Çalışma ilişkileri
“Gri” maaş: resmî olarak bir tutar, elinize geçen başka: Gürcistan hukukuna göre ne yapmalı
Resmî olarak yazılan ile fiilen ödenen maaş farkı halinde gerçek tutarın nasıl ispatlanacağı, ispat yükünün nasıl aktarılacağı ve vergi ile emeklilik katkıları bakımından işverenin sorumluluğu bu sayfada anlatılmaktadır.
Ne yapmalı
- Nitelendirme: ücret — iş karşılığında işverenden doğrudan veya dolaylı olarak alınan, para veya ayın olarak her türlü karşılıktır (“zarfta” nakit de maaştır) (Gürcistan Çalışma Kanunu, md. 41). Ancak ücretin şekli ve miktarı sözleşmeyle belirlenir — sözleşmedeki tutar çıkış noktasıdır, delillerle çürütülmelidir (Çalışma Kanunu, md. 41); birbirini tamamlayan birkaç sözleşme tek sözleşme sayılır (teklif mektubu, prim ek protokolü vb.) (Çalışma Kanunu, md. 14).
- Süre: maaş davası — ihlali öğrendiği andan itibaren 1 yıl içinde (feshe itirazın kendi 30 günlük süreleri vardır) (Çalışma Kanunu, md. 74).
- İspat: gerçek tutarı çalışan ispatlar — tarafların açıklamaları, tanık beyanları, yazılı ve maddi deliller ile (Gürcistan Medeni Usul Kanunu, md. 102); hiçbir delilin (sözleşme dahil) önceden belirlenmiş gücü yoktur — mahkeme hepsini bir bütün olarak değerlendirir (Medeni Usul Kanunu, md. 105). Düzenliliği toplayın: “müdürden” gelen havalelerin tarihleri ve tutarları, maaşa dair yazışmalar, iş ilanı, bordrolar, iş arkadaşı tanıklar.
- İspat yükünü kaydırma: yazılı talep (uzlaşma usulü) — işveren bundan kaçınmışsa, uyuşmazlık olgularının ispat yükü ona geçer (Çalışma Kanunu, md. 62); mahkemede — bordroların/kasa kayıtlarının getirtilmesini isteyin: işveren haklı bir sebep olmaksızın istenen belgeyi sunmazsa, mahkeme bu olgunun ispat yükünü ona yükleyebilir (Medeni Usul Kanunu, md. 136). Uyuşmazlıktan önce: çalışanın talebi üzerine işveren, ücret bilgilerini içeren bir çalışma belgesi vermek zorundadır (Çalışma Kanunu, md. 14).
- Hesap: eksik ödemeyi, fesih tazminatını ve izin ücretini ispatlanan gerçek tutardan hesaplayın; ödemenin gecikmesinin her günü için gecikmiş tutarın %0,07’si (Çalışma Kanunu, md. 41).
- Vergiler: ödenen maaştan kesilmeyen vergiyi ve yaptırımları işveren (gelir ödeyen) ödemek zorundadır (Gürcistan Vergi Kanunu, md. 154); eksik ödenen emeklilik katkılarını işveren kendi hesabından, maaştan kesmeden, ayrıca gecikme faiziyle öder (Birikimli Emeklilik Kanunu, md. 6). Vergi kısmı ayrı olarak vergi konusunda ele alınır.
- Nereye başvurulur: işveren — yazılı talep; mahkeme — ilçe/şehir mahkemesinin hukuk dairesi; verginin ödenmemesi — Gelir Hizmeti.
- Delil: müdürden/üçüncü kişilerden düzenli havaleleri gösteren banka ekstreleri, maaş tutarına dair yazışmalar; iş teklifi, iş ilanı, CRM/tablolardaki kayıtlar, iş arkadaşlarının beyanları; karşılaştırma için çalışma belgesi, resmî ücret bordroları.
- Tuzaklar: işten çıkarken gayriresmî kısma dair çekince koymadan “talebim yoktur” belgesi imzalamak; tanıksız tek tek nakit ödemeler neredeyse ispatlanamaz — bir deliller sistemi gerekir; Medeni Kanun’un genel süresine güvenerek bir yıllık süreyi kaçırmak.
Mutlaka kontrol edin
- “zarf” da ücrettir, ancak sözleşmedeki tutar çıkış noktasıdır, gerçek tutarı çalışan ispatlar
- neyle ispatlanır: havaleler, yazışmalar, tanıklar; belgelerin getirtilmesi ve ispat yükünün aktarılması
- gerçek tutardan — eksik ödeme, tazminatlar, günlük %0,07 gecikme cezası; dava süresi 1 yıl
- gayriresmî kısımdan vergi ve emeklilik katkıları — işverenin yükümlülüğüdür
Yürürlükteki hükümler (metinler Gürcüce)
საქართველოს შრომის კოდექსი
- მუხლი 41. შრომის ანაზღაურების ფორმა, ოდენობა და გაცემის დრო
- მუხლი 74. ხანდაზმულობის ვადა
- მუხლი 14. შრომითი ხელშეკრულების შინაარსი
- მუხლი 62. ინდივიდუალური დავის განხილვა და გადაწყვეტა
- მუხლი 44. საბოლოო ანგარიშსწორება შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისას
- მუხლი 42. შრომის ანაზღაურება იძულებითი მოცდენის დროს
- მუხლი 43. დაქვითვა შრომის ანაზღაურებიდან
- მუხლი 61. დავა
საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი
- მუხლი 102. მტკიცების ტვირთი. მტკიცებულებათა დასაშვებობა
- მუხლი 105. მტკიცებულებათა შეფასება
- მუხლი 136. სასამართლოსათვის წერილობითი მტკიცებულებების წარდგენის სავალდებულოობა
- მუხლი 104. მტკიცებულებათა მიუღებლობა
- მუხლი 140. მოწმის გამოძახება
- მუხლი 141. პირები, რომლებიც არ შეიძლება დაკითხულ იქნენ მოწმედ
- მუხლი 142. ჩვენების მიცემაზე უარის თქმის უფლება
- მუხლი 148. მოწმის დაკითხვა
- მუხლი 134. წერილობითი მტკიცებულებები და მათი წარდგენის წესი
- მუხლი 137. განცხადება საბუთის სიყალბის შესახებ
- მუხლი 154. ნივთიერი მტკიცებულებანი, მათი გამოთხოვისა და წარდგენის წესი
- მუხლი 156. ნივთიერი მტკიცებულების წარდგენის მოვალეობა