იპოთეკა და საერთო სესხები განქორწინებისას

რა უნდა გააკეთოთ

1. თითოეული ვალის კვალიფიკაცია: მეუღლეთა საერთო ვალები მათ შორის იყოფა საერთო ქონებაში წილების პროპორციულად (სამოქალაქო კოდექსის 1169-ე მუხლი). ერთი მეუღლის ვალი: ერთი მეუღლის ვალზე ამოღება ხდება მის ქონებასა და/ან საერთო ქონებაში მის წილზე (სამოქალაქო კოდექსის 1170-ე მუხლი); საერთო ქონებიდან — მხოლოდ მაშინ, თუ სასამართლო დაადგენს, რომ მიღებული თანხა გამოყენებულია ოჯახის საერთო ინტერესებისთვის (სამოქალაქო კოდექსის 1170-ე მუხლი) — დაამტკიცეთ, რაზე დაიხარჯა თანხა.

2. ბანკი მესამე პირია, გაყოფა მას არ აკავშირებს: თანადამსესხებლებს ბანკს შეუძლია მოსთხოვოს სრულად ნებისმიერისგან (სამოქალაქო კოდექსის 465-ე მუხლი); ვალის სხვა მეუღლეზე გადაცემა ნამდვილია მხოლოდ ბანკის თანხმობით (სამოქალაქო კოდექსის 204-ე მუხლი); იპოთეკა ბანკს აძლევს უპირატესობას დაგირავებულ ბინაზე — გაყოფა მას არ აუქმებს (სამოქალაქო კოდექსის 286-ე მუხლი). გადაამოწმეთ, ვინ არის მსესხებელი/თანამსესხებელი/თავდები.

3. იპოთეკით დატვირთული ბინა: ქორწინებაში შეძენილი ქონება (და იპოთეკით შეძენილი ბინა) საერთოა, თუ საქორწინო ხელშეკრულება სხვას არ ადგენს (სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლი); წილები თანაბარია, თუ შეთანხმებით სხვა რამ არ არის დადგენილი (სამოქალაქო კოდექსის 1168-ე მუხლი). იყოფა ვალთან ერთად; გაყოფა, რომელიც მესამე პირის (ბანკის) უფლებებს ეხება, განქორწინებასთან ერთად არ წყდება (სამოქალაქო კოდექსის 1130-ე მუხლი). პრაქტიკულად — სესხის ერთ მეუღლეზე გადაფორმება ბანკის თანხმობით და მეორისთვის კომპენსაციით.

4. გაყრის შემდეგ გადახდები: სოლიდარული ვალის გადამხდელი სხვებს მოსთხოვს მათ წილს (ნაგულისხმევად — თანაბრად) (სამოქალაქო კოდექსის 473-ე მუხლი); მეუღლეთა ფაქტობრივად განცალკევებით ცხოვრებისას შეძენილი ქონება სასამართლომ შეიძლება პირადად ცნოს (სამოქალაქო კოდექსის 1168-ე მუხლი).

5. ვადები და რისკები: განქორწინების შემდეგ გაყოფის მოთხოვნების ხანდაზმულობის ვადა — 3 წელი (სამოქალაქო კოდექსის 1171-ე მუხლი). ერთი მეუღლის გარიგება საერთო ქონებასთან არ შეიძლება გასაჩივრდეს მხოლოდ იმის გამო, რომ მეორემ არ იცოდა ან არ დაეთანხმა (სამოქალაქო კოდექსის 1160-ე მუხლი).

6. სად მივმართოთ: რაიონული (საქალაქო) სასამართლო; ბანკი — სესხის გადაფორმება ან რესტრუქტურიზაცია.

7. მტკიცებულებები: სასესხო/იპოთეკის ხელშეკრულება (მსესხებლები, თავდებები), რეესტრის ამონაწერი, გადახდების ამონაწერები (ვისი თანხაა, როდის), სესხის დახარჯვის მიმართულება, ფაქტობრივი გაყრის თარიღი.

8. ხაფანგები: შეთანხმება „სესხს ქმარი იხდის“ ბანკს არ აკავშირებს; ერთზე გაცემული სესხი ავტომატურად საერთო არ ხდება; გაყრის შემდეგ გადახდების მტკიცებულებების არშენახვა.

აუცილებლად გადაამოწმეთ

• საერთო ვალები იყოფა წილების პროპორციულად; ერთის ვალი — მისი ქონებიდან/წილიდან, საერთოდან — მხოლოდ თუ თანხა ოჯახის საჭიროებებზე დაიხარჯა
• ბანკს გაყოფა არ აკავშირებს — ვალის გადაცემა მხოლოდ მისი თანხმობით; თანადამსესხებლებს ბანკს შეუძლია მოსთხოვოს ნებისმიერისგან
• იპოთეკით დატვირთული ბინა — საერთოა, თუ ქორწინებაში შეიძინეს; ბანკის მონაწილეობით გაყოფა — ცალკე სარჩელი
• რეგრესი ერთი მეუღლის მიერ გადახდილ თანხებზე; გაყოფის ხანდაზმულობის ვადა — 3 წელი