექტური უფლების წარმოშობის წინაპირობა არის მეორე პირის მოვალეობა, რამდენადაც სუბიექტური საჯარო სამართლებრივი უფლება არის პირისადმი საჯარო სამართლის ნორმით მინიჭებული უფლება, თავისი ინტერესების დასაცავად მოითხოვოს სახელმწიფოსაგან კონკრეტული დამოკიდებულება. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ ხანდაზმულ პირთა სოციალური უფლებების მიმართ სახელმწიფოს აკისრია პოზიტიური ვალდებულება, არა მხოლოდ აღიაროს აღნიშნულ პირთა სოციალური უფლებების არსებობა, არამედ საპენსიო სისტემასთან დაკავშირებული ქმედითი ეროვნული კანონმდებლობის შექმნისა და არსებულის დახვეწის გზით, აგრეთვე, უზრუნველყოს ხსენებულ უფლებათა რეალიზებისათვის ფუნდამენტური მნიშვნელობის მქონე სამართლებრივი გარანტიების შექმნა. პოზიტიურ ჭრილში, სახელმწიფო, ასევე, ვალდებულია, დასახელებული ვალდებულებების ზედმიწევნითი განხორციელებით მოახდინოს ხანდაზმულ პირთა სოციალური უფლებების ეფექტური დაცვა და შეამციროს მათი ხელყოფის რისკები. ამასთან, პენსიის მიღების უფლების საჯარო-სამართლებრივი შინაარსის გათვალისწინებით, შესაბამისი საფუძვლების არსებობისას სახელმწიფოს მიერ პენსიის გაცემის შემხვედრი ვალდებულებით აღჭურვით, სახელმწიფოს სოციალურ უფლებათა მიმართ წარმოეშობა ნეგატიური ვალდებულებაც - საპენსიო სისტემის ფორმირების შედეგად ნაკისრი ვალდებულებების განუხორციელებლობით თავად არ ხელყოს ხანდაზმულ პირთა სოციალური გარანტიები. საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, საქართველოს კანონმდებლობით ხანდაზმულ მოქალაქეთა სოციალურ-ეკონომიკური უფლებების რეალიზაციის სამართლებრივ წინაპირობებსა და საფუძვლებს „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონი განსაზღვრავს, რომელიც არეგულირებს პენსიაზე უფლების წარმოშობის საფუძველს, განსაზღვრავს პენსიის ადმინისტრირების ორგანოს, ადგენს პენსიის დანიშვნის, გაცემის, შეჩერების, განახლების, შეწყვეტისა და პენსიის მიღების ზოგად წესებს. მითითებული კანონის ძირითადი პრინციპებია: ადამიანის უფლებების დაცვა, კანონის წინაშე თანასწორობა, საყოველთაობა, პენსიის მიღების სახელმწიფო გარანტია და ა.შ. პენსიის მიღებასთან დაკაშვირებული სამართალურთიერთობები რეგულირდება, ასევე, საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2006 წლის 10 თებერვლის #46/ნ ბრძანებით დამტკიცებული „სახელმწიფო პენსიის/საპენსიო პაკეტის დანიშვნისა და გაცემის წესით“. „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლი ითვალისწინებს პენსიის უფლების წარმოშობის წინაპირობებს. აღნიშნული მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, პენსიაზე უფლების წარმოშობის საფუძველია საპენსიო ასაკის – 65 წლის მიღწევა. ამასთანავე, პენსიაზე უფლება ქალებს წარმოეშობათ 60 წლიდან. ამავე კანონის მე13 მუხლის საფუძველზე, პენსიის დანიშვნის აუცილებელი წინაპირობაა პენსიის მიღებაზე უფლებამოსილი პირის მიერ უფლებამოსილ ორგანოში განცხადების წარდგენა, კერძოდ, 20 დასახელებული მუხლის პირველი და მე-3 პუნქტების მიხედვით, პენსიის დანიშვნის თაობაზე განცხადება ყველა საჭირო დოკუმენტთან ერთად წარედგინება კომპეტენტურ ორგანოს. პენსიის დანიშვნისათვის საჭირო დოკუმენტების ნუსხა, საპენსიო დოკუმენტაციის წარმოების, აგრეთვე პენსიის დანიშვნის წესი და პირობები განისაზღვრება მინისტრის ნორმატიული აქტით. ამასთან, „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-16 მუხლით გათვალისწინებულია პენსიის შეჩერებისა და განახლების საფუძვლებიც, კერძოდ, აღნიშნული მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, პენსია (მხოლოდ ფულადი სარგებელი) შეჩერდება შესაბამისი საფუძვლის წარმოშობის მომდევნო თვის პირველი რიცხვიდან პირის მიერ პენსიის ზედიზედ 6 თვის განმავლობაში მიუღებლობისას. იმავე შინაარსის დანაწესს ითვალისწინებს საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2006 წლის 10 თებერვლის #46/ნ ბრძანებით დამტკიცებული „სახელმწიფო პენსიის/საპენსიო პაკეტის დანიშვნისა და გაცემის წესის“ მე-8 მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტი, რომლის მიხედვით, პენსია შეჩერდება ქვემოთ მითითებული საფუძვლის წარმოშობის მომდევნო თვის პირველი რიცხვიდან პენსიონერის მიერ პენსიის ზედიზედ 6 თვის განმავლობაში მიუღებლობის დროს, ანუ როდესაც არ ხდება მისი კუთვნილი საბანკო ანგარიშიდან თანხის გატანა ზედიზედ 6 თვის განმავლობაში. „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-17 მუხლი ითვალისწინებს პენსიის შეწყვეტის საფუძვლებს, კერძოდ, დასახელებული მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, პენსია შეწყდება ქვემოთ ჩამოთვლილთაგან ერთ-ერთი საფუძვლის წარმოშობის მომდევნო თვის პირველი რიცხვიდან, თუ ამ პუნქტით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული: ა) პირადი განცხადებით; ბ) საჯარო საქმიანობის განხორციელების პერიოდში; გ) სასამართლოს გამამტყუნებელი განაჩენის კანონიერ ძალაში შესვლისას, რომლითაც პირს შეეფარდა თავისუფლების აღკვეთის აღსრულება, – პენსიის შეჩერების დღიდან; დ) უცხო ქვეყნის მოქალაქის ან მოქალაქეობის არმქონე პირის საქართველოდან გაძევებისას; ე) პირის საქართველოს მოქალაქეობიდან გასვლისას ან პირის მიერ საქართველოს მოქალაქეობის დაკარგვისას; ვ) პენსიონერის გარდაცვალებისას; ზ) პენსიის შეჩერების დღიდან 3 წლის გასვლის შემდეგ; თ) სხვა საფუძვლით, თუ იგი ამ კანონიდან გამომდინარეობს. ამასთან, საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2006 წლის 10 თებერვლის #46/ნ ბრძანებით დამტკიცებული „სახელმწიფო პენსიის/საპენსიო პაკეტის დანიშვნისა და გაცემის წესის“ მე-9 მუხლის პირველი პუნქტის „თ“ ქვეპუნქტით განსაზღვრულია პენსიის შეჩერების ფაქტთან დაკავშირებული შეწყვეტის საფუძველი, კერძოდ, პენსია (მხოლოდ ფულადი სარგებელი) შეწყდება შესაბამისი საფუძვლის წარმოშობის მომდევნო თვის პირველი რიცხვიდან პენსიის შეჩერების დღიდან 3 წლის გასვლის შემდგომ. საკასაციო სასამართლო განმეორებით მიუთითებს, რომ ნ. ბ-ეს 2012 წლის 1 სექტემბრიდან 2014 წლის იანვრის ჩათვლით საპენსიო თანხების ანაზღაურებაზე უარი საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2012 წლის 7 აგვისტოს #01-48/ნ ბრძანებით „სახელმწიფო პენსიის, სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის დანიშვნისა და გაცემის წესების დამტკიცების 21 თაობაზე“ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2006 წლის 10 თებერვლის #46/ნ ბრძანებაში განხორციელებული ცვლილებებიდან გამომდინარე (მუხლი 12) ეთქვა, კერძოდ, მოსარჩელეს ეცნობა, რომ იმ პირთათვის, რომლებმაც 2012 წლის 1 სექტემბრის მდგომარეობით არაუმეტეს 6 თვის პერიოდით შეჩერებული პენსიის განახლების მოთხოვნით მიმართეს 2013 წლის 1 იანვრის შემდეგ, 2012 წლის 1 სექტემბრიდან პენსია ითვლება შეწყვეტილად და აუნაზღაურდებათ მხოლოდ 2012 წლის 1 სექტემბრამდე მოქმედი კანონმდებლობით კუთვნილი გასაცემლები. შეწყვეტის საფუძვლის აღმოფხვრის შემდეგ, საპენსიო პაკეტი ინიშნება განცხადებისა და საჭირო დოკუმენტების სააგენტოში წარდგენის მომდევნო თვის პირველი რიცხვიდან. ნ. ბ-ემ სააგენტოს შუახევის რაიონულ განყოფილებას პენსიის განახლების თაობაზე განცხადებით მიმართა 2014 წლის 6 იანვარს. მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, 2014 წლის 1 თებერვლიდან მას განუახლდა საპენსიო პაკეტით განსაზღვრული ფულადი გასაცემელი - 150 ლარის ოდენობით, ამასთანავე აუნაზღაურდა 2012 წლის 1 იანვრიდან 1 სექტემბრამდე მიუღებელი სახელმწიფო გასაცემელი - 832 ლარის ოდენობით. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ნ. ბისათვის გასული პერიოდის (2012 წლის 1 სექტემბრიდან 2014 წლის იანვრის თვის ჩათვლით) საპენსიო თანხების ანაზღაურების სამართლებრივი საფუძველი სააგენტოს არ გააჩნდა. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2006 წლის 10 თებერვლის #46/ნ ბრძანებით დამტკიცებული „სახელმწიფო პენსიის/საპენსიო პაკეტის დანიშვნისა და გაცემის წესის“ მე12 მუხლის მე-4 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, გარდამავალ ეტაპზე, გასული პერიოდის მიუღებელი თანხა ანაზღაურდება შემდეგი წესით: იმ პირთათვის, რომლებმაც 2012 წლის 1 სექტემბრის მდგომარეობით არა უმეტეს 6 თვის პერიოდით შეჩერებული პენსიის განახლების მოთხოვნით მიმართეს სააგენტოს 2013 წლის 1 იანვრის შემდეგ – 2012 წლის 1 სექტემბრიდან პენსია ითვლება შეწყვეტილად და აუნაზღაურდებათ მხოლოდ 2012 წლის 1 სექტემბრამდე მოქმედი კანონმდებლობით კუთვნილი გასაცემლები. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ პენსიის შეწყვეტის ზემოხსენებული კანონქვემდებარე აქტის გარდამავალი დებულებით (მე-12 მუხლი) გათვალისწინებული დანაწესი აფართოვებს „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონის დადგენილს პენსიის შეწყვეტის საფუძვლებს. მიუხედავად აღნიშნულისა, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-17 მუხლის „თ“ ქვეპუნქტზე, რომლის შესაბამისად, სხვა საფუძვლით პენსიის შეწყვეტა დასაშვებია, თუ იგი ამ კანონიდან გამომდინარეობს. ამავე შინაარსის დათქმას ითვალისწინებს საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2006 წლის 10 თებერვლის #46/ნ ბრძანებით დამტკიცებული „სახელმწიფო პენსიის/საპენსიო პაკეტის დანიშვნისა და გაცემის წესის“ მე-9 მუხლის პირველი პუნქტის „ი“ ქვეპუნქტი, რომლის თანახმად, პენსია შეწყდება შესაბამისი საფუძვლის წარმოშობის მომდევნო თვის პირველი რიცხვიდან, თუ ამ პუნქტით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული, სხვა საფუძვლით, თუ ის გამომდინარეობს „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონიდან. ამდენად, კანონისა და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტის ზემოხსენებულ დანაწესთა შესაბამისად, პენსიის შეწყვეტის კონკრეტულად განსაზღვრული საფუძვლების 22 გაფართოვება, ანუ სხვა საფუძვლით პენსიის შეწყვეტა მხოლოდ იმ შემთხვევაშია დასაშვები, თუ აღნიშნული საფუძველი სწორედ „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონის დათქმებს უკავშირდება და მათგან გამომდინარეობს. შესაბამისად, დასახელებული კანონის დათქმებთან კავშირის არსებობა „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ კანონით გაუთვალისწინებელი, თუმცა კანონქვემდებარე აქტით დადგენილი პენსიის შეწყვეტის საფუძვლისათვის არსებით სამართლებრივ წინაპირობას წარმოადგენს, რომლის დაცულობის პირობებშიც, კანონქვემდებარე დანაწესები კანონის დანაწესების შემავსებელი ფუნქციით აღიჭურვება, ხოლო წინააღმდეგ შემთხვევაში კი, კანონითა და კანონქვემდებარე აქტით გათვალისწინებული კონკრეტული დათქმები წინააღმდეგობრივად მიიჩნევა. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2006 წლის 10 თებერვლის #46/ნ ბრძანებით დამტკიცებული „სახელმწიფო პენსიის/საპენსიო პაკეტის დანიშვნისა და გაცემის წესის“ მე12 მუხლის მე-4 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის მსგავსი შინაარსის დანაწესს „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონი არ შეიცავს, ამავე დროს, ამგვარი შინაარსი არ გამომდინარეობს არც აღნიშნული კანონით გათვალისწინებული რომელიმე დებულებიდან, რაც „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული პენსიის შეწყვეტის საფუძვლებსა და კანონქვემდებარე აქტის ზემოხსენებულ დანაწესს შორის წინააღმდეგობის არსებობას ადასტურებს. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს „ნორმატიული აქტების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-7 მუხლზე, რომლის მე-7 პუნქტის თანახმად, საქართველოს საკანონმდებლო აქტებს აქვს უპირატესი იურიდიული ძალა საქართველოს კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების მიმართ. ამდენად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მითითებას მასზედ, რომ „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონი „სახელმწიფო პენსიის/საპენსიო პაკეტისა და სახელმწიფო კომპენსაციის დანიშვნისა და გაცემის წესების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2006 წლის 10 თებერვლის #46/ნ ბრძანებასთან მიმართებით სარგებლობს უპირატესი იურიდიული ძალით, და რამდენადაც სახეზე არ იყო „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-17 მუხლით განსაზღვრული პენსიის შეწყვეტის საფუძველი, არ არსებობდა ნ. ბ-ისათვის პენსიის შეწყვეტის ფაქტობრივი და სამართლებრივი წინაპირობები. ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთებისას სააპელაციო სასამართლომ სრულად არ გაითვალისწინა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 30 ნოემბრის განჩინებით განსაზღვრული, მის მიერ მხედველობაში მისაღები გარემოებები, კერძოდ, მართალია სააპელაციო სასამართლომ პენსიის შეჩერება-შეწყვეტის კანონიერება განიხილა ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან ამგვარი გადაწყვეტილებების მიღების შესაბამისი ნორმატიული საფუძვლების არსებობა-არარსებობასთან მიმართებით, თუმცა მას აღნიშნული საკითხები არ შეუფასებია იმ კუთხით, თუ რამდენად კანონიერი იყო ნ. ბისათვის პენსიის შეჩერება და შეწყვეტა იმ პირობებში, როდესაც საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა ასეთი გადაწყვეტილებების მიღების ფაქტი. ამდენად, საკასაციო 23 სასამართლო მიზანშეწონილად მიიჩნევს თავად იმსჯელოს ხსენებულ საკითხებთან დაკავშირებით. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში არსებით მნიშვნელობას იძენს ის გარემოება, რომ საქმის მასალებში არ მოიპოვება ნ. ბ-ის პენსიის შეჩერების, ასევე პენსიის შეწყვეტის შესახებ გადაწყვეტილებები. ამგვარი გადაწყვეტილებების, როგორც ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების გამოცემისა და მათი ადრესატისათვის კანონით დადგენილი წესით გაცნობის გარეშე, პენსიის შეჩერებისა და შეწყვეტის კანონით გათვალისწინებული საფუძვლების სახით პენსიონერის მიმართ ფაქტობრივი გარემოებების წარმოშობა დამოუკიდებლად ვერ განაპირობებს პენსიონერის მიმართ სამართლებრივი შედეგის - პენსიის შეჩერებისა და შეწყვეტის დადგომას. ამდენად, მხოლოდ ის გარემოება, რომ პენსიის შეჩერებისა და შეწყვეტის გადაწყვეტილებებს საფუძვლად კანონით გათვალისწინებული ზედიზედ 6 თვის განმავლობაში პენსიის მიუღებლობის ფაქტი დაედო, რაც თავისთავად გამოიწვევდა დამდგარ შედეგს - სახელმწიფო პენსიის შეჩერებას, ხოლო შემდეგ შეწყვეტას, არ შეიძლება განხილულ იქნეს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების კანონიერად მიჩნევის საკმარის სამართლებრივ საფუძვლად. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონი განსაზღვრავს პენსიის მიღების უფლების მქონე პირთა წრეს, მისი შეჩერებისა და შეწყვეტის საფუძვლებს. კანონით განსაზღვრული სახელმწიფო პენსიის გაცემის შეჩერება-შეწყვეტის საფუძვლები წარმოადგენენ კონკრეტული პირის მიმართ სახელმწიფო გასაცემლის შეჩერება-შეწყვეტის შესახებ ადმინისტრაციული წარმოების დაწყების, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის წინაპირობას და არა თავად ინდივიდუალურ აქტებს. ის გარემოება, რომ „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ კანონის დანაწესის თანახმად, პენსია შეჩერდება კანონით გათვალისწინებული შეჩერების ერთ-ერთი საფუძვლის წარმოშობის მომდევნო თვის პირველი რიცხვიდან, არ ნიშნავს იმას, რომ კანონით გათვალისწინებული შეჩერების საფუძვლის წარმოშობის შემთხვევაში არ არსებობს სახელმწიფო პენსიის შეჩერების თაობაზე ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის საჭიროება. საკასაციო სასამართლომ მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილ პრაქტიკაზე (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 25.05.2017წ. გადაწყვეტილება, საქმე #ბს-365-360(კ-16)), რომლის თანახმად, განიმარტა, რომ „სახელმწიფო პენსიასთან დაკავშირებული ვალდებულებით- სამართლებრივი ურთიერთობების წარმოშობისათვის მხოლოდ კანონით გათვალისწინებული პირობის არსებობა არ არის საკმარისი. ასე მაგ. პირის მიერ საპენსიო ასაკის მიღწევა თავისთავად არ იწვევს მისთვის პენსიის დანიშვნას, ასეთ შემთხვევაში მოქალაქის განცხადების საფუძველზე იწყება ადმინისტრაციული წარმოება, რომლის შედეგადაც, თუ მოქალაქის ფაქტობრივი მდგომარეობა შეესაბამება კანონით გათვალისწინებულ სამართლებრივ მოთხოვნებს და განცხადებას ახლავს ყველა საჭირო დოკუმენტი, საჯარო დაწესებულება ახდენს პენსიის დანიშვნის შესახებ მოქალაქის მოთხოვნის დაკმაყოფილებას ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის 24 გამოცემით, ე.ი. ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის საფუძველი არის პირის მიერ საპენსიო ასაკის მიღწევა, პენსიის დანიშვნის შესახებ განცხადებით სოციალური უზრუნველყოფის ორგანოსათვის მიმართვა, აქტის გამოცემა“. „ამდენად, სახელმწიფო გასაცემელთან დაკავშირებით ურთიერთობის შინაარსის კონკრეტულად განსაზღვრა ხდება ინდივიდუალური აქტის გამოცემით. კანონი განსაზღვრავს წინაპირობებს, რომელთა არსებობისას ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილია ჩაებას კონკრეტულ სამართლებრივ ურთიერთობებში, კანონით განსაზღვრული აბსტრაქტულ-გენერალური მოწესრიგება საჭიროებს მისი კონკრეტულინდივიდუალური შემთხვევისადმი მისადაგებას ინდივიდუალური ადმინისტრაციულსამართლებრივი აქტის გამოცემის მეშვეობით. ინდივიდუალური ადმინისტრაციულსამართლებრივი აქტის მატერიალურ-სამართლებრივი მნიშვნელობა ვლინდება იმაში, რომ ის არის კანონის მოთხოვნების ცალკეულ შემთხვევებსა და კონკრეტულ პირებზე გავრცელების საშუალება. სახელმწიფო ხელისუფლება კანონის მოთხოვნათა შესასრულებლად თავისი საქმიანობით უშუალოდ კი არ უპირისპირდება მოქალაქეს, არამედ გამოსცემს სამართლებრივ აქტს, რომლის საფუძველზეც მიიღება კონკრეტული ზომა, როგორც სამართლიანი, განსაზღვრული და სავალდებულო ძალის მქონე ქმედება. სწორედ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა ქმნის აქტის ამოქმედების შემდგომ მისი თვითაღსრულების პირობას. აღნიშნულში ვლინდება ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის აღსრულებით სამართლებრივი მნიშვნელობა, რომელიც მოიცავს შესაძლებლობას პირის ნების საწინააღმდეგოდ, მის ხელთ არსებული კანონით დადგენილი აღსრულების საშუალებების გამოყენებით აღასრულოს აქტი. ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის აღსრულების სამართლებრივი ფუნქცია იმაში ვლინდება, რომ ის არის აღსრულების დაწყების აუცილებელი წინაპირობა“. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ პირის უფლებებისა და მოვალეობების დაწესების, შეცვლის, შეწყვეტის ან დადასტურებისათვის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მომზადება, გამოცემა და აღსრულება, ადმინისტრაციული საჩივრის გადაწყვეტა უკავშირდება საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით დადგენილი ადმინისტრაციული პროცედურის ჩატარებას, თუ სპეციალური კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი. თავის მხრივ, პენსიონერსა და სახელმწიფოს შორის „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული საპენსიო ურთიერთობების წარმოშობაც სწორედ პენსიონერის მიერ განცხადების წარდგენასა და უფლებამოსილი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ შესაბამისი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემასთან არის დაკავშირებული. აღნიშნული ურთიერთობის წარმოშობისათვის აუცილებელი კანონით დადგენილი საფუძვლების გათვალისწინებით, ასეთივე საჭიროება ვლინდება საპენსიო სამართალურთიერთობების შეჩერება-შეწყვეტის მიმართაც, კერძოდ, ხსენებული საჭიროებს უფლებამოსილი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ შესაბამისი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემასა და მისი ადრესატისათვის გაცნობას. ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია აქტის გამოცემის პროცესში დაიცვას ამ კოდექსით დადგენილი, მოცემულ შემთხვევაში, მარტივი ადმინისტრაციული წარმოების 25 მოთხოვნები, როგორიცაა წარმოებაში დაინტერესებული მხარის მონაწილეობის უზრუნველყოფა, საქმის გარემოებების სრულყოფილი გამოკვლევა და სხვ. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ საქმის მასალებში არ მოიპოვება ნ. ბ-ის პენსიის შეჩერებისა და შეწყვეტის შესახებ გადაწყვეტილებები, ასევე, არ დასტურდება მათი ადრესატისათვის ჩაბარების ფაქტი. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სახელმწიფო გასაცემლებთან მიმართებით კანონმდებლობით განსაზღვრული აბსტრაქტულ-გენერალური მოწესრიგების კონკრეტულინდივიდუალური მისადაგებისათვის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულსამართლებრივი აქტის გამოცემის საჭიროების დადასტურების პირობებში, ასეთი აქტის არსებობა მისი აღსრულების სამართლებრივ წინაპირობად ისახება. ამდენად, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოუცემლობა, ერთი მხრივ, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ აღსრულებასთან დაკავშირებით მიღებული გადაწყვეტილებისა და მის საფუძველზე განხორციელებული კონკრეტული ქმედებების უკანონობაზე მიუთითებს. მეორე მხრივ, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ხანდაზმული პირის მიმართ პენსიის შეჩერებისა თუ შეწყვეტის შესახებ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მხოლოდ გამოცემა არ არის საკმარისი ამ პირის მიმართ წარმოშობილი შესაბამისი სამართლებრივი შედეგის კანონიერად მიჩნევისათვის, რამდენადაც ასეთ დროს აქტის აღსრულების კანონიერებისათვის განმსაზღვრელია ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ძალაში შესვლის ან/და აღნიშნული აქტის აღსრულების თაობაზე მისი ადრესატის ინფორმირებულობის საკითხი. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 54-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, თუ კანონმდებლობით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ძალაში შედის მხარისათვის კანონით დადგენილი წესით გაცნობისთანავე ან გამოქვეყნების დღეს. ამავე კოდექსის 55-ე მუხლით დადგენილია, აგრეთვე, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოქვეყნების შესაძლებლობა მხოლოდ კანონით დადგენილ შემთხვევებში. ზემოხსენებულ ნორმებზე დაყრდნობით, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ძალაში შესვლა ადრესატისათვის მის გაცნობაზეა დამოკიდებული. საგულისხმოა, რომ კანონმდებლობა ხანდაზმულ პირს არ ავალდებულებს ყოველთვიურად სახელმწიფო პენსიის მიღებას. პენსიონერს უფლება აქვს, ერთიანად აიღოს და ისარგებლოს რამდენიმე თვის გასაცემლით. ამგვარი მოცემულობის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ პენსიის შეჩერებისა და შეწყვეტის გადაწყვეტილებათა გამოცემის და მათი ადრესატისათვის ჩაბარების ან კანონით გათვალისწინებული სხვაგვარი წესით გაცნობის საკითხს ფუნდამენტური მნიშვნელობა ენიჭება პირის სოციალური გარანტიების დაცვის კუთხით, რამდენადაც პირის ინფორმირებულობა ასეთ პირობებში არსებით გავლენას ახდენს მის მიერ სამომავლოდ განსახორციელებელ მოქმედებებზე. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზეც, რომ ზემოხსენებული აქტების აღსრულების პირობებშიც, მიუღებელი საპენსიო გასაცემლების მოთხოვნის საფუძვლიანობის შემოწმებისათვის მნიშვნელოვანია აღსრულების შესახებ 26 პირის ინფორმირებულობის საკითხიც, კერძოდ, ის, თუ რამდენად იცოდა პირმა ან შეიძლება სცოდნოდა მას ამგვარი გადაწყვეტილების აღსრულების შესახებ. საკასაციო სასამართლო განმეორებით მიუთითებს, რომ საქმის მასალებში არ მოიპოვება ნ. ბ-ისათვის პენსიის შეჩერებისა და შეწყვეტის გადაწყვეტილებები, ამასთან, არ დასტურდება მათი მოსარჩელისათვის ჩაბარების ან სხვაგვარი გაცნობის ფაქტი. ამასთან, პენსიონერი ნ. ბ-ე ცხოვრობს შუახევის რაიონში, სოფელ ..., სადაც არ ფუნქციონირებს ბანკების ფილიალები და ბანკომატები. აღნიშნული სოფელი დაბა შუახევიდან დაშორებულია 32 კმ-ით. ნ. ბ-ე დაავადებულია და გადის მკურნალობის კურსს, რის გამოც ვერ ახერხებდა თანხების ანგარიშიდან განაღდებას. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს - სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს მხრიდან ნ. ბ-ისათვის პენსიის შეჩერებისა და შეწყვეტის შესახებ გადაწყვეტილებათა ჩაუბარებლობის პირობებში, არ იქნა დაცული საქართველოს ადმინისტრაციული კანონმდებლობით იმპერატიულად დადგენილი მოთხოვნები. მეტიც, მოპასუხე ადმინისტრაციულმა ორგანომ არც რაიმე სხვა გზით სცადა ნ. ბ-ისათვის ეცნობებინა ზემოხსენებულ გადაწყვეტილებათა აღსრულების შესახებ. ვინაიდან საქართველოს კანონმდებლობა პენსიის შეჩერებისა და შეწყვეტის შესახებ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოქვეყნებას არ ითვალისწინებს, ასეთი აქტები ძალაში შედის უფლებამოსილი პირისათვის ჩაბარების დღიდან. ამდენად, გამომდინარე იქიდან, რომ პენსიის შეჩერების აქტი ადმინისტრაციულ ორგანოს მხარისთვის არ გაუცვნია, არ მომხდარა მისი ძალაში შესვლაც. შესაბამისად, ადმინისტრაციული ორგანო არ იყო უფლებამოსილი იმ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის საფუძველზე შეეჩერებინა მისთვის პენსიის დარიცხვა, რომელიც კანონიერ ძალაში არ იყო შესული. ამასთან, ასეთ ვითარებაში, პენსიის შეჩერება-შეწყვეტის აღსრულების შესახებ ინფორმაცია უშუალოდ ნ. ბ-ეს შესაძლებელი იყო მხოლოდ პენსიის გაცემის მოთხოვნაზე უარყოფითი პასუხით მიეღო, თუმცა მისი საცხოვრებელი ადგილის, ამ ადგილას ბანკის ფილიალებისა და ბანკომატების არარსებობის, ასევე, მოსარჩელის ჯანმრთელობის მდგომარეობის გათვალისწინებით, მოსარჩელეს არ გააჩნდა შესაძლებლობა პენსიის მიღების მოთხოვნით მიემართა შესაბამისი ორგანოებისათვის. ამდენად, მისი მხრიდან თანხების განაღდების მოთხოვნის შეუძლებლობა გამორიცხავს ნ. ბ-ის ინფორმირებულობას მისთვის პენსიის შეჩერებისა და შეწყვეტის აღსრულებადობასთან დაკავშირებით, მით უფრო, იმ პირობებში, როდესაც ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ადრესატისათვის ჩაბარებასთან დაკავშირებულ დავაში მტკიცების ტვირთი ეკისრება არა ადრესატს, არამედ ადმინისტრაციულ ორგანოს, ხოლო განსახილველ შემთხვევაში, საწინააღმდეგოს მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანო ვერ ადასტურდებს. ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ მოსარჩელეს 2014 წლამდე არ მიუმართავს სასამართლოსთვის 2012 წლის 1 სექტემბრიდან შეწყვეტილი პენსიის ანაზღაურებასთან დაკავშირებით, ვინაიდან ნ. ბ-ეს მის მიმართ ამ პერიოდისათვის მიღებული გადაწყვეტილებებისა და მათი აღსრულების შესახებ უშუალოდ კასატორისაგან ინფორმაცია არ გააჩნდა, ამასთან, იგი ზემოთ მითითებული გარემოებების გამო 27 მოკლებული იყო შესაძლებლობას პენსიის ანგარიშიდან განაღდების მოთხოვნის წარდგენის გზით თავად მიეღო ინფორმაცია ასეთი გადაწყვეტილებების აღსრულების თაობაზე. ამგვარ ვითარებაში, დაუსაბუთებელია კასატორის მითითება ნ. ბ-ის მიერ საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლითა და ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის მე-6 მუხლით გარანტირებული სამართლიანი სასამართლოს უფლების რეალიზაციაზე უარის თქმის შესახებ. ამასთან, მართალია, საკასაციო სასამართლო იზიარებს ნ. ბ-ისათვის მიუღებელი საპენსიო გასაცემლების ანაზღაურების ოდენობასთან მიმართებით სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დამდგარ შედეგს, თუმცა საკასაციო სასამართლო მიზანშეწონილად მიიჩნევს დამატებით მიუთითოს ნ. ბ-ისათვის 2012 წლის 1 სექტემბრიდან 2014 წლის იანვრის ჩათვლით მიუღებელი პენსიის სრულად ანაზღაურების სამართლებრივ საფუძვლებზე. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-16 მუხლზე, რომელიც განსაზღვრავს პენსიის შეჩერების საფუძვლის აღმოფხვრის შემდგომ პენსიის განახლების საფუძვლებს. კერძოდ, აღნიშნული მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, პენსია განახლდება მომდევნო თვის პირველი რიცხვიდან და ანაზღაურდება მიუღებელი თანხა წარსული დროისათვის, მაგრამ არაუმეტეს პენსიის შეჩერების დღიდან 1 წლისა. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის პირველი ოქმის თანახმად, ყოველ პირს აქვს მისი საკუთრების პატივისცემის უფლება. სახელმწიფოს სოციალური და ეკონომიკური პოლიტიკის გატარებაში გააჩნია შეფასების ფართო ფარგლები, რომელიც ზღუდავს საკუთრების უფლებას. თუმცა ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ საქმეში „ჯეიმსი გაერთიანებული სამეფოს წინააღმდეგ“ განაცხადა: „...მიუხედავად იმისა, რომ სასამართლოს არ შეუძლია, ეროვნული ხელისუფლების ორგანოების მიერ განხორციელებული შეფასება ჩაანაცვლოს თავისი შეფასებით, იგი ვალდებულია, გასაჩივრებული ზომა გადასინჯოს პირველი დამატებითი ოქმის პირველი მუხლის შესაბამისად და, ამგვარად, მოახდინოს იმ ფაქტების გამოკვლევა, რომელზედაც ეროვნული ხელისუფლების ორგანოებმა თავიანთი მოქმედებების განხორციელებისას მიუთითეს“. ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ მიუთითა, რომ პენსიის მოთხოვნა შესაძლოა მიჩნეულ იქნეს პირველი ოქმის პირველი მუხლით გათვალისწინებულ საკუთრებად (ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს 18.11.2004 წ. დადგენილება საქმეზე „პრავედნაია რუსეთის წინააღმდეგ“). როგორც წესი, უფლება პენსიაზე ექცევა ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციით დაცულ საკუთრების უფლების ფარგლებში. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტული სამართლის მიხედვით, „პრინციპები, რომელიც ვრცელდება ზოგადად კონვენციის 1-ლი მუხლის 1-ლი დამატებით ოქმთან დაკავშირებულ საქმეებში, იდენტურად რელევანტურია, როდესაც საქმე პენსიებს ეხება (ლაკიჩევიჩი და სხვები სერბეთისა და მონტენეგროს წინააღმდეგ (Lakicevic and others v. Montenegro and Serbia, პარა. 59)“. პენსია სოციალური უზრუნველყოფის განსხვავებული ტიპის ბენეფიტია, ის წარმოიშობა უფლების საფუძველზე, მიუხედავად პირის ქონებრივი მდგომარეობისა. განსახილველ შემთხვევაში ნ. ბ-ეს როგორც პენსიონერს, პენსიის 28 პერიოდული მიღების უფლება სამისდღემშიოდ, მოპოვებული ჰქონდა ასაკის გამო. საქმეზე „სტეკი და სხვები გაერთიანებული სამეფოს წინააღმდეგ“, პრეცედენტულ სამართალში შენატანების საფუძველზე უზრუნველყოფილი დახმარებების საქმეები გაიმიჯნა იმ საქმეებისაგან, რომლებიც შენატანებთან არ იყო დაკავშირებული. ახალი მიდგომის თანახმად, თუ მოქმედი კანონმდებლობა უზრუნველყოფს სოციალური კეთილდღეობის დახმარებას - შენატანების წინასწარი გადახდის ან გადაუხდელობის პირობით, ასეთი კანონმდებლობა განხილული უნდა იქნეს, როგორც მესაკუთრის ინტერესის წარმომშობი, რაც პირველი ოქმის პირველი მუხლის ფარგლებში ექცევა მათთვის, ვინც ამ კანონმდებლობის მოთხოვნებს აკმაყოფილებს. ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ თანამედროვე დემოკრატიულ სახელმწიფოში მრავალი ადამიანი, სრულიად ან ნაწილობრივ, სოციალურ დახმარებებზეა დამოკიდებული. მრავალი შიდასახელმწიფოებრივი სისტემა აღიარებს, რომ ასეთ პირებს სჭირდებათ საიმედოობის და უსაფრთხოების გარკვეული ხარისხი. აქედან გამომდინარე, სოციალური დახმარება განიხილება, როგორც უფლება. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სახელმწიფო პენსიის მიღების უფლება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის პირველი დამატებითი ოქმის პირველი მუხლით გარანტირებულ საკუთრებად მიიჩნევა. საქმეში „სპორონგი და ლონორთი შვედეთის წინააღმდეგ“ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მიერ განიმარტა, რომ „პირველი დამატებითი ოქმის პირველი მუხლი მოიცავს სამ წესს. პირველი წესი, რომელიც ზოგადი ხასიათისაა, აცხადებს საკუთრებით მშვიდობიანი სარგებლობის პრინციპს; ის გათვალისწინებულია პირველი ნაწილის პირველი წინადადებით. მეორე წესი მოიცავს ქონების ჩამორთმევას და ამ უკანასკნელს გარკვეულ პირობებს უქვემდებარებს; ის მოიპოვება იმავე ნაწილის მეორე წინადადებაში. მესამე წესი აღიარებს, რომ სახელმწიფოს უფლება აქვს, სხვა ზომების გარდა, გააკონტროლოს ქონების გამოყენება ზოგადი ინტერესის შესაბამისად, ისეთი კანონების მიღებით, რომელთაც ის აუცილებლად ჩათვლის ამ მიზნით; ეს წესი გათვალისწინებულია პირველი მუხლის მეორე ნაწილით“. ევროსასამართლოს პრეცედენტულ სამართალზე დაყრდნობით, პენსიის შემცირება ან შეწყვეტა შესაძლოა წარმოადგენდეს საკუთრების უფლებაში ჩარევას. თუმცა, როგორც წესი, სასამართლო ამგვარ ჩარევებს აფასებს არა საკუთრების ან მის გამოყენებაზე კონტროლის წართმევის კუთხით, არამედ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის 1-ლი დამატებითი ოქმის 1-ლი მუხლის პირველი წინადადების ჭრილში. შედეგად, ის ამ სახის ქმედებებს პირის მიერ მისი საკუთრებით მშვიდობიანი სარგებლობის უფლებაში ჩარევად მოიაზრებს. ერთ-ერთი გადაწყვეტილების მიხედვით, საქმეზე ვიეცზორეკი პოლონეთის წინააღმდეგ (Wieczorek v. Poland, პარ. 57), სასამართლო დაადგენს, რომ „როცა სარგებლის მოცულობა მცირდება ან მისი გაცემა წყდება, ეს შესაძლოა წარმოადგენდეს ჩარევას საკუთრებაში, რაც გამართლებას საჭიროებს“. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მხარეს, რომელსაც უკანონოდ შეუჩერდა ან/და შეუწყდა პენსია, წაერთვა საერთაშორისო და ეროვნული კანონმდებლობით მინიჭებული სახელმწიფო პენსიის მიღების უფლების რეალიზების საშუალება, რაც ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის პირველი 29 დამატებითი ოქმის პირველი მუხლით გათვალისწინებული ზოგადი ხასიათის პირველი წესის - საკუთრებით მშვიდობიანი სარგებლობის დარღვევად უნდა იქნეს მიჩნეული, ასეთ ვითარებაში, ხანდაზმულ პირს, რომლის სოციალური გარანტიების შეზღუდვით უკანონოდ განხორციელდა მისი პენსიის მიღების უფლებით გამოხატული საკუთრების უფლების ხელყოფა, ენიჭება არა კონკრეტულად განსაზღვრულ 1-წლიან მონაკვეთზე, არამედ აუნაზღაურებელ სრულ პერიოდზე მიუღებელი საპენსიო გასაცემლების ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება. ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სახეზეა სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2016 წლის 16 თებერვლის #04/12461 მომართვის ბათილად ცნობისა და მოპასუხისათვის მოსარჩელის კუთვნილი საპენსიო თანხების - 2012 წლის 1 სექტემბრიდან 2014 წლის იანვრის ჩათვლით, სრულად ანაზღაურების დაკისრების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად უნდა დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 21 მარტის განჩინება. სარეზოლუციო ნაწილი: საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილითა და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და დაადგინა: 1. სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს; 2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 21 მარტის განჩინება; 3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება. თავმჯდომარე მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე ნ. სხირტლაძე ვ. როინიშვილი 30 0ob16g0gbo btjr6orSgqrob gbgbrgbo brbras6cnq,erb rq90o6ob66r6ogqr brjagcnr Slqrrgob 0erbr0r6orqrob 0ror 3rB$ob qrr$3o6or3ob tsgblbgb (2018 9ccPo) 0ror 2018 $gq,o pr$go6or3s $r60ergbrtso oget 6rbboqrgqor 720 539 0c"rObbgbgbXq,o rqg0o6ob$6r0oUql SrE ror0o F" p F Q/ C/t ro ;3 %€ .P/ Ff, a ln*7 d1 c/( O/ v;. FJ U ri h c € cc :LV 'lJ:4 t, '' c t-o 4 4 b606ob603~MO 05«3(y)M80G00 b.'>d0(0)30~(Y)b ~'b05.'>Ouo U.'>U.'>8.'>MO)~(Y)ba(Y)b.'>80MO)~ob a~.) 3.)B.)()ob u.'>da005(Y)<'>ob oOb0bO<'> u.'>0500MOO(Y).30MO(y)~OOl a~.) 3.)B.)dob V.'>M8(Y)0<'>.'>oo .'>MbO()~~ u"'3.'>b.)Ro(Y)b..,f?J03.'>MO).'> M.'>(Y)Q?05(Y)().)8 oO.'>Q?005.'>1120 . .'>MUO()~~O 1120 u.'>080Q?.'>5 a(Y)U0a.'>MO)~Oa Q?.'>0UM~~.'> 810. ~.)bM~~O()~~ u.)daOO).'>0.'>5685 G5(Y)<'>0~ od5.'> Q?.'>~o30<'>~.)Q?. 46 Q?.'>6(Y)305~~0 Od50 0.'>5~bo~30~.'>Q? 15 Q?0630()~~0 005.) ~G30~0Q? 64 00~da~0; b0050.'>MOO(Y).30MO(Y)Q?OU()(Y)~(Y)b a(Y)U.)a0MO)~OU 50(0)0Q? Q?.'>MR050~ u.'>daoO).)(Y)Q?05(Y)50aoO.)Q?0050 310 u0dao. O.'>MQ?.'> 0t;::!5005~~ob0. u')0500MOO(y) .30MO(y)~OO a(Y)U.'>a.'>MO)~OaV.'>Ma(Y)05000 aoot;::!(Y)61 30MO(y) u0f?J03.'>MO. U00Q?050G0050bo~0 41. b(Y)~(Y) 20 ~0Mf?J050(0)0Q?; .'>o(00)30 33 U.'>f?J030Mo0.'>5U'X,0Q?(Y)<'>OU 0)0(Y)()0'b0. U00Q?050G 0.'>50bo~0 23. b(Y)~(Y) 10 Q?0MR..,50(0).'>Q?; Q?.'>7 005Gb.'>Q?050 U0MRO~ou ~'bM~530~El(Y)«3ob 0ou0b05. U00~050G 0050bo~.) El30~0. b.)OMO)(Y)'X,0aOO. a~o~ 3~B0dob U.'>d8005(y)()0a(Y)GOa~~ b..,0500MOO(Y).30MO(Y)Q?OO~5Q?0 o0«30bQ?Ou Q?.'>Q?0(00)0Q?. O)~ .'>3ot;::!0(0) El30~0 30600(Y)MOOU U.'>d80u. a(Y)b0a0MO)~Ob Q?0UM~~0()~~0 .'>d3b881 u.'>dao(Q?t;::!OooU')O~0~(Y)Q? 1,4 b.'>dao).M0G o0~0.)5 3.'>MOOa.)R3050<'>0~0.'>. 638 Q?t;::!Ooo 8(Y)u.)8.'>MO)~0 a.)o~ 3~B0dob aOOM b00500MOO(y) .30MO(Y)Q?OOQ?.'>UM~~O<'>~~ U.'>da00)0 (\').)3oU0GO(y) b.)f?J030M0)0)M.'>(Y)Q?05(Y)().., oO.'>Q?OO5b V.)Ma(Y)0()000 .)MOO<'>~~Oo.'>daOO<'>ob 72.3%-0. 1 OOU.)«3')UOl)O~o U.'>.)60.'>M00<'1 30M0<'1Q?O a<'10G.'>3u 730 ~'8~Ol).'>a<'1UO~Oo.'>u .)b<'1MGOO~Ol)Q?.) 638 Q?<;!?ouo.)6a.)3~<'1l).)oo oOu.'>o.'>aou.'>Q? V')Ma<'1Q?o06o~o Q?<;!?o\.)o.)6a.)3~<'1o.'>oo. Q?<;!?Ou.u.'>oQ?.)6.)G a<'1U.)a.'>MO)~O u.)a<'1U.'>a.'>MO)~<'1 \.)~.'>~OU~OJ~MO (54 Q?<;!?Oo30l)~~oo.). oG«3<'1Ma.)GO') .)u.)b.)3u 38 J/Q? a03~o60o.»). a<'1U.)a,)MO)~OU u.'>jao.)6<'1l).)u 638 b6'tdb6ilAbN01-1 6 orboqobofu 6o15to8o32d A6aoX6orcolscn.: lrrbXqO$ogc'l SSo3Xt4bogngoli;p8o j. orboq'obo " r)t4oqo 2008 $. " DL 4, rtjlJ o 6 s 56 2 rti t flo frsd o6 h6o lt tr7lttb,1J _ Uoilqilbo 3erSolroob 6X3o3;16prgoob,: p,> L$;3qol; tr,:grtr2drob g.:6brtq3dri1qo 5.:$osqolr 6.>qrbryob b;g1d3nq%; Bror4ol3bco6 bu3.:6urqob ts.\.1?JKOJ6'l,;1 perj6o6r6g2r4.:?o : lI. b ; g .: dr i.r - b.: 0 r d'r m q 3 b 6 o 3 o 0 o 0.> 6 <n 3 gq n b o m : 9. 3.:8.:d1 3;o.> lrrgSdSgqo: 0o3q3bo .;r'rSoboob bqo8ob o;f8o Irtnl,b.:3.:d,rcnqol, ?J-.i,tqt5a6nt, q33;6ob $.:6q'5o6gb.:. drldgodro t3or.:6qoq ts2trr11.>T3o1qo