ჟენევის 1949 წლის 12 აგვისტოს კონვენცია „ომის დროს სამოქალაქო მოსახლეობის დაცვის შესახებ“

ჟენევის 1949 წლის 12 აგვისტოს კონვენცია ომის დროს სამოქალაქო მოსახლეობის დაცვის შესახებ

ომის დროს სამოქალაქო მოსახლეობის დაცვის შესახებ კონვენციის შესამუშავებლად, 1949 წლის 21 აპრილიდან 12 აგვისტოს ჩათვლით ჟენევაში მიმდინარე დიპლომატიური კონფერენციის მონაწილე მთავრობათა ქვემორე ხელიმომწერი უფლებამოსილი წარმომადგენლები შეთანხმდნენ შემდეგზე:

კარი I

ზოგადი დებულებები

მუხლი 1🔗

მაღალი ხელშემკვრელი მხარეები ვალდებულებას კისრულობენ, ნებისმიერ გარემოებაში დაიცვან და უზრუნველყონ წინამდებარე კონვენციის დაცვა.

მუხლი 2🔗

იმ დებულებათა გარდა, რომლებიც მშვიდობიან დროსაც ექვემდებარება გამოყენებას, წინამდებარე კონვენცია გამოიყენება გამოცხადებული ომის ყველა შემთხვევაში ან ნებისმიერი სხვა სახის შეიარაღებული კონფლიქტის დროს, რომელიც შეიძლება წარმოიშვას ორ ან რამდენიმე მაღალ ხელშემკვრელ მხარეს შორის, მაშინაც კი, როდესაც ერთ-ერთი მათგანი არ ცნობს საომარ მდგომარეობას.

კონვენცია აგრეთვე გამოიყენება მაღალი ხელშემკვრელი მხარის ტერიტორიის მთლიანად ან ნაწილობრივ ოკუპაციის ყველა შემთხვევაში, მაშინაც კი, თუ აღნიშნულ ოკუპაციას შეიარაღებული წინააღმდეგობა არ უწევენ.

თუ კონფლიქტში მონაწილე ერთ-ერთი სახელმწიფო არ არის წინამდებარე კონვენციის მხარე, ის სახელმწიფოები, რომლებიც კონვენციის მხარეები არიან, ერთმანეთთან ურთიერთობებში კვლავაც კონვენციით შეზღუდულნი რჩებიან. ამასთან, ისინი კონვენციით შეზღუდულნი იქნებიან აღნიშნული სახელმწიფოს მიმართაც, თუ ეს უკანასკნელი ცნობს და გამოიყენებს მის დებულებებს.

მუხლი 3🔗

ერთ-ერთი მაღალი ხელშემკვრელი მხარის ტერიტორიაზე მიმდინარე საერთაშორისო ხასიათის არმქონე შეიარაღებული კონფლიქტის შემთხვევაში, კონფლიქტის მონაწილე თითოეული მხარე ვალდებულია, სულ მცირე, გამოიყენოს შემდეგი დებულებანი:

1. პირები, რომლებიც უშუალოდ არ მონაწილეობენ საომარ მოქმედებებში, მათ შორის, შეიარაღებული ძალების წარმომადგენლები, რომლებმაც დაყარეს იარაღი, აგრეთვე ის პირები, რომლებიც აღარ მონაწილეობენ საომარ მოქმედებებში ავადმყოფობის, დაჭრის, დაკავების ან ნებისმიერი სხვა მიზეზის გამო, ყველა შემთხვევაში უნდა სარგებლობდნენ ჰუმანური მოპყრობით ყოველგვარი დისკრიმინაციის გარეშე რასის, კანის ფერის, რელიგიის ან რწმენის, სქესის, წარმომავლობის, ქონებრივი მდგომარეობის ან სხვა ნებისმიერი მსგავსი კრიტერიუმის საფუძველზე.

ამ მიზნით, აკრძალულია და ნებისმიერ დროსა და ადგილას აკრძალული იქნება ზემოაღნიშნულ პირთა მიმართ შემდეგი ქმედებები:

a. პირის სიცოცხლისა და ფიზიკური ხელშეუხებლობის ხელყოფა, კერძოდ, ნებისმიერი სახის მკვლელობა, დასახიჩრება, სასტიკი მოპყრობა და წამება;

b. მძევლად აყვანა;

c. ღირსების შელახვა, კერძოდ, შეურაცხმყოფელი და დამამცირებელი მოპყრობა;

d. სასჯელის დაკისრება და აღსრულება სათანადო წესით დაფუძნებული სასამართლოს მიერ გამოტანილი წინასწარი გადაწყვეტილების გარეშე, რომელიც უზრუნველყოფს იმ სასამართლო გარანტიებს, რომლებიც ცივილიზებული ერების მიერ სავალდებულოდ არის აღიარებული.

2. დაჭრილები, ავადმყოფები და ხომალდდაღუპულები უნდა შეიფარონ და აღმოუჩინონ სათანადო დახმარება.

მიუკერძოებელ ჰუმანიტარულ ორგანიზაციას, მაგალითად, წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტს შეუძლია კონფლიქტის მონაწილე მხარეებს შესთავაზოს თავისი მომსახურება.

კონფლიქტის მონაწილე მხარეები უნდა შეეცადონ, რომ სპეციალური შეთანხმებების გზით წინამდებარე კონვენციის სხვა დებულებები მთლიანად ან ნაწილობრივ ძალაში შეიყვანონ.

ზემოაღნიშნული დებულებების გამოყენება გავლენას არ მოახდენს კონფლიქტის მონაწილე მხარეთა სამართლებრივ სტატუსზე.

მუხლი 4🔗

წინამდებარე კონვენცია იცავს იმ პირებს, რომლებიც კონფლიქტის ან ოკუპაციის დროს, ამა თუ იმ მიზეზით და დროის ნებისმიერ მომენტში იმყოფებიან კონფლიქტის მონაწილე იმ მხარის ან ოკუპანტი სახელმწიფოს ხელში, რომლის მოქალაქეებიც ისინი არ არიან.

სახელმწიფოს მოქალაქეები, რომელთა სახელმწიფო არ არის კონვენციით შებოჭილი, არ სარგებლობენ წინამდებარე კონვენციის დაცვით. ნეიტრალური სახელმწიფოს მოქალაქეები, რომლებიც იმყოფებიან შეიარაღებული კონფლიქტის მონაწილე სახელმწიფოს ტერიტორიაზე, აგრეთვე თანამეომარი სახელმწიფოს მოქალაქეები არ ჩაითვლებიან წინამდებარე კონვენციის დაცვის ქვეშ მყოფ პირებად, თუ სახელმწიფოს, რომლის მოქალაქეებიც ისინი არიან, რეგულარული დიპლომატიური წარმომადგენლობა აქვს იმ სახელმწიფოში, რომლის ხელშიც ეს პირები იმყოფებიან.

თუმცა, II კარის დებულებები გამოიყენება უფრო ფართოდ, როგორც ეს მე-13 მუხლშია განსაზღვრული.

პირები, რომლებიც იმყოფებიან მოქმედ ჯარში დაჭრილთა და ავადმყოფთა მდგომარეობის გაუმჯობესების შესახებ ჟენევის 1949 წლის 12 აგვისტოს კონვენციის ან საზღვაო შეიარაღებულ ძალებში დაჭრილთა, ავადმყოფთა და ხომალდის დაღუპვაში მოყოლილ პირთა მდგომარეობის გაუმჯობესების შესახებ ჟენევის 1949 წლის 12 აგვისტოს კონვენციის, ან სამხედრო ტყვეებთან მოპყრობის შესახებ ჟენევის 1949 წლის 12 აგვისტოს კონვენციის დაცვის ქვეშ, წინამდებარე კონვენციის დაცვის ქვეშ მყოფ პირებად არ ჩაითვლებიან.

მუხლი 5🔗

კონფლიქტის მონაწილე მხარის ტერიტორიაზე მყოფ იმ პირს, რომელიც წინამდებარე კონვენციის დაცვით სარგებლობს და რომლის მიმართაც აღნიშნულ მხარეს აქვს კანონიერი საფუძველი იფიქროს, რომ იგი ეწევა მისი უშიშროებისთვის საზიანო საქმიანობას, ან როდესაც ასეთი საქმიანობა უკვე დადასტურებულია, შეიძლება არ მიენიჭოს წინამდებარე კონვენციით განსაზღვრული ის უფლებები და უპირატესობები, რომელთა მინიჭებაც აღნიშნული სახელმწიფოს ზიანს მიაყენებდა.

თუ ოკუპირებულ ტერიტორიაზე ჯაშუშობის ან დივერსიის გამო წინამდებარე კონვენციის დაცვის ქვეშ მყოფ პირს დააკავებენ, ან თუ იგი კანონიერად არის ეჭვმიტანილი ოკუპანტი სახელმწიფოს უშიშროებისთვის საზიანო საქმიანობაში, სამხედრო უშიშროების აუცილებელი მოთხოვნებიდან გამომდინარე, მას შეიძლება ჩამოერთვას წინამდებარე კონვენციით მინიჭებული კავშირის დამყარების უფლება.

თუმცა, თითოეულ შემთხვევაში ასეთი პირები სარგებლობენ ჰუმანური მოპყრობით, ხოლო სასამართლო წესით დევნის შემთხვევაში მათ არ ჩამოერთმევათ წინამდებარე კონვენციით გათვალისწინებული სამართლიანი და კანონიერად უზრუნველყოფილი სასამართლო გარანტიები. ამასთანავე, უმოკლეს ვადაში, რომელიც თავსებადია ამ სახელმწიფოს ან სათანადო შემთხვევაში ოკუპანტი სახელმწიფოს უშიშროების მოთხოვნებთან, აღნიშნულ პირებს სრულად მიენიჭებათ წინამდებარე კონვენციით გათვალისწინებული ყველა უფლება და უპირატესობა.

მუხლი 6🔗

წინამდებარე კონვენცია გამოიყენება მე-2 მუხლში მითითებული ნებისმიერი კონფლიქტის ან ოკუპაციის დაწყების მომენტიდან.

კონფლიქტის მონაწილე მხარეების ტერიტორიებზე წინამდებარე კონვენციის მოქმედება სრულდება საომარი მოქმედებების მთლიანად დამთავრების შემდეგ.

ოკუპირებულ ტერიტორიებზე წინამდებარე კონვენციის მოქმედება სრულდება საომარი მოქმედებების დამთავრებიდან ერთი წლის შემდეგ; თუმცა, ოკუპანტი სახელმწიფო ვალდებულია, ოკუპაციის მთელი პერიოდის განმავლობაში იმ მოცულობით, რა მოცულობითაც იგი ამ ტერიტორიაზე მთავრობის ფუნქციებს ასრულებს, გამოიყენოს წინამდებარე კონვენციის 1-12, 27-ე, 29-34-ე, 47-ე, 49-ე, 51-ე, 52-ე, 53-ე, 59-ე, 61-77-ე და 143-ე მუხლები.

დაცვის ქვეშ მყოფი პირები, რომელთა გათავისუფლება, რეპატრიაცია ან ხელახალი დამკვიდრება განხორციელდება აღნიშნული ვადების შემდეგ, მთელი ამ დროის განმავლობაში ისარგებლებენ წინამდებარე კონვენციის დაცვით.

მუხლი 7🔗

მე-11, მე-14, მე-15, მე-17, 36-ე, 108-ე, 109-ე, 132-ე, 133-ე და 149-ე მუხლებით სპეციალურად გათვალისწინებული შეთანხმებების გარდა, მაღალ ხელშემკვრელ მხარეებს შეუძლიათ დადონ სხვა სპეციალური შეთანხმებები ნებისმიერ საკითხზე, რომლის ცალკე მოწესრიგებასაც ისინი მიიჩნევენ მიზანშეწონილად. არცერთი ასეთი სპეციალური შეთანხმება არ უნდა აუარესებდეს დაცვის ქვეშ მყოფი პირების წინამდებარე კონვენციით განსაზღვრულ მდგომარეობას და არ უნდა შეზღუდოს კონვენციით მათთვის მინიჭებული უფლებები.

დაცვის ქვეშ მყოფი პირები ისარგებლებენ აღნიშნული შეთანხმებებით მინიჭებული უპირატესობებით, მანამ სანამ მათზე ვრცელდება წინამდებარე კონვენციის მოქმედება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც ზემოაღნიშნული ან შემდგომი შეთანხმებები შეიცავს ცალსახად საპირისპირო დებულებებს, ან კონფლიქტის მონაწილე მხარეთა მიერ გამოიყენება უფრო ხელსაყრელი ზომები.

მუხლი 8🔗

დაცვის ქვეშ მყოფ პირებს არცერთ შემთხვევაში არ შეუძლიათ მთლიანად ან ნაწილობრივ უარი თქვან იმ უფლებებზე, რომლებიც მათთვის წინამდებარე კონვენციით არის მინიჭებული ან გათვალისწინებულია წინა მუხლში აღნიშნული სპეციალური შეთანხმებებით, ასეთის არსებობის შემთხვევაში.

მუხლი 9🔗

წინამდებარე კონვენცია გამოიყენება მფარველი სახელმწიფოების თანამშრომლობითა და ზედამხედველობით, რომელთაც ეკისრებათ კონფლიქტის მონაწილე მხარეთა ინტერესთა დაცვა. ამ მიზნით, მფარველ სახელმწიფოებს შეუძლიათ საკუთარი ან სხვა ნეიტრალური სახელმწიფოს მოქალაქეთაგან დელეგატების დანიშვნა, თავიანთი დიპლომატიური ან საკონსულო პერსონალის გარდა. ამ დელეგატების დანიშვნისთვის საჭიროა იმ სახელმწიფოს თანხმობა, სადაც მათ უნდა შეასრულონ თავიანთი მისია.

კონფლიქტის მონაწილე მხარეებმა შესაძლებლობის ფარგლებში მაქსიმალურად უნდა შეუწყონ ხელი მფარველი სახელმწიფოების წარმომადგენლებს ან დელეგატებს მათი მოვალეობების შესრულებისას.

მფარველი სახელმწიფოების წარმომადგენლები ან დელეგატები არავითარ შემთხვევაში არ უნდა გასცდნენ მათი მისიის წინამდებარე კონვენციით განსაზღვრულ ფარგლებს. კერძოდ, მათ მხედველობაში უნდა მიიღონ იმ სახელმწიფოს უსაფრთხოების აუცილებელი მოთხოვნები, სადაც თავიანთ მისიას ასრულებენ.

მუხლი 10🔗

წინამდებარე კონვენციის დებულებები არ აბრკოლებს ჰუმანიტარულ საქმიანობას, რომლის განხორციელება შეუძლია კონფლიქტის მონაწილე მხარეების თანხმობით, წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტს ან ნებისმიერ სხვა მიუკერძოებელ ჰუმანიტარულ ორგანიზაციას დაცვის ქვეშ მყოფი პირების დაცვისა და მათთვის დახმარების აღმოჩენის მიზნით.

მუხლი 11🔗

მაღალ ხელშემკვრელ მხარეებს ნებისმიერ დროს შეუძლიათ შეთანხმდნენ და წინამდებარე კონვენციით მფარველი სახელმწიფოსათვის დაკისრებული მოვალეობების შესრულება ანდონ ორგანიზაციას, რომელიც უზრუნველყოფს მიუკერძოებლობისა და ეფექტიანობის ყველა გარანტიას.

თუ დაცვის ქვეშ მყოფ პირებზე რაიმე მიზეზით არ ვრცელდება ან აღარ ვრცელდება მფარველი სახელმწიფოს ან წინამდებარე მუხლის პირველ აბზაცში მითითებული ორგანიზაციის საქმიანობა, დამკავებელმა სახელმწიფომ თხოვნით უნდა მიმართოს ნეიტრალურ სახელმწიფოს ან ასეთ ორგანიზაციას, რათა მან იკისროს წინამდებარე კონვენციით გათვალისწინებული ფუნქციების შესრულება, რომელიც ეკისრება კონფლიქტის მონაწილე მხარეების მიერ დანიშნულ მფარველ სახელმწიფოს.

თუ ამგვარი გზით ვერ მოხერხდება მფარველობის უზრუნველყოფა, დამკავებელმა სახელმწიფომ, წინამდებარე მუხლის დებულებათა გათვალისწინებით, თხოვნით უნდა მიმართოს ჰუმანიტარულ ორგანიზაციას ან მიიღოს ასეთი ორგანიზაციის, მაგალითად, წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტის შეთავაზება, რათა მან იკისროს წინამდებარე კონვენციის შესაბამისად მფარველი სახელმწიფოებისათვის დაკისრებული ჰუმანიტარული ფუნქციების შესრულება.

ამ მიზნით დაინტერესებული სახელმწიფოს მიერ მოწვეული ან საკუთარი სამსახურის შემთავაზებელი ნებისმიერი ნეიტრალური სახელმწიფო ან ორგანიზაცია პასუხისმგებლობის გრძნობით უნდა მოქმედებდეს კონფლიქტის იმ მხარის მიმართ, რომელზეც დამოკიდებულნი არიან წინამდებარე კონვენციის დაცვის ქვეშ მყოფი პირები და წარმოადგინოს საკმარისი გარანტიები იმისა, რომ მას შეუძლია შესაბამისი ფუნქციების თავის თავზე აღება და მათი მიუკერძოებლად შესრულება.

დაუშვებელია ზემოაღნიშნული დებულებებიდან გადახვევა სახელმწიფოთა შორის დადებული სპეციალური შეთანხმებებით, როდესაც რომელიმე სახელმწიფო, თუნდაც დროებით, სამხედრო მოვლენების გამო შეზღუდულია თავის შესაძლებლობაში თავისუფლად აწარმოოს მოლაპარაკება სხვა სახელმწიფოსთან ან მის მოკავშირეებთან, განსაკუთრებით მაშინ, თუ ამ სახელმწიფოს მთელი ტერიტორია ან მისი მნიშვნელოვანი ნაწილი ოკუპირებულია.

წინამდებარე კონვენციაში მფარველი სახელმწიფოს სახელწოდებაში ყველგან იგულისხმება ამ მუხლით გათვალისწინებული მისი შემცვლელი ორგანიზაციაც.

ამ მუხლის დებულებები ვრცელდება და, შესაბამისად, გამოიყენება იმ ნეიტრალური სახელმწიფოს მოქალაქეთა მიმართ, რომლებიც იმყოფებიან ოკუპირებულ ტერიტორიაზე ან მეომარ სახელმწიფოში, სადაც სახელმწიფოს, რომლის მოქალაქეებიც ისინი არიან, არ გააჩნია რეგულარული დიპლომატიური წარმომადგენლობა.

მუხლი 12🔗

მფარველი სახელმწიფოები, დაცვის ქვეშ მყოფი პირების ინტერესებიდან გამომდინარე, კერძოდ, კონფლიქტის მონაწილე მხარეთა შორის წინამდებარე კონვენციის დებულებათა გამოყენების ან განმარტების თაობაზე უთანხმოების შემთხვევაში, როდესაც ამას მიზანშეწონილად მიიჩნევენ, კეთილ სამსახურს გაუწევენ მხარეებს აღნიშნული უთანხმოების მოსაგვარებლად.

ამ მიზნით, თითოეულ მფარველ სახელმწიფოს შეუძლია ერთ-ერთი მხარის თხოვნით ან საკუთარი ინიციატივით შესთავაზოს კონფლიქტის მონაწილე მხარეებს მათი წარმომადგენლების შეხვედრის გამართვა, კერძოდ, იმ პირების, რომლებიც პასუხისმგებელნი არიან დაცვის ქვეშ მყოფი პირების ზრუნვაზე, შესაძლოა სათანადოდ შერჩეულ ნეიტრალურ ტერიტორიაზე. კონფლიქტის მონაწილე მხარეები ვალდებულნი არიან იმოქმედონ მათთვის წარმოდგენილი წინადადებების შესაბამისად. საჭიროების შემთხვევაში, მფარველ სახელმწიფოებს შეუძლიათ კონფლიქტის მონაწილე მხარეებს დასამტკიცებლად წარუდგინონ ნეიტრალური სახელმწიფოს წარმომადგენელი ან წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტის მიერ დელეგირებული პირი, რომელიც მოწვეული იქნება აღნიშნულ შეხვედრაში მონაწილეობის მისაღებად.

კარი II

ზოგადი ხასიათის დებულებები ომის გარკვეული შედეგებისგან მოსახლეობის დაცვის შესახებ

მუხლი 13🔗

II კარის დებულებები ვრცელდება კონფლიქტის მონაწილე სახელმწიფოების მთელ მოსახლეობაზე, რასის, ეროვნების, რელიგიის ან პოლიტიკური შეხედულების საფუძველზე ყოველგვარი დისკრიმინაციის გარეშე, და მიზნად ისახავს ომით გამოწვეული ტანჯვის შემსუბუქებას.

მუხლი 14🔗

მშვიდობიან პერიოდში მაღალ ხელშემკვრელ მხარეებს, ხოლო საომარი მოქმედებების დაწყების შემდეგ კონფლიქტის მონაწილე მხარეებს თავიანთ და საჭიროების შემთხვევაში, ოკუპირებულ ტერიტორიაზეც, შეუძლიათ შექმნან სანიტარიული და უსაფრთხოების ზონები და ადგილები, რომლებიც ისე უნდა იყოს მოწყობილი, რომ ომის შედეგებისაგან დაიცვას დაჭრილები, ავადმყოფები და ასაკოვანი პირები, თხუთმეტ წლამდე ასაკის ბავშვები, ფეხმძიმე ქალები და შვიდ წლამდე ასაკის ბავშვთა დედები.

საომარი მოქმედებების დაწყებისა და მიმდინარეობისას დაინტერესებულ მხარეებს შეუძლიათ დადონ შეთანხმებები მათ მიერ შექმნილი ზონებისა და ადგილების ურთიერთცნობის შესახებ. ამ მიზნით, მათ შეუძლიათ გამოიყენონ წინამდებარე კონვენციაზე თანდართული შეთანხმების პროექტის დებულებები იმ ცვლილებებით, რომლებსაც ისინი მიზანშეწონილად მიიჩნევენ.

მფარველი სახელმწიფოები და წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტი მოწვეულნი იქნებიან კეთილი სამსახურის გასაწევად ასეთი სანიტარიული და უსაფრთხოების ზონებისა და ადგილების შექმნისა და აღიარების გასაადვილებლად.

მუხლი 15🔗

კონფლიქტის მონაწილე მხარე ნებისმიერ მონაწილე მხარეს შეუძლია უშუალოდ ან ნეიტრალური სახელმწიფოს ან ჰუმანიტარული ორგანიზაციის მეშვეობით მიმართოს მოწინააღმდეგე მხარეს წინადადებით, რათა საომარი მოქმედებების რაიონებში შეიქმნას ნეიტრალიზებული ზონები, საომარი მოქმედებების შედეგებისაგან შემდეგი პირების დასაცავად მათი ყოველგვარი განსხვავების გარეშე:

a. დაჭრილი და ავადმყოფი კომბატანტები ან არაკომბატანტები;

b. სამოქალაქო პირები, რომლებიც არ მონაწილეობენ საომარ მოქმედებებში და ამ ზონებში ყოფნის დროს არ ასრულებენ სამხედრო ხასიათის სამუშაოს.

როგორც კი კონფლიქტის მონაწილე მხარეები შეთანხმდებიან შემოთავაზებული ნეიტრალიზებული ზონის გეოგრაფიულ მდებარეობაზე, მართვაზე, მომარაგებასა და ზედამხედველობაზე, კონფლიქტის მონაწილე მხარეთა წარმომადგენლები შეადგენენ და ხელს მოაწერენ წერილობით შეთანხმებას. აღნიშნული შეთანხმებით განისაზღვრება ზონის ნეიტრალიზაციის დასაწყისი და ხანგრძლივობა.

მუხლი 16🔗

დაჭრილები და ავადმყოფები, აგრეთვე უძლურები და ფეხმძიმე ქალები ისარგებლებენ განსაკუთრებული დაცვითა და პატივისცემით.

რამდენადაც ეს საომარი მოქმედებებიდან გამომდინარე იქნება შესაძლებელი, კონფლიქტის მონაწილე თითოეული მხარე ხელს შეუწყობს დაჭრილთა და გარდაცვლილთა მოძიებას, დახმარებას გაუწევს ხომალდის დაღუპვაში მოყოლილ პირებს და იმ პირებს, რომელთაც სერიოზული საფრთხე ემუქრებათ და დაიცავს მათ გაძარცვისა და უდიერად მოპყრობისგან.

მუხლი 17🔗

კონფლიქტის მონაწილე მხარეებმა უნდა დადონ ადგილობრივი შეთანხმებები ალყაშემორტყმული ან გარშემორტყმული ადგილებიდან დაჭრილების, ავადმყოფების, უძლურებისა და მოხუცების, ბავშვებისა და ფეხმძიმე ქალების ევაკუაციის შესახებ, აგრეთვე ამ ადგილებისკენ მიმავალი ყველა აღმსარებლობის სასულიერო პირების, სამედიცინო პერსონალისა და სანიტარიული აღჭურვილობის გატარების შესახებ.

მუხლი 18🔗

დაჭრილების, ავადმყოფების, უძლურებისა და მშობიარე ქალების დასახმარებლად ორგანიზებული სამოქალაქო საავადმყოფოები არ შეიძლება არცერთ შემთხვევაში იყოს თავდასხმის ობიექტი; ისინი ყოველთვის უნდა სარგებლობდნენ კონფლიქტის მონაწილე მხარეების პატივისცემითა და დაცვით.

კონფლიქტის მონაწილე მხარე სახელმწიფოები ყველა სამოქალაქო საავადმყოფოს უზრუნველყოფენ მოწმობით, რომელიც ადასტურებს, რომ ისინი სამოქალაქო საავადმყოფოებია და რომ მათ მიერ დაკავებული შენობები არ გამოიყენება ისეთი მიზნებისათვის, რომლებიც მე-19 მუხლის შესაბამისად იწვევს მათთვის დაცვის ჩამორთმევას.

სამოქალაქო საავადმყოფოები სახელმწიფოს შესაბამისი ნებართვით აღინიშნება მოქმედ ჯარში დაჭრილთა და ავადმყოფთა მდგომარეობის გაუმჯობესების შესახებ ჟენევის 1949 წლის 12 აგვისტოს კონვენციის 38-ე მუხლით გათვალისწინებული ემბლემით.

კონფლიქტის მონაწილე მხარეები, რამდენადაც ამის საშუალებას სამხედრო მოთხოვნები იძლევა, მიიღებენ ყველა აუცილებელ ზომას, რათა სამოქალაქო საავადმყოფოების აღმნიშვნელი განმასხვავებელი ნიშნები მკაფიოდ ხილული იყოს მოწინააღმდეგის სახმელეთო, საჰაერო და საზღვაო ძალებისათვის, რათა თავიდან იქნეს აცილებული მათ წინააღმდეგ ნებისმიერი მტრული მოქმედება.

იმ საშიშროების გათვალისწინებით, რომელიც შეიძლება წარმოიშვას საავადმყოფოების სამხედრო ობიექტებთან სიახლოვის გამო, რეკომენდებულია მათი განლაგება ასეთი ობიექტებისაგან, რაც შეიძლება მოშორებით.

მუხლი 19🔗

დაცვა, რომლითაც სარგებლობენ სამოქალაქო საავადმყოფოები, შეიძლება შეწყდეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ისინი, თავიანთი ჰუმანიტარული ვალდებულებების შესრულების ფარგლებს გარეთ გამოიყენება მოწინააღმდეგისათვის ზიანის მომტანი მოქმედებების განსახორციელებლად. თუმცა, დაცვა შეიძლება შეწყდეს მხოლოდ შესაბამისი გაფრთხილების შემდეგ, რომელიც, ყველა საჭირო შემთხვევაში, განსაზღვრავს გონივრულ ვადას და მხოლოდ მაშინ, თუ ამგვარმა გაფრთხილებამ შედეგი არ გამოიღო.

მოწინააღმდეგისათვის ზიანის მომტან მოქმედებად არ ჩაითვლება ამ საავადმყოფოებში დაჭრილი ან ავადმყოფი შეიარაღებული ძალების წევრების მკურნალობა ან იმ მცირე ზომის იარაღისა და საბრძოლო მასალების არსებობა, რომლებიც ჩამოერთვათ კომბატანტებს და ჯერ არ არის გადაცემული შესაბამისი სამსახურისთვის.

მუხლი 20🔗

დაცვითა და პატივისცემით ისარგებლებენ პირები, რომლებიც სისტემატურად და მხოლოდ სამოქალაქო საავადმყოფოების საქმიანობითა და ადმინისტრირებით არიან დაკავებული, იმ პერსონალის ჩათვლით, რომელიც ახორციელებს დაჭრილი და ავადმყოფი სამოქალაქო პირების, უძლურებისა და მშობიარე ქალების მოძიებას, შეგროვებას, ტრანსპორტირებასა და მკურნალობას.

ოკუპირებულ ტერიტორიაზე და საომარი მოქმედებების ზონებში ზემოაღნიშნული პერსონალი ამოცნობადი უნდა იყოს პირადობის მოწმობის საშუალებით, რომელიც ადასტურებს მათ სტატუსს, შეიცავს მფლობელის ფოტოსურათს და დამოწმებულია პასუხისმგებელი ხელისუფლების რელიეფური ბეჭდით, აგრეთვე ბეჭედდარტყმული, ნესტგამძლე სამკლავურით, რომელსაც ისინი ატარებენ მარცხენა ხელზე სამსახურებრივი მოვალეობების შესრულებისას. აღნიშნული სამკლავური გაიცემა სახელმწიფოს მიერ და მასზე გამოსახულია მოქმედ ჯარში დაჭრილთა და ავადმყოფთა მდგომარეობის გაუმჯობესების შესახებ ჟენევის 1949 წლის 12 აგვისტოს კონვენციის 38-ე მუხლით გათვალისწინებული ემბლემა.

სხვა პერსონალი, რომელიც სამოქალაქო საავადმყოფოების საქმიანობითა და ადმინისტრირებით არის დაკავებული, სარგებლობს პატივისცემითა და დაცვით და უფლებამოსილია ატაროს სამკლავური ამ მუხლით დადგენილი პირობების შესაბამისად, იმ დროის განმავლობაში, როდესაც ისინი ასრულებენ ასეთ მოვალეობებს. პირადობის მოწმობაში მითითებული უნდა იყოს მათი მოვალეობები.

ყველა სამოქალაქო საავადმყოფოს ადმინისტრაცია ვალდებულია შესაბამისი ეროვნული ან საოკუპაციო ხელისუფლებისათვის წარსადგენად მუდმივად მზად ჰქონდეს ამგვარი პერსონალის განახლებული სია.

მუხლი 21🔗

დაჭრილი და ავადმყოფი სამოქალაქო პირების, უძლურებისა და მშობიარე ქალების ტრანსპორტირება, რომელიც ხმელეთზე განხორციელდება სატრანსპორტო კოლონებითა და სანიტარიული მატარებლებით ან ზღვაზე ამგვარი ტრანსპორტირებისათვის განკუთვნილი ხომალდებით, უნდა სარგებლობდეს ისეთივე დაცვითა და პატივისცემით, როგორც მე-18 მუხლში აღნიშნული საავადმყოფოები. სატრანსპორტო საშუალებები, სახელმწიფოს თანხმობის საფუძველზე, უნდა აღინიშნოს მოქმედ ჯარში დაჭრილთა და ავადმყოფთა მდგომარეობის გაუმჯობესების შესახებ ჟენევის 1949 წლის 12 აგვისტოს კონვენციის 38-ე მუხლით გათვალისწინებული განმასხვავებელი ემბლემით.

მუხლი 22🔗

აკრძალულია თავდასხმა საჰაერო ხომალდებზე, რომლებიც გამოიყენება მხოლოდ დაჭრილი და ავადმყოფი სამოქალაქო პირების, უძლურებისა და მშობიარე ქალების, აგრეთვე სამედიცინო პერსონალის გადასაყვანად და სანიტარიული აღჭურვილობის გადასაზიდად. ასეთი საჰაერო ხომალდები პატივისცემით უნდა სარგებლობდნენ იმ პირობით, რომ იფრენენ კონფლიქტის მონაწილე მხარეებს შორის შეთანხმებული სპეციალურად განსაზღვრული სიმაღლის, დროისა და მარშრუტების შესაბამისად.

ისინი შეიძლება აღინიშნოს მოქმედ ჯარში დაჭრილთა და ავადმყოფთა მდგომარეობის გაუმჯობესების შესახებ ჟენევის 1949 წლის 12 აგვისტოს კონვენციის 38-ე მუხლით გათვალისწინებული განმასხვავებელი ემბლემით.

თუ სხვაგვარად არ არის შეთანხმებული, მოწინააღმდეგის ან მის მიერ ოკუპირებულ ტერიტორიაზე გადაფრენა აკრძალულია.

ამგვარი საჰაერო ხომალდები უნდა დაემორჩილონ დაშვების ნებისმიერ მოთხოვნას. ამგვარი მოთხოვნით დაშვების შემთხვევაში, შესაძლო შემოწმების შემდეგ, საჰაერო ხომალდი თავის მგზავრებთან ერთად გააგრძელებს ფრენას.

მუხლი 23🔗

ყოველი მაღალი ხელშემკვრელი მხარე თავისუფლად გაატარებს სამედიცინო და სანიტარიული საშუალებების ან რელიგიური მსახურებისათვის აუცილებელი საგნების შემცველ ყველა გზავნილს, რომელიც განკუთვნილია მხოლოდ სხვა მაღალი ხელშემკვრელი მხარის სამოქალაქო მოსახლეობისათვის, თუნდაც ეს მხარე მისი მოწინააღმდეგე იყოს, აგრეთვე თავისუფლად უნდა გატარდეს საკვები პროდუქტების, ტანსაცმლისა და გამაჯანსაღებელი საშუალებების შემცველი ყველა ამანათი, რომელიც განკუთვნილია თხუთმეტ წლამდე ასაკის ბავშვების, ორსული ქალებისა და მშობიარე ქალებისათვის.

ხელშემკვრელი ვალდებულია თავისუფლად გაატაროს წინა აბზაცში მითითებული გზავნილები, თუ იგი დარწმუნდება, რომ არ არსებობს სერიოზული საფუძველი ვარაუდისთვის, რომ:

a. გზავნილები შესაძლოა დანიშნულების ადგილამდე არ მივიდეს;

b. კონტროლი შეიძლება იყოს არაეფექტური;

c. გზავნილების გატარებამ შესაძლოა გარკვეულწილად ხელი შეუწყოს მოწინააღმდეგე მხარის სამხედრო ძალის ან ეკონომიკის გაძლიერებას, თუ გზავნილის შემადგენელი საგნები ცვლის იმ საქონელს, რომელიც სხვა შემთხვევაში ამ სახელმწიფოს უნდა ეწარმოებინა, ან თუ იგი ამ საქონლის წარმოებისათვის საჭირო ნედლეულს, საგნებსა და სამუშაო ძალას გამოათავისუფლებს.

პირველ აბზაცში მითითებული გზავნილების გატარებაზე თანხმობის მიმცემ სახელმწიფოს შეუძლია ასეთი თანხმობის გაცემის პირობად დააყენოს, რომ გზავნილების განაწილება მოსარგებლეებს შორის ადგილზე განხორციელდეს მფარველი სახელმწიფოების მიერ კონტროლის ქვეშ.

ასეთი გზავნილების გადაგზავნა რაც შეიძლება სწრაფად უნდა განხორციელდეს და მათი თავისუფლად გატარებისათვის თანხმობის მიმცემ სახელმწიფოს უფლება აქვს დააწესოს გადაგზავნისათვის საჭირო ტექნიკური პირობები.

მუხლი 24🔗

კონფლიქტის მონაწილე მხარეები მიიღებენ ყველა აუცილებელ ზომას, რათა თხუთმეტ წლამდე ასაკის ბავშვები, რომლებიც არიან დაობლებულნი  ან ომის შედეგად ოჯახს დაცილებულნი,არ დარჩნენ საკუთარ თავზე მინდობილნი და ყველა შემთხვევაში ხელი შეეწყოს მათ მოვლას, მათი რელიგიის განხორციელებასა და აღზრდას. მათი აღზრდა შესაძლებლობის ფარგლებში უნდა დაეკისროთ მსგავსი კულტურული ტრადიციის მქონე პირებს.

კონფლიქტის მონაწილე მხარეები ხელს შეუწყობენ აღნიშნული ბავშვების ნეიტრალურ ქვეყანაში მიღებას კონფლიქტის განმავლობაში, მფარველი სახელმწიფოს თანხმობით, ასეთის არსებობის შემთხვევაში, ასევე იმ პირობით, რომ დაცული იქნება პირველ აბზაცში მითითებული პრინციპები.

გარდა ამისა, ისინი შეეცდებიან მიიღონ ყველა აუცილებელი ზომა, რათა თორმეტ წლამდე ასაკის ყველა ბავშვის ვინაობა დადგინდეს საიდენტიფიკაციო მედალიონის ტარების ან სხვა ნებისმიერი საშუალებით.

მუხლი 25🔗

ყოველ პირს, რომელიც იმყოფება კონფლიქტის მხარის ტერიტორიაზე ან ამ მხარის მიერ ოკუპირებულ ტერიტორიაზე, უნდა ჰქონდეს შესაძლებლობა გაუგზავნოს ოჯახის წევრებს პირადი ხასიათის ცნობები, სადაც არ უნდა იმყოფებოდნენ ისინი და მათგანაც მიიღოს ასეთივე ცნობები. ეს მიმოწერა უნდა გადაიგზავნოს სწრაფად და ყოველგვარი დაუსაბუთებელი დაყოვნების გარეშე.

თუ შექმნილი გარემოებების გამო ჩვეულებრივი საფოსტო გზით ოჯახური მიმოწერა გართულებულია ან შეუძლებელია, კონფლიქტის მონაწილე მხარეები მიმართავენ ნეიტრალურ შუამავალს, მაგალითად, 140-ე მუხლში მითითებულ ცენტრალურ სააგენტოს და მასთან კონსულტაციით განსაზღვრავენ, თუ როგორ უზრუნველყონ თავიანთი ვალდებულებების შესრულება მაქსიმალურად ხელსაყრელად, კერძოდ, წითელი ჯვრის (წითელი ნახევარმთვარის, წითელი ლომისა და მზის) ეროვნული საზოგადოებების დახმარებით.

თუ კონფლიქტის მონაწილე მხარეები საჭიროდ ჩათვლიან ოჯახური მიმოწერის შეზღუდვას, ასეთი შეზღუდვები უნდა შემოიფარგლოს მხოლოდ სტანდარტული ბლანკების სავალდებულო გამოყენებით, რომლებზეც შეიძლება დაიწეროს ნებისმიერი შინაარსის ოცდახუთი სიტყვა და ასეთი ბლანკების გაგზავნის რაოდენობა განისაზღვროს თვეში ერთით.

მუხლი 26🔗

კონფლიქტის მონაწილე მხარეები ხელს შეუწყობენ ომის შედეგად განცალკევებული ოჯახის წევრების მიერ ერთმანეთის მოძიებას, მათ შორის კავშირის აღდგენას და შესაძლებლობის შემთხვევაში მათ შეხვედრას. კერძოდ, ისინი ხელს შეუწყობენ ამ საქმით დაკავებული ორგანიზაციების საქმიანობას იმ პირობით, რომ ასეთი ორგანიზაციები მათთვის მისაღებია და ემორჩილებიან მათ მიერ დადგენილ უსაფრთხოების წესებს.

კარი III

დაცვის ქვეშ მყოფ პირთა სტატუსი და მოპყრობა

ნაწილი I

საერთო დებულებები კონფლიქტის მონაწილე მხარეთა ტერიტორიებისა და ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ

მუხლი 27🔗

დაცვის ქვეშ მყოფ პირებს ნებისმიერ გარემოებაში აქვთ თავიანთი პიროვნების, ღირსების, ოჯახური უფლებების, რელიგიური მრწამსისა და წესების, ჩვევებისა და ადათების პატივისცემის უფლება. მათ ყოველთვის უნდა ეპყრობოდნენ ჰუმანურად და განსაკუთრებით იცავდნენ ძალადობისა და მუქარის ნებისმიერი აქტისაგან, შეურაცხყოფისა და ხალხის ცნობისმოყვარეობისაგან.

ქალები განსაკუთრებით უნდა იყვნენ დაცულნი მათი ღირსების შელახვისაგან, კერძოდ, გაუპატიურების, იძულებითი პროსტიტუციის ან მათი ღირსების ნებისმიერი სხვა ხელყოფისაგან.

ჯანმრთელობის მდგომარეობასთან, ასაკთან და სქესთან დაკავშირებული დებულებების გათვალისწინებით, კონფლიქტის მონაწილე მხარე, რომლის ხელშიც იმყოფებიან დაცვის ქვეშ მყოფი პირები, ვალდებულია ყველა მათგანს მოეპყროს თანაბრად, ყოველგვარი დისკრიმინაციის გარეშე, განსაკუთრებით რასის, რელიგიის ან პოლიტიკური შეხედულებების საფუძველზე.

თუმცა, ამ პირთა მიმართ კონფლიქტის მონაწილე მხარეებს შეუძლიათ გამოიყენონ კონტროლისა და უსაფრთხოების ისეთი ღონისძიებები, რომლებიც აუცილებელი შეიძლება გახდეს საომარი მოქმედებების გამო.

მუხლი 28🔗

დაცვის ქვეშ მყოფი პირების ყოფნა რომელიმე პუნქტსა და რაიონში არ შეიძლება გამოყენებულ იქნეს ამ ადგილებში საომარი ოპერაციების თავიდან აცილების მიზნით.

მუხლი 29🔗

კონფლიქტის მონაწილე მხარე, რომლის ხელშიც იმყოფებიან დაცვის ქვეშ მყოფი პირები, პასუხს აგებს მათ მიმართ მოპყრობაზე, მიუხედავად იმისა, რომ ეს არ ათავისუფლებს მის წარმომადგენლებს პირადი პასუხისმგებლობისაგან.

მუხლი 30🔗

დაცვის ქვეშ მყოფ პირებს ყველანაირი შესაძლებლობა ექნებათ მიმართონ მფარველ სახელმწიფოებს, წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტს, იმ სახელმწიფოს წითელი ჯვრის (წითელი ნახევარმთვარის, წითელი ლომისა და მზის) ეროვნულ საზოგადოებას, რომელშიც ისინი იმყოფებიან, აგრეთვე ნებისმიერ სხვა ორგანიზაციას, რომელსაც შეუძლია მათთვის დახმარების აღმოჩენა.

ამ მიზნით ხელისუფლება აღნიშნულ ორგანიზაციებს უზრუნველყოფს ყველა საჭირო პირობებით იმ ფარგლებში, რომელსაც განსაზღვრავს სამხედრო ან უსაფრთხოების მოსაზრებები.

მფარველი სახელმწიფოებისა და 143-ე მუხლით გათვალისწინებული წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტის დელეგატების ვიზიტების გარდა, ოკუპანტი სახელმწიფოები ან სახელმწიფოები, რომლის ხელშიც იმყოფებიან დაცვის ქვეშ მყოფი პირები, შეძლებისდაგვარად ხელს შეუწყობენ ამ პირთა მონახულებას, რომელთა მიზანია მათთვის სულიერი და მატერიალური დახმარების აღმოჩენა.

მუხლი 31🔗

დაუშვებელია დაცვის ქვეშ მყოფ პირთა მიმართ ფიზიკური ან მორალური იძულების ნებისმიერი ზომის გამოყენება მათგან ან მესამე პირთაგან ინფორმაციის მიღების მიზნით.

მუხლი 32🔗

მაღალი ხელშემკვრელი მხარეები სპეციალურად შეთანხმდებიან, რომ თითოეულ მათგანს ეკრძალება ისეთი ზომების მიღება, რომლებიც მათ ხელისუფლებაში მყოფი დაცვის ქვეშ მყოფი პირებისათვის იწვევს ფიზიკურ ტანჯვას ან სიკვდილს. ეს აკრძალვა ვრცელდება არა მხოლოდ მკვლელობაზე, წამებაზე, ფიზიკურ დასჯაზე, სხეულის დასახიჩრებაზე და სამედიცინო ან სამეცნიერო ცდებზე, რომლებიც არ არის გამოწვეული დაცვის ქვეშ მყოფი პირის მკურნალობის აუცილებლობით, არამედ სამოქალაქო ან სამხედრო ხელისუფლების წარმომადგენელთა მხრიდან ნებისმიერი სახის უხეში ძალადობის აქტებზეც.

მუხლი 33🔗

დაუშვებელია დაცვის ქვეშ მყოფი პირის დასჯა სამართალდარღვევისათვის, რომელიც მას პირადად არ ჩაუდენია. კოლექტიური სასჯელები, ისევე როგორც დაშინების ნებისმიერი ღონისძიება ან ტერორი, აკრძალულია.

აკრძალულია ძარცვა.

აკრძალულია რეპრესალიები დაცვის ქვეშ მყოფი პირებისა და მათი ქონების მიმართ.

მუხლი 34🔗

აკრძალულია მძევლების აყვანა.

ნაწილი II

კონფლიქტის მონაწილე მხარის ტერიტორიაზე მყოფი უცხოელები

მუხლი 35🔗

დაცვის ქვეშ მყოფ ნებისმიერ პირს, რომელმაც კონფლიქტის დასაწყისში ან მისი მიმდინარეობისას გამოთქვა ტერიტორიის დატოვების სურვილი, უფლება ექნება დატოვოს იგი, თუ მისი გამგზავრება ქვეყნის სახელმწიფოებრივ ინტერესებს არ ეწინააღმდეგება. ამ პირთა შუამდგომლობები გამგზავრების შესახებ უნდა განიხილონ ჩვეულებრივი წესით და გადაწყვეტილება მიღებული უნდა იქნეს შეძლებისდაგვარად უმოკლეს ვადაში. პირებს, რომლებმაც მიიღეს გამგზავრების უფლება, შეუძლიათ უზრუნველყონ თავი მათი მგზავრობისათვის საჭირო თანხით და თან წაიღონ პირადი მოხმარების საგნებისა და ნივთების გონივრული რაოდენობა.

პირს, რომელსაც უარი ეთქვა გამგზავრებაზე, უფლება ექნება მოითხოვოს ამ უარის გადასინჯვა უმოკლეს ვადაში სასამართლოს ან დამკავებელი სახელმწიფოს მიერ ამ მიზნით დანიშნული შესაბამისი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ.

მოთხოვნის შემთხვევაში, მფარველი სახელმწიფოს წარმომადგენლებს მიეწოდებათ ინფორმაცია ტერიტორიის დატოვების შესახებ შუამდგომლობაზე უარის თქმის მიზეზების შესახებ და შეძლებისდაგვარად უმოკლეს ვადაში იმ პირთა სახელები, რომელთაც უარი ეთქვათ გამგზავრებაზე, იმ პირობით, რომ ეს არ ეწინააღმდეგება უსაფრთხოების მოსაზრებებს და თუ თავად დაინტერესებული პირები ამას არ ეწინააღმდეგებიან.

მუხლი 36🔗

წინა მუხლის საფუძველზე ნებადართული გამგზავრება უნდა განხორციელდეს უსაფრთხოების, ჰიგიენის, ჯანმრთელობისა და კვების თვალსაზრისით დამაკმაყოფილებელ პირობებში. მგზავრობასთან დაკავშირებულ ხარჯებს, რომლებიც წარმოიშობა დამკავებელი სახელმწიფოს ტერიტორიაზე გამგზავრების პუნქტიდან, გაიღებს სახელმწიფო, რომელშიც მიემგზავრებიან აღნიშნული პირები, ხოლო ნეიტრალურ ქვეყანაში განთავსების შემთხვევაში ამ ხარჯებს გაიღებს სახელმწიფო, რომლის მოქალაქეებიც არიან ეს პირები. ამ გადაადგილებათა პრაქტიკული პირობები, აუცილებლობის შემთხვევაში, განისაზღვრება დაინტერესებულ მხარეებს შორის დადებული სპეციალური შეთანხმებებით.

ზემოაღნიშნული არ ვრცელდება იმ სპეციალურ შეთანხმებებზე, რომლებიც შეიძლება დაიდოს კონფლიქტის მონაწილე მხარეებს შორის მოწინააღმდეგის ხელში მოხვედრილი მათი მოქალაქეების გაცვლისა და რეპატრიაციის საკითხებზე.

მუხლი 37🔗

დაცვის ქვეშ მყოფ პირებს, რომლებიც იმყოფებიან წინასწარ პატიმრობაში ან იხდიან სასჯელს და აღკვეთილი აქვთ თავისუფლება, პატიმრობის პერიოდში უნდა მოეპყრონ ჰუმანურად.

გათავისუფლებისთანავე მათ ექნებათ უფლება, წინა მუხლების შესაბამისად, მოითხოვონ ტერიტორიის დატოვების ნებართვა.

მუხლი 38🔗

გარდა წინამდებარე კონვენციით, კერძოდ, 27-ე და 41-ე მუხლებით გათვალისწინებული განსაკუთრებული ღონისძიებებისა, დაცვის ქვეშ მყოფი პირების მდგომარეობა მოწესრიგდება მშვიდობიან დროს უცხოელთა მიმართ მოქმედი წესების შესაბამისად. ნებისმიერ შემთხვევაში მათ უფლება ექნებათ:

1. მიიღონ მათთვის გამოგზავნილი ინდივიდუალური ან კოლექტიური დახმარება.

2. ჯანმრთელობის მდგომარეობიდან გამომდინარე, მიიღონ სამედიცინო დახმარება და იმკურნალონ საავადმყოფოში ისევე, როგორც ამ სახელმწიფოს მოქალაქეებმა.

3. აღასრულონ რელიგიური მოვალეობანი და მიიღონ სულიერი დახმარება თავიანთი აღმსარებლობის სასულიერო პირისაგან.

4. ამ სახელმწიფოს მოქალაქეების მსგავსად გაემგზავრონ იმ რაიონიდან, რომელიც განსაკუთრებულ საომარ საფრთხეში იმყოფება.

5. ისარგებლონ თხუთმეტ წლამდე ასაკის ბავშვების, ორსული ქალებისა და შვიდ წლამდე ასაკის ბავშვების დედების იმავე უპირატესობებით, რომელიც ამ სახელმწიფოს მოქალაქეებს აქვთ.

მუხლი 39🔗

დაცვის ქვეშ მყოფ პირებს, რომლებმაც ომის შედეგად დაკარგეს თავიანთი შემოსავალი, უნდა მიეცეთ შესაძლებლობა მოიძიონ ანაზღაურებადი სამუშაო. უსაფრთხოების მოთხოვნებისა და მე-40 მუხლის დებულებათა გათვალისწინებით, ეს შესაძლებლობა უნდა იყოს ისეთივე, როგორიც აქვთ იმ სახელმწიფოს მოქალაქეებს, რომლის ტერიტორიაზეც ეს პირები იმყოფებიან.

როდესაც კონფლიქტის მხარის მიერ დაცვის ქვეშ მყოფი პირების მიმართ განხორციელებული კონტროლის ზომების შედეგად მათ არ შეუძლიათ საკუთარი ცხოვრების მატერიალური უზრუნველყოფა და განსაკუთრებით მაშინ, როცა უსაფრთხოების ინტერესებიდან გამომდინარე ვერ ახერხებენ მათთვის მისაღებ პირობებში ანაზღაურებადი სამუშაოს შესრულებას, აღნიშნულმა სახელმწიფომ უნდა უზრუნველყოს მათი და მათ კმაყოფაზე მყოფი პირები.

დაცვის ქვეშ მყოფ პირებს ყველა შემთხვევაში შეუძლიათ მიიღონ თავიანთი ქვეყნის დახმარება, მფარველი სახელმწიფოს ან 30-ე მუხლში მითითებული დამხმარე საზოგადოებებისგან.

მუხლი 40🔗

დაცვის ქვეშ მყოფი პირები იძულებით შეიძლება დასაქმდნენ მხოლოდ იმ მოცულობით, რამდენადაც ეს დასაშვებია კონფლიქტის იმ მხარის მოქალაქეებისათვის, რომლის ტერიტორიაზეც ისინი იმყოფებიან.

თუ დაცვის ქვეშ მყოფი პირები მოწინააღმდეგე მხარის მოქალაქეები არიან, ისინი შეიძლება აიძულონ შეასრულონ ისეთი სამუშაო, რომელიც აუცილებელია მოსახლეობის საკვებით, საცხოვრებლით, ტანსაცმლით, ტრანსპორტითა და ჯანმრთელობის დაცვის უზრუნველსაყოფად და რომელიც უშუალოდ არ უკავშირდება საომარ მოქმედებებს.

წინა ორ აბზაცში მითითებულ შემთხვევებში, დაცვის ქვეშ მყოფი პირები, რომლებსაც იძულებით ამუშავებენ, სამუშაო პირობებისა და გარანტიების მხრივ, კერძოდ, ანაზღაურების, სამუშაო დღის ხანგრძლივობის, ტანსაცმლისა და აღჭურვილობის, პროფესიული მომზადების, სამუშაოზე უბედური შემთხვევებისა და პროფესიული დაავადებებისათვის კომპენსაციის თვალსაზრისით, უთანაბრდებიან ამ სახელმწიფოს მოქალაქე დასაქმებულებს.

ზემოაღნიშნული დებულებების დარღვევის შემთხვევაში დაცვის ქვეშ მყოფ პირებს უფლება აქვთ ისარგებლონ 30-ე მუხლით გათვალისწინებული გასაჩივრების უფლებით.

მუხლი 41🔗

იმ შემთხვევაში, თუ სახელმწიფო, რომლის ხელშიც იმყოფებიან დაცვის ქვეშ მყოფი პირები, წინამდებარე კონვენციაში გათვალისწინებული კონტროლის ზომებს არასაკმარისად მიიჩნევს, მას არ აქვს უფლება გამოიყენოს კონტროლის ისეთი ზომები, რომლებიც უფრო მკაცრია, ვიდრე საცხოვრებელ ადგილზე იძულებითი ყოფნა ან ინტერნირება, 42-ე და 43-ე მუხლების შესაბამისად.

39-ე მუხლის მეორე აბზაცის დებულებათა გამოყენებისას იმ პირების მიმართ, რომელთაც საცხოვრებელი ადგილის შეცვლის გამო მოეთხოვათ თავიანთი საცხოვრებელი ადგილების დატოვება, დამკავებელმა სახელმწიფომ, შეძლებისდაგვარად, ზუსტად უნდა დაიცვას ამ კონვენციის III კარის IV ნაწილით დადგენილი მოპყრობის სტანდარტები.

მუხლი 42🔗

განკარგულება დაცვის ქვეშ მყოფ პირთა ინტერნირების ან საცხოვრებელ ადგილზე იძულებითი ყოფნის შესახებ შეიძლება გაიცეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც ეს დამკავებელი სახელმწიფოს უსაფრთხოების აბსოლუტურ აუცილებლობას წარმოადგენს.

თუ რომელიმე პირი მფარველი სახელმწიფოს წარმომადგენელთა მეშვეობით ნებაყოფლობით ითხოვს ინტერნირებას და მისი პირადი მდგომარეობა ამას აუცილებელს ხდის, სახელმწიფომ, რომლის ხელშიც ის იმყოფება, უნდა დააკმაყოფილოს მისი მოთხოვნა.

მუხლი 43🔗

ნებისმიერ დაცვის ქვეშ მყოფ ინტერნირებულ პირს ან იმ პირს, რომელსაც შეეფარდა საცხოვრებელ ადგილზე იძულებითი ყოფნა, უფლება აქვს სასამართლოს ან დამკავებელი სახელმწიფოს მიერ ამ მიზნით შექმნილ შესაბამის ადმინისტრაციულ ორგანოს მოსთხოვოს ამ გადაწყვეტილების უმოკლეს ვადაში გადასინჯვა. თუ ინტერნირება ან საცხოვრებელ ადგილზე იძულებითი ყოფნა ძალაში რჩება, სასამართლომ ან შესაბამისმა ადმინისტრაციულმა ორგანომ პერიოდულად, მინიმუმ წელიწადში ორჯერ მაინც, უნდა გადასინჯოს საკითხი, რათა პირველადი გადაწყვეტილება შეიცვალოს ამ პირისათვის სასიკეთოდ, თუ მდგომარეობა ამის საშუალებას იძლევა.

თუ დაინტერესებულ დაცვის ქვეშ მყოფ პირებს საწინააღმდეგო არაფერი აქვთ, დამკავებელმა სახელმწიფომ შეძლებისდაგვარად სწრაფად უნდა აცნობოს მფარველ სახელმწიფოს ინტერნირებული ან საცხოვრებელ ადგილზე იძულებითი ყოფნის ქვეშ მყოფი ყველა პირის სახელები, აგრეთვე იმ პირთა სახელები, რომლებიც გათავისუფლდნენ ინტერნირებიდან ან საცხოვრებელ ადგილზე იძულებითი ყოფნიდან. წინამდებარე მუხლის პირველ აბზაცში მითითებული სასამართლოების ან ადმინისტრაციული ორგანოების გადაწყვეტილებებიც მფარველ სახელმწიფოს უნდა ეცნობოს ასევე სწრაფად და იმავე პირობების დაცვით.

მუხლი 44🔗

წინამდებარე კონვენციით გათვალისწინებული კონტროლის ზომების გამოყენებისას, დამკავებელმა სახელმწიფომ ლტოლვილებს, რომლებიც ფაქტობრივად არცერთი სახელმწიფოს მფარველობით არ სარგებლობენ, არ უნდა მოეპყროს როგორც მოწინააღმდეგე სახელმწიფოს მოქალაქეებს მხოლოდ მათი დე იურე მოქალაქეობის საფუძველზე.

მუხლი 45🔗

არ შეიძლება დაცვის ქვეშ მყოფი პირების გადაცემა ისეთი სახელმწიფოსათვის, რომელიც არ არის ამ კონვენციის მხარე.

ეს დებულება არავითარ შემთხვევაში არ უშლის ხელს საომარი მოქმედებების დამთავრების შემდეგ დაცვის ქვეშ მყოფი პირების რეპატრიაციას ან მათ დაბრუნებას იმ სახელმწიფოში, სადაც ისინი ადრე ცხოვრობდნენ.

სახელმწიფოს შეუძლია დაცვის ქვეშ მყოფი პირების გადაცემა, თუ ისინი მის ხელში არიან,  მხოლოდ ამ კონვენციის მონაწილე სახელმწიფოსათვის და მხოლოდ მას შემდეგ, რაც დარწმუნდება, რომ სახელმწიფოს, რომელსაც ისინი უნდა გადაეცეს, სურს და შეუძლია წინამდებარე კონვენციის დებულებათა შესრულება. ასეთი გადაცემის შემდეგ წინამდებარე კონვენციის გამოყენებაზე პასუხისმგებლობა ეკისრება მიმღებ სახელმწიფოს მანამ, სანამ დაცვის ქვეშ მყოფი პირები მისი მფარველობის ქვეშ იმყოფებიან. თუ მიმღები სახელმწიფო არ შეასრულებს წინამდებარე კონვენციის დებულებებს რომელიმე მნიშვნელოვან პუნქტთან მიმართებაში, სახელმწიფომ, რომელმაც გადასცა დაცვის ქვეშ მყოფი პირები, მფარველი სახელმწიფოსაგან შესაბამისი შეტყობინების მიღებისთანავე უნდა მიიღოს ეფექტური ზომები მდგომარეობის გამოსასწორებლად. მას ასევე შეუძლია მოითხოვოს ამ პირთა დაბრუნება. ასეთი მოთხოვნა უნდა დაკმაყოფილდეს.

არავითარ შემთხვევაში არ შეიძლება დაცვის ქვეშ მყოფი პირის გადაცემა სახელმწიფოსათვის, სადაც ის შეიძლება დაექვემდებაროს დევნას პოლიტიკური შეხედულებებისა ან რელიგიური მრწამსის გამო.

ამ მუხლის დებულებები არ უშლის ხელს დაცვის ქვეშ მყოფი იმ პირების ექსტრადიციას, რომლებიც ბრალდებულნი არიან სისხლის სამართლის დანაშაულის ჩადენაში, თუ ექსტრადიცია ხორციელდება საომარი მოქმედებების დაწყებამდე დადებული შესაბამისი ხელშეკრულებების საფუძველზე.

მუხლი 46🔗

დაცვის ქვეშ მყოფი პირების მიმართ მიღებული შეზღუდვის ღონისძიებები, თუ ისინი მანამდე არ გაუქმებულა, გაუქმდება საომარი მოქმედებების დასრულების შემდეგ, რაც შეიძლება მოკლე ვადაში.

მათი ქონების მიმართ დაწესებული შეზღუდვის ღონისძიებები გაუქმდება საომარი მოქმედებების დასრულების შემდეგ შეძლებისდაგვარად მოკლე ვადაში, იმ სახელმწიფოს კანონმდებლობის შესაბამისად, რომლის ხელშიც იმყოფებიან ეს პირები.

ნაწილი III

ოკუპირებული ტერიტორიები

მუხლი 47🔗

ოკუპირებულ ტერიტორიაზე მყოფი დაცვის ქვეშ მყოფ პირებს არავითარ შემთხვევაში და არანაირი გზით არ შეიძლება ჩამოერთვათ წინამდებარე კონვენციით გათვალისწინებული უფლებები და უპირატესობები, არც იმ ცვლილებების შედეგად, რომლებიც ოკუპაციის გამო განხორციელდა აღნიშნულ ტერიტორიაზე მოქმედ დაწესებულებებსა და მის მართვაში, არც ოკუპირებული ტერიტორიების ხელისუფლებასა და ოკუპანტ სახელმწიფოს შორის დადებული შეთანხმების შედეგად და არც ოკუპანტი სახელმწიფოს მიერ მთელი ტერიტორიის ან მისი ნაწილის ანექსიის შედეგად.

მუხლი 48🔗

დაცვის ქვეშ მყოფ პირებს, რომლებიც ოკუპირებული სახელმწიფოს მოქალაქეები არ არიან, შეუძლიათ დატოვონ ტერიტორია 35-ე მუხლის დებულებათა დაცვით. აღნიშნულ საკითხზე გადაწყვეტილებას იღებს ოკუპანტი სახელმწიფო იმავე მუხლით განსაზღვრული პროცედურის შესაბამისად.

მუხლი 49🔗

აკრძალულია ნებისმიერი მოტივით განპირობებული დაცვის ქვეშ მყოფი პირების ინდივიდუალური ან მასობრივი იძულებითი გადაადგილება ან დეპორტირება ოკუპირებული ტერიტორიიდან ოკუპანტი სახელმწიფოს ან ნებისმიერი სხვა ქვეყნის ტერიტორიაზე, იქნება ის ოკუპირებული თუ არაოკუპირებული.

თუმცა ოკუპანტ სახელმწიფოს შეუძლია გარკვეული ოკუპირებული რაიონის მთლიანი ან ნაწილობრივი ევაკუაცია, თუ ეს განპირობებულია მოსახლეობის უსაფრთხოებით ან გადაუდებელი სამხედრო მოსაზრებებით. ასეთი ევაკუაციის დროს დაცვის ქვეშ მყოფი პირების გადაყვანა დასაშვებია მხოლოდ ოკუპირებული ტერიტორიის ფარგლებში, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც ეს პრაქტიკულად შეუძლებელია. ამგვარად ევაკუირებული პირები საომარი მოქმედებების დასრულებისთანავე დაუბრუნდებიან თავიანთ საცხოვრებელ ადგილებს.

ასეთი გადაადგილებების ან ევაკუაციის განხორციელებისას ოკუპანტმა სახელმწიფომ, შესაძლებლობის ფარგლებში უნდა უზრუნველყოს დაცვის ქვეშ მყოფი პირები სათანადო საცხოვრებელი პირობებით. ეს გადაადგილებები უნდა განხორციელდეს უსაფრთხოების, ჰიგიენის, ჯანმრთელობისა და კვების თვალსაზრისით დამაკმაყოფილებელ პირობებში. დაუშვებელია ერთი ოჯახის წევრთა განცალკევება.

ნებისმიერი გადაადგილების ან ევაკუაციის შესახებ მფარველ სახელმწიფოს უნდა ეცნობოს დაუყოვნებლივ.

ოკუპანტ სახელმწიფოს არ შეუძლია დაცვის ქვეშ მყოფი პირების დაკავება განსაკუთრებით სახიფათო რაიონში, თუ ამას არ მოითხოვს მოსახლეობის უსაფრთხოება ან გადაუდებელი სამხედრო მოსაზრებები.

ოკუპანტ სახელმწიფოს არ შეუძლია საკუთარი სამოქალაქო მოსახლეობის ნაწილის დეპორტირება ან გადაყვანა მის მიერ ოკუპირებულ ტერიტორიაზე.

მუხლი 50🔗

ოკუპანტმა სახელმწიფომ ეროვნულ და ადგილობრივ ხელისუფლებასთან თანამშრომლობით ხელი უნდა შეუწყოს ბავშვებზე ზრუნვითა და მათი აღზრდით დაკავებული ყველა დაწესებულების სათანადო ფუნქციონირებას.

ოკუპანტმა სახელმწიფომ უნდა მიიღოს ყველა აუცილებელი ზომა ბავშვების ვინაობის დადგენისა და მათი ნათესაური კავშირების რეგისტრაციის უზრუნველსაყოფად. არავითარ შემთხვევაში არ უნდა შეიცვალოს ბავშვების სამოქალაქო მდგომარეობა და ისინი არ უნდა ჩაირიცხონ ოკუპანტ სახელმწიფოზე დაქვემდებარებულ ფორმირებებსა და ორგანიზაციებში.

თუ ადგილობრივ დაწესებულებებს არ შეუძლიათ ამ ფუნქციების შესრულება, ოკუპანტმა სახელმწიფომ უნდა მიიღოს ზომები ობოლი ან ომის შედეგად მშობლებს დაცილებული ბავშვების მოვლისა და განათლების უზრუნველსაყოფად, იმ შემთხვევაში, თუ მათზე ახლო ნათესავები ან მეგობრები ვერ ზრუნავენ. სწავლება, შეძლებისდაგვარად, უნდა განხორციელდეს იმავე ეროვნების, რელიგიური მრწამსისა და იმავე ენაზე მოლაპარაკე პირების მიერ.

136-ე მუხლის საფუძველზე შექმნილი ბიუროს სპეციალურმა განყოფილებამ უნდა მიიღოს ყველა აუცილებელი ზომა იმ ბავშვთა ვინაობის ზუსტად დასადგენად, რომელთა ვინაობაც ეჭვს იწვევს. მათ ხელთ არსებული მონაცემები ბავშვის მშობლებისა და სხვა ახლო ნათესავების შესახებ უნდა დარეგისტრირდეს.

ოკუპანტმა სახელმწიფომ არ უნდა დააბრკოლოს თხუთმეტ წლამდე ასაკის ბავშვების, ორსული ქალებისა და შვიდ წლამდე ასაკის ბავშვების დედების მიმართ კვების, სამედიცინო მოვლისა და საომარი მოქმედებებისგან დაცვის სფეროში ოკუპაციამდე მიღებული პრეფერენციული ზომების განხორციელება.

მუხლი 51🔗

ოკუპანტ სახელმწიფოს არ შეუძლია აიძულოს დაცვის ქვეშ მყოფი პირები, რომ იმსახურონ მის შეიარაღებულ ან დამხმარე ძალებში. აკრძალულია ყოველგვარი ზეწოლა ან პროპაგანდა, რომელიც მიზნად ისახავს მათ ნებაყოფლობით გაწევრიანებას ამ ძალებში.

ოკუპანტ სახელმწიფოს შეუძლია იძულებით სამუშაოებზე გაგზავნოს მხოლოდ ის დაცვის ქვეშ მყოფი პირები, რომელთაც შეუსრულდათ თვრამეტი წელი, ამასთანავე, მხოლოდ ისეთ სამუშაოებზე, რომლებიც აუცილებელია ან საოკუპაციო ჯარის საჭიროებისათვის, ან დაკავშირებულია ოკუპირებული ტერიტორიის მოსახლეობის კომუნალურ მომსახურებასთან, ჯანმრთელობის დაცვასთან ან საკვებით, საცხოვრებლით, ტანსაცმლითა და ტრანსპორტით უზრუნველყოფასთან. დაუშვებელია დაცვის ქვეშ მყოფი პირების იძულება, შეასრულონ ისეთი სამუშაო, რომელმაც შეიძლება გამოიწვიოს მათი მონაწილეობა საომარ მოქმედებებში. ოკუპანტ სახელმწიფოს არ შეუძლია მოითხოვოს დაცვის ქვეშ მყოფი პირებისაგან, რომ მათ ძალის გამოყენებით უზრუნველყონ იმ ნაგებობების დაცვა, სადაც ისინი ასრულებენ დაკისრებულ სამუშაოს.

სამუშაო უნდა შესრულდეს მხოლოდ იმ ოკუპირებული ტერიტორიის ფარგლებში, სადაც ეს პირები იმყოფებიან. თითოეული მათგანი შესაძლებლობის ფარგლებში უნდა დარჩეს თავის ჩვეულ სამუშაო ადგილზე. მუშაობა სამართლიანად უნდა ანაზღაურდეს და შეესაბამებოდეს მომუშავეთა ფიზიკურ და ინტელექტუალურ შესაძლებლობებს. ოკუპირებულ ტერიტორიაზე მოქმედი კანონები სამუშაო პირობებისა და შრომის დაცვის შესახებ, კერძოდ, სამუშაო დღის ხანგრძლივობის, აღჭურვილობის, წინასწარი მომზადების, სამუშაოზე უბედური შემთხვევებისა და პროფესიული დაავადებების კომპენსაციის შესახებ, ვრცელდება აგრეთვე იმ დაცვის ქვეშ მყოფ პირებზე, რომლებიც ამ მუხლით გათვალისწინებულ სამუშაოებს ასრულებენ.

იძულებით შრომაში ჩაბმა არავითარ შემთხვევაში არ უნდა იწვევდეს მომუშავეთა სამხედრო ან ნახევრად გასამხედროებულ ორგანიზაციებში მობილიზაციას.

მუხლი 52🔗

არავითარ კონტრაქტს, შეთანხმებას ან დებულებას არ შეუძლია შეზღუდოს ნებაყოფლობით ან იძულებით მომუშავე პირების უფლება, მიუხედავად მათი ადგილსამყოფლისა, მიმართონ მფარველი სახელმწიფოს წარმომადგენელს ამ სახელმწიფოსაგან შუამდგომლობის მისაღებად.

აკრძალულია ყოველგვარი ღონისძიება, რომელიც უმუშევრობის გამოწვევის ან ოკუპირებულ ტერიტორიაზე მუშაობის შესაძლებლობის შეზღუდვისკენაა მიმართული და რაც მიზნად ისახავს მშრომელი მოსახლეობის ოკუპანტი სახელმწიფოს სასარგებლოდ მუშაობის იძულებას.

მუხლი 53🔗

აკრძალულია ოკუპანტი სახელმწიფოს მიერ კერძო პირების ან სახელმწიფოს, საზოგადოებრივი ან კოოპერაციული ორგანიზაციების ინდივიდუალურ ან კოლექტიურ საკუთრებაში მყოფი მოძრავი ან უძრავი ქონების განადგურება, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც ეს საომარი ოპერაციებისათვის უკიდურეს აუცილებლობას წარმოადგენს.

მუხლი 54🔗

ოკუპანტ სახელმწიფოს ეკრძალება შეცვალოს ოკუპირებულ ტერიტორიაზე თანამდებობის პირთა ან მოსამართლეთა სტატუსი, გამოიყენოს მათ წინააღმდეგ სანქციები, იძულების ღონისძიებები ან შეავიწროვოს ისინი იმის გამო, რომ სინდისის კარნახით ისინი თავს არიდებენ თავიანთი მოვალეობების შესრულებას.

ეს აკრძალვა არ ვრცელდება 51-ე მუხლის მეორე აბზაცის დებულებათა გამოყენებაზე და არ ზღუდავს ოკუპანტი სახელმწიფოს უფლებას, მოხსნას თანამდებობის პირები დაკავებული პოსტებიდან.

მუხლი 55🔗

ოკუპანტმა სახელმწიფომ მის ხელთ არსებული ყველა საშუალებით უნდა უზრუნველყოს ოკუპირებული ტერიტორიის სამოქალაქო მოსახლეობა სურსათითა და სანიტარიული საშუალებებით. კერძოდ, თუ ოკუპირებული ტერიტორიის რესურსები არასაკმარისია, მან უნდა უზრუნველყოს სურსათის მარაგისა და სანიტარიული საშუალებების, აგრეთვე სხვა აუცილებელი საგნების შემოტანა.

ოკუპანტმა სახელმწიფომ ოკუპირებულ ტერიტორიაზე არსებული სურსათის მარაგის ან სხვა საგნების, აგრეთვე სანიტარიული საშუალებების იძულებითი ჩამორთმევა შეიძლება განახორციელოს მხოლოდ საოკუპაციო ჯარისა და ადმინისტრაციის საჭიროებებისათვის და მხოლოდ იმ პირობით, რომ გათვალისწინებული იქნება სამოქალაქო მოსახლეობის მოთხოვნილებები. სხვა საერთაშორისო კონვენციების დებულებათა დაცვით, ოკუპანტმა სახელმწიფომ უნდა მიიღოს ყველა საჭირო ზომა იმის უზრუნველსაყოფად, რომ ყოველგვარი ასეთი ჩამორთმევა სამართლიანად ანაზღაურდეს.

მფარველ სახელმწიფოს, გადაუდებელი სამხედრო მოთხოვნებით გამოწვეული დროებითი შეზღუდვების გათვალისწინებით, უფლება აქვს ნებისმიერ დროს, ყოველგვარი დაბრკოლების გარეშე, შეამოწმოს ოკუპირებულ ტერიტორიებზე სურსათითა და სანიტარიული საშუალებებით მომარაგების მდგომარეობა.

მუხლი 56🔗

ოკუპანტი სახელმწიფო ვალდებულია მის ხელთ არსებული ყველა საშუალებით უზრუნველყოს, ასევე ეროვნული და ადგილობრივი ხელისუფლების დახმარებით ხელი შეუწყოს ოკუპირებულ ტერიტორიაზე სამედიცინო დაწესებულებებისა და საავადმყოფოების ფუნქციონირებას, აგრეთვე ჯანდაცვისა და საზოგადოებრივი ჰიგიენის დაცვას. კერძოდ, მან უნდა მიიღოს პროფილაქტიკური და პრევენციული ზომები, რომლებიც აუცილებელია გადამდები სნეულებებისა და ეპიდემიების წინააღმდეგ საბრძოლველად. ყველა კატეგორიის სამედიცინო პერსონალს ნებადართული უნდა ჰქონდეს თავისი მოვალეობების შესრულება.

თუ ოკუპირებულ ტერიტორიაზე შეიქმნება ახალი საავადმყოფოები და ოკუპირებული სახელმწიფოს კომპეტენტური ორგანოები ამ ტერიტორიაზე არ ფუნქციონირებენ, საოკუპაციო ხელისუფლებამ, საჭიროების შემთხვევაში, ეს საავადმყოფოები მე-18 მუხლის შესაბამისად უნდა აღიაროს. ამავე გარემოებებში, მე-20 და 21-ე მუხლების დებულებათა შესაბამისად, ოკუპანტმა ხელისუფლებამ უნდა აღიაროს საავადმყოფოთა პერსონალი და სატრანსპორტო საშუალებები.

ოკუპანტმა სახელმწიფომ ჯანდაცვისა და ჰიგიენის სფეროში ღონისძიებათა მიღებისა და განხორციელებისას უნდა გაითვალისწინოს ოკუპირებული ტერიტორიის მოსახლეობის მორალური და ეთიკური მოთხოვნები.

მუხლი 57🔗

ოკუპანტ სახელმწიფოს შეუძლია სამოქალაქო საავადმყოფოების დროებითი გამოყენება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც ამას დაჭრილი და ავადმყოფი სამხედრო მოსამსახურეების მოვლის უკიდურესი აუცილებლობა მოითხოვს და იმ პირობით, რომ ამ საავადმყოფოებში მოთავსებული ავადმყოფების მკურნალობისა და მოვლის, აგრეთვე სამოქალაქო მოსახლეობის ჰოსპიტალიზაციის მოთხოვნების უზრუნველსაყოფად შესაბამისი ზომები დროულად იქნება მიღებული.

სამოქალაქო საავადმყოფოების ქონებისა და მარაგების იძულებითი ჩამორთმევა დაუშვებელია, სანამ ისინი აუცილებელია სამოქალაქო მოსახლეობის საჭიროებების დასაკმაყოფილებლად.

მუხლი 58🔗

ოკუპანტი სახელმწიფო ნებას დართავს სასულიერო პირებს, გაუწიონ სულიერი დახმარება მათი რელიგიური აღმსარებლობის წარმომადგენლებს.

ოკუპანტი სახელმწიფო ასევე დაუშვებს რელიგიური მოთხოვნების დასაკმაყოფილებლად საჭირო წიგნებისა და საგნების შემცველი გზავნილების შემოტანას და ხელს შეუწყობს მათ გავრცელებას ოკუპირებულ ტერიტორიაზე.

მუხლი 59🔗

თუ ოკუპირებული ტერიტორიის მთელი მოსახლეობა ან მისი ნაწილი არასაკმარისად მარაგდება, ოკუპანტი სახელმწიფო ვალდებულია დათანხმდეს მათი დახმარების ღონისძიებებს და უზრუნველყოს მათი განხორციელება მის ხელთ არსებული ყველა საშუალებით.

ამგვარი ღონისძიებები, რომლებიც შეიძლება განხორციელდეს სახელმწიფოების ან მიუკერძოებელი ჰუმანიტარული ორგანიზაციების მიერ, როგორიცაა წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტი, მოიცავს სურსათის, სანიტარიული საშუალებებისა და ტანსაცმლის შემცველი გზავნილების გაგზავნას.

ყოველმა ხელშემკვრელმა მხარემ უნდა უზრუნველყოს ასეთი გზავნილების თავისუფლად გატარება და მათი დაცვა.

სახელმწიფოს, რომელიც კონფლიქტის მონაწილე მოწინააღმდეგე მხარის მიერ ოკუპირებულ ტერიტორიაზე ამ გზავნილებს თავისუფლად ატარებს, უფლება აქვს შეამოწმოს ისინი, დაარეგულიროს მათი გადაზიდვა დადგენილი ვადებისა და მარშრუტების შესაბამისად და მფარველი სახელმწიფოს შუამავლობით დარწმუნდეს, რომ აღნიშნული გზავნილები გამოიყენება მხოლოდ გაჭირვებული მოსახლეობის დასახმარებლად და არა ოკუპანტი სახელმწიფოს სასარგებლოდ.

მუხლი 60🔗

ჰუმანიტარული დახმარების ტვირთები ოკუპანტ სახელმწიფოს 55-ე, 56-ე და 59-ე მუხლებით მასზე დაკისრებული ვალდებულებებისაგან არავითარ შემთხვევაში არ ათავისუფლებს. ოკუპანტმა სახელმწიფომ ჰუმანიტარული დახმარების ტვირთებს რაიმე სხვა დანიშნულება არ უნდა მისცეს, გარდა გადაუდებელი აუცილებლობის შემთხვევებისა, რაც უნდა განხორციელდეს მხოლოდ ოკუპირებული ტერიტორიების მოსახლეობის ინტერესებისათვის და მფარველი სახელმწიფოს თანხმობით.

მუხლი 61🔗

ზემოაღნიშნულ მუხლებში მითითებული ჰუმანიტარული დახმარების ტვირთების განაწილება მფარველი სახელმწიფოს ხელშეწყობითა და ზედამხედველობით ხორციელდება. ეს ვალდებულება ოკუპანტ სახელმწიფოსა და მფარველ სახელმწიფოს შორის შეთანხმებით შეიძლება დაეკისროს ნეიტრალურ ქვეყანას, წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტს ან ნებისმიერ სხვა მიუკერძოებელ ჰუმანიტარულ ორგანიზაციას.

ასეთი ტვირთები ოკუპირებულ ტერიტორიაზე თავისუფლდება ყოველგვარი მოსაკრებლის, გადასახადის ან საბაჟო გადასახადისაგან, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც ასეთი გადასახადები ამ ტერიტორიის ეკონომიკური განვითარებისათვის აუცილებელია. ოკუპანტმა სახელმწიფომ უნდა უზრუნველყოს ამ ტვირთების რაც შეიძლება სწრაფი განაწილება.

ყველა ხელშემკვრელი მხარე უნდა ეცადოს ნება დართოს ოკუპირებული ტერიტორიებისკენ მიმავალი ჰუმანიტარული დახმარების ტვირთების უფასოდ გატარებასა და ტრანსპორტირებას.

მუხლი 62🔗

ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მყოფი დაცვის ქვეშ მყოფ პირებს, თუ ეს უშიშროების ინტერესებს საფრთხეს არ შეუქმნის, ნებადართული უნდა ჰქონდეთ მათთვის პერსონალურად გამოგზავნილი ჰუმანიტარულ დახმარების ამანათების მიღება.

მუხლი 63🔗

იმ პირობით, რომ დაცულია ის დროებითი ღონისძიებები, რომლებიც გამონაკლისის სახით შეიძლება დაწესდეს ოკუპანტი სახელმწიფოს მიერ განსაკუთრებული ხასიათის უშიშროების მოსაზრებებიდან გამომდინარე:

a. წითელი ჯვრის (წითელი ნახევარმთვარის, წითელი ლომისა და მზის) აღიარებულ ეროვნულ საზოგადოებებს შეუძლიათ მოღვაწეობა განაგრძონ წითელი ჯვრის საერთაშორისო კონფერენციებით განსაზღვრული წითელი ჯვრის პრინციპების შესაბამისად. სხვა დამხმარე ორგანიზაციებს ნებას დართავენ მსგავსს პირობებში განაგრძონ თავიანთი ჰუმანიტარული საქმიანობა;

b. ოკუპანტ სახელმწიფოს არ შეუძლია მოითხოვოს ამ საზოგადოებების სტრუქტურასა და პერსონალში რაიმე ცვლილების შეტანა, თუ ეს შეიძლება ზიანს აყენებდეს მათ საქმიანობას.

იგივე პრინციპები ვრცელდება უკვე არსებულ ან შემდგომში შექმნილ არასამხედრო სპეციალურ ორგანიზაციებზე და მათ პერსონალზე, რომლებიც საზოგადოებრივად სასარგებლო მომსახურების მხარდაჭერის, დახმარების განაწილებისა და სამაშველო ღონისძიებების ორგანიზების გზით ემსახურებიან სამოქალაქო მოსახლეობის ცხოვრების პირობების უზრუნველყოფას.

მუხლი 64🔗

ოკუპირებული ტერიტორიების სისხლის სამართლის კანონმდებლობა ძალაში რჩება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც საფრთხეს უქმნის ამ სახელმწიფოს უშიშროებას ან ხელს უშლის წინამდებარე კონვენციის შესრულებას. ასეთ დროს ოკუპანტი სახელმწიფო უფლებამოსილია გააუქმოს ან შეაჩეროს ამ კანონმდებლობის მოქმედება, თუ იგი ზემოაღნიშნული გარემოებებისა და მართლმსაჯულების ეფექტიანი განხორციელების აუცილებლობის გათვალისწინებით, ოკუპირებული ტერიტორიის სასამართლოები აგრძელებენ თავიანთი ფუნქციების შესრულებას ამ კანონმდებლობით გათვალისწინებული ყველა სამართალდარღვევის მიმართ.

თუმცა, ოკუპანტ სახელმწიფოს შეუძლია ოკუპირებული ტერიტორიის მოსახლეობა დაუქვემდებაროს ისეთ კანონებს, რომლებიც აუცილებელია წინამდებარე კონვენციით გათვალისწინებული მისი ვალდებულებების შესასრულებლად, ტერიტორიაზე წესრიგის შესანარჩუნებლად და ოკუპანტი სახელმწიფოს ჯარების ან ადმინისტრაციის პირადი შემადგენლობისა და ქონების, აგრეთვე მათ მიერ გამოყენებული ობიექტებისა და საკომუნიკაციო ხაზების უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად.

მუხლი 65🔗

ოკუპანტი სახელმწიფოს მიერ მიღებული სისხლისსამართლებრივი კანონმდებლობა ძალაში შევა მხოლოდ მას შემდეგ, რაც გამოქვეყნდება და მოსახლეობას საკუთარ ენაზე მიეწოდება. ამ კანონმდებლობას უკუძალა არ უნდა ჰქონდეს.

მუხლი 66🔗

ოკუპანტი სახელმწიფოს მიერ 64-ე მუხლის მეორე აბზაცის საფუძველზე მიღებული სისხლისსამართლებრივი კანონმდებლობის დარღვევის შემთხვევაში, ოკუპანტ სახელმწიფოს შეუძლია ბრალდებული გადასცეს მის მიერ სათანადო წესით შექმნილ არაპოლიტიკურ სამხედრო სასამართლოებს, იმ პირობით, რომ სასამართლო  განთავსებული იქნება ოკუპირებული ქვეყნის ტერიტორიაზე. სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოების სხდომები სასურველია, გაიმართოს ოკუპირებული ქვეყნის ტერიტორიაზე.

მუხლი 67🔗

სასამართლოებმა უნდა გამოიყენონ მხოლოდ ის სამართლებრივი დებულებები, რომლებიც სამართალდარღვევის ჩადენამდე მოქმედებდა და რომლებიც შეესაბამება სამართლის ზოგად პრინციპებს, კერძოდ, სასჯელის დანაშაულთან თანაზომიერების პრინციპს. მათ უნდა გაითვალისწინონ, რომ ბრალდებული არ არის ოკუპანტი სახელმწიფოს მოქალაქე.

მუხლი 68🔗

თუ დაცვის ქვეშ მყოფი პირი სამართალდარღვევას ჩაიდენს მხოლოდ იმ მიზნით, რომ ზიანი მიაყენოს ოკუპანტ სახელმწიფოს და ეს სამართალდარღვევა არ წარმოადგენს საოკუპაციო ჯარის ან ადმინისტრაციის პირადი შემადგენლობის სიცოცხლის ან ფიზიკური ხელშეუხებლობის ხელყოფას, არ ქმნის სერიოზულ კოლექტიურ საფრთხეს და არ აყენებს  მნიშვნელოვან ზიანს საოკუპაციო ჯარის ან ადმინისტრაციის ქონებას ან მათ მიერ გამოყენებულ ობიექტებს, მას შეიძლება დაეკისროს მხოლოდ თავისუფლების აღკვეთა ან ინტერნირება. ამასთან, ასეთი თავისუფლების აღკვეთის ან ინტერნირების ხანგრძლივობა უნდა შეესაბამებოდეს ჩადენილ სამართალდარღვევას. ამგვარი სამართალდარღვევებისათვის თავისუფლების აღკვეთა ან ინტერნირება უნდა იყოს სასჯელის ერთადერთი ზომა. წინამდებარე კონვენციის 66-ე მუხლში მითითებულ სასამართლოებს შეუძლიათ თავისუფლების აღკვეთა შეცვალონ იმავე ვადის ინტერნირებით.

ოკუპანტი სახელმწიფოს მიერ 64-ე და 65-ე მუხლების შესაბამისად მიღებული სისხლისსამართლებრივი კანონმდებლობა შეიძლება ითვალისწინებდეს დაცვის ქვეშ მყოფი პირების სიკვდილით დასჯას მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც მათ ბრალი მიუძღვით ჯაშუშობაში, ოკუპანტი სახელმწიფოს სამხედრო ობიექტების წინააღმდეგ სერიოზული დივერსიული აქტების ჩადენაში ან წინასწარ განზრახ სამართალდარღვევებში, რომელთა შედეგად ერთი ან რამდენიმე ადამიანი დაიღუპა და იმ პირობით, რომ ოკუპაციამდე მოქმედი ოკუპირებული სახელმწიფოს კანონმდებლობა მსგავსი დანაშაულებისათვის სიკვდილით დასჯას ითვალისწინებდა.

სასიკვდილო განაჩენი შეიძლება გამოტანილ იქნეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ სასამართლომ განსაკუთრებული ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებას, რომ ბრალდებული არ არის ოკუპანტი სახელმწიფოს მოქალაქე და არ აკისრია ერთგულების არანაირი ვალდებულება.

არავითარ შემთხვევაში სასიკვდილო განაჩენი არ შეიძლება გამოიტანოს იმ დაცვის ქვეშ მყოფი პირის მიმართ, რომელსაც სამართალდარღვევის ჩადენის მომენტში თვრამეტი წელი არ შესრულებია.

მუხლი 69🔗

ყველა შემთხვევაში წინასწარი პატიმრობის ვადა ჩაითვლება იმ თავისუფლების აღკვეთის ვადაში, რომელიც შეიძლება დაეკისროს დაცვის ქვეშ მყოფ პირს.

მუხლი 70🔗

ოკუპანტ სახელმწიფოს არ შეუძლია დაცვის ქვეშ მყოფი პირის დაპატიმრება, დევნა ან გასამართლება იმ ქმედებების ან გამოთქმული მოსაზრებებისათვის, რომლებიც ჩადენილი ან გამოთქმული იყო ოკუპაციამდე ან ოკუპაციის დროებითი შეწყვეტის პერიოდში, გარდა ომის კანონებისა და ჩვეულებების დარღვევის შემთხვევებისა.

ოკუპანტი სახელმწიფოს მოქალაქე, რომელიც კონფლიქტის დაწყებამდე ოკუპირებულ ტერიტორიაზე თავშესაფარს ეძებდა, შეიძლება დაპატიმრებული, სასამართლოსთვის გადაცემული, გასამართლებული ან დეპორტირებული იქნეს მხოლოდ საომარი მოქმედებების დაწყების შემდეგ ჩადენილი სამართალდარღვევებისათვის ან მანამდე ჩადენილი ისეთი სისხლის სამართლის დანაშაულებისათვის, რომლებიც ოკუპირებული სახელმწიფოს კანონმდებლობით მშვიდობიან დროსაც ექსტრადიციას დაექვემდებარებოდა.

მუხლი 71🔗

ოკუპანტი სახელმწიფოს კომპეტენტურ სასამართლო ორგანოებს არ შეუძლიათ განაჩენის გამოტანა საქმის დადგენილი საპროცესო წესით განხილვის გარეშე.

ნებისმიერ პირს, რომელსაც ოკუპანტი სახელმწიფო ბრალს უყენებს, ამის შესახებ დაუყოვნებლივ ეცნობება წერილობით მისთვის გასაგებ ენაზე, მის წინააღმდეგ წაყენებული ბრალდების დეტალური აღწერით და მისი საქმე, შეძლებისდაგვარად, უმოკლეს ვადაში განიხილება. მფარველ სახელმწიფოს უნდა ეცნობოს ოკუპანტი სახელმწიფოს მიერ დაცვის ქვეშ მყოფ პირთა მიმართ წარმოებული ყველა საქმე, რომელიც ეხება ბრალდებებს, რომელიც ისჯება სიკვდილით ან თავისუფლების აღკვეთით ორი ან მეტი წლის ვადით. მფარველ სახელმწიფოს ნებისმიერ დროს აქვს უფლება გაეცნოს ასეთი საქმეების მიმდინარეობას. გარდა ამისა, მფარველ სახელმწიფოს მოთხოვნის შემთხვევაში უფლება აქვს, მიეწოდოს ყველა მონაცემი ამგვარი საქმეებისა და ოკუპანტი სახელმწიფოს მიერ დაცვის ქვეშ მყოფ პირთა მიმართ წარმოებული ნებისმიერი სხვა საქმის შესახებ.

მფარველ სახელმწიფოს მოცემული მუხლის მეორე აბზაცში მითითებული შეტყობინება დაუყოვნებლივ ეგზავნება; ნებისმიერ შემთხვევაში მფარველმა სახელმწიფომ შეტყობინება უნდა მიიღოს საქმის მოსმენის დაწყებამდე სულ მცირე სამი კვირით ადრე. საქმის მოსმენა არ შეიძლება დაიწყოს, თუ არ დასტურდება, რომ ამ მუხლის დებულებები შესრულებულია. შეტყობინება უნდა შეიცავდეს შემდეგ მონაცემებს:

a. ბრალდებულის შესახებ მონაცემები;

b. ინტერნირების ან პატიმრობის ადგილი;

c. ბრალდების ან ბრალდებათა დეტალური აღწერა (შესაბამის სისხლის სამართლის დებულებებზე მითითებით);

d. სასამართლოს დასახელება, რომელმაც საქმე უნდა განიხილოს;

e. საქმის პირველი მოსმენის ადგილი და თარიღი.

მუხლი 72🔗

ყოველ ბრალდებულს უფლება აქვს წარმოადგინოს მისი დაცვისთვის საჭირო მტკიცებულებები და მოითხოვოს მოწმეთა გამოძახება სასამართლოში. მას უფლება აქვს აირჩიოს კვალიფიციური დამცველი, რომელიც მას თავისუფლად მოინახულებს და რომელსაც ექნება დაცვის მოსამზადებლად საჭირო ყველა შესაძლებლობა.

თუ ბრალდებული თავად არ ირჩევს დამცველს, იგი შეიძლება დანიშნოს მფარველმა სახელმწიფომ. როდესაც წაყენებული ბრალდება სერიოზულია და მფარველი სახელმწიფო არ არსებობს, ოკუპანტი სახელმწიფო, ბრალდებულის თანხმობით, თავად ნიშნავს დამცველს.

ყველა ბრალდებული, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც იგი თავად აცხადებს უარს, სარგებლობს თარჯიმნის დახმარებით როგორც წინასწარი გამოძიების ეტაპზე, ისე სასამართლოს სხდომებზე. მას უფლება აქვს ნებისმიერ დროს განაცხადოს უარი თარჯიმანზე და მოითხოვოს მისი შეცვლა.

მუხლი 73🔗

ყოველ მსჯავრდებულს უფლება აქვს ისარგებლოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული და სასამართლოს მიერ გამოყენებული გასაჩივრების საშუალებებით. იგი სრულად უნდა იყოს ინფორმირებული გასაჩივრების ან შუამდგომლობის დაყენების შესაძლებლობის, აგრეთვე გასაჩივრების ვადების შესახებ.

წინამდებარე ნაწილში გათვალისწინებული სისხლის სამართლის საპროცესო წესები, რამდენადაც შესაძლებელია, ვრცელდება აგრეთვე გასაჩივრაებზე. იმ შემთხვევაში, თუ სასამართლოს მიერ გამოყენებულ კანანონებში არ არის გათვალისწინებული გასაჩივრების უფლება, მსჯავრდებულს შეუძლია განაჩენი გაასაჩივროს ოკუპანტი სახელმწიფოს შესაბამისი ორგანოების წინაშე.

მუხლი 74🔗

მფარველი სახელმწიფოს წარმომადგენლებს უფლება აქვთ დაესწრონ სასამართლოს ყველა სხდომას, სადაც განიხილება დაცვის ქვეშ მყოფი პირების საქმეები, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც ოკუპანტი სახელმწიფოს უშიშროების ინტერესებიდან გამომდინარე საქმის მოსმენა დახურულ სხდომაზე ტარდება, ასეთ შემთხვევაში ოკუპანტმა სახელმწიფომ ამის შესახებ უნდა აცნობოს მფარველ სახელმწიფოს. მფარველ სახელმწიფოს უნდა ეცნობოს სასამართლოში საქმის განხილვის დაწყების ადგილი და თარიღი.

ყოველი განაჩენი, რომელიც ითვალისწინებს სიკვდილით დასჯას ან თავისუფლების აღკვეთას ორი ან მეტი წლის ვადით, დასაბუთების მითითებით, უმოკლეს ვადაში ეცნობება მფარველ სახელმწიფოს. შეტყობინება უნდა შეიცავდეს მითითებას 71-ე მუხლის შესაბამისად გაგზავნილი შეტყობინების შესახებ და, თავისუფლების აღკვეთის შემთხვევაში, ცნობას სასჯელის მოხდის ადგილის შესახებ. სხვა განაჩენები, გარდა ზემოაღნიშნულისა, ინახება სასამართლოში და გადასინჯვისათვის წარედგინება მფარველი სახელმწიფოს წარმომადგენლებს, როდესაც განაჩენი ითვალისწინებს სიკვდილით დასჯას ან თავისუფლების აღკვეთას ორი ან მეტი წლის ვადით, მისი გასაჩივრების ვადის ათვლა არ იწყება მანამ, სანამ მფარველი სახელმწიფო არ მიიღებს შეტყობინებას განაჩენის შესახებ.

მუხლი 75🔗

სიკვდილმისჯილს არავითარ შემთხვევაში არ უნდა ჩამოერთვას შეწყალების ან განაჩენის აღსრულების გადავადების თაობაზე შუამდგომლობის წარდგენის უფლება.

არცერთი სასიკვდილო განაჩენი არ აღსრულდება სულ მცირე ექვსი თვის გასვლამდე იმ თარიღიდან, როდესაც მფარველი სახელმწიფო მიიღებს შეტყობინებას საბოლოო სასამართლო გადაწყვეტილების შესახებ, რომელიც ადასტურებს ამ სასიკვდილო განაჩენს, ან შეწყალებაზე უარის შესახებ.

ცალკეულ შემთხვევებში, როდესაც განსაკუთრებული გარემოებების გამო საფრთხე ექმნება ოკუპანტი სახელმწიფოს ან მისი შეიარაღებული ძალების უშიშროებას, აღნიშნული ექვსთვიანი ვადა შეიძლება შემცირდეს, ამის შესახებ მფარველ სახელმწიფოს ყოველთვის ეცნობება. ასეთ შემთხვევაში მფარველ სახელმწიფოს უნდა მიეცეს საკმარისი დრო, რათა მიმართოს ოკუპანტი სახელმწიფოს კომპეტენტურ ხელისუფლებას ამ სასიკვდილო განაჩენთან დაკავშირებით.

მუხლი 76🔗

დაცვის ქვეშ მყოფი პირები, რომლებიც ბრალდებული არიან სამართალდარღვევებში, უნდა იმყოფებოდნენ პატიმრობაში ოკუპირებულ ქვეყანაში და მსჯავრდების შემთხვევაში სასჯელი იქვე უნდა მოიხადონ. შესაძლებლობის ფარგლებში ისინი სხვა პატიმრებისგან განცალკევებით მოათავსებიან და დაექვემდებარებიან ჰიგიენურ და კვების ისეთ რეჟიმს, რომელიც აუცილებელია მათი ჯანმრთელობის შენარჩუნებისათვის და რომელიც, სულ მცირე, შეესაბამება ოკუპირებულ ტერიტორიაზე არსებული სასჯელაღსრულების დაწესებულებების რეჟიმს.

აღნიშნული პირები უზრუნველყოფილნი იქნებიან მათი ჯანმრთელობის მდგომარეობისათვის საჭირო სამედიცინო დახმარებით.

მათ ასევე ექნებათ უფლება მიიღონ ისეთი სულიერი დახმარება, რომელიც მათთვის აუცილებელია.

ქალები უნდა მოთავსდნენ ცალკე სივრცეებში და იმყოფებოდნენ ქალთა პერსონალის უშუალო ზედამხედველობის ქვეშ.

არასრულწლოვანთა მიმართ გათვალისწინებული უნდა იქნეს მათთვის დამახასიათებელი სპეციალური რეჟიმი.

დაკავებულ დაცვის ქვეშ მყოფ პირებს უფლება აქვთ მოინახულონ მფარველი სახელმწიფოს წარმომადგენლებმა და წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტის დელეგატებმა 143-ე მუხლის დებულებათა შესაბამისად.

ასეთ პირებს უფლება აქვთ მიიღონ თვეში სულ მცირე ერთი ჰუმანიტარული დახმარების ამანათი.

მუხლი 77🔗

ოკუპირებულ ტერიტორიაზე სამართალდარღვევაში ბრალდებული ან სასამართლოს მიერ მსჯავრდებული დაცვის ქვეშ მყოფი პირები ოკუპაციის დასრულების შემდეგ, მათ საქმეებთან დაკავშირებულ მასალებთან ერთად, გადაეცემიან გათავისუფლებული ტერიტორიის ხელისუფლებას.

მუხლი 78🔗

თუ ოკუპანტი სახელმწიფო იმპერატიული უშიშროების მოსაზრებებიდან გამომდინარე საჭიროდ ჩათვლის დაცვის ქვეშ მყოფი პირების მიმართ უსაფრთხოების ზომების მიღებას, მას შეუძლია, უკიდურეს შემთხვევაში მიამაგროს ისინი გარკვეულ საცხოვრებელზე ან დაუქვემდებაროს ინტერნირებას.

გარკვეულ საცხოვრებელზე მიმაგრების ან ინტერნირების შესახებ გადაწყვეტილებები მიიღება ოკუპანტი სახელმწიფოს მიერ წინამდებარე კონვენციის შესაბამისად დადგენილი რეგულარული პროცედურის საფუძველზე. ეს პროცედურა უნდა ითვალისწინებდეს დაინტერესებული პირების მიერ აპელაციის უფლებას. აპელაციები უნდა გადაწყდეს შეძლებისდაგვარად უმოკლეს ვადაში. თუ მიღებული გადაწყვეტილება ძალაში დარჩება, იგი უნდა დაექვემდებაროს პერიოდულ გადასინჯვას, შეძლებისდაგვარად, ყოველ ექვს თვეში ერთხელ მაინც, შესაბამისი სახელმწიფოს მიერ შექმნილი კომპეტენტური ორგანოს მიერ.

დაცვის ქვეშ მყოფი პირები, რომლებიც გარკვეულ საცხოვრებელზე მიმაგრების შედეგად იძულებულნი გახდნენ დაეტოვებინათ თავიანთი საცხოვრებელი ადგილები, სარგებლობენ წინამდებარე კონვენციის 39-ე მუხლით გათვალისწინებული ყველა უპირატესობით.

ნაწილი IV

ინტერნირებულებთან მოპყრობის წესები

ზოგადი დებულებები

მუხლი 79🔗

კონფლიქტის მონაწილე მხარეებს არ შეუძლიათ დაცვის ქვეშ მყოფი პირების ინტერნირება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც ეს ხორციელდება 41-ე, 42-ე, 43-ე, 68-ე და 78-ე მუხლების დებულებათა შესაბამისად.

მუხლი 80🔗

ინტერნირებულები სრულად ინარჩუნებენ თავიანთ სამოქალაქო უფლებაუნარიანობას და მისგან გამომდინარე უფლებებს ახორციელებენ იმ ფარგლებში, რამდენადაც ეს თავსებადია მათ სტატუსთან.

მუხლი 81🔗

კონფლიქტის მონაწილე მხარეები, რომლებმაც დაცვის ქვეშ მყოფი პირების ინტერნირება მოახდინეს, ვალდებულნი არიან შეინახონ ისინი უფასოდ და გაუწიონ მათ ჯანმრთელობის მდგომარეობისათვის საჭირო სამედიცინო დახმარება.

აღნიშნული ხარჯების ანაზღაურების მიზნით დაუშვებელია დაქვითვა ინტერნირებულთათვის განკუთვნილი დახმარების თანხებიდან, ხელფასიდან ან მათთვის კუთვნილი სხვა თანხებიდან.

სახელმწიფო, რომლის ხელშიც ინტერნირებულები იმყოფებიან, ვალდებულია უზრუნველყოს იმ პირთა რჩენა, რომლებიც ინტერნირებულთა კმაყოფაზე იმყოფებიან, თუ მათ არ გააჩნიათ საკმარისი საარსებო საშუალებები ან არ შეუძლიათ საკუთარი თავის რჩენა.

მუხლი 82🔗

სახელმწიფო, რომლის ხელშიც  იმყოფებიან ინტერნირებულები, შეძლებისდაგვარად, განათავსებს მათ მათი მოქალაქეობის, ენისა და ჩვეულებების მიხედვით. ერთი და იმავე სახელმწიფოს მოქალაქეები არ უნდა იყვნენ განცალკევებით მოთავსებულნი მხოლოდ ენობრივი განსხვავების გამო.

ინტერნირების მთელი პერიოდის განმავლობაში ერთი ოჯახის წევრები, განსაკუთრებით მშობლები და შვილები, ერთად უნდა იყვნენ მოთავსებულნი ერთსა და იმავე ინტერნირების ადგილზე, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც დროებითი განშორება აუცილებელია სამუშაოს, ჯანმრთელობის მდგომარეობის ან წინამდებარე ნაწილის IX თავის დებულებების შესრულების მიზნით. ინტერნირებულებს შეუძლიათ მოითხოვონ, რომ მათი შვილები, რომლებიც თავისუფლებაზე იმყოფებიან და მოკლებულნი არიან მშობლის მზრუნველობას, მათთან ერთად ინტერნირებულნი იქნენ.

შეძლებისდაგვარად, ერთი ოჯახის ინტერნირებული წევრები უნდა იყვნენ მოთავსებულნი ერთსა და იმავე შენობაში და განცალკევებულნი უნდა იყვნენ სხვა ინტერნირებულებისაგან, მათ უნდა მიეცეთ სათანადო პირობები ნორმალური ოჯახური ცხოვრების წარმართვისათვის.

ინტერნირების ადგილები

მუხლი 83🔗

სახელმწიფომ, რომლის ხელშიც ინტერნირებულები იმყოფებიან, არ უნდა განათავსოს ინტერნირების ადგილები იმ რაიონებში, რომლებიც განსაკუთრებით დგას საომარი მოქმედებების საფრთხის წინაშე.

სახელმწიფო, რომლის ხელშიც ინტერნირებულები იმყოფებიან, მფარველი სახელმწიფოს შუამავლობით მოწინააღმდეგე მხარეებს აცნობებს ინტერნირების ადგილების გეოგრაფიული მდებარეობის შესახებ ყველა საჭირო მონაცემს.

როდესაც სამხედრო მოსაზრებები ამის საშუალებას იძლევა, ინტერნირების ბანაკები აღინიშნება ასოებით „IC“ ისე, რომ დღისით ჰაერიდან ნათლად იყოს ხილული. თუმცა დაინტერესებულ მხარეებს შეუძლიათ შეთანხმდნენ აღნიშვნის სხვა წესზეც. ინტერნირების ბანაკის გარდა, სხვა არცერთი ობიექტი ამგვარად არ უნდა იყოს აღნიშნული.

მუხლი 84🔗

ინტერნირებულები უნდა იყვნენ მოთავსებულნი სამხედრო ტყვეებისაგან და სხვა ნებისმიერი მიზეზით თავისუფლებააღკვეთილი პირებისაგან განცალკევებით და მათზე ადმინისტრირება განცალკევებულად უნდა განხორციელდეს.

მუხლი 85🔗

სახელმწიფო, რომლის ხელშიც ინტერნირებულები იმყოფებიან, ვალდებულია მიიღოს ყველა აუცილებელი და შესაძლო ზომა, რათა დაცვის ქვეშ მყოფი პირები ინტერნირების დაწყებიდანვე მოთავსდნენ შენობებსა და ნაგებობებში, რომლებიც ჰიგიენისა და ჯანმრთელობის დაცვის თვალსაზრისით უზრუნველყოფს ყველა შესაძლო გარანტიას და ეფექტიან დაცვას კლიმატის სიმკაცრისა და საომარი მოქმედებების ზემოქმედებისაგან. არავითარ შემთხვევაში არ შეიძლება ინტერნირების მუდმივი ადგილების განთავსება არაჯანსაღ რაიონებში ან ისეთ ადგილებში, სადაც კლიმატი ინტერნირებულთა ჯანმრთელობისათვის მავნეა. ყველა შემთხვევაში, როდესაც დაცვის ქვეშ მყოფი პირი დროებით იმყოფება არაჯანსაღ რაიონში ან ისეთ ადგილას, სადაც კლიმატი მის ჯანმრთელობას ვნებს, იგი უნდა გადაიყვანონ ინტერნირების უფრო შესაბამისს ადგილას შეძლებისდაგვარად უმოკლეს ვადაში.

ნაგებობები სრულად უნდა იყოს დაცული ნესტისაგან, სათანადოდ უნდა თბებოდეს და ნათდებოდეს, განსაკუთრებით სიბნელის დადგომასა და განათების გამორთვის შორის პერიოდში. საძილე შენობები უნდა იყოს საკმარისად ტევადი და კარგად ნიავდებოდეს. ინტერნირებულებს უნდა ჰქონდეთ სათანადო საწოლები და საბნების საკმარისი რაოდენობა, კლიმატის, მათი ასაკის, სქესისა და ჯანმრთელობის მდგომარეობის გათვალისწინებით.

ინტერნირებულებს დღე-ღამის განმავლობაში სარგებლობაში  უნდა ჰქონდეთ სანიტარიული დანადგარები, რომლებიც შეესაბამება ჰიგიენის მოთხოვნებს და მუდმივად სუფთა მდგომარეობაში ინახება. მათ უნდა მიეწოდოთ საკმარისი რაოდენობის წყალი და საპონი ყოველდღიური პირადი ჰიგიენისა და პირადი თეთრეულის გასარეცხად; ამ მიზნით, მათ უნდა მიეცეთ საჭირო მოწყობილობები და პირობები. მათთვის ასევე ხელმისაწვდომი უნდა იყოს საშხაპეები ან აბანოები. რეცხვისა და დასუფთავებისათვის უნდა განისაზღვროს საჭირო დრო.

იმ შემთხვევაში, როდესაც გამონაკლისის სახით დროებით საჭირო ხდება ინტერნირებული ქალების იმავე ინტერნირების ადგილზე მოთავსება მამაკაცებთან, რომლებიც მათი ოჯახის წევრები არ არიან, აუცილებელია მათთვის ცალკე საძინებლებისა და სანიტარიული დანადგარების უზრუნველყოფა.

მუხლი 86🔗

სახელმწიფო, რომლის ხელისუფლებაშიც იმყოფებიან ინტერნირებულები, მათი აღმსარებლობის მიუხედავად, გამოყოფს მათთვის რელიგიური წესების აღსრულებისათვის აუცილებელ შენობებს.

მუხლი 87🔗

ინტერნირების ყველა ადგილას, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც არსებობს სხვა შესაბამისი საშუალებები, უნდა მოეწყოს მაღაზიები, რათა ინტერნირებულებმა შეძლონ შეიძინონ სურსათი და ყოველდღიური მოხმარების საგნები, მათ შორის საპონი და თამბაქო, რომლებიც არავითარ შემთხვევაში არ უნდა აღემატებოდეს ადგილობრივ საბაზრო ფასებს, რაც ხელს შეუწყობს მათი ყოფითი პირობებისა და კეთილდღეობის გაუმჯობესებას.

ამ მაღაზიების საქმიანობიდან მიღებული მოგება გადაეცემა თითოეული ინტერნირების ადგილისათვის შექმნილ დახმარების ფონდს და გამოიყენება ამავე ადგილზე მყოფი ინტერნირებულების სასარგებლოდ. 102-ე მუხლის შესაბამისად შექმნილ ინტერნირებულთა კომიტეტს უფლება აქვს განახორციელოს ზედამხედველობა მაღაზიების საქმიანობასა და აღნიშნული ფონდის გამოყენებაზე.

ინტერნირების ადგილის დახურვის შემთხვევაში დახმარების ფონდის ნაშთი გადაირიცხება იმ ინტერნირების ადგილის დახმარების ფონდში, სადაც იმავე ეროვნების ინტერნირებულები იმყოფებიან, ხოლო თუ ასეთი ადგილი არ არსებობს მაშინ ცენტრალურ დახმარების ფონდში, რომელიც განკუთვნილია დამკავებელი სახელმწიფოს ხელში მყოფი ყველა ინტერნირებულის სასარგებლოდ. საყოველთაო გათავისუფლების შემთხვევაში, თუ დაინტერესებულ სახელმწიფოებს შორის სხვა შეთანხმება არ არსებობს, აღნიშნული მოგება რჩება იმ სახელმწიფო, რომლის ხელშიც ინტერნირებულები იმყოფებიან.

მუხლი 88🔗

ინტერნირების ყველა ადგილზე, რომელიც საჰაერო თავდასხმებისა და ომის სხვა საფრთხეების ქვეშ იმყოფება, უნდა მოეწყოს სათანადოო და საკმარისი რაოდენობის თავშესაფრები, რათა უზრუნველყოფილი იყოს აუცილებელი დაცვა. განგაშის შემთხვევაში ინტერნირებულებს უნდა შეეძლოთ ასეთ თავშესაფრებში რაც შეიძლება სწრაფად შესვლა, გარდა იმ პირებისა, რომლებიც რჩებიან თავიანთი საცხოვრებელი შენობების დასაცავად აღნიშნული საფრთხეებისაგან. მოსახლეობის დასაცავად მიღებული ყველა ღონისძიება ინტერნირებულებზეც თანაბრად ვრცელდება.

ინტერნირების ადგილებში უნდა იქნეს მიღებული ყველა საჭირო ზომა ხანძრის საფრთხის თავიდან ასაცილებლად.

კვება და ტანსაცმელი

მუხლი 89🔗

კვების ძირითადი დღიური რაციონი რაოდენობით, ხარისხითა და მრავალფეროვნებით საკმარისი უნდა იყოს ინტერნირებულთა ჯანმრთელობის ნორმალური მდგომარეობის შესანარჩუნებლად და არასრულფასოვანი კვებით გამოწვეული მდგომარეობების თავიდან ასაცილებლად. გათვალისწინებული უნდა იქნეს ინტერნირებულთა ჩვეული კვების რეჟიმიც.

გარდა ამისა, ინტერნირებულებს უნდა ჰქონდეთ შესაძლებლობა, მათ განკარგულებაში არსებული დამატებითი პროდუქტებისაგან თავად მოამზადონ საკვები.

ინტერნირებულებს უნდა მიეწოდოთ საკმარისი რაოდენობით სასმელი წყალი. თამბაქოს მოხმარება ნებადართული უნდა იყოს.

დასაქმებულ ინტერნირებულებს, მათ მიერ შესრულებული სამუშაოს შესაბამისად, უნდა მიეცეთ დამატებითი საკვები.

ორსულმა და მშობიარე ქალებმა, აგრეთვე თხუთმეტი წლის ასაკამდე ბავშვებმა, უნდა მიიღონ დამატებითი საკვები მათი ფიზიოლოგიური მოთხოვნილებების შესაბამისად.

მუხლი 90🔗

ინტერნირებულებს უნდა ჰქონდეთ შესაძლებლობა, დაკავების მომენტში მოიმარაგონ ტანსაცმელი, ფეხსაცმელი და საცვლები, ხოლო შემდგომში, საჭიროების შემთხვევაში შეიძინონ დამატებითი ნივთები. თუ ინტერნირებულს არ აქვთ კლიმატური პირობების შესაბამისი საკმარისი ტანსაცმელი და მათი შეძენა არ შეუძლია სახელმწიფო რომლის ხელშიც ინტერნირებულები იმყოფებიან, ვალდებულია უზრუნველყოს ისინი უფასოდ.

ტანსაცმელი, რომლითაც სახელმწიფო უზრუნველყოფს ინტერნირებულებს, არ უნდა იყოს შეურაცხმყოფელი ან დაცინვის საფუძველი.

დასაქმებულ ინტერნირებულებს უნდა მიეცეთ შესრულებული სამუშაოს შესაბამისი სამუშაო აღჭურვილობა, მათ შორის სპეციალური ტანსაცმელი.

ჰიგიენა და სამედიცინო დახმარება

მუხლი 91🔗

ინტერნირების ყველა ადგილას უნდა არსებობდეს სათანადოდ აღჭურვილი ლაზარეთი, რომელსაც ხელმძღვანელობს კვალიფიციური ექიმი და სადაც ინტერნირებულები მიიღებენ მათთვის საჭირო სამედიცინო დახმარებას, აგრეთვე ექნებათ შესაბამისი კვების რეჟიმი. გადამდები ან ფსიქიკური დაავადებების მქონე პირთათვის უნდა გამოიყოს იზოლირებული განყოფილებები.

მშობიარე ქალები და ინტერნირებულები, რომლებიც მძიმედ არიან დაავადებულნი ან რომელთა მდგომარეობა მოითხოვს სპეციალურ მკურნალობას, ქირურგიულ ჩარევას ან ჰოსპიტალიზაციას, უნდა იქნენ მოთავსებულნი ნებისმიერ დაწესებულებაში, სადაც შესაძლებელია მათთვის სათანადო მკურნალობის უზრუნველყოფა და მათ უნდა მიიღონ ისეთი სამედიცინო დახმარება, რომელიც ხარისხით თანაბარია მოსახლეობისათვის გაწეულ სამედიცინო დახმარებასთან.

ინტერნირებულებს, უპირატესად, სამედიცინო დახმარებას გაუწევს მათივე ეროვნების სამედიცინო პერსონალი.

ინტერნირებულებს არ შეიძლება შეეზღუდოთ სამედიცინო პერსონალთან მიმართვის უფლება. სახელმწიფოს, რომლის ხელშიც ინტერნირებულები იმყოფებიან, სამედიცინო ორგანოები ვალდებულნი არიან, ინტერნირებულის მოთხოვნის შემთხვევაში გასცენ ოფიციალური ცნობა დაავადების ან დაზიანების ხასიათის, ჩატარებული მკურნალობის ხასიათისა და ხანგრძლივობის შესახებ. ამ ცნობის დუბლიკატი უნდა გაეგზავნოს 140-ე მუხლში მითითებულ ცენტრალურ სააგენტოს.

ინტერნირებულთა მკურნალობა, მათ შორის მათი ჯანმრთელობის შესანარჩუნებლად საჭირო ყველა მოწყობილობით უზრუნველყოფა, კბილის და სხვა ხელოვნური პროთეზებისა და სათვალეების ჩათვლით, უფასოა.

მუხლი 92🔗

ინტერნირებულთა სამედიცინო შემოწმება უნდა ჩატარდეს სულ მცირე თვეში ერთხელ. ამ შემოწმებების მიზანი, საკუთვრივ, არის ზედამხედველობა ინტერნირებულთა ჯანმრთელობის საერთო მდგომარეობაზე, კვებასა და სისუფთავეზე, აგრეთვე გადამდები დაავადებების, განსაკუთრებით ტუბერკულოზის, მალარიისა და ვენერიული დაავადებების გამოვლენა. ასეთი შემოწმებები მოიცავს, თითოეული ინტერნირებულის წონის შემოწმებას და სულ მცირე წელიწადში ერთხელ, რადიოსკოპიულ გამოკვლევას.

რელიგიური, ინტელექტუალური და ფიზიკური საქმიანობა

მუხლი 93🔗

ინტერნირებულებს სრული თავისუფლება უნდა მიენიჭოთ თავიანთი რელიგიური მოვალეობების შესრულებაში, მათ შორის, საკუთარი აღმსარებლობის რელიგიურ მსახურებებზე დასწრებისას, იმ პირობით, რომ ისინი დაიცავენ დამკავებელი ხელისუფლების მიერ დადგენილ დისციპლინურ წესებს.

ინტერნირებულ სასულიერო პირებს უფლება აქვთ თავისუფლად შეასრულონ თავიანთი მსახურება ერთმორწმუნეთა შორის. ამ მიზნით, სახელმწიფო, რომლის ხელშიც ინტერნირებულები იმყოფებიან, უზრუნველყოფს მათ თანაბარ განაწილებას იმ ინტერნირების ადგილებს შორის, სადაც იმყოფებიან ერთსა და იმავე ენაზე მოსაუბრე და ერთი აღმსარებლობის ინტერნირებულები. თუ ასეთი სასულიერო პირების რაოდენობა არასაკმარისია, სახელმწიფო მათ უზრუნველყოფს საჭირო საშუალებებით, მათ შორის, სატრანსპორტო საშუალებებით, რათა მათ შეძლონ გადაადგილება ინტერნირების ერთ ადგილიდან მეორეში და საავადმყოფოებში მყოფი ინტერნირებულების მონახულება. სასულიერო პირებს უფლება აქვთ თავისუფლად აწარმოონ მიმოწერა თავიანთი მსახურების საკითხებთან დაკავშირებით იმ ქვეყნის რელიგიურ ხელისუფლებასთან, რომლის ხელშიც ინტერნირებულები იმყოფებიან, და, შეძლებისდაგავარდ, თავიანთი აღმსარებლობის საერთაშორისო რელიგიურ ორგანიზაციებთან. აღნიშნული მიმოწერა არ ჩაითვლება 107-ე მუხლში მითითებულ კვოტაში, თუმცა მასზე ვრცელდება 112-ე მუხლის დებულებები.

როდესაც ინტერნირებულებს არ აქვთ თავიანთი აღმსარებლობის სასულიერო პირის სულიერი დახმარების მიღების შესაძლებლობა, ან ასეთი სასულიერო პირები არასაკმარისი რაოდენობით არიან წარმოდგენილნი, იმავე აღმსარებლობის ადგილობრივ სასულიერო ხელისუფლებას შეუძლია, იმ სახელმწიფოს თანხმობით, რომლის ხელშიც ინტერნირებულები იმყოფებიან, დანიშნოს შესაბამისი სასულიერო პირი ან, თუ ეს რელიგიური თვალსაზრისით დასაშვებია, გამოყოს მსგავსი რელიგიის წარმომადგენელი სასულიერო პირი ან სათანადოდ კვალიფიცირებული ერისკაცი. ასეთი პირები ისარგებლებენ დაკისრებული მოვალეობების შესრულებისათვის აუცილებელი საშუალებებით. ამგვარად დანიშნული პირები ვალდებულნი არიან დაიცვან იმ სახელმწიფოს მიერ დადგენილი ყველა წესი, რომლის ხელშიც ინტერნირებულები იმყოფებიან, დისციპლინისა და უსაფრთხოების უზრუნველყოფის მიზნით.

მუხლი 94🔗

სახელმწიფო, რომლის ხელშიც ინტერნირებულები იმყოფებიან, წაახალისებს მათ ინტელექტუალურ, საგანმანათლებლო, რეკრეაციულ, სპორტულ და გასართობ საქმიანობას და მათ მისცემს თავისუფლებას, მიიღონ ან არ მიიღონ მონაწილეობა ასეთ საქმიანობაში. სახელმწიფომ უნდა მიიღოს ყველა პრაქტიკულად შესაძლო ზომა ამ საქმიანობის განხორციელების უზრუნველსაყოფად, მათ შორის შესაბამისი სივრცეების გამოყოფით.

ინტერნირებულებს უნდა მიეცეთ ყველა შესაძლო საშუალება სწავლის გასაგრძელებლად ან ახალი საგნების დასაუფლებლად. უზრუნველყოფილი უნდა იყოს ბავშვებისა და მოზარდების განათლება; მათ უნდა მიეცეთ შესაძლებლობა დაესწრონ სკოლებს როგორც ინტერნირების ადგილებში, ისე მის ფარგლებს გარეთ.

ინტერნირებულებს უნდა მიეცეთ შესაძლებლობა ფიზიკური ვარჯიშისათვის, სპორტისა და სუფთა ჰაერზე თამაშებისათვის. ამ მიზნით ინტერნირების ყველა ადგილზე უნდა გამოიყოს საკმარისი ღია სივრცე. ბავშვებისა და მოზარდებისათვის უნდა გამოიყოს სპეციალური სათამაშო მოედნები.

მუხლი 95🔗

სახელმწიფოს, რომლის ხელშიც ინტერნირებულები იმყოფებიან, არ შეუძლია მათი დასაქმება, თუ ისინი თავად არ გამოთქვამენ ამის სურვილს. ნებისმიერ შემთხვევაში აკრძალულია ისეთი სამუშაო, რომელიც, თუ არაინტერნირებული დაცვის ქვეშ მყოფი პირის მიერ იძულებით შესრულდებოდა, გამოიწვევდა წინამდებარე კონვენციის მე-40 ან 51-ე მუხლების დარღვევას, აგრეთვე სამუშაო, რომელსაც აქვს შეურაცხმყოფელი ან დამამცირებელი ხასიათი.

ექვსკვირიანი სამუშაო პერიოდის შემდეგ ინტერნირებულს შეუძლია ნებისმიერ დროს შეწყვიტოს მუშაობა, იმ პირობით, რომ ამის შესახებ რვა დღით ადრე გააფრთხილებს.

ეს დებულებები არ ზღუდავს სახელმწიფოს უფლებას, რომლის ხელშიც ინტერნირებულები იმყოფებიან, გამოიყენოს ინტერნირებული ექიმები, კბილის ექიმები და სამედიცინო პერსონალის სხვა წევრები თავიანთი პროფესიული საქმიანობის ფარგლებში სხვა ინტერნირებულთა სასარგებლოდ; დაასაქმოს ინტერნირებულები ადმინისტრაციულ და მოვლა-პატრონობასთან დაკავშირებულ სამუშაოებზე ინტერნირების ადგილებში; გამოიყენოს ისინი სამზარეულოში ან სხვა საყოფაცხოვრებო სამუშაოებში; აგრეთვე დაავალოს მათ მოვალეობები, რომლებიც დაკავშირებულია ინტერნირებულთა დაცვასთან საჰაერო დაბომბვისა და ომის სხვა საფრთხეებისაგან. თუმცა არცერთ ინტერნირებულს არ შეიძლება დაევალოს ისეთი სამუშაო, რომლის შესრულებაც, ექიმის დასკვნით, მისთვის ფიზიკურად შეუფერებელია.

სახელმწიფო, რომლის ხელშიც ინტერნირებულები იმყოფებიან, სრულად პასუხისმგებელია სამუშაო პირობებზე, სამედიცინო დახმარებაზე, ხელფასის გადახდაზე და იმაზე, რომ დასაქმებულმა ინტერნირებულებმა მიიღონ კომპენსაცია სამუშაოზე უბედური შემთხვევებისა და პროფესიული დაავადებების შემთხვევაში. სამუშაო პირობები და ასეთი კომპენსაცია უნდა შეესაბამებოდეს ეროვნულ კანონმდებლობასა და არსებულ პრაქტიკას და არავითარ შემთხვევაში არ უნდა იყოს იმაზე ნაკლები, ვიდრე იმავე რაიონში მსგავსი სამუშაოსათვის დადგენილია. ინტერნირებულთა შრომის ანაზღაურება განისაზღვრება სამართლიანობის საფუძველზე, ინტერნირებულებს, სახელმწიფოს, რომლის ხელშიც ისინი იმყოფებიან, და, საჭიროების შემთხვევაში, სხვა დამსაქმებლებს შორის დადებული სპეციალური შეთანხმებებით, იმ ვალდებულების გათვალისწინებით, რომ სახელმწიფო ვალდებულია უფასოდ უზრუნველყოს ინტერნირებულთა არსებობა და მათი ჯანმრთელობისათვის საჭირო სამედიცინო დახმარება. ინტერნირებულებს, რომლებიც მუდმივად ასრულებენ ამ მუხლის მესამე აბზაცში მითითებულ სამუშაოებს, სახელმწიფომ, რომლის ხელშიც ისინი იმყოფებიან, უნდა გადაუხადოს სამართლიანი ანაზღაურება. მათი სამუშაო პირობები და კომპენსაციის ოდენობა სამუშაოზე უბედური შემთხვევებისა და პროფესიული დაავადებების შემთხვევაში არ უნდა იყოს იმაზე ნაკლები, ვიდრე იმავე რაიონში მსგავსი სამუშაოსათვის არის დადგენილი.

მუხლი 96🔗

ყოველი სამუშაო რაზმი ექვემდებარება რომელიმე ინტერნირების ადგილს. სახელმწიფოს, რომლის ხელშიც ინტერნირებულები იმყოფებიან, შესაბამისი ხელისუფლების ორგანოები და ამ ინტერნირების ადგილის კომენდანტი პასუხისმგებელნი არიან სამუშაო რაზმებში წინამდებარე კონვენციის დებულებათა დაცვაზე. კომენდანტი აწარმოებს მის დაქვემდებარებაში მყოფი სამუშაო რაზმების განახლებად სიას და აცნობებს მას მფარველი სახელმწიფოს, წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტისა და სხვა ჰუმანიტარული ორგანიზაციების წარმომადგენლებს, რომლებსაც შეუძლიათ ინტერნირების ადგილების მონახულება.

პირადი ნივთები და ფულადი სახსრები

მუხლი 97🔗

ინტერნირებულებს უფლება აქვთ შეინარჩუნონ პირადი მოხმარების ნივთები. მათ საკუთრებაში არსებული ფულადი თანხები, ჩეკები, ობლიგაციები და სხვ., აგრეთვე ძვირფასი ნივთები, მათი ჩამორთმევა შესაძლებელია მხოლოდ დადგენილი პროცედურის შესაბამისად; ასეთ შემთხვევაში მათ უნდა გაეცეთ დეტალური მიღების ხელწერილი.

აღნიშნული თანხები ჩაირიცხება თითოეული ინტერნირებულის ანგარიშზე 98-ე მუხლის შესაბამისად. ამ თანხების სხვა ვალუტაზე გადაცვლა დაუშვებელია, თუ ამას არ მოითხოვს იმ ტერიტორიაზე მოქმედი კანონმდებლობა, სადაც ინტერნირებული იმყოფება, ან თუ თავად ინტერნირებული არ განაცხადებს თანხმობას.

ნივთები, რომლებსაც უპირველესად პირადი ან სენტიმენტალური ღირებულება აქვთ, არ შეიძლება იქნეს ჩამორთმეული.

ინტერნირებული ქალი არ უნდა დაექვემდებაროს ჩხრეკას ქალის გარდა სხვა პირის მიერ.

გათავისუფლების ან რეპატრიაციის დროს ინტერნირებულებს დაუბრუნდებათ ყველა ის ნივთი, ფულადი თანხა და სხვა ძვირფასეულობა, რომელიც მათგან ინტერნირების პერიოდში ჩამოერთვათ და ასევე გადაეცემათ მათ ანგარიშზე არსებული ნაშთი 98-ე მუხლის შესაბამისად. გამონაკლისია ის ნივთები ან თანხები, რომლებიც დამკავებელმა სახელმწიფომ შეინარჩუნა მოქმედი კანონმდებლობის საფუძველზე. ასეთ შემთხვევაში მფლობელს ეძლევა დეტალური მიღების ხელწერილი.

ინტერნირებულთა ხელთ არსებული საოჯახო და ვინაობის დამადასტურებელი დოკუმენტები არ შეიძლება ჩამოერთვათ ხელწერილის გარეშე. ინტერნირებული არცერთ შემთხვევაში არ უნდა დარჩეს პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტის გარეშე. თუ მას ასეთი დოკუმენტი არ გააჩნია, დამკავებელი ხელისუფლება გასცემს სპეციალურ დოკუმენტს, რომელიც ინტერნირების დასრულებამდე მისი ვინაობის დამადასტურებელი იქნება.

ინტერნირებულებს შეიძლება ჰქონდეთ მათთან გარკვეული ოდენობის ფულადი თანხა ნაღდი სახით ან შესასყიდი კუპონების ფორმით, რათა შეძლონ საჭირო ნივთების შეძენა.

მუხლი 98🔗

ყოველი ინტერნირებული რეგულარულად მიიღებს საჭირო ოდენობის თანხას სურსათისა და ისეთი საგნების შესაძენად, როგორიცაა თამბაქო და პირადი ჰიგიენის ნივთები. ასეთი დახმარება შეიძლება გაიცეს კრედიტის ან შესასყიდი კუპონების სახით.

გარდა ამისა, ინტერნირებულებს შეუძლიათ მიიღონ დახმარება იმ სახელმწიფოსაგან, რომლის მოქალაქეებიც არიან, მფარველი სახელმწიფოსაგან, დამხმარე ორგანიზაციებისაგან ან თავიანთი ოჯახებისაგან, აგრეთვე შემოსავალი თავიანთი ქონებიდან იმ სახელმწიფოს კანონმდებლობის შესაბამისად, რომლის ხელშიც ისინი იმყოფებიან. დახმარების ოდენობა, რომელსაც აწესებს სახელმწიფო, რომლის მოქალაქეებიც ინტერნირებულები არიან, ერთნაირი უნდა იყოს ინტერნირებულთა თითოეული კატეგორიისათვის (ავადმყოფების, ინვალიდებისა და ორსული ქალებისათვის). ამ დახმარების განსაზღვრა ან მისი განაწილება არ უნდა ეფუძნებოდეს დისკრიმინაციას, რომელიც აკრძალულია წინამდებარე კონვენციის 27-ე მუხლით.

სახელმწიფო, რომლის ხელშიც ინტერნირებულები იმყოფებიან, თითოეული ინტერნირებულისათვის გახსნის პირად ანგარიშს, რომელზეც გადაეცემა წინამდებარე მუხლში მითითებული დახმარებები, მიღებული ხელფასი და მის სახელზე გადმოგზავნილი თანხები, აგრეთვე ის თანხები, რომლებიც მას ჩამოერთვა და რომელთა გამოყენებაც შესაძლებელია იმ ტერიტორიაზე მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად. ინტერნირებულებს, მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, უნდა მიეცეთ შესაძლებლობა გაუგზავნონ ფულადი თანხები თავიანთ ოჯახებსა და მათზე დამოკიდებულ პირებს. მათ შეუძლიათ თავიანთი ანგარიშიდან გამოიტანონ პირადი ხარჯებისათვის საჭირო თანხები იმ ფარგლებში, რომელიც დადგენილია სახელმწიფოს მიერ, რომლის ხელშიც ისინი იმყოფებიან. ინტერნირებულებს ნებისმიერ დროს უნდა ჰქონდეთ შესაძლებლობა გაეცნონ თავიანთი ანგარიშების მდგომარეობას და მიიღონ ამონაწერები. მფარველ სახელმწიფოს, მოთხოვნის საფუძველზე, უნდა მიეწოდოს ანგარიშების მდგომარეობის შესახებ ინფორმაცია. ინტერნირებულის სხვა ადგილზე გადაყვანის შემთხვევაში მისი პირადი ანგარიში მას თან უნდა გადაჰყვეს.

ხელმძღვანელობა და დისციპლინა

მუხლი 99🔗

ინტერნირების ყოველი ადგილს ხელმძღვანელობს ოფიცერი ან პასუხისმგებელი თანამდებობის პირი, რომელიც შერჩეულია იმ სახელმწიფოს რეგულარული შეიარაღებული ძალების ან სამოქალაქო ადმინისტრაციის შემადგენლობიდან, რომლის ხელშიც ინტერნირებულები იმყოფებიან. ინტერნირების ადგილის ხელმძღვანელ ოფიცერს ან თანამდებობის პირს უნდა ჰქონდეს წინამდებარე კონვენციის ასლი მისი ქვეყნის ოფიციალურ ენაზე ან ერთ-ერთ ოფიციალურ ენაზე და იგი პასუხისმგებელია მის შესრულებაზე. ინტერნირებულთა ზედამხედველი პერსონალი უნდა გაეცნოს წინამდებარე კონვენციის დებულებებსა და მისი განხორციელების უზრუნველსაყოფად მიღებულ ადმინისტრაციულ ზომებს.

წინამდებარე კონვენციის ტექსტი და ამ კონვენციის საფუძველზე დადებული სპეციალური შეთანხმებების ტექსტები უნდა გამოიკრას ინტერნირების ადგილებში ინტერნირებულთათვის გასაგებ ენაზე ან უნდა იყოს ინტერნირებულთა კომიტეტის საკუთრებაში.

ყველა ტიპის წესები, ბრძანებები, განცხადებები და შეტყობინებები უნდა ეცნობოს ინტერნირებულებს და გამოიკრას ინტერნირების ადგილებში მათთვის გასაგებ ენაზე.

ინტერნირებულებისათვის ინდივიდუალურად განკუთვნილი ყოველი ბრძანება ან განკარგულება უნდა მიეწოდოთ მათთვის გასაგებ ენაზე.

მუხლი 100🔗

ინტერნირების ადგილებში დაწესებული დისციპლინური რეჟიმი უნდა შეესაბამებოდეს ჰუმანურ პრინციპებს და არავითარ შემთხვევაში არ უნდა მოიცავდეს წესებს, რომლებიც ინტერნირებულებისაგან მოითხოვს მათი ჯანმრთელობისათვის სახიფათო ფიზიკურ დატვირთვას ან წარმოადგენს ფიზიკურ ან მორალურ შეურაცხყოფას. აკრძალულია სხეულზე ამოსაცნობი ნიშნების დადება, მათ შორის ამოსვირინგება ან დაშანთვა.

კერძოდ, აკრძალულია ინტერნირებულთა ხანგრძლივი დროით ფეხზე დაყენება, ხანგრძლივი სახელობითი გამოძახება, დასჯის მიზნით ფიზიკური ვარჯიში, სამხედრო წვრთნა და მანევრები, აგრეთვე საკვების რაციონის შემცირება.

მუხლი 101🔗

ინტერნირებულებს უფლება აქვთ წარუდგინონ შუამდგომლობა იმ ხელისუფლებას, რომლის ხელშიც ისინი იმყოფებიან, მათი ინტერნირების პირობებთან დაკავშირებით.

მათ აგრეთვე უფლება აქვთ, ყოველგვარი შეზღუდვის გარეშე, ინტერნირებულთა კომიტეტის მეშვეობით ან, თუ საჭიროდ მიიჩნევენ, უშუალოდ მფარველი სახელმწიფოს წარმომადგენლებს მიმართონ და აცნობონ მათ ინტერნირების პირობებთან დაკავშირებით არსებული საჩივრები.

ასეთი შუამდგომლობები და საჩივრები დაუყოვნებლივ და ყოველგვარი ცვლილების გარეშე უნდა გადაიცეს და თუ ისინი დაუსაბუთებლად ჩაითვლება, არ უნდა გამოიწვიოს რაიმე სახის სასჯელი.

ინტერნირებულთა კომიტეტებს შეუძლიათ პერიოდულად გაუგზავნონ მოხსენებები მფარველი სახელმწიფოს წარმომადგენლებს ინტერნირების ადგილებში არსებული მდგომარეობისა და ინტერნირებულთა საჭიროებების შესახებ.

მუხლი 102🔗

ინტერნირების ყოველ ადგილზე ინტერნირებულები თავისუფლად, ფარული კენჭისყრით, ყოველ ექვს თვეში ერთხელ ირჩევენ კომიტეტის წევრებს, რომლებიც მათ წარმოადგენენ იმ სახელმწიფოს წინაშე, რომლის ხელშიც ისინი იმყოფებიან, აგრეთვე მფარველი სახელმწიფოს, წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტისა და სხვა მათი დამხმარე ორგანიზაციების წინაშე. კომიტეტის წევრებს შეუძლიათ ხელახლა არჩევა.

არჩეული ინტერნირებულები თავიანთი მოვალეობების შესრულებას შეუდგებიან მას შემდეგ, რაც მათი არჩევა დამტკიცდება იმ სახელმწიფოს შესაბამისი ხელისუფლების მიერ, რომლის ხელშიც ისინი იმყოფებიან. კომიტეტის წევრთა დამტკიცებაზე უარის თქმის ან მათი მოხსნის მიზეზები უნდა ეცნობოს შესაბამისს მფარველ სახელმწიფოს.

მუხლი 103🔗

ინტერნირებულთა კომიტეტებმა უნდა შეუწყონ ხელი ინტერნირებულთა ფიზიკურ, მორალურ და ინტელექტუალურ კეთილდღეობას.

კერძოდ, თუ ინტერნირებულები გადაწყვეტენ ურთიერთდახმარების სისტემის ორგანიზებას, ასეთი ორგანიზება ექვემდებარება კომიტეტების კომპეტენციას წინამდებარე კონვენციის სხვა დებულებებით მათზე დაკისრებული სპეციალური მოვალეობების გარდა.

მუხლი 104🔗

ინტერნირებულთა კომიტეტების წევრებს არ უნდა დაეკისროთ ისეთი სამუშაო, რომელიც გაართულებს მათი მოვალეობების შესრულებას.

ინტერნირებულთა კომიტეტების წევრებს საჭიროებისამებრ შეუძლიათ ინტერნირებულთაგან დანიშნონ თანაშემწეები. მათ უნდა მიეცეთ ყველა პრაქტიკული საშუალება, კერძოდ, მათი მოვალეობების შესრულებისათვის აუცილებელი გადაადგილების გარკვეული თავისუფლება, მათ შორის, სამუშაო რაზმების მონახულებისა და დახმარების ტვირთების მიღების მიზნით.

ინტერნირებულთა კომიტეტების წევრებს უნდა მიეცეთ ყველა შესაძლებლობა, აწარმოონ საფოსტო და სატელეგრაფო მიმოწერა იმ სახელმწიფოს შესაბამის ორგანოებთან, რომლის ხელშიც ინტერნირებულები იმყოფებიან, აგრეთვე მფარველ სახელმწიფოებთან, წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტსა და მის დელეგატებთან, და ინტერნირებულთა დამხმარე სხვა ორგანიზაციებთან. სამუშაო რაზმებში მყოფი კომიტეტის წევრები ისარგებლებენ ანალოგიური შესაძლებლობებით ინტერნირების ძირითად ადგილზე არსებულ კომიტეტთან მიმოწერისათვის. ასეთი მიმოწერა არ უნდა შეიზღუდოს და არ ჩაითვლება 107-ე მუხლში მითითებულ კვოტაში.

ინტერნირებულთა კომიტეტების წევრებს, რომლებიც სხვა ადგილზე გადაჰყავთ, უნდა მიეცეთ საკმარისი დრო, რათა თავიანთი შემცვლელები საქმის ვითარება გააცნონ.

გარე სამყაროსთან ურთიერთობა

მუხლი 105🔗

დაცვის ქვეშ მყოფ პირთა ინტერნირებისთანავე, სახელმწიფო, რომლის ხელშიც ისინი იმყოფებიან, აცნობებს მათ, აგრეთვე იმ სახელმწიფოს, რომლის მოქალაქეებიც ისინი არიან და მათ მფარველ სახელმწიფოს, წინამდებარე თავის დებულებათა შესრულებისათვის მიღებული ღონისძიებების შესახებ. იგი ასევე აცნობებს დაინტერესებულ მხარეებს ამ ღონისძიებებში შემდგომში შეტანილი ნებისმიერი ცვლილების შესახებ.

მუხლი 106🔗

ყოველ ინტერნირებულს, ინტერნირებისთანავე ან ინტერნირების ადგილზე მიყვანიდან არაუგვიანეს ერთი კვირისა, აგრეთვე ავადმყოფობის შემთხვევაში ან სხვა ინტერნირების ადგილზე ან საავადმყოფოში გადაყვანისას, უნდა მიეცეს შესაძლებლობა, უშუალოდ გაუგზავნოს ინტერნირების შესახებ ბარათი, რომელიც, შეძლებისდაგვარად, შეესაბამება წინამდებარე კონვენციაზე დართულ ნიმუშს, ერთი მხრივ, თავის ოჯახს და, მეორე მხრივ, 140-ე მუხლით გათვალისწინებულ ცენტრალურ სააგენტოს. ამ ბარათით იგი აცნობებს თავის ნათესავებს მისი დაკავების შესახებ, მისამართსა და ჯანმრთელობის მდგომარეობას. აღნიშნული ბარათები უნდა გადაიგზავნოს რაც შეიძლება სწრაფად და მათი დაყოვნება რაიმე მიზეზით დაუშვებელია.

მუხლი 107🔗

ინტერნირებულებისათვის ნებადართულია წერილებისა და საფოსტო ბარათების გაგზავნა და მიღება. თუ სახელმწიფო, რომლის ხელშიც ისინი იმყოფებიან, საჭიროდ მიიჩნევს თითოეული ინტერნირებულის მიერ გაგზავნილი წერილებისა და ბარათების რაოდენობის შეზღუდვას, მათი რაოდენობა არ უნდა იყოს თვეში ორ წერილზე და ოთხ საფოსტო ბარათზე ნაკლები; ისინი, შეძლებისდაგვარად, უნდა იყოს შედგენილი წინამდებარე კონვენციაზე დართული ნიმუშების შესაბამისად. თუ შეზღუდვები უნდა დაწესდეს ინტერნირებულთა მისამართით გაგზავნილ კორესპონდენციაზე, ასეთი შეზღუდვები შეიძლება შემოიღოს მხოლოდ იმ სახელმწიფომ, რომლის მოქალაქეებიც არიან ინტერნირებულები, საჭიროების შემთხვევაში იმ სახელმწიფოს თხოვნის საფუძველზე, რომლის ხელშიც ისინი იმყოფებიან. ასეთი წერილები და ბარათები უნდა გადაიგზავნოს გონივრულ ვადებში; მათი დაყოვნება ან დაკავება დისციპლინური მიზეზებით დაუშვებელია.

ინტერნირებულებს, რომლებსაც დიდი ხნის განმავლობაში არ მიუღიათ ცნობები ახლო ნათესავებისგან, ან არ აქვთ შესაძლებლობა ჩვეულებრივი საფოსტო გზით მიიღონ ან გაგზავნონ ცნობები, აგრეთვე მათ, ვინც თავისი სახლიდან მნიშვნელოვან მანძილზე იმყოფება, ნებადართული იქნება დეპეშების გაგზავნა, რომლის საფასურსაც ისინი გადაიხდიან მათ განკარგულებაში არსებული ვალუტით. მათ ასევე უნდა მიეცეთ ამ შესაძლებლობით სარგებლობა იმ შემთხვევებში, რომლებიც გადაუდებლად არის მიჩნეული.

როგორც წესი, ინტერნირებულთა კორესპონდენცია იწარმოება მათ მშობლიურ ენაზე. კონფლიქტის მონაწილე მხარეებს შეუძლიათ დაუშვან კორესპონდენციის სხვა ენებზე წარმოებაც.

მუხლი 108🔗

ინტერნირებულებს უფლება აქვთ ფოსტით ან სხვა საშუალებით მიიღონ ინდივიდუალური ამანათები ან კოლექტიური ტვირთები, რომლებიც შეიძლება შეიცავდეს სურსათს, ტანსაცმელს, სამედიცინო მასალებს, აგრეთვე წიგნებს და მათი რელიგიური, საგანმანათლებლო ან გასართობი მოთხოვნილებების დასაკმაყოფილებლად საჭირო ნივთებს. ასეთი ტვირთები არავითარ შემთხვევაში არ ათავისუფლებს წინამდებარე კონვენციით დაკისრებული ვალდებულებებისაგან სახელმწიფოს, რომლის ხელშიც ინტერნირებულები იმყოფებიან.

თუ სამხედრო აუცილებლობა მოითხოვს ამგვარი ტვირთების რაოდენობის შეზღუდვას, ამის შესახებ წინასწარ უნდა ეცნობოს მფარველ სახელმწიფოს, წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტს ან სხვა ორგანიზაციას, რომელიც ინტერნირებულებს ეხმარება და პასუხისმგებელია ამ ტვირთების გადაგზავნაზე.

ინდივიდუალური ამანათებისა და კოლექტიური ტვირთების გაგზავნის პირობები, საჭიროების შემთხვევაში, უნდა განისაზღვროს დაინტერესებულ სახელმწიფოთა შორის დადებული სპეციალური შეთანხმებებით, რომლებიც არავითარ შემთხვევაში არ უნდა აყოვნებდეს ინტერნირებულების მიერ დახმარების მიღებას. ტანსაცმლისა და სურსათის ამანათები არ უნდა შეიცავდეს წიგნებს. სამედიცინო დახმარების მასალები, როგორც წესი, კოლექტიური ტვირთების სახით იგზავნება.

მუხლი 109🔗

კონფლიქტის მონაწილე მხარეთა შორის კოლექტიური დახმარების ტვირთების მიღებისა და განაწილების პირობების შესახებ სპეციალური შეთანხმებების არარსებობის შემთხვევაში გამოიყენება წინამდებარე კონვენციაზე თანდართული კოლექტიურ დახმარებასთან დაკავშირებული წესები.

ზემოაღნიშნული სპეციალური შეთანხმებები არავითარ შემთხვევაში არ ზღუდავს ინტერნირებულთა კომიტეტების უფლებას მიიღონ კოლექტიური დახმარების ტვირთები, რომლებიც განკუთვნილია ინტერნირებულთათვის, უზრუნველყონ მათი განაწილება და განკარგონ ისინი მიმღებთა ინტერესების შესაბამისად.

ასევე ასეთი შეთანხმებები არ უნდა ზღუდავდეს მფარველი სახელმწიფოს, წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტის ან ინტერნირებულთა დამხმარე სხვა ნებისმიერი ორგანიზაციის წარმომადგენელთა უფლებას, რომლებიც პასუხისმგებელნი არიან კოლექტიური ტვირთების გადაგზავნაზე, ზედამხედველობა გაუწიონ მათი განაწილების პროცესს მიმღებთა შორის.

მუხლი 110🔗

ინტერნირებულთათვის განკუთვნილი ყველა დახმარების ტვირთი თავისუფლდება საიმპორტო, საბაჟო და სხვა გადასახადებისაგან.

ყველა საფოსტო გზავნილი, მათ შორის, საფოსტო ამანათებით გაგზავნილი დახმარების ტვირთები და სხვა ქვეყნებიდან ინტერნირებულთა სახელზე გადმოგზავნილი ან მათ მიერ გაგზავნილი ფულადი თანხები, იქნება ეს უშუალოდ თუ 136-ე მუხლით გათვალისწინებული ცნობათა ბიუროსა და 140-ე მუხლით გათვალისწინებული ცენტრალური სააგენტოს მეშვეობით, თავისუფლდება ყოველგვარი საფოსტო გადასახადისაგან როგორც გამგზავნ და დანიშნულების ქვეყნებში, ისე შუალედურ სახელმწიფოებშიც. ამ მიზნით, კერძოდ, 1947 წლის მსოფლიო საფოსტო კონვენციითა და მსოფლიო საფოსტო კავშირის ხელშეკრულებებით მოწინააღმდეგე ქვეყნის სამოქალაქო პირებისათვის, რომლებიც ბანაკებსა და სამოქალაქო საპატიმროებში იმყოფებიან, გათვალისწინებული საფოსტო შეღავათები ვრცელდება წინამდებარე კონვენციით დაცულ ყველა ინტერნირებულ პირზეც. სახელმწიფოები, რომლებიც აღნიშნული ხელშეკრულებების მონაწილენი არ არიან, ვალდებულნი არიან იმავე პირობებით უზრუნველყონ საფოსტო გადასახადებისაგან გათავისუფლება.

ინტერნირებულთათვის განკუთვნილი დახმარების ტვირთების ტრანსპორტირების ხარჯებს, რომლებიც მათი წონის ან სხვა მიზეზის გამო ფოსტით ვერ იგზავნება, გაიღებს სახელმწიფო, რომლის ხელშიც ინტერნირებულები იმყოფებიან, მის კონტროლს დაქვემდებარებულ ყველა ტერიტორიაზე. წინამდებარე კონვენციის სხვა მონაწილე სახელმწიფოები საკუთარ ტერიტორიებზე ტრანსპორტირების ხარჯებს თავად გაიღებენ.

ასეთი ტვირთების ტრანსპორტირებასთან დაკავშირებულ ხარჯებს, რომლებიც ზემოაღნიშნული აბზაცებით არ არის დაფარული, გამგზავნები გაიღებენ.

მაღალი ხელშემკვრელი მხარეები შეეცდებიან შეძლებისდაგვარად შეამცირონ ინტერნირებულების მიერ გაგზავნილი ან მათთვის გაგზავნილი დეპეშების საფასური.

მუხლი 111🔗

თუ სამხედრო მოქმედებები დაინტერესებულ სახელმწიფოებს ხელს უშლის 106-ე, 107-ე, 108-ე და 113-ე მუხლებით გათვალისწინებული ვალდებულებების შესრულებაში, მათ შორის, ფოსტისა და დახმარების ტვირთების გადაზიდვის უზრუნველყოფაში, დაინტერესებულ მფარველ სახელმწიფოებს, წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტს ან კონფლიქტის მონაწილე მხარეთა მიერ სათანადოდ აღიარებულ ნებისმიერ სხვა ორგანიზაციას შეუძლიათ თავის თავზე აიღონ ამ გზავნილების გადაზიდვა შესაბამისი სატრანსპორტო საშუალებებით, როგორიცაა სარკინიგზო ტრანსპორტი, საავტომობილო საშუალებები, გემები ან საჰაერო ხომალდები. ამ მიზნით, მაღალი ხელშემკვრელი მხარეები შეეცდებიან მათთვის ასეთი სატრანსპორტო საშუალებების გამოყოფას და მათი მოძრაობის დაშვებას, კერძოდ, აუცილებელი საშვების გაცემის გზით.

ამგვარი სატრანსპორტო საშუალებები შეიძლება გამოყენებულ იქნეს აგრეთვე შემდეგის გადასაზიდად:

a. კორესპონდენცია, სიები და ანგარიშები, რომლებსაც ერთმანეთში ცვლიან 140-ე მუხლში მითითებული ცენტრალური ცნობათა სააგენტო და 136-ე მუხლში მითითებული ეროვნული ბიუროები;

b. ინტერნირებულებთან დაკავშირებული კორესპონდენცია და ანგარიშები, რომლებსაც მფარველი სახელმწიფოები, წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტი ან ინტერნირებულთა დამხმარე სხვა ორგანიზაციები ცვლიან როგორც თავიანთ დელეგატებთან, ისე კონფლიქტის მონაწილე მხარეებთან.

ეს დებულებები არ ზღუდავს კონფლიქტის მონაწილე არცერთი მხარის უფლებას, სურვილის შემთხვევაში უზრუნველყოს ტრანსპორტირების სხვა საშუალებები, და არც გამორიცხავს ამგვარი სატრანსპორტო საშუალებებისათვის საშვების გაცემას ურთიერთშეთანხმებული პირობებით.

ამგვარი სატრანსპორტო საშუალებების გამოყენებით გამოწვეულ ხარჯებს, გზავნილების მნიშვნელობის პროპორციულად, გაიღებენ კონფლიქტის მონაწილე ის მხარეები, რომელთა მოქალაქეთა სასარგებლოდაც ხდება ამ მომსახურების გაწევა.

მუხლი 112🔗

ინტერნირებულთა მისამართით გაგზავნილი ან მათ მიერ გაგზავნილი კორესპონდენციის ცენზურა უნდა განხორციელდეს შეძლებისამებრ უმოკლეს ვადაში.

ინტერნირებულთათვის განკუთვნილი გზავნილების შემოწმება არ უნდა განხორციელდეს ისეთ პირობებში, რომლებიც მათში მოთავსებული საქონლის გაფუჭების საშიშროებას გამოიწვევს. ასეთი შემოწმება უნდა ჩატარდეს ადრესატის ან მის მიერ სათანადოდ უფლებამოსილი თანაინტერნირებული პირის თანდასწრებით. ინდივიდუალური ან კოლექტიური გზავნილების ინტერნირებულთათვის გადაცემა არ უნდა დაყოვნდეს ცენზურასთან დაკავშირებული სირთულეების საბაბით.

კონფლიქტის მონაწილე მხარეთა მიერ სამხედრო ან პოლიტიკური მიზეზებით დაწესებული კორესპონდენციის ნებისმიერი აკრძალვა მხოლოდ დროებითი უნდა იყოს და მისი ხანგრძლივობა შეძლებისდაგვარად მოკლე უნდა იყოს.

მუხლი 113🔗

სახელმწიფოები, რომელთა ხელშიც ინტერნირებულები იმყოფებიან, უზრუნველყოფენ ყველა გონივრულ შესაძლებლობას ინტერნირებულთათვის განკუთვნილი ან მათ მიერ გაგზავნილი ანდერძების, მინდობილობების, უფლებამოსილების დამადასტურებელი წერილების ან სხვა დოკუმენტების გადაცემისათვის, მფარველი სახელმწიფოს, 140-ე მუხლით გათვალისწინებული ცენტრალური სააგენტოს ან სხვა შესაბამისი საშუალების მეშვეობით.

ყველა შემთხვევაში, სახელმწიფოები, რომელთა ხელშიც ინტერნირებულები იმყოფებიან, ხელს შეუწყობენ ამგვარი დოკუმენტების ინტერნირებულთა სახელით სათანადო სამართლებრივი ფორმით შედგენასა და დამოწმებას, კერძოდ, მათ იურისტთან კონსულტაციის ნებას დართავენ.

მუხლი 114🔗

სახელმწიფო, რომლის ხელშიც ინტერნირებულები იმყოფებიან, მათ მიანიჭებს ყველა შესაძლებლობას, რათა მათ შეძლონ საკუთარი ქონების მართვა იმ პირობით, რომ ეს შეუთავსებელი არ იქნება ინტერნირების პირობებთან და მოქმედ კანონმდებლობასთან. ამ მიზნით, აღნიშნულ სახელმწიფოს შეუძლია გადაუდებელ შემთხვევებში და თუ გარემოებები ამის საშუალებას იძლევა, ინტერნირებულებს ნება დართოს დატოვონ ინტერნირების ადგილი.

მუხლი 115🔗

ყველა შემთხვევაში, როდესაც ინტერნირებული რომელიმე სასამართლო პროცესის მხარეა, სახელმწიფო, რომლის ხელშიც იგი იმყოფება, მისი მოთხოვნის საფუძველზე აცნობებს სასამართლოს მისი დაკავების შესახებ და სამართლებრივად დასაშვებ ფარგლებში უზრუნველყოფს, რომ ინტერნირების გამო მას არ მიადგეს რაიმე ზიანი თავისი საქმის მომზადებასა და წარმოებაში, აგრეთვე სასამართლოს ნებისმიერი გადაწყვეტილების აღსრულების მხრივ.

მუხლი 116🔗

ყოველ ინტერნირებულს ნებადართული უნდა ჰქონდეს მნახველების, განსაკუთრებით ახლო ნათესავების, მიღება დროის განსაზღვრული ინტერვალებით და შეძლებისდაგვარად ხშირად.

შეძლებისდაგავრად, ინტერნირებულებს ნება უნდა დართონ მოინახულონ თავიანთი ოჯახები გადაუდებელ შემთხვევებში, განსაკუთრებით ნათესავის გარდაცვალების ან მძიმე ავადმყოფობის დროს.

სისხლისსამართლებრივი და დისციპლინური ზომები

მუხლი 117🔗

წინამდებარე თავის დებულებების გათვალისწინებით, იმ ტერიტორიაზე მოქმედი კანონმდებლობა, სადაც ინტერნირებულები იმყოფებიან, ვრცელდება იმ ინტერნირებულებზე, რომლებიც ინტერნირების პერიოდში სამართალდარღვევას ჩაიდენენ.

თუ ზოგადი კანონები, დადგენილებები ან განკარგულებები განსაზღვრავს, რომ ინტერნირებულის მიერ ჩადენილი ქმედება დასჯადია, მაშინ როდესაც იგივე ქმედება არ ისჯება არაინტერნირებული პირის მიერ ჩადენის შემთხვევაში, ასეთ ქმედებაზე შეიძლება მხოლოდ დისციპლინური სასჯელის დაკისრება.

არცერთი ინტერნირებული არ შეიძლება დაისაჯოს ერთსა და იმავე ქმედებისათვის ან ერთი და იმავე ბრალდებით ერთზე მეტჯერ.

მუხლი 118🔗

სასჯელის განსაზღვრისას სასამართლოებმა ან შესაბამისმა ორგანოებმა შესაძლებლობის ფარგლებში უნდა გაითვალისწინონ ის გარემოება, რომ ბრალდებული არ არის იმ სახელმწიფოს მოქალაქე, რომლის ხელშიც იგი იმყოფება. მათ უფლება აქვთ შეამცირონ ინტერნირებულის მიერ ჩადენილი სამართალდარღვევისათვის გათვალისწინებული სასჯელი და ამ მიზნით არ არიან ვალდებულნი დაიცვან კანონით დადგენილი მინიმალური ზღვარი.

აკრძალულია დაპატიმრება ბუნებრივი განათების გარეშე არსებულ შენობებში, აგრეთვე ყოველგვარი სისასტიკის ნებისმიერი ფორმა.

ინტერნირებულებს, რომლებმაც მოიხადეს დისციპლინური ან სისხლისსამართლებრივი სასჯელი, არ უნდა მოეპყრან სხვა ინტერნირებულებისაგან განსხვავებულად.

ინტერნირებულის მიერ წინასწარ პატიმრობაში გატარებული დრო ჩაითვლება ნებისმიერი დისციპლინური ან სისხლისსამართლებრივი სასჯელის ვადაში, რომელიც გულისხმობს თავისუფლების აღკვეთას.

ინტერნირებულთა კომიტეტებს უნდა ეცნობოთ მათ მიერ წარმოდგენილი ინტერნირებულების მიმართ აღძრული ყველა სისხლის სამართლის საქმე და მათი შედეგები.

მუხლი 119🔗

ინტერნირებულთა მიმართ შეიძლება გამოყენებულ იქნეს შემდეგი დისციპლინური სასჯელები:

1. ჯარიმა, რომელიც არ უნდა აღემატებოდეს 95-ე მუხლის დებულებების მიხედვით განსაზღვრული ხელფასის 50 პროცენტს და დაწესდეს არაუმეტეს ოცდაათი დღის ვადით.

2. წინამდებარე კონვენციით გათვალისწინებულზე დამატებით მინიჭებული უპირატესობების ჩამორთმევა.

3. დამატებითი სამუშაოები დღეში არაუმეტეს ორი საათისა, რომლებიც დაკავშირებულია ინტერნირების ადგილის მოვლასთან.

4. თავისუფლების აღკვეთა.

დისციპლინური სასჯელი არავითარ შემთხვევაში არ უნდა იყოს არაადამიანური, სასტიკი ან ინტერნირებულის ჯანმრთელობისათვის სახიფათო. გათვალისწინებული უნდა იყოს ინტერნირებულის ასაკი, სქესი და ჯანმრთელობის მდგომარეობა.

ნებისმიერი ცალკეული სასჯელის ხანგრძლივობა არ უნდა აღემატებოდეს ოცდაათ თანმიმდევრულ დღეს, იმ შემთხვევაშიც კი, როდესაც ინტერნირებული პასუხს აგებს რამდენიმე დისციპლინური დარღვევისთვის, მიუხედავად იმისა, დაკავშირებულია თუ არა ეს დარღვევები ერთმანეთთან.

მუხლი 120🔗

გაქცევის ან გაქცევის მცდელობის შემდეგ ხელახლა დაკავებული ინტერნირებულები რეციდივის შემთხვევაშიც კი ამ ქმედებისათვის მხოლოდ დისციპლინური წესით ისჯებიან.

118-ე მუხლის მესამე აბზაცის მიუხედავად, გაქცევის ან გაქცევის მცდელობის გამო დასჯილი ინტერნირებულები შეიძლება მოექცნენ განსაკუთრებული ზედამხედველობის ქვეშ, იმ პირობით, რომ ასეთი ზედამხედველობა არ აზიანებს მათ ჯანმრთელობას, ხორციელდება ინტერნირების ადგილზე და არ იწვევს წინამდებარე კონვენციით მინიჭებული რაიმე გარანტიის გაუქმებას.

ინტერნირებულები, რომლებიც ხელს უწყობენ გაქცევას ან გაქცევის მცდელობას, ამ საფუძვლით მხოლოდ დისციპლინური წესით ისჯებიან.

მუხლი 121🔗

გაქცევა ან გაქცევის მცდელობა რეციდივის შემთხვევაშიც კი არ უნდა ჩაითვალოს დამამძიმებელ გარემოებად, როდესაც ინტერნირებული გაქცევის დროს ჩადენილ სამართალდარღვევებზე სასამართლოს წინაშე აგებს პასუხს.

კონფლიქტის მონაწილე მხარეები უზრუნველყოფენ, რომ კომპეტენტურმა ორგანოებმა გულისხმიერება გამოიჩინონ იმის გადაწყვეტისას, თუ როგორი სასჯელი გამოიტანონ სამართალდამრღვევი ინტერნირებულისათვის, დისციპლინური თუ სასამართლო წესით დაეკისროს სასჯელი, განსაკუთრებით გაქცევასთან დაკავშირებულ დარღვევებთან მიმართებაში, მიუხედავად იმისა იქნება ეს გაქცევა წარმატებული თუ არა.

მუხლი 122🔗

დისციპლინის დარღვევად მიჩნეული ქმედებები დაუყოვნებლივ უნდა იქნეს გამოძიებული. ეს წესი განსაკუთრებულად ვრცელდება გაქცევისა და გაქცევის მცდელობის შემთხვევებზე. ხელახლა დაკავებული ინტერნირებულები რაც შეიძლება მალე უნდა გადაეცენ კომპეტენტურ ორგანოებს.

დისციპლინის დარღვევის შემთხვევაში, საქმის განხილვამდე პატიმრობა ყველა ინტერნირებულისათვის უნდა იქნეს დაყვანილი აბსოლუტურ მინიმუმამდე და არ უნდა აღემატებოდეს თოთხმეტ დღეს. ყველა შემთხვევაში ამგვარ პატიმრობაში გატარებული დრო ჩაითვლება თავისუფლების აღკვეთის ნებისმიერი სასჯელის ვადაში.

124-ე და 125-ე მუხლების დებულებები ვრცელდება იმ ინტერნირებულებზე, რომლებიც დისციპლინის დარღვევის გამო საქმის განხილვამდე პატიმრობაში იმყოფებიან.

მუხლი 123🔗

სასამართლო ორგანოებისა და უმაღლესი ხელისუფლების უფლებამოსილებისათვის ზიანის მიუყენებლად, დისციპლინური სასჯელის დაკისრება შეუძლია მხოლოდ ინტერნირების ადგილის კომენდანტს ან იმ ოფიცერს ან პასუხისმგებელ თანამდებობის პირს, რომელიც მას ცვლის ან რომელსაც კომენდანტმა დისციპლინური უფლებამოსილება გადასცა.

ნებისმიერი დისციპლინური სასჯელის დაკისრებამდე ბრალდებულ ინტერნირებულს ზუსტად უნდა ეცნობოს მისთვის წაყენებული ბრალდების შესახებ და მიეცეს შესაძლებლობა განმარტოს თავისი ქმედება და დაიცვას თავი. კერძოდ, მას უნდა შეეძლოს მოწმეების გამოძახება და საჭიროების შემთხვევაში კვალიფიციური თარჯიმნის დახმარებით სარგებლობა. გადაწყვეტილება უნდა გამოცხადდეს ბრალდებულისა და ინტერნირებულთა კომიტეტის წევრის თანდასწრებით.

დისციპლინური სასჯელის დაკისრებასა და მის აღსრულებას შორის ვადა არ უნდა აღემატებოდეს ერთ თვეს.

თუ ინტერნირებულს დაეკისრა დამატებითი დისციპლინური სასჯელი, ყოველი ორი სასჯელის აღსრულებას შორის უნდა გავიდეს არანაკლებ სამი დღე, იმ შემთხვევაში, თუ რომელიმე მათგანის ხანგრძლივობა ათი დღე ან მეტია.

ინტერნირების ადგილის კომენდანტი ვალდებულია აწარმოოს დისციპლინური სასჯელების რეესტრი, აღნიშნული რეესტრი მფარველი სახელმწიფოს წარმომადგენლებისათვის ხელმისაწვდომი უნდა იყოს შემოწმების მიზნით.

მუხლი 124🔗

არავითარ შემთხვევაში არ შეიძლება ინტერნირებულთა გადაყვანა სასჯელაღსრულების დაწესებულებებში (ციხე, საპატიმრო, კატორღის ციხე და სხვა) დისციპლინური სასჯელის მოსახდელად.

დისციპლინური სასჯელის მოხდისათვის განკუთვნილი სათავსები უნდა შეესაბამებოდეს სანიტარიულ მოთხოვნებს; კერძოდ, ინტერნირებულთათვის უზრუნველყოფილი უნდა იყოს სათანადო ძილის საშუალებები. სასჯელის მოხდის პერიოდში ინტერნირებულებს უნდა ჰქონდეთ პირადი ჰიგიენის დაცვის შესაძლებლობა.

ინტერნირებული ქალები, რომლებიც დისციპლინურ სასჯელს იხდიან, უნდა მოთავსდნენ მამაკაცებისაგან განცალკევებით და იმყოფებოდნენ ქალთა უშუალო ზედამხედველობის ქვეშ.

მუხლი 125🔗

ინტერნირებულებს, რომლებსაც დაეკისრათ დისციპლინური სასჯელი, უნდა მიეცეთ ყოველდღიური ფიზიკური ვარჯიშისა და ღია ჰაერზე არანაკლებ ორი საათით ყოფნის შესაძლებლობა.

მათი მოთხოვნის საფუძველზე მათ უნდა მიეცეთ შესაძლებლობა ყოველდღიურ სამედიცინო შემოწმებაზე გამოცხადებისა. ისინი მიიღებენ მათი ჯანმრთელობის მდგომარეობისათვის საჭირო სამედიცინო დახმარებას და, საჭიროების შემთხვევაში, გადაყვანილ იქნებიან ინტერნირების ადგილის ლაზარეთში ან ჰოსპიტალში.

მათ ნებადართული ექნებათ კითხვა და წერა, აგრეთვე წერილების გაგზავნა და მიღება. თუმცა, ამანათები და ფულადი გადარიცხვები შეიძლება გადავადდეს სასჯელის მოხდის დასრულებამდე; ამ პერიოდში ასეთი გზავნილები გადაეცემა ინტერნირებულთა კომიტეტს, რომელიც მალფუჭებად პროდუქტებს ლაზარეთს გადასცემს.

დისციპლინური სასჯელის მოხდის პერიოდში არცერთ ინტერნირებულს არ შეიძლება ჩამოერთვას წინამდებარე კონვენციის 107-ე და 143-ე მუხლებით გათვალისწინებული გარანტიები.

მუხლი 126🔗

71-დან 76-ე მუხლების ჩათვლით გათვალისწინებული დებულებანი ანალოგიის გზით გამოიყენება ინტერნირებულთა იმ სამართალწარმოებების მიმართ, რომლებიც მიმდინარეობს ინტერნირებულთა წინააღმდეგ იმ სახელმწიფოს ტერიტორიაზე, რომლის ხელშიც ისინი იმყოფებიან.

ინტერნირებულთა გადაცემა

მუხლი 127🔗

ინტერნირებულთა გადაყვანა ყოველთვის ჰუმანურად უნდა განხორციელდეს. როგორც წესი, იგი უნდა განხორციელდეს რკინიგზით ან სხვა სატრანსპორტო საშუალებებით და იმ პირობებში, რომლებიც სულ მცირე არ არის უარესი იმ პირობებზე, რომლებშიც დამკავებელი სახელმწიფოს შეიარაღებული ძალები გადაადგილდებიან. გამონაკლისის სახით, თუ გადაყვანა ქვეითად უნდა განხორციელდეს, ეს შეიძლება მოხდეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ინტერნირებულები ფიზიკურად შესაფერის მდგომარეობაში არიან და ასეთი გადაადგილება არ გამოიწვევს მათ გადამეტებულ დაღლას.

სახელმწიფო, რომლის ხელშიც ინტერნირებულები იმყოფებიან, ვალდებულია გადაყვანის დროს უზრუნველყოს ისინი საკმარისი რაოდენობის, ხარისხისა და მრავალფეროვნების სასმელი წყლითა და საკვებით, რათა შენარჩუნდეს მათი ჯანმრთელობის ნორმალური მდგომარეობა. მათ ასევე უნდა მიეწოდოთ საჭირო ტანსაცმელი, შესაბამისი თავშესაფარი და აუცილებელი სამედიცინო დახმარება. დამკავებელი სახელმწიფო მიიღებს ყველა საჭირო ზომას მათი უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად და გამგზავრებამდე შეადგენს გადასაყვან ინტერნირებულთა სრულ სიას.

ავადმყოფი, დაჭრილი ან უძლური ინტერნირებულები და მშობიარეები არ უნდა იქნენ გადაყვანილნი, თუ გადაადგილება მათთვის სერიოზულად საზიანო იქნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც ამას მათი უსაფრთხოება აუცილებლად მოითხოვს.

ფრონტის ხაზის ინტერნირების რომელიმე ადგილთან მოახლოების შემთხვევაში იქ მყოფი ინტერნირებულები გადაიყვანებიან მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მათი გადაყვანა შესაძლებელია უსაფრთხოების სათანადო პირობებში განხორციელდეს ან თუ ადგილზე დარჩენა მათთვის უფრო სახიფათოა, ვიდრე გადაყვანა.

ინტერნირებულთა გადაყვანის შესახებ გადაწყვეტილებების მიღებისას, სახელმწიფო, რომლის ხელშიც ისინი იმყოფებიან, ვალდებულია გაითვალისწინოს მათი ინტერესები და მეტიც, არ უნდა გადადგას ისეთი ნაბიჯები, რომლებიც გაართულებს მათ რეპატრიაციას ან საკუთარ სახლებში დაბრუნებას.

მუხლი 128🔗

გადაყვანის შემთხვევაში ინტერნირებულებს ოფიციალურად უნდა ეცნობოთ მათი გამგზავრებისა და ახალი საფოსტო მისამართის შესახებ. ეს შეტყობინება წინასწარ უნდა გაკეთდეს ისე, რომ მათ შეძლონ ბარგის ჩალაგება და ოჯახის წევრების ინფორმირება.

მათ ნებადართული ექნებათ თან წაიღონ პირადი ნივთები, კორესპონდენცია და მათ სახელზე მიღებული ამანათები. ბარგის წონა შეიძლება შეიზღუდოს გადაადგილების პირობების შესაბამისად, მაგრამ არცერთ შემთხვევაში არ უნდა იყოს ნაკლები ოცდახუთ კილოგრამისა თითოეულ ინტერნირებულზე.

ინტერნირების წინა ადგილზე მისული კორესპონდენცია და ამანათები მათ დაუყოვნებლივ უნდა გადაეგზავნოთ.

ინტერნირების ადგილის კომენდანტი, ინტერნირებულთა კომიტეტთან შეთანხმებით, მიიღებს ყველა აუცილებელ ზომას ინტერნირებულთა კოლექტიური ქონებისა და იმ ბარგის ტრანსპორტირების უზრუნველსაყოფად, რომლის თან წაღებაც მათ ვერ შეძლეს მეორე აბზაცით გათვალისწინებული შეზღუდვების გამო.

გარდაცვალებები

მუხლი 129🔗

ინტერნირებულთა ანდერძები უსაფრთხო შენახვის მიზნით უნდა გადაეცეს შესაბამის ორგანოებს. ინტერნირებულის გარდაცვალების შემთხვევაში, მისი ანდერძი დაუყოვნებლივ გადაეცემა მის მიერ წინასწარ მითითებულ პირს.

ინტერნირებულის გარდაცვალება ყოველ შემთხვევაში უნდა დადასტურდეს ექიმის მიერ, რის შემდეგაც დგება გარდაცვალების აქტი, რომელშიც მითითებული იქნება გარდაცვალების მიზეზები და გარემოებები.

ინტერნირების ადგილის მდებარეობის ტერიტორიაზე მოქმედი პროცედურის შესაბამისად შედგენილი, სათანადოდ რეგისტრირებული გარდაცვალების ოფიციალური აქტი და მისი სათანადოდ დამოწმებული ასლი დაუყოვნებლივ გადაეცემა მფარველ სახელმწიფოს და 140-ე მუხლით გათვალისწინებულ ცენტრალურ სააგენტოს.

მუხლი 130🔗

დამკავებელი სახელმწიფოს ხელისუფლებამ უნდა უზრუნველყოს, რომ ინტერნირების პერიოდში გარდაცვლილი ინტერნირებული პირები პატივით და, შეძლებისდაგვარად, მათი რელიგიური წესების შესაბამისად დაკრძალონ, ხოლო მათი საფლავები იყოს პატივცემული, სათანადოდ მოვლილი და ისე აღნიშნული, რომ მათი ამოცნობა ნებისმიერ დროს იყოს შესაძლებელი.

გარდაცვლილი ინტერნირებულები უნდა დაიკრძალონ ინდივიდუალურ საფლავებში, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც გარდაუვალი გარემოებები მოითხოვს საძმო საფლავში დაკრძალვას. ცხედართა კრემაცია შეიძლება განხორციელდეს მხოლოდ ჰიგიენის იმპერატიული მოსაზრებების, გარდაცვლილის რელიგიური მრწამსის ან მისი აშკარად გამოთქმული სურვილის საფუძველზე. კრემაციის შემთხვევაში გარდაცვალების აქტში უნდა მიეთითოს როგორც კრემაციის ფაქტი, ასევე მისი მიზეზები. ფერფლი უსაფრთხო შენახვის მიზნით ინახება შესაბამისი ორგანოების მიერ და ნათესავთა მოთხოვნის საფუძველზე უმოკლეს ვადაში გადაეცემა მათ.

როგორც კი გარემოებები ამის შესაძლებლობას იძლევა, მაგრამ არაუგვიანეს საომარი მოქმედებების დასრულებისა, სახელმწიფო, რომლის ხელშიც ინტერნირებულები იმყოფებიან, 136-ე მუხლით გათვალისწინებული ცნოაბათა ბიუროს მეშვეობით შესაბამის სახელმწიფოებს გადასცემს გარდაცვლილი ინტერნირებულების საფლავების სიებს. ეს სიები უნდა შეიცავდეს ყველა მონაცემს, რომელიც აუცილებელია გარდაცვლილთა იდენტიფიკაციისათვის, აგრეთვე მათი საფლავების ზუსტი ადგილმდებარეობის შესახებ ინფორმაციას.

მუხლი 131🔗

ინტერნირებულის გარდაცვალების ან მძიმე დაზიანების ყველა შემთხვევაში, რომელიც გამოწვეულია ან სავარაუდოა, რომ გამოწვეულია ყარაულის, სხვა ინტერნირებულის ან ნებისმიერი მესამე პირის მიერ, აგრეთვე იმ შემთხვევაში, როდესაც გარდაცვალების მიზეზი დაუდგენელია, დამკავებელმა სახელმწიფომ დაუყოვნებლივ უნდა დაიწყოს ოფიციალური გამოძიება.

ამასთან დაკავშირებით დაუყოვნებლივ უნდა ეცნობოს მფარველ სახელმწიფოს. ყველა მოწმის ჩვენება უნდა იქნას მიღებული და უნდა შედგეს ანგარიში, რომელიც მოიცავს ამ ჩვენებებს და რომელიც გადაეგზავნება აღნიშნულ მფარველ სახელმწიფოს.

თუ გამოძიების შედეგად დადგინდება ერთი ან რამდენიმე პირის ბრალეულობა, დამკავებელი სახელმწიფო ვალდებულია მიიღოს ყველა აუცილებელი ზომა პასუხისმგებელი პირის ან პირების სასამართლო დევნის უზრუნველსაყოფად.

გათავისუფლება, რეპატრიაცია და ნეიტრალურ ქვეყნებში განთავსება

მუხლი 132🔗

ინტერნირების განმახორციელებელი სახელმწიფო გაათავისუფლებს ყოველ ინტერნირებულს, როგორც კი აღარ იარსებებს ის გარემოებები, რომლებმაც მისი ინტერნირება განაპირობა.

გარდა ამისა, კონფლიქტის მონაწილე მხარეები ეცდებიან საომარი მოქმედებების მიმდინარეობისას დადონ შეთანხმებები ცალკეული კატეგორიის ინტერნირებულთა გათავისუფლების, რეპატრიაციის, საცხოვრებელ ადგილზე დაბრუნების ან ნეიტრალურ ქვეყანაში განთავსების შესახებ. ეს განსაკუთრებით შეეხება ბავშვებს, ორსულ ქალებს და ჩვილი ან მცირეწლოვანი შვილების დედებს, დაჭრილებსა და ავადმყოფებს, აგრეთვე იმ ინტერნირებულებს, რომლებიც დიდი ხნის განმავლობაში იმყოფებიან ინტერნირების ადგილებში.

მუხლი 133🔗

ინტერნირება უნდა შეწყდეს საომარი მოქმედებების დასრულებიდან უმოკლეს ვადაში.

ინტერნირებულები, რომლებიც კონფლიქტის მონაწილე რომელიმე მხარის ტერიტორიაზე იმყოფებიან და რომელთა მიმართ მიმდინარეობს სისხლისსამართლებრივი სამართალწარმოება ისეთი სამართალდარღვევებისათვის, რომლებიც არ ექვემდებარება მხოლოდ დისციპლინურ სასჯელს, შეიძლება დარჩნენ დაკავებულნი აღნიშნული სამართალწარმოების დასრულებამდე და, საჭიროების შემთხვევაში, სასჯელის მოხდამდე. იგივე ვრცელდება იმ ინტერნირებულებზე, რომელთაც უკვე დაეკისრათ თავისუფლების აღკვეთის სახით სასჯელი.

ინტერნირების განმახორციელებელ სახელმწიფოსა და დაინტერესებულ სახელმწიფოებს შორის შეთანხმებით, საომარი მოქმედებების ან ოკუპაციის დასრულების შემდეგ შეიძლება შეიქმნას კომიტეტები გაფანტული ინტერნირებულების მოსაძიებლად.

მუხლი 134🔗

მაღალმა ხელშემკვრელმა მხარეებმა საომარი მოქმედებების ან ოკუპაციის დასრულების შემდეგ უნდა უზრუნველყონ ყველა ინტერნირებულის მათი წინა საცხოვრებელი ადგილისკენ დაბრუნება ან ხელი შეუწყონ მათ რეპატრიაციას.

მუხლი 135🔗

სახელმწიფო, რომლის ხელშიც ინტერნირებულები იმყოფებიან, გაიღებს  გათავისუფლებული ინტერნირებულების იმ ადგილამდე დაბრუნების ხარჯებს, სადაც ისინი ინტერნირებამდე ცხოვრობდნენ ან, თუ ისინი დაკავებული იყვნენ ტრანზიტის დროს ან ღია ზღვაში, უზრუნველყოფს მათი მგზავრობის დასრულებას ან მათ დაბრუნებას თავდაპირველ გამგზავრების პუნქტში.

თუ სახელმწიფო, რომლის ხელშიც ინტერნირებული იმყოფება, უარს ეუბნება გათავისუფლებულ ინტერნირებულს მის ტერიტორიაზე ცხოვრების გაგრძელებაზე, მაშინ იგი ვალდებულია დაფაროს მისი რეპატრიაციის ხარჯები. თუმცა, თუ ინტერნირებული გადაწყვეტს საკუთარ ქვეყანაში დაბრუნებას საკუთარი პასუხისმგებლობით ან იმ სახელმწიფოს მთავრობის მითითებით, რომლის მიმართაც ერთგულების ვალდებულება აკისრია, ამ შემთხვევაში დამკავებელი სახელმწიფო არ არის ვალდებული დაფაროს მისი მგზავრობის ხარჯები საკუთარი ტერიტორიის ფარგლებს გარეთ. დამკავებელი სახელმწიფო ასევე არ არის ვალდებული აანაზღაუროს იმ ინტერნირებულთა რეპატრიაციის ხარჯები, რომელთა ინტერნირება მათი საკუთარი მოთხოვნით განხორციელდა.

თუ ინტერნირებულთა გადაცემა ხორციელდება 45-ე მუხლის შესაბამისად, გადამცემი და მიმღები სახელმწიფოები შეთანხმდებიან ზემოაღნიშნული ხარჯების განაწილებაზე.

ზემოაღნიშნული დებულებები არ ზღუდავს იმ სპეციალური შეთანხმებების დადების შესაძლებლობას, რომლებიც კონფლიქტის მონაწილე მხარეებს შორის შეიძლება დაიდოს მოწინააღმდეგის ხელში მყოფი მათი მოქალაქეების გაცვლისა და რეპატრიაციის შესახებ.

ნაწილი V

ცნობათა ბიურო და ცენტრალური სააგენტო

მუხლი 136🔗

კონფლიქტის დაწყებისთანავე და ოკუპაციის ყველა შემთხვევაში კონფლიქტის მონაწილე ყოველი მხარე დააარსებს ოფიციალურ ცნობათა ბიუროს, რომელიც პასუხისმგებელი იქნება მის ხელისუფლებაში მყოფი დაცვის ქვეშ მყოფი პირების შესახებ ინფორმაციის მიღებასა და გადაცემაზე.

კონფლიქტის მონაწილე თითოეული მხარე უმოკლეს ვადაში გადასცემს აღნიშნულ ბიუროს ცნობებს იმ ზომების შესახებ, რომლებიც გატარდა თითოეული იმ დაცვის ქვეშ მყოფი პირის მიმართ, რომელიც ორ კვირაზე მეტი ხნის განმავლობაში იმყოფება პატიმრობაში, იძულებით არის საცხოვრებელ ადგილზე მიმაგრებული ან ინტერნირებულია. გარდა ამისა, იგი თავის შესაბამის ორგანოებს დაავალებს დაუყოვნებლივ მიაწოდონ ბიუროს ინფორმაცია ამ პირებთან დაკავშირებული ყველა ცვლილების შესახებ, მათ შორის, გადაყვანის, გათავისუფლების, რეპატრიაციის, გაქცევის, საავადმყოფოში მოთავსების, დაბადებისა და გარდაცვალების შესახებ.

მუხლი 137🔗

თითოეული ეროვნული ცნობათა ბიურო დაუყოვნებლივ და არსებული უსწრაფესი საშუალებებით, მფარველი სახელმწიფოს და 140-ე მუხლში მითითებული ცენტრალური სააგენტოს მეშვეობით, გადასცემს ინფორმაციას დაცვის ქვეშ მყოფი პირების შესახებ იმ სახელმწიფოებს, რომლის მოქალაქეებიც ისინი არიან, ან იმ სახელმწიფოებს, რომლის ტერიტორიაზეც ისინი ცხოვრობდნენ. ბიურო ასევე ვალდებულია უპასუხოს ყველა იმ შეკითხვას, რომელიც დაცვის ქვეშ მყოფ პირებს ეხება.

ცნობათა ბიურო გადასცემს დაცვის ქვეშ მყოფი პირის შესახებ ინფორმაციას, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც ამ ინფორმაციის გადაცემამ შეიძლება ზიანი მიაყენოს თავად პირს ან მის ოჯახს. თუმცა, ასეთ შემთხვევაშიც კი ცენტრალური სააგენტოსთვის ინფორმაციის გადაცემაზე უარი დაუშვებელია. სააგენტო შესაბამის გარემოებათა შესახებ ინფორმირების შემდეგ მიიღებს 140-ე მუხლით გათვალისწინებულ აუცილებელ უსაფრთხოების ზომებს.

ცნობათა ბიუროს მიერ წერილობითი ფორმით გადაცემული ყველა შეტყობინება დამოწმებული უნდა იყოს ხელმოწერით ან ბეჭდით.

მუხლი 138🔗

ეროვნული ცნობათა ბიუროს მიერ მიღებული და გადაცემული ინფორმაცია უნდა იყოს ისეთი ტიპის, რომ შესაძლებელი გახდეს დაცვის ქვეშ მყოფი პირის ზუსტი იდენტიფიკაცია და მისი ოჯახისათვის ინფორმაციის სწრაფად მიწოდება. ინფორმაცია, სულ მცირე, უნდა შეიცავდეს პირის გვარს, სახელს, დაბადების ადგილსა და თარიღს, მოქალაქეობას, უკანასკნელ საცხოვრებელ ადგილს, განსაკუთრებულ ნიშნებს, მამის სახელს და დედის ქალიშვილობის გვარს, ამ პირის მიმართ გატარებული ღონისძიებების ხასიათს და მათი განხორციელების თარიღსა და ადგილს, მისამართს, რომელზეც შესაძლებელია მისთვის კორესპონდენციის გაგზავნა, აგრეთვე იმ პირის სახელსა და მისამართს, რომელსაც უნდა ეცნობოს აღნიშნული ინფორმაცია.

ანალოგიურად, მძიმე ავადმყოფი ან მძიმედ დაჭრილი ინტერნირებულების ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ ინფორმაცია რეგულარულად უნდა გადაიცემოდეს, შესაძლებლობის შემთხვევაში, ყოველკვირეულად.

მუხლი 139🔗

ეროვნული ცნობათა ბიურო ასევე ვალდებულია შეაგროვოს 136-ე მუხლში მითითებული დაცვის ქვეშ მყოფი პირების მიერ დატოვებული პირადი ნივთები, კერძოდ, იმ პირების, რომლებიც რეპატრიაციის, გათავისუფლების, გაქცევის ან გარდაცვალების შედეგად დარჩათ ისინი, და უზრუნველყოს მათი გადაცემა შესაბამის პირებზე უშუალოდ ან, საჭიროების შემთხვევაში, ცენტრალური სააგენტოს მეშვეობით. ნივთები ბიუროს ეგზავნება დალუქული გზავნილებით, რომელსაც თან უნდა ერთვოდეს განცხადება, რომელიც შეიცავს მფლობელის ვინაობის დასადგენად საჭირო მონაცემებს და გზავნილის შემადგენლობის სრულ ნუსხას. აღნიშნული ნივთების მიღებისა და გაგზავნის შესახებ უნდა წარმოებდეს დეტალური აღრიცხვა.

მუხლი 140🔗

დაცვის ქვეშ მყოფ პირთა, განსაკუთრებით კი ინტერნირებულთა შესახებ ცნობათა ცენტრალური სააგენტო უნდა დაარსდეს ნეიტრალურ ქვეყანაში. წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტი, თუ ამას საჭიროდ ჩათვლის, დაინტერესებულ მხარეებს შესთავაზებს ასეთი სააგენტოს შექმნის ორგანიზებას, რომელიც შეიძლება იყოს სამხედრო ტყვეებთან მოპყრობის შესახებ 1949 წლის 12 აგვისტოს ჟენევის კონვენციის 123-ე მუხლით გათვალისწინებული სააგენტოს მსგავსი.

სააგენტოს ფუნქცია იქნება 136-ე მუხლში მითითებული სახის ინფორმაციის შეგროვება, რომელიც მას შეიძლება მიეწოდოს ოფიციალური ან კერძო წყაროების მეშვეობით და შეძლებისდაგვარად უმოკლეს ვადაში გადასცემს იმ ქვეყნებს, რომელთა მოქალაქეებიც არიან აღნიშნული პირები ან რომელთა ტერიტორიაზეც ისინი ცხოვრობდნენ, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც ინფორმაციის გადაცემამ შეიძლება ზიანი მიაყენოს შესაბამის პირს ან მის ნათესავებს. კონფლიქტის მონაწილე მხარეები სააგენტოს შეუქმნიან ყველა გონივრულ შესაძლებლობას აღნიშნული ინფორმაციის გადაცემის უზრუნველსაყოფად.

მაღალი ხელშემკვრელი მხარეები, განსაკუთრებით ისინი, რომელთა მოქალაქეებიც სარგებლობენ ცენტრალური სააგენტოს მომსახურებით, შეიძლება მოწვეულნი იყვნენ სააგენტოსათვის საჭირო ფინანსური დახმარების გასაწევად.

ზემოაღნიშნული დებულებები არ უნდა განიმარტოს ისე, თითქოს ისინი ზღუდავს წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტისა და 142-ე მუხლში მითითებული სხვა დამხმარე ორგანიზაციების ჰუმანიტარულ საქმიანობას.

მუხლი 141🔗

ცნობათა ეროვნული ბიურო და ცნობათა ცენტრალური სააგენტო თავისუფლდებიან საფოსტო გადასახადებისაგან და სარგებლობენ 110-ე მუხლით გათვალისწინებული ყველა შეღავათით, შეძლებისდაგვარად მათ უნდა მიეცეთ ტელეგრაფით უფასოდ სარგებლობის ან, უკიდურეს შემთხვევაში, მნიშვნელოვნად შემცირებული ტარიფების გამოყენების შესაძლებლობა.

კარი IV

კონვენციის შესრულება

ნაწილი I

ზოგადი დებულებები

მუხლი 142🔗

იმ ზომების გათვალისწინებით, რომელსაც შესაძლოა აუცილებლად მიიჩნევდნენ სახელმწიფოები, რომელთა ხელშიც ინტერნირებულები იმყოფებიან, მათი უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად ან სხვა გონივრულ საჭიროებათა დასაკმაყოფილებლად, რელიგიური ორგანიზაციების, დახმარების საზოგადოებათა ან დაცვის ქვეშ მყოფ პირთა დამხმარე სხვა ნებისმიერი ორგანიზაციის წარმომადგენლები, ამ სახელმწიფოებისგან მიიღებენ ყველანაირ შესაძლებლობას თავისთვის ან მათი სათანადოდ აკრედიტირებული წარმომადგენლებისათვის დაცვის ქვეშ მყოფ პირთა მოსანახულებლად, ნებისმიერი წყაროდან დახმარების მარაგისა და მასალის გასანაწილებლად, რომელიც განკუთვნილია საგანმანათლებლო, გასართობი ან რელიგიური მიზნებისთვის, ან ინტერნირების ადგილებში დასვენების უკეთ ორგანიზებაში დასახმარებლად. ზემოაღნიშნული საზოგადოებები ან ორგანიზაციები შეიძლება დაფუძნდეს სახელმწიფოში, რომლის ხელშიც ინტერნირებულები იმყოფებიან, ან ნებისმიერ სხვა სახელმწიფოში, ან ატარებდეს საერთაშორისო ხასიათს.

სახელმწიფოს, რომლის ხელშიც ინტერნირებულები იმყოფებიან, შეუძლია შეზღუდოს საზოგადოებებისა და ორგანიზაციების რაოდენობა, რომელთა დელეგატებს საშუალება ექნებათ თავიანთი საქმიანობა მის ტერიტორიაზე და მისი ზედამხედველობის ქვეშ განახორციელონ, იმ პირობით, რომ ასეთი შეზღუდვა არ უნდა აფერხებდეს ყველა დაცვის ქვეშ მყოფი პირისთვის ეფექტიანი და საკმარისი დახმარების აღმოჩენას.

ამ სფეროში წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტის განსაკუთრებული მდგომარეობა აღიარებული უნდა იყოს და ყოველთვის პატივს სცემდნენ.

მუხლი 143🔗

მფარველი სახელმწიფოების წარმომადგენლებს ან დელეგატებს უფლება ექნებათ მოინახულონ დაცვის ქვეშ მყოფ პირთა ყველა ადგილსამყოფელი, კერძოდ, ინტერნირების, დაკავებისა და სამუშაო ადგილები. მათ უფლება აქვთ დაცვის ქვეშ მყოფ პირთათვის განკუთვნილ შენობაში შევიდნენ და გაესაუბრონ მათ მოწმეების გარეშე, პირადად ან თარჯიმნის დახმარებით.

ასეთი ვიზიტების აკრძალვა შეიძლება მხოლოდ უკიდურესი საომარი აუცილებლობიდან გამომდინარე და მაშინაც მხოლოდ გამონაკლისი და დროებითი სახით. მონახულებათა ხანგრძლივობა და სიხშირე არ უნდა შეიზღუდოს.

მფარველი სახელმწიფოების წარმომადგენლებსა და დელეგატებს უნდა ჰქონდეთ სრული თავისუფლება თავად აირჩიონ მოსანახულებელი ადგილები. სახელმწიფო, რომლის ხელშიც ინტერნირებულები იმყოფებიან, ან ოკუპანტი სახელმწიფო, მფარველი სახელმწიფო და შესაბამის შემთხვევაში მოსანახულებელი პირების წარმოშობის სახელმწიფო, შეიძლება ინტერნირებულთა თანამოქალაქეების დაშვების თაობაზე შეთანხმდნენ.

წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტის დელეგატები ასევე ისარგებლებენ ზემოაღნიშნული უფლებამოსილებებით. მათ დანიშვნას უნდა დაეთანხმოს ის სახელმწიფო, რომელიც აკონტროლებს ტერიტორიას, სადაც ისინი თავის უფლებამოსილებებს განახორციელებენ.

მუხლი 144🔗

მაღალი ხელშემკვრელი მხარეები ვალდებულებას იღებენ როგორც მშვიდობიან, ისე ომის დროს, რაც შეიძლება ფართოდ გაავრცელონ წინამდებარე კონვენციის ტექსტი თავიანთ ქვეყნებში და, კერძოდ, ჩართონ მისი სწავლება სამხედრო და, შესაძლებლობის ფარგლებში, სამოქალაქო განათლების პროგრამებში, რათა მისი პრინციპები ცნობილი გახდეს მთელი მოსახლეობისთვის.

ნებისმიერ სამოქალაქო, სამხედრო, საპოლიციო თუ სხვა ორგანოებს, რომელსაც ომის დროს შეიძლება დაცვის ქვეშ მყოფ პირებზე პასუხისმგებლობა დაეკისროს, უნდა ფლობდეს კონვენციის ტექსტს და საგანგებოდ გაეცნოს მის დებულებებს.

მუხლი 145🔗

მაღალი ხელშემკვრელი მხარეები, შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს მეშვეობით და, საომარი მოქმედებების დროს მფარველი სახელმწიფოს მეშვეობით, ერთმანეთს გადასცემენ ამ კონვენციის ოფიციალურ თარგმანებს, აგრეთვე იმ კანონებსა და რეგულაციებს, რომელიც მათ შეიძლება მიიღონ კონვენციის შესრულების უზრუნველსაყოფად.

მუხლი 146🔗

მაღალი ხელშემკვრელი მხარეები ვალდებულებას იღებენ მიიღონ ისეთი კანონმდებლობა, რომელიც დააწესებს ეფექტიან სისხლისსამართლებრივ სასჯელებს  იმ პირების მიმართ, რომლებიც ჩადიან ან ჩადენის ბრძანებას გასცემენ, ამ კონვენციით გათვალისწინებულ მძიმე დარღვევებს, რომელიც განსაზღვრულია მომდევნო მუხლში.

თითოეული მაღალი ხელშემკვრელი მხარე ვალდებულია ძებნა გამოაცხადოს იმ პირებზე, რომელთაც ასეთი მძიმე დარღვევების ჩადენა ან მათი ჩადენის ბრძანების გაცემა ედებათ ბრალად და მათი მოქალაქეობის მიუხედავად, გადასცეს ისინი საკუთარ სასამართლოს. ამასთანავე, მას შეუძლია, საკუთარი სურვილით და თავისი კანონმდებლობის შესაბამისად, ამგვარი პირები სასამართლოს წინაშე წარსადგენად გადასცეს სხვა დაინტერესებულ მაღალ ხელშემკვრელ მხარეს, იმ შემთხვევაში, თუ ეს ხელშემკვრელი მხარე ფლობს ასეთი პირების ბრალდებისათვის საკმარის მტკიცებულებებს.

თითოეულმა მაღალმა ხელშემკვრელმა მხარემ უნდა მიიღოს ყველა აუცილებელი ზომა წინამდებარე კონვენციის დებულებების შეუსაბამო ყველა იმ ქმედების აღსაკვეთად, რომელიც არ წარმოადგენს მომდევნო მუხლში განსაზღვრულ მძიმე დარღვევებს.

ყველა შემთხვევაში ბრალდებულმა პირებმა უნდა ისარგებლონ სათანადო სასამართლო გარანტიებითა და დაცვის უფლებით, რომელიც არ უნდა იყოს ნაკლებად ხელსაყრელი, ვიდრე 1949 წლის 12 აგვისტოს სამხედრო ტყვეებთან მოპყრობის შესახებ ჟენევის კონვენციის 105-ე და მომდევნო მუხლებით გათვალისწინებული პირობები.

მუხლი 147🔗

წინა მუხლში აღნიშნულ მძიმე დარღვევათა რიცხვს მიეკუთვნება დარღვევები, რომელიც დაკავშირებულია ქვემოთ ჩამოთვლილ რომელიმე ქმედებასთან, იმ შემთხვევაში, თუ ისინი მიმართულია კონვენციის დაცვის ქვეშ მყოფი პირების ან ქონების წინააღმდეგ: განზრახ მკვლელობა, წამება ან არაადამიანური მოპყრობა, ბიოლოგიური ექსპერიმენტების ჩათვლით, განზრახ მძიმე ტანჯვის ან სერიოზული ზიანის მიყენება სხეულისა ან ჯანმრთელობისათვის, დაცვის ქვეშ მყოფი პირის უკანონო დეპორტაცია, გადაყვანა ან დაპატიმრება, დაცვის ქვეშ მყოფი პირისათვის მოწინააღმდეგე შეიარაღებულ ძალებში მსახურების იძულება, დაცვის ქვეშ მყოფი პირისათვის წინამდებარე კონვენციით დადგენილი სამართლიანი და ჩვეულებრივი წესით გასამართლების უფლების განზრახ ჩამორთმევა, მძევლების აყვანა და ქონების ფართომასშტაბიანი განადგურება ან მითვისება, რაც არ არის გამართლებული სამხედრო აუცილებლობით და ხორციელდება უკანონოდ და თვითნებურად.

მუხლი 148🔗

არცერთ მაღალ ხელშემკვრელ მხარეს არ შეუძლია თავისი თავის ან რომელიმე სხვა მაღალი ხელშემკვრელი მხარის გათავისუფლება პასუხისმგებლობისაგან, რომელიც მას ან სხვა მაღალ ხელშემკვრელ მხარეს წინა მუხლში მითითებულ დარღვევებთან მიმართებით ეკისრება.

მუხლი 149🔗

კონფლიქტის მონაწილე ერთ-ერთი მხარის თხოვნით, გამოძიება კონვენციის სავარაუდო დარღვევასთან დაკავშირებით უნდა დაიწყოს იმ წესით, რომელსაც დაინტერესებული მხარეები დაადგენენ.

თუ გამოძიების პროცედურაზე შეთანხმება ვერ მოხერხდა, მხარეებმა უნდა აირჩიონ არბიტრი, რომელიც გადაწყვეტს პროცედურის საკითხს. როგორც კი დადგინდება დარღვევის ფაქტი, კონფლიქტის მონაწილე მხარეები აღკვეთენ მას და შეძლებისდაგვარად მოკლე ვადაში მიიღებენ ზომებს მის ჩასახშობად.

ნაწილი II

დასკვნითი დებულებები

მუხლი 150🔗

წინამდებარე კონვენცია შესრულებულია ინგლისურ და ფრანგულ ენებზე. ორივე ტექსტი თანაბრად ავთენტურია.

შვეიცარიის ფედერალური საბჭო უზრუნველყოფს კონვენციის ოფიციალური თარგმანის შესრულებას რუსულ და ესპანურ ენებზე.

მუხლი 151🔗

მოცემული თარიღით დათარიღებული წინამდებარე კონვენცია 1950 წლის 12 თებერვლამდე ღიაა ხელმოსაწერად ყველა იმ სახელმწიფოსათვის, რომლებიც მონაწილეობდნენ 1949 წლის 21 აპრილს ჟენევაში გახსნილ კონფერენციაში.

მუხლი 152🔗

წინამდებარე კონვენცია უნდა იქნეს რატიფიცირებული შეძლებისდაგვარად უმოკლეს ვადაში და სარატიფიკაციო სიგელები დეპონირდება ბერნში.

ყოველი სარატიფიკაციო სიგელის დეპონირების შესახებ შედგება ოქმი, რომლის დამოწმებული ასლი შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს მიერ გადაეცემა ყველა იმ სახელმწიფოს, რომლის სახელითაც ხელი მოეწერა კონვენციას ან გაკეთდა განცხადება შეერთების შესახებ.

მუხლი 153🔗

წინამდებარე კონვენცია ძალაში შევა არანაკლებ ორი სარატიფიკაციო სიგელის დეპონირებიდან ექვსი თვის შემდეგ.

შემდგომში იგი თითოეული მაღალი ხელშემკვრელი მხარისათვის ძალაში შევა მისი სარატიფიკაციო სიგელის დეპონირებიდან ექვსი თვის შემდეგ.

მუხლი 154🔗

იმ სახელმწიფოებს შორის ურთიერთობებში, რომლისთვისაც სავალდებულოა სახმელეთო ომის წარმოების კანონებისა და ჩვეულებების შესახებ ჰააგის კონვენციები, იქნება ეს 1899 წლის 29 ივლისისა თუ 1907 წლის 18 ოქტომბრის კონვენცია, და რომელიც წინამდებარე კონვენციის მხარეა, ეს უკანასკნელი კონვენცია ავსებს ზემოაღნიშნულ ჰააგის კონვენციებზე თანდართული რეგულაციების II და III ნაწილებს.

მუხლი 155🔗

წინამდებარე კონვენცია მისი ძალაში შესვლის დღიდან ღიაა შეერთებისათვის ყველა იმ სახელმწიფოსათვის, რომელსაც მასზე ხელი არ მოუწერია.

მუხლი 156🔗

შეერთების შესახებ შეტყობინებები წერილობით უნდა ეცნობოს შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოს და ძალაში შევა მათი მიღების დღიდან ექვსი თვის შემდეგ.

შვეიცარიის ფედერალური საბჭო შეერთების შესახებ აცნობებს ყველა იმ სახელმწიფოს, რომლის სახელითაც კონვენციას ხელი მოეწერა ან რომლის მიერ შეერთების შესახებ შეტყობინება იქნა გაკეთებული.

მუხლი 157🔗

დეპონირებული სარატიფიკაციო სიგელები მეორე და მესამე მუხლებში მითითებული შემთხვევებისას, ასევე განცხადებები შეერთების შესახებ, რომლებიც კონფლიქტის მონაწილე მხარეებმა  გააკეთეს საომარი მოქმედებების ან ოკუპაციის დაწყებამდე, ან მის შემდეგ ძალაში შედის დაუყოვნებლივ. შვეიცარიის ფედერალური საბჭო უმოკლეს ვადაში აცნობებს კონფლიქტის მონაწილე მხარეებისაგან მიღებულ სარატიფიკაციო სიგელების ან შეერთების შესახებ განცხადებების თაობაზე.

მუხლი 158🔗

ყოველ მაღალ ხელშემკვრელ მხარეს შეუძლია მოახდინოს წინამდებარე კონვენციის დენონსაცია.

დენონსაციის შესახებ წერილობით უნდა ეცნობოს შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოს, რომელიც ამ შეტყობინებას გადასცემს ყოველი მაღალი ხელშემკვრელი მხარის მთავრობას.

დენონსაცია ძალაში შევა შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წერილობითი შეტყობინებიდან ერთი წლის შემდეგ. თუმცა, დენონსაცია, რომლის შესახებაც განცხადება გაკეთდა მაშინ, როდესაც მოცემული სახელმწიფო კონფლიქტში იყო ჩართული, ძალაში შევა მხოლოდ მშვიდობის დამყარებისა და იმ ოპერაციების დასრულებამდე, რომლებიც დაკავშირებულია წინამდებარე კონვენციით დაცული პირების გათავისუფლებასა და რეპატრიაციასთან.

დენონსაცია იმოქმედებს მხოლოდ იმ სახელმწიფოსთან მიმართ, რომელმაც იგი მოახდინა. ამასთან, იგი არავითარ გავლენას არ მოახდენს ვალდებულებებზე, რომელთა შესრულება კონფლიქტის მონაწილე მხარეებს კვლავაც ეკისრებათ საერთაშორისო სამართლის პრინციპების საფუძველზე, რადგან ისინი გამომდინარეობს ცივილიზებულ ხალხთა შორის დამკვიდრებული ჩვეულებებიდან, ჰუმანურობის კანონებიდან და საზოგადოებრივი სინდისის კარნახით.

მუხლი 159🔗

შვეიცარიის ფედერალური საბჭო წინამდებარე კონვენციის რეგისტრაციას ახდენს გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის სამდივნოში. შვეიცარიის ფედერალური საბჭო ასევე აწვდის ინფორმაციას გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის სამდივნოს წინამდებარე კონვენციასთან დაკავშირებით მის მიერ მიღებულ ყველა სარატიფიკაციო სიგელის, შეერთებისა და დენონსაციის თაობაზე.

რის დასტურადაც, წინამდებარე კონვენციას ხელი მოაწერეს სათანადო უფლებამოსილებით აღჭურვილმა ქვემორე ხელმომწერებმა.

შესრულებულია ქ. ჟენევაში 1949 წლის 12 აგვისტოს, ინგლისურ და ფრანგულ ენებზე. ორიგინალი ინახება შვეიცარიის კონფედერაციის არქივში, ხოლო დამოწმებულ ასლებს შვეიცარიის ფედერალური საბჭო გადასცემს თითოეულ სახელმწიფოს, რომელმაც კონვენციას მოაწერა ხელი ან შეუერთდა მას.

დანართი I

შეთანხმების პროექტი სანიტარიული და უსაფრთხოების ზონებისა და ადგილების შესახებ

მუხლი 1🔗

სანიტარიული და უსაფრთხოების ზონები მკაცრად უნდა იყოს განსაზღვრული იმ პირებისათვის, რომლებიც მოხსენიებულია მოქმედ ჯარში დაჭრილთა და ავადმყოფთა მდგომარეობის გაუმჯობესების შესახებ ჟენევის 1949 წლის 12 აგვისტოს კონვენციის 23-ე მუხლსა და ომის დროს სამოქალაქო მოსახლეობის დაცვის შესახებ ჟენევის 1949 წლის 12 აგვისტოს კონვენციის მე-14 მუხლში, ასევე იმ პერსონალისათვის, რომელსაც ამ ზონებისა და ადგილების ორგანიზება, მართვა და ამ ზონებში მყოფ პირთა მოვლა ევალება.

მიუხედავად ამისა, პირებს, რომელთაც მუდმივი საცხოვრებელი ადგილი ამგვარი ზონების ტერიტორიაზე აქვთ, მიეცემათ ამ ზონებში დარჩენის უფლება.

მუხლი 2🔗

არცერთმა პირმა, რომელიც სანიტარიულ და უსაფრთხოების ზონაში იმყოფება, მისი სტატუსის მიუხედავად, არ უნდა შეასრულოს სამუშაო, რომელიც პირდაპირაა დაკავშირებული სამხედრო ოპერაციებთან ან სამხედრო მასალის დამზადებასთან, როგორც ზონის შიგნით, ისე მის ფარგლებს გარეთ.

მუხლი 3🔗

სახელმწიფო, რომელიც ქმნის სანიტარიულ და უსაფრთხოების ზონას, მიიღებს ყველა აუცილებელ ზომას, რათა აიკრძალოს იმ პირების შესვლა, რომელთაც არ აქვთ იქ ცხოვრების ან შესვლის უფლება.

მუხლი 4🔗

სანიტარიული და უსაფრთხოების ზონები უნდა აკმაყოფილებდნენ შემდეგ პირობებს:

a. ისინი უნდა მოიცავდეს მხოლოდ მცირე ნაწილს იმ ტერიტორიისა, რომელსაც მართავს მათი დამფუძნებელი სახელმწიფო;

b. ისინი არ უნდა იყოს მჭიდროდ დასახლებული, მათი ტევადობის შესაძლებლობებთან შედარებით;

c. ისინი უნდა მდებარეობდეს ყოველგვარი სამხედრო ობიექტის, მსხვილი სამრეწველო ან ადმინისტრაციული დაწესებულებებისაგან მოშორებით, რომელიც ასევე არ უნდა შედიოდეს მათ შემადგენლობაში;

d. ისინი არ უნდა მდებარეობდეს იმ რაიონებში, რომელიც, სავარაუდოდ, შეიძლება ომის წარმართვისათვის მნიშვნელოვანი გახდეს.

მუხლი 5🔗

სანიტარიული და უსაფრთხოების ზონები ექვემდებარება შემდეგ მოთხოვნებს:

a. მათი საკომუნიკაციო ხაზები და სატრანსპორტო საშუალებები არ შეიძლება გამოიყენებოდეს სამხედრო პერსონალის ან მასალის გადასაზიდად, მათ შორის ტრანზიტის დროსაც;

b. ისინი არავითარ შემთხვევაში არ უნდა იყოს დაცული სამხედრო საშუალებებით.

მუხლი 6🔗

სანიტარიული და უსაფრთხოების ზონები აღინიშნება თეთრ ფონზე გამოსახული ირიბი წითელი ხაზებით, რომელიც შენობებსა და გარე საზღვრებზეა განთავსებული.

ექსკლუზიურად დაჭრილებისა და ავადმყოფებისათვის განკუთვნილი ზონები შეიძლება აღნიშნული იყოს წითელი ჯვრის (წითელი ნახევარმთვარის, წითელი ლომისა და მზის) ემბლემით თეთრ ფონზე.

ისინი ანალოგიურად შეიძლება იყოს აღნიშნული ღამით, შესაბამისი განათების საშუალებით.

მუხლი 7🔗

მშვიდობიან დროს ან საომარი მოქმედებების დაწყებისას, ყოველი სახელმწიფო თითოეულ მაღალ ხელშემკვრელ მხარეს გადასცემს იმ სანიტარიული და უსაფრთხოების ზონების სიას, რომელიც განლაგებულია მათი იურისდიქციის ქვეშ მყოფ ტერიტორიაზე. ასევე, სახელმწიფომ მხარეებს უნდა შეატყობინოს სამხედრო მოქმედებების დროს შექმნილი ყოველი ახალი ზონის შესახებ.

მოწინააღმდეგე მხარის მიერ ზემოაღნიშნული შეტყობინების მიღების მომენტიდან ეს ზონა ჩაითვლება სათანადოდ შექმნილად.

თუმცა, იმ შემთხვევაში, თუ მოწინააღმდეგე მხარე ჩათვლის, რომ ამ შეთანხმების პირობები არ იყო შესრულებული, მას შეუძლია უარი განაცხადოს ზონის აღიარებაზე იმ მხარისადმი სასწრაფო შეტყობინების გზით, რომლის განკარგულებაშიც იმყოფება ეს ზონა, ან შეუძლია აღიარება დააკავშიროს მე-8 მუხლით გათვალისწინებული კონტროლის დაწესებასთან.

მუხლი 8🔗

ყოველი სახელმწიფო, რომელმაც აღიარა მოწინააღმდეგე მხარის მიერ შექმნილი ერთი ან რამდენიმე სანიტარიული და უსაფრთხოების ზონა, უფლებამოსილია მოითხოვოს, რომ ერთმა ან მეტმა სპეციალურმა კომისიამ ამ ზონებს კონტროლი გაუწიოს, რათა დადგინდეს, აკმაყოფილებს თუ არა ზონები ამ შეთანხმებით განსაზღვრულ პირობებსა და ვალდებულებებს.

ამ მიზნით, სპეციალური კომისიის წევრებს ნებისმიერ დროს უნდა ჰქონდეთ თავისუფალი წვდომა სხვადასხვა ზონებზე და მათ შეუძლიათ იქ მუდმივადაც კი იცხოვრონ. მათ უნდა შეუქმნან ყველა პირობა შემოწმების მოვალეობების შესრულების მიზნით.

მუხლი 9🔗

იმ შემთხვევაში, თუ სპეციალური კომისიები დაადგენენ რაიმე ფაქტს, რომელიც, მათი თვალსაზრისით, ეწინააღმდეგება წინამდებარე შეთანხმებით გათვალისწინებულ პირობებს, მათ ამის შესახებ დაუყოვნებლივ უნდა შეატყობინონ სახელმწიფოს, რომლის განკარგულებაშიც იმყოფება ეს ზონა, და დააწესონ ხუთდღიანი ვადა ამ საკითხის გადასაწყვეტად. ამის შესახებ შესაბამისად უნდა ეცნობოს იმ სახელმწიფოს, რომელმაც ეს ზონა აღიარა.

თუ დადგენილი ვადის ამოწურვისას სახელმწიფო, რომლის განკარგულებაშიც იმყოფება ეს ზონა, არ დაემორჩილება გაფრთხილებას, მოწინააღმდეგე მხარეს შეუძლია განაცხადოს, რომ იგი აღარ არის შეზღუდული წინამდებარე შეთანხმების იმ ნაწილით, რომელიც აღნიშნულ სანიტარიულ ზონას შეეხება.

მუხლი 10🔗

ნებისმიერი სახელმწიფო, რომელიც ქმნის ერთ ან რამდენიმე სანიტარიულ და უსაფრთხოების ზონას, ასევე ყველა მოწინააღმდეგე მხარე, რომელსაც ეცნობება ამ ზონის არსებობის შესახებ, დაასახელებს ან სთხოვს მფარველ სახელმწიფოებს ან სხვა ნეიტრალურ სახელმწიფოებს დაასახელონ მე-8 და მე-9 მუხლებში მითითებული სპეციალური კომისიის წევრობის სათანადო კანდიდატები.

მუხლი 11🔗

არავითარ შემთხვევაში არ დაიშვება თავდასხმა სანიტარიულ და უსაფრთხოების ზონებზე. ისინი ყოველთვის კონფლიქტის მონაწილე მხარეთა დაცვითა და პატივისცემით სარგებლობენ.

მუხლი 12🔗

ტერიტორიის ოკუპაციის დროს, მასზე მდებარე სანიტარიული და უსაფრთხოების ზონები დაცვით სარგებლობას განაგრძობენ და გამოიყენებიან დანიშნულებისამებრ.

მიუხედავად ამისა, ოკუპანტ სახელმწიფოს შეუძლია ამ ზონის დანიშნულების შეცვლა იმ პირობით, რომ ის უზრუნველყოფს მასში მყოფი პირების უსაფრთხოებას.

მუხლი 13🔗

წინამდებარე შეთანხმება ასევე გამოიყენება იმ ადგილების მიმართ, რომლებსაც სახელმწიფო იმავე მიზნით იყენებს, როგორითაც სანიტარიულ და უსაფრთხოების ზონებს.

დანართი II

წესების პროექტი სამოქალაქო ინტერნირებულთა კოლექტიური დახმარების შესახებ

მუხლი 1🔗

ინტერნირებულთა კომიტეტებს უფლება ექნებათ, მათ განკარგულებაში არსებული კოლექტიური დახმარების გზავნილები გაანაწილონ ყველა იმ ინტერნირებულს შორის, რომელიც დამოკიდებულია შესაბამისი კომიტეტის დაქვემდებარებაში არსებული ინტერნირების ადგილის ადმინისტრაციაზე, მათ შორის, იმ ინტერნირებულებს, რომლებიც იმყოფებიან საავადმყოფოებში, ციხეებში ან სხვა გამასწორებელ დაწესებულებებში.

მუხლი 2🔗

კოლექტიური დახმარების გზავნილების განაწილება განხორციელდება დონორების მითითებებისა და ინტერნირებულთა კომიტეტების მიერ შემუშავებული გეგმის შესაბამისად. თუმცა, სამედიცინო მასალების განაწილება უპირატესად განხორციელდება უფროს ექიმებთან შეთანხმებით, ამასთან, საავადმყოფოებსა და ლაზარეთებში მათ უფლება ექნებათ გადაუხვიონ აღნიშნულ მითითებებს იმ ფარგლებში, რამდენადაც ამას ავადმყოფთა საჭიროებები მოითხოვს. ამგვარად განსაზღვრულ ფარგლებში დახმარების განაწილება ყოველთვის უნდა განხორციელდეს სამართლიანად.

მუხლი 3🔗

ინტერნირებულთა კომიტეტების წევრებს უნდა მიეცეთ შესაძლებლობა მივიდნენ რკინიგზის სადგურებში ან ინტერნირების ადგილის მახლობლად მდებარე დახმარების ტვირთის მიღების პუნქტებში, რათა შეძლონ მიღებული ტვირთის რაოდენობისა და ხარისხის შემოწმება და ამ საკითხზე დონორებისათვის დეტალური ანგარიშის შედგენა.

მუხლი 4🔗

ინტერნირებულთა კომიტეტებს უნდა მიეცეთ ყველა საჭირო საშუალება იმის უზრუნველსაყოფად, რომ კოლექტიური დახმარების გზავნილების განაწილება ინტერნირების ადგილის ყველა ქვედანაყოფსა და ფილიალში განხორციელდეს მათი მითითებების შესაბამისად.

მუხლი 5🔗

ინტერნირებულთა კომიტეტებს უფლება ექნებათ შეავსონ, აგრეთვე უზრუნველყონ შესაბამისი ფორმებისა და კითხვარების შევსება, რომლებიც განკუთვნილია დონორებისათვის და ეხება კოლექტიური დახმარების გზავნილებს (განაწილება, მოთხოვნილებები, რაოდენობა და სხვა). აღნიშნული ფორმები და კითხვარები შეიძლება შეივსოს ასევე სამუშაო რაზმებში მყოფი კომიტეტის წევრების ან ლაზარეთებისა და საავადმყოფოების უფროსი ექიმების მიერ. სათანადოდ შევსებული დოკუმენტები დაუყოვნებლივ უნდა გადაეგზავნოს დონორებს.

მუხლი 6🔗

იმის უზრუნველსაყოფად, რომ ინტერნირებულებს შორის კოლექტიური დახმარების გზავნილების განაწილება რეგულარულად განხორციელდეს და დაკმაყოფილდეს ის საჭიროებები, რომლებიც შეიძლება წარმოიშვას ინტერნირებულთა ახალი ჯგუფების ჩამოსვლის შედეგად, ინტერნირებულთა კომიტეტებს უნდა მიეცეთ შესაძლებლობა შექმნან და შეინახონ კოლექტიური დახმარების ტვირთის საკმარისი მარაგი. ამ მიზნით მათ განკარგულებაში უნდა ჰქონდეთ შესაბამისი საწყობები; თითოეული საწყობი უნდა იყოს ორმაგი საკეტით დაცული, რომლის ერთ გასაღებს შეინახავს ინტერნირებულთა კომიტეტი, ხოლო მეორეს ინტერნირების ადგილის კომენდანტი.

მუხლი 7🔗

მაღალმა ხელშემკვრელმა მხარეებმა, განსაკუთრებით კი დამკავებელმა სახელმწიფოებმა, შეძლებისდაგვარად და მოსახლეობის სურსათით მომარაგების მარეგულირებელი დებულებების გათვალისწინებით, უნდა დაუშვან მათ ტერიტორიებზე კოლექტიური დახმარების განაწილების მიზნით საქონლის შეძენა. ისინი ასევე ხელს შეუწყობენ ფულადი სახსრების გადაცემას და სხვა ფინანსური, ტექნიკური ან ადმინისტრაციული ზომების განხორციელებას, რომლებიც აუცილებელია ასეთი შესყიდვებისათვის.

მუხლი 8🔗

ზემოაღნიშნული დებულებები არ ზღუდავს ინტერნირებულთა უფლებას მიიღონ კოლექტიური დახმარების გზავნილები ინტერნირების ადგილზე ჩასვლამდე ან მათი გადაყვანის დროს. ისინი ასევე არ ზღუდავს მფარველი სახელმწიფოს, წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტის ან სხვა ჰუმანიტარული ორგანიზაციების წარმომადგენელთა შესაძლებლობას, რომლებიც პასუხისმგებელნი არიან ამგვარი გზავნილების გადაგზავნაზე, უზრუნველყონ მათი განაწილება მიმღებებს შორის ნებისმიერი იმ საშუალებით, რომელსაც ისინი მიზანშეწონილად მიიჩნევენ.

დანართი III

I – ბარათი ინტერნირების შესახებ

(ინტერნირების შესახებ ბარათის ზომა - 10X15სმ.)

II. დანართი III

წერილი

(საკორესპონდენციო ბარათის ზომა – 10X15სმ.)