„მუზეუმების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე“

1 საქართველოს კანონი „მუზეუმების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე მუხლი 1. „მუზეუმების შესახებ“ საქართველოს კანონში (საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე, №23, 11.07.2001, მუხ. 90) შეტანილ იქნეს შემდეგი ცვლილება: 1. მე-7 მუხლის მე-2 პუნქტი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „2. მუზეუმს ადგილობრივ კატეგორიას მუნიციპალიტეტის აღმასრულებელი ორგანოს წარდგინებით ან მუზეუმის მესაკუთრის განცხადებით ანიჭებს საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტრო.“. 2. მე-9 მუხლის მე-2 პუნქტი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „2. არასახელმწიფო და შერეული საკუთრების ფორმის მუზეუმები ფუძნდება მუნიციპალიტეტის, ფიზიკური ან იურიდიული პირის მიერ საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროსთან შეთანხმებით, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესის შესაბამისად.“. 3. მე-10 მუხლის მე-3 პუნქტი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „3. მუნიციპალიტეტის ორგანოები აღრიცხავენ მათ ტერიტორიაზე და მათ მართვაში არსებულ მუზეუმებს.“. 4. მე-14 მუხლის მე-2 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „ბ) მუნიციპალიტეტის ორგანოებთან მუშაობის კოორდინაცია სამუზეუმო საქმიანობის სფეროში;“. 5. მე-15 მუხლი ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით: „მუხლი 15. მუნიციპალიტეტის უფლება-მოვალეობები სამუზეუმო საქმიანობის მართვაში: მუნიციპალიტეტი აფინანსებს და აკონტროლებს მის მართვაში არსებულ მუზეუმებს საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად.“. 6. 28-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის შემდეგ დაემატოს შემდეგი შინაარსის „ა1“ ქვეპუნქტი: „ა1) მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტიდან;“. 7. 33-ე მუხლის შემდეგ დაემატოს შემდეგი შინაარსის 331 მუხლი: „მუხლი 331. მუნიციპალიტეტების უფლებამოსილებები გარდამავალ ეტაპზე გარდამავალ ეტაპზე, 2017 წლის 1 იანვრამდე, მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვრებში მდებარე და საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროს სისტემაში შემავალი იმ სახელმწიფო მუზეუმების, რომელთა დაფინანსება/თანადაფინანსება ხორციელდებოდა მუნიციპალიტეტების მიერ, ფუნქციონირების უზრუნველყოფას საკუთარი საბიუჯეტო ასიგნებების ფარგლებში ახორციელებენ შესაბამისი მუნიციპალიტეტები.“. მუხლი 2. ეს კანონი ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე. საქართველოს პრეზიდენტი გიორგი მარგველაშვილი ქუთაისი. -- ------- 2016 წ. №--

2 განმარტებითი ბარათი საქართველოს კანონის პროექტზე „მუზეუმების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე ა) ზოგადი ინფორმაცია კანონპროექტის შესახებ: ა.ა) კანონპროექტის მიღების მიზეზი 2014 წლის 5 თებერვალს მიღებულ იქნა საქართველოს ორგანული კანონი „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი“ (შემდგომში - კოდექსი). აღნიშნული კოდექსის 165-ე მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, საქართველოს მთავრობამ უნდა უზრუნველყოს სახელმწიფო და მუნიციპალიტეტის უფლებამოსილებათა სრულად გამიჯვნისათვის შესაბამისი საკანონმდებლო ცვლილებების მომზადება. აგრეთვე, საჭიროების შემთხვევაში, მუნიციპალიტეტისთვის უფლებამოსილებათა დელეგირების მიზნით, შესაბამისი სფეროების განსაზღვრა და საქართველოს პარლამენტისთვის საკანონმდებლო აქტის პროექტის წარდგენა. კანონპროექტის მომზადების მიზეზია აღნიშნული შესაბამისად, საკანონმდებლო ვალდებულების შესრულება და საქართველოს კანონმდებლობის კოდექსთან შესაბამისობაში მოყვანა. ა.ბ) კანონპროექტის მიზანი წარმოდგენილი კანონპროექტის მომზადების მიზანია „მუზეუმების შესახებ“ საქართველოს კანონის (შემდგომში - კანონი) კოდექსთან შესაბამისობაში მოყვანა. კერძოდ, კანონში არსებული ტერმინის „ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანო“ ტერმინით, „მუნიციპალიტეტი“ და „მუნიციპალიტეტის ორგანო“ შეცვლა. ასევე, ადგილობრივი მნიშვნელობის მუზეუმების მართვასთან დაკავშირებული საკითხების მუნიციპალიტეტების უფლებამოსილებად განსაზღვრა. ა.გ) კანონპროექტის ძირითადი არსი კანონის მთელს ტექსტში, გამოყენებულია ტერმინი - ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოები. კოდექსის თანახმად, ადგილობრივი თვითმმართველობა არის თვითმმართველ ერთეულში რეგისტრირებულ საქართველოს მოქალაქეთა უფლება და შესაძლებლობა, მათ მიერ არჩეული ორგანოების მეშვეობით, საქართველოს კანონმდებლობის საფუძველზე გადაწყვიტონ ადგილობრივი მნიშვნელობის საკითხები. ხოლო, თვითმმართველი ერთეული არის მუნიციპალიტეტი, რომელსაც გააჩნია ორგანოები. შესაბამისად, კანონპროექტის მიხედვით, თვითმმართველი ერთეულის ორგანოს აღსანიშნავად, „ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოს“ ნაცვლად, გამოყენებული უნდა იყოს ტერმინი - „მუნიციპალიტეტის ორგანო“; ხოლო, თვითმმართველი ერთეულის აღსანიშნავად, გამოყენებული უნდა იყოს ტერმინი „მუნიციპალიტეტი“. გარდა აღნიშნული ტერმინოლოგიური ხასიათის ცვლილებისა, კანონში ხორციელდება შინაარსობრივი ცვლილება. კერძოდ, კანონის მოქმედი რედაქცია ითვალისწინებს მუზეუმების მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებობას და სამუზეუმო საქმიანობასთან დაკავშირებით შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელებას მუნიციპალიტეტის ორგანოების მხრიდან. 3 აღნიშნული რეგულაცია არ შეესაბამება კოდექსს, ვინაიდან კოდექსის მოქმედი რედაქციით, მუზეუმებთან დაკავშირებული უფლებამოსილებები არ წარმოადგენს მუნიციპალიტეტის საკუთარ უფლებამოსილებას. აღნიშნული უზუსტობის აღმოფხვრის მიზნით, წინამდებარე კანონპროექტის გარდა, ცვლილება შედის კოდექსში, რომლის მიხედვითაც, მუზეუმების ფუნქციონირების უზრუნველყოფა და ახალი ობიექტების მშენებლობა განისაზღვრება მუნიციპალიტეტის საკუთარ უფლებამოსილებად. შესაბამისად, კანონპროექტის თანახმად, მუზეუმების დაფუძნების უფლებამოსილება ენიჭება მუნიციპალიტეტსაც. აღნიშნული მუზეუმების მართვის მიზნით კი, მუნიციპალიტეტის ორგანოებს ენიჭებათ უფლებამოსილება აღრიცხონ მუნიციპალიტეტის მართვაში და მის ტერიტორიაზე არსებული მუზეუმები. გარდა ამისა, კანონპროექტი ადგენს სამუზეუმო საქმიანობაში მუნიციპალიტეტის უფლებამოსილებას - მოახდინოს მის მიერ დაფუძნებული და მის მართვაში არსებული მუზეუმების დაფინანსება და შესაბამისად, კონტროლიც, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. აღნიშნული უფლებამოსილების მუნიციპალიტეტის მიერ განხორციელება უფრო ეფექტურია. ვინაიდან, ადგილობრივი კატეგორიის მუნიციპალიტეტის აღრიცხვა, საჭიროებების გათვალისწინება, შესაბამისი დაფინანსება და შემდეგ აღნიშნულის კონტროლი მუნიციპალიტეტის ორგანოების მიერ უფრო ეფექტურად განხორციელებადია, რაც გამოიწვევს მთელი რიგი რესურსების (როგორც მატერიალური, ისე ადამიანური) დაზოგვას. აღსანიშნავია ის გარემოება, რომ დამკვიდრებული პრაქტიკის თანახმად, მიუხედავად მუზეუმის დამფუძლებლისა, მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვრებში მდებარე მუზეუმებს ხშირ შემთხვევაში აფინანსებს მუნიციპალიტეტი, თუმცა კოდექსის თანახმად, მუზეუმების დაფინანსება არ წარმოადგენს მუნიციპალიტეტის არც საკუთარ და არც დელეგირებულ უფლებამოსილებას. შესაბამისად, აღნიშნული უფლებამოსილების განხორციელება საჭიროებს სამართლებრივ საფუძველს. ამასთან, მნიშვნელოვანია, საკითხის იმგვარი მოწესრიგება, რომ არ განხორციელდეს მუნიციპალიტეტის საბიუჯეტო სახსრების არამიზნობრივი ხარჯვა. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, მიზანშეწონილი გახდა კანონისათვის ნორმის დამატება, რომლის შესაბამისადაც, გარდამავალ ეტაპზე, 2017 წლის 1 იანვრამდე, მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვრებში მდებარე და საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროს სისტემაში შემავალი იმ სახელმწიფო მუზეუმების, რომელთა დაფინანსება/თანადაფინანსება ხორციელდებოდა მუნიციპალიტეტების მიერ, ფუნქციონირების უზრუნველყოფას საკუთარი საბიუჯეტო ასიგნებების ფარგლებში ახორციელებენ შესაბამისი მუნიციპალიტეტები. ბ) კანონპროექტის ფინანსური დასაბუთება: ბ.ა) კანონპროექტის მიღებასთან დაკავშირებით აუცილებელი ხარჯების დაფინანსების წყარო 4 კანონპროექტის მიღება არ არის დაკავშირებული ბიუჯეტიდან დამატებითი სახსრების გამოყოფასთან. ბ.ბ) კანონპროექტის გავლენა ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე კანონპროექტის მიღება არ იქონიებს გავლენას ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე. ბ.გ) კანონპროექტის გავლენა ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე კანონპროექტის მიღება არ იქონიებს გავლენას ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე. ბ.დ) სახელმწიფოს ახალი ფინანსური ვალდებულებები კანონპროექტის მიღება არ გამოიწვევს სახელმწიფოსათვის ახალი ფინანსური ვალდებულებების წარმოქმნას. ბ.ე) კანონპროექტის მოსალოდნელი ფინანსური შედეგები იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც ვრცელდება კანონპროექტის მოქმედება კანონპროექტი არ არის დაკავშირებული ფინანსურ შედეგებთან. ბ.ვ) კანონპროექტით დადგენილი გადასახადის, მოსაკრებლის ან სხვა სახის გადასახდელის ოდენობა და ოდენობის განსაზღვრის პრინციპი კანონპროექტით არ დგინდება რაიმე სახის გადასახადი, მოსაკრებელი ან სხვა სახის გადასახდელი. გ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო სამართლებრივ სტანდარტებთან: გ.ა) კანონპროექტის მიმართება ევროკავშირის დირექტივებთან კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება ევროკავშირის დირექტივებს. გ.ბ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებთან კანონპროექტი შეესაბამება საქართველოს მიერ საერთაშორისო ორგანიზაციებში წევრობასთან დაკავშირებით აღებულ ვალდებულებებს. გ.გ) კანონპროექტის მიმართება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ხელშეკრულებებთან კანონპროექტის მიღება არ არღვევს და არ ეწინააღმდეგება საქართველოს მიერ დადებულ ორმხრივ და მრავალმხრივ საერთაშორისო ხელშეკრულებებით ნაკისრ ვალდებულებებს. დ) კანონპროექტის მომზადების პროცესში მიღებული კონსულტაციები: დ.ა) სახელმწიფო, არასახელმწიფო ან/და საერთაშორისო ორგანიზაცია/ დაწესებულება, ექსპერტები, რომლებმაც მონაწილეობა მიიღეს კანონპროექტის შემუშავებაში, ასეთის არსებობის შემთხვევაში ასეთი არ არსებობს. დ.ბ) კანონპროექტის შემუშავებაში მონაწილე ორგანიზაციის (დაწესებულების) ან/და ექსპერტის შეფასება კანონპროექტის მიმართ, ასეთის არსებობის შემთხვევაში ასეთი არ არსებობს. 5 ე) კანონპროექტის ავტორი საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტრო, საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტრო. ვ) კანონპროექტის ინიციატორი საქართველოს მთავრობა.

6 იმ მუხლების მოქმედი სრული რედაქცია, რომლებშიც წარმოდგენილი კანონპროექტით შედის ცვლილება, მათ შორის, ხდება მათი ამოღება: მუხლი 7. მუზეუმისათვის კატეგორიის მინიჭება 1. მუზეუმს სახელმწიფო (ეროვნულ) კატეგორიას საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროს წარდგინებით ანიჭებს საქართველოს მთავრობა. 2. მუზეუმს ადგილობრივ კატეგორიას ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოს წარდგინებით ან მუზეუმის მესაკუთრის განცხადებით ანიჭებს საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტრო. მუხლი 9. მუზეუმის შექმნა (დაფუძნება) და მუზეუმის შემქმნელის (დამფუძნებლის) უფლებები 1. მუზეუმი იქმნება სახელმწიფო ორგანოების გადაწყვეტილებით და საქართველოს კულტურის სამინისტროსთან შეთანხმებით, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესის შესაბამისად. 2. არასახელმწიფო და შერეული საკუთრების ფორმის მუზეუმები ფუძნდება ფიზიკური ან იურიდიული პირის მიერ საქართველოს კულტურის სამინისტროსთან შეთანხმებით, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესის შესაბამისად. 3. მუზეუმის შემქმნელის (დამფუძნებლის) უფლებები განისაზღვრება მის მიერ შექმნილი (დაფუძნებული) მუზეუმის დებულებით (წესდებით) ან/და მუზეუმის შემქმნელსა (დამფუძნებელსა) და საქართველოს კულტურის სამინისტროს შორის საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად დადებული ხელშეკრულებით. ხელშეკრულების ფორმას ადგენს და ამტკიცებს საქართველოს კულტურის სამინისტრო. მუხლი 10. მუზეუმის რეგისტრაცია და მუზეუმების სახელმწიფო რეესტრში აღრიცხვა 1. მუზეუმი ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის შესაბამისად იურიდიული პირის სტატუსს იძენს საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით რეგისტრირების მომენტიდან. 2. საქართველოში არსებულ და ახალშექმნილ მუზეუმებს საქართველოს კულტურის სამინისტრო აღრიცხავს მუზეუმების სახელმწიფო რეესტრში. 3. ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოები აღრიცხავენ მათ ტერიტორიაზე და მათ საკუთრებაში არსებულ მუზეუმებს. მუხლი 14. სახელმწიფო ორგანოთა უფლება-მოვალეობები სამუზეუმო საქმიანობის მართვაში 1. საქართველოს კულტურის სამინისტრო და საქართველოს მეცნიერებათა აკადემია თავიანთი უფლებამოსილების ფარგლებში ახორციელებენ სამუზეუმო საქმიანობის მართვას. 2. საქართველოს კულტურის სამინისტროს ფუნქციებია: ა) სახელმწიფო სამუზეუმო პოლიტიკის გატარება; 7 ბ) ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებთან მუშაობის კოორდინაცია სამუზეუმო საქმიანობის მართვაში; გ) სახელმწიფო მუზეუმების დაფინანსება დადგენილი წესით; დ) სამუზეუმო საქმიანობის მარეგულირებელი კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების გამოცემა ან/და კანონპროექტების შემუშავება; ე) საინფორმაციო ბანკის შექმნა; ვ) მუზეუმის ფონდის მდგომარეობისა და აღრიცხვის შემოწმება; ზ) საქართველოს კულტურისათვის მნიშვნელოვანი სამეცნიერო–კვლევითი და სარესტავრაციო პროგრამების დაფინანსება დადგენილი წესით; თ) სამუზეუმო საქმის სპეციალისტებისა და რესტავრატორების მომზადებისათვის ხელის შეწყობა, მათი კვალიფიკაციის ამაღლება; ი) სამუზეუმო საქმიანობაში საერთაშორისო კონვენციების, ხელშეკრულებებისა და შეთანხმებების შესრულების კონტროლი; კ) სახელმწიფო მუზეუმის ფონდების შესავსებად სამუზეუმო ნივთების შესყიდვა; ლ) სახელმწიფო მუზეუმის დირექტორის თანამდებობაზე დანიშვნა და თანამდებობიდან გათავისუფლება. 3. სამუზეუმო ნივთებისა და კოლექციების მდგომარეობის, დაცულობისა და აღრიცხვიანობის, აგრეთვე ზოგადი სამუზეუმო წესების დაცვის შემოწმების მიზნით საქართველოს კულტურის სამინისტრო დადგენილი წესით აკონტროლებს არასახელმწიფო მუზეუმებს. 4. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემია კანონით დადგენილ უფლებამოსილებათა ფარგლებში მართავს მის დაქვემდებარებაში მყოფ მუზეუმებს და უზრუნველყოფს მათ გამართულ საქმიანობას. 5. სახელმწიფო ორგანოები თავიანთი კომპეტენციის ფარგლებში დახმარებას უწევენ არასახელმწიფო მუზეუმებს. მუხლი 15. ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოთა უფლებამოვალეობები სამუზეუმო საქმიანობის მართვაში ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოები: ა) აფინანსებენ და აკონტროლებენ მათ საკუთრებაში არსებულ მუზეუმებს; ბ) კოორდინაციას უწევენ მათ ტერიტორიაზე არსებული მუზეუმების საქმიანობას. მუხლი 28. მუზეუმის დაფინანსება 1. მუზეუმი ფინანსდება: ა) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან; ბ) მუზეუმის მესაკუთრის სახსრებიდან; გ) სპეციალურად შექმნილი ფონდებიდან; დ) საერთაშორისო ორგანიზაციების გრანტებიდან; ე) შემოწირულობებიდან; ფონდებისა და პროგრამების 8 ვ) უცხო ქვეყნის ფიზიკური და იურიდიული პირების მიერ გადაცემული სახსრებიდან; ზ) ყველა იმ შემოსავლიდან, რომელიც არ ეწინააღმდეგება საქართველოს კანონმდებლობას. 2. სახელმწიფო მუზეუმი, მისი კატეგორიის შესაბამისად, ფინანსდება სახელმწიფო ბიუჯეტიდან. ამასთან, საჭიროების შემთხვევაში სახელმწიფო ბიუჯეტიდან გამოიყოფა სახსრები ადგილობრივი მუზეუმის დასაფინანსებლად. 3. სამუზეუმო საქმიანობაში საგადასახადო და სხვა სახის შეღავათები განისაზღვრება საქართველოს კანონმდებლობით.