შრომა
ზეგანაკვეთურ სამუშაოს არ მიხდიან
რა ითვლება ზეგანაკვეთურ სამუშაოდ, როგორ უნდა ანაზღაურდეს იგი და რა ვადაშია შესაძლებელი ფულის მოთხოვნა. გვერდზე ახსნილია საათების მტკიცების წესი, პირგასამტეხლო და გზა: მოთხოვნა დამსაქმებლისთვის, შრომის ინსპექცია, სასამართლო.
რა უნდა გააკეთოთ
ვადა და პირგასამტეხლო: სარჩელი — 1 წლის განმავლობაში იმ მომენტიდან, როცა დარღვევის შესახებ გაიგეთ ან უნდა გცოდნოდათ (შრომის კოდექსის 74-ე მუხლი); ანაზღაურდება უახლოეს ყოველთვიურ ხელფასთან ერთად (შრომის კოდექსის 27-ე მუხლი) — ყოველ თვეზე ვადა ცალ-ცალკე ირიცხება, ძველი თვეები პირველები იკარგება; დაგვიანების ყოველ დღეზე — პირგასამტეხლო 0,07% დაგვიანების ყოველ დღეზე (შრომის კოდექსის 41-ე მუხლი).
იყო თუ არა ზეგანაკვეთური სამუშაო: ნორმა — კვირაში არაუმეტეს 40 საათისა (შრომის კოდექსის 24-ე მუხლი) (უწყვეტ წარმოებაში (პროცესი 8 საათზე მეტხანს გრძელდება) — 48 საათამდე (შრომის კოდექსის 24-ე მუხლი)); ზეგანაკვეთური სამუშაო — ნორმაზე მეტი სამუშაო მხოლოდ მხარეთა შეთანხმებით (შრომის კოდექსის 27-ე მუხლი); უქმე დღეებში მუშაობა — ზეგანაკვეთურია (შრომის კოდექსის 30-ე მუხლი); ცვლებს შორის დასვენება — არანაკლებ 12 საათისა (შრომის კოდექსის 24-ე მუხლი).
რამდენი: ანაზღაურება — გაზრდული საათობრივი განაკვეთით, გაზრდის ოდენობას განსაზღვრავს შეთანხმება (კანონში კოეფიციენტი არ არის) (შრომის კოდექსის 27-ე მუხლი); ხელშეკრულების პირობა, რომელიც კანონზე უარესია („ზეგანაკვეთური სამუშაო ხელფასში შედის“), ბათილია (შრომის კოდექსის მე-14 მუხლი); ფულის ნაცვლად შეთანხმებით — პროპორციული დასვენება არაუგვიანეს 4 კვირისა (შრომის კოდექსის 27-ე მუხლი).
უარი: წერილობითი გაფრთხილება 1 კვირით ადრე (შრომის კოდექსის 27-ე მუხლი); თანხმობის გარეშე — მხოლოდ სტიქიური უბედურება (დამატებითი ანაზღაურების გარეშე) და ავარია (დამატებითი ანაზღაურებით) (შრომის კოდექსის 27-ე მუხლი); მაშინაც კი ორსულები, მეძუძური დედები, არასრულწლოვნები, შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირები, 3 წლამდე ბავშვის მშობლები — მხოლოდ თანხმობით (შრომის კოდექსის 27-ე მუხლი).
მტკიცებულებები: დამსაქმებელი აწარმოებს საათების ყოველდღიურ აღრიცხვას, ყოველთვიურად აცნობს მას დასაქმებულს და ინახავს 1 წელი (შრომის კოდექსის 24-ე მუხლი) — ტაბელები წერილობით გამოითხოვეთ; თითოეული მხარე ამტკიცებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლი).
გზა: შერიგების პროცედურა — წერილობითი შეტყობინება, პასუხი 10 დღეში, შეთანხმების გარეშე 14 კალენდარული დღის შემდეგ — სასამართლო (შრომის კოდექსის 62-ე მუხლი); შემდეგ სარჩელი. შრომის ინსპექციის სამსახური შრომის კოდექსის დარღვევებისთვის აჯარიმებს, მაგრამ დასაქმებულის სასარგებლოდ ვალს არ ითხოვს (შრომის კოდექსის 77-ე მუხლი).
სად მივმართოთ: დამსაქმებელი (მოთხოვნა); შრომის ინსპექციის სამსახური; სასამართლო — რაიონული/საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგია.
მტკიცებულებები: ხელშეკრულება, ტაბელები და ხელფასის ამონაწერები, საშვები და შესვლის ლოგები, შეტყობინებები არასამუშაო დროს, საბანკო ამონაწერები, მოწმეები.
ხაფანგები: ნახევრიანი/ორმაგი კოეფიციენტის ძიება, როგორც რუსეთის შრომის კოდექსშია; სამოქალაქო კოდექსის სამწლიანი ვადის გამოყენება შრომის კოდექსის ერთწლიანი ვადის ნაცვლად; ინსპექციის ლოდინი სარჩელის ნაცვლად; მტკიცებულებების შეუგროვებლობა მანამ, სანამ სამუშაო სისტემებზე წვდომა გაქვთ.
აუცილებლად გადაამოწმეთ
- ზეგანაკვეთური სამუშაო — მხოლოდ შეთანხმებით და კვირაში 40 საათზე მეტი; უქმე დღეებში მუშაობაც ზეგანაკვეთურია
- ანაზღაურება გაზრდული განაკვეთით, ოდენობა შეთანხმებით (კანონში კოეფიციენტი არ არის), ან შეთანხმებით დასვენების დღე
- სარჩელის ვადა — 1 წელი; პირგასამტეხლო 0,07% დაგვიანების დღეზე
- საათების მტკიცებულება (ტაბელი დამსაქმებელთან) და გზა: მოთხოვნა → ინსპექცია/სასამართლო
მოქმედი ნორმები
საქართველოს შრომის კოდექსი
- მუხლი 27. ზეგანაკვეთური სამუშაო
- მუხლი 74. ხანდაზმულობის ვადა
- მუხლი 62. ინდივიდუალური დავის განხილვა და გადაწყვეტა
- მუხლი 24. სამუშაო დროის ხანგრძლივობა
- მუხლი 41. შრომის ანაზღაურების ფორმა, ოდენობა და გაცემის დრო
- მუხლი 30. უქმე დღეები
- მუხლი 14. შრომითი ხელშეკრულების შინაარსი
- მუხლი 77. კანონით გათვალისწინებული ნორმების დარღვევა
- მუხლი 25. ცვლაში მუშაობისთვის განსაზღვრული სამუშაო დრო
- მუხლი 26. სამუშაო დროის შეჯამებული აღრიცხვის წესი
- მუხლი 61. დავა
- მუხლი 75. სახელმწიფო ზედამხედველობა საქართველოს შრომის კანონმდებლობაზე
- მუხლი 76. შრომის ინსპექციის მიერ ადმინისტრაციული სახდელების დაკისრების უფლებამოსილება